కీర్తన 95

కీర్తన 95

కీర్తన 95

ఈ కీర్తనను రచించిన ప్రేరేపితుడైన రచయిత, అతడెవరైనను, పరిశుద్ధ సమాజమందు దేవుని స్తుతించుమని యూదులను హెచ్చరించుచు, దేవుడు స్తుతింపబడుటకు రెండు హేతువులను తెలుపుచున్నాడు: ఒకటి, ఆయన తాను సృజించిన లోకమును తన శక్తిచేత నిలువబెట్టుచున్నాడు; రెండవది, ఆయన తన ఉచితమైన కృపచేత సంఘమును తనతో కృపాపూర్వకమైన సంబంధములోనికి దత్తత చేసికొనెను. అనేకులు వేషధారణతో దేవుని స్తోత్రములను తమ పెదవులమీదికి తెచ్చుకొనుచున్నారు గనుక, అతడు అదే సమయమందు ఆ సేవయందు యథార్థులును గంభీరులును భక్తిపరులునై యుండవలెననియు, తాము వ్యర్థముగా ఏర్పరచబడలేదని తమ జీవితక్రమముచేత కనుపరచవలెననియు ప్రజలను హెచ్చరించుచున్నాడు. వేషధారణనుండి వారిని మరింత ఫలవంతముగా కాపాడుటకై, వారి పితరులు ఆదినుండియు మూర్ఖస్వభావముగలవారై దేవునియెడల కృతఘ్నతాదోషము గలవారై యుండిరని అతడు ప్రస్తావించుచున్నాడు; మరియు వారిమీదికి వచ్చిన భయంకరమైన శిక్షను అతడు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; అది వారి పిల్లలు వారి తిరుగుబాటు అడుగుజాడలలో నడువకుండ వారిని భయపెట్టి ఆపుటకు చాలియుండెను.

కీర్తన 95:1-5

1. రండి, యెహోవా సన్నిధిని ఉత్సహించుదము; మన రక్షణ దుర్గమునుగూర్చి సంతోషధ్వని చేయుదము. 2. స్తుతితో ఆయన ముఖము ఎదుటికి ముందుగా వచ్చుదము, కీర్తనలతో ఆయననుగూర్చి ఉత్సాహధ్వని చేయుదము. 3. యెహోవా మహా దేవుడు, దేవతలందరికి పైన మహారాజునైయున్నాడు. 4. భూమియొక్క అగాధస్థలములు ఆయన చేతిలో ఉన్నవి, పర్వతముల శిఖరములును ఆయనవే. 5. సముద్రము ఆయనది, ఆయనే దానిని నిర్మించెను; ఆయన చేతులు ఆరిన నేలను రూపించెను.

1. రండి, యెహోవా సన్నిధిని ఉత్సహించుదము. ఈ కీర్తన విశ్రాంతిదినమునకు తగినది; ఆ దినమున దేవుని ఆరాధన నిమిత్తము మతసంబంధమైన సమాజములు విశేషముగా కూడుచుండెనని మనకు తెలియును. భక్తులలో వ్యక్తులు ఏకాంతముగా దైవస్తోత్రములను కీర్తింపవలెనని అతడు ఇక్కడ హెచ్చరించుట లేదు; అవి బహిరంగ సమాజమందు అర్పింపబడవలెనని అతడు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు. దీనిచేత దేవుని బాహ్య ఆరాధన ముఖ్యముగా స్తుతి బలియందే ఇమిడియున్నదిగాని నిర్జీవమైన ఆచారములయందు కాదని అతడు కనుపరచెను. అతడు వారికి త్వరపడుమని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; దానిచేత వారు ఈ సేవయందు తమ ఉత్సాహమును సాక్ష్యమియ్యవలెను. ఏలయనగా రెండవ వచనములో నేను ముందుగా వచ్చుదము మొదలైనవి అని అనువదించిన קדם kadam అను హెబ్రీ పదమునకు త్వరపడుట అని అర్థము. దేవుని సన్నిధిలోనికి వేగిరపడి రండని అతడు వారిని పిలుచుచున్నాడు; కృతజ్ఞతాస్తుతుల అభ్యాసమునకు దేవుడు మనలను పిలుచునప్పుడు మనము స్వభావసిద్ధముగా ఎంత వెనుకంజవేయువారమో తలంచినయెడల, అట్టి హెచ్చరిక అవసరమైయుండెను. ఈ అభ్యాసమునందు సోమరితనమను ఈ పరోక్షమైన నిందను దేవుని పూర్వకాలపు ప్రజలమీద మోపుట అవసరమని కీర్తనకారుడు గ్రహించెను; మన హృదయములును అట్టి కృతఘ్నతతోనే నిండియున్నవి గనుక, మన విషయములోను అంతే ప్రేరణ అవసరమని మనము గ్రహింపవలెను. దేవుని ముఖము ఎదుటికి రండని వారిని పిలుచుటయందు అతడు ఆరాధకుల ఆసక్తిని అధికము చేయుటకు మిక్కిలి తగిన భాష వాడుచున్నాడు; దేవుడు తాను అంగీకరింతునని ప్రకటించిన అట్టి బలిని ఆయన స్వంత సన్నిధియందే అర్పించుటకంటె మరి ఏదియు అధిక సంతోషకరమైనది కాదు. ఆ సేవ వ్యర్థమని వారు తలంపకుండునట్లు, దానికి సాక్షిగా దేవుడు అక్కడ సన్నిధియైయుండెనని అతడు వాస్తవముగా ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు. దేవుడు పరిశుద్ధస్థలమందు ఏ భావమున సన్నిధియైయుండెనో నేను వేరొకచోట చూపియున్నాను.

ఈ కీర్తనకు శీర్షిక లేదు, కాని సెప్టువజింట్, వల్గేట్, ఇతియోపీయ, అరబీ, సిరియా అనువాదములును, హెబ్రీయులకు 4:7లో అపొస్తలుడైన పౌలును దీనిని దావీదుకు ఆపాదించుచున్నారు; కావున ఇది ఇశ్రాయేలు యొక్క మధురగాయకుని రచనలలో ఒకటి అనుటలో ఏ సందేహమును ఉండనేరదు. హార్స్లీ రెండవ ఖండమును ఇట్లు చదువుచున్నాడు: "మన రక్షణ దుర్గమునకు గంభీరమైన గానధ్వనిని ఎత్తుదము;" దీనిమీద అతడు ఈ క్రింది గమనిక వ్రాయుచున్నాడు: "הריע అను క్రియ కంఠముతోగాని వాద్యములతోగాని ఏ విధమైన గొప్ప ధ్వనినైనను చేయుట అని అర్థమిచ్చును. కీర్తనలలో అది సాధారణముగా దేవాలయ సేవయందు కంఠములును వివిధ వాద్యములును కలిసిన ధ్వనిని సూచించును. ఈ పదము యొక్క ఈ విస్తారమైన భావమును ఆంగ్ల భాషలో పరిభాషణచేత తప్ప మరి ఏ విధముగాను వ్యక్తపరచలేము." ఈ అభిప్రాయముననుసరించి బిషప్ మాంట్, దానికి అనుగుణముగా, దేవాలయ ఆరాధనయందు సాధారణముగా వాడబడిన వాద్యములలో కొన్నిటిని తన అనువాదములో పేర్కొనుటకు సాహసించెను: — "రండి, యెహోవా స్తుతిని పాడుదము! ఆయనకు గంభీరమైన గాయకబృంద ధ్వనిని ఎత్తుదము, బూరతోను సితారాతోను తాళములతోను మ్రోగించుదము; మన నిరీక్షణ నిలుపబడిన దుర్గము ఆయనే!" "భూమియొక్క అగాధస్థలములు" అనునవి "పర్వతముల శిఖరములకు" వ్యతిరేకముగా ఉంచబడినవి గనుక, అవి భూగోళము యొక్క అత్యంత లోతైనవియు మరుగైనవియునైన భాగములను స్పష్టముగా సూచించుచున్నవి; అవి దేవుని కంటిచేత, కేవలము ఆయన కంటిచేత మాత్రమే, పరిశోధింపబడుచున్నవి. హార్స్లీ ఈ వచనమును ఇట్లు చదువుచున్నాడు, — "ఏ దేవుని చేతిలో భూమియొక్క అత్యంత క్రిందియైన మరుగుస్థలములు ఉన్నవో, ఎవనికి పర్వతముల యొక్క దుర్గమమైన శిఖరములును చెందియున్నవో ఆ దేవుడు."

"ఈ వచనమును దీని తరువాతి వచనమును," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "1వ వచనమందు సాధారణముగా పేర్కొనబడిన యెహోవా దైవత్వము యొక్క గొప్పతనమును వివరించుచున్నవి. 'ఏ దేవుని చేతిలో.' ఈ విధముగా హెబ్రీ పదబంధము యొక్క సంపూర్ణ బలమును కాపాడుటకు నేను ప్రయత్నించితిని." בידו אשר. చివరి ఖండమునకు బిత్నర్ అనువాదము, "పర్వతముల బలము ఆయనది." వత్'ఆఫోత్ ותועפות అను నామవాచకమును అతడు బలము అని అనువదించి, దానిని అలసిపోయెను అను అర్థముగల యాఫ్ יעף అను క్రియనుండి వచ్చినదిగా ఎంచుచున్నాడు; మరియు ఇది "స్త్రీలింగ బహువచన నామవాచకము, అలసట, — విపరీతార్థముచేత బలము: లేఖనమందు నాలుగుసార్లు చదువబడుచున్నది; పర్వతములను గూర్చియు వెండిని గూర్చియు గురుపోతును గూర్చియు చెప్పబడుచున్నది; వాటిని జయించుటయందుండు అలసటయు కష్టమును వాటి గొప్ప బలమును సూచించుచున్నవి" అని అతడు గమనించుచున్నాడు. పాగ్నినస్ ఇట్టి అనువాదమునే ఇచ్చుచున్నాడు. మొంటానస్ cacumina, అనగా శిఖరములు, అని వ్రాయుచున్నాడు; τὰὕψη τῶν ὀρέων అని చదువుచు సెప్టువజింట్ దీనితో ఏకీభవించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది.

