కీర్తన 68

కీర్తన 68

కీర్తన 68

ఈ కీర్తనలో, దేవుని ఆశీర్వాదముచేత తన శత్రువులమీద తాను పొందిన జయములను కొనియాడవలెనని దావీదు ఉద్దేశించెను; అయితే ప్రారంభ వచనములలో, సమస్త లోకపు పరిపాలనలో కనబడునట్లు దేవుని శక్తిని మంచితనమును సాధారణముగా ప్రశంసించుచున్నాడు. దీనినుండి, దేవుడు తాను ఏర్పరచుకొనిన జనమును విమోచించుటలో చేసినదానిని, అబ్రాహాము సంతతికి ఆయన కనుపరచిన పితృసంబంధమైన శ్రద్ధ యొక్క ఎడతెగని నిదర్శనములను తలపోయుటకు అతడు సాగుచున్నాడు. పిమ్మట తాను ప్రత్యేకముగా దృష్టియందుంచుకొనిన విషయమునకు వచ్చి, దానిని విస్తారముగాను మిక్కిలి ఉన్నతమైన వర్ణనతోను కొనసాగించుచు, తానును తనతోకూడ సమస్త జనమును అనుభవించిన దైవశక్తి యొక్క ప్రశస్తమైన ప్రదర్శనను స్తుతించుచున్నాడు. తాను ఇప్పుడు రాజుగా చేయబడెను గనుక, సంఘము స్థిరమైన స్థితికి తేబడెననియు, వెళ్లిపోయినట్లు కనబడిన దేవుడు ఇప్పుడు ఎట్టకేలకు, ఒక విధముగా, దాని మధ్యను తన సింహాసనమును స్థాపించి ఏలుననియు అతడు నిర్ణయించుచున్నాడు. ఇందులో, తరువాత క్రీస్తునందు ప్రత్యక్షపరచబడవలసియున్న దేవుని మహిమను అతడు ఛాయారూపకముగా సూచింపనుద్దేశించెనని స్పష్టముగా కనబడును.

ఈ కీర్తన రచింపబడిన కాలమును సందర్భమును గూర్చి, వ్యాఖ్యాతలలో అధికులు దీనిని ఓబేదెదోము ఇంటినుండి సీయోను కొండకు మందసమును తరలించుటకు అన్వయించుచున్నారు; దానితో దీనిలోని ప్రతి భాగమును నిస్సందేహముగా సరిపోవును. అయితే డా. గెడ్డెస్, బూత్‌రాయిడ్, మారిసన్ వంటి ఇతర విమర్శకులు (కాల్విను అభిప్రాయమును ఇదే అని కనబడుచున్నది) ఇది ఏదో గొప్ప జయము తరువాత రచింపబడెనని తలంచుచున్నారు; బహుశ అమ్మోనీయులమీదను సిరియనులమీదను దావీదు పొందిన ప్రసిద్ధ జయము తరువాత, మందసము విజయోత్సవముతో యెరూషలేమునకు తిరిగి తేబడినప్పుడు (1 దినవృత్తాంతములు 19:10-19). ఆ యుద్ధములలో మందసము సైన్యముతోకూడ వెళ్లెనని 2 సమూయేలు 11:11 లో దావీదుతో ఊరియా పలికిన మాటలవలన, 2 సమూయేలు 12:31 తో పోల్చి చూచినప్పుడు, మనము గ్రహించుచున్నాము. ఆ యుగములో ప్రతిదియు ఛాయారూపకమైనదిగాను ప్రవచనరూపకమైనదిగాను ఉండెను గనుక, మందసము పరిశుద్ధ పర్వతమును విజయోత్సవముతో ఎక్కిన విధానమును, ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు (మందసమును గుడారమును ఆలయమును సహా అన్నియు ఆయనకే సాదృశ్యములు) తన శత్రువులను తన ప్రజల శత్రువులను జయించిన పిమ్మట అత్యున్నతమైన ఆకాశములకు చేసిన మరి ఎంతో విజయవంతమును మహిమాన్వితమునైన ఆరోహణమునకు చిహ్నముగా ఎంచుట మిక్కిలి సహజము; ఈ అన్వయములోనే ఈ కీర్తనలోని 18వ వచనము అపొస్తలుడైన పౌలుచేత ఉదహరింపబడినది (ఎఫెసీయులకు 4:8, 9). ఈ ప్రేరేపిత రచన మిక్కిలి ఉన్నతమైనదియు సుందరమైనదియునైనను, దీని అర్థము చెప్పుట మిక్కిలి కష్టమని విమర్శకులందరును ఒప్పుకొనుచున్నారు. డా. ఆడమ్ క్లార్క్ దీనిని "కీర్తనల గ్రంథమంతటిలో అత్యంత కష్టమైన కీర్తన" అని చెప్పుచున్నాడు; మరియు "దీనిని విమర్శకుల హింసాయంత్రమనియు వ్యాఖ్యాతల నిందయనియు పిలుచుట అనుచితము కాదు" అని వ్యాఖ్యానించిన సైమన్ డి మ్యూయీ మాటలను ఉదహరించిన పిమ్మట, అతడు ఇట్లనుచున్నాడు: "ఇక్కడ ప్రస్తావింపబడిన ఆచారములు కొన్ని ఉన్నవి, వాటిని నేను పూర్తిగా గ్రహింపలేను; నా సంతృప్తి కలుగునంతగా అర్థమును నిర్ధారింపలేని పదములున్నవి; నాకు వివరింపశక్యము కాని సూచనలున్నవి. అయినను ఈ రచననుగూర్చి నాకు అత్యున్నతమైన అభిప్రాయము కలదు: — ఇది సాటిలేనంత ఉన్నతమైనది; — నిజముగా ఆశ్చర్యకరమైన నైపుణ్యముతో నిర్మింపబడినది; — పరిశుద్ధ భాష యొక్క సమస్త గౌరవమును కలిగియున్నది; — దావీదు తప్ప మరెవ్వరును దీనిని రచింపలేరు; మరియు ఇంత కాలము గడచిన పిమ్మట, దీని నిజమైన అర్థమును ఇచ్చుటకు అతనిమీద ఉండిన ఆత్మ యొక్క ప్రభావము కొంచెము కాక అధికముగా అవసరము."

ప్రధానగాయకునికి. దావీదు కీర్తన లేక గీతము.

కీర్తన 68:1-6

1. దేవుడు లేచును; ఆయన శత్రువులు చెదరిపోవుదురు; ఆయనను ద్వేషించువారు ఆయన సన్నిధినుండి పారిపోవుదురు. 2. పొగ చెదరగొట్టబడునట్లు నీవు వారిని చెదరగొట్టుదువు; అగ్నియెదుట మైనము కరగునట్లు భక్తిహీనులు దేవుని సన్నిధిని నశించెదరు. 3. నీతిమంతులైతే సంతోషించెదరు; వారు దేవుని సన్నిధిని ఉల్లసించెదరు, ఆనందముచేత గంతులు వేయుదురు. 4. దేవుని గూర్చి పాడుడి, ఆయన నామమును కీర్తించుడి; యాహ్ అను తన నామమునందు మేఘములమీద వాహనారూఢుడై సాగువానిని ఘనపరచుడి, [లేక, యాహ్ అను తన నామమునందు,] ఆయన సన్నిధిని ఉల్లసించుడి. 5. తన పరిశుద్ధత యొక్క నివాసమందున్న దేవుడు తండ్రిలేనివారికి తండ్రియు విధవరాండ్రకు న్యాయకర్తయునై యున్నాడు. 6. దేవుడు ఏకాకులను కుటుంబములలో నివసింపజేయువాడు, సంకెళ్లతో బంధింపబడినవారిని బయటికి తెచ్చువాడు; తిరుగుబాటు చేయువారైతే ఎండిన భూమియందు నివసించెదరు.

1. దేవుడు లేచును; ఆయన శత్రువులు చెదరిపోవుదురు. ఈ వచనములో కీర్తనకారుడు, ఒక విధముగా ఉపోద్ఘాతరూపముగా, ఈ కీర్తనలో తాను చర్చింపదలచిన విషయమును సూచించుచున్నాడు; అది ఈ సత్యమునకు సంబంధించినది: దేవుడు తన సంఘ శత్రువుల తెగువను క్రూరత్వమును ఎంత కాలము చూచియు చూడనట్లు ఉన్నట్లు కనబడినను, తుదకు దాని నిమిత్తము ప్రతిదండన చేయుటకు లేచును; తన చేతిని చాపుట మాత్రముచేతనే దానిని కాపాడుటకు తాను సమర్థుడనని నిరూపించుకొనును. ఈ భావము మోషేనుండి (సంఖ్యాకాండము 10:35) తీసికొనబడినదని తలంచుటలో నేను ఇతర వ్యాఖ్యాతలతో ఏకీభవించుచున్నాను. అక్కడ ప్రస్తావింపబడిన ప్రార్థన రూపమును నిర్దేశించుటలో, తరువాత వచ్చు సమస్త యుగముల ఉపదేశమును ఆదరణను అతడు దృష్టియందుంచుకొనెననియు, దైవసన్నిధికి దృశ్యమైన గురుతుగా ఉండిన నిబంధన మందసముమీద తమ రక్షణ నిమిత్తము ధైర్యముగా ఆనుకొనవలెనని ప్రభువు ప్రజలకు బోధింపగోరెననియు సందేహించుటకు ఆస్కారము లేదు. అయితే ఈ భేదమును మనము గమనింపవచ్చును: మోషే ఆ మాటలను ప్రార్థనగా దేవునితో పలికెను; దావీదైతే తన కన్నులయెదుట అనుదినము నెరవేరుచుండుట తాను చూచినదానియందు తన సంతృప్తిని ఆనందమును వ్యక్తపరచుచున్నాడు. కొందరు, దేవుడు లేచును గాక, అని చదువుచున్నారు; అయితే వారు కీర్తనకారుని ఉద్దేశమును అపార్థము చేసికొనుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. దేవుడు లేచుటయే చాలును, ఆయన శత్రువులందరును ఆయన ఎదిరింపశక్యముకాని శక్తియెదుట చెదరిపోవుదురని మోషే దేవుని గూర్చి ప్రకటించిన సత్యమునకు అనుభవమే సాక్ష్యమిచ్చెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అయినను ఇప్పుడు చెప్పిన భావము నిలుపబడినయెడల, అనగా దేవుడు తన శత్రువులను పడద్రోయుటకు ఏ సన్నాహపు సైన్యపంక్తియు అవసరము లేనివాడనియు, ఒక్క ఊపిరితో వారిని చెదరగొట్టగలడనియు ఈ మాటలు సూచించుచున్నవని ఎంచినయెడల, ఆ రెండవ పాఠమునకు నాకు అభ్యంతరమేమియు కనబడదు. ఆయన శత్రువులు ఎప్పుడైనను పైచేయి పొందినయెడల, అది దైవసహనము యొక్క కార్యమువలననే కలుగుచున్నదనియు, వారు ఎంత ఉగ్రులైనను ఆయన అనుమతితోనే అట్లుందురనియు, ఆయన లేచుటకు సమయము ఇంకను రాలేదనియు మనము గ్రహించునట్లు విడువబడియున్నాము. సంఘమును హింసించువారు ఇక్కడ దేవుని శత్రువులని చెప్పబడుట అను సంగతినుండి గొప్ప ఆదరణ పొందవచ్చును. ఆయన మనలను కాపాడుటకు పూనుకొనినప్పుడు, మనకు చేయబడిన హానులను తన దైవ మహిమకు చేయబడిన అవమానములుగా ఎంచుచున్నాడు. మన శత్రువుల కుట్రలను దేవుడు ఎంత సులభముగా పడద్రోయగలడో దృష్టాంతపరచుటకు కీర్తనకారుడు ఒక స్పష్టమైన ఉపమానమును చేర్చి, వారిని గాలి ఊదినప్పుడు మాయమగు పొగతోను, అగ్నియెదుట కరగు మైనముతోను పోల్చుచున్నాడు. అంత భయంకరమైన విరోధపు సైన్యము ఒక్క క్షణములో మాయమగునని నమ్ముట కేవలము అసాధ్యమని మనము తలంచుచున్నాము. అయితే మన శరీర సంబంధమైన మనస్సుల భయమును ఆత్మ ఈ విధముగా గద్దించుచు, మనము తలంచునంత బలము మన శత్రువులలో లేదనియు, — వారి పొగ మన కన్నులను గ్రుడ్డిచేయునట్లును, వారు చూపు గట్టి ప్రతిఘటన రాశి మనలను మోసపుచ్చి, ప్రభువు సన్నిధిని పర్వతములే కరగి ప్రవహించునను సత్యమును మరచునట్లు చేయుటకును మనము అనుమతించుచున్నామనియు మనకు బోధించుచున్నాడు.

"C'est, Qui est Jah, ou l'Eternel?" — ఫ్రెంచి అంచు. "అనగా, యాహ్, లేక యెహోవా, ఎవరు?" యాహ్ అనునది యెహోవా అను పదము యొక్క సంక్షిప్త రూపము మాత్రమే అని కనబడుచున్నది; ఈ నామము, మాటలచేత వ్యక్తపరచగలిగినంత మేరకు, సర్వోన్నతుని సారమును, స్వయంభూత్వమును, నిత్యత్వమును వ్యక్తపరచుచున్నది. కాల్విను సంకెళ్లతో అని అనువదించిన בכושרות bakosharoth అను మూలపదమును డాతే ad abundantiam అనియు, బెర్లిన్ ad opimitates అనియు అనువదించుచున్నారు; సిమియోను తన నిఘంటువులో దానిని "loca omnibus affluentia proprie abundantiae" అని వివరించుచున్నాడు. గెసేనియస్ ప్రకారము כושרה అనునది "సుఖమును, సమృద్ధిని, వర్ధిల్లుటను" సూచించును. సెప్టువజింట్ దానిని ἐν ἀνδρέια, బలముతో, అనగా గట్టిగా బంధింపబడి, అని అనువదించుచున్నది. ఫ్రై "బంధింపబడినవారిని సమృద్ధిగల ప్రదేశములలోనికి బయటికి తెచ్చుచు" అని చదువుచున్నాడు.

ఆ వాక్యభాగము, మందసము ప్రయాణమునకు బయలుదేరినప్పుడు మోషే పలికిన మాటలను కలిగియున్నది. గుడారము కదలింపబడి, లేవీయులు నిబంధన మందసమును తమ భుజములమీద మోయుచు ముందుకు సాగి, ఇశ్రాయేలు సైన్యమంతయు తమ ప్రయాణమునకు బయలుదేరినప్పుడెల్ల, "మోషే, యెహోవా, లెమ్ము అని చెప్పెను" మొదలైనవి. మార్టిన్ ఇట్లు వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు: "ఈ కీర్తన యొక్క ఈ ప్రారంభ మాటలు దృష్టియందుంచుకొనిన దేవుడు, ఆరోహణమై చెరను చెరగా పట్టుకొనిపోయెనని 18వ వచనములో ఎవరిని గూర్చి చెప్పబడెనో ఆ దేవుడే అని స్పష్టము. అపొస్తలుడైన పౌలు అర్థవివరణ ప్రకారము (ఎఫెసీయులకు 4:8) ఆ మాట ఎవరిని గూర్చి చెప్పబడెనో ఆయన దేవుని కుమారుడైన యేసుక్రీస్తు గనుక, మొదటి వచనములోను కీర్తన యొక్క మిగిలిన భాగములోను ప్రవక్త దృష్టియందుంచుకొనినవాడు దేవుని కుమారుడును, సత్యదేవుడును, నిత్యదేవుడైన యెహోవాయునే అని స్పష్టముగా తేలుచున్నది." అనుబంధము చూడుము.

అగ్నియెదుట మైనము కరగునట్లు, "శీఘ్రమైన లయమును, క్షయమును, మరణమును సూచించు సామెతవంటి వాడుక." — బిత్నర్.

3. నీతిమంతులైతే సంతోషించెదరు. దేవుడు భక్తిహీనులకు తన్ను భయంకరునిగా కనుపరచుకొనునప్పుడు, అది తన సంఘమునకు విమోచనను భద్రపరచు ఉద్దేశముతోనే అని దావీదు ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు. తాను ఇప్పుడు చెప్పుచున్న ఆనందమును, సౌలు పరిపాలనలో సద్భావము గల మనుష్యులు అనుభవించిన కృంగుదలతోను దుఃఖముతోను అతడు పరోక్షముగా పోల్చుచున్నట్లు కనబడుచున్నది; తన ప్రజలు నిరుత్సాహముచేత ముంచివేయబడకుండునట్లు, దేవుడు తాత్కాలికమైన శ్రమకాలము తరువాత మరల ఆదరణను అనుగ్రహించునని సూచించుచున్నాడు. దేవుడు తమకు అనుకూలుడై తమ క్షేమమునందు ఆసక్తి చూపుచున్నాడని ఎరుగుటవలననే వారు అనుభవించు ఆ ఆనందమునకు ఒక కారణము కలుగుచున్నదని కూడ మనము గ్రహించునట్లు అతడు విడుచుచున్నాడు. מפני mipne, לפני liphne అను హెబ్రీ పదములకు ఒకే అర్థము కలుగవచ్చును; అయినను కీర్తనకారుడు ఒక భేదమును గుర్తింపనుద్దేశించెనని నేను తలంచుచున్నాను. భక్తిహీనులు దేవుని సన్నిధి తమకు భయము పుట్టించునదిగా ఉన్నందున దానినుండి పారిపోవుదురు; నీతిమంతులైతే దానియందు ఉల్లసించెదరు, ఏలయనగా దేవుడు తమకు సమీపముగా ఉన్నాడని తలంచుటకంటె వారికి ఎక్కువ ఆనందము కలిగించునది మరేదియు లేదు. కీర్తన 18:26 అను వాక్యభాగమును వ్యాఖ్యానించినప్పుడు, దైవసన్నిధి కొందరిని భయపెట్టి మరికొందరిని ఎందుకు ఆదరించునో మనము చూచితిమి; ఏలయనగా "నిర్మలులయెడల నీవు నిర్మలుడవుగా నుందువు, మూర్ఖులయెడల నీవు వికటముగా నుందువు." ప్రభువు ప్రజల ఆనందము ఎంత గొప్పదో, అది వారి హృదయములను ఎంత సంపూర్ణముగా ఆవరించి ఆక్రమించునో చూపుటకు కీర్తనకారుడు ఒక మాటమీద మరియొక మాటను పేర్చుచున్నాడు.

4. దేవుని గూర్చి పాడుడి, ఆయన నామమును కీర్తించుడి; వాహనారూఢుడై సాగువానిని ఘనపరచుడి మొదలైనవి. ఇప్పుడు అతడు దేవుని స్తుతించుటకు ప్రభువు ప్రజలను పిలుచుచున్నాడు. నేను ఇదివరకే సూచించినట్లు, ఈ అభ్యాసమునకు వారికి గల సాధారణ కారణములను చూపుటతో అతడు ప్రారంభించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన సమస్త లోకమును తన శక్తిక్రిందను పరిపాలనక్రిందను ఇముడ్చుకొనుచున్నాడు; అదియుగాక మన కుటుంబములో అతి బీదలను అతి దీనులను తన సంరక్షణక్రిందికి తీసికొనుటకు ఆయన తగ్గించుకొనుచున్నాడని అతడు చేర్చుచున్నాడు. ఆయన మేఘములమీద, లేక ఆకాశములమీద వాహనారూఢుడై సాగుచున్నాడని చెప్పబడినప్పుడు ఆయన అనంతశక్తి ప్రశంసింపబడుచున్నది; ఏలయనగా ఆయన సమస్తముపైని శ్రేష్ఠుడై కూర్చున్నాడని ఇది నిరూపించుచున్నది. ఆయనను గూర్చి మనము ఏర్పరచుకొను భావనలలోనుండి స్థూలమైనదియు భూసంబంధమైనదియునైన ప్రతిదానిని మన మనస్సులనుండి తొలగింపవలెనని పరిశుద్ధాత్మ ఈ మాటచేత సూచించుచుండవచ్చును; అయితే మనలో యుక్తమైన భయభక్తులను పుట్టించుటకును, మన స్తుతులన్నియు ఆయన మహిమకు ఎంత తక్కువగా ఉండునో మనము గ్రహించునట్లు చేయుటకును ఆయన మహాశక్తిని గూర్చిన భావనను ముఖ్యముగా మనమీద ముద్రింపగోరుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు. ఆకాశమును భూమిని గ్రహించుటకు మనము ప్రయత్నించినను అది వ్యర్థమే; అయితే ఆయన మహిమ ఆ రెండిటికంటెను గొప్పది. తరువాత వచ్చు యాహ్, ఆయన నామము, అను మాటను గూర్చి కొంత అభిప్రాయభేదము కలదు. ב beth అను హెబ్రీ విభక్తిప్రత్యయము కొన్నిసార్లు ఉన్నట్లు ఇక్కడ కూడ కేవలము పూరకపదము కావచ్చును; అప్పుడు మనము యాహ్ ఆయన నామము అని చదువవచ్చును (ఇది సెప్టువజింట్, కల్దీయ అనువాదము, సిరియా అనువాదము, వల్గేట్ మొదలైన ప్రాచీన అనువాదములన్నిటిలోని అనువాదము. ב పూరకముగా ఉన్న అనేక ఉదాహరణలను చూపవచ్చును; ఉదాహరణకు, నిర్గమకాండము 32:22, సామెతలు 3:26). మరికొందరు యాహ్‌లో ఆయన నామము ఉన్నది అని చదువుచున్నారు; దీనికి నాకు అభ్యంతరము లేదు, అయినను నేను స్వీకరించిన అనువాదమునే నేను ఎక్కువగా ఇష్టపడుచున్నాను. కీర్తనకారుని భావము స్పష్టముగా ఉన్నందున, ఈ మాటలకు ఎట్లు అన్వయము చెప్పినను అంత ప్రాముఖ్యము లేదు. ఆ కాలమున సమస్త లోకము మూఢభక్తి యొక్క వ్యర్థ విగ్రహములతో నిండియుండెను; ఇశ్రాయేలు దేవుని ముందుకు తెచ్చినప్పుడు అతడు దేవుని హక్కును స్థాపించి వాటిని తోసివేయగోరెను. అయితే ప్రభువు ప్రజలు దీనమనస్సుతో ఆయనయెదుట వంగుట మాత్రమే చాలదు. భక్తిహీనులు సహితము ఆయనయెదుట భయపడి వణకుచు, ఆయనకు భక్తి చూపుటకు బలవంతము చేయబడుదురు. వారు సంతోషముతోను ఉత్సాహముతోను ఆయనయొద్దకు రావలెనని దావీదు కోరుచున్నాడు; కావున తండ్రిలేనివారియెడలను విధవరాండ్రయెడలను తగ్గించుకొనుటలో కనబడిన ఆయన అతిశయమైన మంచితనమును గూర్చి నొక్కి చెప్పుటకు సాగుచున్నాడు. దేవుని గ్రహింపశక్యముకాని మహిమ ఆయనను మనకు దూరముగా తొలగిపోవునట్లు చేయదు; మన దుర్దశ యొక్క అతి లోతులలో ఉన్న మనయొద్దకు వంగకుండ ఆయనను ఆటంకపరచదు. లోకము తమ లక్ష్యమునకు అయోగ్యులని నిర్లక్ష్యము చేయుటకు మొగ్గుచూపు వారందరిని సాధారణముగా సూచించుటకే తండ్రిలేనివారును విధవరాండ్రును పేర్కొనబడిరనుటకు సందేహము లేదు. సాధారణముగా మనము ఏదైన ప్రతిఫలము కలుగునని ఎదురుచూచుచోటనే మన శ్రద్ధను పంచిపెట్టుదుము. మనము హోదాకును వైభవమునకును ప్రాధాన్యమిచ్చి, బీదలను తృణీకరించుదుము లేక నిర్లక్ష్యము చేయుదుము. దేవుడు తన పరిశుద్ధత యొక్క నివాసమందున్నాడని చెప్పబడినప్పుడు, ఇది ఆకాశమునకైనను ఆలయమునకైనను అన్వయింపవచ్చును; ఏలయనగా ఏ భావమైనను సందర్భమునకు సరిపోవును. దేవుడు తన సుఖమును అనుభవించుటకు ఆకాశమందు నివసించుటలేదు; ఆకాశము, ఒక విధముగా, ఆయన సింహాసనము, దానినుండి ఆయన లోకమునకు తీర్పుతీర్చుచున్నాడు. మరొక ప్రక్క, ఆయన మనుష్యులతో నివాసము చేయుటకు ఎన్నుకొని, అక్కడ వారిని సన్నిహితముగా తనయొద్దకు ఆహ్వానించుచున్నాడను సంగతి బీదలను ప్రోత్సహించుటకు మిక్కిలి తగినది; ఆయన తమకు దూరముగా లేడని తలంచుటచేత వారు ఉత్సాహపరచబడుదురు. తరువాతి వచనములో దైవమంచితనము యొక్క ఇతర నిదర్శనములు ప్రస్తావింపబడుచున్నవి — ఆయన కోల్పోయినవారికిని ఏకాకులకును విస్తారమైన సంతానమును అనుగ్రహించుననియు, బంధింపబడినవారి సంకెళ్లను విడిపించుననియు. ఆ వచనము యొక్క చివరి భాగములో, తనను భక్తిహీనముగా తృణీకరించువారిమీద దేవుని తీర్పును అతడు ప్రకటించుచున్నాడు; వారి స్థితినిచూచి అసూయపడుట ఎంత మూర్ఖత్వమో ప్రభువు ప్రజలకు చూపుటకును, వారి మనస్సులలో భయము పుట్టించుటకును అతడు ఈలాగు చేయుచున్నాడు. ఈ మాటల భావమేమనగా: మన దుఃఖములన్నిటిని ఉపశమింపజేసి మన భారములన్నిటిని తొలగింపగల దేవుని చేతిలో మనమున్నామని తలపోయుట ద్వారా అత్యంత ఘోరమైన శ్రమలలో మనలను మనము ఆదరించుకొనవలెను. మరొక ప్రక్క, భక్తిహీనులు కొంతకాలము తమ వర్ధిల్లుటను బట్టి తమ్మును తాము అభినందించుకొనవచ్చును గాని తుదకు వారికి కీడే కలుగును. ఎండిన భూమియందు నివసించుట అనగా, ఒక విధముగా, అరణ్యమునకు వెళ్లగొట్టబడి, వారు అంత దోషముగా దుర్వినియోగము చేసిన ఆ పితృవాత్సల్యము యొక్క మేలులను కోల్పోవుట అని అర్థము.

