"మనస్సాక్షి గురించి"

"మనము అతిశయపడుటకు కారణమిదే: మా మనస్సాక్షి ఇచ్చు సాక్ష్యము."

1. లోకములో "మనస్సాక్షి" అను ఈ మాటకంటే సాధారణముగా వాడబడు మాటలు ఎన్ని ఉన్నాయి? ఇది దాదాపు ప్రతి ఒక్కరి నోటిలోను ఉన్నది. కాబట్టి దీనికంటే విస్తృతముగా అర్థమైన పదము మరొకటి లేదని ఎవరైనా ఊహించవచ్చు. అయితే ఇది నిజమో కాదో సందేహమే; దీని గురించి లెక్కలేనన్ని గ్రంథములు వ్రాయబడినప్పటికీ. ఏలయనగా ఆ రచయితలలో చాలామంది విషయమును స్పష్టము చేయుటకంటే అయోమయము చేసినవారేనని, వారు సాధారణముగా "తెలివిలేని మాటలతో ఆలోచనను చీకటిమయము చేసినారని" నిశ్చయము.

2. ఈ విషయముపై నేను చూచినవాటిలో ఉత్తమమైన గ్రంథము, మనస్సాక్షి యొక్క స్వభావమును, కార్యములను స్పష్టముగా, యుక్తిబద్ధముగా వివరించునది, ఫ్రెంచి భాషలో మాన్సియర్ ప్లాసెట్ వ్రాసిన దాని అనువాదము. అయితే అది ప్రచురించబడి దాదాపు నూరు సంవత్సరములైనను చాలా కొద్దిమంది చేతులలో మాత్రమే ఉన్నది; దానిని చదివినవారిలో చాలామంది దాని నిడివి గురించి ఫిర్యాదు చేయుదురు. ఇంత సులభమైన విషయముపై అనేక వందల పుటల ఆక్టావో సంపుటము, వివేకముగల చాలామందికి సహనపరీక్షగా మారుటకు అవకాశమున్నది. కాబట్టి ఈ విషయముపై స్పష్టమైనదిగాను, సంక్షిప్తమైనదిగాను ఉండు ప్రసంగము ఇంకను కొరవడినట్లు కనబడుచున్నది. దేవుని సహాయముచే నేను దీనిని సమకూర్చుటకు ప్రయత్నించెదను: మొదటిగా, మనస్సాక్షి యొక్క స్వభావమును; అటుపిమ్మట, దాని వివిధ రకములను చూపెదను; ఆ తరువాత, కొన్ని ముఖ్యమైన సూచనలతో ముగించెదను.

I. 1. మొదటిగా, నేను మనస్సాక్షి యొక్క స్వభావమును చూపవలసియున్నాను. క్రిందటి శతాబ్దమునకు చెందిన ఒక మిక్కిలి భక్తిపరుడు ("సర్వత్ర మనస్సాక్షిమంతత" అను తన ప్రసంగములో) దీనిని ఈ విధముగా వర్ణించెను:

— "అక్షరార్థముగా 'ఇంకొకనితో కూడ తెలిసికొనుట' అని అర్థమిచ్చు ఈ మాట, లేఖనములలోని దాని భావమును అద్భుతముగా తెలుపుచున్నది. యోబు ఇట్లనెను: (16:19:) 'నా సాక్షి పరలోకమందున్నాడు.' అపొస్తలుడు కూడ ఇట్లనెను: (రోమా.

9:1:) 'నేను క్రీస్తునందు సత్యమే చెప్పుచున్నాను; అబద్ధమాడుట లేదు; పరిశుద్ధాత్మయందు నా మనస్సాక్షి నాకు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నది.' రెండు చోట్లను, 'దేవుడు నా మనస్సాక్షితో కూడ సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు' అని చెప్పినట్లున్నది. మనస్సాక్షి మధ్యలో, దేవుని క్రిందను మనుష్యుని పైనను ఉంచబడినది. అది మనస్సు యొక్క ఒక విధమైన మౌన తర్కము; దాని ద్వారా సరియని తీర్పు పొందిన విషయములు ఆనందముతో అంగీకరింపబడును; చెడ్డవని తీర్పు పొందినవి అశాంతితో నిరాకరింపబడును.'" ఇది పాపులను నిందించుటకును, మేలు చేయువారిని నిర్దోషులుగా నిర్ణయించుటకును మనుష్యుల అంతరంగములో ఉన్న న్యాయపీఠము.

2. దీనిని కొంచెము భిన్నమైన వెలుగులో చూచినయెడల: మనస్సాక్షి అను పదము, అది ఏ లాటిన్ పదమునుండి వచ్చినదో ఆ పదము, గ్రీకు పదమైన సునెయిదెసెయోస్ (syneideseos) వలెనే, రెండు లేక అంతకంటే ఎక్కువ విషయములను కలిపి తెలిసికొనుటను తప్పక సూచించును: మన మాటలను, క్రియలను గూర్చిన జ్ఞానమును, అదే సమయములో వాటి మంచితనమును లేక చెడ్డతనమును గూర్చిన జ్ఞానమును అనుకొనుము; లేక మన క్రియలను, వాటి స్వభావమును ఒకే సమయములో మనము తెలిసికొను సామర్థ్యము అనుట ఇంకా సరియగునేమో.