3. యెహోవా మహా దేవుడు. మనము దేవుని స్తుతించుటకు ఎంత విస్తారమైన హేతువులు మనకు కలవో, భూలోక రాజులను వక్తలు ముఖస్తుతి చేయు అబద్ధపు పొగడ్తను ఉపయోగింపవలసిన అవసరమునకు మనము ఎంత దూరముగా నున్నామో ఈ మాటలచేత కీర్తనకారుడు మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. మొదట అతడు దేవుని గొప్పతనమును ఘనపరచుచున్నాడు; ఆయనకును మనుష్యులు తమకొరకు కల్పించుకొనిన అబద్ధ దేవతలకును మధ్య మౌనముగా ఒక వ్యత్యాసమును చూపుచున్నాడు. పౌలు చెప్పినట్లు, "భూమిమీద దేవతలనబడువారు అనేకులున్నారు" (1 కొరింథీయులకు 8:5) అని, లోకములో ఎల్లప్పుడును దేవతల సమూహము ఉండెనని మనకు తెలియును.

ఇశ్రాయేలు దేవునికిని, మనుష్యుడు విచ్చలవిడియైన ఊహాశక్తిని ప్రయోగించి రూపించుకొనిన ఇతర దేవతలన్నిటికిని మధ్య చూపబడిన వ్యతిరేకతను మనము గమనింపవలెను. "లోకములో విగ్రహము వట్టిది" (1 కొరింథీయులకు 8:4) అని ఎవరైనను అభ్యంతరము చెప్పినయెడల, తమ స్వంత మూఢమైన కల్పనచొప్పున దేవతలను నిర్మించుకొనిన మనుష్యుల వ్యర్థమైన భ్రమలను ఖండించుటయే కీర్తనకారుని ఉద్దేశమని ప్రత్యుత్తరమిచ్చుట చాలును. అయినను ఈ పదము క్రింద అతడు దేవదూతలను కూడ చేర్చియుండవచ్చునని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను; దేవుడు భూమియొక్క కల్పిత దేవతలకు పైగా మాత్రమే గాక, సమస్త పరలోక మహిమకును దైవికమైనదిగా ఎంచబడు ప్రతిదానికిని పైగా ఆయనను బహుదూరము హెచ్చించునంతటి శ్రేష్ఠత గలవాడని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. ("Deum ita excellere, ut longe emineat supra omnem coelestem gloriam et quicquid divinum est, non minus quam supra omne terrenum figmentum." — లాటిన్. ("దేవుడు భూలోకపు ప్రతి కల్పనకు పైగా ఎంతో, సమస్త పరలోక మహిమకును దైవికమైన ప్రతిదానికిని పైగా అంతగా బహుదూరము హెచ్చింపబడునట్లు శ్రేష్ఠుడైయున్నాడు.")) దేవదూతలు నిజముగా దేవతలు కారు; కాని వారు దేవునికి సమీపముగా నుండుటనుబట్టియు, అంతకంటె ఎక్కువగా, వారిని అమితముగాను మూఢభక్తితోను ఘనపరచు మనుష్యులచేత వారు దేవతలకు తక్కువకాని వారిగా ఎంచబడుటనుబట్టియు, ఆ నామము వారికి అనుచితముగా అన్వయింపబడుటకు అవకాశమున్నది. పరలోక దూతలే ఏకైక దేవుని మహాత్మ్యము ఎదుట తలవంచవలసినయెడల, కేవలము మెదడు కల్పించిన దేవతలతో ఆయనను పోల్చుట పరమ అవమానకరము. ఆయన గొప్పతనమునకు రుజువుగా, ఆయన లోకమును నిర్మించుటను చూడుమని అతడు మనకు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; అది దేవుని చేతిపని అనియు ఆయన శక్తికి లోబడియున్నదనియు అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. దేవుడు లోకసృష్టియందు తన మహిమను స్పష్టముగా కనుపరచెననియు, దాని పరిపాలనయందు మనము ఆయనను అనుదినము గుర్తింపవలెనని ఆయన కోరుచున్నాడనియు, ఇది దేవుడు స్తుతింపబడవలసిన ఒక సాధారణ హేతువు. భూమియొక్క అగాధములు ఆయన చేతిలో ఉన్నవని చెప్పబడినప్పుడు, దాని భావము ఏదనగా, అది ఆయన దైవపరిపాలనచేత ఏలబడుచు ఆయన శక్తికి లోబడియున్నది. కొందరు భూమియొక్క సరిహద్దులు అని చదువుదురు, కాని ఆ పదము పర్వతముల శిఖరములకు వ్యతిరేకముగా అగాధములు లేక లోతులు అని అర్థమిచ్చును. ఆ హెబ్రీ పదమునకు సరియైన అర్థము పరిశోధించుట.

కీర్తన 95:6-7

6. రండి, నమస్కారము చేసి సాగిలపడుదము; మనలను సృజించిన యెహోవా ముఖము ఎదుట మోకరించుదము. 7. ఏలయనగా ఆయన మన దేవుడు, మనము ఆయన మేపు ప్రజలమును ఆయన చేతి మందయునైయున్నాము; నేడు మీరు ఆయన స్వరమును వినినయెడల.

6. రండి, నమస్కారము చేయుదము. దేవుడు తన ఉచితమైన దయను ప్రయోగించి తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలకు అన్యజనులలో అనుగ్రహించిన ఆ ఆధిక్యము నిమిత్తము కృతజ్ఞత చూపుమని కీర్తనకారుడు ఇప్పుడు వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు గనుక, అతని భాష మరింత తీవ్రమగుచున్నది. దేవుడు మనకు ఆత్మసంబంధమైన ఘనతను అనుగ్రహించి, మన స్వంత యోగ్యతలమీద ఏమాత్రమును ఆధారపడని ఆధిక్యమునకు మిగిలిన మానవజాతికి పైగా మనలను హెచ్చించునప్పుడు, ఆయన మనకు స్తుతించుటకు విస్తారమైన హేతువులను అనుగ్రహించుచున్నాడు. అబ్రాహాము సంతతివారిమీద ఉన్న ఏకైక విధిని — అనగా తమ్మును తాము సంపూర్ణముగా దేవునికి సమర్పించుకొనుటను — అతడు వరుసగా మూడు పదములతో వ్యక్తపరచుచున్నాడు. కీర్తనకారుడు ఇక్కడ మాటలాడుచున్న దేవుని ఆరాధన నిశ్చయముగా మన సమస్త బలమును కోరునంతటి ప్రాముఖ్యముగల సంగతియే; అయినను అతడు ప్రత్యేకముగా ఒక అంశమును — అనగా దేవుడు అబ్రాహాము సంతతిని మాత్రమే నిత్యజీవపు నిరీక్షణకు దత్తత చేసికొనుటయందు ఋజువైన ఆయన తండ్రివంటి దయను — నిర్దిష్టముగా పేర్కొనుచున్నాడని మనము గమనింపవలెను. అంతరంగ కృతజ్ఞతను మాత్రమే గాక, భక్తి యొక్క బాహ్య ఒప్పుకోలు యొక్క ఆవశ్యకతను కూడ ప్రస్తావించుచున్నాడని మనము గమనింపవలెను. వాడబడిన మూడు పదములు సూచించునదేమనగా, తమ విధిని సరిగా నెరవేర్చుటకు ప్రభువు ప్రజలు మోకరించుటతోను భక్తి యొక్క ఇతర గురుతులతోను బహిరంగముగా తమ్మును తాము ఆయనకు బలిగా సమర్పించుకొనవలెను. ప్రభువు ముఖము అను మాట నేను పైన సూచించిన భావములో గ్రహింపవలసినది, — అనగా ప్రజలు నిబంధన మందసము ఎదుట సాష్టాంగపడవలెను; ఏలయనగా ఇది ధర్మశాస్త్రము క్రిందనున్న ఆరాధనా విధానమును సూచించుచున్నది. అయినను ఈ మాట ఒక మినహాయింపుతో గ్రహింపవలెను: ఆరాధకులు తమ కన్నులను ఆకాశమువైపు ఎత్తి, ఆత్మసంబంధమైన విధముగా దేవుని సేవింపవలెను.

