కీర్తన 77

కీర్తన 77

కీర్తన 77

ఈ కీర్తనను వ్రాసినవాడు ఎవడైనను, హింసలు అత్యంత క్రూరమైనవైనను విశ్వాసులు తమ ప్రార్థనలను పరలోకమునకు ఎత్తుటలో తప్పిపోకుండునట్లు, శ్రమలలోనున్న సంఘము కొరకు పరిశుద్ధాత్మ అతని నోటిద్వారా ఒక సామాన్యమైన ప్రార్థనా రూపమును పలికించినట్లు కనబడుచున్నది. ఇక్కడ వ్యక్తపరచబడినది ఏదో ఒక వ్యక్తియొక్క స్వంత దుఃఖము కాదు, ఏర్పరచబడిన ప్రజల విలాపములును మూల్గులునైయున్నవి. మరింత ఆసక్తితో ప్రార్థనాభ్యాసమునందు నిమగ్నులగుటకు తమ్మును తాము ఉత్తేజపరచుకొని బలపరచుకొనుటకై, విశ్వాసులు ఒకప్పుడు తమకొరకు జరిగించబడినదియు, దేవుని నిత్యమైన కృపకు సాక్ష్యమైనదియునైన విమోచనను కొనియాడుచున్నారు.

ప్రధానగాయకుని కొరకు. యెదూతూను రాగముమీద పాడదగినది. ఆసాపు కీర్తన.

కీర్తన 77:1-6

1. నా స్వరము దేవునియొద్దకు చేరెను, నేను మొఱ్ఱపెట్టితిని; నా స్వరము దేవునియొద్దకు చేరెను, ఆయన నా మనవి ఆలకించెను. 2. నా ఆపద్దినమున నేను ప్రభువును వెదకితిని; రాత్రివేళ నా చెయ్యి చాపబడియుండెను, అది విరమింపలేదు; నా ప్రాణము ఓదార్పు పొందనొల్లకపోయెను. 3. నేను దేవుని జ్ఞాపకము చేసికొని కలవరపడుదును; నేను ధ్యానించుదును, నా ఆత్మ దుఃఖముచేత అణగద్రొక్కబడును [లేక, ముంచివేయబడును]. సెలా. 4. నా కన్నుల జాములను నీవు పట్టియుంటివి; నేను కలవరపడియున్నాను, మాటలాడకుందును. 5. పూర్వదినములను, పురాతన కాలపు సంవత్సరములను నేను లెక్కించితిని. 6. రాత్రివేళ నా పాటను నేను జ్ఞాపకము చేసికొందును; నా హృదయముతో నేను సంభాషించుకొందును, నా ఆత్మ జాగ్రత్తగా శోధించును.

1. నా స్వరము దేవునియొద్దకు చేరెను, నేను మొఱ్ఱపెట్టితిని. కొందరు వ్యాఖ్యాతలు వివరించునట్లు ఇది కేవలము ఒక ఫిర్యాదు కాదు; అనగా ఇంతవరకు తమ మనవులను అనుగ్రహించుట అలవాటుగా కలిగియుండినవాడు ఇప్పుడు తమకు చెవులు మూసికొనెననియు, తాము వ్యర్థముగా ఆయనకు మొఱ్ఱపెట్టుచున్నామనియు కనుగొని దేవుని ప్రజలు పొందిన ఆశ్చర్యమును ఇది సూచించుచున్నదని వారి తలంపు. ప్రవక్త తన మనస్సుయొక్క ప్రస్తుత భావమును గూర్చి మాట్లాడుచున్నాడనియైనను, లేక దేవుడు తన ప్రార్థనలను ఆలకించుటకు మొగ్గియు సిద్ధముగాను ఉన్నాడని తాను ఎట్లు అనుభవించెనో జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాడనియైనను గ్రహించుటయే మరింత సంభవమైనదిగా కనబడుచున్నది. తాను అనుభవించిన దుఃఖముయొక్క తీవ్రతను అతడు వర్ణించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు; మరియు నా అభిప్రాయములో, క్రియాపదముల భూతకాలరూపములచేతను భవిష్యత్కాలరూపములచేతను అతడు నిరంతరముగా సాగుచుండిన ఒక క్రియను సూచించుచున్నాడు. మొదటిగా, తమ దుఃఖములలో మితిలేకుండను ఆలోచనలేకుండను కటువైన కేకలు వేయు అనేకులవలె తాను బుద్ధిహీనముగా తన కేకలతో గాలిని చీల్చలేదనియు, అవసరము తనను మొఱ్ఱపెట్టుటకు బలవంతపెట్టినప్పుడు తన మాటను దేవునివైపు త్రిప్పెననియు అతడు తెలియజేయుచున్నాడు. మొఱ్ఱపెట్టితిని అను క్రియాపదముతో కలుపబడిన మరియు అను సంయోజకమును, అప్పుడు అను కాలవాచక అవ్యయముగా ఈ విధముగా మార్చవలెను: నేను మొఱ్ఱపెట్టినప్పుడు నా స్వరము దేవునియొద్దకు చేరెను. అదే సమయములో, తాను తరచుగా తన కేకలను మరల మరల వేయుటకు బలవంతపెట్టబడినను, ప్రార్థనయందు పట్టుదలతో కొనసాగుటను తాను విడిచిపెట్టలేదని కూడ అతడు చూపుచున్నాడు. వెంటనే చేర్చబడిన మాట అతని విశ్వాసమును స్థిరపరచుటకై ఉద్దేశింపబడినది: మరియు ఆయన నా మనవి ఆలకించెను. అనేక ఇతర స్థలములలోవలెనే, ఇక్కడ మరియు అను సంయోజకము ఏలయనగా అను కారణవాచక అవ్యయమునకు బదులుగా ఉంచబడినది. దాని భావమేమనగా, తనయెడల తన దయను కనికరమును చూపుట దేవునికి సహజమైన వాడుక అని తలంచుకొని, దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టుటకు అతడు తన్ను తాను ధైర్యపరచుకొనెను.

2. నా ఆపద్దినమున నేను ప్రభువును వెదకితిని. ఆ కాలమందు సంఘము లోనైయుండిన కఠినమైనదియు దుర్భరమైనదియునైన బాధను ఈ వచనములో అతడు మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు. అయినను ఈ మాటలలో కొంత సందిగ్ధత ఉన్నది. నేను చెయ్యి అని అనువదించిన ידyad అను హెబ్రీ పదము కొన్నిసార్లు రూపకాలంకారముగా గాయము అను అర్థములో తీసికొనబడుచున్నది; కావున అనేక వ్యాఖ్యాతలు, రాత్రివేళ నా గాయము స్రవించుచుండెను, అది నిలువలేదు అను భావమును దీనినుండి తీయుచున్నారు; అనగా, దానినుండి స్రవించుట ఆగిపోవునంతగా నా గాయము చీమునుండి శుద్ధిచేయబడలేదు అని. అయితే ఈ పదమును దాని సాధారణ అర్థమైన చెయ్యి అనుదానిలోనే తీసికొనుటకు నేను ఇష్టపడుచున్నాను; ఏలయనగా అతడు వాడుచున్న נגרהniggera అను క్రియాపదము పుండు స్రవించునట్లు స్రవించుట అని మాత్రమే గాక, చాపబడుట లేక విస్తరింపబడుట అని కూడ అర్థమిచ్చుచున్నది.

అయితే తన ఆపద్దినమున తాను ప్రభువును వెదకితిననియు, రాత్రికాలమున తన చేతులు ఆయనవైపు చాపబడియుండెననియు అతడు దృఢముగా చెప్పుచున్నప్పుడు, ప్రార్థన అతని నిరంతర అభ్యాసముగా ఉండెననియు, అతని హృదయము ఎంత ఆసక్తితోను అలయకుండను ఆ అభ్యాసమునందు నిమగ్నమైయుండెననగా అతడు దానిని మానలేకపోయెననియు ఇది సూచించుచున్నది. ఈ వచనముయొక్క చివరి వాక్యములో అయినను అను వ్యతిరేకార్థక అవ్యయమును చేర్చుకొనవలెను; అప్పుడు దాని భావమేమనగా, తన దుఃఖముయొక్క చేదునకు ప్రవక్త ఏ ఆదరణనైనను ఏ ఉపశమనమునైనను పొందకపోయినను, అతడు ఇంకను దేవునివైపు తన చేతులను చాపుచునే యుండెను. మన దుఃఖము మాన్పజాలనిదిగా కనబడినను, అది మన నోళ్లను మూసివేసి, దేవుని సన్నిధిని మన ప్రార్థనలను కుమ్మరించకుండ మనలను అడ్డగింపకుండునట్లు, ఈ విధముగానే మనము నిరాశకు విరోధముగా పోరాడవలసియున్నది.

మన ఆంగ్ల బైబిలులోని అనువాదము ఇదే; దీనిని డా. ఆడమ్ క్లార్క్ "ఏమాత్రము సమర్థింపజాలని అనువాదము" అని ప్రకటించుచున్నాడు. అయితే అంచులోని పాఠమైన "నా చెయ్యి" అనునది మన గ్రంథకర్త ఇచ్చిన భావమునకు అనుకూలముగా ఉన్నది. అనేకమంది విమర్శకులు స్వీకరించిన అనువాదము ఇదే, మరియు ఈ వాక్యభాగముయొక్క నిజమైన అర్థము ఇదేనని కనబడుచున్నది. ఆ ప్రకారము సిమ్మకస్ అనువాదము ἡχειρ μου νυκτοςἐκτετατο διηνεκως, "నా చెయ్యి రాత్రివేళ ఎడతెగక చాపబడియుండెను;" అలాగే జెరోము, "Manus mea nocte extenditur, et non quiescit." ("నా చెయ్యి రాత్రివేళ చాపబడియున్నది, అది విశ్రమింపదు.") పార్క్‌హర్స్ట్ ఈ వచనమును ఇట్లు అనువదించుచున్నాడు: "నా ఆపద్దినమున నేను ప్రభువును వెదకితిని; రాత్రివేళ నా చెయ్యి చాపబడియుండెను, అది మానలేదు," లేక "ఎడతెగకుండ." హార్స్లీ, మాంట్, ఫ్రై, ఆడమ్ క్లార్క్, వాల్ఫోర్డ్ మరియు ఇతరుల అనువాదములు దీనితో ఏకీభవించుచున్నవి. చెయ్యి చాపుట ప్రార్థనలో సాధారణమైన భంగిమ. ידי అనుదానికి బదులుగా కల్దీయ అనువాదము עיני, "నా కన్ను కన్నీరు కార్చెను" అని చదువుచున్నది; ఆర్చిబిషప్ సెక్కర్ మరియు గ్రీన్ ఇదే నిజమైన పాఠమై యుండవచ్చునని తలంచుచున్నారు.