50 (1872 ముద్రణ నుండి పాఠము) 3. కాబట్టి మనస్సాక్షి అనగా, మన స్వంత తలంపులను, మాటలను, క్రియలను గూర్చియు, వాటి యోగ్యతను లేక అయోగ్యతను గూర్చియు, అవి మంచివో చెడ్డవో అనుదానిని గూర్చియు, తత్ఫలితముగా అవి ప్రశంసకో నిందకో తగినవని గూర్చియు ఒకేసారి ఎరుకగలిగియుండు సామర్థ్యము. మొదటి తీర్పుతో సాధారణముగా కొంత ఆనందమును, రెండవదానితో కొంత అశాంతియు కలుగును: అయితే ఇది విద్యను బట్టియు, వేయి ఇతర పరిస్థితులను బట్టియు ఎంతగానో మారుచుండును.

4. లోకములో పుట్టిన ప్రతి మనుష్యునిలోను ఇందులో ఏదో ఒకటి కనబడునని ఎవరైనా కాదనగలరా?

బుద్ధి తెరచుకొనగానే, వివేకము ఉదయించనారంభించగానే అది కనబడదా? మంచికిని చెడుకును తేడా ఉన్నదని ప్రతివాడును అప్పుడు తెలిసికొనుటకు ఆరంభించడా? ఈ మంచిచెడుల భావన యొక్క వివిధ పరిస్థితులు ఎంత అసంపూర్ణముగా ఉన్నను?

ఉదాహరణకు, (కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్ లోని నివాసుల వలె) విద్యాసంబంధమైన పక్షపాతములచే గ్రుడ్డివారైనవారు తప్ప, తన తల్లిదండ్రులను గౌరవించుట మంచిదని ప్రతి మనుష్యుడును ఎరుగడా? ఎంత విద్యలేనివారైనను, ఎంత అనాగరికులైనను, ఇతరులు మనకు ఏమి చేయవలెనని కోరుదుమో అదే వారికి చేయుట సరియని అందరును అంగీకరించరా? దీనిని ఎరిగినవారందరును దీనికి విరుద్ధముగా ఏదైనా చేసినప్పుడు తమ స్వంత మనస్సులో ఖండింపబడరా? అలాగే, దీనికి అనుగుణముగా ప్రవర్తించినప్పుడు తమ స్వంత మనస్సాక్షి యొక్క ఆమోదమును పొందరా?

5. సహజ మనస్సాక్షి గురించి మాట్లాడువారు సాధారణముగా దేనిని అర్థము చేసికొనుదురో ఈ సామర్థ్యమే అయి ఉండునని కనబడుచున్నది; ఇది మన ఉత్తమ రచయితలలో కొందరి గ్రంథములలో తరచుగా కనబడు పదప్రయోగము, అయినను ఖచ్చితముగా సరియైనది కాదు.

ఏలయనగా ఒక అర్థములో అది అందరు మనుష్యులలోను కనబడుటచేత సహజమైనదని పిలువబడవచ్చునను మాట నిజమే; అయినను నిజముగా చెప్పవలెనన్న, అది సహజమైనది కాదు, అది దేవుడు ఇచ్చిన అతీంద్రియ వరము, ఆయన ఇచ్చిన సహజ శక్తులన్నిటికి పైది.

కాదు; "ఈ లోకమునకు వచ్చు ప్రతి మనుష్యుని వెలిగించు నిజమైన వెలుగు" ప్రకృతి కాదు, దేవుని కుమారుడే. కాబట్టి ప్రతి మానవునితో మనము ఇట్లు చెప్పవచ్చును: "ఓ మనుష్యుడా, మేలైనది ఏదో ఆయనే" — ప్రకృతి కాదు — "నీకు తెలియజేసెను." ఆయన ఆత్మయే నీకు అంతరంగమున అడ్డుకట్టవేయువాడు; ఆయన నీకిచ్చిన వెలుగుకు విరుద్ధముగా నీవు ఏ విషయములోనైనా నడచినప్పుడు నీకు అశాంతి కలిగించువాడు ఆయనే.

6. ఈ అందమైన వాక్యభాగమునకు ఒక ప్రత్యేకమైన బలము చేకూర్చునది, ఈ మాటలు ఎవరిచేత, ఏ సందర్భములో పలుకబడెనో ఆలోచించుట. మాట్లాడినవారు మోయాబు రాజైన బాలాకు, మరియు అప్పుడు దైవప్రేరణల క్రింద ఉన్న బిలాము (అతడు అప్పుడు "దేవుని రాజ్యమునకు దూరముగా లేడు" అని కనబడును, అయినను తరువాత అతడు అంత హేయముగా తిరుగుబాటు చేసెను); బహుశా బాలాకు కూడ ఆ సమయమున అదే ప్రభావములో కొంత అనుభవించియుండవచ్చును. ఇదే అతడు సంప్రదించుటకును, లేక ఆలోచన అడుగుటకును కారణమాయెను,