7. ఏలయనగా ఆయన మన దేవుడు. మనుష్యులందరును దేవుని స్తుతించుటకే సృజింపబడిరనుట సత్యమైనను, సంఘము విశేషముగా ఆ ఉద్దేశము నిమిత్తమే నిర్మింపబడినదని చెప్పబడుటకు హేతువులు కలవు (యెషయా 61:3). కీర్తనకారుడు ఈ సేవను మరి విశేషముగా తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజల చేతులనుండి కోరుటకు హక్కుగలవాడై యుండెను. దేవుడు అబ్రాహాము సంతతివారిని తన సంరక్షణ క్రిందికి చేర్చుకొనుటయందు వారికి అనుగ్రహించిన అమూల్యమైన ఆధిక్యమును అతడు వారి మనస్సులలో ముద్రించుటకు కారణము ఇదే. ఒక భావములో దేవుడు మానవజాతి అంతటికొరకును అంతమట్టుకు చేసెనని చెప్పవచ్చును. కాని ఆయన సంఘమునకు కాపరి అని చెప్పబడినప్పుడు, సమస్త మానవ కుటుంబమునకు భేదము లేకుండ ఆయన విస్తరింపజేయు సాధారణమైన పోషణను ఆధారమును పరిపాలనను ఆయన ఆమెకు అనుగ్రహించుచున్నాడని మాత్రమే కాక, అంతకంటె ఎక్కువ భావింపబడుచున్నది; ఆయన ఆమెను మిగిలిన లోకమునుండి వేరుపరచి, ప్రత్యేకమైనదియు తండ్రివంటిదియునైన శ్రద్ధతో ఆమెను పోషించుచున్నాడు గనుకనే ఆయన అట్లు పిలువబడుచున్నాడు. కావున ఆయన ప్రజలు ఇక్కడ ఆయన మేపు ప్రజలు అని చెప్పబడుచున్నారు; ఆయన వారిని ప్రత్యేకమైన శ్రద్ధతో కాపాడుచు, సకలవిధములైన ఆశీర్వాదములతో వారిని నింపుచున్నాడు. కీర్తనకారుడు వారిని ఆయన మేపు మంద అనియు ఆయన చేతి ప్రజలు అనియు పిలిచియుండినయెడల ఈ వాక్యభాగము మరింత స్పష్టముగా నుండెడిది; లేక అతడు కేవలము — మరియు ఆయన మంద — అని చేర్చియుండినయెడల, ఈ ఉపమానము మరింత సుసంగతముగాను స్పష్టముగాను వెల్లడియైయుండెడిది. కాని అతని ఉద్దేశము భాషాసౌందర్యము కాదు; వారి దత్తతయందు వారికి అనుగ్రహింపబడిన అమూల్యమైన దయను ప్రజల మనస్సులలో నాటుటయే; దాని మూలముగా వారు దేవుని నమ్మకమైన సంరక్షణ క్రింద జీవించుటకును సకలవిధములైన ఆశీర్వాదములను అనుభవించుటకును పిలువబడిరి. వారు ఆయన చేతి మంద అని పిలువబడుట, ఆయన చేతిచేత నిర్మింపబడిరి గనుక అనుటకంటె, దానిచేత పరిపాలింపబడుచున్నారు గనుక అనియే; లేక ఒక ఫ్రెంచి వాడుకను ఉపయోగించినయెడల, le Troupeau de sa conduite. దేవుడు తన ప్రజలను మేపుటయందు ఎంత ఆసక్తిగలవాడైయుండెనో, కూలి కాపరులను నియమింపక తానే ఆ పని చేసెనని ఈ మాట సూచించుచున్నట్లు కొందరు దానికి ఇచ్చిన భావము, ఆ మాటల యథార్థ అర్థముచేత బహుశా సమర్థింపబడకపోవచ్చును; కాని ఆ కాలమందు ఈ ఒక్క జనము అనుభవించిన మిక్కిలి కృపగలదియు సన్నిహితమైనదియునైన నడిపింపును కీర్తనకారుడు వ్యక్తపరచుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు. దేవుడు మానవ సాధనములను విసర్జించెనని కాదు; ఆయన ప్రజల సంరక్షణను యాజకులకును ప్రవక్తలకును న్యాయాధిపతులకును, తరువాత రాజులకును అప్పగించెను. ఈ ప్రజలకు కాపరి పనిని నెరవేర్చుటయందు, మిగిలిన లోకమునకు విస్తరించు సాధారణమైన దైవపరిపాలనకు భిన్నమైన పర్యవేక్షణను ఆయన వారిమీద జరిగించెనని మాత్రమే ఇక్కడ భావము.

"అనగా, ఆరాధకుడు తన చేతులమీదను మోకాళ్లమీదను సాష్టాంగపడియుండగా నొసలితో నేలను తాకునట్లు. — 2 దినవృత్తాంతములు 7:3 చూడుము." — ఫ్రై. "Il faut neantmoins tousjours adjoustor ceste exception, que les fideles eslevans les yeux au ciel, adorent Dieu spirituellement." — ఫ్రెంచి. ("అయినను విశ్వాసులు తమ కన్నులను ఆకాశమువైపు ఎత్తి దేవుని ఆత్మసంబంధముగా ఆరాధింతురను ఈ మినహాయింపును ఎల్లప్పుడును చేర్చవలెను.")

నేడు మీరు ఆయన స్వరమును వినినయెడల. హెబ్రీ వ్యాఖ్యాతల ప్రకారము, ఇది ముందటి వాక్యముతో సంబంధముగల షరతుతో కూడిన ఖండము; ఈ వ్యాఖ్యానము చొప్పున, ప్రజలు దేవునికి విధేయులైయున్నంత కాలము మాత్రమే తమ ఆధిక్యమును ఘనతను నిలుపుకొందురని కీర్తనకారుడు వారిని హెచ్చరించుచున్నాడని ఎంచవలెను. గ్రీకు అనువాదము దీనిని తరువాతి వచనముతో కలుపుచున్నది — నేడు మీరు ఆయన స్వరమును వినినయెడల మీ హృదయములను కఠినపరచుకొనకుడి — ఈ సంబంధములో అది చక్కగా చదువబడుచున్నది. హెబ్రీ వ్యాఖ్యాతల విభాగమును మనము అంగీకరించినయెడల, దేవుడు అబ్రాహాము సంతతివారి మధ్య తన ధర్మశాస్త్రమును ఉంచెను గనుక — అది ఒక విధముగా ఆయన కాపరి కర్రయై యుండెను — ఈ విధముగా ఆయన తాను వారి కాపరినని కనుపరచుకొనెను గనుక, వారు దేవుని చేతి మందయై యుండిరని కీర్తనకారుడు చెప్పుచున్నట్లు కనబడును. అట్టి స్థితిలో యెడల అని అనువదింపబడిన אם im అను హెబ్రీ అవ్యయము షరతును సూచించునదికాక వివరణాత్మకమైనదై, ఎప్పుడు అని అనువదింపబడవచ్చును; దేవుడు తన స్వరమును యూదుల వైపు త్రిప్పెననుటయే — తరచుగా గమనింపబడినట్లు, చుట్టునున్న జనములయెడల ఆయన అట్లు చేయలేదు (కీర్తన 147:20; ద్వితీయోపదేశకాండము 4:6, 7) — యూదులకును వారికిని మధ్యనున్న గొప్ప వ్యత్యాసమని ఈ మాటలు సూచించును. "మన దేవుడైన యెహోవాకు మనము మొఱ్ఱపెట్టునప్పుడెల్ల ఆయన మనకు సమీపముగా నున్నట్లు ఏ గొప్ప జనమునకు దేవుడు ఆ జనమునకు అంత సమీపముగా నున్నాడు?" అని చెప్పుచు, ఇదే ఇతర ప్రజలకంటె వారి ఆధిక్యమునకు ఆధారమని మోషే ప్రకటించియుండెను. ప్రేరేపిత రచయితలు తరచుగా మోషేనుండి గ్రహించుచున్నారని అందరికిని తెలిసినదే; మరియు కీర్తనకారుడు నేడు అను మాటచేత, యూదులు దేవుని స్వరమును వినుటయందు ఎంత ప్రబలముగా ఆయన ప్రజలైయుండిరో సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా దాని రుజువు దూరమున లేదు, అది వారి కన్నుల ఎదుటనే ప్రత్యక్షముగానున్న దానియందే ఇమిడియుండెను. వారు ఆయన స్వరమును వినిరి గనుక దేవుని తమ కాపరిగా గుర్తించుమని అతడు వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; ఆయన అంత దయగలవాడై సన్నిహితముగా వారితో మాటలాడుట ఆయన విశేషమైన కృపకు ఒక నిదర్శనమై యుండెను. కొందరు ఈ క్రియావిశేషణమును హెచ్చరికను సూచించునదిగా ఎంచి, వారు నా స్వరమును వినిన ఎంత మేలు అని చదువుదురు; కాని ఇది మాటలను బలవంతముగా వంచుటయే. మేము దానికి నిర్దేశించిన రెండవ అర్థములో గ్రహించినప్పుడు ఈ వాక్యభాగము చక్కగా సాగుచున్నది. దేవుని స్వరమును వినుటకు వారికి నిరంతరమైన అవకాశముండెను గనుక — ఆయన కాపరిగా తనకు వారిమీదనున్న శ్రద్ధకు ఒక్క రుజువును మాత్రమేగాని సంవత్సరమునకొకసారి రుజువునుగాని కాక నిరంతరమైన దృష్టాంతమును వారికి అనుగ్రహించెను గనుక — యూదులు ఆయన మందగా ఏర్పరచబడిరనుటలో సందేహము ఉండనేరదు.

హమ్మండ్ ఇట్టి వ్యాఖ్యనే చేసిన పిమ్మట ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు — "అయితే [ కాల్విన్ మేపు అని అనువదించిన పదమైన ,רעה] యొక్క వివిధ అర్థములనుండి వివరణను గ్రహించుట మరింత సహేతుకము; అది మేపుటకును అట్లే పరిపాలించుటకును, మనుష్యులకును పశువులకును సమానముగా అన్వయించును; కావున పశువులు మేపబడు మేతస్థలము అని అర్థమిచ్చు מרעה అనునది అధికారము లేక రాజ్యము, లేక ఒక ప్రజ పరిపాలింపబడు ఏ విధమైన πολιτεία అయినను సూచించుట కేవలము సాదృశ్యమే. అప్పుడు రెండవ భాగము, ఆయన చేతి గొఱ్ఱెలు, ఉపమానరూపమైనదైనను తగిన పదప్రయోగమగును; గొఱ్ఱెలను మేపుచు, ఏలుచు, నడిపించు కాపరి తన చేతితోనే అట్లు చేయును; ఆ చేయియే దండమును కర్రను వాడును, కీర్తన 23:4. యూదు అరబీ అనువాదము, 'ఆయన మేపుయొక్క, లేక మందయొక్క ప్రజలు, ఆయన నడిపింపుయొక్క గొఱ్ఱెలు' అని చదువుచున్నది." మూలపాఠము, "Si tantum nomen Legis posuisset" ("ఆయన కేవలము ధర్మశాస్త్రము అను నామమును ఉంచియుండినయెడల") అని చదువుచున్నది. ఇది Gregis అను పదమునకు బదులుగా ముద్రణకారుడు చేసిన పొరపాటని స్పష్టము. ఫ్రెంచి అనువాదము — "Le Troupeau" అని చదువుచున్నది.

ఆయన నడిపింపు లేక మార్గదర్శకత్వము క్రిందనున్న మంద.