3. నేను దేవుని జ్ఞాపకము చేసికొని కలవరపడుదును. తన దుఃఖముయొక్క తీవ్రతను, అదే సమయములో తన శ్రమయొక్క గొప్పతనమును వివరించుటకు కీర్తనకారుడు ఇక్కడ రకరకములైన వ్యక్తీకరణలను వాడుచున్నాడు. తన దుఃఖమును ఉపశమింపజేయుటకు ఏకైక ఔషధముగా నుండినదే తనకు కలవరమునకు కారణమాయెనని అతడు ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. దేవుని జ్ఞాపకము చేసికొనుటచేత నిజమైన విశ్వాసుల మనస్సులు కలవరపడుట వింతగా కనబడవచ్చును. అయితే ప్రేరేపిత రచయితయొక్క భావము కేవలము ఇదే: తాను దేవుని గూర్చి తలంచినను తన మనోవేదన తొలగిపోలేదు. శ్రమకాలమందు దేవుని జ్ఞాపకము భక్తుల వేదనను కలవరమును మరింత అధికము చేయుట తరచుగా జరుగుచున్నదనుటలో సందేహము లేదు; ఉదాహరణకు, ఆయన తమమీద కోపముగా ఉన్నాడను తలంపు వారికి కలిగినప్పుడు. అయినను దేవుడు తనకు జ్ఞాపకమునకు వచ్చిన ప్రతిసారియు తన హృదయము క్రొత్త వేదనలోను కలవరములోను పడవేయబడెనని ప్రవక్త భావము కాదు: తనకు ఉపశమనము కలుగజేయుటకు దేవునినుండి ఏ ఆదరణయు రాలేదని మాత్రమే అతడు విలపించుచున్నాడు; మరియు ఇది సహించుటకు మిక్కిలి కష్టమైన శోధన. దుష్టులు భయంకరమైన మనోవేదనచేత యాతనపడుట చూచుట ఆశ్చర్యము కాదు; ఏలయనగా దేవునినుండి తొలగిపోవుటయే వారి ముఖ్య ఉద్దేశమును ప్రయత్నమునైయున్నందున, ఆయనకు విరోధముగా వారు చేసిన తిరుగుబాటు నిమిత్తము వారు తమకు తగిన శిక్షను అనుభవింపవలసినదే. అయితే మన ఆపదలను తగ్గించుకొనుటకై మనము ఏ దేవుని జ్ఞాపకమునుండి ఆదరణ పొందగోరుచున్నామో, అది మన మనస్సులకు విశ్రాంతిని ప్రశాంతతను ఇయ్యనప్పుడు, ఆయన మనతో ఆటలాడుచున్నాడని తలంచుటకు మనము సిద్ధముగా ఉందుము. అయినను మనము ఎంత చింతను, దుఃఖమును, కలవరమును అనుభవించినను, ఈ ఆటంకములన్నిటి మధ్యనైనను దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టుటయందు పట్టుదలతో కొనసాగవలెనని ఈ వాక్యభాగమునుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము.

4. నా కన్నుల జాములను నీవు పట్టియుంటివి. ఈ వచనము పూర్వవచనము యొక్క భావమునే కలిగియున్నది. దేవుడు తనకు ఏ ఉపశమనమును అనుగ్రహింపనందున తాను రాత్రులన్నియు మేలుకొనియుండి గడిపితినని కీర్తనకారుడు దృఢముగా చెప్పుచున్నాడు. పూర్వకాలమందు రాత్రి సాధారణముగా అనేక జాములుగా విభజింపబడుచుండెను; ఆ ప్రకారము, తనను నిద్రపోనీయకుండ చేసిన తన ఎడతెగని దుఃఖమును అతడు జాములు అను రూపకాలంకార పదముచేత వర్ణించుచున్నాడు. (యూదా వ్యాఖ్యాతలలో కొందరు ఈ వాక్యమును ఇట్లు వివరించుచున్నారు: "నా కన్నుల రెప్పలను నీవు పట్టియున్నావు." కన్నులను కాపాడు రెప్పలు పట్టబడియుండెను గనుక, అతడు వాటిని మూసి నిద్రపొందలేకపోయెను. శ్రమలోనున్న వ్యక్తికి నిద్ర కొంతకాలము అతని దుఃఖమును ఆపివేయుటకును, దేహమును సేదదీర్చుటచేత దానిని బలహీనపరచుటకును సహాయపడును. కావున అట్టి పరిస్థితులలో అది గొప్ప ఆశీర్వాదము, మరియు ఆసక్తితో కోరబడునది. అయితే అది నిరాకరింపబడుటయు, బాధపడువానికి నిద్రలేని ఆయాసకరమైన రాత్రులు నియమింపబడుటయు అతని వేదనను ఎంతో అధికము చేయును.) తాను బిగ్గరగా దేవునికి ప్రార్థించితినని అతడు కొంచెము ముందు చెప్పియుండగా, ఇప్పుడు తాను మౌనముగా ఉందునని దృఢముగా చెప్పుచున్నప్పుడు, కొంత విరోధము ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది. ఈ కష్టము కీర్తన 32:3 యొక్క మా వివరణలో ఇదివరకే పరిష్కరింపబడినది; అక్కడ నిజమైన విశ్వాసులు దుఃఖములో మునిగియున్నప్పుడు ఎల్లప్పుడు ఒకే స్థితిలో నిలిచియుండరనియు, కొన్నిసార్లు నిట్టూర్పులకును ఫిర్యాదులకును తెరతీయుదురనియు, మరికొన్నిసార్లు తమ నోళ్లు మూయబడినట్లు మౌనముగా ఉందురనియు మేము చూపియున్నాము. కావున ఒక్క మాటయైనను పలుకుటకు తన నోరు తెరువలేనంతగా తాను ఆపదలచేత ముంచివేయబడితిననియు, ఒకవిధముగా ఊపిరాడకుండ చేయబడితిననియు ప్రవక్త నిష్కపటముగా ఒప్పుకొనుట చూచుట ఆశ్చర్యము కాదు.

5. పూర్వదినములను నేను లెక్కించితిని. తన పూర్వపు ఆనందమును జ్ఞాపకము చేసికొనుటచేత అతడు తన దుఃఖమును ఉపశమింపజేసికొనుటకు ప్రయత్నించెననుటలో సందేహము లేదు; అయితే ఉపశమనము అంత సులభముగాను అంత త్వరగాను లభింపలేదని అతడు మనకు తెలియజేయుచున్నాడు. పూర్వదినములు, పురాతన కాలపు సంవత్సరములు అనువాటిచేత అతడు తన స్వంత జీవితముయొక్క స్వల్ప కాలమును మాత్రమే సూచించుట గాక, అనేక యుగములను కలుపుకొనుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. దేవుని ప్రజలు తమ శ్రమలలో, తాము వ్యక్తిగతముగా అనుభవించిన దైవాశీర్వాదములను మాత్రమే గాక, ప్రతి యుగమందు దేవుడు తన సంఘమునకు అనుగ్రహించిన ఆశీర్వాదములన్నిటిని కూడ నిస్సందేహముగా తమ కన్నులయెదుట ఉంచుకొని జ్ఞాపకము చేసికొనవలెను. అయినను గతకాలమందు దేవుడు అనుగ్రహించిన కనికరములను ప్రవక్త తన మనస్సులో లెక్కించుకొనినప్పుడు, అతడు తన స్వంత అనుభవముతో ఆరంభించెనని వచనమునుండి సులభముగా గ్రహింపవచ్చును.

6. రాత్రివేళ నా పాటను నేను జ్ఞాపకము చేసికొందును. తన పాట అనుదానిచేత, తన వృద్ధికాలమందు తాను నిమగ్నుడైయుండిన కృతజ్ఞతాస్తుతుల అభ్యాసమును అతడు సూచించుచున్నాడు. నేను ఇప్పుడే గమనించినట్లు, మన దుఃఖములను స్వస్థపరచుటకు దీనికంటె తగిన ఔషధము మరేదియు లేదు; అయితే వాటి కొరతనుగూర్చిన భావమే మన మనస్సులకు మరింత లోతైన గాయమును కలుగజేయునట్లు సాతాను తరచుగా దేవుని ఉపకారములను కుయుక్తితో మన తలంపులలోనికి తెచ్చును. కావున గతకాలమందు తాను అనుభవించిన ఆనందమును తాను ప్రస్తుతము అనుభవించుచున్న ఆపదలతో పోల్చినప్పుడు ప్రవక్త కటువైన వేదనలచేత పొడవబడెనని చెప్పుట మిక్కిలి సంభవమైనది. అతడు ప్రత్యేకముగా రాత్రిని పేర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా అప్పుడు మనము మనుష్యుల సహవాసమునుండియు సన్నిధినుండియు వేరుపరచబడి ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, అది పగటిపూట అనుభవించువాటికంటె ఎక్కువ చింతలను తలంపులను మనస్సులో పుట్టించును. తన స్వంత హృదయముతో సంభాషించుకొనుటను గూర్చి వెంటనే చేర్చబడినదియు అదే భావము కలిగియున్నది. తమ సన్నిధిచేత నిగ్రహము కలుగజేయుటకు ఏ సృష్టింపబడిన ప్రాణియు తమతో లేనప్పుడు, మనుష్యులు తమ స్వంత మనస్సులలోనికి వెనుకకు మరలి, తమ్మును తాము క్షుణ్ణముగా పరీక్షించుకొని, తమతో తాము స్వేచ్ఛగాను నిజమైన శ్రద్ధతోను మాటలాడుకొనునట్లు చేయుటలో ఏకాంతమునకు ప్రభావము కలదు.

"కాలములు నిజముగా ఎంతో మారిపోయెను; పూర్వము అతని భావములయొక్క సంతోషము అతని నిద్రను అడ్డగించెను, అది రాత్రి చీకట్లలోను కృతజ్ఞతాస్తుతుల స్వరమును ప్రేరేపించెను; ఇప్పుడు అతని వ్యాధియొక్క తీవ్రతచేతను, అతని గత సుఖముతో పోల్చుటచేత అధికమైన అతని ప్రాణవేదనచేతను అతని నిద్ర తీసివేయబడినది." — వాల్ఫోర్డ్.