బిలామును — బిలాము అంత సంపూర్ణమైన ఉత్తరమిచ్చిన ప్రశ్నను అతడు అడుగుటకును: (మీకా 6:5 మొదలుకొని:) "నా ప్రజలారా," అని ప్రవక్త దేవుని పక్షమున పలికెను, "మోయాబు రాజైన బాలాకు ఆలోచన అడిగినదానిని" (అది అతని హృదయ పరిపూర్ణతలో నుండి అని కనబడును) "బెయోరు కుమారుడైన బిలాము అతనికి ఇచ్చిన ఉత్తరమును జ్ఞాపకము చేసికొనుడి. 'నేను యెహోవా సన్నిధికి ఏమి తీసికొని వచ్చి, మహోన్నతుడైన దేవుని యెదుట నన్ను నేను వంచుకొనవలెను? ఏడాది దూడలను దహనబలులుగా తీసికొని ఆయన సన్నిధికి వచ్చెదనా? వేలకొలది పొట్టేళ్లయెడలనైనను, పదివేల నదులంత నూనెయెడలనైనను యెహోవా ఆనందించునా? నా అపరాధమునకై నా జ్యేష్ఠపుత్రుని, నా ప్రాణపాపమునకై నా గర్భఫలమును ఇచ్చెదనా?'" (మోయాబు రాజులు తీవ్ర బాధ సమయములలో వాస్తవముగా ఇది చేసిరి; దాని గొప్ప వృత్తాంతము రెండవ రాజుల గ్రంథము మూడవ అధ్యాయములో నమోదు చేయబడినది.) దీనికి బిలాము ఆ ఉన్నతమైన ప్రత్యుత్తరమిచ్చును,

(అప్పుడు నిస్సందేహముగా దేవునిచే బోధింపబడినవాడై,) "ఓ మనుష్యుడా, ఏది మంచిదో అది ఆయన నీకు తెలియజేసెను; న్యాయముగా నడుచుకొనుటయు, కనికరమును ప్రేమించుటయు, నీ దేవునియెదుట వినయముతో నడచుకొనుటయు తప్ప యెహోవా నీయొద్ద ఇంకేమి అడుగుచున్నాడు?"

7. మనస్సాక్షిని మరింత స్పష్టముగా చూచినయెడల, దానికి మూడు విధముల కార్యము ఉన్నట్లు కనబడును: మొదటిగా.

అది ఒక సాక్షి, — మనము తలంపులోగాని, మాటలోగాని, క్రియలోగాని ఏమి చేసితిమో దానిని సాక్ష్యమిచ్చును. రెండవదిగా, అది ఒక న్యాయాధిపతి, — మనము చేసినది మంచిదో చెడ్డదో తీర్పు చెప్పును. మూడవదిగా, అది ఒక విధముగా ఆ తీర్పును అమలుపరచును: మేలు చేయువానిలో కొంత సంతృప్తిని, కీడు చేయువానిలో కొంత అశాంతిని కలుగజేయుట ద్వారా.

8. గ్లాస్గో విశ్వవిద్యాలయమునకు చెందిన పూర్వ ఆచార్యుడు హచిసన్ మనస్సాక్షిని వేరొక కోణములో ఉంచెను. ఆయన తన "భావావేశములపై వ్యాసము"లో, బాహ్య ఇంద్రియములైన ఐదింటితో పాటు సుఖదుఃఖములకు సహజమైన మార్గములైన అనేక ఇంద్రియములు మనకు ఉన్నవని గమనించెను. వీటిలో ఒకదానిని ఆయన 'ప్రజా ఇంద్రియము' అనెను; దాని ద్వారా సాటి మనుష్యుని దురవస్థను చూచి మనము సహజముగా బాధపడుదుము, దాని నుండి అతడు విడుదల పొందినప్పుడు సంతోషించుదుము. ప్రతి మనుష్యునికి ఒక 'నైతిక ఇంద్రియము' కూడా ఉన్నదని ఆయన చెప్పును; దాని ద్వారా అతడు దయాళుత్వమును ఆమోదించి, క్రూరత్వమును నిరాకరించును. అంతేకాదు, తాను ఒక క్రూరమైన పని చేసినప్పుడు అతడు అశాంతి చెందును, ఉదారమైనది చేసినప్పుడు సంతోషించును.

9. ఇదంతయు ఒక అర్థములో నిస్సందేహముగా నిజము. కాని ప్రజా ఇంద్రియముగాని, నైతిక ఇంద్రియముగాని (ఈ రెండును మనస్సాక్షి అను పదములో చేరియున్నవి) ఇప్పుడు మనుష్యునికి సహజమైనదని చెప్పుట నిజము కాదు. మనుష్యుడు నిర్దోష స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, ఆరంభమున ఎట్లున్నను, ఇప్పుడు ఈ రెండును మనము సాధారణముగా ముందుగా వచ్చు కృప అని పిలుచు దేవుని అతీంద్రియ వరము యొక్క ఒక శాఖయే. కాని ఆచార్యుడు దీనితో ఏమాత్రమును ఏకీభవించడు. ఆయన దేవుని ప్రశ్న నుండి పూర్తిగా తొలగించును. ఆయన సద్గుణ పథకములో ఆరంభము నుండి అంతము వరకు దేవునికి ఏ పాత్రయు లేదు. కాబట్టి నిజము చెప్పవలెనన్న, ఆయన సద్గుణ పథకము అంతయు నాస్తికత్వమే. ఇది నిజముగా సూక్ష్మబుద్ధియే! అనేకులు దేవుని లోకములో నుండి తొలగించిరి: ఈయన ఆయనను మతములో నుండియే తొలగించును!