ప్రాచీన యూదు రచయితలు ఈ మాటలను తరచుగా మెస్సీయకు అన్వయించుచున్నారు; "నేడు మీరు ఆయన స్వరమును వినినయెడల" అని చెప్పబడియున్నది గనుక, ఇశ్రాయేలీయులందరును ఒక్కదినమైనను మారుమనస్సు పొందినయెడల మెస్సీయ వచ్చునని వారు వీటినుండి వాదించిరి. ఇక్కడ యెడల అని అనువదింపబడిన אם im అను అవ్యయము ఇతర స్థలములలో తరచుగా కోరికను తెలుపు అర్థములో వాడబడుచున్నదని హమ్మండ్ గమనించుచున్నాడు; నిర్గమకాండము 32:32లో "నీవు క్షమించినయెడల" అనునది "నీవు వారిని క్షమించిన ఎంత మేలు" అను భావమునకు వాడబడినట్లే; కావున ఇక్కడ అనువాదము, "మీరు నేడు ఆయన స్వరమును వినిన ఎంత మేలు" అని ఉండవచ్చునని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఈ పాఠము, "ఈ వచనములో భావమును సంపూర్ణము చేయుటకు అవసరమని తలంపబడవచ్చును; లేనియెడల ఇది (అంత తగినట్లు కాకపోయినను) 8వ వచనముమీద ఆధారపడియుండి, అది లేకుండ ముగియదని తలంపబడుచున్నది" అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. తరువాత అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు, "అయితే אם అను దానిని యెడల అని ఈ విధముగా అనువదించుటచేత ఈ వచనము దానియందే మరింత సంపూర్ణముగా నుండదా అనునదియు ఆలోచింపవచ్చును: 'నమస్కారము చేసి సాగిలపడుదము, మనలను సృజించిన ప్రభువు ఎదుట మోకరించుదము; ఏలయనగా ఆయన మన దేవుడు, మనము ఆయన మేపు ప్రజలము, ఆయన చేతి గొఱ్ఱెలము, మీరు నేడు ఆయన స్వరమును వినినయెడల,' అనగా, శీఘ్రముగా, — మీరు శీఘ్రముగా ఆయనకు విధేయత చూపినయెడల, — మన పక్షమున షరతును నెరవేర్చుటను బలపరచుటకై, ఈ మాటలను షరతుతో కూడిన వాగ్దానరూపములో ఉంచుట. వారు నెరవేర్చవలెనని హెచ్చరింపబడిన షరతు (6వ వచనము), దేవునికి చెల్లవలసిన ఆరాధనను దీనమైన విధేయతను ఆయనకు చెల్లించుట; దీనిని నెరవేర్చుటయందు వారికి నిశ్చయపరచబడిన వాగ్దానము, ఆయన వారి దేవుడైయుండుననియు, వారు ఆయన మేపు ప్రజలు మొదలైనవారై యుందురనియు, అనగా, కాపరి తన గొఱ్ఱెలయెడల తీసికొను శ్రద్ధనే దేవుడు వారియెడల తీసికొనుననియు; మిద్యానీయులు, ఫిలిష్తీయులు, కనానీయులు మొదలైన సమస్త శత్రువులనుండి వారిని కాపాడుననియు." "Non erit proprie conditionalis, sed expositiva; vel pro temporis adverbio sumetur." — లాటిన్. — "Ne sera pas proprement conditionnelle, mais expositive; ou bien elle sera prinse pour Quand." — ఫ్రెంచి. ("అది సరిగా షరతును సూచించునది కాదు, వివరణాత్మకమైనది; లేక కాలవాచకమైన క్రియావిశేషణముగా — ఎప్పుడు అని — గ్రహింపబడును.")

కీర్తన 95:8-11

8. మెరీబాయందువలె, అరణ్యములో మస్సా దినమందువలె మీ హృదయమును కఠినపరచుకొనకుడి. 9. మీ పితరులు నన్ను శోధించినప్పుడు, వారు నా కార్యమును చూచియుండినను నన్ను పరీక్షించిరి. 10. నలువది సంవత్సరములు నేను ఈ తరమువారితో వాదించితిని; వారు హృదయమున త్రోవ తప్పు ప్రజలనియు, నా మార్గములను వారు ఎరుగరనియు చెప్పితిని. 11. కావున నేను నా కోపములో ప్రమాణము చేసితిని, వారు నా విశ్రాంతిలో ప్రవేశించినయెడల:

అనగా, ఎఱ్ఱసముద్రమును దాటిన పిమ్మట ప్రజలు ప్రవేశించిన మిద్యాను అరణ్యము. హోరేబువైపు వారి ప్రయాణములో, వారి నాలుగవ మజిలీ రెఫీదీమునందు ఉండెను; అక్కడ ఇక్కడ సూచింపబడిన పాపపు ప్రవర్తన దోషము వారిమీద మోపబడెను. పౌలు హెబ్రీయులకు 3:9లో ఈ వాక్యభాగమును ఉదహరించుచు, నలువది సంవత్సరములు అను మాటలను ముందటి వచనము యొక్క ముగింపు భాగముతో కలుపుచున్నాడు: "మీ పితరులు నన్ను శోధించి పరీక్షించి నలువది సంవత్సరములు నా కార్యములను చూచిరి;" హెబ్రీ మూలపాఠములోను, కాల్విన్ వాటిని కలుపునట్లును, అవి 10వ వచనము యొక్క ఆరంభమైయున్నవి. కాని ఇది మసోరీయుల విరామచిహ్న పద్ధతిమీద ఆధారపడియున్నది; అపొస్తలుడు దానిని అనుసరింపలేదు. నలువది సంవత్సరములు అను మాటలు 9వ వచనము యొక్క ముగింపుతో కలుపబడినను 10వ వచనము యొక్క ఆరంభముతో కలుపబడినను అంత ప్రాముఖ్యము లేదు; ఏ విధముగానైనను భావము సారాంశమున ఒక్కటే. ఇశ్రాయేలీయులు నలువది సంవత్సరములు దేవుని శోధించినయెడల, ఆ కాలమంతయు ఆయన వారితో వాదించెను; ఆయన అంత దీర్ఘకాలము వారితో వాదించినయెడల, అది వారు ఆయనను శోధించిరి గనుకనే. ఆ అధ్యాయము యొక్క 17వ వచనమందు, ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని శోధించిన కాలముగా నలువది సంవత్సరములను గూర్చి మాటలాడుటకు బదులుగా, ఆ తిరుగుబాటు ప్రజలచేత దేవుడు దుఃఖపరచబడిన కాలముగా వాటిని గూర్చి మాటలాడుటచేత, ఈ రెండు పాఠములలో దేనినైనను భేదము లేకుండ అంగీకరింపవచ్చునని అపొస్తలుడు చూపుచున్నాడు. "ఆయన నలువది ఏండ్లు ఎవరివలన విసిగెను? పాపముచేసినవారివలన గదా? వారి శవములు అరణ్యములో రాలిపోయెను."

8. మెరీబాయందువలె మీ హృదయమును కఠినపరచుకొనకుడి. కీర్తనకారుడు వారి కాపరియైన దేవుని దయను ఘనపరచి శ్లాఘించిన పిమ్మట, వారు మెడబిరుసుగలవారును అవిధేయులునై యుండిరి గనుక, ఆయన మందగా వారి విధి — అనగా వంగునట్టి సాత్వికమైన లోబడుటను కనుపరచుట — వారికి జ్ఞాపకము చేయుటకు అవకాశము తీసికొనుచున్నాడు; మరియు వారి మనస్సులమీద మరింత గాఢమైన ముద్ర వేయుటకై, అతడు వారి పితరుల మూర్ఖత్వమును బట్టి వారిని గద్దించుచున్నాడు. מריבה మెరీబా అను పదము సాధారణనామముగా వివాదము లేక కలహము అను అర్థమునకు వాడబడవచ్చును; కాని కీర్తనకారుడు నిర్గమకాండము 17:2-7లో నున్న చరిత్రను స్పష్టముగా సూచించుచున్నాడు గనుక, నేను దానిని ఆ స్థలమునుగూర్చినదిగా గ్రహించుటకే ఇష్టపడితిని — מסה మస్సాను గూర్చియు అట్లే. అయినను రెండవ ఖండములో, శోధన జరిగిన స్థలము ఈ పదముచేత తగినంతగా వర్ణింపబడినదని తలంపవచ్చును: (לבב תעי עם am toe lebab, "హృదయమున త్రోవ తప్పు జనము." תעי toe అనునది తప్పిపోయెను, త్రోవ విడిచెను అను అర్థముగల תעה taah నుండి వచ్చినది. హెబ్రీయులకు 3:10లో పౌలు అనుసరించిన సెప్టువజింట్ అనువాదకులు ἀεὶπλανωνται అని వ్రాయుచున్నారు; దీనినుండి రీవ్స్, תעי עם populus erratium, "త్రోవ తప్పు ప్రజలు" అను దానికి బదులుగా వారు "ఎల్లప్పుడును త్రోవ తప్పుచున్న" అను అర్థముగల תעי עלם అని చదివియుండవచ్చునని ఊహించుచున్నాడు. హృదయమున త్రోవ తప్పుట అను పదబంధము బలముగలది; దేవుడు హృదయస్థితికి ఎంత గొప్ప ప్రాముఖ్యమిచ్చునో అది సూచించుచున్నది. మోసెస్ స్టువర్ట్, హెబ్రీయులకు 3:10లో ఉదహరింపబడిన ఈ వాక్యభాగముపై తన వ్యాఖ్యానములో, హృదయము అను పదమును అధికపదముగా గ్రహించుచున్నాడు; కావున ఆ పదబంధము కేవలము, వారు ఎల్లప్పుడును త్రోవ తప్పుదురు, అనగా వారు సరియైన మార్గమునుండి నిరంతరము తొలగిపోవుచున్నారు, అని మాత్రమే భావించును. కాని ఆ పదబంధము వేరొక భావమును తెలియజేయుటకు ఉద్దేశింపబడినదని మేము తలంచుచున్నాము, — అనగా దేవుడు మనుష్యుల శీలమును ప్రవర్తనను తీర్పుతీర్చుటయందు హృదయస్థితిని విశేషముగా లక్ష్యపెట్టును. మన విధేయతయందు ఆయన ముఖ్యముగా కోరునది హృదయమే; మనుష్యుల అవిధేయతయందు ఆయన ముఖ్యముగా చూచునదియు ఇదే. దాని సాధారణ స్థితియందును ఉద్దేశమందును సూత్రమందును అది యథార్థమైయున్నప్పుడు, ఆయన అనేక లోపములను కొరతలను సహించును. అది యథార్థము కానప్పుడు, బాహ్యమైన ఒప్పుకోలులు గాని క్రియలు గాని అవి స్వతహాగా ఎంత మంచివైనను, వాటికి ఆయన ఏమాత్రమును విలువనియ్యడు. మనమును అదే సూత్రముచొప్పున ప్రవర్తించుచున్నాము, అట్లు చేయుటయందు సమర్థింపబడుచున్నాము. తనతో సన్నిహిత సంబంధముగలవారి హృదయములు తనయెడల అబద్ధమైనవియు మోసకరమైనవియునై యున్నవని అనుమానించుటకు తనకు న్యాయమైన ఆధారము కలదని ఒక మనుష్యుడు కనుగొనినయెడల, వారి స్నేహపు ఒప్పుకోలులు ఎట్టివైనను అతడు వారిని గౌరవించుటయు ప్రేమించుటయు మానును. గ్రీకు కవి యొక్క పంక్తులు, క్రైస్తవ దయాళుత్వము యొక్క శాంతమైన భావమునకును స్వరమునకును విరుద్ధమైనవైనను — అది ఇట్టి సందర్భమందు ఆ వ్యక్తియెడల ద్వేషమును పుట్టించుటకు బదులుగా విచారమును దుఃఖమును పుట్టించును — ఇతరులు తమయెడల చూపు ఒప్పుకోలులను ప్రవర్తనను అంచనా వేయుటయందు మనుష్యులు అందరును తమ స్వభావముచేతనే హృదయస్థితిని లెక్కలోనికి తీసికొందురని చూపుచున్నవి: — "Ecqov gar moi ceinov ojmwv ai'dao pulhsin Ov c eJteron men ceuqei eni fresin, allo de bazei" "నాయెడల పైకి న్యాయముగా నటించుచు, తన మనస్సులో వేరే సంగతులను దాచుకొనువానిని నేను పాతాళ ద్వారములవలె ద్వేషించుచున్నాను.")