ఈ వచనముయొక్క చివరి వాక్యమైన మరియు నా ఆత్మ జాగ్రత్తగా శోధించును అనుదానికి రెండు విధములైన వివరణలు ఉన్నవి. జాగ్రత్తగా శోధించుట అను అర్థముగల חפשchaphas అను పదము పుంలింగములో ఉండి, ఆత్మ అను అర్థముగల רוהruach అను పదము కొన్నిసార్లు స్త్రీలింగముగా ఉండుటచేత, కొందరు వ్యాఖ్యాతలు దేవుని నామము గ్రహింపబడవలెనని తలంచి, ఓ ప్రభువా! నీవు చొచ్చుకొనిపోని దేదియు నా హృదయములో దాగియుండలేదు అని కీర్తనకారుడు చెప్పినట్లుగా ఈ వాక్యమును వివరించుచున్నారు. ఏ మనుష్యుని దేవుడు అతని సోమరితనమునుండియు మందతనమునుండియు మేల్కొలిపి, తీవ్రమైన శ్రమలచేత పరీక్షించునో, ఆ మనుష్యుని ఆత్మను ఆయన శోధించుచున్నాడని చెప్పుట మిక్కిలి సముచితమే. అప్పుడు ఎంత మరుగైనవైనను దాగుస్థలములన్నియు ఆశ్రయస్థలములన్నియు పరిశోధింపబడును, మరియు ఇంతకుముందు తెలియని మనోభావములు వెలుగులోనికి తేబడును. అయినను హెబ్రీ భాషలో నామవాచకముయొక్క లింగము సందిగ్ధముగా ఉన్నందున, ఇతరులు మరింత స్వేచ్ఛగా, నా ఆత్మ జాగ్రత్తగా శోధించెను అని అనువదించుచున్నారు. ఇది అత్యధికులు స్వీకరించిన భావమైయుండి, అదే సమయములో అత్యంత సహజమైనదైయున్నందున, నేను దీనిని సంతోషముగా స్వీకరించుచున్నాను. ప్రేరేపిత రచయిత పేర్కొనుచున్న ఆ తర్కములో, తాను ఇంత తీవ్రముగా బాధింపబడుటకు గల కారణములను, మరియు తన ఆపదలు చివరకు ఏ ఫలితమునకు దారితీయునో అనుదానిని అతడు శోధించెను. ఈ విషయములను ధ్యానించుట నిశ్చయముగా మిక్కిలి ప్రయోజనకరమైనది, మరియు ఏదైన శ్రమ మనలను ఒత్తినప్పుడు మనలను దీనికి పురికొల్పుటయే దేవుని ఉద్దేశము. దేవుని కొరడాల క్రింద తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనువారి మూఢత్వముకంటె వక్రమైనది మరేదియు లేదు. అయితే మనము అధికమైన దుఃఖముచేత మ్రింగివేయబడకుండునట్లును, దైవ తీర్పుల అగాధమైన లోతును క్షుణ్ణముగా శోధింప ప్రయత్నించుటచేత అది మనలను ముంచివేయకుండునట్లును, మనము తగిన హద్దులలోనే నిలిచియుండవలెను. ప్రవక్త భావమేమనగా, తాను అన్ని దిక్కులలో ఆదరణను వెదకినప్పుడు, తన దుఃఖముయొక్క చేదును ఉపశమింపజేయుటకు అతనికి ఏదియు దొరకలేదు.

కీర్తన 77:7-10

7. ప్రభువు నిత్యము విడనాడునా? ఆయన ఇక ఎన్నడును దయచూపడా? 8. ఆయన కృప నిత్యము బొత్తిగా అంతరించిపోయెనా? ఆయన దైవోక్తి తరతరములకు విఫలమాయెనా? 9. కనికరించుట దేవుడు మరచెనా? కోపముచేత ఆయన తన వాత్సల్యమును మూసివేసెనా? సెలా. 10. మరియు నేనిట్లంటిని, నా మరణము, మహోన్నతుని దక్షిణహస్తము యొక్క సంవత్సరములు.

"חפשchaphas అను క్రియాపదము, ఒక మనుష్యుడు దానిని చేయుటకై తన్ను తాను వస్త్రహీనునిగా చేసికొనవలసి వచ్చునంతటి పరిశోధనను సూచించుచున్నది. లేక, కప్పులను ఎత్తి మడతమడతగా వెదకుట; లేక మన వాడుకలో చెప్పవలెనంటే, ఏ రాతిని తిప్పకుండ విడువకపోవుట. వల్గేట్ et scopebam spiritum meum ('మరియు నా ఆత్మను నేను శోధించుచుంటిని') అని అనువదించుచున్నది. scopebam శుద్ధమైన లాటిన్ పదము కానందున, అది బహుశా σκοπεω, scopeo, 'చుట్టు చూచుట, శ్రద్ధగా పరిశీలించుట' అను గ్రీకు పదమునుండి తీసికొనబడియుండవచ్చును. అయితే దీనిని పరిశుద్ధ జెరోము తప్ప మరి ఏ గ్రంథకర్తయు వాడలేదు, అతడును ఇక్కడను, 'నాశనమను చీపురుతో దానిని ఊడ్చివేసెదను' అను యెషయా 14:23లోను మాత్రమే వాడెను; 'scopabo eam in scopa terens.' దీనినిబట్టి అతడు scopae అను నామవాచకమునుండి, అనగా ఊడ్చు కుంచె లేక చీపురు అను పదమునుండి, ఒక క్రియాపదమును ఏర్పరచెనని మనము చూచుచున్నాము." — డా. ఆడమ్ క్లార్క్. "La stupidite brutale." — ఫ్రెంచి. "పశుప్రాయమైన మూఢత్వము."

"Ou, sera-il eslongne." — ఫ్రెంచి అంచు. "లేక, ఆయన దూరముగా ఉండునా."

7. మరియు 8. ప్రభువు నిత్యము విడనాడునా? ఇక్కడ చెప్పబడిన మాటలు కీర్తనకారుని మనస్సును ఆక్రమించిన శోధనలలో ఒక భాగమనుటలో సందేహము లేదు. ఎడతెగని ఆపదల వరుసచేత తాను దాదాపు ముంచివేయబడితినని అతడు సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు ఇకమీదట తనకు దయచూపునను నిరీక్షణను కలిగియుండుటకు సాహసింపలేనంత దీర్ఘకాలము శ్రమను సహించువరకు అతడు ఈ మాటలు పలుకలేదు. దేవుడు కృపచూపుచునే యుండునా అని అతడు తనలో తాను తర్కించుకొనుట సమంజసమే; ఏలయనగా దేవుడు తన దయతో మనలను హత్తుకొనినప్పుడు, అంతమువరకును దానిని మనయెడల చూపుచునే యుండవలెనను సూత్రముపైననే ఆయన అట్లు చేయును. అతడు సరిగా చెప్పవలెనంటే దేవునిమీద ఫిర్యాదు చేయుటగాని ఆయనలో తప్పుపట్టుటగాని చేయుటలేదు; అంతకంటె తనలో తాను తర్కించుకొనుచు, ఒకప్పుడు తాను తండ్రినని కనుపరచుకొనిన తన ప్రజలయెడల తన ఉచితమైన దయను చూపుచునే యుండకపోవుట ఆయనకు అసాధ్యమని దేవుని స్వభావమునుండి నిర్ణయించుచున్నాడు. విశ్వాసులు దైవహస్తమునుండి పొందు ఆశీర్వాదములన్నిటిని అతడు ఊటనుండివలె కేవలము దేవుని దయాసంకల్పమునుండి వచ్చినవిగా గుర్తించినట్లే, కొంచెము తరువాత దైవ మంచితనమును చేర్చుచున్నాడు; ఆయన తన స్వంత స్వభావమును విడిచిపెట్టజాలడని ఆలోచించినప్పుడు, దేవుడు తన పితృప్రేమయొక్క క్రమమును తెంచివేయుట సాధ్యమని మనము ఎట్లు తలంపగలము? అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి దేవుని మంచితనమునుండి తీసిన తర్కముచేత అతడు శోధనయొక్క దాడులను ఎట్లు తిప్పికొట్టుచున్నాడో మనము చూచుచున్నాము. ఆయన వాక్యము లేక దైవోక్తి విఫలమాయెనా? అని అతడు ప్రశ్నించుచున్నప్పుడు, తన విశ్వాసమును ఆదుకొని బలపరచుటకు ఏ వాగ్దానమును తనకు కనబడనందున, తాను సమస్త ఆదరణను కోల్పోయితినని అతడు సూచించుచున్నాడు. మన ధన్యతయు రక్షణయు ఇమిడియున్న తన వాగ్దానములను దేవుడు మననుండి తీసివేసినప్పుడు మనము నిజముగా నిరాశయను అగాధములోనికి త్రోయబడుదుము. ధర్మశాస్త్రమును తమ చేతులలో కలిగియుండినవారు దేవుని వాక్యము లేకుండ ఉండజాలరని ఎవరైన ఆక్షేపించినయెడల, క్రీస్తు ఇంకను ప్రత్యక్షపరచబడని పూర్వపు యుగముయొక్క అసంపూర్ణతనుబట్టి, అప్పుడు ప్రత్యేక వాగ్దానములు అవసరమైయుండెనని నేను ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచున్నాను. ఆ ప్రకారము, కీర్తన 74:9లో, తాము ఇకమీదట తమకు అలవాటైన సూచకక్రియలను చూడలేదనియు, కాలమును ఎరిగిన ప్రవక్త తమమధ్య ఇక ఎవడును లేడనియు విశ్వాసులు ఫిర్యాదు చేయుట మనము చూచుచున్నాము. దావీదు ఈ కీర్తనను వ్రాసినవాడైతే, సందేహముగాను కలవరముగాను ఉన్న విషయములలో దేవుని ఆలోచన అడుగుట అతనికి వాడుక అనియు, దేవుడు అతనికి ఉత్తరములు అనుగ్రహించుట అలవాటు అనియు మనకు తెలియును. తన ఆపదల మధ్య ఈ ఉపశమన మూలమును అతడు కోల్పోయినయెడల, తన విశ్వాసమును ఆదుకొని బలపరచుటకు ఏ దైవోక్తియు ఏ వాక్యమును తనకు దొరకలేదని విలపించుటకు అతనికి కారణము కలదు. అయితే ఈ కీర్తన మరొక ప్రేరేపిత ప్రవక్తచేత రచింపబడినయెడల, ఈ ఫిర్యాదు యూదులు బబులోను చెరనుండి తిరిగివచ్చినప్పటినుండి క్రీస్తు రాకడవరకు మధ్యనున్న కాలమునకు సరిపోవును; ఏలయనగా ఆ కాలమందు ప్రవచనక్రమము ఒకవిధముగా తెగిపోయెను, మరియు క్రుంగిపోయినవారి హృదయములను లేవనెత్తుటకుగాని, వారిని ఆదుకొని పడిపోకుండ కాపాడుటకుగాని పరిశుద్ధాత్మయొక్క ఏ ప్రత్యేక వరముతోను నింపబడినవాడు ఎవడును లేకపోయెను. ఇదిగాక, దేవుని వాక్యము మనకు అందింపబడినను, మనము ఎంత లోతైన వేదనలో చిక్కుకొనియుందుమనగా అతి స్వల్పమైన ఆదరణనైనను స్వీకరింపకుండ లేక అంగీకరింపకుండ అది మనలను అడ్డగించును గనుక, అది మన మనస్సులలోనికి ప్రవేశింపకపోవుట కొన్నిసార్లు జరుగుచున్నది. అయితే నేను మొదటి భావమునే స్వీకరించుచున్నాను; అదేమనగా, సంఘము పూర్వము తనకు అనుగ్రహింపబడిన ప్రత్యేకమైన ప్రవచన ప్రకటనలు లేకుండ ఇప్పుడు ఉండెను, మరియు అది ఇంకను ఆ వ్యవస్థయొక్క ఛాయలను కేవలము చూచుటమీదనే ఆధారపడియుండెను గనుక, దానికి నిరంతరము క్రొత్త ఆధారములు అవసరమైయుండెను. దేవుడు ఎప్పుడైనను తన వాక్యమును మననుండి ఉపసంహరించుకొనినయెడల మనము మితిమీరి కలవరపడకూడదను ప్రయోజనకరమైన పాఠమును దీనినుండి మనము గ్రహింపవచ్చును. ఆయన తన స్వంత ప్రజలను ఎంత ఆశ్చర్యకరమైన విధానములచేత పరీక్షించుననగా, లేఖనమంతయు దాని సరియైన ఉద్దేశమునుండి మళ్లింపబడినదని వారు ఊహించుకొందురు, మరియు దేవుడు మాటలాడుట వినవలెనని వారు కోరినను, ఆయన మాటలను తమ స్వంత పరిస్థితికి అన్వయించుకొనునట్లు వారు చేయబడజాలరు అని జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. నేను చెప్పినట్లు, ఇది వేదనకరమైనదియు బాధాకరమైనదియునైన సంగతి; అయినను ఇది ప్రార్థనాభ్యాసమునందు నిమగ్నులగుటనుండి మనలను అడ్డగింపకూడదు.