10. అయితే మనము ఆయనను తప్పుగా అర్థము చేసికొనుటలేదా? ఆయన భావమును సరిగా గ్రహించుచున్నామా? ఎవరును ఆయనను తప్పుగా అర్థము చేసికొనకుండునట్లు అది తగినంత స్పష్టముగా ఉండుటకై ఆయన ఈ ప్రశ్న వేయును: "ఒక మనుష్యుడు ఒక సద్గుణ కార్యము, అనగా ఒక ఉదార కార్యము చేయుచు, సాటి మనుష్యునికి సహాయపడుచు, దేవుడు దానిని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడనియో, లేక దాని ప్రతిఫలమిచ్చెదనని వాగ్దానము చేయుచున్నాడనియో దేవుని వైపు దృష్టి ఉంచిన యెడల ఏమి?" "అట్లయిన యెడల, అతడు దేవుని వైపు దృష్టి ఉంచిన మేరకు ఆ కార్యము యొక్క సద్గుణము పోవును. ప్రతిఫల ఆశతో పుట్టు ఏ కార్యములకును సద్గుణము గాని, నైతిక మంచితనము గాని లేదు" అని ఆయన చెప్పును. అయ్యో! ఈ మనుష్యుని క్రైస్తవుడనిరా?

ఈ మాటతో ఆయనపై ఎంత అన్యాయముగా నింద వేయబడెను! క్రీస్తు దేవుడని అంగీకరింపని డాక్టర్ టేలరు సహితము ఆయనను "సంపూర్ణ సద్గుణవంతుడైన వ్యక్తి" అని పిలుచుటకు వెనుకాడలేదు.

కాని ఆచార్యుడు ఆయనకు ఏ సద్గుణమును కూడ ఇవ్వలేడు!

11. అయితే మన విషయమునకు తిరిగి వత్తము. క్రైస్తవ భావములో మనస్సాక్షి అనగా ఏమి? అది ఆత్మ యొక్క ఆ సామర్థ్యము, అది దేవుని కృప సహాయముచే ఒకేసారి చూచునవి: (1.) మన స్వంత స్వభావములను, జీవితములను — మన తలంపులు, మాటలు, క్రియల వాస్తవ స్వభావమును, గుణమును; (2.) మనము నడిపింపబడవలసిన ప్రమాణమును; మరియు (3.) దానితో వాటి సరిపోలికను లేక సరిపోకపోవుటను. దీనిని కొంచెము విపులముగా చెప్పవలెనన్న: మనస్సాక్షి అనగా మొదటిగా, మనుష్యునికి తనను తాను తెలిసికొను సామర్థ్యము; సాధారణముగాను, ప్రత్యేకముగాను తన స్వభావములను, తలంపులను, మాటలను,

"మనస్సాక్షి గురించి" క్రియలను గుర్తించుట. అయితే దేవుని ఆత్మ సహాయము లేకుండా అతడు దీనిని చేయుట సాధ్యము కాదు. లేనియెడల స్వప్రేమయు, నిజమునకు ప్రతి ఇతర క్రమరహిత భావావేశమును అతనిని అతని నుండే మరుగుపరచి, పూర్తిగా దాచివేయును. రెండవదిగా, ప్రతి విషయములో అతడు నడిపింపబడవలసిన ప్రమాణమును గూర్చిన జ్ఞానమును ఇది సూచించును; అది వ్రాయబడిన దేవుని వాక్యమే తప్ప మరొకటి కాదు. మూడవదిగా, అతని తలంపులు, మాటలు, క్రియలన్నియు ఆ ప్రమాణమునకు అనుగుణముగా ఉన్నవనిన జ్ఞానమును మనస్సాక్షి సూచించును. మనస్సాక్షి యొక్క అన్ని కార్యములలోను "పరిశుద్ధుని వలన పొందిన అభిషేకము" తప్పనిసరిగా అవసరము. ఇది లేనియెడల మన జీవితములను గాని స్వభావములను గాని మనము స్పష్టముగా గ్రహించలేము; మనము నడవవలసిన ప్రమాణమును గూర్చియు, దానికి మన అనుగుణ్యతను లేక అననుగుణ్యతను గూర్చియు తీర్పు చెప్పలేము.

12. ఇది నిజమునకు మంచి మనస్సాక్షిని గూర్చిన వివరణ; దీనిని ఇతర మాటలలో ఇట్లు చెప్పవచ్చును: వ్రాయబడిన దేవుని వాక్యము ప్రకారము సమస్త విషయములలో నడుచుచున్నామను దైవికమైన ఎరుక. నిజముగా, దేవుని పట్ల గౌరవము లేని మనస్సాక్షి ఉండజాలదని కనబడుచున్నది. "అవును, ఆయనను ఏ విధముగాను సూచింపకుండ, సరియైనది లేక తప్పైనది చేసితిమను ఎరుక నిశ్చయముగా ఉండవచ్చును" అని మీరు చెప్పిన యెడల, నేను ఇట్లు ఉత్తరమిచ్చెదను: దీనిని నేను అంగీకరింపలేను; క్రైస్తవ విధానము ప్రకారము 'సరి', 'తప్పు' అను మాటలు సహితము, వాటి భావనలోనే, దేవుని చిత్తమునకును వాక్యమునకును అనుగుణ్యతను, అననుగుణ్యతను సూచించవేమో అని నాకు సందేహము. అదే నిజమైతే, దేవుని ప్రశ్న నుండి తొలగించిన యెడల క్రైస్తవునిలో మనస్సాక్షి అనునదే ఉండదు.