"Sed quasi fumo hebetari nostros oculos; falli etiam nos in ipsa duritie, quia non reputamus solo Dei conspectu liquefieri montes ipsos." — లాటిను. "Mais qu'il y a comme une fumee qu'il nous esblouist les yeux; semblablement que nons nous abusons quant a leur durete et obstination; pource que nous ne venons point a considerer qu'au seul regard de Dieu les montagnes mesmes fondent et s'ecoulent." ఫ్రెంచి. ("అయితే పొగవంటిది ఒకటి మన కన్నులను మసకబారజేయుచున్నది; అట్లే వారి కాఠిన్యమును మొండితనమును గూర్చి మనము మోసపోవుచున్నాము; ఏలయనగా దేవుని దృష్టి మాత్రముచేతనే పర్వతములు సహితము కరగి ప్రవహించునని మనము తలపోయుటలేదు.") సెప్టువజింట్ పాఠము 'Οδοποιήσατε, "మార్గము సిద్ధపరచుడి." סלו sollu అను హెబ్రీ పదమునకు ఘనపరచుడి అను అర్థముతోపాటు ఈ అర్థము కూడ కలదు. యెషయాలోని రెండు వాక్యభాగములలో మాటల రూపములు ప్రస్తుత వాక్యభాగమునకు మిక్కిలి సమానముగా ఉన్నవి: (యెషయా 57:14) "ఎత్తుచేయుడి ఎత్తుచేయుడి త్రోవను సిద్ధపరచుడి"; మరియు (యెషయా 62:10) "రాజమార్గమును ఎత్తుచేయుడి ఎత్తుచేయుడి." జెరోము "Praeparate viam," "మార్గమును సిద్ధపరచుడి" అని ఇచ్చుచున్నాడు. వాల్ఫోర్డ్ అదే అనువాదమును స్వీకరించుచున్నాడు, — "అరణ్యములగుండ వాహనారూఢుడై సాగువానికి మార్గము సిద్ధపరచుడి," — దీనిని అతడు ఈ క్రింది వివరణలో విశదపరచుచున్నాడు: "ఈ చిత్రము తూర్పు దేశపు రాజుల ఆచారమునుండి తీసికొనబడినది; వారు తమ ప్రయాణమును సులభము చేయుటకై కొండలను తగ్గించి, లోయలగుండ ఎత్తైన దారులు వేయుటకు తమ సైన్యముల ముందు మార్గనిర్మాతలను పంపుచుండిరి. దేవుడు ఇశ్రాయేలును కనానుకు నడిపించుటకు అరణ్యమంతటను వారితోకూడ వెళ్లెను గనుక, ఆయన అరణ్యములగుండ వాహనారూఢుడై సాగుచున్నట్లు వర్ణింపబడుచున్నాడు."

మేఘములు లేక ఆకాశములు అని ఇక్కడ అనువదింపబడిన בערבות baaraboth అను పదమును సెప్టువజింట్, అది ערב ereb, సాయంకాలము, అను పదమునుండి పుట్టినట్లు, పడమర అని అనువదించుచున్నది; వల్గేట్ "Super occasum," "సూర్యుడు అస్తమించుచోటుపైని" అని అనువదించుచున్నది. మరికొందరు దానిని "అరణ్యములు" అని అనువదించుచున్నారు. ఆ ప్రకారము జెరోము "ascendenti per deserta," "అరణ్యములగుండ వాహనారూఢుడై సాగువానికి" అని చదువుచున్నాడు. ఇందులో డా. బూత్‌రాయిడ్, బిషప్పులైన లౌత్ హార్స్లీలు, డాక్టర్లైన కెన్నికాట్ చాండ్లర్‌లు, ఫ్రై, మరి కొందరు అతనిని అనుసరించుచున్నారు; అయితే పాగ్నినస్, బక్స్‌టార్ఫ్, హమ్మండ్ వంటి ఏమాత్రము తక్కువ పేరులేని విమర్శకులు ఆకాశములు అని చదువుచున్నారు. ఈ చివరి విమర్శకుడు ఇట్లనుచున్నాడు: "ערבה అను స్త్రీలింగ రూపము తరచుగా మైదానమునకు, ఆ విధముగా అరణ్యమునకు, వాడబడును; అయితే బహువచనములోని ערבות ఆకాశములను సూచించునని హెబ్రీయులు ఒప్పుకొనుచున్నారు." తరచుగా మైదానమును లేక అరణ్యమును సూచించు ఈ పదము అత్యున్నత ఆకాశములకు అన్వయింపబడుచున్నదని కొందరు ముందుకు తెచ్చిన భావము కేవలము కల్పితమైనది; "అది నక్షత్రములు లేని శూన్యమైన మైదానమై, దానిలో ఏమియులేని ఒక విధమైన ఉన్నత అరణ్యముగా ఉన్నందుననైనను, లేక (విద్వాంసుడైన గ్రోటియస్ 1 తిమోతికి 6:16 నుండి భక్తితో ఊహించినట్లు) అరణ్యమువలె అది ἀπρόσοιτον, ఎవరిచేతను సమీపింపబడనిదియు సమీపింపశక్యము కానిదియు అయినందుననైనను" అని వారు చెప్పుచున్నారు.

కీర్తన 68:7-10

7. దేవా, నీవు నీ జనుల ముందర బయలుదేరినప్పుడు, అరణ్యములో నీవు నడచినప్పుడు; సెలా: 8. భూమి కంపించెను, ఈ దేవుని సన్నిధిని ఆకాశములును కురిసెను: సీనాయి, దేవుని సన్నిధిని, ఇశ్రాయేలు దేవుని సన్నిధిని. 9. దేవా, నీవు నీ స్వాస్థ్యముమీద ధారాళమైన వర్షమును కురిపించెదవు; అది అలసియుండగా నీవు దానిని సేదదీర్చుచున్నావు. 10. నీ సమాజము దానిలో నివసించును; దేవా, నీ మంచితనముచేత నీవు దీనులకొరకు సిద్ధపరచెదవు.

ఇది హార్స్లీ ఇచ్చిన అనువాదము; అతడు ఈ వాక్యభాగమును క్రీస్తుకు అన్వయించుచున్నాడు; దానిపై అతని విమర్శ అద్భుతమైనది. "పరిపక్వముగా ఆలోచించిన పిమ్మట," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "పాఠమును ఉన్నదున్నట్లుగా తీసికొని, జెరోముతో కలిసి దానిని అక్షరశః 'యాహ్‌లో ఆయన నామము ఉన్నది' అని అనువదించుటకు నేను మొగ్గుచున్నాను; అనగా, అరణ్యముగుండ వాహనారూఢుడై సాగుచున్నవాని నామము యెహోవాయందు, స్వయంభువునందు, ఉన్నది. ఇశ్రాయేలు సైన్యములు మొదట ఐగుప్తునుండి బయలుదేరి వచ్చినప్పుడు వారిని అరణ్యముగుండ నడిపించినవాడు క్రీస్తు. చెరపట్టబడినవారిని బబులోనునుండి ఇంటికి తెచ్చినవాడు క్రీస్తు. తిరుగుబాటు చేసిన యూదులను తుదకు తన సంఘములోనికి ఇంటికి తెచ్చి, అక్షరార్థములో ఆ జనమును దాని పూర్వ నివాసమునకు చేర్చబోవువాడు క్రీస్తు. కావున తిరిగివచ్చుచున్న చెరపట్టబడినవారికి ముందుగా, ఆకాశములమీద కాదు, అరణ్యముగుండ వాహనారూఢుడై సాగుచున్నవాని ('ascendenti per deserta,' జెరోము) చిత్రరూపముక్రింద ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడినవాడు క్రీస్తే. 'ఆయన నామము యాహ్‌లో ఉన్నది:' క్రీస్తు నామము యెహోవాయందున్నది. שם, 'నామము,' అనునది హెబ్రీ భాషలో అసంపూర్ణముగా గ్రహింపబడు వస్తువునకు, అయినను ఒక నామము చెందియున్న దానికి, వాడబడును. ఆ ప్రకారము, దేవునికి అన్ని భాషలలోను ఒక నామము కలదు; ఆ నామముచేత ఉద్దేశింపబడిన వ్యక్తిని గూర్చి, విశ్వమునకు ఆదికారణముగాను సృష్టికర్తగాను పరిపాలకుడుగాను, మనుష్యులందరికిని ఒక భావన కలదు. అయినను మానవ బుద్ధి, — మరింత సాధారణముగా చెప్పవలెనంటే, సృష్టింపబడిన బుద్ధి, — ఈ మహావ్యక్తి యొక్క స్వభావమును గ్రహింపదు, ఆయన గుణలక్షణములను లెక్కింపనులేదు. 'దేవుని నామము' అనగా ఆ నామము సూచించునదంతయు అయియున్న గ్రహింపశక్యముకాని వ్యక్తి; వ్యక్తపరచబడినదానికంటె అధికుడు, కనీసము ఏ నామమైనను పరిమితమైన బుద్ధికి వ్యక్తపరచగలదానికంటె అధికుడు. ఆ ప్రకారము, దేవుని నామమునకు భయపడవలెనని మనకు ఆజ్ఞాపింపబడినప్పుడు, ఆ నామము ఎవరికి చెందినదో ఆ వ్యక్తియెడల ఎడతెగని భయమును మన మనస్సులలో కలిగియుండవలెనని ఆ ఆజ్ఞ భావము. కావున క్రీస్తు నామము క్రీస్తే; ఒక నామముచేత ఎరుగబడినవాడుగాను, అయినను అసంపూర్ణముగా గ్రహింపబడినవాడుగాను, లేక తన స్వభావమందు గ్రహింపశక్యము కానివాడుగాను ఎంచబడిన క్రీస్తే. 'ఆయన నామము యెహోవాయందున్నది' అను వాక్యము ఆయన దైవత్వమును గూర్చిన నొక్కి చెప్పబడిన ప్రకటన; ఆజ్ఞాపింపబడిన ఆరాధనను సమర్థించుటకును బలపరచుటకును ఇక్కడ ప్రవేశపెట్టబడినది. 'దేవుని గూర్చి పాడుడి, ఆయన నామమును కీర్తించుడి: అరణ్యముగుండ వాహనారూఢుడై సాగుచున్నవానికి మార్గమును ఎత్తుచేయుడి.' మనము ఆయనకు ఈ గౌరవమును చూపవలసినట్లు అరణ్యముగుండ వాహనారూఢుడై సాగుచున్నవాడు ఎవరు? 'వర్ణింపశక్యము కానివాడు,' అని కీర్తనకారుడు చెప్పుచున్నాడు. 'ఆయన నామము యాహ్‌లో ఉన్నది.' ఆయన నామమును ఆయన స్వభావమును దైవత్వము యొక్క నామములోను స్వభావములోను ఇమిడియున్నవి. ఆయనను పేర్కొనుము: నీవు సర్వమహిమాన్వితుని పేర్కొనుచున్నావు. సర్వమహిమాన్వితుని పేర్కొనుము: నీవు ఆయనను పేర్కొనుచున్నావు. సర్వోత్తముడును మహిమాన్వితుడునైనవానికి వేరుగా ఆయనను పేర్కొనుము: నీవు ఆయనను సరిగా పేర్కొనుటలేదు."

7. దేవా, నీవు నీ జనుల ముందర బయలుదేరినప్పుడు మొదలైనవి. దైవమంచితనము ముఖ్యముగా సంఘమునందు ప్రదర్శింపబడుచున్నదని కీర్తనకారుడు ఇప్పుడు చూపుటకు సాగుచున్నాడు; తన పితృసంబంధమైన శ్రద్ధ ప్రత్యక్షపరచబడుటకు దేవుడు దానిని గొప్ప రంగస్థలముగా ఏర్పరచుకొనెను. ప్రభువు ఏర్పరచుకొనిన జనముగా అబ్రాహాము సంతతివారు ఇప్పుడే చెప్పబడిన సంగతులను తమకు అన్వయించుకొనునట్లు నడిపించు ఉద్దేశముతోనే తరువాత వచ్చునది చేర్చబడినదని స్పష్టము. ఐగుప్తునుండి విమోచన దైవానుగ్రహమునకు ముఖ్యమైనదియు శాశ్వతమైనదియునైన తాకట్టుగా ఉండి, పితరుని క్రింద వారి దత్తతను ఆచరణలో స్థిరపరచెను గనుక, అతడు ఆ సంఘటనను సంక్షేపముగా ప్రస్తావించుచున్నాడు. ఆ ప్రసిద్ధమైన నిర్గమములో, దేవుడు తన సంఘముపట్ల కలిగియుండిన ప్రేమకు రాబోవు సమస్త యుగములకు నిదర్శనము ఇయ్యబడెనని అతడు సూచింపగోరుచున్నాడు. అన్ని అద్భుతములు ఎందుకు చేయబడెను? ఆకాశమును భూమియు ఎందుకు కలవరపరచబడెను? పర్వతములు ఎందుకు వణకునట్లు చేయబడెను? దేవుని శక్తి తన ప్రజల విమోచనతో జతపరచబడియున్నదని అందరును గుర్తించుటకే గదా. వారిని బయటికి నడిపించుటలో దేవుడు వారికి నాయకుడుగా ఉండెనని అతడు వర్ణించుచున్నాడు. ఇది ఎఱ్ఱ సముద్రమును వారు దాటుటను మాత్రమే గాక, వారు అరణ్యములో తిరుగులాడినంత కాలము వారి ప్రయాణములను సూచించుచున్నది. భూమి కంపించెనని అతడు చెప్పినప్పుడు, ధర్మశాస్త్రము ప్రకటింపబడినప్పుడు జరిగినదానిని మాత్రమే అతడు సూచించుచున్నట్లు కనబడదు; వారి ప్రయాణమంతటిలోను ప్రకృతి గమనము మాటిమాటికి మార్చబడెను, ప్రభువు సన్నిధిని మూలకములే వణకినట్లు, అను సంగతిని సూచించుచున్నాడు. అయితే దేవుడు తన భయంకర శక్తి యొక్క ముఖ్య ప్రదర్శనలను సీనాయి కొండమీదనే కనుపరచెను; అక్కడనే ఆకాశమందు ఉరుములు వినబడెను, వాయుమండలము మెరుపులతో నిండెను; కావున ఎన్నడును చూడబడిన దైవమహిమ దర్శనములన్నిటిలో అత్యంత మహిమాన్వితమైనదానిని కనుపరచినదిగా అది ఇక్కడ పేరుపెట్టి ప్రస్తావింపబడుచున్నది. కొందరు, ఈ సీనాయి మొదలైనవి, అని చదివి, זה zeh అను సర్వనామమును ఇక్కడ పేర్కొనబడిన కొండతో జతపరచుచున్నారు; అయితే దానిని ముందున్న భాగముతో కలిపి, ఈ దేవుని సన్నిధిని ఆకాశములు కురిసెను అని చదువుట మరి ఎంతో బలమైనది; ఇశ్రాయేలు దేవుని శ్రేష్ఠత్వమును ప్రశంసించుటయే దావీదు ఉద్దేశము. ఈ మాట, అబ్రాహాము సంతతి ఆరాధించిన దేవుడు సత్యదేవుడనియు, ఆయన ధర్మశాస్త్రములో అందింపబడిన మతము భ్రమ కాదనియు సూచించుటకు ప్రవక్తలు తరచుగా వాడునట్టిది; యెషయా 25:9 లో వలె, "ఈయనే, ఈయనే మన దేవుడు, ఈయన మనలను రక్షించును." ప్రభువు ప్రజలను వారి విశ్వాసమందు స్థిరపరచుటకు, దావీదు, ఒక విధముగా, వారిని దేవుని సన్నిధిలోనికే నడిపించుచు, అన్యజనులవలె అట్టి అస్పష్టమైన అనిశ్చితులకు వారు విడువబడలేదని సూచించుచున్నాడు; మరియు సత్యదేవుని జ్ఞానమును విడిచి, కఱ్ఱతోను రాతితోను, బంగారముతోను వెండితోను తన స్వంత కల్పిత దేవతలను రూపించుకొను లోకపు మూర్ఖత్వమును పరోక్షముగా గద్దించుచున్నాడు.

ఈ వచనమును దీనికి ముందున్న వచనమును దెబోరా కీర్తననుండి, న్యాయాధిపతులు 5:4, 5, తీసికొనబడినట్లు కనబడుచున్నది.

"C'est, par ta volonte et liberalite." — ఫ్రెంచి అంచు. "అనగా, నీ స్వచిత్తముచేతను ఔదార్యముచేతను."

నీ సమాజములు, లేక సమూహము. డాతే, బెర్లిన్, డి రోస్సీ కూడ స్వీకరించిన పాఠము ఇదే; మరియు ఇది "ఇటీవలి ఇద్దరు ఆంగ్ల అనువాదకులైన బిషప్ హార్స్లీ, మిస్టర్ ఫ్రై ఇచ్చిన వివరణలకంటె మరి ఎంతో మంచి వివరణ: — 'నీవు సిద్ధపరచిన నివాసములో నీ మందలు నివసించెను.' — హార్స్లీ. 'నీ ఆహారము దానిమీద నిలిచెను.' — ఫ్రై."

రోజర్స్ రచించిన హెబ్రీ కీర్తనల గ్రంథము మొదలైనవి, సంపుటి 2, పుట 220.

9. దేవా, నీవు నీ స్వాస్థ్యముమీద ధారాళమైన వర్షమును కురిపించెదవు. వారు వాగ్దాన దేశములో మొదట ప్రవేశించిన కాలమునుండి ప్రజలకు చూపబడిన ఎడతెగని అనుగ్రహ క్రమము ఇక్కడ ప్రస్తావింపబడుచున్నది. అది ఆయన స్వంత పిల్లలకు అప్పగింపబడినది గనుక దేవుని స్వాస్థ్యము అని పిలువబడుచున్నది. మరికొందరు ఈ వచనములో చెప్పబడిన స్వాస్థ్యము సంఘమని గ్రహించుచున్నారు; అయితే అది సరికాదు, ఏలయనగా తరువాత అది సంఘము నివసించిన స్థలముగా చెప్పబడుచున్నది. దేవుడు స్వాస్థ్యపు హక్కుచేత వారికి అప్పగించిన కనాను దేశమునకు ఈ బిరుదు తగినట్లుగా ఇయ్యబడినది. అబ్రాహాము సంతతి దానిలో మొదట స్థిరపడినది మొదలుకొని, దేవుడు వారికొరకు మిక్కిలి వాత్సల్యముగల పితృసంబంధమైన ఏర్పాటు చేయుట ఎన్నడును మానలేదనియు, వారి ఆహారమును సిద్ధపరచుటకు తగిన కాలమందు తన వర్షమును పంపెననియు దావీదు గమనించుచున్నాడు. ధారాళమైన వర్షము అని అనువదింపబడిన మాటలు హెబ్రీలో అక్షరశః ఉచితానుగ్రహముల వర్షము అని ఉన్నవి; ఉచితానుగ్రహము యొక్క కార్యముగా వచ్చిన ఆశీర్వాదమును, తన స్వంత ప్రేరేపణలేని మంచితనముచేత తన ప్రజల కొరతలన్నిటిని తీర్చిన దేవుని అతడు సూచించుచున్నాడని తలంచుటలో నేను వ్యాఖ్యాతలతో ఏకీభవించుచున్నాను. కొందరు కోరదగిన వర్షము అని చదువుచున్నారు; మరికొందరు బలాత్కారము లేకుండ ప్రవహించు, లేక మృదువైన వర్షము అని చదువుచున్నారు; అయితే ఈ అనువాదములలో ఏదియు స్వీకరింపదగినదిగా కనబడదు. ఇంకను కొందరు విస్తారమైన లేక సమృద్ధియైన వర్షము అని చదువుచున్నారు; అయితే నాకు శ్రేష్ఠమైనదిగా కనబడు భావమును నేను ఇదివరకే చెప్పితిని. కావున దేవుడు దేశమును సకాలమందు వానలతో తడుపుట ఆయన దైవ ఔదార్యమునకు నిదర్శనము. మంచుచేతను ఆకాశ వర్షములచేతను సారవంతమైన యూదయ యొక్క స్థితిని ఇది స్పష్టముగా సూచించుచున్నది. ఇదే సంగతిని సూచించుచు, అది అలసియుండగా సేదదీర్చబడుచున్నదని అతడు చెప్పుచున్నాడు. కారణము చూపబడుచున్నది — అది ఆయన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలు నివసించుటకు ఇయ్యబడినది గనుక. దేవుని సంఘమునకును ప్రజలకును నివాసముగా ఉండుటను బట్టి తప్ప మరి ఏ కారణముచేతను అది ఆశీర్వదింపబడలేదు. దైవమంచితనమునకు తాము ఎంత ఋణపడియున్నారో యూదుల మనస్సులమీద మరింత ముద్రించుటకై, అతడు వారిని తమ అనుదిన ఆహారము నిమిత్తము దేవునిమీద ఆధారపడు పోషితులుగా వర్ణించుచున్నాడు. ఆయన వారిని శ్రేష్ఠమైన గోధుమలతో పోషించి, ద్రాక్షారసమును తేనెను నూనెను సమృద్ధిగా ఇచ్చెను — అయినను వారు ఎల్లప్పుడును తమ నిరీక్షణ విషయమై తనమీదనే ఆధారపడియుండునట్లు ఆయన తన దయను పంచియిచ్చుటను పరిమితము చేసెను. కొందరు, నీ మంచితనముచేత నీవు సిద్ధపరచెదవు మొదలైనవి, అని చదువుటకు బదులు, నీవు పుష్టికరమైన ఆహారముతో సిద్ధపరచెదవు అని అనువదించుచున్నారు; అయితే ఈ అనువాదమును పూర్తిగా ఆక్షేపింపకయే, దేవుడు తన ప్రజలకొరకు ఏర్పాటు చేయుటకు పూర్తిగా తన స్వంత దయాసంకల్పముచేతనే నడిపింపబడెనను సంగతిని అతడు సూచించుచున్నాడని నేను తలంచుచున్నాను.

హెబ్రీ. విదిలించును, అనగా మేఘములనుండి, ధారాళమైన వర్షమును. ఐన్స్‌వర్త్ "ఔదార్యముల వర్షము" అని చదువుచున్నాడు. హార్స్లీ "అర్హతలేని దయల జల్లు" అని చదువుచు, "అక్షరశః, సమృద్ధియైన వర్షము; ఇక్కడ వర్షము రూపకార్థముగా వాడబడినది" అని చెప్పుచున్నాడు.

కీర్తన 68:11-14

11. ప్రభువు గొప్ప సైన్యమునకు ప్రకటించు స్త్రీలకు మాట అనుగ్రహించును. 12. సైన్యముల రాజులు పారిపోవుదురు — పారిపోవుదురు; ఇంటనుండు స్త్రీ దోపుడుసొమ్మును పంచిపెట్టును. 13. మీరు కుండల మధ్య పండుకొనియున్నను, వెండితో కప్పబడి వెనుకభాగమున బంగారపు పాలిపోయిన వన్నెగల గువ్వ రెక్కలవలె మీరుందురు. 14. సర్వశక్తుడు దానిలో రాజులను చెదరగొట్టినప్పుడు, సల్మోనులో నీవు దానిని తెల్లగా చేయుదువు.

11. ప్రభువు మాట అనుగ్రహించును మొదలైనవి. దేవుడు తన ప్రజల పక్షమున తన శక్తిని ప్రసిద్ధముగా ప్రదర్శించిన జయములను దావీదు ఇప్పుడు ప్రస్తావించుచున్నాడు. దేశపు శత్రువులను అణచివేయుట ద్వారా దానికి సమాధానమును పునఃస్థాపించుటకు అతడు తానే సాధనముగా ఉండెను, మరియు రాజ్యపు సరిహద్దులను విస్తరింపజేసెను; అయితే అతడు యుద్ధతంత్రములలోను యుద్ధాలోచనలలోను జరిగిన సమస్తము యొక్క ఘనతను దేవునికే ఆరోపించుచున్నాడు.