"C'est, ma maladie." — ఫ్రెంచి అంచు. "అనగా, నా వ్యాధి లేక రోగము." "Ou, changemens." — ఫ్రెంచి అంచు. "లేక, మార్పులు." "Qu'a cause de l'infirmite du temps, (ascavoir avant la manifestation de Christ)." — ఫ్రెంచి. ("ఆ కాలముయొక్క బలహీనతనుబట్టి, (అనగా క్రీస్తు ప్రత్యక్షతకు ముందు).")

9. కనికరించుట దేవుడు మరచెనా? ప్రవక్త ఇంకను అదే విషయమును గూర్చి తనలో తాను తర్కించుకొనుచునే యున్నాడు. అయినను అతని ఉద్దేశము తన విశ్వాసమును పడద్రోయుట కాదు, అంతకంటె దానిని లేవనెత్తుటయే. ఈ ప్రశ్న సూచించుచున్న విషయము సందేహాస్పదమైనదన్నట్లు అతడు ఈ ప్రశ్న అడుగుటలేదు. దేవుడు తన్ను తాను మరచెనా? లేక ఆయన తన స్వభావమును మార్చుకొనెనా? ఏలయనగా ఆయన కనికరము గలవాడు కానియెడల దేవుడై యుండజాలడు అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. అతడు ఉక్కు హృదయము కలిగియున్నట్లు చలింపకుండ నిలువలేదని నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను. అయితే అతడు ఎంత తీవ్రముగా దాడిచేయబడెనో, దేవుని మంచితనము ఆయన సారముతో ఎంత విడదీయరానంతగా కలుపబడియున్నదనగా ఆయన కనికరము చూపకుండుట అసాధ్యము అను సత్యముమీద అంత దృఢముగా అతడు ఆనుకొనెను. కావున చింతలచేత వేధింపబడి దుఃఖములచేత అణగద్రొక్కబడినప్పుడు మన మనస్సులలోనికి సందేహములు ప్రవేశించునప్పుడెల్ల, దేవుడు ఇక కనికరము చూపనివాడగునట్లు తన స్వభావమును మార్చుకొనెనా? అను ఈ ప్రశ్నకు తృప్తికరమైన ఉత్తరమును చేరుటకు ఎల్లప్పుడు ప్రయత్నించుటను మనము నేర్చుకొందము. కోపముచేత ఆయన తన వాత్సల్యమును మూసివేసెనా లేక అణచివేసెనా? అను చివరి వాక్యమును అదే భావము కలిగియున్నది.

దేవుడు దీర్ఘశాంతుడు, కోపించుటకు నిదానించువాడు, క్షమించుటకు సిద్ధమైనవాడు, సులభముగా బతిమాలబడువాడు అనునది పరిశుద్ధ పితరులమధ్య మిక్కిలి సాధారణమైనదియు ప్రసిద్ధమైనదియునైన సూక్తియై యుండెను. "ఉగ్రతలో కూడ కనికరము జ్ఞాపకము చేసికొనుము" (హబక్కూకు 3:2) అని తన గీతములో హబక్కూకు చెప్పిన మాటను అతడు వారినుండియే తీసికొనెను. కాబట్టి తన స్వంత ప్రజలయెడల ఆయన కోపము క్షణమాత్రమే నిలుచును గనుక, తాను అనుభవించిన శిక్ష దేవుడు తనతో మరల సమాధానపడి, తనకు ఆశీర్వాదములను అనుగ్రహించు తన అలవాటైన విధానమునకు తిరిగివచ్చుటకు అడ్డము కాదని ప్రవక్త ఇక్కడ నిర్ణయమునకు వచ్చుచున్నాడు. అవును, దేవుడు తన కోపముయొక్క గురుతులను కనుపరచినను, తాను శిక్షించువారిని అత్యంత మృదువుగా ప్రేమించుట ఆయన మానడు. ఆయన ఉగ్రత భ్రష్టులమీద నిరంతరము నిలిచియుండుట నిజమే; అయితే ప్రవక్త తన్ను తాను దేవుని పిల్లల సంఖ్యలో ఎంచుకొని, ఇతర యథార్థ విశ్వాసులను గూర్చి మాటలాడుచు, దేవుని తాత్కాలికమైన అసంతృప్తి ఆయన మంచితనముయొక్కయు కనికరముయొక్కయు క్రమమును తెంచివేయజాలదని, ఆ సంగతి అసాధ్యమైనదనుదానినుండి న్యాయముగా వాదించుచున్నాడు.

10. మరియు నేనిట్లంటిని, నా మరణము, దక్షిణహస్తము యొక్క సంవత్సరములు మొదలైనవి. ఈ వాక్యభాగము రకరకములుగా వివరింపబడినది. కొందరు חלותי challothi అను పదమును చంపుట అను అర్థముగల חלהchalah అనుదానినుండి వ్యుత్పన్నము చేసి, ఆపదల సమూహముచేత ముంచివేయబడినవాడై, దేవుడు తనను బొత్తిగా నాశనమునకు నియమించెను అనుదొక్కటే తాను రాగల ఏకైక నిర్ణయమని ప్రవక్త భావమనియు, అతని మాటలు తాను నిరాశలో పడితినని ఒప్పుకొనుటయే అనియు తలంచుచున్నారు. మరికొందరు దీనిని రోగియగుట, బలహీనుడగుట లేక నీరసించుట అని అనువదించుచున్నారు; ఇది ఈ వాక్యభాగముయొక్క ఉద్దేశమునకు ఎంతో ఎక్కువగా సరిపోవుచున్నది. అయితే భావమునుగూర్చి వారు భేదించుచున్నారు. కొందరు వ్యాఖ్యాతల ప్రకారము, ప్రవక్త తన మనస్సుయొక్క పిరికితనమునుబట్టియు, శోధనను మరింత ధైర్యముగా ఎదిరింపనందునను తన్ను తాను నిందించుకొని గద్దించుకొనుచున్నాడు. ఈ వివరణను అంగీకరింపవచ్చును; ఏలయనగా దేవుని ప్రజలు శోధనయొక్క దెబ్బకు కొంతకాలము తొట్రిల్లిన పిమ్మట సాధారణముగా ధైర్యము తెచ్చుకొందురు. అయితే నేను వేరొక వివరణను ఇష్టపడుచున్నాను; అదేమనగా, ఇది కేవలము తాత్కాలికమైన వ్యాధి, మరియు ఈ కారణముచేతనే అతడు దానిని పరోక్షముగా మరణముతో పోల్చుచున్నాడు; కీర్తన 118:18లో "యెహోవా నన్ను కఠినముగా శిక్షించెను గాని ఆయన నన్ను మరణమునకు అప్పగింపలేదు" అని చెప్పబడినట్లు. మరియు, "నేను చావను, సజీవుడనై యుందును." (కీర్తన 118:18)