దేవుడు ఇక్కడ సూచించుచున్న ప్రమాణము సంఖ్యాకాండము 14:20, 23లో వ్రాయబడియున్నది.

యూదుల చరిత్రలోని ఈ గమనార్హమైన భాగము ఇతర స్థలములలోను, వివిధ ఉద్దేశముల నిమిత్తము, సూచింపబడుచున్నది. కొన్నిసార్లు ఇశ్రాయేలీయుల పాపముల నిమిత్తము వారిని గద్దించుటకు, ద్వితీయోపదేశకాండము 9:22లో వలె: "మస్సాలో ... మీరు యెహోవాకు కోపము పుట్టించితిరి;" కొన్నిసార్లు అట్టి పాపములలో పడకుండ వారిని హెచ్చరించుటకు, ద్వితీయోపదేశకాండము 6:16లో వలె: "మీరు మస్సాలో మీ దేవుడైన యెహోవాను శోధించినట్లు ఆయనను శోధింపకూడదు;" మరికొన్నిసార్లు ఆ శోధనకాలమందు దేవుని హత్తుకొనియుండిన లేవీయుల నమ్మకత్వమునకు ఒక దృష్టాంతముగా, ద్వితీయోపదేశకాండము 33:8: "లేవినిగూర్చి యిట్లనెను: నీ తుమ్మీము నీ ఊరీము నీ భక్తునియొద్ద నున్నవి; మస్సాలో నీవు అతని శోధించితివి; మెరీబా నీళ్లయొద్ద అతనితో వాదించితివి." మన ఆంగ్ల బైబిలులో ఇది "కోపము పుట్టించుటయందువలె — శోధన దినమందువలె" అని యున్నది. కాని మిక్కిలి ప్రసిద్ధులైన విమర్శకులు, మెరీబా మస్సా అను పదములను అనువదించుటకంటె వాటిని యథాతథముగా నిలుపుట మేలని తలంచుటలో కాల్విను గారితో ఏకీభవించుచున్నారు. ఆ పేర్లుగల స్థలములయందు ఇశ్రాయేలీయులు దేవునికి కోపము పుట్టించి ఆయనను శోధించిరి గనుక అవి ఆ పేర్లచేత పిలువబడెను; మరియు ఆ సంజ్ఞానామములను నిలుపుట ఆ సూచనకు మరి ఎక్కువ బలమును జీవమును ఇచ్చుచున్నది. కీర్తన 81:7, సంపుటి 3, పుట 316, గమనిక 2 చూడుము.

అరణ్యము; మరియు ఎవరైనను (మస్సా అనుటకు బదులుగా) అరణ్యములో శోధన దినమందువలె అని చదివినయెడల, దానికి ఏ అభ్యంతరమును ఉండదు. మస్సా మెరీబా రెండు వేర్వేరు స్థలములని కొందరు అభిప్రాయపడుదురు; కాని అట్లు తలంచుటకు నాకు ఏ ఆధారమును కనబడదు; మరియు ఇంత అల్పప్రాముఖ్యముగల విషయములో మనము మితిమీరిన సూక్ష్మబుద్ధిగలవారముగాను కుతూహలపరులముగాను ఉండకూడదు. ప్రజలు కనుపరచిన హృదయకాఠిన్యమును గూర్చి అతడు అనేక మాటలతో విస్తరించి చెప్పుచున్నాడు; మరియు మరి ఎక్కువ ప్రభావము కలుగునట్లు దేవుడే మాటలాడుచున్నట్టు ఆయనను ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు. హృదయకాఠిన్యము అనుటచేత అతడు నిస్సందేహముగా దేవుని వాక్యమునకు చూపబడు ఏ విధమైన తిరస్కారమునైనను సూచించుచున్నాడు; దానిలో అనేక విధములున్నను సరే. అది ప్రకటింపబడినప్పుడు కొందరు దానిని నిరుత్సాహముతోను చులకనగాను వినుచున్నారనియు, కొందరు దానిని అంగీకరించిన పిమ్మట అసహ్యముతో దానిని తమయొద్దనుండి త్రోసివేయుచున్నారనియు, మరికొందరు గర్వముతో దానిని నిరాకరించుచున్నారనియు, ఇంకను కొందరు తిరస్కారముతోను దూషణతోను దానిమీద బహిరంగముగా తమ రౌద్రమును కుమ్మరించుచున్నారనియు మనము కనుగొనుచున్నాము. కీర్తనకారుడు తాను వాడిన ఈ ఒక్క పదములోనే ఈ దోషులందరిని — అజాగ్రత్తపరులను, అసహ్యపడువారిని, వాక్యమును అపహసించువారిని, ఉన్మాదముచేతను ఆవేశముచేతను దానిని ఎదిరించువారిని — ఇమిడ్చియున్నాడు. దేవుని వాక్యమును వినుటకు హృదయము మృదువైనదిగాను వంగునదిగాను ఎంచబడవలెనంటే, మనము దానిని భయభక్తులతోను దానికి విధేయులగు మనస్సుతోను అంగీకరించుట అవసరము. అది మనయెడల ఏ అధికారమును ఏ బరువును కలిగియుండనియెడల, మనము ఆయనను మనవంటి కేవలము ఒక నరునిగా మాత్రమే ఎంచుచున్నామని కనుపరచుకొనుచున్నాము; దానికి కారణము కేవలము అజాగ్రత్తయైనను, గర్వమైనను, తిరుగుబాటైనను, మన హృదయకాఠిన్యము ఇందులోనే యున్నది. దేవుని వాక్యమును తిరస్కరించుట ఎంత అసహ్యమైన కార్యమో మనకు తెలియజేయుటకై, అతడు ఇక్కడ వాడిన ఈ హేయమైన పదమును ఉద్దేశపూర్వకముగా ఎన్నుకొనియున్నాడు; ధర్మశాస్త్రమునందు వ్యభిచారము అను పదము సకలవిధములైన జారత్వమును అపవిత్రతను సూచించుటకును, నరహత్య అను పదము సకలవిధములైన బలాత్కారమును హానిని ద్వేషములను వైరములను సూచించుటకును వాడబడినట్లే. కావున దేవుని వాక్యమును కేవలము నిర్లక్ష్యము చేసి దానికి విధేయుడు కానివాడు, బహిరంగముగా దానిని తిరస్కరించువాడు కాకపోయినను, కఠినమైన రాతి హృదయముగలవాడని ఇక్కడ చెప్పబడుచున్నాడు. పోపు మతస్థులు తమకు ప్రియమైన స్వేచ్ఛాచిత్త సిద్ధాంతమును ఈ వాక్యభాగముమీద స్థాపింప ప్రయత్నించుట హాస్యాస్పదము. మొదటిగా, మనుష్యులందరి హృదయములు స్వభావసిద్ధముగా కఠినమైనవియు రాతివంటివియునై యున్నవని మనము గమనింపవలెను; ఏలయనగా లేఖనము దీనిని కొందరికి మాత్రమే ప్రత్యేకమైన రోగముగా కాక, సాధారణముగా సమస్త మానవజాతికి సహజమైన లక్షణముగా చెప్పుచున్నది (యెహెజ్కేలు 36:26). ఇది పుట్టుకతోనే వచ్చిన దుర్నీతి; అయినను ఇది ఇష్టపూర్వకమైనదే; రాళ్లవలె మనము స్పర్శలేనివారము కాము; మరియు దేవుని వాక్యముచేత పాలింపబడుటకు ఒప్పుకొనని మనుష్యుడు, ముందే కఠినముగా నున్న ఆ హృదయమును మరి కఠినము చేసికొనుచున్నాడు; తన మొండితనమును గూర్చి తన స్వంత మనస్సాక్షిచేతను అనుభవముచేతను దోషిగా నిరూపింపబడుచున్నాడు. దీనినుండి హృదయ మృదుత్వము — అనగా ఏ దిక్కునకైనను సమానముగా వంగగల హృదయము — మన అధీనములో నున్నదను అనుమానము ఏమాత్రమును రాదు. మనుష్యుని చిత్తము స్వాభావికమైన భ్రష్టత్వముచేత పూర్తిగా చెడుతనమువైపునకే వంగియున్నది; లేక మరి సరిగా చెప్పవలెనంటే, దానిని చేయుటకు తలక్రిందులుగా కొనిపోబడుచున్నది. అయినను దానియందు దేవునికి అవిధేయుడగు ప్రతి మనుష్యుడును తన్ను తాను కఠినపరచుకొనుచున్నాడు; ఏలయనగా అతని దుష్క్రియ యొక్క నింద అతనిమీదనే గాని మరి ఎవరిమీదను ఉండదు.