డా. గెడ్డెస్ ఇక్కడ ఇట్లు వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు: "కవి పూర్వకాలములనుండి తన స్వంత దినములకు, అనగా తన కీర్తనను రచించుటకు కలిగిన సందర్భమునకు, అనగా సిరియా, అమ్మోను, మోయాబు, ఎదోము రాజుల కూటమి యొక్క పరాజయమునకును పలాయనమునకును వేగముగా దాటుచున్నాడు: ఏలయనగా ఈ యుద్ధములో దావీదు వీరందరితోను పోరాడెను."

"ప్రకటించు స్త్రీలు" అను దానికి మూలపదము המבשרות hamebasseroth. ఇది "సంతోషకరమైన వర్తమానములను ప్రకటించుట" అను అర్థముగల בשר bisser అను దానినుండి వచ్చినది; మరియు ఇది స్త్రీలింగములోని కృదంతరూపము గనుక, విజయములను గాని ఏ విధమైన శుభవార్తను గాని పాటలతోను వాద్యములతోను ఉత్సవముగా జరుపుకొనుట అలవాటుగాగల స్త్రీలకు ఇది మిక్కిలి సరిగా అన్వయింపబడుచున్నది. అయితే ఒక సందర్భములో ఇది దుఃఖకరమైన వర్తమానమును తెలుపుటకు వాడబడినట్లు మనము చూచుచున్నాము, (1 సమూయేలు 4:17.) ఇక్కడ స్త్రీలు అభినందన గీతములు పాడుచు విజయమును ప్రకటించుచున్నట్లు వర్ణింపబడుచున్నారు. המבשרות hamebasseroth అనునది చతుర్థీ విభక్తిలో నున్నదా షష్ఠీ విభక్తిలో నున్నదా అనుటయందే సమస్త కష్టమును ఇమిడియున్నది. అది షష్ఠీ విభక్తిలో నున్నయెడల, కాల్విను సైన్యము అని అనువదించు צבא tsaba అను పదమును, హమ్మండ్ గమనించినట్లు, సమూహము అని అనువదింపవలెను — ఈ విధముగా పాడిన స్త్రీల సమూహము గొప్పది; మరియు צבא సైన్యము అను పదము తరచుగా దేవుని సేవయందు నియమింపబడిన సమాజమును లేక సభను సూచించుటకు గ్రహింపబడుచున్నది. అయితే అదే విమర్శకుడు చెప్పుచున్నట్లును, కాల్విను ఇక్కడ అనువదించుచున్నట్లును, దానిని చతుర్థీ విభక్తిలో కూడ గ్రహింపవచ్చును. కాస్టెల్లియో ఇట్టి అనువాదమునే ఇచ్చుచున్నాడు. "మరియు ఈ విధముగా సెప్టువజింట్‌ను గ్రహింపవచ్చును: Ο Θεός Κύριος δώσει ῥη̑μα τοῖς εὐαγγελισαμένοις (అది ταῖς εὐαγγελισαμείαις అని యుండవలెనని నేను తలంచుచున్నాను) δυνάμει πολλὢ; 'ప్రభువు గొప్ప సైన్యమునకు, లేక గొప్ప సైన్యము నిమిత్తము, సువార్త ప్రకటించు స్త్రీలకు మాటను లేక విషయమును అనుగ్రహించును;' అనగా వారి విజయములను చాటించుటయందు దానికి ప్రకటనకర్తల (proecones) పనిని నెరవేర్చువారికి; అయినను దానిని 'virtute multa,' 'మిక్కిలి బలముచేత,' అని అనువదించిన లాటిను అనువాదము దానిని ఈ విధముగా గ్రహింపలేదనుట నిశ్చయము." — హమ్మండ్. "Et posteriora ejus in pallore auri." — లాటిను. ఫ్రెంచిలో, "Et laquelle par derriere est comme fin or bien jaune;" — "మరియు దాని వెనుకభాగము మిక్కిలి పచ్చనైన మేలిమి బంగారమువలె నున్నది" అని యున్నది. "Ou, elle fust blanche." — ఫ్రెంచి అంచు. "లేక, అది తెల్లగా ఉండెను."

జయగీతము పాడవలెనని దేవుడు ఆజ్ఞలు ఇచ్చుచున్నట్లు వర్ణించుటచేత, యుద్ధముల విజయవంతమైన ఫలితమును నిర్ణయించువాడు ఆయనే అని అతడు అలంకారరూపముగా సూచించుచున్నాడు. సైన్యమును ప్రకటించు స్త్రీలను గూర్చి ప్రస్తావింపబడుచున్నది; ఏలయనగా ప్రాచీనకాలమున జయగీతమును పాడుట స్త్రీల ఆచారమై యుండెను; మోషే సహోదరియైన మిర్యాము తన సహచరులతో కూడ తంబురతో దేవుని స్తోత్రములను మ్రోగించెను, మరియు దావీదు గొల్యాతును చంపి ఫిలిష్తీయులను తరిమికొట్టినప్పుడు స్త్రీలు సితారాతో అతని విజయమును కొనియాడిరి, (నిర్గమకాండము 15:20; న్యాయాధిపతులు 11:34; 1 సమూయేలు 18:6.) ఈ విధముగా స్తుతిగీతమును ప్రస్తావించుటలో, నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, పొందిన విజయములు పూర్తిగా దేవునివలననే కలిగినవను సత్యమును ప్రజల మనస్సులలో ముద్రింపవలెనని కీర్తనకారుడు ఉద్దేశించెను; అయినను అదే సమయమున, ఆయన ఉపకారములను తగిన కృతజ్ఞతతో చాటించుట వారి విధియని అతడు మౌనముగా వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

సంఘమును నాశనము చేయుటకై దాని శత్రువులు చేయు అతి బలమైన సన్నాహములు కూలద్రోయబడునని తరువాతి వచనమునుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఈ మాటలను కీర్తనకారుడు తన స్వంత వ్యక్తిత్వములో పలికినవిగా గాని, పైన చెప్పబడిన స్త్రీల పాటగా గాని మనము ఎంచవచ్చును. యూదులు తమ స్వంత బలముతో ఎన్నడును ఎదుట నిలువలేకపోయిన మిక్కిలి భయంకరులైన రాజులు పారద్రోలబడుట దైవ కటాక్షమును విశదపరచు సంగతియై యుండెను. తమ సైన్యములతో లోకమును సులభముగా ఆక్రమింపగలిగిన అధిపతులు తమ ఉద్దేశమును నెరవేర్చుకొనకుండ వెళ్లిపోవుట మాత్రమే గాక దూరమునకు పారిపోవలసి వచ్చుట, దేవుడు ప్రత్యేకముగా వారి రక్షకుడుగా ముందుకు వచ్చెనను దానివలన తప్ప మరి ఏ విధముగాను వివరింపబడజాలదు. హెబ్రీలో క్రియాపదము మరల మరల చెప్పబడుచున్నది, వారు పారిపోవుదురు, వారు పారిపోవుదురు; శత్రువుల దాడులు దైవ సహాయముచేత మాటిమాటికి త్రిప్పికొట్టబడెనని ఇది సూచించుచున్నది. ఇంటియొద్ద నిలిచియున్న స్త్రీలకు సైతము దానిలో ఒక భాగము లభించునని చెప్పబడిన సంగతిచేత, పట్టుకొనబడిన దోపుడుసొమ్ము యొక్క గొప్పతనము సూచింపబడుచున్నది. సైనికులు దోపుడుసొమ్మును ధరించుకొని యుద్ధమునుండి తిరిగివచ్చుచుండగా, పట్టుకొనబడిన కొల్లసొమ్ము ఎంత విస్తారముగా నుండెననగా, యుద్ధములో ఏ పాలును పొందని స్త్రీలు సైతము దానిలో పాలుపొందుదురు.

13. మీరు కుండల మధ్య పండుకొనినను. దేవుడు తన ప్రజల యుద్ధములను జరిగించుచున్నాడని చెప్పిన పిమ్మట, ఒక సవరణగా అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు: వారు కొంతకాలము అంధకారములో పడియుండవచ్చును, అయినను తుదకు దేవుడు వారి విమోచన నిమిత్తము ప్రత్యక్షమగును. సౌలు పరిపాలనలో జనాంగము దిగజారిన దుర్దశను శ్రమను అతడు సూచించుచున్నాడనుటలో సందేహము ఉండజాలదు; ఏలయనగా అది బయటపడిన దుర్దశను తలంచినప్పుడు, ఆ జోక్యము మరి విశేషమైనదై యుండెను. అయినను ఈ మాటలు దీనికంటె ఎక్కువైన ఉపదేశమును అందించుచున్నవి. విశ్వాసులు దేవుని మర్మమైన గూఢశక్తిచేత తమ శ్రమల మధ్యను హాని లేకుండ కాపాడబడుదురనియు, లేక వాటి గురుతులేమియు కనబడనంతగా అకస్మాత్తుగా బాగుపరచబడుదురనియు ఇవి మనకు సాధారణ సత్యమును బోధించుచున్నవి. ఈ మాటలను, వారు మాలిన్యములోను అంధకారములోను పడియున్నప్పుడు సైతము ప్రకాశించుచున్నారనియైనను, లేక వారి శ్రమలనుండి విడిపింపబడినప్పుడు వారికి అంటియుండిన ఏ మాలిన్యమునైనను వారు దులిపివేసికొందురనియైనను అర్థము చెప్పవచ్చును. ఏ భావమును అంగీకరించినను, విశ్వాసి తన శ్రమలచేత ఎన్నడును దహింపబడడు, ముంచివేయబడడు, సురక్షితముగా బయటికి వచ్చును అనునది సత్యముగానే నిలుచును. గువ్వనుండి ఒక సొగసైన అలంకారము తీసికొనబడుచున్నది; అది కుండల మధ్య పండుకొనినను, దానికి సహజముగా కలిగిన సౌందర్యమును నిలుపుకొనును, దాని రెక్కలకు ఏ మాలిన్యమును అంటదు. దీనినుండి మనము నేర్చుకొనునదేమనగా, సంఘము ఎల్లప్పుడును అందమైన లేక ప్రశాంతమైన రూపమును కనుపరచదు, గాని అప్పుడప్పుడు తనను ఆవరించియున్న అంధకారమునుండి బయటపడి, ఎన్నడును ఆపదకు లోనుకానట్లే తన సౌందర్యమును సంపూర్ణముగా తిరిగి పొందును.

ఈ వచనము యొక్క అర్థవివరణ మిక్కిలి కష్టముతో కూడినది. దీనిని గూర్చియు తరువాతి వచనమును గూర్చియు మాటలాడుచు డా. లౌత్ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఈ వచనములకు నేను ఎప్పుడైనను చూచిన ఏ వివరణచేతనైనను, భావమునుబట్టి గాని వాక్యనిర్మాణమునుబట్టి గాని, నేను ఏమాత్రమును తృప్తిపొందలేదు; అవి నాకు గ్రాహ్యము కానివని వాటిని విడిచిపెట్టవలసియున్నది. హూబిగాంట్ తన బలవంతపు పద్ధతిలో వాక్యనిర్మాణమునకు సహాయము చేయుచున్నాడు: 'Aut invenit viam, aut facit.'" ఈ వచనము యొక్క మొదటి భాగములో, కాల్విను చెప్పుచున్నట్లు, "దుర్దశయు శ్రమయు గల స్థితి" సూచింపబడుచున్నదని సామాన్యముగా అందరును ఒప్పుకొనుచున్నారు; అయితే అతడు కుండలు అని అనువదించు שפתים shephataim అను పదము యొక్క అర్థమును, తత్ఫలితముగా ఆ ప్రస్తావన ప్రత్యేకముగా దేనిని గూర్చినదో, నిర్ధారించుట కష్టము. ప్రాచీన అనువాదకులలో ఎవరును దానిని ఆ విధముగా అనువదింపలేదు; మరియు దానికి అనేక అర్థములు ఇయ్యబడినవి. కల్దీయ అనువాదము దానిని "మార్గముల విభాగములలోని సరిహద్దులు" అని అనువదించుచున్నది; సిరియా అనువాదమును అరబీ అనువాదమును "త్రోవలు" లేక "మార్గములు" అని; సెప్టువజింట్, κλήρων, "వంతులు," "స్వాస్థ్యములు," లేక "భాగములు" అని అనువదించుచున్నది; అది ఆ పదమును שפת divisit, ordinavit (విభజించెను, క్రమపరచెను) అను దానినుండి గ్రహించినట్లును, బహుశా పై అనువాదములలో ఉన్నట్టి ఆలోచననే దానికి జోడించినట్లును కనబడుచున్నది; ఏలయనగా మనుష్యుల భూభాగములు లేక స్వాస్థ్యములు త్రోవలచేత విభజింపబడి వేరుపరచబడుచుండెను. జెరోము సెప్టువజింట్‌ను అనుసరించుచు దానిని "inter medios terminos" (సరిహద్దుల మధ్య) అని చేయుచున్నాడు. ఈ విధముగా ఆ పదము అర్థరహితము కాదు; సరిహద్దుల నడుమ, అనగా రాజమార్గములలో, పండుకొనియుండుట అను నిస్సహాయమైన దుర్భరమైన స్థితిని అది వ్యక్తపరచును. అయితే అది కుండలకు సంబంధించిన దేనినో సూచించుచున్నదనియు, కుండలకు కాళ్లు లేనందున కుండ నిలుచుటకు పొయ్యిలో పెట్టబడు రాళ్లకు అరబీయులు పెట్టు పేరైన אתאפי Athaphi అను దానితో అది బహుశా ఒక్కటే కావచ్చుననియు అనేక ఆధునిక విమర్శకులు తలంచుచున్నారు. హమ్మండ్ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "అరబీయులకు ఇవి మూడు ఉండెను; మూడవది సాధారణముగా (అరణ్యములో వారికి) కుండ వెనుకనున్న ఒక స్థిరమైన రాతిముక్క వంటిదై యుండెను, — పొయ్యిలో పొయ్యి వెనుకభాగమే ఉన్నట్లు, అది పొయ్యినుండి వేరైనదిగా ఎంచబడదు, — ప్రక్కలనున్న మిగిలిన రెండును వదులైనవి గనుక, ఇక్కడ ద్వివచనములో שפתים అని తగినట్లుగా వ్యక్తపరచబడియుండవచ్చును; అప్పుడు వీటి మధ్య పండుకొనుట బూడిదలోనున్నట్లు, లేక పొయ్యి యొక్క మసిలోను మాలిన్యములోను ఉన్నట్లు, మిక్కిలి హీనమైన మురికి స్థితిని సూచించును." అతడు ఇంకను ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఈ రెండు అనువాదములు కొంత దూరముగా నున్నట్లు కనబడవచ్చును; అయినను మార్గముల విభాగములలోని సరిహద్దులు రాళ్ల కుప్పలు, లేక పగిలిన ఇటుకలు, లేక చెత్త మాత్రమే అని తలంచినయెడల, వీటిని సూచించు שפתים అను పదము, ఈ కుండల ఆధారములు కూడ అట్టి రాళ్లు లేక పగిలిన ఇటుకలతోనే చేయబడినవి గనుక, వాటిని కూడ బాగుగా సూచింపవచ్చును."

పార్క్‌హర్స్ట్ ఈ చివరి అర్థవివరణను కొంతవరకు పోలిన అభిప్రాయమును తీసికొనుచున్నాడు. అతడు "పొయ్యి వరుసల మధ్య," లేక "రాళ్ల వరుసల మధ్య," అని చదువుచున్నాడు. అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "కాగులను లేక కుండలను ఉడుకబెట్టుటకై వాటిమీద ఉంచబడినవి; సంచారులైన అరబీయులు ఉపయోగించుచున్నారని నీబూర్ చెప్పుచున్నవాటిని ఇవి కొంతవరకు పోలియున్నవని, అయితే మరింత నిర్మాణముగలవని, నేను తలంచుచున్నాను. 'వారి పొయ్యి త్వరగా కట్టబడును: వారు తమ కుండలను వేరువేరుగానున్న కొన్ని రాళ్లమీద గాని, భూమిలో త్రవ్విన ఒక గుంటమీద గాని ఉంచుదురు.' వీటి మధ్య పండుకొనుట మిక్కిలి హీనమైన దాస్యమును సూచించును; ఏలయనగా ఇది అతి నీచులైన దాసులకు నియమింపబడిన విశ్రాంతి స్థలమైనట్లు కనబడుచున్నది. ఆ విధముగానే, తన కుమారుని పోగొట్టుకొనినందుకు దుఃఖించుచున్న వృద్ధుడైన లయెర్టీసు, శీతకాలములో దాసులు నిద్రించు చోటనే, అగ్నిదగ్గర బూడిదలో నిద్రించుచున్నట్లు హోమరు (ఒడిస్సీ పదకొండవ గ్రంథములో) వర్ణించుచున్నాడు: — '—Oqi dmwev eni oikw En koni agci purov.'" שפת అను దానిని గూర్చి అతని నిఘంటువులో ii. చూడుము. కల్దీయ అనువాదములో పారవేయబడు "పగిలిన ఇటుకలు," లేక "చెత్త" అని యున్నది; ఈ భావము ప్రకారము ఆ పదము నలుగగొట్టుట, త్రొక్కుట అను అర్థముగల שפה shephah అను దానినుండి వచ్చినది. שפה అను క్రియనుండి వచ్చిన అశ్పోత్ אשפת ashpoth అను ఇట్టి నామవాచకమే కీర్తన 113:7లో పెంటకుప్పను, అనగా అన్ని విధముల చెత్త పారవేయబడు, బీదలు పడియున్నారని చెప్పబడు అతి నీచమైన స్థలమును, సూచించుటకు వాడబడినది. యోబు సాతానుచేత శ్రమ యొక్క అత్యంత లోతులకు తేబడినప్పుడు, అతడు బూడిదలో కూర్చుండి ఒక చిల్లపెంకుతో తన్ను గోకుకొనెను; ఇది అతడు దిగజారిన మిక్కిలి విషాదమును హీనతయుగల స్థితిని సూచించెను. ఇక్కడ ఇదే భావమైనయెడల, "పగిలిన ఇటుకల లేక చెత్త మధ్య పండుకొనుట" అనునది పై అనువాదములవలెనే మిక్కిలి నీచమైన, కృంగిన, దుర్భరమైన స్థితిని వ్యక్తపరచును.

14. సర్వశక్తుడు దానిలో రాజులను చెదరగొట్టినప్పుడు. రాజులను వ్యాపింపజేసినప్పుడు, లేక విభజించినప్పుడు మొదలైనవి అని మనము చదువవచ్చును; అప్పుడు ఆయన వారిని జయోత్సవముగా నడిపించుటను ఇది సూచించును. అయితే రెండవ పాఠమే శ్రేష్ఠమైనది, మరియు వారు పారద్రోలబడుటను గూర్చి పైన చెప్పబడినదానితో అది మరి బాగుగా ఏకీభవించుచున్నది. వచనము యొక్క రెండవ భాగములో మరి ఎక్కువ కష్టము కలదు; కొందరు, అది సల్మోనులో తెల్లగా ఉండెను అని చదువుచున్నారు; అనగా దేవుని సంఘము అందమైన మనోహరమైన రూపమును కనుపరచెను. లేక క్రియాపదమును మధ్యమపురుషలో నున్నదిగా ఎంచవచ్చును — ఓ దేవా! నీవు దానిని హిమములతో సల్మోను పర్వతమువలె అందముగాను తెల్లగాను చేసితివి. చదువరి ఏ వాక్యనిర్మాణమునైనను అంగీకరింపవచ్చును, ఏలయనగా భావము ఒక్కటే. దావీదు తాను ఇంతకుముందు ప్రవేశపెట్టిన వెండి యొక్క తెల్లదనము అను అలంకారమునే ఇంకను నొక్కిచెప్పుచున్నాడని స్పష్టమగుచున్నది. దేశము తాను పడవేయబడిన శత్రుసంబంధమైన కలవరములచేత నల్లబడినట్లు, లేక మలినపడినట్లు ఉండెను; అది ఇప్పుడు తన అందమైన రూపమును తిరిగి పొందినదనియు, సాధారణముగా హిమములతో కప్పబడియుండుటకు ప్రసిద్ధిగాంచిన సల్మోనును పోలియున్నదనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. మరికొందరు సల్మోను అనునది ఒక స్థలము యొక్క పేరు కాదు గాని, చీకటి నీడ అను అర్థముగల సామాన్య నామవాచకమని తలంచుచున్నారు.

ఈ వాక్యభాగమును వివరించుటకు హార్మర్ చేసిన ప్రయత్నము కనీసము మిక్కిలి చాతుర్యముగలది: — తూర్పుదేశములలో గొఱ్ఱెల కాపరులు రాత్రివేళ ఆశ్రయము కొరకు తమ రాతికొండలలో కనబడు గుహలకు వెళ్లుదురు, అక్కడ వారు చలికాచుకొనుటకును తమ ఆహారమును సిద్ధపరచుకొనుటకును మంటలు రగిలింపగలరు; మరియు ఇతర పక్షులవలెనే గువ్వలును తరచుగా అట్టి స్థలములలో సంచరించును గనుక, ఐగుప్తులో ఇశ్రాయేలు యొక్క శ్రమగల స్థితి, కాపరులు రగిలించిన మంటలచేత మసిబారిన రాతి బొరియలో నివాసము చేయుచున్న గువ్వ యొక్క స్థితితో ఇక్కడ పోల్చబడుచున్నదని అతడు ఊహించుచున్నాడు. ఇక్కడ కుండలు అని అనువదింపబడిన పదము, కాపరులు తమ కుండలను ఉంచు చిన్న రాళ్ల కుప్పలను సూచించునని, వాటి క్రింద అగ్నిని ఉంచుటకు ఒక గుంట యుండునని అతడు భావించుచున్నాడు. — హార్మర్ యొక్క Observations, సంపుటి 1, పుటలు 176, 177.

ఈ పదము న్యాయాధిపతులు 5:16లో కనబడు המשפתים hammishpethaim అను దానికి సమానమని గెసేనియస్ తలంచుచున్నాడు; మన ఆంగ్ల అనువాదము దానిని "గొఱ్ఱెల దొడ్లు" అని చేయుచున్నది; ఈ రెండు పదముల మధ్యనున్న ఏకైక భేదము, ఇక్కడి పదములో מ mem అను నిర్మాణాక్షరము లేకపోవుటయే. ఈ విధముగా, ఇది అరణ్యములో తమ మందల మధ్య నివసించుచుండిన ఇశ్రాయేలీయుల స్థితిని సూచింపవచ్చును. వ్యాఖ్యాతలు ఈ పదమునకు ఇచ్చిన వేర్వేరు అర్థములన్నిటిని మనము ఇంకను ముగింపలేదు; అయితే మరి ఎక్కువ వాటిని ప్రస్తావింపకుండ, మనము ఇది మాత్రమే చేర్చెదము: కొందరి ప్రకారము, ఇటుకలు చేయుట కుండలు చేయుట అను వెట్టిచాకిరికి గురిచేయబడి, బహుశా తాము పనిచేయుచుండిన ఇటుకల ఆవములలోను మట్టిపాత్రల కర్మాగారములలోను నిద్రింపవలసివచ్చిన ఐగుప్తులోని ఇశ్రాయేలీయుల స్థితిని ఇది సూచించుచున్నది.

గువ్వనుండి తీసికొనబడిన ఒక చిత్రము ప్రవేశపెట్టబడిన ఈ వచనము యొక్క రెండవ భాగమును గూర్చి, దాని ఈకెలు పచ్చని బంగారమును పోలియున్నవని ఎట్లు చెప్పబడగలదు అనునది లేవదీయబడిన ఒక కష్టము. బంగారము యొక్క ప్రకాశము ఇక్కడ కలుపబడియున్నదను సంగతినుండి, ఇది కేవలము ప్రకృతి హస్తముచేత అలంకరింపబడిన ఆ పక్షి యొక్క వర్ణన కాదనియు, సిరియా దేవతలకు ప్రతిష్ఠింపబడి బంగారు ఆభరణములతో అలంకరింపబడిన తెల్లని గువ్వలను ఇది సూచించుచున్నదనియు హార్మర్ నిర్ణయించుచున్నాడు; దాని భావము: "ఇశ్రాయేలు నాకు ప్రతిష్ఠింపబడిన గువ్వవంటిది; మీ పరిస్థితులు మిమ్మును రాతిలోని పొగబారిన బొరియలో నివాసము చేయుటచేత నల్లబడిన దీనమైన గువ్వవలె కనబడునట్లు చేసినను, మీరు బంగారు ఆభరణము ధరింపజేయబడిన సిరియా దేశపు వెండివన్నెగల పావురమువలె అందముగాను మహిమగాను అగుదురు." — హార్మర్ యొక్క Observations, సంపుటి 1, పుట 180. అయితే ఇక్కడ ఇయ్యబడిన వర్ణనకు సరిపోవు గువ్వలు నిశ్చయముగా ఉన్నవి; వాటిలో కొన్నిటికి మెడ ప్రక్కలయందలి ఈకెలు మెరయు రాగివన్నెగలవై యుండును, అవి ప్రకాశమానమైన సూర్యకాంతిలో బంగారమును పోలియుండవలెను. Encyc. Brit. Art. Columbia చూడుము. అంతేగాక, ఈ ప్రస్తావన తప్పనిసరిగా బంగారము యొక్క వన్నెను గూర్చినది కాదు, దాని ప్రకాశమును గూర్చినది. వచనము యొక్క మొదటి భాగములో వర్ణింపబడిన హీనస్థితిలో హెబ్రీయులను ఉంచిన గర్విష్ఠులైన భయంకరులైన శత్రువులమీద దేవుడు వారికి అనుగ్రహించిన విమోచనచేత వారి స్థితిలో కలిగిన మహిమకరమైన మార్పును చిత్రించుటకు ఇది ఎంత మహా కవితాత్మకమైన చిహ్నము!