కాబట్టి తాను ప్రస్తుతము క్రుంగద్రోయబడినను అది కొంతకాలము మాత్రమే అను దృఢమైన నమ్మకమును హృదయములో పెంచుకొనుటచేత అతడు తన భారమును దించుకొనుచున్నాడనియు, అందుచేత ఈ రోగమును లేక వ్యాధిని, అది మరణకరమైనది కాదు గనుక, ఓపికతో సహించుట అతనికి తగియుండెననియు నాకు సందేహము లేదు. (వాల్ఫోర్డ్ "అప్పుడు నేనిట్లంటిని, ఇది నా వ్యాధి" అని అనువదించుచున్నాడు. "ఇదే," అని అతడు వ్రాయుచున్నాడు, "వచనముయొక్క ఖచ్చితమైన అనువాదము. ఏదో బాధాకరమైన వ్యాధి అతనికి సంభవించెను; అది అతని మనస్సుయొక్క క్రుంగుదలచేత మరింత తీవ్రమాయెను; ఆ క్రుంగుదల అతని మానసిక బలమును శక్తిని హరించి, ప్రతి వస్తువునకును అతి నల్లని రంగులు పూసెను. ... 'నేనిట్లంటిని, ఇది నా వ్యాధి.' నా శరీరముయొక్క నలిగిన భావములచేత నా మనస్సు అణగద్రొక్కబడియున్నది; ఈ కారణముచేత దేవుని హస్తము నాకు కలుగజేసిన మార్పులు అతి చీకటి రంగులలో కనబడుచున్నవి; మరియు ఆయన పూర్వము చూపినట్లు తన మంచితనమును నాకు ఎన్నడైనను చూపునను ప్రతి నిరీక్షణను విడిచిపెట్టుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను.") (ఈ అభిప్రాయము ప్రకారము, అతడు 7, 8, 9 వచనములలో తాను చెప్పినదానిని సూచించుచున్నాడు; అక్కడ శాసనము వెలువడినట్లును, దేవుడు తుది తీర్పును మార్పులేని తీర్పును ప్రకటించినట్లును, తన ప్రస్తుత శ్రమలకు ఎన్నడును అంతము ఉండదను నిర్ణయమునకు అతడు వచ్చినట్లు కనబడెను. అయితే ఇక్కడ అట్టి మాటలు పలికినందుకు అతడు తన్ను తాను అదుపుచేసికొని సరిదిద్దుకొనుచు, దేవుని గూర్చి మరింత న్యాయమైనవియు ధైర్యపరచునవియునైన భావములవైపు తన తలంపులను మరల్చుకొనుచున్నాడు. దైవప్రేమను గూర్చియు దైవ వాగ్దానముల సత్యమును గూర్చియు ప్రశ్నించుటలో లేక అనుమాన భావమునకు లొంగుటలో తన పాపమును అతడు ఒప్పుకొనుచున్నాడు; మరియు ఇది తన స్వభావముయొక్క భ్రష్టత్వమునుండియు తన విశ్వాసముయొక్క బలహీనతనుండియు పుట్టెననియు, తాను అనాలోచితముగాను తొందరపాటుతోను మాటలాడితిననియు, సిగ్గును ముఖమునకు అవమానమును తనమీద వేసికొని తాను ఇప్పుడు మానుకొని ఇక ముందుకు సాగననియు ఒప్పుకొనుచున్నాడు.) రెండవ వాక్యముయొక్క వివరణలో కూడ వ్యాఖ్యాతలు ఏకీభవించుటలేదు. ఈ వచనమును పూర్వ వచనములతో జోడించువారు, ప్రవక్త మొదట తాను బొత్తిగా నశించితినని ఎంచుకొనునంతటి నిస్పృహ స్థితికి దిగజారెననియు, ఆ తరువాత ఓడ బద్దలైనప్పుడు సముద్రములోనికి త్రోయబడినవారు మాటిమాటికి నీటిపైకి లేచునట్లు, అతడు అప్పుడప్పుడు తన తలను పైకెత్తెననియు తలంచుచున్నారు. ఇదిగాక, దేవుడు తనయెడల కనికరముగా ఉండెనని తాను అనుభవించిన సంవత్సరములను జ్ఞాపకము చేసికొనుమని ప్రవక్తను కోరుచు ఎవరో అతనితో పలికిన ధైర్యపు మాటగా దీనిని గ్రహింపవలెనని వారు కోరుచున్నారు. అయితే దీనిని ఈ విధముగా గ్రహించుట మరింత సముచితమగును: నీవు మాన్పజాలని వ్యాధితో బాధపడుటలేదు గనుకను, దేవుని హస్తము తాను కొట్టినవారిని స్వస్థపరచుట వాడుక గనుకను, నీవు ఇప్పుడు మరణమునకు నియమింపబడితివని తలంచుటకు నీకు కారణము లేదు. שנותshenoth అను పదమును మార్పులు అని అనువదించువారి అభిప్రాయమును నేను త్రోసివేయను; ఏలయనగా שנהshanah అను హెబ్రీ క్రియాపదము మార్చుట, లేక ఒక పనిని మరల మరల చేయుట అని అర్థమిచ్చుచున్నందున, హెబ్రీయులు దానినుండి שנות shenoth అను పదమును తీసికొని, సంవత్సరములు తిరుగుచుండు స్వభావమునుబట్టి, అవి ఒకవిధముగా ఒకే కక్ష్యలో చుట్టు తిరుగుచుండుటనుబట్టి, వాటిని సూచించుటకు ఆ పదమును వాడుచున్నారు. అయితే మనము దీనిని ఏ విధముగా గ్రహించినను, నేను చెప్పిన ఆదరణ స్థిరముగా నిలుచును; అదేమనగా, ప్రవక్త తన స్థితిలో అనుకూలమైన మార్పు కలుగునని తనకు తాను నిశ్చయపరచుకొని, తాను మరణమునకు నియమింపబడితినని ఎంచుకొనుటలేదు. మరికొందరు వేరొక మార్గమున దానిని చేరి, కొంత భిన్నమైన వివరణను ఇచ్చుచున్నారు: ఇంతవరకు దేవుడు తన ఉపకారముచేత నిన్ను పోషించియుండగా, ఈ సమయమందు ఆయన కాఠిన్యమును నీవు ఓపికతో ఎందుకు సహింపకూడదు? అని ప్రవక్త చెప్పినట్లు; "దేవునిచేత మేలు అనుభవించిన మనము కీడును అనుభవింపకూడదా?" (యోబు 2:10) అని యోబు చెప్పినట్లే.

అయితే ప్రవక్త తన దృష్టిని భవిష్యత్తు వైపు త్రిప్పుచున్నాడనియు, మహోన్నతుని దక్షిణహస్తము తనయెడల తన దయ తిరిగి వచ్చినదనుటకు స్పష్టమైనదియు నిర్వివాదమైనదియునైన నిదర్శనమును అనుగ్రహించువరకు ఆ హస్తము యొక్క సంవత్సరముల కొరకు, లేక పరివర్తనముల కొరకు, తాను కనిపెట్టుట తనకు తగియున్నదని అతని భావమనియు చెప్పుట మరింత సంభావ్యమైనది.

కీర్తన 77:11-14

వాల్ఫోర్డ్ ఈ వచనమును ఈ విధముగా అనువదించుచున్నాడు: — "అప్పుడు నేను అంటిని, నా వ్యాధి ఇదే, మహోన్నతుడైన దేవుని దక్షిణహస్తము యొక్క మార్పు."

"'నేను సంవత్సరములను జ్ఞాపకము చేసికొందును' అను అనువాదమునకు ఎట్టి ఆధారమును లేదు," అని అతడు వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు; "అతని భావమేమనగా, దేవుని శక్తి నా స్థితిని మార్చి వేరుపరచినది; ఆరోగ్యమును సమాధానమును గల స్థితినుండి ఆయన నన్ను వ్యాధిలోనికిని వేదనలోనికిని దుఃఖములోనికిని తెచ్చియున్నాడు. దీనిని తాను జ్ఞాపకము చేసికొందునని అతడు చెప్పుచున్నాడు; తన్ను క్రిందికి దించిన శక్తియే తన్ను మరల లేవనెత్తునను కొంత నిరీక్షణను కలిగించుకొనుటకే అట్లు చేయుచున్నాడు."

మన ఆంగ్ల అనువాదమునందువలె, "మహోన్నతుని దక్షిణహస్తము యొక్క సంవత్సరములు" అను మాటలకు ముందు, అయితే నేను జ్ఞాపకము చేసికొందును అను పూరకపదములను చేర్చు వ్యాఖ్యాతలను మన గ్రంథకర్త సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది.

11. దేవుని కార్యములను నేను జ్ఞాపకము చేసికొందును; నిశ్చయముగా ఆదినుండి నీవు చేసిన ఆశ్చర్యకార్యములను జ్ఞాపకము చేసికొందును. 12. నీ కార్యములన్నిటిని నేను ధ్యానించెదను, నీ క్రియలను గూర్చి యోచించెదను. 13. దేవా, నీ మార్గములు పరిశుద్ధస్థలములో ఉన్నవి; మన దేవునివంటి గొప్ప దేవుడెవడు? 14. ఆశ్చర్యకార్యములు చేయు దేవుడవు నీవే; జనములలో నీ బలమును నీవు ప్రచురపరచియున్నావు.

11. దేవుని కార్యములను నేను జ్ఞాపకము చేసికొందును. ప్రవక్త ఇప్పుడు నూతన ధైర్యముచేత ప్రేరేపింపబడినవాడై, తన విశ్వాసమును దాదాపు ముంచివేయునంతగా తనమీద ప్రబలియున్న శోధనలను బలముగా ఎదిరించుచున్నాడు. దేవుని కార్యములను ఈ విధముగా జ్ఞాపకము చేసికొనుట, అతడు ఇంతకుముందు చెప్పిన జ్ఞాపకము చేసికొనుటకు భిన్నమైనది. అప్పుడు అతడు దైవ ఉపకారములను దూరమునుండి తేరి చూచెను, మరియు వాటిని గూర్చిన ఆ ధ్యానము తన దుఃఖమును ఉపశమింపజేయుటకైనను తగ్గించుటకైనను చాలదని కనుగొనెను. ఇక్కడ అతడు వాటిని, అట్లు చెప్పవలెనంటే, దేవుని నిత్యమైన కృపను గూర్చిన నిశ్చయమైన సాక్ష్యములుగా పట్టుకొనుచున్నాడు. అధికమైన ఆసక్తిని వ్యక్తపరచుటకు అతడు ఒక దృఢీకరణను మధ్యను చొప్పించుచు, అదే వాక్యమును మరల పలుకుచున్నాడు; ఏలయనగా כי ki అను పదము ఇక్కడ కేవలము వాక్యమును స్థిరపరచుటకో బలపరచుటకో ఉపయోగింపబడినది. ఈ విధముగా అతడు జయమును పొందినవాడైనట్లు, దేవుడు ఆదినుండి తన్ను తాను ఎట్టివానిగా కనుపరచుకొనెనో అట్టివానిగానే కొనసాగునని నిశ్చయముగా నమ్మినవాడై, దేవుని కార్యములను జ్ఞాపకము చేసికొనుటయందు జయోత్సాహము చేయుచున్నాడు. రెండవ వాక్యభాగములో, దేవుడు తన సేవకులను కాపాడుటయందు కనుపరచిన శక్తిని అతడు మిక్కిలి ఘనపరచుచున్నాడు: ఆదినుండి నీవు చేసిన ఆశ్చర్యకార్యములను జ్ఞాపకము చేసికొందును. అతడు ఏకవచనమును, నీ మర్మమును, లేక నీ ఆశ్చర్యకార్యమును, అని ఉపయోగించుచున్నాడు; అయితే వచనమును మార్చుటద్వారా ఆ అస్పష్టతను సరిదిద్దుటకు నేను సంకోచించలేదు. కొంతసేపటికే అనేక అద్భుతములను సూచించుటకు అతడు ఏకవచనమును ఉపయోగించుట మనము చూచెదము. సంక్షేపముగా అతని భావమేమనగా, దేవుడు తన సేవకుల సంరక్షణకొరకును రక్షణకొరకును ఎల్లప్పుడును కనుపరచిన ఆయన ఆశ్చర్యకరమైన శక్తిని మనము తగినట్లు ధ్యానించినయెడల, సమస్త దుఃఖములను జయించుటకు అది మనకు చాలును. కొన్నిసార్లు దేవుని కార్యములను జ్ఞాపకము చేసికొనుట మనము కోరునంతగాను మన పరిస్థితులు అవసరపరచునంతగాను మనకు ఆదరణ కలిగింపకపోయినను, దుఃఖమువలన కలుగు అలసట మన ధైర్యమును భంగపరచకుండునట్లు మనము ప్రయాసపడవలెనని దీనినుండి మనము నేర్చుకొందము. ఇది మనము మిక్కిలి జాగ్రత్తగా గమనింపదగినది. దుఃఖసమయమునందు దాని చేదును తగ్గించుటకు ఏదైన ఔషధమును కనుగొనవలెనని మనము ఎల్లప్పుడును కోరుచుందుము; అయితే మన చింతలను దేవునిమీద వేయుటయే ఇది జరుగగల ఏకైక మార్గము. అయినను, ఆయన మనకు ఎంత సమీపముగా వచ్చునో, బాహ్యదృష్టికి, మన దుఃఖములను ఆయన అంతగా అధికము చేయుచున్నట్లు తరచుగా జరుగుచుండును. కావున అనేకులు ఈ మార్గమువలన తమకు ఏ ప్రయోజనమును కలుగనప్పుడు, ఆయనను మరచిపోవుటకంటె మేలైనది తాము చేయలేమని ఊహించుకొందురు. ఈ విధముగా వారు ఆయన వాక్యమును అసహ్యించుకొందురు, ఏలయనగా దానిని వినుటవలన వారి దుఃఖము ఉపశమింపబడుటకంటె మరింత చేదుగా మారును; మరియు అంతకంటె హీనమైనదేమనగా, ఈ విధముగా తమ దుఃఖమును అధికము చేసి రగిలించు దేవుడు దూరముగా తొలగిపోవలెనని వారు కోరుకొందురు. మరికొందరు ఆయనను గూర్చిన జ్ఞాపకమును పాతిపెట్టుటకు లోకవ్యవహారములకు తమ్మును తాము పూర్తిగా అప్పగించుకొందురు. ప్రవక్త విషయములో ఇది మిక్కిలి భిన్నముగా నుండెను. తాను కోరుకొనగల ప్రయోజనమును అతడు వెంటనే అనుభవింపకపోయినను, దేవుడు తన ప్రేమనైనను తన స్వభావమునైనను మార్చుకొనడు గనుక ఆయన తుదకు తన సేవకులయెడల కనికరముగలవానిగా కనుపరచుకొనక మానడను తలంపుచేత తన విశ్వాసమును జ్ఞానముగా ఆదుకొనుచు, అతడు ఇంకను దేవుని తన కన్నులయెదుట ఉంచుకొనుచునే యుండెను. దేవుని కార్యములను చూచుటకు మన కన్నులను తెరచుటను మనమును నేర్చుకొందము; మన కన్నుల మందదృష్టి వలనను వాటిని గూర్చిన మన అసమగ్రమైన గ్రహింపు వలనను వాటి శ్రేష్ఠత మన అంచనాలో స్వల్పముగా ఎంచబడుచున్నది; అయితే వాటిని శ్రద్ధగా పరిశీలించినయెడల అవి మనలను ఆశ్చర్యముతో పరవశింపజేయును. ఈ ధ్యానము అనుగ్రహింపగల సంపూర్ణ ప్రయోజనమును తగిన కాలమందు తాను పొందువరకు ఈ కార్యములను తాను ఎడతెగక ధ్యానించెదనని కీర్తనకారుడు 12వ వచనములో మరల చెప్పుచున్నాడు. దేవుని కృపను గూర్చిన ఇన్ని మాదిరులు మనకు ఏమియు ప్రయోజనము కలిగింపక, మన విశ్వాసమును కట్టుటలో విఫలమగుటకు కారణమేమనగా, మనము వాటిని మన ధ్యానమునకు విషయములుగా చేసికొన మొదలుపెట్టిన వెంటనే మన చంచలత్వము మనలను వేరొక దానివైపు ఈడ్చుకొనిపోవును; ఈ విధముగా ఆరంభములోనే మన మనస్సులు త్వరగా వాటిని దృష్టినుండి కోల్పోవును.