13. మంచి మనస్సాక్షి అసలు ఉనికిలో ఉండుటకును, అది కొనసాగుటకును దేవుని ఆత్మ యొక్క నిరంతర ప్రభావము పూర్తిగా అవసరము. కాబట్టి అపొస్తలుడైన

యోహాను అన్ని యుగముల విశ్వాసులకు ఇట్లు ప్రకటించుచున్నాడు: "మీరు పరిశుద్ధునివలన అభిషేకము పొందినవారు గనుక సమస్తమును ఎరుగుదురు": "దేవునియెడలను మనుష్యులయెడలను నిర్దోషమైన మనస్సాక్షిని" కలిగియుండుటకు అవసరమైన సమస్తమును. కాబట్టి ఆయన ఇంకను ఇట్లు చేర్చును: "ఎవడును మీకు బోధింపవలసిన అవసరము లేదు," ఆ అభిషేకము మీకు బోధించుటకంటే "వేరుగా". ఆ అభిషేకము ఈ మూడు విషయములను స్పష్టముగా మనకు బోధించును, — మొదటిగా, దేవుని వాక్యము యొక్క నిజమైన భావమును; రెండవదిగా, మన క్రియలను జ్ఞాపకమునకు తెచ్చుటను; మూడవదిగా, అన్నిటికిని దేవుని ఆజ్ఞలతో ఉన్న అనుగుణ్యతను.

14. ఇక రెండవ విషయముగా, మనస్సాక్షి యొక్క వివిధ రకములను పరిశీలించుదము. మంచి మనస్సాక్షిని గూర్చి ఇదివరకే చెప్పబడినది. దీనిని పౌలు పలు విధములుగా వ్యక్తపరచెను. ఒకచోట ఆయన దీనిని కేవలము "దేవుని యెదుట మంచి మనస్సాక్షి" అనెను; మరియొకచోట, "దేవునియెడలను మనుష్యులయెడలను నిర్దోషమైన మనస్సాక్షి" అనెను. అయితే మన వాక్యభాగములో ఆయన ఇంకను విస్తారముగా మాట్లాడుచున్నాడు: "మేము లోకములో సరళమనస్సుతో," ఏకదృష్టితో, "దేవునిసంబంధమైన నిష్కపటముతో ప్రవర్తించితిమని మా మనస్సాక్షి ఇచ్చు సాక్ష్యమే మా అతిశయము." అదే సమయమున ఇది "శరీరసంబంధమైన జ్ఞానముచేత కాదు," — దీనిని సాధారణముగా వివేకమందురు, — (ఇది ఇట్టి ఫలితమును ఎన్నడును కలుగజేయలేదు, కలుగజేయజాలదు,) "దేవుని కృపచేతనే" జరిగినదని ఆయన గమనించుచున్నాడు; ఏ మనుష్యునిలోనైనా దీనిని కలుగజేయుటకు అదొక్కటే చాలును.

15. దీనికి దగ్గర సంబంధము గలది (ఇదియే వేరొక కోణములో చూచినది కాకపోయినయెడల, లేక దీని ఒక ప్రత్యేక శాఖ కాకపోయినయెడల) సున్నితమైన మనస్సాక్షి. సున్నితమైన మనస్సాక్షి గలవాడు, తలంపులోగాని, మాటలోగాని, క్రియలోగాని దేవుని వాక్యమునుండి ఏ విచలనమునైనను కచ్చితముగా గమనించును; వెంటనే దాని విషయమై పశ్చాత్తాపమును, ఆత్మ నిందను అనుభవించును. అతని ఆత్మ యొక్క నిరంతర మొర ఇదే:

ఓ, నా సున్నితమైన ఆత్మ పారిపోవునుగాక, చెడుతనము యొక్క మొదటి అసహ్యకరమైన సమీపనము నుండి, కంటిపాప వలె వేగముగా, పాపము యొక్క అతి స్వల్ప స్పర్శను అనుభవించునుగాక!

16. అయితే ఒక్కొక్కప్పుడు మనస్సాక్షి యొక్క సున్నితత్వము అను ఈ శ్రేష్ఠ గుణము అతి పరిమితికి తీసికొనిపోబడును. భయము లేని చోట భయపడువారు కొందరు మనకు కనబడుదురు; వారు కారణము లేకుండానే నిరంతరము తమను తాము ఖండించుకొనుదురు; లేఖనము ఎక్కడను ఖండింపని కొన్ని విషయములను పాపమని ఊహించుదురు; లేఖనము ఎక్కడను ఆజ్ఞాపింపని మరికొన్నిటిని తమ బాధ్యతయని భావింతురు. ఇది నిజమునకు సందేహాత్మక మనస్సాక్షి అనబడును; ఇది ఒక తీవ్రమైన చెడుతనము. దీనికి వీలైనంత తక్కువగా లొంగుట మిక్కిలి ఉచితము; ఈ తీవ్రమైన చెడుతనము నుండి మీరు విడిపింపబడునట్లును, స్వస్థబుద్ధిని తిరిగి పొందునట్లును మీరు తీవ్రముగా ప్రార్థించవలెను; దీనికి భక్తిపరుడును వివేకియునైన స్నేహితుని సంభాషణ కంటే ఎక్కువగా తోడ్పడునది మరొకటి లేదు.