సల్మోను సమరయలో, ఎఫ్రాయిము గోత్రములోనున్న, (న్యాయాధిపతులు 9:48,) నిత్యహిమముచేత తెల్లగానుండు ఒక పర్వతము యొక్క పేరు.

సామాన్యముగా అంగీకరింపబడిన పాఠమునే నేను నిలుపుకొందును. అదే సమయమున, ఆ పదవ్యుత్పత్తికి ఒక ప్రస్తావన యుండవచ్చునని నేను తలంచుచున్నాను. అది నీడ అను అర్థముగల צלם tselem అను పదమునుండి వచ్చినది, మరియు సల్మోను పర్వతము దాని నల్లదనమునుబట్టి ఆ విధముగా పిలువబడెను. ఇది ఆ పోలికను మరింత స్పష్టముగా చేయుచున్నది; ఏలయనగా హిమములు ఈ నల్లని పర్వతమును తెల్లగా చేసినట్లు, శత్రువుల బాధ కాలములో దేశముమీద పడియుండిన అంధకారమును దేవుడు పారద్రోలినప్పుడు, దేశము తన పూర్వ సౌందర్యమును తిరిగి పొంది సంతోషకరమైన రూపమును ధరించెనని ఇది సూచించుచున్నది.

కీర్తన 68:15-17

15. దేవుని పర్వతము, బాషాను పర్వతము, ఉన్నతమైన పర్వతము, బాషాను పర్వతము. 16. ఉన్నత పర్వతములారా, మీరేల గంతులు వేయుచున్నారు? దేవుడు నివసింప కోరిన పర్వతము ఇదే; నిశ్చయముగా యెహోవా దానిలో నిత్యము నివసించును. 17. దేవుని రథములు ఇరువది వేల వేల దూతలు: ప్రభువు వారి మధ్యనున్నాడు, సీనాయిలో ఉన్నట్లు, పరిశుద్ధస్థలములో ఉన్నాడు.

కారియేర్ తన భావానువాదములో, "సల్మోను పర్వతముమీది హిమమువలె మీరు తెల్లగా అయితిరి," అని యిచ్చుచున్నాడు. Illustrated Commentary upon the Bible రచయిత ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "కారియేర్ సరియైన ఆలోచనను పట్టుకొనెనని మేము నిశ్చయముగా తలంచుచున్నాము. హెబ్రీయులు తమ శత్రువుల ఓటమిచేత పొందిన ఘనతను వర్ధిల్లుటను ఒక అలంకారముచేత వర్ణించుటయు, దానిని తెల్లదనముచేతను, అతిశయముగా హిమము యొక్క తెల్లదనముచేతను వ్యక్తపరచుటయు ఉద్దేశమని స్పష్టమగుచున్నది. ఉదాహరణకు పారసీకదేశములో, ఒక వ్యక్తి వర్ధిల్లుట గాని ఘనత గాని విస్తారముగా కలిగినప్పుడు, లేక సంతోషకరమైన వర్తమానమును పొందినప్పుడు, 'నా ముఖము తెల్లగా చేయబడినది;' అని చెప్పుట, లేక ఒక ఉపకారమునకు గాని పొగడ్తకు గాని ప్రతిగా కృతజ్ఞతతో, 'నీవు నా ముఖమును తెల్లగా చేసితివి;' అని చెప్పుట కంటె సాధారణమైనది మరేదియు ఉండజాలదు; అట్లే, 'అతని ముఖము తెల్లబడినది,' అనునది అంతకుముందు పొందిన సంతోషమును గూర్చి గాని కటాక్షమును గూర్చి గాని కలిగియున్న భావమును వ్యక్తపరచును. తెల్లదనము అను ఆలోచన యొక్క ఇట్టి అలంకార ప్రయోగము ప్రస్తుత వాక్యభాగమునకును లేఖనములోని మరికొన్ని వాక్యములకును శ్రేష్ఠమైన వివరణను అందించునని మేము తలంచుచున్నాము."

"సల్మోనులో" అను దానికి బదులుగా తర్గుములో "మరణ ఛాయలో" అని యున్నది; బూత్రాయిడ్, "సర్వశక్తుడు ఈ రాజులను చెదరగొట్టి, దీనిచేత మరణ ఛాయను ప్రకాశముగా మార్చెను" అని యిచ్చుచున్నాడు.

వాల్ఫోర్డ్ ఇట్టి అనువాదమునే ఇచ్చి, దాని భావమును ఇట్లు వివరించుచున్నాడు: "మీరు దాస్యములోను కృంగిన స్థితి యొక్క అంధకారములోను ఉండినను, ఇప్పుడు విజయము యొక్కయు వర్ధిల్లుట యొక్కయు ప్రకాశముచేత వెలిగింపబడియున్నారు."

అనగా, దాని వృక్షములవలన కలుగు చీకటి నీడనుబట్టి అది ఆ విధముగా పిలువబడెను. "Que comme les neiges font blanchir ceste montagne, laquelle de soy est obscure et noire, ainsi quand il a pleu a Dieu d'oster l'obscurite qu'apportoit l'affliction des ennemis, lors on a veu la terre reluire d'un lustre naif, et par maniere de dire, porter une face joyeuse." — ఫ్రెంచి. ("హిమములు స్వభావముచేత చీకటిగాను నల్లగాను ఉన్న ఈ పర్వతమును తెల్లగా చేయునట్లు, శత్రువుల బాధ తెచ్చిన చీకటిని తొలగించుట దేవునికి ఇష్టమైనప్పుడు, దేశము తన సహజ కాంతితో ప్రకాశించుటయు, మాటవరుసకు చెప్పవలెనంటే, సంతోషకరమైన ముఖమును ధరించుటయు కనబడెను.")

15. దేవుని పర్వతము, బాషాను పర్వతము. దేవుడు చూపిన సమస్త దయ యొక్క ఊటను మూలమును ఇక్కడ అతడు ప్రస్తావించుచున్నాడు; అది యేదనగా, ఆయన సీయోను పర్వతమును తన రాజనగరునకును ఆలయమునకును స్థలముగా ఏర్పరచుకొనెను, అక్కడనుండి సమస్త ఆశీర్వాదములు జనాంగమునకు బయలువెళ్లవలసియుండెను. ఆ విషయమును గూర్చిన దైవ ప్రకటన దావీదునకు చేయబడెను; మరియు సీయోను పర్వతమునకు అనుగ్రహింపబడిన ఈ ప్రాధాన్యమును ఘనతయు, అతడు న్యాయముగాను దైవ నియామకముచేతను రాజైయున్నాడనుటకు రుజువుగా మిక్కిలి సరిగా చూపబడుచున్నది; ఏలయనగా ఆ పర్వతముమీద దేవుడు నివసించుటకును, ప్రజలను పరిపాలించుటకు దావీదు సింహాసనముమీద కూర్చుండుటకును విడదీయరాని సంబంధము ఉండెను. ఈ వచనము యొక్క మాటలకు రెండు భావములు చెప్పవచ్చును. దేవుని పర్వతము బాషాను పర్వతమును పోలియున్నదిగా దానితో పోల్చబడుచున్నదని మనము తలంచవచ్చును, లేక దానికి విరుద్ధముగా ఉంచబడుచున్నదని గ్రహింపవచ్చును. దాదాపు అర్థవివరణకర్తలందరును అంగీకరించిన భావము మొదటిది; అదేమనగా, బాషాను తన ఫలవంతమునకు ప్రసిద్ధిగాంచినను, సీయోను దానిని మించియుండెను. మనము దేనిని ఎంచుకొనినను అంత ప్రాముఖ్యము లేదు; అయితే దేవుని పర్వతము అను మాటలను వేరుగా అన్వయించి, తన అతిశయించిన ఎత్తుగల బాషాను తరువాత ప్రాధాన్యమును విడిచిపెట్టవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడుచున్నదని ఎంచినయెడల, ఆ భేదము బహుశా బాగుగా బయటికి తేబడును; దేవుడు మార్పులేని నిర్ణయముచేత తనకొరకు ప్రతిష్ఠించుకొనిన పర్వతము ఒక్కటే యున్నదనియు, బాషాను ఎత్తునకును ఫలవంతమునకును ప్రసిద్ధిగాంచినను, దేవుడు ఏర్పరచుకొనిన నివాసముగా ఘనపరచబడిన సీయోనుతో సమానముగా తమ్మును తాము హెచ్చించుకొనుటకు వ్యర్థముగా ప్రయత్నించు ఇతర పర్వతములతో అది సమానముగా ఎంచబడవలెననియు దావీదు చెప్పుచున్నట్లుండును. మనము వచనమును వేరుగా చదివి, అది ఆద్యంతము సీయోను పర్వతమునకే అన్వయించుచున్నదని ఎంచినయెడల, అప్పుడు కీర్తనకారుడు దానిని ఉన్నతమైనదిగాను ప్రసిద్ధమైనదిగాను పొగడుచున్నాడు; ఇది ఏలయనగా, యూదులను ప్రతి ఇతర జనాంగమునుండి వేరుపరచిన దైవ కటాక్షము దానినుండి బయలువెడలెను.

16. ఉన్నత పర్వతములారా, మీరేల గంతులు వేయుచున్నారు? ఈ వచనములో ఏ అస్పష్టతయు సందిగ్ధతయు లేదు. సర్వలోకములో దేవుడు ఏర్పరచుకొనిన పర్వతము ఒక్కటే యున్నదని చెప్పిన పిమ్మట, దావీదు దానికి ప్రాధాన్యమును విడిచిపెట్టవలెనని మిక్కిలి ఎత్తైన పర్వతములను పిలుచుచున్నాడు. అంతకుముందే బాషానును గూర్చి చెప్పబడినదానిని అతడు బహువచనములో మరల చెప్పుచున్నాడు గనుక, అతడు మొదట ఆ పర్వతమును, తరువాత సాధారణముగా ఇతర ఎత్తైన పర్వతములన్నిటిని సీయోనుకు విరుద్ధముగా ఉంచవలెనని ఉద్దేశించెనని నేను తలంచుటకు ఇది నన్ను నడిపించుచున్నది.

"La montagne des hauteurs," "ఉన్నతముల లేక శిఖరముల పర్వతము." — ఫ్రెంచి. అనగా, (అని కాల్విను అంచులో చెప్పుచున్నాడు,) "treshaute," "మిక్కిలి ఎత్తైనది." మూలపదముల అక్షరార్థమైన అనువాదము, "ఉబ్బెత్తుల పర్వతము," "మూపురములుగల పర్వతము," అనగా ముందుకు పొడుచుకొనివచ్చిన భాగములు, శిఖరములు గలది. అనేక శిఖరములుగల బాషానునకు ఇది ప్రత్యేకముగా అన్వయించునట్లు కనబడుచున్నది; మరియు ఆ పర్వతము యొక్క పేరు ఎట్లు పుట్టినదో ఇది వివరింపవచ్చును. దానికి ఆ పేరు పన్ను అను అర్థముగల שן అను దానినుండి వచ్చినది; చిన్న కొండలతో నిండియున్న దాని ముఖము యొక్క రూపమునుబట్టి, בשן הר పండ్లుగల పర్వతము అను పేరు దానికి ఇయ్యబడియుండవచ్చును. స్ట్రీట్, in loco చూడుము. ఇక్కడ "ఉన్నతమైన పర్వతము" అని అనువదింపబడినది సెప్టువజింట్‌లో ὄρος τετυρωμένον అనియు, వల్గేట్‌లో "mons coagulatus," "జున్నువంటిది, జున్నులతో నిండినది" అనియు అనువదింపబడినది; లేక హమ్మండ్ అనువదించినట్లు, "విస్తారముగా వెన్నను జున్నును ఇచ్చిన పర్వతము," ఏలయనగా బాషాను యొర్దాను అవతలనున్న సారవంతమైన ఫలవంతమైన పర్వతము. హార్స్లీ, "ఉన్నత శిఖరములుగల పర్వతము;" అనియు, ఫ్రై, "ఉబ్బిన ఎత్తులుగల పర్వతము" అనియు అనువదించుచున్నారు.

పర్వతములు ఇక్కడ అలంకారరూపముగా గ్రహింపవలసినవి; మరియు తెలుపబడుచున్న గొప్ప సత్యము ఏదనగా, దేవుడు దావీదు వ్యక్తియందు ఛాయారూపముగా చూపనారంభించిన క్రీస్తు రాజ్యము, లోకముచేత మహిమకరమైనదిగా ఎంచబడు సమస్తమును బహుగా మించియున్నది. లోకము యొక్క గర్వపు అతిశయమును తగ్గించుటకై కీర్తనకారుడు చేయు ఈ గద్దింపు, శరీరసంబంధులును భక్తిహీనులునైనవారు తమ స్వంత సుఖభోగములకును ధనమునకును అంకితులై, ఆత్మసంబంధమైన ఆశీర్వాదములను గ్రహింపలేనివారై, క్రీస్తు రాజ్యమును గూర్చి కలిగియుండు తిరస్కారమును మనము ఎరిగియున్నాము గనుక, న్యాయమైనదే. మనుష్యుని ఈ వ్యర్థగర్వము దానిని ప్రదర్శించుటకు స్వల్పమైన అవకాశము దొరికినప్పుడు మరింత హెచ్చగునని మనము తలంచినయెడల, ఈ పాఠము మరింత ప్రయోజనకరమైనదిగాను ఆవశ్యకమైనదిగాను కనబడును. అట్లు చేయుటకు ఏ ఆధారమును లేనివారు దానిలో మునిగియుండుట మనము చూచునప్పుడు, ధనమును పలుకుబడియు గలవారి అహంకారమును గూర్చి మనము ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు. అయితే ప్రభువు ప్రజలు దేవుడు తమ మధ్య తన నివాసమును ఏర్పరచుకొనుటకు నిర్ణయించెనని ఎరుగు ఆధిక్యతతో తృప్తిపొందుచు, వారిని వారి ఆత్మసంతృప్తికే విడిచిపెట్టగలరు. తమ ధన్యతకు ఏకైకమైనదియు సమృద్ధియైనదియునైన మూలమగు దేవునితో వారికి ఐక్యత యున్నంతకాలము, తమ వంతును గూర్చి సణుగుటకు వారికి ఏ కారణమును లేదు.

17. దేవుని రథములు ఇరువది వేల వేల దూతలు. చాలమట్టుకు మనము దైవ సన్నిధిని తక్కువగా ఎంచుటకు సిద్ధముగా నుందుము; కావున దావీదు దానిని గూర్చిన మన తలంపులను హెచ్చించుటకు తగిన వర్ణనను మనకు అందించుచున్నాడు. మన అవిశ్వాస హృదయములవలన, లోకములో సంభవించు అతి స్వల్పమైన అపాయము దేవుని శక్తికంటె మనకు ఎక్కువ బరువుగా తోచును. అతి స్వల్పమైన శోధనలక్రింద మనము వణకుదుము; ఏలయనగా ఆయన సర్వశక్తిని మనము మరచిపోవుదుము, లేక దానిని గూర్చి అల్పమైన తలంపులను కలిగియుందుము. ఈ తప్పిదమునుండి మనలను కాపాడుటకై, దావీదు ఆయన ఆజ్ఞకు లోబడియున్న లెక్కలేని అసంఖ్యాకులైన దూతలవైపు మనలను త్రిప్పుచున్నాడు, — ఈ సంగతిని తలంచుట మనలను చుట్టుముట్టు కీడులను ధిక్కరించుటకు నిశ్చయముగా మనలను సమర్థులనుగా చేయగలదు. ఇరువది వేలు అని చెప్పబడుచున్నది; అయితే జీవముగల దేవుడు మన సహాయము నిమిత్తము పంపు సైన్యములు అసంఖ్యాకములని మనకు సూచించుటకు ఉద్దేశింపబడిన సంఖ్య అది; మరియు నిశ్చయముగా ఇది ఈ జీవితములోని అతి ఘోరమైన శ్రమలలో మనలను ఆదరింపవలెను. ప్రభువు వారి మధ్యనున్నాడు అని చేర్చుటలో, దేవుని సన్నిధియందు ఇమిడియున్నదానిని గూర్చి మనకు ఉన్నతమైన తలంపును ఇయ్యవలెనని కీర్తనకారుడు ఇంకను ఉద్దేశించుచున్నాడని ఎంచవలెను; ఏలయనగా దూతలు తన చిత్తమునకు లోబరచబడియుండు ఈ శక్తిని కలిగియుండకపోవుట, తన ఉనికిని విడిచిపెట్టుటవలె ఆయనకు అసాధ్యమని ఈ మాటలు సూచించుచున్నవి. సూచింపబడిన మరియొక ఆలోచన ఏదనగా, దూతల విశ్వమంతటికంటె ఒక్క దేవుడు శ్రేష్ఠుడు. దేవుడు మనకు బహుదూరముగా తొలగియున్నాడని మనము తలంచుటకు సిద్ధముగా నుండుట మన విశ్వాసమును శోధించు ఒక సంగతి; దీనిని నివారించుటకై, కీర్తనకారుడు ఆయన మహాత్మ్యము ప్రదర్శింపబడిన సీనాయిని మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. ఆయన ఇంకను పరిశుద్ధస్థలములో నివసించుచున్నాడను నిర్ణయము నిశ్చయమైనదై యుండెను. ఏలయనగా ఆ సందర్భమున దేవుడు అంత మహిమకరమైన విధముగా ఎందుకు ప్రత్యక్షమాయెను? తన నిబంధన తనకును అబ్రాహాము సంతతికిని మధ్య పరిశుద్ధమైన ఐక్యతా బంధముగా ఏర్పడెనని చూపుటకే అని స్పష్టమగుచున్నది. అందుచేతనే మోషే మాటలు — "ఎవడు ఆకాశమునకెక్కును అని నీ హృదయములో అనుకొనవద్దు; లేక ఎవడు అగాధములోనికి దిగును? లేక ఎవడు సముద్రము దాటును? ఆ వాక్యము నీకు బహు సమీపముగా నున్నది," మొదలైనవి. (ద్వితీయోపదేశకాండము 30:12.)

ఇక్కడ గంతులు వేయుచున్నారు అని అనువదింపబడిన పదము, హమ్మండ్ గమనించుచున్నట్లు, "ఇక్కడ మాత్రమే కనబడుచున్నది, మరియు ఊహచేత గంతులు వేయుట, లేక పైకెత్తుకొనుట, లేక తన్ను తాను హెచ్చించుకొనుట అని అనువదింపబడుచున్నది; అయితే దానిని సంతోషమును వ్యక్తపరచు గంతులు వేయుట అని కాక, గర్వము యొక్క ఫలముగా మిమ్మును మీరు పైకెత్తుకొనుట లేక హెచ్చించుకొనుట అని అర్థము చెప్పుట మేలు;" మరియు దాని భావము, ఉన్నత పర్వతములారా, మిమ్మును మీరేల పైకెత్తుకొనుచున్నారు లేక హెచ్చించుకొనుచున్నారు, దేవుడు తన ఆలయమును కట్టుటకు మిక్కిలి ఎత్తైన పర్వతములలో దేనిని ఏర్పరచుకొనలేదు, గాని హెర్మోను పర్వతముకంటె తక్కువైనదియు దాని అడుగుననున్నదియునైన, మిక్కిలి సామాన్యమైన పరిమాణముగల సీయోను పర్వతమునే ఏర్పరచుకొనెను, (కీర్తన 133:3,) అని అతడు గ్రహించుచున్నాడు. కొందరు యూదు వ్యాఖ్యాతలు, సంబంధిత అరబీ పదమైన רצר అను దానిమీద తమ అభిప్రాయమును ఆధారపరచుకొని, దానిని కనిపెట్టుట అని అనువదింతురు. ఇది అదే భావమును ఇచ్చుచున్నది. ఉన్నత పర్వతములారా, మీరు దేనికొరకు కనిపెట్టుచున్నారు? మీకు ఏమి జరుగవలెనని మీరు ఎదురుచూచుచున్నారు? దేవుడు తన మహిమకరమైన సన్నిధిచేత అలంకరించుటకు ఏర్పరచుకొనినవి మీరు కారు, గాని సీయోను పర్వతమే ఆయన ఏర్పాటునకు గురియైనది. అకుయిలాయు జెరోమును, "మీరేల వివాదించుచున్నారు?" అని చదువుచున్నారు. డా. చాండ్లర్ దానిని, "మీరేల ఓరకంట చూచుచున్నారు?" అనగా, మిల్టన్ వ్యక్తపరచినట్లు, "అసూయగల దుష్టపు ఓరచూపుతో," అని అనువదించుచున్నాడు. "మీరేల అసూయపడుచున్నారు?" హార్స్లీ జెరోమును అనుసరించుచు, "మీరు దేనికొరకు వివాదింతురు?" అని యిచ్చుచున్నాడు. హార్స్లీ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "కీర్తనకారుడు ఇశ్రాయేలీయులను వారి కొండల మధ్య స్థిరపరచిన పిమ్మట, దేవుడు తన ఆలయ స్థలము కొరకు ఒక కొండను ఏర్పరచుకొనిన సంగతికి సాగిపోవుచున్నాడు. వేర్వేరు కొండలన్నియు ఆ ఘనత కొరకు ఆశపడుచు, దేవుని నిర్ణయము కొరకు ఆతురతతో కనిపెట్టుచు, అసూయగల వివాదములో ప్రవేశించుటకు సిద్ధముగానుండి, ఆతురతగల కంటితో ఒకదానినొకటి గమనించుచున్నట్లు అతడు కవితాత్మకముగా ఊహించుచున్నాడు. బాషాను యొక్క ఉన్నతమైన కొండ తన గంభీరమైన ఎత్తును చూపుచు మొదట తన హక్కును కోరుచున్నది — దేవుని కొరకైన కొండ బాషాను కొండ; ఉన్నత శిఖరములుగల కొండ బాషాను కొండ. కీర్తనకారుడు ఆ వివాదమును త్రుంచివేయుచున్నాడు — ఉన్నత శిఖరములుగల కొండలారా, మీరు దేనికొరకు వివాదింతురు? దేవుడు తాను నివసించుటకై తనకొరకు కోరుకొనిన కొండ ఇదే; నిశ్చయముగా యెహోవా దానిలో నిత్యము నివసించును."

కాల్విను "వేల దూతలు" అని అనువదించు שנאן אלפי alphey shinan అను పదములు అక్షరార్థముగా "పునరావృత్తము యొక్క వేలు;" ఏలయనగా שנאן shanan అను నామవాచకము, అతడు మరల చెప్పెను లేక మాటిమాటికి చేసెను అను అర్థముగల שנה shanah అను దానినుండి వచ్చినది. తదనుగుణముగా అనేకులు ఇష్టపడు పాఠము, "దేవుని రథములు ఇరువది వేలు, గుణింపబడిన లేక మాటిమాటికి పెంచబడిన వేలు." ఈ అనువాదమును అంగీకరించు హమ్మండ్ ఇట్లు గమనించుచున్నాడు: "దూతలు ప్రస్తావింపబడకపోయినను, యూదా 14లో μυριάδες ἁγίαι, పరిశుద్ధ పదివేలు, అని యున్నట్లు, వారిని గ్రహింపవలెను." హార్స్లీ, "ఇరువది వేల వేల వేలు దేవుని అశ్వదళము" అని చదువుచున్నాడు. అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "దేవుని అశ్వదళము అనగా ఆయన తన శక్తికి సాధనములుగాను వాహనములుగాను ఉపయోగించు ప్రకృతిలోని ప్రతి వస్తువు. దేవుడు దూతలచేత లాగబడు రథముపై స్వారీ చేయుచున్నాడని కొందరు ఇక్కడ ప్రవేశపెట్టు చిత్రమును నేను మెచ్చుకొనలేను; సరిగా గ్రహింపబడిన లేఖనములోని ఏ వాక్యభాగములోను అది నిజముగా కనబడునని నేను తలంచను." అయితే దేవుడు ఇక్కడ దూతలచేత లాగబడు రథముపై స్వారీ చేయుచున్నట్లు వర్ణింపబడకపోయినను, తూర్పుదేశ కవిత్వము యొక్క అత్యంత గంభీరమైన శైలిలో, రథములమీద ఎక్కియున్న దూతల సేనలు వెంటరాగా, తన ఉన్నతమైన రథముపై స్వారీ చేయుచున్నట్లు ఆయన నిస్సందేహముగా వర్ణింపబడుచున్నాడు. ద్వితీయోపదేశకాండము 32:3, మరియు 2 రాజులు 6:16 పోల్చుము. ఫ్రెంచ్ మరియు స్కిన్నర్ ఈ వాక్యభాగమును గూర్చి వేరొక అభిప్రాయమును ఇచ్చుచున్నారు; అది మిక్కిలి మంచి భావమును బయటికి తెచ్చుచున్నది — "దేవుడు వారికి [ఇశ్రాయేలీయులకు] రెండుమార్లు పదివేల రథములుగా ఉండెను, వేలకొలది వేలుగా ఉండెను."