13. దేవా, నీ మార్గములు పరిశుద్ధస్థలములో ఉన్నవి. కొందరు పరిశుద్ధతయందు అని అనువదించుచున్నారు; దేవుని మార్గములు ఆయన పరిశుద్ధస్థలములో ఉన్నవని చెప్పుట వారికి నిస్సారమైనదియు అల్పమైనదియునైన పలుకుబడిగా కనబడుటవలన వారు అట్లు చేయుటకు నడిపింపబడుచున్నారు. అయితే వ్యాకరణ నియమములు దీనిని సులభముగా ఒప్పుకొనవు గనుక, మూలపదమైన בקדש bakkodesh యొక్క సరియైన అర్థమగు పరిశుద్ధస్థలము అను పదమునుండి ప్రయోజనకరమైన సత్యమేదైనను తీయవచ్చునేమో మనము విచారింపవలెను. ఇది ఒక ఆకస్మికమైన ఆశ్చర్యార్థక పలుకు అని, దేవా, పరిశుద్ధస్థలములో ఉన్నవాడా! ఓ నీ మార్గములు! అని చెప్పబడినట్లు ఉన్నదని కొందరి అభిప్రాయము; అయితే దీనిని నేను అంగీకరింపను; ఏలయనగా వారు ప్రవక్త మాటలను బలవంతముగా వక్రీకరించుచున్నారు. ఈ వాక్యభాగమును ఒకే అనుసంధానమైన వాక్యముగా చదువవలెను, మరియు పరిశుద్ధస్థలము అను పదమును ఆకాశమునకైనను ఆలయమునకైనను అన్వయింపవలెను. దేవుని మార్గములు లోకముకంటె బహు ఉన్నతముగా లేచుచున్నవనియు, కావున వాటిని నిజముగా తెలిసికొనగోరినయెడల మనము సమస్త ఆకాశములకు పైగా ఎక్కవలెననియు భావమని తలంచుచు, దీనిని ఆకాశమునకు అన్వయించుటకే నేను ఎక్కువగా మొగ్గుచున్నాను. దేవుని కార్యములు కొంతవరకు మనకు ప్రత్యక్షమైయున్నను, వాటిని గూర్చిన మన జ్ఞానమంతయు వాటి అపరిమితమైన ఔన్నత్యమునకు బహు తక్కువగా నున్నది. అంతేకాక, విశ్వాసముచేత ఆకాశమునకు లేచువారు తప్ప మరి ఎవరును ఆయన కార్యముల యొక్క స్వల్ప రుచినైనను అనుభవింపరని గమనింపవలెను. అయినను, మనము ఎన్నడైనను చేరగల అత్యున్నత స్థానమేదనగా, దేవుని మరుగైన జ్ఞానమును శక్తిని ఆశ్చర్యముతోను భయభక్తులతోను ధ్యానించుటయే; అవి ఆయన కార్యములలో ప్రకాశించుచున్నను, మన గ్రహింపు యొక్క పరిమితమైన శక్తులను బహుగా మించియున్నవి. లోకమంతటను వ్యాపించియున్న దేవుని మార్గములను ఆకాశమునకు మాత్రమే పరిమితము చేయ ప్రయత్నించుట తప్పు అని ఎవరైనను అభ్యంతరము చెప్పినయెడల, దానికి ఉత్తరము సులభమే; ఏలయనగా దేవుడు తన శక్తిని కార్యమును గూర్చిన ఏదో ఒక నిదర్శనమును కనుపరచని మూల భూగోళములో ఒక్కటియు లేకపోయినను, ఆయన కార్యముల యొక్క ఆశ్చర్యకరమైన స్వభావము మనుష్యుల కన్నులకు అందకుండ తప్పించుకొనుచున్నది. ఎవరైనను పరిశుద్ధస్థలము అనుదానిని ఆలయము అను అర్థమున గ్రహింపగోరినయెడల, కీర్తన 73:16, 17లో దాదాపు ఇట్టి వాక్యమునే మనము చూచియున్నామని గమనింపవచ్చును: "దీనిని తెలిసికొనవలెనని ఆలోచించినప్పుడు, నేను దేవుని పరిశుద్ధస్థలములోనికి పోయి చూచువరకు అది నాకు ఆయాసకరముగా నుండెను."

దేవుడు తన్ను తాను ప్రత్యక్షపరచుకొనిన ఆలయము నిజముగా, అట్లు చెప్పవలెనంటే, భూమిమీది ఆకాశమైయుండెను. ప్రేరేపింపబడిన ఈ రచయిత యొక్క భావమేమనగా, ఆరంభమునందు అతడు వేదనకరమైన మొరలను పలికినట్లే, ఇప్పుడు ప్రశాంతమైనదియు స్థిరమైనదియునైన మనఃస్థితిని పొందినవాడై, దేవుని ఉన్నతమైన మార్గములను చూచి ఆశ్చర్యపడుచు ఆరాధించుచున్నాడు; మరియు తన బలహీనతను ఎరిగినవాడై, దేవుని మరుగైన తీర్పులను తన శరీరసంబంధమైన గ్రహింపు యొక్క ఆజ్ఞల ప్రకారము విమర్శించుటకైనను వాటిమీద తీర్పు తీర్చుటకైనను తనకు అనుమతి ఇచ్చుకొనక, తనకు నియమింపబడిన హద్దులలో నెమ్మదిగాను వినయముగాను తన్ను తాను నిలుపుకొనుచున్నాడని ఇప్పుడు స్పష్టమగుచున్నది. కావున అతడు వెంటనే, మన దేవునివంటి గొప్ప దేవుడెవడు? అని ఎలుగెత్తి పలుకుచున్నాడు. ఈ పోలికచేత అనేక దేవుళ్లు ఉన్నారని అతని భావము కాదు; అయితే మహిమ ఇంత ప్రస్ఫుటముగా కనబడుచున్న అద్వితీయ సత్యదేవునితో తృప్తిపడక, తమకొరకు అనేక దేవుళ్లను కల్పించుకొను లోకము యొక్క గాఢమైన బుద్ధిహీనతను అతడు పరోక్షముగా గద్దించుచున్నాడు. మనుష్యులు దేవుని కార్యములను నిర్మలమైన కన్నులతో చూచినయెడల, ఎక్కువ కష్టము లేకుండనే ఆయనయందు మాత్రమే తృప్తితో విశ్రమించుటకు వారు నడిపింపబడుదురు.

14. ఆశ్చర్యకార్యములు చేయు దేవుడవు నీవే. కీర్తనకారుడు దేవుని కార్యముల యొక్క ఆశ్చర్యకరమైన స్వభావమునుండి ఆయన గొప్పతనమును రుజువుచేయుచు, ముందటి వాక్యమును స్థిరపరచుచున్నాడు. భూమ్యాకాశములను నింపుచున్న దేవుని మరుగైనదియు మర్మమైనదియునైన సారమును గూర్చి అతడు మాటలాడుట లేదు; అయితే ఆయన శక్తి, జ్ఞానము, మంచితనము, నీతి అనువాటి ప్రత్యక్షతలను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; అవి మన పరిమితమైన గ్రహింపులు గ్రహింపలేనంత విస్తారమైనవైనను, స్పష్టముగా కనుపరచబడుచున్నవి. అక్షరశః ఆ మాటలు, ఆశ్చర్యకార్యము చేయు దేవుడవు నీవే అని యున్నవి; అయితే ఇక్కడ ఏకవచనము బహువచనమునకు బదులుగా ఉంచబడినదని స్పష్టము; దీనికి ఒక ఉదాహరణను మనము ఇంతకుముందు చూచియున్నాము. దీనినుండి, దేవుని మహిమ మనకు ఎంతో సమీపముగా నున్నదనియు, ఆయన తన్ను తాను ఎంతో బహిరంగముగాను స్పష్టముగాను విశదపరచుకొనియున్నాడనియు, కావున అజ్ఞానమునకు ఏ సాకును మనము న్యాయముగా చెప్పజాలమనియు మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. నిజముగా ఆయన ఎంత ఆశ్చర్యకరముగా కార్యము చేయుచున్నాడనగా, అన్యజనములు సహితము తమ అంధత్వము విషయమై నిరుత్తరులై యున్నారు. ఈ హేతువుచేతనే, జనములలో నీ బలమును నీవు ప్రచురపరచియున్నావు అని చేర్చబడినది. ఇది సంఘము యొక్క విమోచనను నేరుగా సూచించుచున్నది; అయితే అదే సమయమున, దేవుడు జనముల మధ్య స్పష్టముగాను బలముగాను కనుపరచిన ఆయన మహిమను, ఘోరమైన భక్తిహీనత యొక్క అపరాధమును తెచ్చుకొనకుండ, తృణీకరింపజాలమని ఇది చూపుచున్నది.