మాంట్ మరియు వాల్ఫోర్డ్ దేవుడు మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టబడుట 7వ వచనము యొక్క రెండవ భాగమునందు, "నేడు మీరు ఆయన శబ్దమును వినినయెడల" అను చోటనే అని తలంచుచున్నారు. మొదట పేర్కొనిన విమర్శకుడు ఇట్లు వ్రాయుచున్నాడు: "దాదాపు గుర్తింపరాని ఒక మార్పుచేత ఇక్కడ [7వ వచనము యొక్క చివరి భాగమునందు] పురుషుడు మారుచున్నాడు; యెహోవా మాటలాడువాడగుచున్నాడు; మరియు దానికి తగిన విషయమార్పుతో, సువార్త యొక్క ఆశీర్వాదములయందు ఆనందించుమను ఆత్మీయ హెచ్చరికతో ఆరంభమైన ఈ గీతము, దానికి అవిధేయులగుటవలన కలుగు అపాయమును గూర్చిన గంభీరమైన, ప్రేమపూర్వకమైన, మనస్సును తాకు హెచ్చరికతో ముగియుచున్నది; అవధానమును రేపుటకును కోరిన ఫలితమును కలుగజేయుటకును విశేషముగా తగిన ఆకస్మికతతో ఆ హెచ్చరికను మనస్సుమీద విడిచిపెట్టుచున్నది." 7వ వచనము యొక్క చివరి భాగమునందు దేవుడు మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టబడుచున్నాడు గనుక, మనము మడ్జ్‌తో కలిసి בקלו అనుటకు బదులుగా (లేక 37 ప్రతులును మరి రెండు ప్రతులు మొదటను చదువునట్లు בקולו అనుటకు బదులుగా) בקולי అని చదివి, "మీరు నేడు నా శబ్దమును వినినయెడల ఎంత మేలు! మీరు మీ హృదయములను కఠినపరచుకొనకుందురు గాక," మొదలైనవి అని అర్థము చేసికొనవలెనని డిమక్ ఊహించుచున్నాడు. "Ab aliis frigide audiri, et contemptim; ab aliis fastidiose respui; ab aliis superbe rejici; ab aliis etiam furiose non sine probro et blasphemia proscindi." — లాటిన్. ("కొందరిచేత అది నిరుత్సాహముతోను తిరస్కారముతోను వినబడుచున్నది; కొందరిచేత అసహ్యముతో త్రోసివేయబడుచున్నది; కొందరిచేత గర్వముతో నిరాకరింపబడుచున్నది; మరికొందరిచేత నింద దూషణలు లేకుండ కాక ఉన్మాదముతో చీల్చివేయబడుచున్నది.")

9. మీ పితరులు నన్ను శోధించినప్పుడు, వారు నన్ను పరీక్షించిరి. నేను ఇంతకుముందు గమనించినట్లు, యూదులు మొదటినుండియు వక్రమైన, దాదాపు లోబడని స్వభావముగలవారై యుండిరని కీర్తనకారుడు సూచించుచున్నాడు. పితరులమీద మోపదగిన అపరాధమును పిల్లలకు జ్ఞాపకము చేయుట మిక్కిలి ప్రయోజనకరమగుటకు రెండు కారణములుండెను. మనుష్యులు తమ పూర్వికుల మాదిరిని అనుసరించుటకు ఎంత సిద్ధముగా నుందురో మనకు తెలియును; ఆచారము ఆమోదమును పుట్టించును; ప్రాచీనమైనది పూజ్యమగును; మరియు ఇంటి మాదిరి యొక్క అంధత్వకరమైన ప్రభావము ఎంతటిదనగా, మన పూర్వికులు ఏమి చేసినను అది పరీక్షలేకుండనే సద్గుణముగా చెల్లుచున్నది. పోపు రాజ్యమునందు పితరుల అధికారము ఎంత తెగింపుతో దేవుని వాక్యమునకు ఎదురుగా నిలుపబడుచున్నదో దానికి మనకు ఒక దృష్టాంతము కలదు. తమ పితరులను గూర్చి ఎల్లప్పుడు అతిశయించుట అలవాటైనవారు గనుక, యూదులు అందరికంటె ఎక్కువగా ఈ విషయములో మోసపోవుటకు అవకాశము కలవారై యుండిరి. కావున కీర్తనకారుడు వారి పితరులమీద మోపదగిన భయంకరమైన కృతఘ్నతను పేర్కొనుటచేత వారిని ఆ పితరులనుండి వేరుపరచ గోరుచున్నాడు. రెండవ కారణము — దీనిని నేను ఇంతకుముందే సూచించితిని — ప్రస్తుత విషయమును గూర్చి వారు హెచ్చరింపబడవలసిన అవసరము ఎంత యున్నదో వారికి చూపవలెనని అతడు కోరెను. వారి పితరులు తిరుగుబాటు స్వభావమును కనుపరచనియెడల, తమ జనము ఇంతవరకు బోధకు లోబడునదిగాను సాధువైనదిగాను పేరుపొందియుండగా, హృదయకాఠిన్యమును గూర్చి అతడు ఏ ఆధారముచేత తమ్మును హెచ్చరించుచున్నాడని వారు ఎదురుప్రశ్న వేసియుండవచ్చును. కాని సంగతి అట్లు కాదు — వారి పితరులు మొదటినుండియు వక్రులును మొండివారునై యుండిరి గనుక — ఈ ప్రత్యేకమైన దుర్గుణమును సరిదిద్దుటను గూర్చి కీర్తనకారుడు నొక్కి చెప్పుటకు స్పష్టమైన కారణము కలిగియుండెను.

"Combien qu'une telle perversite nous soit naturelle, toutesfois pource qu'elle est volontaire, et que nous ne sommes pas insensibles comme les pierres." — ఫ్రెంచి. ("అట్టి దుర్నీతి మనకు స్వభావసిద్ధమైనను, అది ఇష్టపూర్వకమైనది గనుకను, మనము రాళ్లవలె స్పర్శలేనివారము కాము గనుకను.") "Il ne s'ensuit pas neantmoins qu'il soit en nostre puissance d'amollir nostre coeur, ou de le flechir en l'une et l'autre part." — ఫ్రెంచి. ("అయినను మన హృదయమును మెత్తపరచుట గాని, దానిని ఈ దిక్కునకైనను ఆ దిక్కునకైనను వంచుట గాని మన శక్తిలో నున్నదని దీనినుండి అనుమానము రాదు.")