ప్రాచీన జనములు యుద్ధములో రథములను విస్తారముగా వాడుచుండిరి; మరియు ఏర్పరచబడిన ప్రజలు యుద్ధములో రథములను గుఱ్ఱములను వాడుటకు నిషేధింపబడిరి; అయితే అసంఖ్యాకములైన యుద్ధరథములు ఎంత సమర్థమైన రక్షణగా ఉండియుండునో, దేవుడు వారికి అంత సమర్థమైన రక్షణగా ఉండెను. ఆయన "ఇశ్రాయేలీయులకు రథమును రౌతులును," 2 రాజులు 2:12. కీర్తన 20:7 పోల్చుము. మరియు ఆయన సంరక్షణయందును సహాయమునందును వారు నమ్మికయుంచవలసియుండెను. "నీవు నీ శత్రువులతో యుద్ధమునకు పోయి గుఱ్ఱములను రథములను నీకంటె విస్తారమైన జనమును చూచునప్పుడు వారికి భయపడవద్దు; ఐగుప్తు దేశములోనుండి నిన్ను రప్పించిన నీ దేవుడైన యెహోవా నీకు తోడైయుండును." "మిమ్మును రక్షించుటకు మీ శత్రువులతో మీ పక్షముగా యుద్ధము చేయుటకు మీతో కూడ వచ్చువాడు మీ దేవుడైన యెహోవాయే," (ద్వితీయోపదేశకాండము 20:1 మరియు 4.)

కావున దైవ సన్నిధియందలి స్థిరమైన విశ్వాసముతో మన మనస్సులను బలపరచుకొనవలెనంటే, దానిని ధర్మశాస్త్రమునుండియు ప్రవక్తలనుండియు పొందవలెనని మనకు బోధించుటకై దావీదు సీనాయిని ప్రస్తావించుచున్నాడు.

కీర్తన 68:18-24

18. నీవు ఆరోహణమైతివి, చెరను చెరగా పట్టుకొనిపోయితివి; మనుష్యులలో కానుకలను అంగీకరించితివి; తిరుగుబాటు చేయువారియొద్దనుండియు అంగీకరించితివి; ప్రభువైన యెహోవా తన ప్రజల మధ్య నివసించునట్లు. 19. ప్రభువు అనుదినము స్తుతింపబడును గాక; ఈ ప్రభువు మనలను విమోచనలతో నింపును. సెలా. 20. మన దేవుడైనవాడు రక్షణల దేవుడు; మరణమునుండి తప్పించు మార్గములు ప్రభువైన యెహోవాకే చెందియున్నవి. 21. నిశ్చయముగా దేవుడు తన శత్రువుల తలను, తన దుష్టత్వమునందు సాగిపోవువాని జుట్టుగల నడినెత్తిని గాయపరచును. 22. ప్రభువు ఈలాగు సెలవిచ్చెను: బాషానునుండి నేను మరల రప్పించెదను; సముద్రపు అగాధములలోనుండి మరల రప్పించెదను: 23. నీ పాదము రక్తములో తడిసియుండునట్లును, నీ కుక్కల నాలుక నీ శత్రువుల రక్తములో సహితము తడియునట్లును. 24. దేవా, నీ గమనములను వారు చూచియున్నారు; పరిశుద్ధస్థలములో నా దేవుడును నా రాజునైనవాని గమనములను చూచియున్నారు.

18. నీవు ఆరోహణమైతివి, చెరను చెరగా పట్టుకొనిపోయితివి. సౌలు పాలనలోని స్థితితో పోల్చి చూపుట ద్వారా, దావీదు సింహాసనమునకు హెచ్చింపబడినప్పుడు అనుగ్రహింపబడిన దైవానుగ్రహ నిదర్శనములను ఘనపరచుటయే ఈ మాటల ఉద్దేశమని సందేహింపవలసిన అవసరము లేదు. ఆరోహణమగుట అనునది అంతకుముందు తగ్గింపబడియుండుటను సూచించుచున్నది; రాజ్యములో ప్రబలియుండిన దుఃఖకరమైన గందరగోళముల కాలములో, పూర్వమువలె దైవమహిమ అంత ప్రస్ఫుటముగా ప్రదర్శింపబడలేదని అది తెలియజేయుచున్నది. మొదటినుండియు నిందార్హమైన రీతిలో ఆరంభమైన సౌలు ప్రభుత్వము దేవుని అసంతోషముక్రింద కూలిపోవుటకు నిర్ణయింపబడినది; మరొకవైపున ఆయన అనుగ్రహము దావీదుక్రింద మరల స్థాపింపబడవలసియుండెను; మరియు దీనిని గూర్చిన నిరాకరింపరాని సూచనలు, ఇట్టి శుభసూచకములతో తన పాలనను ఆరంభించినవాడు దేవునిచేత ఏర్పరచబడినవాడని సందేహించుటకు ఏ అవకాశమును లేకుండ చేసెను. దావీదు జరిగిన యుద్ధములలో ధైర్యముతో ప్రవర్తించినను, వాటి మహిమ అంతటిని దేవునికే ఆపాదించుచు, శత్రువును చెరపట్టినవాడును, వారిచేత కప్పము కట్టించినవాడును, మరింత క్రూరులను తిరుగుబాటుదారులను లోబరచినవాడును ఆయనే అని చెప్పుచున్నాడు. סוררים సొరెరీమ్, అనగా తిరుగుబాటు చేయువారు, మొండివారు, లేక ద్రోహులు అను పదముచేత, చెరపట్టబడినవారని అతడు ప్రస్తావించిన ఇతర శత్రువులకంటె వేరైన ఒక తరగతి ప్రజలను అతడు సూచించుచున్నట్లు స్పష్టముగా కనబడుచున్నది; ఎదిరించుటకు సాహసింపక లొంగిపోయినవారు కాడిక్రిందికి తేబడగా, మరింత గర్విష్ఠులును లొంగనివారును బలవంతముగా లోబరచబడిరని అది సూచించుచున్నది. దీనివలన ఉద్దేశింపబడిన అంతము తరువాత వచ్చు మాటలలో చెప్పబడినది, అనగా దేవుడు తన ప్రజల మధ్య నివసించునట్లును, తనయందు నమ్మికయుంచువారికి తాను సర్వసమర్థుడైన సంరక్షకుడనని కనుపరచుకొనునట్లును.

"అనగా, చెరపట్టబడిన ఖైదీల సమూహము. న్యాయాధిపతులు 5:12; ఎస్తేరు 2:6; యెషయా 20:4 చూడుడి." — ఆర్చిబిషప్ సెక్కర్. ఇట్టి పదప్రయోగమునే 2 దినవృత్తాంతములు 28:5, 11; సంఖ్యాకాండము 21:1; ద్వితీయోపదేశకాండము 21:10లో చూడుడి. "ఇది బహిరంగ విజయోత్సవములను సూచించుచుండవచ్చును; వాటిలో చెరపట్టబడినవారు, ఇతరులను చెరపట్టిన రాజులును గొప్పవారును సహితము, సంకెళ్ళతో నడిపింపబడుచుండిరి." — డా. గిల్. మనుష్యునియందు, "మానవ స్వభావమునందు," అని డా. ఆడమ్ క్లార్క్ చెప్పుచున్నాడు, "మరియు మానవ శరీరమునందు ప్రత్యక్షుడైన దేవుడు మర్త్యుల మధ్య నివసించుచున్నాడు." "యేసుక్రీస్తు మనుష్యునికి పంచిపెట్టు కానుకలను ఆయన మనుష్యునియందు, అనగా తన శరీరధారణయందును దాని బలముచేతను పొందియున్నాడు; మరియు ఆయన మనుష్యుడాయెను గనుకనే, 'ప్రభువైన దేవుడు వారి మధ్య నివసించుచున్నాడు' అని చెప్పవచ్చును; ఏలయనగా తన శరీరధారణ కారణముగా యేసు ఇమ్మానుయేలు, అనగా 'దేవుడు మనకు తోడు' అని పిలువబడెను." ఇక్కడి హెబ్రీ పదము יהוה యెహోవా కాదు, יה యాహ్. "ఈ కీర్తనలో אלהים ఇరువదియారు సార్లును, אדני ఏడు సార్లును, אל ఐదు సార్లును వచ్చుచుండగా, יהוה రెండు సార్లు మాత్రమే వచ్చుచున్నదను సంగతి గమనింపదగినది." — రోజర్స్, Book of Psalms in Hebrew మొదలైనవి, సంపుటి 2, పుట 221.

ఇప్పుడు మనము పరిశీలించిన ఈ భాగమును పౌలు మరింత ఆత్మీయమైన భావములో క్రీస్తుకు అన్వయించుచున్నాడు గనుక (ఎఫెసీయులకు 4:8), ఇది కీర్తనకారుని భావముతోను ఉద్దేశముతోను ఎట్లు ఏకీభవించుచున్నదో చూపుట అవసరము కావచ్చును. దేవుని పూర్వ ప్రజలను ఏలుటయందు దావీదు క్రీస్తు యొక్క నిత్యరాజ్యపు ఆరంభమును ముందుగా సూచించెనని నిరాకరింపరాని సత్యముగా స్థాపింపవచ్చును. ఎడతెగని వారసత్వమును గూర్చి అతనికి చేయబడినదియు, క్రీస్తు వ్యక్తియందు నెరవేర్పు పొందినదియునైన వాగ్దానమును జ్ఞాపకము చేసికొను ప్రతివానికిని ఇది స్పష్టముగా కనబడవలెను. తన ప్రజలను విడిపించు ఉద్దేశముతో దావీదును హెచ్చించుట ద్వారా దేవుడు అతనియందు తన శక్తిని ప్రకాశింపజేసినట్లే, తన అద్వితీయ కుమారునియందు తన నామమును ఘనపరచుకొనెను. అయితే ఈ పోలిక ఎట్లు సరిపోవుచున్నదో మరింత వివరముగా పరిశీలింతము. క్రీస్తు హెచ్చింపబడకముందు, దాసుని స్వరూపమును ధరించుటయే గాక సిలువ మరణము పొందునంతగా తన్నుతాను తగ్గించుకొని, తన మహిమను రిక్తము చేసికొనెను. ఈ సాదృశ్యము ఎంత యథార్థముగా నెరవేరెనో చూపుటకై, దావీదు ముందుగా చెప్పినది క్రీస్తు వ్యక్తియందు నెరవేరెనని పౌలు గమనించుచున్నాడు; అనగా ఆయన తన తండ్రి కుడిపార్శ్వమునకు ఆరోహణము కాకమునుపు, తాను పొందిన నిందయందును అవమానమునందును భూమి యొక్క అధోభాగములకు దిగద్రొక్కబడుట ద్వారా అది నెరవేరెను (కీర్తన 22:7). ఆరోహణమును గూర్చి తలంచునప్పుడు మన దృష్టిని క్రీస్తు శరీరమునకు మాత్రమే పరిమితము చేయకుండునట్లు, దాని ఫలితమునకును ఫలమునకును, అనగా ఆయన భూమ్యాకాశములను తన ప్రభుత్వమునకు లోబరచుకొనుటకు, మన గమనము మళ్లింపబడుచున్నది. పూర్వము తనకు బద్ధశత్రువులుగా ఉండినవారిని ఆయన బలవంతముగా లోబరచుకొని కప్పము కట్టువారినిగా చేసెను — మనుష్యులు తమ గర్వమును మొండితనమును విడిచిపెట్టునట్లు చేయుటయు, తన్నుతాను హెచ్చించుకొను ప్రతి ఉన్నతమైన ఆలోచనను పడద్రోయుటయు, మనుష్యుల ఇంద్రియములను అనురాగములను క్రీస్తుకు విధేయమగునట్లు లోబరచుటయు సువార్త వాక్యము యొక్క ఫలితమైయున్నది. మొండి దుర్బుద్ధిచేత తిరుగుబాటుకును ద్రోహమునకును ప్రేరేపింపబడు దయ్యములను భ్రష్టులైన మనుష్యులను గూర్చి చెప్పవలెనంటే, ఆయన వారిని ఒక రహస్య నియంత్రణచేత బంధించియుంచి, వారు ఉద్దేశించిన నాశనమును జరిగింపకుండ అడ్డగించుచున్నాడు. ఇంతవరకు పోలిక సంపూర్ణముగా సరిపోవుచున్నది. క్రీస్తు మనుష్యులకు కానుకలను ఇచ్చెనని పౌలు చెప్పునప్పుడు, అతడు మాటలను మార్చినను, ఇక్కడ చెప్పబడినదానితో నిజమైన విరోధమేమియు లేదు; ఏలయనగా విద్యలేని సామాన్య పాఠకునికి అనుకూలముగా అతడు గ్రీకు అనువాదమును అనుసరించెను. దేవుడు శత్రువుల దోపుడుసొమ్ముతో ఐశ్వర్యవంతుని చేసినది తన్నుతానును కాదు, తన ప్రజలను; అట్లే క్రీస్తు తన స్వంత అభివృద్ధిని కోరలేదు, కోరవలసిన అవసరమును ఆయనకు లేదు; తన సంఘమును దోపుడుసొమ్ముతో అలంకరించుటకై తన శత్రువులను కప్పము కట్టువారినిగా చేసెను. శిరస్సునకును అవయవములకును మధ్యనున్న సన్నిహిత ఐక్యతనుబట్టి, శరీరమందు ప్రత్యక్షుడైన దేవుడు చెరపట్టబడినవారియొద్దనుండి కానుకలను పొందెనని చెప్పుటయు, ఆయన వాటిని తన సంఘమునకు పంచిపెట్టెనని చెప్పుటయు ఒక్కటే. వచనము చివరను చెప్పబడినదియు క్రీస్తుకు ఏమాత్రమును తక్కువగా అన్వయింపదు — అనగా ఆయన దేవునిగా మన మధ్య నివసించునట్లు తన విజయములను సంపాదించెను. ఆయన వెళ్లిపోయినను, మనకు దూరముగా తొలగిపోవుటకై వెళ్లలేదు గాని, పౌలు చెప్పునట్లు, "సమస్తమును నింపుటకై" వెళ్లెను (ఎఫెసీయులకు 4:10). ఆయన పరలోకమునకు ఆరోహణమగుట ద్వారా ఆయన దైవత్వపు మహిమ మరింత ప్రకాశవంతముగా ప్రదర్శింపబడెనే గాని తగ్గలేదు; ఆయన ఇక శరీరముతో మనకు సమీపముగా లేకపోయినను, మన ఆత్మలు ఆయన శరీరమునుండియు రక్తమునుండియు ఆత్మీయ పోషణను పొందుచున్నవి; స్థలదూరము ఉన్నప్పటికిని, ఆయన శరీరము నిజమైన ఆహారమనియు ఆయన రక్తము నిజమైన పానమనియు మనము అనుభవపూర్వకముగా తెలిసికొనుచున్నాము.

19. ప్రభువు స్తుతింపబడును గాక, మొదలైనవి. దేవుడు జరిగించిన మరింత ప్రత్యేకమైన విమోచనలను వివరించుటలో, సంఘము ఎల్లప్పుడును సకల సమయములయందును తన క్షేమము నిమిత్తము దైవసంరక్షణకును కాపుదలకును ఋణపడియున్నదను సంగతినుండి మన మనస్సులను మళ్లించుట తన ఉద్దేశము కాదని మనము గ్రహింపవలెనని దావీదు కోరుచున్నాడు. దేవుడు అనుదినము స్తుతింపబడును గాక అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. మరియు సకల ఆశీర్వాదముల సమృద్ధితో విమోచనలను ఆయననుండి నిరీక్షింపవచ్చునని అతడు సూచించుచున్నాడు. కొందరు ఆయన నింపును అనియు, మరికొందరు ఆయన మోయును అనియు చదువుచున్నారు; కాని ఏ పాఠమును మనము స్వీకరించినను అది అంత ప్రాముఖ్యము కాదు. దేవుడు తన ప్రజలకు తన దయ యొక్క నిదర్శనములను ఎడతెగక చూపుచున్నాడనియు, వాటిని నూతనపరచుటయందు ఆయన అలసిపోడనియు అతడు సూచించుచున్నాడు. వచనము యొక్క రెండవ భాగములో నేను ఈ ప్రభువు అని చదువుచున్నాను; ఏలయనగా హెబ్రీలో ముందు చేర్చబడిన ה హే అను అక్షరము తరచుగా నిర్దేశక సర్వనామపు బలమును కలిగియుండును; వారు తమ నమ్మికను ఉంచవలసిన ఆ దేవుని అతడు వ్రేలితో చూపునట్లు చూపుచున్నాడు. అట్లే తరువాతి వచనమును, ఈ మన దేవుడు రక్షణ దేవుడు అని చదువవచ్చును. ఇక్కడ చెప్పబడినది ముందు వచ్చినదాని ఉద్దేశముతో ఏకీభవించుచున్నది; దేవుడు తన సంఘమును ప్రజలను ఎడతెగక కాపాడుచున్నాడను సత్యమును తెలియజేయుటయే దాని ఉద్దేశము. ఈ దేవుడు అని చెప్పుటలో, ఒక్కడే జీవముగల సత్య దేవునినుండి తమ మనస్సులను మళ్లించుకొను మనుష్యుల స్వభావమును అతడు అదుపుచేయుచున్నాడు. దేవుని రక్షణ మినహాయింపు లేకుండ మనుష్యులందరి కన్నులయెదుట ఉంచబడియున్నది; అయినను ఇక్కడ అది ఏర్పరచబడినవారికి ప్రత్యేకమైనదిగా చూపబడుట ఎంతో సముచితము; తమ కృతఘ్నతచేత తమకు జీవముగా పరిణమింపగలిగినదానిని నాశనముగా మార్చుకొను దుష్టులవలె గాక, వారు ఆయన సంరక్షించు శ్రద్ధకు తాము నిరంతరము ఋణపడియున్నామని గుర్తించుటకై అట్లు చూపబడినది. 20వ వచనములోని హెబ్రీ పదము బహువచనములో రక్షణలు అని యున్నది; మరణము ఎన్ని విధములైన రూపములలో మనలను బెదరించినను, దేవుడు అవసరమైన సంరక్షణ సాధనములను సులభముగా ఏర్పరచగలడని మనలను ఒప్పించుటకును, ఒకసారి మనకు చూపబడిన కనికరమునే మరల అనుభవింతుమని మనము నమ్మవలెనని తెలియజేయుటకును అట్లు చెప్పబడినది. మరణమునుండి తప్పించు మార్గములు ప్రభువునకే చెందియున్నవి అని చెప్పబడిన వచనము యొక్క చివరి భాగమును అదే భావమును కలిగియున్నది. దేవుడు తన శత్రువులపై ఎంత సులభముగా ప్రతీకారము చేసి వారిని నాశనము చేయగలడో దానిని ఇది సూచించుచున్నదని తలంచి, కొందరు మరణమునకు పోవు మార్గములు అని చదువుచున్నారు; కాని ఇది బలవంతముగా లాగిన వ్యాఖ్యానముగా కనబడుచున్నది. తన ప్రజలను నాశనమునుండి విడిపించుటకు దేవునికి మనకు తెలియని అతి విశిష్టమైన మార్గములు ఉన్నవనుటయే స్పష్టముగా మరింత సహజమైన భావము. దైవ విమోచనల రీతిలోని ఒక ప్రత్యేకతను అతడు సూచించుచున్నాడు; అదేమనగా, దేవుడు సాధారణముగా తన ప్రజలనుండి మరణమును పూర్తిగా తొలగింపడు గాని, వారు కొంతమేరకు దాని అధికారముక్రింద పడుటకు అనుమతించి, తరువాత అనుకోని రీతిగా దానినుండి వారిని రక్షించును. దైవ విమోచనల విషయములో ఇంద్రియ జ్ఞానమునుబట్టి తీర్పు తీర్చకుండ జాగ్రత్తపడవలెనని మనకు బోధించుచున్నది గనుక, ఇది మనము ప్రత్యేకముగా గమనింపదగిన సత్యము. శ్రమలో మనము ఎంత లోతుగా మునిగిపోయినను, మనుష్యుడు ఏ మార్గమును చూడలేని చోట మార్గమును తెరచుటను తన ప్రత్యేక కార్యముగా చెప్పుకొను దేవుని శక్తియందు మనము నమ్మికయుంచుట మనకు తగినది.

పౌలు మాటలు సెప్టువజింట్ మాటలు యథాతథముగా కావు; దాని ప్రస్తుత పాఠము ἔλαβες δοματα ἐν ἀνθρώπω, "నీవు మనుష్యుని నిమిత్తము కానుకలను పొందితివి;" కాగా పౌలు మాటలు ἔδωκε δόματα τοῖς ἀνθρώποις. అయితే సెప్టువజింట్‌లోని ἐν ἀςθρώπω అనునది ἐπ᾿ἀνθρώποις అనుదానికి చెడిపోయిన రూపమనియు, పౌలు ఆ అనువాదములో ἔλαθες δοματα ἐπ᾿ανθρώποις అని చదివెననియు బ్లూమ్‌ఫీల్డ్ తలంచుచున్నాడు; ఇదే హెబ్రీ మాటల నిజమైన భావము, అది ఇదే: "మనుష్యుల నిమిత్తము నీవు కానుకలను పొందితివి;" అనగా మనుష్యులకు ఇచ్చుటకు. కావున భావమును మరింత స్పష్టపరచుటకై పౌలు ἔλαθες ἐπι అనుదానికి బదులుగా ἔδωκε అని చెప్పియుండవచ్చును; కల్దీయ అనువాదకుడును, సిరియా మరియు అరబీ అనువాదకులును అట్లే చేసిరి. పౌలు మాటలు క్రమబద్ధమైన ఉల్లేఖనముగా ఉద్దేశింపబడలేదని స్పష్టము; అతడు మధ్యమ పురుషను ప్రథమ పురుషగా మార్చుటవలన అది కనబడుచున్నది. "మేము నింపుట అని అనువదించిన עמם అమస్ అను పదమునకు ఎత్తుట, మోయుట, ఆధారముగా నిలుచుట, లేక ఇంకొకని నిమిత్తము భారమును మోయుట అని అర్థము. కావున, 'దినదినము మన నిమిత్తము మన భారములను మోయు ప్రభువు స్తుతింపబడును గాక' అని అనువదించుట దాని మూలభావమునుండి ఎక్కువ దూరము పోవుట కాదు." — డా. ఆడమ్ క్లార్క్. దీనికి భిన్నముగా బూత్‌రాయిడ్, "సకర్మక క్రియగా దీనికి 'భారము మోపుట, ఇంకొకనిపై భారము ఉంచుట' అని అర్థము గాని, ఒకనిని మోయుట లేక ఆధారముగా నిలుచుట అను అర్థము ఏ సందర్భములోను లేదు, 1 రాజులు 12:2" అని నొక్కి చెప్పుచున్నాడు. సెప్టువజింట్‌లో ΤοῦΚυρίου διέξοδοι τοῦθανάτου, "మరణపు మార్గములు ప్రభువునకు చెందినవి," అని యున్నది; ఇది మనుష్యులను నాశనము చేయుటకు మరణము వారిమీదికి బయలువెళ్లు మార్గములను సూచించుచున్నది. వల్గేట్‌లో "exitus mortus," "మరణపు నిర్గమములు" అని యున్నది; కల్దీయ అనువాదకుడు, "ప్రభువు సన్నిధినుండి మరణమును, ఊపిరాడకుండ ప్రాణము బయలువెళ్లుటయు దుష్టులతో వాదించును లేక పోరాడును" అని వ్రాయుచున్నాడు. హమ్మండ్ LXXను అనుసరించుచున్నాడు. మూల పదములను "అక్షరశః మరణమునకు బయలువెళ్లుటలు అని అనువదింపవలెను; అవి పశ్చాత్తాపపడని శత్రువులపై దేవుడు రప్పించిన వివిధ తెగుళ్లను తీర్పులను, అనగా ఐగుప్తీయులను కనానీయులను శిక్షించి నాశనము చేసిన విధానములను, సముద్రములో ముంచుట, ఖడ్గముచేత చంపుట, కందిరీగలచేత బాధించుట మొదలైనవాటిని సూచించవలెను; మరియు వచనము యొక్క పూర్వభాగములోని ఆయన ప్రజలైన ఇశ్రాయేలీయుల విమోచనలవలెనే, ఇవియు సరిగా దేవునికే ఆపాదింపవలసినవి; తరువాతి మాటలును ఈ భావమువైపే మొగ్గుచున్నవి, 21వ వచనము, 'దేవుడే గాయపరచును'" అని అతడు గమనించెను. హార్స్లీ ఈ వచనమును ఇట్లు చదువుచున్నాడు, "మన దేవుడైనవాడు రక్షణ దేవుడు, మరియు ప్రభువైన యెహోవా బయలువెళ్లుటలు మరణము నిమిత్తమే;" "అనగా," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "యెహోవా యుద్ధరంగమునకు బయలువెళ్లినప్పుడు, ఆ యుద్ధము ఆయన శత్రువులకు ప్రాణాంతకమగును."