17. కాని దీనికి వ్యతిరేకమైన అతి పరిమితి మరింత ప్రమాదకరమైనది. కఠినపడిన మనస్సాక్షి సందేహాత్మక మనస్సాక్షి కంటే వేయి రెట్లు ప్రమాదకరమైనది: అది దేవుని స్పష్టమైన ఆజ్ఞను ఏ ఆత్మనిందయు లేకుండా మీరగలదు; ఆయన స్పష్టముగా నిషేధించినదానిని చేయుచు, లేక ఆయన స్పష్టముగా ఆజ్ఞాపించినదానిని నిర్లక్ష్యము చేయుచు, అయినను ఏ పశ్చాత్తాపమును లేకుండును; అంతేకాదు, బహుశా ఈ హృదయ కాఠిన్యమునందే అతిశయించును! ఈ శోచనీయమైన మందత్వమునకు అనేక ఉదాహరణలు నేడు మనకు కనబడుచున్నవి; తమకు అల్పమైన భక్తి లేదని తలంచు ప్రజలలో సహితము కనబడుచున్నవి. ఒక వ్యక్తి లేఖనము స్పష్టముగా నిషేధించిన ఏదో చేయుచున్నాడు. మీరు అడుగుదురు,

"ఇది చేయుటకు నీకెట్లు ధైర్యము వచ్చెను?" దానికి అతడు ఏ మాత్రమును చింత లేకుండా, "ఓ, నా హృదయము నన్ను ఖండించుట లేదు" అని ఉత్తరమిచ్చును. నేను ఇట్లు జవాబిచ్చెదను: "అంత మరింత చెడ్డది. అది ఖండించునట్లు దేవుడు చేసిన యెడల ఎంత బాగుండును! అప్పుడు నీవు ఇప్పటికంటే సురక్షితమైన స్థితిలో ఉందువు. దేవుని వాక్యముచే ఖండింపబడియు, నీ స్వంత హృదయముచే ఖండింపబడకుండుట భయంకరమైన విషయము!" దేవుని ఆజ్ఞలలో అతి చిన్నదానిని, తెలిసియు, ఏ ఆత్మనిందయు లేకుండా మనము మీరగలిగిన యెడల, ఈ లోకపు దేవత మన హృదయములను కఠినపరచెనని స్పష్టము. దీని నుండి మనము త్వరలో తిరిగి కోలుకొనని యెడల, మనము "మొద్దుబారినవారమగుదుము," మన మనస్సాక్షులు (పౌలు చెప్పినట్లు) "కాల్చబడిన ఇనుముతో వాత వేయబడినట్లగును."

18. ఇప్పుడు నేను కొన్ని ముఖ్యమైన సూచనలను మాత్రమే చేర్చవలసియున్నాను. మొదటి గొప్ప విషయమిది:

మనకు సున్నితమైన మనస్సాక్షి ఉన్నదనుకొనుడి; దానిని మనము ఎట్లు కాపాడుకొనవలెను? దీనికి ఒకే ఒక మార్గము సాధ్యమని నేను నమ్ముచున్నాను, అదేమనగా, దానికి లోబడుట. అవిధేయత యొక్క ప్రతి క్రియ దానిని గ్రుడ్డిదిగాను, మందముగాను చేయుటకు మొగ్గు చూపును; దేవుని మంచి, అనుకూలమైన చిత్తమును అది చూడకుండునట్లు దాని కన్నులను ఆర్పివేయును; మనము దానికి వ్యతిరేకముగా ప్రవర్తించినప్పుడు ఆత్మనింద అనుభవింపకుండునట్లు హృదయమును మందము చేయును. దీనికి వ్యతిరేకముగా, విధేయత యొక్క ప్రతి క్రియ మనస్సాక్షికి మరింత పదునైన, బలమైన చూపును, మహిమగల దేవుని ఘనతకు ఏది అవమానకరమో దానిని త్వరగా అనుభవించు శక్తిని ఇచ్చును.

కాబట్టి, మీ మనస్సాక్షి ఎల్లప్పుడును త్వరగా గ్రహించునదిగాను, మిమ్మును నిందించుటకు లేక నిర్దోషులుగా నిర్ణయించుటకు నమ్మకమైనదిగాను ఉండవలెనని మీరు కోరిన యెడల, దానిని ఎల్లప్పుడును సున్నితముగాను స్పందించునదిగాను కాపాడుకొనదలచిన యెడల, ఏ పరిస్థితిలోనైనను దానికి విధేయులై ఉండుడి; దాని హెచ్చరికలను నిరంతరము ఆలకించి, వాటిని స్థిరముగా అనుసరించుడి. దేవుని వాక్యము ప్రకారము ఏది చేయుమని అది మీకు సూచించునో అది చేయుడి; శరీరమునకును రక్తమునకును ఎంత బాధాకరమైనను చేయుడి. అది ఏది

"మనస్సాక్షి గురించి" నిషేధించునో, ఆ నిషేధము దేవుని వాక్యముపై ఆధారపడియున్న యెడల, శరీరమునకును రక్తమునకును అది ఎంత ఇంపైనదైనను, దానిని మీరు చేయకుండునట్లు చూచుకొనుడి. ఈ రెండింటిలో ఏదైనా తరచుగా సంభవించవచ్చును. ఏదైతే

దేవుడు నిషేధించునో అది మన చెడ్డ స్వభావమునకు ఇంపుగా ఉండవచ్చును: అక్కడ మీరు మిమ్మును మీరు విసర్జించుకొనుటకు పిలువబడుదురు, లేనియెడల మీ యజమానుని విసర్జించుదురు. ఆయన ఆజ్ఞాపించునది స్వభావమునకు బాధాకరమై ఉండవచ్చును: అక్కడ మీ సిలువను ఎత్తికొనుడి.

మన ప్రభువు వాక్యము ఎంత సత్యము: "ఎవడైనను తన్ను తాను విసర్జించుకొని, ప్రతిదినము తన సిలువను ఎత్తికొని, నన్ను వెంబడింపనియెడల అతడు నా శిష్యుడు కానేరడు."