తరువాతి మాటలకు రెండు విధములైన అర్థములు చెప్పవచ్చును. దేవుని శోధించుట అనగా ఆయన శక్తికి రుజువు కావలెనను రోగగ్రస్తమైన, అన్యాయమైన ఆశకు లోబడుటయే గనుక, ఈ వచనమును ఆద్యంతము సంబంధముగలదిగా ఎంచి, వారు నా కార్యమును ముందే చూచియున్నను నన్ను శోధించి నన్ను పరీక్షించిరి అని చదువవచ్చును. తన శక్తి కాదనలేని సాక్ష్యములచేత ఇదివరకే సమృద్ధిగా ధ్రువపరచబడిన తరువాత వారు క్రొత్త రుజువు కావలెనని పట్టుపట్టిరని దేవుడు మిక్కిలి న్యాయముగా ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. అయినను పరీక్షించిరి అను పదమునకు మరియొక అర్థము ఇయ్యవచ్చును; దాని ప్రకారము ఈ వాక్యభాగము యొక్క భావము ఈలాగుండును: — నేను మీ పితరులకు చేసిన ఉపకారములన్నియు ఉండగానే వారు దేవుడెక్కడ అని అడుగుటచేత నన్ను శోధించిరి; మరియు వారు నన్ను పరీక్షించిరి, అనగా నేనెట్టివాడనో వారు వాస్తవముగా అనుభవపూర్వకముగా ఎరిగిరి; ఏలయనగా నా సాన్నిధ్యమును గూర్చిన బహిరంగ రుజువులను వారికి ఇచ్చుట నేను మానలేదు; కావున వారు నా కార్యమును చూచిరి. మనము ఏ అర్థమును అంగీకరించినను, దేవుని శక్తి మరుగైయున్నట్టును, మిక్కిలి కాదనలేని రుజువులచేత అది వారికి బోధింపబడనట్టును, దాని ప్రత్యక్షతను కోరుటయందు యూదులు ఎంత నిరుత్తరులైయుండిరో చూపుటయే కీర్తనకారుని ఉద్దేశమని స్పష్టము. దాని గూర్చి వారు ఇంతకుముందు ఏ ప్రదర్శనను పొందియుండలేదని ఒప్పుకొనినను, ఆయన తమకు అన్నపానములను ఏల సమకూర్చలేదని దేవుని నిలదీయుటయందు వారు అనుచితమైన స్వభావమును కనుపరచినవారై యుండెడివారు; కాని ఆయన చాచిన బాహువుతో వారిని ఐగుప్తునుండి రప్పించి, మిక్కిలి ఒప్పించు సాక్ష్యములచేత తాను వారికి సమీపముగా నున్నానని ఋజువుపరచిన తరువాత ఆయన సాన్నిధ్యమును సందేహించుట — అది ఎన్నడును బయలుపరచబడనట్టే దానిని సందేహించుట — వారి అపరాధమును మరి ఘోరము చేసిన వక్రమైన మతిమరుపు. మొత్తముమీద ఈ వాక్యభాగము యొక్క భావము ఈలాగని నేను ఎంచుచున్నాను — నేను వారి దేవుడనని మీ పితరులు సమృద్ధిగా పరీక్షించి — స్పష్టమైన కాదనలేని సాక్ష్యములచేత గ్రహించి — యుండినను, అంతేకాదు, నా కార్యములు వారి యెదుట స్పష్టముగా ఉంచబడియుండినను, వారు నన్ను శోధించిరి. ఈ పాఠము మనకును సమానముగా వర్తించును; ఏలయనగా ప్రభువు యొక్క శక్తిని గూర్చియు కృపను గూర్చియు మనకు ఎంత సమృద్ధిగా సాక్ష్యములు కలిగియుండునో, వాటిని గూర్చి అదనపు రుజువులు పొందవలెనని మనము పట్టుపట్టినయెడల మన పాపము అంత గొప్పదగును. మన దినములలో ఎందరు అద్భుతములు కావలెనని కోరుచుండగా, మరికొందరు దేవుడు తమ కోరికలను తీర్చలేదని ఆయనమీద సణుగుచుండుట మనము చూచుచున్నాము! ఉదహరింపదగిన అనేక ఇతర దృష్టాంతములుండగా కీర్తనకారుడు మెరీబా సంగతిని మాత్రమే ప్రత్యేకముగా ఏల ఎన్నుకొనుచున్నాడని కొందరు అడుగవచ్చును. వారు ఎఱ్ఱసముద్రమును దాటిన క్షణమునుండి దేవునికి కోపము పుట్టించుట మానలేదు; మరియు వారిమీద ఈ ఒక్క నేరమునే మోపుటచేత, ఇతర విషయములను గూర్చి మౌనముగా నుండుటవలన అతడు వారి ప్రవర్తనను సమర్థించుచున్నట్టు కనబడవచ్చును. ("లేఖనములు మనుష్యులు దేవుని శోధించుచున్నారని చెప్పునప్పుడు, దాని భావము, మనుష్యులు దైవ సహనమును, ఓర్పును, మంచితనమును మొదలైనవాటిని పరీక్షకు గురిచేయు కార్యమును చేయుచున్నారనియే; అనగా వీటిని కఠినముగా కాపాడుట ఒక విధముగా కష్టమగునట్లు చేయుచున్నారు." — హెబ్రీయులకు 3:8 పై స్టువర్ట్. "D'autant qu'ils ont desire que la vertu de Dieu, laquelle leur estoit declaree par tant d'experiences, leur fust manifestee, comme s'ils ne l'eussent jamais cognue." — ఫ్రెంచి. "ఎన్నో అనుభవములచేత వారికి ప్రకటింపబడిన దేవుని శక్తి, వారు దానిని ఎన్నడును ఎరుగనట్టే, తమకు ప్రత్యక్షపరచబడవలెనని వారు కోరిరి గనుక.") కాని ఉపలక్షణాలంకారము లేఖనములో సామాన్యము; మరియు అనేకమైనవాటికి బదులుగా ఒక సంగతి ఎన్నుకొనబడెనని తలంచుట చాల సహజమే. అదే సమయమున, ఈ ప్రత్యేక ప్రస్తావనకు మరియొక కారణము కూడ ఉండియుండవచ్చును; మోషే వ్రాతలనుండి స్పష్టముగా కనబడునట్లు, వారు నీళ్ల నిమిత్తము సణిగిన ఈ సందర్భమందు ప్రజల కృతఘ్నతయు తిరుగుబాటును పరాకాష్ఠకు చేరెను. ఈ విషయమును గూర్చి వ్యాఖ్యాతలు భిన్నాభిప్రాయములు కలిగియున్నారని నేనెరుగుదును. అయినను వాస్తవము అదే. అప్పుడు వారు తమ పూర్వపు భక్తిహీనతకు కిరీటము పెట్టిరి; మరియు వారి పూర్వపు దుష్టత్వమంతటిని సంపూర్ణము చేసిన కార్యముగా ఈ కేకలు వేయబడిన తరువాతనే వారు తమ మొండితనము కుదరనిదని బహిరంగముగా రుజువుపరచిరి.

10. నలువది సంవత్సరములు నేను ఈ తరముతో వాదించితిని. దేవుడు అంత దీర్ఘకాలము వారితో వాదించినను ఫలము లేకపోయెనను సంగతిని కీర్తనకారుడు వారి వక్రమైన మొండితనమునకు తీవ్రతను కలిగించు విషయముగా ముందుకు తెచ్చుచున్నాడు. అప్పుడప్పుడు వక్రత తీవ్రముగా బయలుపడి త్వరలోనే అణగిపోవుట సంభవించును; కాని నలువది సంవత్సరములంతయు తన ప్రజలతో వాదించుటకు తనకు ఎడతెగని కారణములుండెనని దేవుడు ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. ఇది ఆ ప్రజల కుదరని మూర్ఖత్వమును మనకు రుజువుపరచుచున్నది. తరము అను పదము కూడ అదే ఉద్దేశముతో వాడబడుచున్నది. דור dor అను పదము ఒక యుగమును, లేక మానవ జీవితమునకు నియమింపబడిన కాలమును సూచించును; మరియు ఇక్కడ అది ఒక యుగపు మనుష్యులకు అన్వయింపబడుచున్నది; దేవుడు విడిపించిన ఇశ్రాయేలీయులు తమ జీవితకాలమంతయు దిద్దుబాటుకు లొంగనివారై యుండిరని కీర్తనకారుడు చెప్పినట్టున్నది. నేను వాదించితిని అని నేను అనువదించిన אקוט akut అను క్రియాపదమును కొందరు తృణీకరించితిని అని అనువదించుచున్నారు; సెప్టువజింట్‌లో అది προσωχθισα, నేను కోపపడితిని, లేక రౌద్రుడనైతిని అని యున్నది; కాని హెబ్రీ వ్యాఖ్యాతలు దాని నిజమైన అర్థమును నిలుపుచున్నారు, అనగా దేవుడు ఎడతెగని వివాదముతో వారితో వాదించెను. ఇది వారి అత్యంత మొండితనమునకు ఒక గమనార్హమైన రుజువు; మరియు వారు తమ భక్తిహీనతను అనేక విధములుగా కనుపరచిన తరువాత వారి మూఢత్వమును గూర్చి ఏ సందేహమును ఉండదని సూచించుటకై, దేవుడు ఈ వచనములో వారిమీద లాంఛనప్రాయముగా తీర్పు ప్రకటించువానిగా ప్రవేశపెట్టబడుచున్నాడు. హృదయమున తప్పిపోవుచున్నవారు అను మాట వారి ప్రవర్తనను తగ్గించి చెప్పుటకు కాదు, దానిమీద బుద్ధిహీనతయు ఉన్మాదమును అను ముద్ర వేయుటకే ఉద్దేశింపబడెను; తాను వివేకమును బుద్ధియు గల మనుష్యులతో కాక పశువులతో వ్యవహరింపవలసి వచ్చెనని ఆయన చెప్పినట్టున్నది. దానికి కారణము వెంటనే చేర్చబడుచున్నది: తమ కన్నుల యెదుట జరిగిన దేవుని అనేక కార్యములను, అన్నిటికంటె ఎక్కువగా ఆయన వాక్యమును, వారు లక్ష్యపెట్టరైరి; ఏలయనగా మార్గములు అని నేను అనువదించిన דרך derech అను హెబ్రీ పదము వారి యెదుట చేయబడిన ఆయన అద్భుతములను మాత్రమే కాక, ఆయన ధర్మశాస్త్రమును మరల మరల ఆయన చేసిన హెచ్చరికలను కూడ ఇముడ్చుకొనుచున్నది. దేవుడు అంత సన్నిహితముగా వారి మధ్య నివసించుటకు దిగివచ్చి, వాక్యమందును కార్యములందును అంత ప్రకాశమానముగా తన్ను తాను కనుపరచుకొనినప్పుడు, వారు తమ కన్నులు మూసికొని జరిగినదంతయు లక్ష్యపెట్టకపోవుట ఆశ్చర్యకరమైన మూఢత్వమును సూచించెను. తాము అనుభవించిన అంత గొప్ప వెలుగు క్రిందనే వారు తప్పుదారిని తిరిగిరని ఆలోచించి, కీర్తనకారుడు వారి మందబుద్ధిని ఉన్మాదమునకు సమానమైనదిగా చెప్పుటకు కారణము ఇదే.

"Solus ille strepitus, quasi omnium actionum catastrophe, palam ostenderit insanabilem esse eorum pervicaciam." — లాటిన్. ("వారి క్రియలన్నిటి ముగింపువలె నున్న ఆ ఒక్క కలకలమే వారి మొండితనము కుదరనిదని బహిరంగముగా చూపెను.") "ఆ యుగపు మనుష్యులు, లేక ఆంగ్లములో మనము చెప్పునట్లు, అప్పుడు రంగస్థలముమీద నున్న తరము." — హెబ్రీయులకు 3:10 పై స్టువర్ట్.

"προσωχθιζα నేను కోపపడితిని, అసంతృప్తి చెందితిని. ఈ పదము హెల్లెనిస్టిక్ గ్రీకు పదము. గ్రీకులు ὀχθέω మరియు ὀχθίζω అను పదములను వాడుదురు. వ్యుత్పత్తి ప్రకారము ఇది πρός, వైపునకు, ఎదురుగా, మీద, అను పదమును ὀχθη, గట్టు, తీరము, అను పదమును కలిగియున్నది. ఇది మొదట తీరమును ఢీకొను ఓడకు, లేక మనము చెప్పునట్లు, నేలను తాకి నిలిచిపోవు ఓడకు అన్వయింపబడును. ఇది హెబ్రీ קוט, קו, מאס మొదలైనవాటికి సరిపోవును." — హెబ్రీయులకు 3:10 పై స్టువర్ట్.