దీనికి అనుగుణముగా, "మరణపు నిర్గమములు అనగా మరణమునుండి దైవసంరక్షణచేత కలుగు అనేక తప్పింపులును విమోచనలును" అని హ్యూలెట్ గమనించుచున్నాడు; బూత్‌రాయిడ్, "ఏలయనగా మరణమునుండి మనము తప్పించుకొనుటకు యెహోవాకే ఋణపడియున్నాము" అని చదువుచున్నాడు. సిరియా అనువాదములో, — "ప్రభువైన దేవుడు మరణమునకును తప్పించుకొనుటకును ప్రభువు" అని యున్నది.

21. నిశ్చయముగా దేవుడు గాయపరచును, మొదలైనవి. సంఘ శత్రువులు క్రూరులును భయంకరులునై యున్నారు; బలమైన సంరక్షణ అనుగ్రహింపబడితేనే గాని వారి ఎడతెగని దాడులనుండి ఆమె కాపాడబడుట అసాధ్యము. ఆమెకు అట్టి కాపుదల ఉన్నదని మనలను ఒప్పించుటకై, భక్తిహీనులను పడద్రోయుటకు భయంకరమైన శక్తితో సాయుధుడైనవానిగా దావీదు దేవుని చిత్రించుచున్నాడు. ఉద్దేశము విషయములో ఈ వచనము ముందటి వచనముతో సంబంధము కలిగియున్నది; אך అక్ అను హెబ్రీ అవ్యయమును కావున, లేక ఈ కారణముచేత అని మనము అనువదింపవచ్చును; అయితే దానిని కేవలము నిశ్చయార్థకముగా ఎంచుటయే మేలుగా కనబడుచున్నది. నీతిమంతులను అన్యాయముగా హింసించువారినందరిని దేవుడు తన శత్రువులుగా ఎంచుచున్నాడనియు, ఈ విధముగా మన కాపుదల నిమిత్తము జోక్యము చేసికొనుటకు తాను ఎల్లప్పుడును సిద్ధముగా ఉన్నాడని మనకు నిశ్చయపరచుచున్నాడనియు మనము గమనింపవలెను. ఆయన తన శత్రువుల తలను, వారి జుట్టుగల నడినెత్తిని గాయపరచునను తరువాతి మాటలచేత మన సంరక్షణయందు ఆయనకున్న శ్రద్ధ బలముగా తెలియజేయబడుచున్నది; తన సంఘమును బాధించువారిపై ఆయన ప్రాణాంతకమైనదియు స్వస్థపరచజాలనిదియునైన గాయమును కలుగజేయునని అవి సూచించుచున్నవి. దేవుడు నాశనముగుండా నడచిపోవుచున్నవానిగా వర్ణింపబడుచు, వెంటనే తరువాత చేర్చబడిన మాటలలో ఇది మరింత స్పష్టముగా వెల్లడిపరచబడుచున్నది.

22. ప్రభువు ఈలాగు సెలవిచ్చెను, బాషానునుండి నేను మరల రప్పించెదను. ఇశ్రాయేలీయులు తమ విజయములను భక్తిహీనమైనదియు ఆత్మస్తుతితో కూడినదియునైన దృష్టితో చూడకుండునట్లును, వాటికి కర్తయైన దేవుని తట్టు చూచునట్లును, రాబోవు కాలములో ఆయన సంరక్షణను గూర్చి నిశ్చయత కలిగియుండునట్లును, దావీదు వారిని వారి చరిత్ర యొక్క ఆది కాలములకు త్రిప్పి, వారి పితరులు మొదట దేవుని జయశీలమైన హస్తముచేత శ్రమ యొక్క అత్యంత లోతైన అగాధములలోనుండి ఎట్లు బయటికి తేబడిరో వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. దేవుడు మొదట తన ప్రజలను రాక్షసులనుండియు ఎఱ్ఱసముద్రపు అగాధములనుండియు రక్షించియుండగా, అట్టి అపాయములలో ఆయన వారిని విడిచిపెట్టునని ఊహింపకూడదనియు, సంభవింపగల ప్రతి ఆపదయందును ఆయన వారిని కాపాడుననుట నిశ్చయమనియు వారు తర్కించవలెనని అతడు కోరుచున్నాడు. ప్రభువు ప్రజలు తమ ఆదియందలి గొప్ప విమోచనను వెనుకకు తిరిగి చూచుట ద్వారా భవిష్యత్తులో కలుగబోవు జోక్యములను నిరీక్షించుటకు ఆధారమును కనుగొనునట్లు, ఇశ్రాయేలు విమోచన చరిత్రను ఉదాహరించి దేవుని కనికరమును విశదపరచుట ప్రవక్తలకు ఎడతెగని అలవాటని అందరికిని తెలిసినదే. మరింత లోతైన ముద్ర వేయుటకై దేవుడే స్వయముగా మాటలాడుచున్నట్లు చూపబడుచున్నాడు. ఆయన చెప్పుదానిలో మృతులను మరల జీవమునకు లేపు తన దైవిక అధికారమును ఆయన స్థిరపరచుచున్నట్లు ఎంచవచ్చును; ఏలయనగా ఆయన ప్రజలు ఎఱ్ఱసముద్రమును దాటుటయు, యుద్ధప్రియులైన రాక్షసులపై విజయము పొందుటయు ఒక విధమైన పునరుత్థానమే. కొందరు, నేను శత్రువును బాషానునుండి పారిపోవునట్లు చేసెదను అని చదువుచున్నారు; కాని ఇది అంగీకరింపదగినది కాదు, సందర్భముతోను ఏకీభవింపదు; ఏలయనగా సముద్రపు అగాధములలోనుండి నేను మరల రప్పించెదను అని తరువాత వచ్చుచున్నది. దేవుడు రక్తముతో తడిసినవానిగా లేక మరకపడినవానిగా చిత్రించుటలో, దావీదు ఆయనకు క్రూరత్వము వంటిదేదియు ఆపాదించుట లేదు; ప్రభువు ప్రజలను కాపాడుటయందు ఆయన కనుపరచు ఆసక్తిని బట్టి, వారు ఆయన దృష్టికి ఎంత ప్రియులో ఎంత అమూల్యులో వారికి చూపుటయే అతని ఉద్దేశము. దావీదు స్వయముగా క్రూర స్వభావము గల మనుష్యుడు కాడనియు, దుష్టుల నాశనము దైవ తీర్పుల ప్రదర్శనగా ఉన్నందున అతడు అత్యంత పవిత్రమైన యథార్థమైన ఉద్దేశములతో దానియందు సంతోషించెననియు మనకు తెలియును. ఆయన సంఘమును గూర్చియు ప్రజలను గూర్చియు సమానముగా చెప్పదగినది ఇక్కడ దేవునికి ఆపాదింపబడుచున్నది; ఏలయనగా దుష్టులపై రప్పింపబడు ప్రతీకారము వారి చేతులద్వారానే జరిగింపబడును. కొందరు వచనము యొక్క చివరి భాగమును, నీ కుక్కల నాలుక నీ శత్రువులయందు, వానియందు సహితము, అనగా వారందరికి రాజును ముఖ్యుడునైనవానియందు, అని చదువుచున్నారు. ఇది కీర్తనకారుని భావము కాదు; అతని భావము కేవలము ఇదే: చుట్టును చెల్లాచెదరుగా పడియుండు శవముల సంఖ్య అంత గొప్పదగును గనుక, కుక్కల నాలుకలు రక్తమును నాకుటచేత ఎఱ్ఱబడును.

24. దేవా, నీ గమనములను వారు చూచియున్నారు! ఈ వచనము యుద్ధ సంబంధమైన ఊరేగింపులను గాని, విజయము నిమిత్తము కృతజ్ఞతాస్తుతులు చెల్లించువారు సమాధాన కాలములో జరుపు ఊరేగింపులను గాని సూచించుచుండవచ్చును. తరువాత చెప్పబడిన విధమైన సందర్భములలో దేవుని ప్రజలు బయలువెళ్లి ఆలయములో సమాధానబలులను అర్పించుట వాడుక. దీనినిబట్టి కొందరు దేవుని గమనములు అనగా ఆయన ప్రజలు ఆలయమునకు వెళ్లునప్పటి సమూహములని గ్రహించిరి. అయితే దేవుడే ఇక్కడ తన సైన్యములను నడిపించుచు యుద్ధపంక్తులుగా తీర్చి బయలుదేరు రాజుగా చిత్రింపబడుచున్నాడని నేను తలంచుచున్నాను. అందుచేతనే పరిశుద్ధస్థలములో అని చేర్చబడినది; ఈ మాటలో దైవ సన్నిధి యొక్క దృశ్యమైన చిహ్నమును గూర్చిన తగిన సూచన ఉన్నది. దేవుడు తన ప్రజల సంరక్షణను వహించుకొని, శత్రువుల దాడులను త్రిప్పికొట్టుటకై వారికి ముందుగా నడచుటకు గొప్ప కారణము, పరిశుద్ధస్థలములో వారి ప్రార్థనలను ఆలకించెదనని ఆయన వాగ్దానము చేసియుండుటయే. కావున తన ప్రజలను విజయమునకు నడిపించుటకై ఆయన తన పరిశుద్ధ నివాసములోనుండి బయలువెళ్లుచు కనబడుచున్నట్లు వర్ణింపబడుచున్నాడు. ప్రజల గమనమును తననుండి మళ్లించి, తనవంటి బలహీనుడైన మర్త్యునికి చెందిన బిరుదును సర్వోన్నత శిరస్సునకు అన్వయించుచు దాని ఉన్నతమైన అన్వయమును వారు చూచునట్లు నడిపించుటకై దావీదు ఆయనను తన రాజు అని పిలుచుచున్నాడు. అతడు ప్రజల పేరిట మాటలాడుచున్నాడనుట నిజమే, అయితే తన్నుతాను మినహాయించుకొనుట లేదు.

బిషప్ హేర్ మరియు హార్స్లీ, ఆ అరేబియా ప్రాంతముల ప్రజలు తమ కత్తిరింపని తలలచేతను దట్టమైన జుట్టుచేతను మరింత భయంకరులుగా కనబడునట్లు తమ నడినెత్తిమీద జుట్టును పెంచుకొను ఆచారమును ఇది సూచించుచున్నదని తలంచుచున్నారు. "'తల,' 'జుట్టుగల నడినెత్తి,' అను పదములు," అని బిషప్ హార్న్ గమనించుచున్నాడు, "అణచివేయబడవలసియుండిన విరోధి యొక్క ముఖ్యభాగమును, బలమును, గర్వమును, మహిమను సూచించుచున్నవి;" మరియు రాబర్ట్స్ తన Oriental Illustrationsలో, "తూర్పు దేశములలో ఇప్పటికిని వాడుకలోనున్న 'జుట్టుగల నడినెత్తిని గాయపరచుట' అను ఈ భాష, 'నేను నిన్ను చంపెదను' అని చెప్పుటతో సమానము" అని గమనించుచున్నాడు. లేదా, "బాషానునుండి నేను మరల రప్పించెదను," అను మాటలను ఇట్లు వివరింపవచ్చును. పూర్వకాలమందు నేను చేసిన అద్భుతములవంటివాటిని నా ప్రజల నిమిత్తము చేసెదను; బాషాను రాజైన ఓగుతో జరిగిన పోరాటములో పూర్వము వారు జయించునట్లు చేసినరీతిగా, వారి గర్విష్ఠులైన శత్రువులపై వారిని జయశీలురనుగా చేసెదను (ద్వితీయోపదేశకాండము 3:3, 4); మరియు ఎఱ్ఱసముద్రము మధ్యగుండా వారికి మార్గము తెరచి దానినుండి వారిని రక్షించినరీతిగా, అత్యంత గొప్ప అపాయములనుండి వారిని విడిపించెదను.

వాల్ఫోర్డ్ ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడినవారు దేవుని ప్రజలు కారనియు, వారి శత్రువులనియు ఎంచుచున్నాడు. "ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడినవారు దేవునికిని ఆయన ప్రజలకును శత్రువులని తరువాతి వచనమునుబట్టి స్పష్టమగుచున్నది," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; "ఏలయనగా వారు రప్పింపబడుటకు ఉద్దేశము, ఆయన ప్రజలు వారిని పూర్తిగా సంహరించి నాశనము చేయుటలో వారిమీద సంపూర్ణముగా జయము పొందుటయే. వీరిని, బాషానునుండియు సముద్రపు అగాధములనుండియు మరల రప్పించెదనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఇట్లు కనానీయుల రాజులపై పొందిన విజయములను, ఎఱ్ఱసముద్రమువద్ద ఇశ్రాయేలు పొందిన జయమును సూచించుచున్నాడు. తన శత్రువులనందరిని నాశనమునకు బయటికి రప్పింపవలెనను దేవుని నిర్ణయమును వ్యక్తపరచుటయే ఈ ప్రకటన యొక్క ఉద్దేశము: వారు బాషాను శిఖరములపై ఉన్నను, మహాసముద్రపు అత్యంత లోతైన అగాధములలో ఉన్నను, వారు తప్పించుకొనలేరు; ఆయన హస్తము వారిని పట్టుకొనును, ఆయన శక్తి వారిని పూర్తిగా నాశనము చేయును. ఆమోసు 9:2లోను ఓబద్యా 4లోను ఇక్కడ చెప్పబడిన భావమునకు రెండు ఉదాత్తమైన ఉదాహరణలు ఉన్నవి." "బాషాను యూదయకు తూర్పున ఉండెను," అని బూత్‌రాయిడ్ చెప్పుచున్నాడు, "సముద్రము పశ్చిమమున ఉండెను; కావున దేవుడు తన శత్రువులను తన ప్రజలచేత సంహరింపబడుటకై ప్రతి దిక్కునుండియు రప్పించునని దీని భావము."

"ఇది నిస్సందేహముగా అప్పుడు సాగుచుండిన ఊరేగింపు యొక్క క్రమమును, సాధారణముగా మత సంబంధమైన ఊరేగింపుల క్రమమును సూచించుచున్నది. హిందువుల మత సంబంధమైన పండుగ ఊరేగింపులలోను ఇదే క్రమమును ఇవే తరగతుల ప్రదర్శకులును ఉందురు. గాయకులైన పురుషులును స్త్రీలును ఆ సందర్భమునకు తగిన పాటలు పాడుచు ముందు నడుతురు; తరువాత వాద్యములు వాయించువారు వెనుక వత్తురు." — Illustrated Commentary upon the Bible.

కీర్తన 68:25-27

25. పాటలు పాడువారు ముందు నడచిరి, వాద్యములు వాయించువారు వెనుక వచ్చిరి; మధ్యను తంబురలు వాయించు కన్యకలు ఉండిరి. 26. ఇశ్రాయేలు ఊటనుండి వచ్చినవారలారా, సమాజములలో దేవుని, అనగా ప్రభువును, స్తుతించుడి! 27. అదిగో వారిని ఏలు చిన్నవాడైన బెన్యామీను, తమ సమాజములో యూదా అధిపతులు, జెబూలూను అధిపతులు, నఫ్తాలి అధిపతులు.

25. పాటలు పాడువారు ముందు నడచిరి. అతడు ఇప్పుడు యుద్ధపంక్తులుగా తీర్చబడిన సైన్యమును గూర్చి గాక, విజయము నిమిత్తము దేవునికి కృతజ్ఞతాస్తుతులు అర్పించుటకై కూడిన పరిశుద్ధ సభను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని స్పష్టము. దేవుడు యుద్ధములో తానే వారి నాయకుడనని బహిరంగముగా కనుపరచియుండెను; కావున విజయగీతము ఆయనకే సముచితముగా అర్పింపబడుచున్నది. ఆయన సేవలో నియమింపబడిన వేర్వేరు గాయక బృందములును, ముఖ్యముగా తంబుర వాయించువారును ప్రస్తావింపబడుచున్నారు; ఏలయనగా ఆ ఆచారము మనకు ఎంత అసంబద్ధముగా కనబడినను, అప్పుడు స్త్రీలు ఆ వాద్యమును వాయించుట వాడుకయై యుండెను. వారు దేవుని స్తుతింపవలెనని పిలువబడుచున్న ఊటను బట్టి కొందరు హృదయమని గ్రహించుచున్నారు; ఏలయనగా కేవలము పెదవులనుండి వచ్చు వేషధారణగల స్తుతులు దేవునిచేత తిరస్కరింపబడునని తెలిసినదే. అయితే మూలపురుషుడైన యాకోబునుండి తమ వంశమును లెక్కించుకొనగలిగినవారందరును ప్రభువును స్తుతించుటకు పిలువబడుచున్నారనుటయే నిజమైన భావమని నేను తలంచుచున్నాను. అనేకులు తమ ఉన్నతమైన పిలుపునకు తగిన ప్రవర్తన కలిగియుండకపోవచ్చును; అయినను ఆ వంశమంతయు దేవునిచేత ఏర్పరచబడినది గనుక, ఈ భక్తి కార్యములో పాలుపొందుటకు కీర్తనకారుడు వారిని ఆహ్వానించుట ఎంతో సముచితము. అదే సమయములో, అబ్రాహాము ఆత్మనుండి భ్రష్టులైయుండియు అతని సంతానమని వ్యర్థముగా అతిశయించినవారినుండి దేవుని నిజమైన పరిశుద్ధులను వేరుపరచుటకే ఈ పదము ఇక్కడ వాడబడినదను అభిప్రాయమునే కొందరు పట్టుదలతో ఇష్టపడినను, దానియందు నాకు అభ్యంతరకరమైనదేదియు కనబడుట లేదు. అతని విశ్వాసపు అడుగుజాడలలో నడచువారు మాత్రమే అతని పిల్లలుగా ఎంచబడుదురు. ప్రజల పరిశుద్ధ సభల సాధారణ వర్ణనలో బెన్యామీను గోత్రమునకు అగ్రస్థానము ఇయ్యబడుట కొంత ఆశ్చర్యమును కలిగించినది. కొందరు వ్యాఖ్యాతల అభిప్రాయము ప్రకారము, అది దావీదుకు సమీపముగా ఉండిన దాని స్థానమువలన కలిగినది; మరియు జెబూలూను నఫ్తాలి గోత్రములు చాలా దూరములో ఉన్నను, ప్రత్యేకరీతిగా అతనియెడల స్నేహభావమును అనురాగమును కలిగియుండినందున వాటికి ఘనత ఇయ్యబడుచున్నది. మరికొందరు, అతి సమీపములోను అతి దూరములోను ఉండిన పేర్కొనబడిన గోత్రముల క్రింద జనాంగమంతయు సూచింపబడుచున్నదని తలంచుచున్నారు. ఈ ఊహలు చాలమట్టుకు సంభవనీయములే, అయితే ఈ విషయమును అనిశ్చితముగానే విడిచిపెట్టవచ్చును; ఏలయనగా మనము కనుగొనలేని మరేదైన కారణము ఉండియుండవచ్చును. గిబియా మనుష్యుల నేరము నిమిత్తము ఆ గోత్రము దాదాపు నిర్మూలము చేయబడినందున (న్యాయాధిపతులు 19:20), దాని సంఖ్య తక్కువగా ఉండుటనుబట్టి బెన్యామీను చిన్నవాడని పిలువబడెనని సూచింపబడినది; అయితే దేవుని స్తుతులలో అంత ప్రముఖమైన పాత్ర వహించుటకు వారిని పిలుచుచు, దావీదు అట్టి నిందను ప్రస్తావించియుండడు. ప్రేరేపింపబడిన రచయితలు గోత్రములను గూర్చి మాటలాడునప్పుడు, అవి వేర్వేరుగా ఉద్భవించిన మూలపురుషులను తరచుగా సూచించుచుందురు; యాకోబు పిల్లలలో కడపటివాడైన బెన్యామీను సంతానము ఇక్కడ వారికి ఇయ్యబడిన పేరును పొందుట ఆశ్చర్యము కాదు; నిజమేమనగా, వారికి సంభవించిన ఆ భారమైన దెబ్బకు ముందుకూడ వారు అనేకులు కారు. వ్యాఖ్యాతలు సాధారణ అంగీకారముతో, ఇశ్రాయేలులో మొదట రాజుగా చేయబడిన సౌలు ఈ గోత్రమునకు చెందినవాడు గనుక బెన్యామీను ఏలువాడని పిలువబడెనని ఎంచిరి; అయితే లేఖనమంతటను ఆపదలతో నిండినదిగా చిత్రింపబడినదియు, ఈ కీర్తనలో అంత ప్రముఖముగా ముందుకు తేబడిన తన వారసుని పాలనలో పాతిపెట్టబడవలసినదియునైన సౌలు జ్ఞాపకమును దావీదు అట్టి అసమయోచితముగా ప్రస్తావించియుండునని నమ్ముటకు నా మనస్సు ఒప్పుకొనుట లేదు. కొందరు దాని అల్పత్వమునుబట్టి తృణీకరింపగల ఒక గోత్రమును ఘనపరచుటకై ఈ గౌరవ బిరుదు అన్వయింపబడెననియు, బెన్యామీనీయులు సంఖ్యలో కొద్దిమందియై గొప్ప ప్రాబల్యము లేనివారైనను, మిగిలినవారివలెనే ఇశ్రాయేలులో ఒక శిరస్సుగా ఉండిరని సూచించుటకే అట్లు చెప్పబడెననియు ఊహించుటయే మరింత సంభవనీయము. మరికొందరు, ఈ గోత్రములోను దానితోపాటు పేర్కొనబడిన రెండు గోత్రములలోను ఎవరైన ప్రఖ్యాతి గాంచిన వ్యక్తి ఉండియుండవలెననియు, లేక ఆ గోత్రమంతయు ఇటీవలి యుద్ధములో తన్నుతాను ప్రసిద్ధిపరచుకొనెననియు తలంచుటకు మొగ్గవచ్చును. ఈ గోత్రములను గూర్చి ఘనమైన ప్రస్తావన చేయబడినను, ఈ సమయమున కూడియున్న సమూహములలో ముఖ్యస్థానము యూదా అధిపతులకే ఇయ్యబడుచున్నది. కొందరు సముచ్చయ అవ్యయము అధ్యాహారముగా ఉన్నదని తలంచి, యూదా అధిపతులును వారి సమాజమును అని చదువుచున్నారు. మేము సమాజము అని అనువదించిన హెబ్రీ పదమును ఇతరులు రాళ్లతో కొట్టుట అని అనువదించుచున్నారు. అయితే ఈ గోత్రము యుద్ధమునందు దాని ఆధిపత్యము క్రింద నడచిన సమాజమునకు అధ్యక్షత వహించెను. ఈ విధముగా ప్రజలను సమకూర్చు అధికారము యూదాకు చెందినదని నిశ్చయముగా చెప్పబడుచున్నది, మరియు అది రాజ్యము యొక్క పరిపాలనచేతను ప్రాధాన్యముచేతను ఘనపరచబడినదిగా వర్ణింపబడుచున్నది.