19. ఈ ప్రసంగమును క్రిప్పల్‌గేట్ పారిష్‌కు చెందిన డాక్టర్ ఆన్స్లీ నుండి తీసిన ఒక సారాంశముతో ముగించుట కంటే మంచి విధానము నాకు కనబడలేదు. "ఈ క్రింది సూచనలను ఆచరించుటకు ఒప్పుకొనుడి, అప్పుడు మీ మనస్సాక్షి సరిగా కొనసాగును: — 1. "ప్రతి పాపము విషయములో జాగ్రత్తగా ఉండుడి; ఏ పాపమును చిన్నదిగా ఎంచకుడి; ప్రతి ఆజ్ఞకు మీ శక్తి కొలది విధేయులగుడి. పాపము యొక్క మొదటి ఉదయముల విషయములో జాగరూకులై ఉండుడి, పాపము యొక్క సరిహద్దుల విషయములో జాగ్రత్తపడుడి. కీడు యొక్క రూపమును సహితము విడిచిపెట్టుడి. శోధనలోనికిగాని, పాపమునకు కారణమగు సందర్భములలోనికిగాని సాహసించకుడి.

2. "మీరు దేవుని దృష్టి క్రింద జీవించుచున్నారని తలంచుకొనుడి: రోషముగల దేవుని ప్రత్యక్ష సన్నిధిలో ఉన్నట్లు జీవించుడి. ఆయన యెదుట సమస్తము దిగంబరముగాను తెరచినదిగాను ఉన్నదని జ్ఞాపకముంచుకొనుడి! మీరు ఆయనను మోసపుచ్చలేరు; ఏలయనగా ఆయన అనంత జ్ఞానము: మీరు ఆయన నుండి పారిపోలేరు; ఏలయనగా ఆయన సర్వత్ర ఉన్నాడు: మీరు ఆయనకు లంచమియ్యలేరు; ఏలయనగా ఆయన నీతియే. దేవుడు మీ మాట వినుచున్నాడని ఎరిగినవారివలె మాట్లాడుడి: దేవుడు మిమ్మును అన్ని వైపుల నుండి చుట్టుముట్టియున్నాడని ఎరిగినవారివలె నడువుడి. మీరు ఆయనతో ఉన్నంతకాలము ప్రభువు మీతో ఉన్నాడు; అనగా, మీరు ఆయన భీకర సన్నిధిలో జీవించునంతకాలము ఆయన కటాక్ష సన్నిధిని మీరు అనుభవింతురు.

3. "మీ హృదయమును జీవితమును పరీక్షించుకొనుటలో గంభీరముగాను తరచుగాను ఉండుడి. కొన్ని బాధ్యతలు శరీరములోని కొన్ని భాగముల వంటివి, వాటి లోపమును ఇతర భాగములు తీర్చవచ్చును; కాని వీటి లోపమును ఏదియు తీర్చలేదు. ప్రతి సాయంకాలము ఆ దినమంతయు మీ ప్రవర్తనను సమీక్షించుకొనుడి; మీ స్థానమునకు తగని ఏమి చేసితిరో లేక తలంచితిరో; మీ హృదయము భక్తి విషయములో ఆసక్తిగా ఉండెనా, లోకము విషయములో ఉదాసీనముగా ఉండెనా అని చూచుకొనుడి. రెండు కాలభాగముల విషయములో ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహించుడి: అనగా ఉదయము, సాయంకాలము; ఉదయమున మీరు ఏమి చేయవలెనో ముందుగా ఆలోచించుటకు, సాయంకాలమున మీరు చేయవలసినది చేసితిరో లేదో పరీక్షించుటకు.

4. "ప్రతి క్రియ మీ జీవితమంతటితో సంబంధము కలిగియుండనిండి, కేవలము ఒక భాగముతో కాదు. మీ అన్ని అనుబంధ లక్ష్యములును మీ జీవితము యొక్క గొప్ప లక్ష్యమునకు తగినవిగా ఉండనిండి. 'దైవభక్తియందు సాధన చేసికొనుము.'

మీ పిల్లలు బడిలో చదువులో ఎంత శ్రద్ధగా ఉండవలెనని మీరు కోరుదురో, భక్తి విషయములో మీరు అంత శ్రద్ధగా ఉండుడి.

మల్లయోధులు పోరాటమునకు సిద్ధపడునట్లు, మీ జీవితమంతయు పరలోకమునకు సిద్ధపాటుగా ఉండనిండి.

5. "క్రీస్తు క్షమాపణను కొనియున్నాడని పాపములో సాహసించకుడి; అది క్రీస్తును ఘోరముగా దుర్వినియోగపరచుట. ఈ కారణముచేతనే ధర్మశాస్త్రము క్రింద ఉద్దేశపూర్వక పాపమునకు ఏ బలియు లేకపోయెను; పోపు క్షమా పత్రములతో వ్యాపారము చేయువారివలె, పాపముల ధర ఎంతో తమకు తెలియునని ప్రజలు తలంచకుండునట్లు.

6. "మీ దృష్టిలో మీరు ఏమియు కారని యెంచుడి: అయ్యో, మనము గర్వపడుటకు ఏమి ఉన్నది? మన గర్భధారణయే పాపమయము, మన జననము వేదనాభరితము, మన జీవితము శ్రమతో కూడినది, మన మరణము ఎట్టిదో మనకు తెలియదు!

కాని ఇదంతయు మన ఆత్మ యొక్క స్థితితో పోలిస్తే ఏమియు కాదు. దీనిని మనము ఎరిగిన యెడల, గర్వమునకు మనకు ఏ సాకు ఉన్నది?