11. కావున నేను నా కోపములో ప్రమాణము చేసితిని. אשר asher అను సంబంధ సర్వనామమును దాని సరియైన అర్థములో గ్రహించి — ఎవరిని గూర్చి నేను ప్రమాణము చేసితినో — అని చదువుటకు నాకు ఏ అభ్యంతరమును కనబడదు. గ్రీకు అనువాదము దానిని పోలికను సూచించు గుర్తుగా తీసికొని, నేను ప్రమాణము చేసినట్లు అని చదువుచున్నది. కాని దానిని ఒక అనుమానమును లేక ముగింపును సూచించునదిగా సరిగా ఎంచవచ్చునని నేను తలంచుచున్నాను; వారు దేవుని శోధించినప్పుడే వాగ్దానము చేయబడిన స్వాస్థ్యమును కోల్పోయిరని కాదు; కాని వారు కనుపరచిన ఆ మొండితనమును గూర్చి దేవుని పేరట మాటలాడిన పిమ్మట, ప్రమాణపూర్వకముగా ఆ దేశములో ప్రవేశింపకుండ వారు నిషేధింపబడుటకు తగిన కారణముండెనను ముగింపును కీర్తనకారుడు దీనినుండి తీయుచున్నాడు. వారు తమ కోపము పుట్టించు క్రియలను ఎంతగా అధికము చేసిరో, వారు దిద్దుబాటుకు లొంగనివారై దేవుని విశ్రాంతినుండి న్యాయముగా కొట్టివేయబడిరని అంతగా స్పష్టమాయెను. భూతకాలపు పూర్ణరూపములో — నేను ప్రమాణము చేసియుంటిని — అని చదివినయెడల భావము మరి స్పష్టముగా నుండును; ఏలయనగా దేవుడు ఈ విధముగా వారితో వాదించుటకు ముందే, వారి దుష్ప్రవర్తనను ముందుగా ఎరిగి, వాగ్దానము చేయబడిన స్వాస్థ్యమునుండి వారిని బహిష్కరించెను. ఈ ప్రమాణము పలుకబడిన అసంపూర్ణ వాక్యరూపమునకు ఇయ్యవలసిన వివరణను నేను మరియొక చోట సూచించితిని. కనాను దేశము వాగ్దానమును బట్టి దేవుని విశ్రాంతి అని పిలువబడుచున్నది. దానిని స్వాధీనపరచుకొను సంపూర్ణ కాలము వచ్చువరకు అబ్రాహామును అతని సంతతియు దానిలో సంచారులై యుండిరి. ఐగుప్తు ఒక తాత్కాలిక ఆశ్రయముగాను, ఒక విధముగా ప్రవాసస్థలముగాను ఉండెను. తన వాగ్దానము ప్రకారము యూదులను వారి న్యాయమైన పిత్రార్జితమైన కనానులో నాటుటకు సిద్ధపడుచుండగా, దేవుడు దానిని తన విశ్రాంతి అని పిలుచుట మిక్కిలి సముచితము. అయినను ఈ పదమును క్రియాత్మక అర్థములో తీసికొనవలెను; ఏలయనగా యూదులు అక్కడ తమ స్వదేశమునందువలెను నెమ్మదిగల నివాసమునందువలెను నివసింపవలెననుటయే దేవుడు అనుగ్రహించిన గొప్ప మేలు. అపొస్తలుడు హెబ్రీయులకు వ్రాసిన పత్రిక యొక్క మూడవ నాలుగవ అధ్యాయములలో చెప్పుచున్నదానిని ఇప్పుడు మన యెదుట నున్న వాక్యభాగముతో పోల్చి చూచుటకు మనము ఇక్కడ కొంచెము సేపు ఆగవచ్చును. అపొస్తలుడు గ్రీకు అనువాదమును అనుసరించుట ఆశ్చర్యము కలిగింపనక్కరలేదు. మరియు అతడు ఈ వాక్యభాగమును ప్రత్యేకముగా వివరింప పూనుకొనెనని ఎంచకూడదు. అతడు నేడు అను క్రియావిశేషణమును, విశ్రాంతి అను పదమును మాత్రమే నొక్కి చెప్పుచున్నాడు. మొదట, నేడు అను మాట ధర్మశాస్త్రము ఇయ్యబడిన కాలమునకు మాత్రమే పరిమితము కాక, దేవుడు మరి బహిరంగముగా మాటలాడ నారంభించిన సువార్తకే సరిగా వర్తించునని అతడు చెప్పుచున్నాడు. సిద్ధాంతము యొక్క మరి సంపూర్ణమైన, మరి పరిపూర్ణమైన ప్రకటన మరి ఎక్కువ అవధానమును కోరెను. దేవుడు మాటలాడుట మానలేదు: ఆయన తన కుమారుని బయలుపరచి, తనయొద్దకు రమ్మని మనలను దినదినము ఆహ్వానించుచున్నాడు; మరియు అట్టి అవకాశము కలిగియుండగా ఆయన శబ్దమునకు లోబడుట నిస్సందేహముగా మనమీద ఉన్న విధి. అపొస్తలుడు తరువాత విశ్రాంతినుండి వాదించుచున్నాడు; కీర్తనకారుని మాటలు స్వయముగా అంతవరకు అనుమతించునని మనము తలంచకూడని పరిమితివరకు అతడు వాదించుచున్నాడు. ఇక్కడ ప్రకటింపబడిన శిక్షలో ఒక వాగ్దానము అంతర్గతముగా నుండెను గనుక, కనాను దేశముకంటె శ్రేష్ఠమైన ఏదో ఒక విశ్రాంతి దేవుని ప్రజలకు వాగ్దానము చేయబడియుండవలెనని అతడు మొదటి సూత్రముగా స్థాపించుచున్నాడు. ఏలయనగా యూదులు ఆ దేశములో ప్రవేశించిన తరువాత దేవుడు తన ప్రజలకు మరియొక విశ్రాంతి యొక్క నిరీక్షణను చూపెను; అపొస్తలుడు దానిని, దేవుడు మనయందు కార్యము చేయుచుండగా మనము మన స్వంత క్రియలనుండి విశ్రమించునట్లు మనలను మనము విసర్జించుటయందే యున్నదని నిర్వచించుచున్నాడు. దీనినుండి అతడు ధర్మశాస్త్రము క్రింద నున్న, ఛాయారూపకమైన పాత సబ్బాతును, లేక విశ్రాంతిని, ఆత్మీయ జీవితము యొక్క నూతనత్వముతో పోల్చుటకు అవకాశము తీసికొనుచున్నాడు. ఆయన తన కోపములో ప్రమాణము చేసెనని చెప్పబడినప్పుడు, ఆయన ఒక విధముగా ఈ శిక్షను విధింప బలవంతపెట్టబడెననియు, ఆ కోపము పుట్టించుట సామాన్యమైనదో అల్పమైనదో కాదనియు, వారి భయంకరమైన మొండితనము ఆయన కోపమును రగిలించి ఆయననుండి ఈ ప్రమాణమును రాబట్టెననియు ఇది సూచించుచున్నది.

"Satis superque innotuit, quia corrigi nullo modo poterant, non temere fuisse abdicatos a requie Dei." — లాటిన్. ("వారు ఏ విధముగాను దిద్దబడలేరు గనుక, వారు దేవుని విశ్రాంతినుండి నిర్హేతుకముగా బహిష్కరింపబడలేదని తగినంతకంటె ఎక్కువగా తేటపడెను.") వ్యాఖ్యానము, కీర్తన 27:13, మరియు 89:35 చూడుము. "హెబ్రీయులు ప్రమాణము యొక్క తరువాతి భాగములో אם ను వాడిరి; ఆ ప్రమాణము ఈలాగుండెను: నేను ఈలాగు చేసినయెడల (אם) దేవుడు నాకు అట్లు చేయును గాక, మొదలైనవి. దాని సంపూర్ణ రూపమును 1 సమూయేలు 3:17; 2 సమూయేలు 3:35; 2 రాజులు 6:31లో చూడుము. ఈ ప్రమాణము యొక్క మొదటి భాగము కొన్నిసార్లు విడిచిపెట్టబడెను; అప్పుడు אם కు బలమైన నిషేధార్థము కలిగెను; 2 సమూయేలు 11:11; 1 సమూయేలు 14:45, alibi చూడుము; vide గెసేనియస్ హెబ్రీ నిఘంటువు, אם క్రింద, సంఖ్య 6. ఆలాగే కీర్తన 95:11లో יבאון אם బలమైన నిషేధార్థమును కలిగియున్నది; దానిని LXX. అనువాదకులును, వారి తరువాత పౌలును (హెబ్రీయులకు 3:11) εἰ εἰσελεύσονται, వారు ప్రవేశింపరు, అని అనువదించిరి." — హెబ్రీయులకు 3:11 పై స్టువర్ట్. డా. ఓవెన్ ఇట్లనుచున్నాడు: "ఈ మాట అసంపూర్ణమైనది; దేవుడు తనతోడని ప్రమాణము చేసిన ఆయన ప్రమాణమునకు సంబంధించినది. 'వారు ప్రవేశించినయెడల నేను జీవింపకుందును గాక, లేక దేవుడను కాకుందును గాక' అని ఆయన చెప్పినట్టున్నది; వారు ప్రవేశింపరను సంగతికి ఇదే అత్యంత గొప్పదియు ఉన్నతమైనదియునైన దృఢప్రకటన. మరియు ఆ ప్రతిజ్ఞ మరుగుచేయబడుట, కొందరు తలంచునట్లు మాటలో ఆకస్మికతను కలిగించు ఒక παθος వలన కాదు, గాని మాటలాడబడుచున్న వ్యక్తియెడల గల భయభక్తులవలననే. ఈ మాట సంపూర్ణముగాను నిరపేక్షముగాను నిషేధార్థకమైనది. ఆలాగే మార్కు 8:12, మత్తయి 16:4తో; 1 సమూయేలు 14:44; 1 రాజులు 20:10." — హెబ్రీయులకు 3:11 పై వ్యాఖ్యానము. సంపుటి 1, పుట 103, గమనిక చూడుము.

"Subtilius disputat quam ferant Prophetae verba." — లాటిన్. ("ప్రవక్త మాటలు అనుమతించుదానికంటె మరి సూక్ష్మముగా అతడు వాదించుచున్నాడు.")

"Vetus et legale Sabbathum quod umbratile tantum erat, cum spirituali vitae novitate." — లాటిన్. ("ఛాయారూపకమైనది మాత్రమే యైన పాత ధర్మశాస్త్ర సంబంధమైన సబ్బాతును ఆత్మీయ జీవితము యొక్క నూతనత్వముతో.")