కీర్తన 77:15-20

15. నీ బాహువుచేత నీ ప్రజలను, యాకోబు యోసేపుల కుమారులను నీవు విమోచించియున్నావు. సెలా. 16. దేవా, జలములు నిన్ను చూచెను, జలములు నిన్ను చూచెను; అవి భయపడెను, అగాధజలములు సహితము వణకెను. 17. మేఘములు జలములను కుమ్మరించెను, ఆకాశములు [లేక, అంతరిక్షము] ధ్వని చేసెను; నీ బాణములును నలుదిశల వ్యాపించెను. 18. ఆకాశమందు నీ ఉరుము యొక్క ధ్వని యుండెను; మెరుపులు లోకమును ప్రకాశింపజేసెను; భూమి వణకి కంపించెను. 19. నీ మార్గములు సముద్రములో ఉన్నవి, నీ త్రోవలు మహాజలములలో ఉన్నవి; నీ అడుగుజాడలు గుర్తెరుగబడలేదు. 20. మోషే అహరోనుల చేత నీవు నీ ప్రజలను గొఱ్ఱెలమందవలె నడిపించితివి.

"దేవా, నీ మార్గము పరిశుద్ధస్థలములో ఉన్నది; అనగా ఆలయములో, దేవుని సంఘములో; అక్కడ ఆయన సంచరించుచు తన్ను తాను ప్రత్యక్షపరచుకొనుచున్నాడు, మరియు ఆయన సంరక్షణ యొక్కయు తన ప్రజలయెడల ఆయన వ్యవహారముల యొక్కయు కారణములు అక్కడ వారికి తెరువబడి తెలియపరచబడుచున్నవి." — డా. గిల్.

15. నీ బాహువుచేత నీ ప్రజలను నీవు విమోచించియున్నావు. కీర్తనకారుడు ఇక్కడ దేవుని ఇతర ఆశ్చర్యకార్యములన్నిటికంటె పైగా, ఏర్పరచబడిన ప్రజల విమోచనను కొనియాడుచున్నాడు; నిజవిశ్వాసులు తమ రక్షణ నిరీక్షణను పోషించుకొనునట్లు వారిని ప్రోత్సహించుటకు పరిశుద్ధాత్మ లేఖనములంతటను ఎల్లెడల ఆ విమోచనవైపు వారి లక్ష్యమును ఆహ్వానించుచున్నాడు. ఆ కాలమందు దేవుని శక్తి అన్యజనులకు ప్రత్యక్షపరచబడెనని అందరికిని తెలిసినదే. నిజమే, సాతాను కుయుక్తివలన చరిత్ర యొక్క సత్యము అనేక కల్పితకథలచేత చెరుపబడి అసత్యముగా మార్చబడెను; అయితే ఇది ఎవరి కన్నులయెదుట ఆ ఆశ్చర్యకార్యములు జరిగించబడెనో వారి దుష్టత్వమునకే ఆరోపింపవలెను; వారు వాటిని చూచినను, వాటిని గూర్చిన సత్యజ్ఞానమును కాపాడుకొనుటకంటె తమ కన్నులకు గ్రుడ్డితనము కలిగించుకొని, అవి జరిగినవను సత్యమును మరుగుపరచుటకే కోరుకొనిరి. వారు మోషేను ఏదో ఒక మాంత్రికునిగానో మంత్రగానిగానో చేసి, యోసీఫస్ అపియోనుకు విరోధముగా వ్రాసిన తన గ్రంథములో ఒకచోట చేర్చిన అనేక వింతైనవియు వికారమైనవియునైన కథలను కల్పించిన సంగతిని, దేవుని శక్తిని విస్మృతిలో పాతిపెట్టుటయే వారి ఉద్దేశపూర్వకమైన సంకల్పమను సూత్రముచేత గాక మరి ఏ విధముగా వివరింపగలము? అయినను, కృతఘ్నత అను పాపము విషయమై అన్యజనులను ఖండించుట ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశము కాదు గాని, తనకును దేవుని పిల్లలలో ఇతరులకును తమ స్వంత పరిస్థితుల విషయమై నిరీక్షణకు ఆధారమును సమకూర్చుటయే అతని ముఖ్య ఉద్దేశము; ఏలయనగా ఆ సమయమున దేవుడు రాబోవు సమస్త యుగముల మేలుకొరకు, తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలయెడల తనకున్న ప్రేమను గూర్చిన నిదర్శనమును బహిరంగముగా కనుపరచెను. బాహువు అను పదము ఇక్కడ అలంకారికముగా అసాధారణమైనదియు జ్ఞాపకము చేసికొనదగినదియునైన శక్తికొరకు ఉంచబడినది. దేవుడు తన పూర్వకాలపు ప్రజలను రహస్యముగాను సాధారణ రీతిగాను విడిపింపలేదు, అయితే బహిరంగముగాను, అట్లు చెప్పవలెనంటే, చాపబడిన బాహువుతోను విడిపించెను. ప్రవక్త ఏర్పరచబడిన గోత్రములను యాకోబు యోసేపుల కుమారులు అని పిలుచుటచేత, దేవుడు వారిని తన ప్రజలుగా ఎందుకు ఎంచెనో కారణమును తెలియజేయుచున్నాడు. ఆ కారణమేమనగా, వారి భక్తిగల పితరులతో ఆయన చేసికొనిన నిబంధనయే. యోసేపు యొక్క ఇద్దరు కుమారులనుండి వచ్చిన రెండు గోత్రములు మిగిలినవారివలెనే యాకోబునుండి తమ మూలమును పొందినవే; అయితే ఎవని సాధనముచేత అబ్రాహాము సంతతి అంతయు సురక్షితముగా కాపాడబడెనో ఆ యోసేపును ఘనపరచుటకై అతని పేరు ప్రత్యేకముగా పేర్కొనబడినది.

16. దేవా, జలములు నిన్ను చూచెను. దేవుడు తన బాహుబలమును కనుపరచిన అద్భుతములలో కొన్ని ఇక్కడ సంక్షేపముగా పేర్కొనబడుచున్నవి. జలములు దేవుని చూచెనని చెప్పబడినప్పుడు, ఆ భాష అలంకారికమైనది; ఏర్పరచబడిన ప్రజలకొరకు మార్గమును తెరచుటయందు దైవాజ్ఞకు లోబడుటకై అవి, అట్లు చెప్పవలెనంటే, ఒక మరుగైన సహజప్రేరణచేతను ప్రోత్సాహముచేతను కదిలింపబడెనని దాని భావము. సముద్రమైనను యొర్దానైనను దేవుని శక్తిని తమమీద అనుభవింపకపోయినయెడల, అవి తమ స్వభావమును మార్చుకొని, తొలగి స్వేచ్ఛగా వారికి మార్గమిచ్చియుండవు. ("Neantmoins il faut imputer cela a la malice de ceux qui ayans veu la chose eux-mesmes de leurs yeux, ont mieux aime s'esblouir la veue et desguiser le faict, que d'en entretenir la pure cognoissance." — ఫ్రెంచి. ("అయినను దీనిని, ఆ సంగతిని తమ స్వంత కన్నులతో చూచియు, దానిని గూర్చిన నిర్మలమైన జ్ఞానమును కాపాడుకొనుటకంటె తమ దృష్టిని మసకబార్చుకొని ఆ సంగతిని మరుగుపరచుటకే ఇష్టపడినవారి దుష్టత్వమునకు ఆరోపింపవలెను.")) వాటికి ఉన్న ఏదో వివేచనవలనను గ్రహింపువలనను అవి వెనుకకు తొలగెనని దీని భావము కాదు; అయితే అవి అట్లు వెనుకకు తగ్గినప్పుడు, నిర్జీవమైన మూలకములు సహితము తనకు లోబడుటకు సిద్ధముగా నున్నవని దేవుడు చూపెను. ఇక్కడ ఒక పరోక్షమైన వ్యత్యాసము ఉన్నది; ఐగుప్తునుండి ఇశ్రాయేలీయుల విమోచనయందు జలములు సహితము చూచిన దేవుని సన్నిధిని హస్తమును మనుష్యులు ఒప్పుకొననియెడల, వారి మందబుద్ధిని గద్దించుటయే దాని ఉద్దేశము. అగాధజలములను గూర్చి చేర్చబడినది ఏమి సూచించుచున్నదనగా, దేవుని దర్శనమువలన జలముల ఉపరితలము మాత్రమే కలవరపడలేదు, ఆయన శక్తి మిక్కిలి లోతైన అగాధముల వరకును చొచ్చుకొనిపోయెను.

"యోసేపు యాకోబుతో జతచేయబడుటకు కారణమేమనగా, ఇశ్రాయేలీయులు యాకోబునుండి జన్మమును పొందినట్లే, ఐగుప్తులో యోసేపుచేత పోషింపబడిరి; అతడు వారికి రెండవ తండ్రి ఆయెను." — వాల్ఫోర్డ్.

17. మేఘములు జలములను కుమ్మరించెను. מים mayim అను నామవాచకమును సంబంధరూపములో తీసికొనజాలము గనుక, క్రియాపదము సకర్మకముగా ఉంచబడినదనుటలో నాకు సందేహము లేదు; అయితే మనము ఈ అభిప్రాయమును తీసికొన్నను, లేక מים mayim సంబంధరూపములో ఉన్నట్లును క్రియాపదము కర్మణి రూపములో ఉన్నట్లును చదివినను, అనగా, మేఘములు జలములను కుమ్మరించెను అని చదివినను, మేఘముల జలములు కుమ్మరింపబడెను అని చదివినను, భావము విషయములో ఎక్కువ భేదము లేదు. సముద్రమును యొర్దాను నదియు మాత్రమే గాక, మేఘములలో వ్రేలాడుచున్న జలములు సహితము దేవునికి చెందవలసిన ఘనతను ఆయనకు చెల్లించెను, ఉరుముల తాకిడిచేత ఆకాశము విస్తారమైన వర్షధారలను కుమ్మరించెను అనుటయే స్పష్టమైన భావము. మనుష్యులు తమ కన్నులను ఏ దిక్కునకు త్రిప్పినను దేవుని మహిమ ప్రకాశముగా ప్రత్యక్షపరచబడుచున్నదనియు, సృష్టియొక్క ప్రతి భాగమునందును, పైనను క్రిందను, ఆకాశము యొక్క ఎత్తునుండి సముద్రము యొక్క లోతుల వరకును అది ఆలాగే యున్నదనియు చూపుటయే ఉద్దేశము. ఇక్కడ ఏ చరిత్ర సూచింపబడుచున్నదో అది కొంతవరకు అనిశ్చితముగా నున్నది. బహుశః అది నిర్గమకాండము 9:23లో వ్రాయబడినది కావచ్చును; అక్కడ ఉరుములతోను మెరుపులతోను కలిసిన వడగండ్లు ఐగుప్తీయులమీదికి రప్పింపబడిన భయంకరమైన తెగుళ్లలో ఒకటి అని మనకు తెలియజేయబడుచున్నది. నలుదిశల వ్యాపించిన బాణములు నిస్సందేహముగా మెరుపులకొరకు అలంకారికముగా తీసికొనవలసినవి. ఈ వచనముతో దాని తరువాతి వచనమును మనము జతపరచవలెను; అందులో ఉరుము యొక్క ధ్వని ఆకాశములో వినబడెననియు, మెరుపులు లోకమును ప్రకాశింపజేసెననియు, అందువలన భూమి వణకెననియు చెప్పబడినది. సారాంశమేమనగా, ప్రజలు ఐగుప్తునుండి బయలుదేరినప్పుడు దేవుని శక్తికి మనుష్యుల కన్నులయెదుటను చెవుల యెదుటను విస్తారమైన సాక్ష్యము ఇయ్యబడెను; ఆకాశముయొక్క ప్రతి దిక్కునను ఉరుముల గర్జనలు వినబడెను, ఆకాశమంతయు మెరుపుల తళుకులతో ప్రకాశించెను, అదే సమయమున భూమి కంపింపజేయబడెను.

19. నీ మార్గములు సముద్రములో ఉన్నవి. ఎఱ్ఱసముద్రమును ఎండిపోజేయుటయందు జరిగించబడిన అద్భుతము ఇక్కడ వేరొక పదజాలములో మరల వర్ణింపబడుచున్నది. సరిగా చెప్పవలెనంటే ఇశ్రాయేలీయులకు చెందినది, ఎవని సంరక్షణయందును నడిపింపునందును వారు ఎఱ్ఱసముద్రము మధ్యనుండి కాలు తడువకుండ దాటిపోయిరో ఆ దేవునికి అన్వయింపబడుచున్నది. ("'ఎఱ్ఱసముద్రము యొక్క జలములు,' అని బిషప్ హోర్న్ చెప్పుచున్నాడు, 'ఇక్కడ సుందరముగా స్పర్శజ్ఞానము గలవిగా చిత్రింపబడుచున్నవి; తమ గొప్ప సృష్టికర్త తన ప్రజలు దాటిపోవువరకు ఒక మార్గమును తెరచి, దానికి ఇరువైపుల గోడగా నిలువవలెనని వాటికి ఆజ్ఞాపించినప్పుడు, ఆయన సన్నిధిని శక్తిని చూచి, అనుభవించి, అట్టడుగు లోతుల వరకును కలవరపడినవిగా చిత్రింపబడుచున్నవి.' నిజముగా ఇది యథార్థమైన కవిత్వము; మరియు నిర్జీవ వస్తువులకు జీవమును, ఆత్మను, భావమును, క్రియను, బాధను ఆరోపించుటయందు హెబ్రీ జనాంగపు కవులతో పోటీపడగల కవులు ఎవరును లేరు." — మాంట్.) అది చాలా వింతైనదియు అసాధారణమైనదియునైన రీతిగా వారికొరకు ఒక త్రోవ తెరువబడెనని ప్రకటింపబడుచున్నది; ఏలయనగా సముద్రము మనుష్యుని నైపుణ్యముచేత ఎండిపోజేయబడలేదు, యొర్దాను నది దాని సాధారణ ప్రవాహమునుండి వేరొక కాలువలోనికి మళ్లింపబడలేదు; అయితే ఫరోయు అతని సైన్యమంతయు కొంతసేపటికే ఏ జలములలో మునిగిపోయిరో ఆ జలముల మధ్యనుండి ప్రజలు నడిచిపోయిరి. ఈ హేతువుచేత దేవుని అడుగుజాడలు గుర్తెరుగబడలేదని చెప్పబడినది; ఏలయనగా దేవుడు ప్రజలను దాటించిన వెంటనే జలములను వాటి సహజ ప్రవాహమునకు తిరిగి వచ్చునట్లు చేసెను.

దేనికొరకు ఇది జరిగించబడెనో ఆ ఉద్దేశము, అనగా సంఘము యొక్క విమోచన, 20వ వచనములో చేర్చబడినది: నీవు నీ ప్రజలను గొఱ్ఱెలమందవలె నడిపించితివి. మరియు ఈ విమోచనను భక్తులందరును క్షేమమును రక్షణను గూర్చిన నిరీక్షణను పోషించుకొనుటకు తమకు కలిగిన శ్రేష్ఠమైన ప్రోత్సాహముగా ఎంచవలెను. ప్రజలను గొఱ్ఱెలతో పోల్చుట, వారు తమంతట తాము జ్ఞానమును శక్తిని ధైర్యమును పూర్తిగా లేనివారనియు, సమస్తమును లేని తన దీనమైన మందను వాగ్దత్త స్వాస్థ్యమును స్వాధీనపరచుకొనునట్లు చేయుటకై, సముద్రము గుండను అరణ్యము గుండను ఇతర సమస్త ఆటంకముల గుండను నడిపించుటయందు కాపరి యొక్క పనిని నెరవేర్చుటకు దేవుడు తన గొప్ప మంచితనముచేత తగ్గించుకొనెననియు మౌనముగా సూచించుచున్నది. (మునుపటి మూడు వచనములలో ఏర్పరచబడిన ప్రజలు ఐగుప్తునుండి విడిపింపబడుటయు, వారు దాటిపోవుటకు మార్గము కలుగునట్లు ఎఱ్ఱసముద్రము ఎండిపోజేయబడుటయు కొనియాడబడిన విషయములు గనుక, 17వ 18వ వచనములు, దేవుడు ఐగుప్తీయులమీద తన ఉగ్రతను సాక్ష్యపరచిన, మరియు ఆ క్రూరమైన సైన్యము ఇశ్రాయేలీయుల వెంబడి ఎఱ్ఱసముద్రము మధ్యకు వెళ్లినప్పుడు దానిని భయభ్రాంతులతో నింపిన తుఫాను వర్షమును, ఉరుమును, మెరుపును, భూకంపమును సూచించుచున్నవని తలంచుట మిక్కిలి సహజమైనది. ఈ ప్రత్యేక సంగతులను గూర్చి మోషే కథనములో మనకు నిజముగా స్పష్టమైన సమాచారమేదియు లేదు; అయితే ఇక్కడ చెప్పబడినదానిని నిర్గమకాండము 14:24లో, "అయితే వేకువజామున యెహోవా అగ్నిమేఘస్తంభములోనుండి ఐగుప్తీయుల సేనవైపు చూచి ఐగుప్తీయుల సేనను కలవరపరచెను" అని చెప్పబడినదానితో పోల్చిచూచినయెడల, అవి ఆ సందర్భమున జరిగెనని మిక్కిలి సంభావ్యముగా కనబడుచున్నది. యూదుల చరిత్రయొక్క ఈ భాగమును గూర్చి యోసీఫస్ ఇచ్చిన వర్ణనయు దీనితో ఏకీభవించుచున్నది. "ఐగుప్తు సైన్యమంతయు దానిలోనికి ప్రవేశించిన వెంటనే, సముద్రము తన స్థానమునకు ప్రవహించి, పెనుగాలుల తుఫానులచేత లేచిన ప్రవాహముతో క్రిందికి వచ్చి, ఐగుప్తీయులను చుట్టుముట్టెను. ఆకాశమునుండి వర్షపు జల్లులును కురిసెను, భయంకరమైన ఉరుములును మెరుపులును అగ్నిజ్వాలలతో కూడ వచ్చెను. పిడుగులును వారిమీద విసరబడెను; దేవుడు తన ఉగ్రతకు సూచనలుగా మనుష్యులమీదికి పంపునవాటిలో ఆ సమయమున జరుగనిది ఏదియు లేదు; ఏలయనగా చీకటియైన భయంకరమైన రాత్రి వారిని అణగద్రొక్కెను." — యూదుల పురాతన చరిత్ర, గ్రంథము II, అధ్యాయము 16, విభాగము 3.) ఈ కార్యమును నడిపించుటయందు మోషే అహరోనులు నియమింపబడిన వ్యక్తులని మనకు చెప్పబడినప్పుడు ఈ మాట స్థిరపరచబడుచున్నది. వారి సేవ నిస్సందేహముగా ఘనమైనదియు జ్ఞాపకము చేసికొనదగినదియునై యుండెను; అయితే సింహాసనముమీద ఎన్నడైనను కూర్చుండిన మిక్కిలి గర్విష్ఠులైన రాజులలో ఒకని ఉగ్రతకును గొప్పదియు బలమైనదియునైన అతని సైన్యమునకును ఇద్దరు అనామకులైన తృణీకరింపబడిన వ్యక్తులను ఎదురుగా నిలుపుటయందు దేవుడు తన శక్తి యొక్క గొప్పతనమును స్వల్పముగా గాక కనుపరచెను. భయంకరుడైన ఒక నిరంకుశునికిని యుద్ధప్రియమైన ఒక జనమునకును విరోధముగా, వెలివేయబడిన పారిపోయిన ఒకని కఱ్ఱయు, దీనుడైన ఒక దాసుని స్వరమును తమంతట తాము ఏమి చేయగలిగియుండెను? కావున అట్టి మంటి పాత్రలలో పనిచేసినప్పుడు దేవుని శక్తి మరింత ప్రత్యక్షమాయెను. అదే సమయమున, దేవుడు ఇంత ఘనమైన బాధ్యతను అప్పగించిన తన ఈ సేవకులను ఇక్కడ ప్రశంసించుట ఉద్దేశమని నేను కాదనను.

"నీ అడుగుజాడలు గుర్తెరుగబడలేదు; ప్రభువు తమ ముందు నడువగా ఇశ్రాయేలు ప్రజల వెంబడి పోవ ప్రయత్నించిన ఐగుప్తీయులచేతను గుర్తెరుగబడలేదు, అప్పటినుండి మరి ఎవరిచేతను గుర్తెరుగబడలేదు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు ఆరిన నేలమీద నడిచినట్లు నడిచిన స్థలమును జలములు తిరిగి వచ్చి కప్పివేసెను; కావున అప్పటినుండి అడుగుజాడలుగాని గురుతులుగాని ఏమియు కనబడలేదు; దేవుని మార్గములు అట్టివే, వాటిలో అనేకములు కృపయందువలెనే సంరక్షణయందును అట్టివే, రోమీయులకు 11:33." — డా. గిల్.

"సర్వశక్తుని అప్రసన్నతకు పరిచారకులైన ఉరుములు మెరుపులు, తుఫానులు పెనుగాలులు, వర్షము, వడగండ్లు, భూకంపములు ఒక్కచోట చేర్చబడి మిక్కిలి ప్రభావవంతమైన రంగులలో ప్రదర్శింపబడిన మునుపటి నాలుగు వచనముల ఉదాత్తమైనదియు భయంకరమైనదియునైన చిత్రణ తరువాత, ఈ ముగింపు వచనము యొక్క ప్రశాంతతకంటెను నెమ్మదికంటెను మనోహరమైనది మరేదియు ఉండజాలదు; దానిమీద మనస్సు సేదదీర్పును ఆనందమును అనుభవించుచు విశ్రమించును." — మాంట్.