7. "సంఘటనలను కాదు, కర్తవ్యమును సంప్రదించుడి. మన కర్తవ్యమును గమనించుట తప్ప మనకు మరేమియు లేదు. పరిశుద్ధతకు దారితీయని ఊహాగానములన్నియు మీ అనవసరములలో చేరును; కాని మీ కర్తవ్యము నెరవేర్చుచుండగా మీకు సంభవించగల వాటిని గూర్చిన భయములు మీ పాపములలో లెక్కింపబడవచ్చును; ప్రమాదమును తప్పించుకొనుటకు పాపములో సాహసించుట, సముద్రదొంగల భయముచే ఓడను ముంచివేయుటయే. ఓ, ఏ విషయమును గూర్చియు చింతింపక, కేవలము మన కర్తవ్యమును నెరవేర్చుటకు జాగ్రత్తపడి, సమస్త పర్యవసానములను దేవునికి విడిచిపెట్టుట అను ఆ ఒక్క పాఠమును మనము నేర్చుకొనియున్నట్లయిన యెడల, మన జీవితములు ఎంత పరిశుద్ధముగాను, ఎంత ప్రశాంతముగాను ఉండును! అల్పమైన ధూళి అనంత జ్ఞానమునకు నియమము విధించుట ఎంత పిచ్చితనము! మన పనిని విడిచి దేవుని పనిలో జోక్యము చేసికొనుట! ఈ ఐదు వేల సంవత్సరముల కంటె ఎక్కువకాలము ఆయన లోకము యొక్కయు, అందులోని ప్రతి వ్యక్తియొక్కయు వ్యవహారములను ఎవరికిని ఫిర్యాదునకు కారణమీయకుండా నిర్వహించియున్నాడు. ఇప్పుడు ఆయనకు మీ సలహా అవసరమా? కాదు, మీ స్వంత కర్తవ్యమును గమనించుటయే మీ పని.

8. "మీరు మరొకనికి ఏ సలహా ఇచ్చెదరో దానిని మీరే పాటించుడి: మనుష్యులలో అతి చెడ్డవారు సహితము ఇతరులపై భారములు మోపుటకు సిద్ధముగా ఉందురు; వాటిని వారే తమపై తీసికొనిన యెడల వారు అరుదైన క్రైస్తవులగుదురు.

9. "మీరు ఆశీర్వాదము కొరకు ప్రార్థింపజాలని దేనినైనను చేయకుడి. క్రైస్తవుని ప్రతి మంచి క్రియ వాక్యముచేతను ప్రార్థనచేతను పరిశుద్ధపరచబడును. దాని గురించి ప్రార్థింపజాలనంత అల్పమైనది ఏదైనను చేయుట క్రైస్తవునికి తగదు. సంభవించు ప్రతి క్రియపై అతడు ఒక గంభీరమైన చిన్న ప్రార్థనను వెచ్చించిన యెడల, అట్టి ప్రార్థన పాపకరమైనవన్నిటిని త్రెంచివేసి, న్యాయమైనవన్నిటిని ప్రోత్సహించును.

10. "క్రీస్తే భూమిపై ఉండి మీ స్థానములో ఉన్నయెడల ఏమి చేయునని మీరు నమ్ముచున్నారో దానినే తలంచుడి, మాట్లాడుడి, చేయుడి. ఉండినవాడును, ఉన్నవాడును, ఎల్లప్పుడును ఉండబోవువాడును, మన సంపూర్ణ ఆదర్శమునైన ఆయన వలె, క్రైస్తవుడు అందరికి ఆదర్శముగా ఉండుట యుక్తము. ఓ క్రైస్తవులారా, క్రీస్తు ఎట్లు ప్రార్థించెను, ప్రార్థన కొరకు సమయమును ఎట్లు సంపాదించుకొనెను! క్రీస్తు ఎట్లు బోధించెను, ఆయన నోటినుండి కృపగల మాటలు తప్ప మరేమియు వెలువడలేదు కదా! వ్యర్థ సంభాషణలో క్రీస్తు ఎంత సమయము గడిపెను? క్రీస్తు మనుష్యులకు మేలు చేయుచు, దేవునికి ఇష్టమైనదానిని చేయుచు అటు ఇటు ఎట్లు సంచరించెను! ప్రియులారా, ఈ నాలుగు జ్ఞాపకార్థములను మీకు సిఫారసు చేయుచున్నాను: (1.) కర్తవ్యమును గమనించుడి: (2.) మీ స్థానములో ఇంకొకని కర్తవ్యము ఏదో అదే మీ స్వంతము:

(3.) "యెహోవా ఆశీర్వాదము దీనిపై ఉండునుగాక" అని చెప్పజాలని దేని జోలికిని పోకుడి:

(4.) అన్నిటికంటే ముఖ్యముగా, క్రీస్తు వైపు దృష్టి ఉంచుటను మరచుటకంటే మీ క్రైస్తవ నామమును మరచుటయే మేలు! లోకము నుండి మీకు ఏ వ్యవహారము ఎదురైనను, ఆయనను జ్ఞాపకము చేసికొని, ఆయన అడుగుజాడలలో నడువుడి, 'ఆయన పాపము చేయలేదు, ఆయన నోటను ఏ కపటమును కనబడలేదు: ఆయన దూషింపబడినప్పుడు తిరిగి దూషింపలేదు; నీతిగా తీర్పు తీర్చువానికి తన్ను తాను అప్పగించుకొనెను.'"