"ఇశ్రాయేలు వంశమునకు చెందినవారని, అనగా ఒక సామాన్య మూలమునుండి లేక ఊటనుండి ఉద్భవించినవారని, ఇశ్రాయేలు సంతానమును సూచించు రూపకాలంకారము." — మాంట్. బిషప్ హేర్ ఊహించి చేసిన పాఠ సవరణ మంచి భావమును ఇచ్చుచున్నది; కాని అది అనావశ్యకముగా కనబడుచున్నది. ממקור మిమ్మెకోర్ అనుదానికి బదులుగా מקור మెకోర్ అని చదువవలెనని అతడు ప్రతిపాదించుచున్నాడు; అప్పుడు ఆ భాగము ఇట్లుండును: — "ఇశ్రాయేలు వంశమునకు ఆశీర్వాదములు ఉబుకు ఊట." హార్స్లీ, "ఇశ్రాయేలు వంశపు ప్రభువు" అని చదువుచు, శరీరమునుబట్టి ఇశ్రాయేలు వంశమువాడైన మెస్సీయాను గూర్చినదిగా దానిని వివరించుచున్నాడు. దీనిని మరింత ఖచ్చితముగా, "ఇశ్రాయేలు గనినుండి; అనగా ఈ గుంటనుండి త్రవ్వబడినట్లును, ఈ బండనుండి చెక్కబడినట్లును. యెషయా 51:1 చూడుడి" అని చదువవచ్చునని ఫ్రై తలంచుచున్నాడు. "వారు సమాజములలో ఎలోహీమును స్తుతించిరి, ఇశ్రాయేలు వంశమునుండి (లేక ఇశ్రాయేలు గనినుండి) వచ్చిన ప్రభువును." "ఇక్కడ 'తంబురలు' అని అనువదించబడిన సంగీత వాద్యము చేతిలో పట్టుకొను ఒక విధమైన చిన్న డోలు (నిర్గమకాండము 15:20); నహూము 2:7నుబట్టి సంభవనీయముగా కనబడునట్లు, అది చేతితోగాని వ్రేళ్లతోగాని కొట్టుట ద్వారా వాయింపబడెను. అది లౌకిక సందర్భములలోను మత సంబంధమైన సందర్భములలోను వాడబడెను; ఇక్కడవలె అది స్త్రీలచేత వాయింపబడినట్లు తరచుగా ప్రస్తావింపబడినది, అయితే కొన్నిసార్లు పురుషులును దానిని వాయించిరి. ఇది ఆధునిక సిరియా దేశపు డిఫ్ అను వాద్యమునకు చాల సమానమైనది, లేక అదే విధమైన వాద్యము కావచ్చును; డా. రస్సెల్ దానిని ఇట్లు వర్ణించుచున్నాడు: 'ఒక కడియము, (కొన్నిసార్లు గలగల శబ్దము చేయుటకై దానిలో ఇత్తడి ముక్కలు బిగింపబడియుండును,) దానిమీద ఒక చర్మపు ముక్క బిగువుగా కట్టబడియుండును. అది వ్రేళ్లతో కొట్టబడును; బాకస్ ఉత్సవములను సిబెలీ ఆచారములను చిత్రించు అనేక ఉబ్బెత్తు శిల్పములలోని దాని ఆకారమునుబట్టి కనబడునట్లు, ప్రాచీనుల నిజమైన tympanum ఇదే. జువెనల్ ప్రకారము రోమీయులు ఈ వాద్యమును సిరియానుండి పొందిరను సంగతి గమనింపదగినది.' నీబూర్ కూడ ఇట్టి వర్ణననే ఇచ్చి, ఒక వాద్యపు చిత్రమును చూపుచు, (తన జర్మను వర్ణక్రమము ప్రకారము,) వారు దానిని doff అని పిలుతురని చెప్పుచున్నాడు: వారు 'దానిని అడుగుభాగమున ఒక చేతితో గాలిలో పట్టుకొని, మరియొక చేతితో వాయింతురు' అని అతడు మనకు తెలియజేయుచున్నాడు. తూర్పు దేశపు డిఫ్ ఫ్రెంచివారికిని ఆంగ్లేయులకును టాంబరిన్ అను పేరుతో తెలిసిన వాద్యమునకు చాల సమానముగా కనబడుచున్నది." — మాంట్.

జెబూలూను నఫ్తాలి గోత్రములు గలిలయలో ఉండెను; అవి మనష్షే అర్ధగోత్రపు దేశమునుండి వేరుపరచబడియుండెను, మొదటిది యొర్దానుచేతను, రెండవది గెన్నేసరెతు సరస్సుచేతను.

ప్రత్యేకముగా ఈ గోత్రములే ఎందుకు? (రూబేనుకు బదులుగా, ముఖ్య అధిపతియు మెస్సీయాయు తన వంశమునుండి వచ్చు ఆధిక్యతను ప్రసాదించిన ఆశీర్వాదమునకు వారసుడైన) యూదాయు, ()צעיר కడపటివాడైన బెన్యామీనును కావచ్చునా? లేక యూదాయు బెన్యామీనును అతి దక్షిణమునను యెరూషలేమునకు అతి సమీపముగాను ఉన్న రెండు గోత్రములుగాను, జెబూలూను నఫ్తాలి అతి ఉత్తరమునను అతి దూరముగాను ఉన్న రెండు గోత్రములుగాను, అందరిని చేర్చుటకై 'దానునుండి బెయేర్షెబా వరకు' అని చెప్పుటకు మరియొక విధముగా వాడబడినవా?" — డా. లౌత్

ఇతర ఊహలలో ఈ క్రిందివి ఒక మాదిరి: "ఇతర గోత్రములలో దేనిపేరునైనను గాక జెబూలూను నఫ్తాలి పేర్లే ఇక్కడ ఎందుకు చేర్చబడినవనగా, దానికి కారణమును బహుశా యాకోబు, మోషే, దెబోరా ఆ రెండు గోత్రములను గూర్చి ప్రవచించినదానినుండి (ఆదికాండము 49, ద్వితీయోపదేశకాండము 33, న్యాయాధిపతులు 5.) గ్రహించుట ఉత్తమము; అదేమనగా ఆ రెండు గోత్రములలో విద్యయు జ్ఞానమును అత్యంత ప్రముఖముగా ఉండును. నఫ్తాలిని గూర్చి, (ఆదికాండము 49:21,) 'నఫ్తాలి విడువబడిన లేడి; అతడు యింపైన మాటలు పలుకును' అనియు, జెబూలూనును గూర్చి, (న్యాయాధిపతులు 5:14,) 'లేఖకుని కలమును పట్టుకొందురు' అనియు చెప్పబడినది." — హమ్మండ్. "తరువాత అది యూదా, జెబూలూను, నఫ్తాలి గోత్రములను పేర్కొనుచున్నది; అవి మాత్రమే అక్కడ ఉండిన గోత్రములని కాదు గాని, బహుశా అవి ఊరేగింపు యొక్క ముందు పంక్తులను ఆక్రమించియుండగా, మిగిలిన గోత్రములన్నియు వాటిని వెంబడించినవని." — వాల్ఫోర్డ్. "Car David appelant yci ceux qui devoyent faire le plus grand devoir et estre les premiers a annoncer les louanges de Dieu, n'eust pas fait mention de ceste acte qui estoit ignominieux, et tendoit grandement a leur deshonneur." — ఫ్రెంచి. ("ఏలయనగా దేవుని స్తుతులను ప్రకటించుటలో అత్యధిక కర్తవ్యమును నెరవేర్చి మొదటివారుగా ఉండవలసినవారిని దావీదు ఇక్కడ పిలుచుచు, అవమానకరమైనదియు వారికి గొప్ప అప్రతిష్ఠ కలిగించునదియునైన ఆ కార్యమును ప్రస్తావించియుండడు.")

సెప్టువజింట్‌లో, "అక్కడ చిన్నవాడైన బెన్యామీను ఉన్నాడు" అని ఉన్నది. అతడు యాకోబు వృద్ధాప్యమునందు పుట్టిన కుమారుడు; ఆ పేరులో దీనికి సూచన ఉన్నది; ఆ పేరు בן ben, కుమారుడు, అను పదముచేతను, יםין yamin, దినముల యొక్క, అను పదముచేతను (కల్దీయ బహువచన ప్రత్యయమైన ין yin ప్రకారము) కూర్చబడినది; దీనిచేత అతడు తన తండ్రి వృద్ధాప్యపు కుమారుడని సూచింపబడుచున్నది, (ఆదికాండము 44:20,) సాధారణముగా చెప్పబడునట్లు, నా కుడిచేతి కుమారుడు అని కాదు. — బిత్నర్. "Caput tamen unum efficere." — లాటిను. ("అయినను ఒకే శిరస్సుగా ఏర్పడుట.") "Font toutesfois un chef comme les autres lignees." — ఫ్రెంచి. ("అయినను ఇతర గోత్రములవలె అవియు ఒక శిరస్సుగా ఉన్నవి.")

కీర్తన 68:28-30

28. నీ దేవుడు నీ బలమును ఆజ్ఞాపించియున్నాడు; దేవా, నీవు మాయందు చేసినదానిని బలపరచుము. 29. యెరూషలేముమీదనున్న నీ ఆలయమునుండి రాజులు నీకు కానుకలు తెచ్చెదరు. 30. ఈటెలు ధరించువారి గుంపును (అక్షరార్థముగా, రెల్లు యొక్క గుంపును), జనుల దూడలతో కూడిన వృషభముల సమూహమును నాశనము చేయుము; వారు వెండి ముక్కలను తమ పాదములతో త్రొక్కుచున్నారు: యుద్ధమునందు ఇష్టపడు జనులను చెదరగొట్టుము.

28. నీ దేవుడు నీ బలమును ఆజ్ఞాపించియున్నాడు. మనుష్యులు తమకు కలిగిన విజయమును దేవునికి ఆపాదించుటకు బదులుగా, తాము చేసియుండిన కార్యముల మహిమను తమకే ఆపాదించుకొనుటకు ఎల్లప్పుడును మొగ్గుచూపుదురు; కావున వారు తమ స్వంత బలముచేత గాక పైనుండి అనుగ్రహింపబడిన శక్తిచేతనే జయించిరని దావీదు ప్రజలకు మరల జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. వారు యుద్ధరంగమునందు పరాక్రమముతో ప్రవర్తించియుండినయెడల, ఆ పరాక్రమమును వారిలో పుట్టించినవాడు దేవుడేనని వారు తలంచవలెనని అతడు కోరుచున్నాడు; మరియు దైవ మంచితనమును విస్మరించి తక్కువచేయు గర్వమునుండి వారిని కాపాడుచున్నాడు. వారి మనస్సులలో దీనత్వమును మరింత వృద్ధిచేయుటకు తోడ్పడు తలంపుగా, అదే కటాక్షమును సంరక్షణయు ముందుకాలమునందు కొనసాగుటకై వారు ఎంతగా ఆధారపడియున్నారో అతడు ప్రస్తావించుచున్నాడు; ఏలయనగా మన నిస్సహాయతను మనము గ్రహింపకుండుటయు, దానిని గ్రహించినవారమై మన అవసరములు తీర్చబడుటకై దీనముగా దేవుని ఆశ్రయించుటకు నడిపింపబడకుండుటయు, అహంకారపూరితమైన ధైర్యమునకు గొప్ప కారణమైయున్నది. ఈ వాక్యభాగము మనకు బోధించు మరియొక పాఠమేమనగా, దేవుడు మొదట తన ముందుగా వచ్చు కృపతో మనలను దర్శించుట మాత్రమే చాలదు; మన జీవితమంతటను మనకు ఆయన సహాయము నిరంతరము అవసరమైయున్నది. రక్తమాంసములతో మనకు పోరాటముండు అక్షరార్థమైన యుద్ధమునందు ఇది సత్యమైనయెడల, ఆత్మ సంబంధమైన విషయములలో ఇది మరింత సత్యమైయుండవలెను. మన స్థిరత్వమును నిశ్చయపరచు కృపను మనము దేవునినుండి పొందనియెడల, సాతాను, పాపము, లోకము అను అట్టి శత్రువులతో జరుగు పోరాటములో మనము ఒక్క క్షణమైనను నిలువజాలము.

ఇక్కడ సమాజము లేక సభ అని అనువదింపబడిన רגמתם rigmatham అను పదమునకు, పార్క్‌హర్స్ట్ ప్రకారము, రక్షణకొరకైన రాళ్లకుప్ప, రాళ్ల ప్రాకారము అని అర్థము; మరియు ఇది ఇక్కడ యూదా అధిపతులకు రూపకముగా అన్వయింపబడినదని అతడు ఎంచుచున్నాడు; వారు, ఒక విధముగా చెప్పవలెనంటే, ఇశ్రాయేలునకు ప్రాకారమైయుండిరి. హార్స్లీ కూడ అదే పాఠమును అంగీకరించుచున్నాడు: "యూదా అధిపతులు వారి ప్రాకారము." హమ్మండ్, ఆ పదమునకు రాయి అని అర్థమని చెప్పిన పిమ్మట, అది "ఇక్కడ పరిపాలకుని లేక అధికారిని సూచించుటకు రూపకార్థములో వాడబడినది; ఏలయనగా కట్టడమంతటిని మోయు పునాది రాయి ఒక రాజ్యమునకు తగినట్లుగా అన్వయింపబడి, దాని అధిపతిని సూచింపవచ్చును" అని వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు. ఈ భావములోనే సెప్టువజింట్ అనువాదకులు רגמתם rigmatham అను పదమును నిస్సందేహముగా గ్రహించిరి; వారు దానిని ἡγεμόνες αὐτων, "వారి అధిపతులు," అని అనువదించుచున్నారు. పైక్ తన హెబ్రీ నిఘంటువులో ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "దీనికి వారి సర్వోన్నత అధికారము అని అర్థము కావచ్చును; అది ఇశ్రాయేలీయులలో మరణశిక్షయైన రాళ్లతో కొట్టుటచేత సూచింపబడినది; రోమీయులలో ఆ అధికారము కాన్సల్‌ల ఎదుట మోయబడిన శిక్షా సాధనములైన Fasces మరియు Securis చేత సూచింపబడినట్లే." అయితే జెరోము దీనిని అక్షరములలో దీనికి దాదాపు సమానముగా ఉండి ఊదారంగు అని అర్థమిచ్చు మరియొక పదముగా తీసికొని, — "in purpura sua;" — అని అనువదించెను; కాని ఇది సెప్టువజింట్ అనువాదముతో సమానమైన భావమునే ఇచ్చుచున్నది. డాతే "agmen," "ఒక దండు," అని అనువదించుచున్నాడు; మరియు గెసేనియస్ ప్రకారము దీనికి "సమూహము, జనసమూహము, గుంపు" అని అర్థము.

తరువాతి వచనములో ఆలయమును గూర్చి చెప్పబడినది ఇదివరకే వ్యక్తపరచబడిన భావమునే కొనసాగించుటకు ఉద్దేశింపబడినది. దేవుడు ఇతరుల పక్షమున కాక ఇశ్రాయేలీయుల పక్షమున తన శక్తిని ఎందుకు ప్రయోగించెనో దానికి ఇది కారణమును చూపుచున్నది; అదేదనగా, ఆ శక్తి పరిశుద్ధస్థలమునుండియు నిబంధన మందసమునుండియు బయలువెడలుచున్నట్లు కనుపరచబడవలెనని. కావుననే ఈ కీర్తన యొక్క పూర్వభాగములో దావీదు ఆయనను ఇశ్రాయేలు దేవుడు అని నొక్కి పిలుచుచున్నాడు. దేవుడు తన పరిశుద్ధస్థలమును స్థాపించుటయు, దానితో సంబంధముగా తన సాన్నిధ్యమును వాగ్దానము చేయుటయు వ్యర్థము కాదు; మరియు ఆయన కటాక్షమునకు ఏకైక భద్రత ఆయన కృపగల నిబంధనయందును వాగ్దానములయందును మాత్రమే కనుగొనబడునని సూచించుటకై, ఆయన శక్తి ఇక్కడ ఆలయమునుండి బయలువెడలుచున్నట్లు వర్ణింపబడుచున్నది. కొందరు, యెరూషలేములోనున్న నీ ఆలయమునుండి, అని చదువుచున్నారు — అది నిస్సారమైన వ్యాఖ్యానము, కీర్తనకారుని భావమును అది వ్యక్తపరచదు. దైవ శక్తి పరిశుద్ధస్థలమునుండి ఆయన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలమీదికి ఆజ్ఞాపింపబడవలెనన్నదే అతని ప్రార్థన యొక్క సారము; ఆ ప్రజలు ఇక్కడ సామాన్యమైన అలంకారరీతిచేత యెరూషలేము అను పేరుతో సూచింపబడుచున్నారు. ఆలయము ఇంకను కట్టబడనప్పుడు అతడు దానిని గూర్చి ఎట్లు మాటలాడుచున్నాడని ఎవరైనను అడుగవచ్చును. ఆలయము లేక మందిరము అను పదము గుడారమును సూచించుటకు వాడబడియుండవచ్చును. కొందరు తలంచునట్లు అతడు భవిష్యత్తును ముందుగా ఎంచి ఆలయమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడనుటకంటె ఇదే ఎక్కువ సంభవమని కనీసము నేను తలంచుచున్నాను; మరియు మందసము అప్పటికే సీయోనులో ఉంచబడియుండెనని సందేహింపనక్కరలేదు. ఇటీవలి విజయముల ఘనతనంతటిని అతడు ఇదివరకే దేవునికి ఆపాదించిన పిమ్మట, వాటి ఫలములను అనుభవించుటకు ఆయనకున్న హక్కును అతడు తరువాత సమర్థించుచున్నాడు; లోపరచబడిన రాజులు దేవుడే తమను జయించినవాడని ఒప్పుకొనుటయే గాక, దావీదునకును అతని వారసులకును కప్పము చెల్లించువారగుదురని అతడు నిశ్చయముగా చెప్పుచున్నాడు; ఈ సంగతి దేవుని ప్రజలు ఆయనకు తమ స్వేచ్ఛార్పణలైన స్తుతులను అర్పించుటకు వారిని మరింత బాధ్యులనుగా చేయవలసినదే.

30. ఈటెలు ధరించువారి గుంపును నాశనము చేయుము. కొందరు గద్దించుము అని చదువుచున్నారు; అయితే హెబ్రీ భాషలో మిక్కిలి ప్రావీణ్యముగలవారు గుర్తించిన భేదమును నేను అంగీకరించుచున్నాను; అదేదనగా, גער gear అను క్రియాపదమునకు ב beth అను అక్షరము మధ్యన చేర్చబడినప్పుడు ఈ అర్థము ఉండగా, అది లేనప్పుడు దానికి నాశనము చేయుట అని అర్థము. నేను గుంపు అని అనువదించిన חית chayath అను పదము మృగము అని అనువదింపబడినది, కాని అట్టి భావము ఇక్కడ దానికి సరిపోదు. క్రూరులును రక్తపిపాసులునైన శత్రువులను నాశనము చేయుటచేత తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలను విడిపించవలెనని దావీదు ఈ వాక్యభాగములో దేవుని ప్రార్థించుచున్నాడని స్పష్టముగా ఉన్నది. వారిని రెల్లు లేక బెత్తము యొక్క గుంపు అని పిలుచుటలో, వారు బలహీనులని అతడు చెప్పుట లేదు, కాని వారు ధరించిన ఆయుధముల విధమును, అనగా బల్లెములను లేక ఈటెలను సూచించుచున్నాడు. కొన్ని దేశములలో రెల్లు చెట్టంత పెరుగును, లేక కనీసము కఱ్ఱకుండు గట్టితనమంతయు దానికి ఉండును; మరియు ఆ ప్రజలు దానితో బాణములను చేయుట వాడుక. తూర్పు దేశములలో యుద్ధమునందు విసరు ఆయుధములు సాధారణముగా వాడబడును. వారి క్రూరత్వమును బట్టి అతడు వారిని వృషభములతో పోల్చుచున్నాడు; అందుచేతనే నేను אבירים abbirim అను పదమును ఆ విధముగా అనువదించితిని; ఏలయనగా దానిని బలవంతులు లేక దృఢకాయులు — బలవంతుల సమాజము — అని అనువదింపవచ్చునుగాని, అప్పుడప్పుడు దానికి ఆ మరియొక అర్థమును కలదు; మరియు దావీదు జనుల దూడలు అని చేర్చుచున్నాడు గనుక, శత్రువుల రౌద్రమును ఉగ్రతను, బహుశ వారి బలమును కూడ, సూచించుటకు అతడు ఒక అలంకారమును వాడుచున్నాడని స్పష్టమగుచున్నది; దైవ సహాయము లేకుండ ఇశ్రాయేలీయులు ఆ బలమును ఎదిరించుటకు ఏ మాత్రమును సమర్థులు కారు. వచనములోని తరువాతి భాగమైన, వెండి ముక్కలను త్రొక్కుచున్నారు, అను మాటల భావమును కనుగొనుట అంత సులభము కాదు. רפס raphas అను హెబ్రీ క్రియాపదమునకు త్రొక్కుట అని అర్థము, లేక అక్షరార్థముగా (ఏలయనగా ఇక్కడ అది హిత్పాయేల్ రూపములో ఉన్నది) తమ్మును తాము త్రొక్కునట్లు చేసికొనుట అని అర్థము; మరియు ఇది శత్రువుల అహంకారమును వ్యర్థమైన డంబమును సూచించుచున్నదని కొందరు ఎంచుచున్నారు. మరికొందరు ఈ మాటలకు సరిగా వ్యతిరేకమైన భావమును ఆపాదించుచు, అవి లోబడుటను సూచించుచున్నవనియు, శత్రువులు లోబడినదానికి గురుతుగా వెండి ముక్కలను తెచ్చెదరనియు చెప్పుచున్నారు. (బాగ్‌స్టర్ యొక్క పంక్తుల మధ్య అనువాదములో, "ప్రతివాడును వెండి ముక్కలతో తన్ను తాను లోపరచుకొనును" అని అనువదింపబడినది. వీట్‌లాండ్ మరియు సిల్వెస్టర్ ఇట్లు అనువదించుచున్నారు: "ప్రతివాడును లోబడి, శత్రుకార్యములను మానుకొని, కప్పపు వెండితో సమాధానమును వేడుకొనువరకు.") అయితే, అప్పటికే లోపరచబడి, దీనులుగా కప్పము చెల్లించుచున్న శత్రువుల నాశనము కొరకు దావీదు ప్రార్థించునని మనమెట్లు తలంపగలము? దీనికి ఇట్లు ప్రత్యుత్తరము చెప్పబడినది: శత్రువులు ఆయుధములు కోల్పోయినప్పుడు తమ విరోధమును బహిరంగముగా కనుపరచలేకపోయినను, మొదటి అవకాశము దొరకగానే తిరుగుబాటుగా బయలుపడుటకు సిద్ధముగానుండు దానిని దాని పూర్ణబలముతో తమ హృదయములలో దాచుకొనియుండవచ్చును; మరియు సంఘ శత్రువుల విషయములో ఇది విశేషముగా సత్యము; వారి ద్వేషములు విషపూరితమైనవై, అవకాశము కలిగిన వెంటనే క్రొత్తగా బయలుపడుచుండును. అయితే కీర్తనకారుని మాటలను బలవంతముగా వక్రీకరింపవలసిన అవసరము నాకు కనబడుట లేదు; శత్రువులు తమ గర్వములో వెండి ముక్కలను త్రొక్కిరను అర్థమిచ్చు వాటి స్పష్టమైన భావములోనే నేను వాటిని గ్రహించెదను. వారి పాదరక్షలమీదనుండు వెండి అలంకారములకు ఇది సూచన కావచ్చును; ఏలయనగా తూర్పు జనములు తమ సుఖభోగములకు ఎల్లప్పుడును పేరుపొందినవారు. వెంటనే తరువాత వచ్చు, యుద్ధమునందు ఇష్టపడు జనులను చెదరగొట్టుము, అను మాటలు మనము ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన భావమునకు ఏ మాత్రమును అనుకూలముగా లేవు; ఇక్కడ వారు కలహమునకును అల్లరికిని నిరాధారమైన కారణములను వెదకుచు, సమాధానముగా ఉండగోరువారిమీద నిష్కారణముగా దాడి చేసిరని అతడు సూచించుచున్నాడు. దావీదు తాను పొందిన విజయములన్నిటి తరువాతను తన్నును తన ప్రజలను ఇంకను దేవుని సంరక్షణకు అప్పగించుకొనుట మనము చూచినప్పుడు, ఈ లోకములో సంఘము సంపూర్ణ ప్రశాంత స్థితిలో ఉంచబడుటను ఎప్పటికైనను చూడవలెనను ఆశను విడిచిపెట్టుటకు అది మనకు నేర్పవలెను; ఏలయనగా సాతాను దుర్మార్గముచేత లేపబడి, మన ఓర్పును పరీక్షించుటకును అభ్యసింపజేయుటకును దేవునిచేత నియమింపబడిన శత్రువుల వరుసకు అది గురియైయున్నది. వారి శత్రువులను ఇక్కడ ప్రస్తావింపబడిన మృగములతో పోల్చుటలోను, వారు యుద్ధమునందు ఇష్టపడిరని గమనించుటలోను, దేవుని ప్రజల మనస్సులను దానికి వ్యతిరేకమైన సాత్వికమును కనికరమునైన స్వభావములవైపు ప్రేరేపించవలెనన్నదే నిస్సందేహముగా అతని ఉద్దేశము; ఏలయనగా అట్టి మనోభావమును అభ్యసించుటయందే వారు దైవ సహాయమును పొందుదురని నిరీక్షింపవచ్చును. వారి శత్రువులు ఎంత ఉగ్రముగా రేగుదురో, వారి ప్రయత్నములు ఎంత అక్రమమైనవిగా కనబడునో, గర్విష్ఠులను ఈ లోకపు బలవంతులను తగ్గించు దేవుని జోక్యమును నిరీక్షించుటకు వారికి అంత ఎక్కువ కారణము కలదు. దేవుని స్వభావము ఇట్టిది గనుక, మనము ఎప్పుడైనను నిర్హేతుకమైన హింసకు గురియైనప్పుడు ధైర్యముతో ఆయనను ఆశ్రయించుటకును, మన శత్రువులందరినుండి ఆయన మనలను ఒక్కసారిగా విడిపించగలడని నమ్ముటకును దావీదు చేసిన ఈ ప్రార్థననుండి మనము నేర్చుకొందము.

ఈటెలు ధరించువారి గుంపు అనుటకు బదులుగా, రెల్లుల యొక్క అడవి మృగము అనునదే మిక్కిలి సరియైన అనువాదమని ఆధునిక విమర్శకులలో అనేకులు ఎంచుచున్నారు; మరియు ఇది నీటిగుఱ్ఱము లేక నదీ అశ్వము, అనగా లేఖనములోని నీటేనుగు, అను చిహ్నము క్రింద ఐగుప్తు ప్రజలను ప్రభుత్వమును సూచించుచున్నదని అనేకులు గ్రహించుచున్నారు. ఈ జంతువు — ఇది అతి పెద్ద పరిమాణముగలదియు, అద్భుతమైన బలముగలదియు, స్వభావములో భీకరమైనదియు క్రూరమైనదియు, ఏ బాణమును చొచ్చుకొనిపోలేనంత దుర్భేద్యమైన చర్మముగలదియునైన చతుష్పాద జంతువు — నైలు నది ఒడ్డులను సమృద్ధిగా ఆవరించియుండు పొడవైన రెల్లుల మధ్య ఆశ్రయము పొంది విశ్రమించును, (యోబు 40:21.) తన ఔన్నత్యపు శిఖరమునందు అంత భయంకరమైనదియు ఇశ్రాయేలునకు బద్ధశత్రువునైన ఐగుప్తు శక్తికి ఇది మిక్కిలి తగిన చిహ్నము. మరియు కీర్తనకారుడు వెంటనే తరువాతి భాగములో జనుల వృషభములను దూడలను ప్రస్తావించుచున్నాడు గనుక, అతడు ఇక్కడ దానినే సూచించుచున్నాడనుట మరింత సంభవమని ఎంచబడినది; ఏలయనగా ఆ భ్రష్టమైనదియు మూఢభక్తిగలదియునైన జనము ఈ జంతువులను దేవతలుగా ఘనపరచి పూజించెను. లేక, మరికొందరు తలంచునట్లు, రెల్లుల యొక్క అడవి మృగము మొసలి అను రూపము క్రింద అదే శక్తిని సూచించవచ్చును; ఇప్పుడు చెప్పబడిన నీటిగుఱ్ఱము యొక్క లక్షణములు దానికిని సమానముగా వర్తించును. ఈ భీకరమైనదియు క్రూరమైనదియునైన జంతువుచేత ఐగుప్తు రాజైన ఫరో యెహెజ్కేలు 29:3, 5 లోను 32:2 లోను, మరియు కీర్తన 74:14 లోను సూచింపబడుచున్నాడు. ఇది పూర్వకాలమునందు ఐగుప్తునకు చిహ్నముగా వాడబడినట్లు కనబడుచున్నది. ఈ బలమైన రాజ్యమును సంపూర్ణముగా లోపరచుకొనిన పిమ్మట అగస్టస్ చక్రవర్తి ముద్రింపించిన ఒక పతకముమీద, ఐగుప్తు ఒక ఖర్జూరపు చెట్టుకు గొలుసుతో కట్టబడిన మొసలి రూపముచేత సూచింపబడి, Nemo antea relegavit అను శాసనముతో ఉన్నది. అయితే డాతే, మొసలియు దాని క్రింద ఐగుప్తు రాజును సూచింపబడుచున్నారను అభిప్రాయమును త్రోసివేయుచు, దావీదు ఐగుప్తు రాజుతో సమాధానమును కాపాడుకొనెననియు, 31వ వచనములో ఐగుప్తీయులు నిజ దేవుని ఆరాధకులుగా జ్ఞాపకము చేయబడుచున్నారనియు గమనించుచున్నాడు. రెల్లుల యొక్క అడవి మృగము అనునది రెల్లు పెరుగు స్థలములలో సంచరించుటకు అలవాటుపడిన సింహమునకు ఇయ్యబడిన విశేషణము కావచ్చుననియు, ఈ రూపము క్రింద సిరియా రాజు సూచింపబడియుండవచ్చుననియు అతడు తలంచుచున్నాడు; పరిశుద్ధ చరిత్రనుండి సమృద్ధిగా స్పష్టమగుచున్నట్లు, దావీదు అతనితో దీర్ఘమైనవియు రక్తపాతముగలవియునైన యుద్ధములు జరిగించెను. డా. లౌత్ కూడ సింహమే సూచింపబడుచున్నదని తలంచుచున్నాడు, (పరిశుద్ధ కవిత్వముపై అతని ఉపన్యాసములు, సంపుటి 1, పుట 135 చూడుడి;) మరియు ష్నూరర్, రోసెన్‌మ్యూలర్, మరికొందరును అదే అభిప్రాయమును అంగీకరించుచున్నారు.

మూల పదము קנה kane; దానినుండియే ఆంగ్ల పదమైన cane వచ్చినది.

వృషభముల సమూహము అనుదానిచేత కొందరు బలమైన నాయకులను గ్రహించుచుండగా, జనుల దూడలు అనుదానిచేత హోదాయందైనను అధికారమునందైనను ప్రత్యేకత లేని సామాన్య జనసమూహమును, విశేషముగా యౌవనులను వారు గ్రహించుచున్నారు. అయితే బిషప్ హార్న్ వంటి మరికొందరు, జనుల దూడలు అనుదానిచేత ఐగుప్తీయుల విగ్రహ దూడలు, అనగా వారు తమ మతారాధనకు విషయములుగా చేసికొనిన వారి ఏపిస్, ఓసిరిస్ మొదలైనవి సూచింపబడుచున్నవని తలంచుచున్నారు. హార్స్లీ, "దూడలయందు తమ బలమును ఉంచుకొనువారి సమాజము" అని చదువుచున్నాడు; అనగా, అతడు వివరించునట్లు, "దూడలను పూజించి, వాటిని తమ దేవతలుగా నమ్ముకొనిన ఐగుప్తు ప్రజలు."

కీర్తన 68:31-35

31. ఐగుప్తులోనుండి అధిపతులు వచ్చెదరు; కూషు శీఘ్రముగా దేవుని తట్టు తన చేతులు చాచును [లేక, చాచుటకు త్వరపడును]. 32. భూరాజ్యములారా, దేవుని గూర్చి పాడుడి: ప్రభువును కీర్తించుడి. సెలా. 33. పురాతనమైన ఆకాశాకాశములమీద వాహనమెక్కువానిని [అక్షరార్థముగా, ప్రాచీనకాలపు ఆకాశములమీద;] ఇదిగో! ఆయన తన స్వరముతో బలమైన స్వరమును వినిపించును. 34. ఇశ్రాయేలుమీద దేవునికి బలమును ఆరోపించుడి; ఆయన మహాత్మ్యమును ఆయన బలమును మేఘములలో ఉన్నవి. 35. దేవా! నీ పరిశుద్ధ స్థలములలోనుండి నీవు భీకరుడవు: ఇశ్రాయేలు దేవుడే తన ప్రజలకు బలమును శక్తిని అనుగ్రహించును. దేవుడు స్తుతింపబడును గాక!

31. ఐగుప్తులోనుండి అధిపతులు వచ్చెదరు. అతడు కృతజ్ఞతాస్తుతి యొక్క స్వరమును మరల ఆరంభించి, రాజులు వచ్చి దేవునికి కప్పము చెల్లించెదరని తాను ఇంతకుముందు నిశ్చయముగా చెప్పినదానిని స్థిరపరచుచున్నాడు. అతడు ముందుకు తెచ్చు ఉదాహరణలు ఐగుప్తీయులవియు కూషీయులవియు. ఈ ప్రవచనము క్రీస్తు వరకు విస్తరింపవలెనని ఇది తగినంతగా రుజువుచేయుచున్నది; ఆయనచేతనే ఐగుప్తీయులును కూషీయులును దేవుని పరిపాలన క్రిందికి తేబడిరి. శీఘ్రముగా చాచును అని అనువదింపబడిన תריף tarits అను పదమును, పరుగెత్తునట్లు చేయును అని అనువదించియుండవచ్చును. అయితే ఆ అలంకారము యొక్క కఠినత్వమును మృదువుచేయుట అవసరమని తోచెను. వారు లోబడుటయందు చూపు త్వరితత్వమునకు ఇది సూచనయో, లేక మనవిచేయువారికి సామాన్యమైన భంగిమయైనట్లుగా, క్షమాపణ వేడుకొనుటకు వారు తమ చేతులు చాచెదరని అతని భావమో సందేహాస్పదము. ఏ వ్యాఖ్యానము ప్రకారమైనను, సూచింపబడుచున్నది వారి లోబడుటయే; మరియు కూషును ఐగుప్తును మాత్రమే గాక, లోకములోని అతి దూర ప్రాంతములును దేవుని అధికారము క్రిందికి వచ్చునని దావీదు నిశ్చయముగా చెప్పుచున్నాడని తెలిసికొనుట చాలును.

ఈ మాటలకు, అనగా ברצי מתרפס-כסף mithrappes beratsey-kaseph అను మాటలకు, వివిధములైన మరికొన్ని వివరణలు ఇయ్యబడినవి; కాల్విను వీటిని, తమ పాదములతో వెండి ముక్కలను త్రొక్కుచు, అని అనువదించుచున్నాడు; విమర్శకులు వీటిని గూర్చి మిక్కిలి కలవరపడిరి. “బెర్లిన్ ఈ మాటలను 'calcantem frusta argenti' అని అనువదించి, దానిని 'pavimentum argento tessellatum' అని వివరించుచున్నాడు. డి రోస్సి ఈ మాటలను ఇట్లు వివరించుచున్నాడు: 'తమ గుఱ్ఱముల డెక్కల క్రింద వెండి రేకులతో ముందుకు సాగువారు.' కీర్తనలలోని ఎంపికచేయబడిన వాక్యభాగములపై ఇమ్మానుయేలు బెన్ సొలొమోను వ్రాసిన వ్యాఖ్యానములను డి రోస్సి ప్రచురించెను; అతడు ఈ క్రింది వివరణను ఇచ్చుచున్నాడు: "Dicit [vates scil.] quod Deus disperdit nationes, quae volunt malum inferre Israeli, et coetum taurorum, seu reges illustriores, ut reges Assyriae et Babylonis, quorum quisque conculcat frusta argentea; i e., incedunt cum lamina aurea sub pedibus suis ob multitudinem divitiarum suarum."” — రోజర్స్ కీర్తనల గ్రంథము, సంపుటి 2, పుట 223. డా. గెడ్డెస్ అనువాదము ఇది: "జనముల బలమైన ప్రభువుల సమూహము, వెండి పెంకులమీద నడచువారు;" మరియు కవి తూర్పు రాజుల భవనములలో వెండితో పరచబడిన నేలలను సూచించుచున్నాడని అతడు తలంచుచున్నాడు. డా. జబ్ ఈ పదబంధమును, "వెండి ముక్కలతో తమ్మును తాము ఉద్రేకపరచుకొనువారు" అని అనువదించి, ఐగుప్తీయులు సిస్ట్రా అను గణగణ మ్రోగు వాద్యములతో తమ విగ్రహ దూడల యెదుట నాట్యమాడుటకు ఇది సూచన అని ఎంచుచున్నాడు. వారు ఈ విగ్రహముల యెదుట నాట్యమాడుట వాడుకయని నిర్గమకాండము 32:6 నుండి స్పష్టమగుచున్నది; అక్కడ ఇశ్రాయేలు ప్రజలు ఐగుప్తు విగ్రహారాధనను అనుకరించి, బంగారు దూడ యెదుట కేకలు వేయుటకును నాట్యమాడుటకును లేచిరని మనకు బోధింపబడుచున్నది; ఏలయనగా 17, 18, 19 వచనములనుండి కనబడునట్లు, "ఆడుటకు లేచిరి" అను మాటల అర్థము అదే. మరియు వారు మతసంబంధమైన పండుగలలో సిస్ట్రమును వాడిరని హెరొడోటస్ తన చరిత్ర యొక్క రెండవ గ్రంథములో మనకు తెలియజేయుచున్నాడు. జబ్ ప్రకారము, వెండి ముక్కలు అను మాటలు సిస్ట్రము చుట్టు వ్రేలాడదీయబడిన చిన్న వదులైన లోహపు ముక్కలను సూచించుచున్నవి; ఆ వాద్యము వాయింపబడినప్పుడు అవి గణగణ ధ్వనిని పుట్టించెను. ఈ వర్ణన ఐగుప్తీయులకు సరిపోవుచున్నది; మరియు ఇది నిజముగా వారికే చెందునని తరువాతి వచనమునుండి కొంత సంభవముతో ఊహింపవచ్చును; అక్కడ, ముందటి వచనములో శపించి కోరబడిన ఈ జనము యొక్క లోపరచబడుట ఇక్కడ సంపూర్ణమైనట్లు భావింపబడినట్లుగా, "ఐగుప్తులోనుండి అధిపతులు వచ్చెదరు," అని చెప్పబడినది. టక్కర్ ఇక్కడ చాల మంచి వ్యాఖ్యానమును చేయుచున్నాడు. అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఐగుప్తు శక్తిని పడద్రోయుమని దావీదు మెస్సీయను వేడుకొనుచున్నాడు; అయితే వారి విగ్రహారాధనయందు తనకున్న అసహ్యముచేత, మిక్కిలి తిరస్కారపూర్వకమైన మాటలలో తప్ప వారిని పేర్కొనుటకు అతడు ఇష్టపడుట లేదు. వృషభములను దూడలను పూజించి, వెండి వాద్యముల ధ్వనికి బలిపీఠముల చుట్టు నాట్యమాడువారి సమాజమును గద్దించుము అని అతడు చెప్పుట లేదు; కాని ఆ ప్రజలను వారు పూజించిన విగ్రహములతో సమానముగా ఎంచుచున్నాడు, — 'వెండి తునకలకు (లేక ముక్కలకు) నాట్యమాడు వృషభముల దూడల సమాజము.'" "సిస్ట్రము అండాకారముగా, లేక భుజపట్టీ ఆకారములో విస్తరించిన అర్ధవృత్తముగా ఉండెను; దానికి అడ్డముగా ఇత్తడి తీగెలుండెను; అవి రంధ్రములలో కదలుచుండెను, వాటి చదునైన తలలచేత ఆ రంధ్రములలో నిలుపబడుచుండెను. వాయించువాడు సిస్ట్రమును తాళబద్ధముగా ఊపుటచేత దానిని వాయించెను; దానిచేత ఇత్తడి తీగెలు కీచుగాను బిగ్గరగాను ధ్వని చేసెను." — మాంట్.

తరువాతి వచనములో అతడు ఇంతకుముందుకంటె మరింత ముందుకు సాగి, దేవుని స్తుతించుమని భూరాజ్యములను పిలుచుచున్నాడు; ఒకప్పుడు ఆయనయెడల తమ విరోధముచేత పేరుపొందినవారు ఆయనను ఇష్టపూర్వకముగా ఆరాధించువారిలో ఎంచబడుదురని ఈ మాటలు సూచించుచున్నవి. నేను మరియొక చోట గమనించినట్లు, మనుష్యులు ఆయన నామము యొక్క స్తుతులను కీర్తింపకముందు దేవుని గూర్చిన జ్ఞానము కలిగియుండవలెను; మరియు మోషేయు ప్రవక్తలును స్తుతి బలులను అర్పించుటకు అన్యజనులను ఆహ్వానించుచున్నారను వాస్తవములో అన్యజనుల పిలుపునకు రుజువు మనకు కలదు. ఇంతవరకు దేవుని ఆరాధన పరిమితమైయుండిన ఒక దేశమునుండి అది లోకమంతటికి విస్తరించునని చెప్పుట వింతైనదిగాను నమ్మశక్యము కానిదిగాను కనబడకుండునట్లు, భూమి యొక్క సకల ప్రాంతములమీద దేవునికున్న న్యాయమైన ఆధిపత్యమును దావీదు నొక్కి చెప్పుచున్నాడు. ఆయన ఆకాశాకాశములమీద వాహనమెక్కుచున్నాడు; అనగా, ఈ కీర్తన ఆరంభమునందు మనము గమనించినట్లు, ఆయన సమస్త సృష్టిమీద సర్వోన్నతమైన అధికారము కలిగి, విశ్వమును తన చిత్తప్రకారము పరిపాలించుచున్నాడు. ఈ సత్యము దాని సాధారణ అన్వయములో సహితము దేవుని మహాత్మ్యమును గూర్చి భయభక్తులతో కూడిన తలంపును పుట్టించుటకు చక్కగా తగినది; అయితే ఇది ఇక్కడ ప్రవేశపెట్టబడుటకు గల మరింత ప్రత్యేకమైన కారణమును మనము విస్మరింపకూడదు. ఇంకను సంఘపు ఆవరణకు వెలుపల ఉండిన అన్యజనులను గూర్చి ప్రస్తావించిన పిమ్మట, సృష్టికర్తగా తనకున్న సార్వభౌమత్వమును బట్టి వారు దేవుని పరిపాలనలో చేర్చబడియున్నారని అతడు రుజువుచేయుచున్నాడు; మరియు ఆకాశములమీద ఆసీనుడైయున్నవాడు భూనివాసులనందరిని తన అధికారము క్రింద చేర్చుకొనుటలో ఆశ్చర్యపడవలసినదేదియు లేదని సూచించుచున్నాడు. ప్రాచీనకాలపు ఆకాశములు అను మాటచేత, ఆదినుండియే మానవ కుటుంబమంతయు ఆయన అధికారము క్రింద ఉండెనని సూచింపబడుచున్నది. ఆకాశముల నిర్మాణము యొక్క అపారతయు, వాటి చలనము యొక్క వేగమును, వాటిలో జరుగు పరస్పర విరుద్ధమైన పరిభ్రమణములును ఉన్నప్పటికిని, మిక్కిలి సంపూర్ణమైన క్రమమును సామరస్యమును కాపాడబడుచున్నవనియు, ఈ రమ్యమైనదియు సుందరమైనదియునైన క్రమము యుగయుగములుగా నిరాటంకముగా నిలుపబడుచున్నదనియు ఉన్న వాస్తవములో దేవుని మహిమగల శక్తికి విశేషమైన రుజువు మనకు కలదు. కావున ఆకాశముల ప్రాచీనత దేవుని హస్తకృత్యము యొక్క అసాధారణమైన శ్రేష్ఠతను మనకు ఎట్లు సిఫారసు చేయగలదో స్పష్టమగుచున్నది. ("హెబ్రీ మిక్కిలి బలమైనది: — 'కూషు తన చేతులను దేవుని తట్టు పరుగెత్తునట్లు చేయును.' ఆమె మిక్కిలి సంసిద్ధతతోను సంతోషముతోను తన శక్తిని ప్రభావమును దేవునికి అప్పగించును." — డా. ఆడమ్ క్లార్క్.) సృష్టి కార్యమును ప్రస్తావించిన పిమ్మట, అతడు ఉరుమును ప్రత్యేకముగా పేర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా కీర్తన 29:4 లోవలె, బలమైన స్వరము అనుదానిచేత అతని భావము అదే. ఇక్కడ వాడబడిన మాటలకు మనము రెండు అర్థములను చెప్పవచ్చును: ఆయన తన ఆజ్ఞాస్వరముచేత తమ ధ్వని యొక్క గంభీరతతో భూమ్యాకాశములను కదలించు ఉరుములను పిలుచుచున్నాడని గాని, లేక ఉరుమునందు ఆయన తన బలమైన స్వరమును వినిపించుచున్నాడని గాని. ఇప్పుడు ఉదహరింపబడిన ఆ మరియొక వాక్యభాగమును వ్యాఖ్యానించుచు, దేవుడు ఉరుముచున్నట్లు వర్ణింపబడుటలో ఔచిత్యము కలదని నేను ఇదివరకే కొంత విస్తారముగా చూపితిని; ఏలయనగా ఈ ప్రకృతి సంఘటన మరి దేనికంటెను ఎక్కువగా మనుష్యుల ఆత్మలమీద భయమును ముద్రించును. మరియు మన చంచలమైన తలంపులను మరింత బాగుగా నిలుపుటకు, లేక మరి సరిగా చెప్పవలెనంటే, మన నిర్లక్ష్యమును గద్దించుటకు, ఈ మాటలు ఇదిగో! లేక చూడుము! అను ఆశ్చర్యార్థక పదముతో ప్రవేశపెట్టబడుచున్నవి.

34. ఇశ్రాయేలుమీద దేవునికి బలమును ఆరోపించుడి. ఈ మాట ముందు వచ్చిన వాక్యమును సూచించుచున్నది; అందులో దేవుడు బలమైన లేక శక్తిగల స్వరమును వినిపించునని చెప్పబడినది. సరిగా చెప్పవలెనంటే, మనము ఆయనకు ఏదైనను ఇయ్యగలమని కాదు; అయితే ఆయనకు చెందవలసిన ఘనతను మనము నిలిపివేయుటకు మొగ్గుచూపువారమై యున్నాము గనుక, బలమైన స్వరముతో ఆయన ఉరుమునని తాను చెప్పినదానికి, మన వంతుగా మనము ఆయన స్తుతులను ఘోషించుటకు సిద్ధముగా ఉండవలెనను ఆజ్ఞను దావీదు జతచేయుచున్నాడు. అన్యజనములు మునిగియుండుటకు అలవాటుపడిన మతసంబంధమైన తప్పుడు తలంపులనుండి వారిని కాపాడుటకు, దేవుడు తన్నుతాను ప్రత్యేకముగా బయలుపరచుకొనిన ధర్మశాస్త్ర బోధకు అతడు వారిని మరల తీసికొని వచ్చుచున్నాడు; మరియు వారు దోషములో తప్పిపోకుండవలెనంటే, లోకము యొక్క సృష్టినుండియు పరిపాలననుండియు, దేవుడు మనుష్యులకు తన్నుతాను సన్నిహితముగా బయలుపరచుకొనుటకు దయతో తగ్గించుకొనిన ఆ బోధవరకు అవసరమైన మెట్లద్వారా వారు ముందుకు సాగవలెనని సూచించుచున్నాడు. దేవుడు ఇక్కడ ఇశ్రాయేలు దేవుడు అని చెప్పబడినప్పుడు ఇంతయు అందులో ఇమిడియున్నది. అయితే స్వరముతో చేయు స్తుతులచేత దేవుని శక్తిని కీర్తించుమని వారికి ఆజ్ఞాపించుటతో అతడు తృప్తిపడుట లేదు. విశ్వాసమును అభ్యసించుమని అతడు వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు; ఏలయనగా వాస్తవముగా, సర్వసమర్థమైన ఆయన సంరక్షణయందు విశ్రమించుటకంటె మెరుగుగా మనము దేవునికి బలమును ఆరోపింపలేము. ఈ విధముగా, ఆయన బలము మేఘములలో ఉన్నదని చెప్పిన పిమ్మట, ఆయన తన పరిశుద్ధ స్థలములలోనుండి భీకరుడని అతడు చేర్చుచున్నాడు; దీనిచేత, ఆయన తన శత్రువులను కలవరపరచుటకు చాలిన శక్తిని తన ఆలయములో ప్రయోగించుచున్నాడని భావము. కొందరు ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడిన పరిశుద్ధ స్థలములు భూమ్యాకాశములని గ్రహించుచున్నారు; కాని ఇది సందర్భముతో పొసగదు, ఏలయనగా ఇశ్రాయేలు దేవుడు తన ప్రజలకు బలమును అనుగ్రహించునని వెంటనే చేర్చబడుచున్నది. కావున కీర్తనకారుడు దేవుడు తన సంఘమును సంరక్షించుటను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని స్పష్టమగుచున్నది. ఇతర స్థలములలోవలె ఇక్కడను పరిశుద్ధస్థలమును గూర్చి మాటలాడుటలో బహువచనము వాడబడుచున్నది, ఏలయనగా గుడారము మూడు భాగములుగా విభజింపబడియుండెను. సంక్షేపముగా, "నేను మీ మధ్య నివసించెదను" అను వాగ్దానమును జ్ఞాపకము చేసికొనుచు, ఈ విధముగా దైవ సంరక్షణ యొక్క రెక్కల క్రింద భద్రముగా విశ్రమించుచు, ధైర్యముతో ఆయన నామమును ప్రార్థించుచు, దేవుని విశ్వాసులైన ప్రజలు నమ్మికకు సూచనగా గుర్తింపవలసినదిగా నిబంధన మందసమును అతడు చూపుచున్నాడు. ("ఇది ఉరుము మెరుపు అను ప్రకృతి సంఘటనలను సూచించుచున్నది; ఏలయనగా విద్యుత్ ద్రవము ఎదిరింపశక్యముకాని శక్తి అని — అది ప్రాణమును నశింపజేయుచు, గోపురములను దుర్గములను ముక్కలుగా చీల్చుచు, మిక్కిలి బలమైన సింధూర వృక్షములను చీల్చుచు, మిక్కిలి గట్టి బండలను పగులగొట్టుచున్నదని — సమస్త జనములు గమనించియున్నవి; మరియు మిక్కిలి జ్ఞానోదయము పొందిన జనములు దానిని దేవుని శక్తికిని సార్వభౌమత్వమునకును విశేషమైన ప్రత్యక్షతగా న్యాయముగా ఎంచియున్నవి." — గ్రీన్‌ఫీల్డ్.) ఇతరులనుండి వేరుగా దేవుని కాపుదలయందు నమ్మికయుంచుటకు ఇశ్రాయేలునకు ఏ హక్కు కలిగియుండినను, అది పూర్తిగా వారు దేవుని ప్రత్యేక స్వాస్థ్యముగా ఏర్పరచబడిన ఉచిత కృపా నిబంధనమీదనే ఆధారపడియుండెను. అయితే కీర్తనకారుడు చెప్పుచున్న తన శక్తి యొక్క ఈ భీకరమైన ప్రదర్శనలను దేవుడు తన సంఘము పక్షమున ఇప్పటికిని ప్రయోగించుచునే యున్నాడని జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను.