పితరులను ప్రవక్తలను గూర్చి

మహాసభలను గూర్చి ఆ పాత చినిగిన పీలికల తోలుమీద కూర్చుండి, దాని కుట్లు ఎగిరిపోవునట్లు దానిని చితకబాదెడివాడను; కాని వారు వెలుగును తప్పించుకొనుచున్నారు. పోయిన సంవత్సరము ఈ సమయమున ప్రొటెస్టంటుల కొరకు ఎవడును ఒక దమ్మిడీయైనను ఇచ్చియుండడు; భక్తిహీనులైన పోపు పక్షపాతులు మన విషయములో అంత నిశ్చయముగా ఉండిరి. ఏలయనగా అత్యంత కృపగల నా ప్రభువును యజమానుడునైన సాక్సనీ ఎలెక్టరు అధిపతి ఇతర అధిపతులకంటె ముందుగా సభకు వచ్చినప్పుడు, పోపు పక్షపాతులు దానికి మిక్కిలి ఆశ్చర్యపడిరి; ఏలయనగా అతడు హాజరుకాడని వారు నిజముగా నమ్మిరి, ఎందుకనగా వారు ఊహించినట్లు, అతని వ్యవహారము వెలుగులోనికి తేబడలేనంత చెడ్డదియు హేయమైనదియు. కాని ఏమి జరిగెను? ఇదే: తాము అత్యంత నిశ్చింతగా ఉన్న సమయములోనే వారు మహా భయముతోను దిగులుతోను ముంచివేయబడిరి, ఏలయనగా ఎలెక్టరు అధిపతి, యథార్థుడైన అధిపతి వలె, అంత పెందలకడనే ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో ప్రత్యక్షమాయెను.

పోపు పక్షమునకు చెందిన అధిపతులు వేగముగా ఇన్స్‌బ్రుక్‌కు పరుగెత్తిరి; అక్కడ వారు జార్జి అధిపతితోను బాడెన్ మార్క్విస్‌తోను గంభీరముగా ఆలోచనసభ జరిపిరి; ఎలెక్టరు అధిపతి సభకు అంత ముందుగా రావడములోని అర్థమేమో అని వారందరు ఆశ్చర్యపడిరి; చక్రవర్తి కూడ విస్మయమొంది, తాను సురక్షితముగా రాకపోకలు సాగించగలడా అని సందేహించెను; అందుచేత ఆ అధిపతులు తమ దేహముతోను ఆస్తితోను రక్తముతోను చక్రవర్తి పక్షమున నిలుతుమని వాగ్దానము చేయవలసివచ్చెను; చక్రవర్తిగారు మరింత సురక్షితముగా ఉండుటకై ఒకడు ఆరువేల గుఱ్ఱపు రౌతులను పోషించుటకు ముందుకు వచ్చెను, మరియొకడు అన్ని వేల కాల్బలమును, ఇత్యాది. అప్పుడు ఆశ్చర్యములలో ఆశ్చర్యము కనబడెను; దేవుడు సత్యమునకు శత్రువులైనవారిని భయముతోను పిరికితనముతోను మొత్తెను. ఆ సమయమున సాక్సనీ ఎలెక్టరు అధిపతి ఒంటరిగా, కేవలము నూరవ గొఱ్ఱెగా ఉండినను, మిగిలినవారు తొంబది తొమ్మిదిమంది అయినను, వారందరు వణకి భయపడునట్లు జరిగెను. వారు అసలు విషయమునకు వచ్చి, ఆ వ్యవహారమును చేపట్టుట మొదలుపెట్టినప్పుడు, దేవుని వాక్యము పక్షమున నిలిచినవారు చాల చిన్న గుంపుగానే కనబడిరి. కాని ఆ చిన్న గుంపు తమతో కూడ బలవంతుడును శక్తిమంతుడునైన

రాజును, చక్రవర్తులందరికిని రాజులందరికిని పైనున్న రాజును, అనగా దేవుని శక్తిగల వాక్యమైన క్రీస్తు యేసును వెంటబెట్టుకొని వచ్చెను.

అప్పుడు పోపు పక్షపాతులందరు కేకలు వేసి ఇట్లనిరి: అయ్యో, ఇంత చిన్నదియు అల్పమైనదియునైన గుంపు సామ్రాజ్య అధికారమునకు విరోధముగా నిలుచుట సహింపరానిది. కాని సైన్యములకధిపతియగు ప్రభువు అధిపతుల ఆలోచనలను వ్యర్థము చేయును. ధన్యుడైన మన రక్షకుని మరణమునకు అప్పగించుటకు పిలాతుకు అధికారముండెను, కాని అతడు ఇష్టపూర్వకముగా అట్లు చేయగోరలేదు. అన్నయును కయపయును ఇష్టపూర్వకముగా అట్లు చేయగోరిరి, కాని చేయలేకపోయిరి.

చక్రవర్తి, తన మట్టుకు, మంచివాడును యథార్థవంతుడును; కాని పోపు పక్షమునకు చెందిన బిషప్పులును కార్డినల్సును నిస్సందేహముగా దుష్టులు. చక్రవర్తి ఇప్పుడు నిర్దోష రక్తములో తన చేతులు కడుగుకొనుటకు నిరాకరించుచున్నాడు గనుక, వెఱ్ఱెత్తిన అధిపతులు కదలి, ఆ మంచి చక్రవర్తిని అత్యధికముగా తిరస్కరించి ఖండించుచున్నారు. రక్తపాతము లేకుండా సభ ముగియవలసివచ్చినందున పోపు కూడ కోపముతో ముక్కలైపోవునంతగా ఉన్నాడు; కాబట్టి అతడు చక్రవర్తి తలమీది కిరీటమును తీసి బవేరియా తలమీద పెట్టవలెనని ఉద్దేశించి, బవేరియా డ్యూకుకు ఖడ్గమును పంపుచున్నాడు; కాని అతడు దానిని నెరవేర్చలేడు. ఈ విధముగా దేవుడు ఆ వ్యవహారమును క్రమపరచెను; రాజులును, అధిపతులును, అవును, పోపు స్వయముగా కూడ చక్రవర్తిని విడిచిపోయిరి, మనము అతనితో కలిసితిమి; ఇది దేవుని సంరక్షణ యొక్క గొప్ప ఆశ్చర్యకార్యము; అపవాది మనకు విరోధముగా ఎవనిని ఉపయోగించగోరెనో, వానిని దేవుడు తీసికొని మన పక్షమున ఉపయోగించుచున్నాడు. ఓ ఆశ్చర్యములన్నిటికి మించిన ఆశ్చర్యము!

సంఘ పితరులను గూర్చి సంఘ పితరులను గూర్చి DXXV.

పితరుల రచనలు సంఘములో స్వీకరించబడి గొప్ప మెప్పు పొందియున్నవి గనుక, వాటిని మరీ సూక్ష్మముగా విమర్శించుటకు నేను సాహసించను; ఏలయనగా అట్లు చేసినయెడల నేను మతభ్రష్టునిగా ఎంచబడుదును; కాని క్రిసోస్టమ్‌ను చదువువాడు, అతడు ముఖ్యాంశముల నుండి దారితప్పి ఇతర విషయములకు వెళ్లుచున్నాడనియు, అసలు విషయమునకు సంబంధించినదానిని గూర్చి ఏమియు, లేక చాల కొంచెమే చెప్పుచున్నాడనియు కనుగొనును. నేను హెబ్రీయులకు వ్రాసిన పత్రికను వివరించుచు, దానిమీద క్రిసోస్టమ్ వ్రాసినదానిని తెరచిచూచినప్పుడు, ప్రయోజనకరమైనది ఏమియు కనుగొనలేదు; అయినను ఆ కాలములో అతడు ప్రధాన వాగ్మిగా ఉండినందున, అతడు నిష్ప్రయోజనముగా బోధించినను, అతనికి అనేక శ్రోతలు ఉండిరని నేను నమ్ముచున్నాను; ఏలయనగా బోధకుని ముఖ్య పని యథార్థముగా బోధించుటయు, తాను నిలిచియున్న ముఖ్యాంశములను ఆధారములను శ్రద్ధగా గమనించుటయు, శ్రోతలు సరిగా గ్రహించి: ఇది చక్కగా బోధించబడినది అని చెప్పగలుగునట్లు వారికి ఉపదేశించి బోధించుటయునై యున్నది. ఇది జరిగిన తరువాత, తన విషయమును అలంకరించుటకును ప్రజలను హెచ్చరించుటకును అతడు వాక్చాతుర్యమును ఉపయోగించుకొనవచ్చును.

విశ్వాసమును గూర్చి పితరుల గ్రంథములలో ఎంత గొప్ప అంధకారమున్నదో చూడుడి; అయినను నీతిమంతునిగా తీర్చబడుట అను అంశము మరుగుపరచబడినయెడల, మానవజాతి యొక్క అతి ఘోరమైన పొరపాటులను అణచివేయుట అసాధ్యము.

పరిశుద్ధ జెరోము, నిజముగా, మత్తయిని గూర్చియు, గలతీయులకు తీతుకు వ్రాసిన పత్రికలను గూర్చియు వ్రాసెను; కాని అయ్యో! చాల చల్లగా వ్రాసెను. అంబ్రోస్ మోషే మొదటి గ్రంథమును గూర్చి ఆరు గ్రంథములు వ్రాసెను, కాని అవి చాల పేలవమైనవి.

ఆగస్టీను విశ్వాసమును గూర్చి ప్రయోజనకరమైనది ఏమియు వ్రాయలేదు; ఏలయనగా పెలాజియనులకు విరోధముగా పోరాడుటలో వారి చేతనే అతడు మొదట మేల్కొలుపబడి మనుష్యునిగా చేయబడెను. రోమీయులకు గలతీయులకు వ్రాసిన పత్రికలపై, ఏదైనను పవిత్రముగాను సరిగాను బోధించబడిన ఏ వ్యాఖ్యానమును నేను కనుగొనలేకపోవుచున్నాను. ఓ, సిద్ధాంతపు పవిత్రత విషయములో ఇప్పుడు మనకు ఎంత ధన్యమైన కాలము కలదు; కాని అయ్యో! మనము దానిని కొంచెముగానే ఎంచుచున్నాము. పితరుల తరువాత పోపు వచ్చెను; అతడు తన కీడుకరమైన సంప్రదాయములతోను మానవ నియమములతోను, పగిలిన నీటిమేఘము వలెను జలప్రళయము వలెను, సంఘమును ముంచెత్తి, మాంసము తినుట, ఫ్రయర్ల ముసుగు అంగీలు, మిస్సాలు మొదలైనవాటి విషయములో మనస్సాక్షులను చిక్కులో పెట్టెను; ఆ విధముగా అతడు ప్రతిదినము హేయమైన పొరపాటులను క్రీస్తు సంఘములోనికి తెచ్చెను; తన స్వంత పని సాధించుకొనుటకై, Evangelio non crederem (సువార్తను నేను నమ్మను), ఇత్యాది అని పరిశుద్ధ ఆగస్టీను చెప్పిన వాక్యమును పట్టుకొనెను. ఆగస్టీను ఆ వాక్యమును పలుకుటకు కారణమేమో ఆ గాడిదలు చూడలేకపోయిరి; అతడు దానిని మానికేయులకు విరోధముగా పలికెను, అనగా: మిమ్మును నేను నమ్మను, ఏలయనగా మీరు శిక్షావిధి పొందిన అబద్ధ బోధకులు; కాని తప్పిపోలేని, క్రీస్తు వధువైన సంఘమును నేను నమ్మి దానితో ఏకీభవించుచున్నాను, అని అతని భావము.

జెరోముకు చాలకాలము ముందు ఎపిఫానియస్ సంఘ చరిత్రను సంకలనము చేసెను; అతని రచనలు మంచివియు ప్రయోజనకరమైనవియు; వివాదాస్పద వాదములనుండి వేరుచేసినయెడల, అవి ముద్రించదగినవి.

సంఘ పితరులను గూర్చి DXXVIII.

ప్రుడెన్షియస్ యొక్క స్తుతిగీతములును ఆత్మీయ పాటలును నాకు మిక్కిలి ఇష్టము; క్రైస్తవ కవులలో అతడు శ్రేష్ఠుడు; అతడు వర్జిల్ కాలములో జీవించియుండినయెడల, హోరేస్ కంటె ఎక్కువగా కొనియాడబడియుండెడివాడు. ప్రుడెన్షియస్ పద్యములు పాఠశాలలలో చదువబడవలెనని నేను కోరుచున్నాను; కాని పాఠశాలలు ఇప్పుడు అన్యజనులవిగా మారినవి, పరిశుద్ధ లేఖనము వాటినుండి వెళ్లగొట్టబడి, తత్వశాస్త్రము ద్వారా కల్తీచేయబడినది.

మనము పితరులను జాగ్రత్తగా చదువవలెను, వారిని బంగారు త్రాసులో ఉంచి తూచవలెను; ఏలయనగా వారు తరచుగా తొట్రిల్లి దారితప్పిరి, తమ గ్రంథములలో అనేక సన్యాసపు విషయములను కలిపిరి. అబద్ధ బోధకులతో కంటె, పితరుల రచనలనుండి తనను తాను విడిపించుకొనుటకే ఆగస్టీనుకు ఎక్కువ పనియు శ్రమయు కలిగెను. సువార్తలో ప్రస్తావించబడిన, యజమానుడు తన దాసులకు వడ్డికి పెట్టుటకు ఇచ్చిన ఐదు తలాంతులను (నాణెములను), పశువులకు కూడ ఉన్న పంచేంద్రియములని గ్రెగొరీ వివరించుచున్నాడు. రెండు తలాంతులను అతడు బుద్ధియు గ్రహింపుయు అని అర్థము చెప్పుచున్నాడు.

పితరుల గ్రంథములను నేను ఎంత ఎక్కువగా చదువుదునో, అంత ఎక్కువగా నాకు అభ్యంతరము కలుగుచున్నది; ఏలయనగా వారు కేవలము మనుష్యులే, సత్యము చెప్పవలెనంటే, తమ కీర్తితోను అధికారముతోను క్రీస్తు యొక్క పరిశుద్ధ అపొస్తలుల గ్రంథములను రచనలను తక్కువచేసిరి. పోపు పక్షపాతులు ఇట్లు చెప్పుటకు సిగ్గుపడలేదు: లేఖనము ఏమిటి? మనము పరిశుద్ధ పితరులను బోధకులను చదువవలెను, ఏలయనగా వారు లేఖనము నుండి తేనెను తీసి పీల్చిరి. దేవుని వాక్యము తమకు తప్ప మరెవరికిని అర్థము కాకూడదు, గ్రహింపబడకూడదు అన్నట్లు; అయితే పరలోకపు తండ్రి: "ఈయన మాట వినుడి" అని సెలవిచ్చుచున్నాడు; ఆయన సువార్తలో ఉపమానములతోను పోలికలతోను మిక్కిలి స్పష్టముగా బోధించెను.

పండితులందరిలో (డాక్టర్లందరిలో) ఆగస్టీను అత్యంత సమర్థుడును పవిత్రుడును; కాని అతడు తనంతట తానే విషయములను వాటి మూలస్థితికి తిరిగి తేలేకపోయెను; యూదులు తమ చట్టములతో సంఘమును కలవరపెట్టిన దానికంటె బిషప్పులు తమ సంప్రదాయములతోను నియమములతోను దానిని ఎక్కువగా కలవరపెట్టిరని అతడు తరచుగా ఫిర్యాదు చేయుచుండెను.

విశ్వాసులైన క్రైస్తవులు ధన్యుడైన మన రక్షకుడగు క్రీస్తు యొక్క రాయబారమును, ఆయన చెప్పుదానిని మాత్రమే లక్ష్యపెట్టవలెను. మానవ అధికారము, శక్తి, కీర్తి ద్వారా సువార్తను మార్చి అర్థము చెప్పువారందరు మిక్కిలి క్రైస్తవ విరుద్ధముగాను దేవునికి విరోధముగాను ప్రవర్తించుచున్నారు. ఏ లౌకిక ప్రభువును తన రాయబారి తన ఆదేశములను ఒక్క మాటలోనైనను మీరుటకు అనుమతించడు; అయినను మనము, ఈ పరలోకపు దైవిక రాయబారములో, మన స్వంత వ్యర్థ ఊహల చొప్పునను స్వేచ్ఛాచిత్తము చొప్పునను మన పరలోకపు ఆదేశములకు కలుపుటకును వాటినుండి తీసివేయుటకును సాహసించునంత అహంకారులమగుచున్నాము.

ఈ సమయములో పరిశుద్ధ పేతురు స్వయముగా వచ్చి, పరిశుద్ధ లేఖనములోని అంశములన్నిటిని బోధించి, పోపు అధికారమును, శక్తిని, ప్రాధాన్యమును మాత్రమే నిరాకరించి, సంఘ పితరులను గూర్చి పోపు క్రైస్తవ లోకమంతటికి శిరస్సు కాడని చెప్పినయెడల, వారు అతనిని ఉరితీయించుదురని నేను నిశ్చయముగా నమ్ముచున్నాను. అవును, క్రీస్తు స్వయముగా మరల భూమిమీద ఉండి బోధించినయెడల, నిస్సందేహముగా పోపు ఆయనను మరల సిలువవేయును. కాబట్టి మనము కూడ అదే విధమైన వ్యవహారమును ఎదురుచూడవలెను; కాని పోపుమీద కట్టుటకంటె క్రీస్తుమీద కట్టుట మేలు. ఈ జీవితము తరువాత మరియొక జీవితము కలదని నేను నా హృదయపూర్వకముగా నమ్మనియెడల, నేను వేరొక పాట పాడి, భారమును వేరొకని మెడమీద వేసెడివాడను.

బైబిలుపై లైరా వ్యాఖ్యానములు సర్వ మెప్పునకు యోగ్యమైనవి. వాటిని శ్రద్ధగా చదువవలెనని నేను ఆజ్ఞాపించుదును, ఏలయనగా అవి మిక్కిలి మంచివి, ముఖ్యముగా పాత నిబంధన యొక్క చారిత్రక భాగముపై.

క్రొత్త నిబంధనలో బాగుగా ప్రావీణ్యముగలవానికి లైరా చాల ప్రయోజనకరుడు. పౌలుస్ యొక్కయు సిమిగెరుస్ యొక్కయు వ్యాఖ్యానములు చాల చల్లనివి; లైరాను మరల ముద్రించినయెడల, వాటిని విడిచిపెట్టి వదిలివేయవచ్చును.

జెరోమును సంఘ బోధకులలో లెక్కించకూడదు, ఏలయనగా అతడు అబద్ధ బోధకుడు; అయినను క్రీస్తునందలి విశ్వాసము ద్వారా అతడు రక్షించబడెనని నేను నమ్ముచున్నాను. అతడు క్రీస్తును గూర్చి మాటలాడడు, కేవలము ఆయన నామమును తన నోటిలో మోయుచున్నాడు.

నేను చేరియుండిన టెర్మినిస్టులు ఉన్నత పాఠశాలలలోని ఒక శాఖవారు; వారు థామిస్టులను, స్కోటిస్టులను, ఆల్బర్టిస్టులను వ్యతిరేకింతురు; వారి స్థాపకుడైన ఓక్హామ్ పేరట వారు ఓక్హామిస్టులు అని కూడ పిలువబడుదురు. వారు అన్నిటికంటె క్రొత్త శాఖవారు, పారిస్‌లో బలవంతులు కారు.

వారి మధ్య ప్రశ్న ఇది: థామస్ మరియు ఇతరులు ఎంచినట్లు, humanitas (మానవత్వము) అను పదము ప్రతి మానవ ప్రాణిలో నివసించు సాధారణ మానవత్వము అని అర్థమిచ్చునా అని. ఓక్హామిస్టులును టెర్మినిస్టులును ఇట్లు చెప్పుదురు: అది సాధారణముగా కాదు, ప్రతి మానవ ప్రాణిని గూర్చి ప్రత్యేకముగా చెప్పబడినది; మానవ ప్రాణి యొక్క చిత్రము ప్రతి మానవ ప్రాణిని సూచించునట్లు.

వారు ఒక విషయమును దాని స్వంత సరైన పదములలో మాటలాడుదురు, వాటిని వింత రీతిగా అన్వయించరు గనుక వారు టెర్మినిస్టులు అని పిలువబడుదురు. వడ్రంగితో మనము అతని పరిభాషలోనే, అతని వృత్తిలో వాడబడు పదములతోనే, ఉలి, గొడ్డలి అనువాటితో మాటలాడవలెను. అదే విధముగా మనము క్రీస్తు మాటలను అలాగే నిలువనిచ్చి, సంస్కారములను గూర్చి in suis teminis (వాటి స్వంత పదములలో), క్రీస్తు వాడి పలికిన పదములతోనే మాటలాడవలెను; "దీనిని చేయుడి" అనుదానిని "దీనిని అర్పించుడి" అని మార్చకూడదు; corpus (శరీరము) అను పదము రెండు రూపములను సూచించకూడదు; పోపు పక్షపాతులు ఆ మాటలను చీల్చి హింసించి, స్పష్టమైన పాఠమునకు విరోధముగా బుద్ధిపూర్వకముగా వాటిని వక్రీకరించుచున్నారు.

వాక్యముల గురువు (Master of Sentences) అయిన పేతురు లొంబార్డ్ చాల శ్రద్ధగల మనుష్యుడు, ఉన్నతమైన గ్రహింపుగలవాడు; అతడు అనేక శ్రేష్ఠమైన విషయములు వ్రాసెను. అతడు పరిశుద్ధ లేఖనములకు పూర్తిగా తన్నుతాను అప్పగించుకొనియుండినయెడల, అతడు నిజముగా సంఘమునకు గొప్ప, అగ్రగణ్యుడైన పండితుడై యుండెడివాడు; కాని అతడు తన గ్రంథములలో నిష్ప్రయోజనమైన ప్రశ్నలను ప్రవేశపెట్టి, సమస్తమును కుతర్కముతో కలగాపులగము చేసెను. పాండిత్యవాద (స్కాలస్టిక్) దైవశాస్త్రజ్ఞులు

సంఘ పితరులను గూర్చి సూక్ష్మమైన సున్నితమైన బుద్ధిగలవారు, కాని వారు మనవంటి కాలములలో జీవించలేదు. మానవజాతి సంపూర్ణముగా, పవిత్రముగా, ఆరోగ్యముగా లేదనియు, కొంతవరకు గాయపడియున్నదనియు బోధించునంతవరకు వారు వచ్చిరి; అయినను ప్రజలు కృప లేకుండా తమ స్వంత శక్తిచేత ధర్మశాస్త్రమును నెరవేర్చగలరనియు, కృపను పొందిన తరువాత తమ స్వంత శక్తిచేత మరింత సులభముగా ధర్మశాస్త్రమును నెరవేర్చగలరనియు వారు చెప్పిరి.

అట్టి మరియు అటువంటి భయంకరమైన విషయములను వారు బోధించిరి; కాని వారు ఆదాము పతనమును చూడలేదు, అనుభవించలేదు; దేవుని ధర్మశాస్త్రము ఆత్మీయమైన ధర్మశాస్త్రమనియు, అది దేహములోను ఆత్మలోను, లోపలను బయటను సంపూర్ణమైన పూర్తి విధేయతను కోరుచున్నదనియు గ్రహించలేదు.

గాబ్రియేల్ బీల్ మిస్సా కానన్‌పై ఒక గ్రంథము వ్రాసెను; ఆ కాలములో నేను దానిని శ్రేష్ఠమైనదిగా ఎంచితిని; దానిని చదివినప్పుడు నా హృదయము రక్తమోడెను. నన్ను హింసించిన ఆ గ్రంథములను నేను ఇంకను దాచియుంచుకొనుచున్నాను. స్కోటస్ Magister sententiarum (వాక్యముల గురువు) పై చాల చక్కగా వ్రాసెను, ఆ విషయములపై బోధించుటకు శ్రద్ధగా ప్రయత్నించెను.

ఓక్హామ్ సమర్థుడును వివేకియునైన మనుష్యుడు.

పితరులను ప్రవక్తలను గూర్చి పితరులను ప్రవక్తలను గూర్చి DXXXIX.

దావీదు పతనము మిక్కిలి అభ్యంతరకరమైనది, ఏలయనగా ఆ పరిశుద్ధుడు వ్యభిచారములోను, హత్యలోను, దేవుని తృణీకరించుటలోను పడెను. తరువాత దేవుడు అతనిని ఎంతగా దర్శించి శిక్షించెననగా, జనమంతయు అతనిని విడిచిపెట్టెను. అతని సలహాదారులు—అవును, అతని అత్యంత ప్రియమైన కుమారుడు—అతనికి విరోధముగా కుట్రపన్ని జట్టుకట్టిరి; అంతకుముందు అతడు అంత గొప్ప భాగ్యము కలిగి అంత గౌరవముతో ఎంచబడియుండెను.

ఈ అభ్యంతరముల కారణముగా భక్తిహీనులు నిస్సందేహముగా డంబములు పలికి ఇట్లనిరి: "ఇప్పుడు రాజు ఎక్కడ? ఇప్పుడు అతని దేవుడెక్కడ? అతని మంచి భాగ్యమును అభివృద్ధియు ఏమాయెను?"

ఏలయనగా దావీదు కంటె బలవంతులైన రాజులు అనేకులు ఉండిరనుటకు సందేహము లేదు; మోయాబీయుల రాజు వలె; యెషయా అతనిని మూడేండ్ల పెయ్య అని పిలుచుచున్నాడు; అనగా, బలమైనది, శక్తిగలది, బలిసినది.

లోకములో ఎల్లప్పుడు ఇట్లే జరుగుచు వచ్చినది—దైవభక్తిగలవారికి కీడును, భక్తిహీనులకు మేలును కలుగుచు వచ్చినది; దీనిని గూర్చి అనేక కీర్తనలలో మొర్ర పెట్టబడినది. ఈనాడు కూడ, పోపు పక్షమునకు చెందిన బిషప్పులును భక్తిహీనులైన అధిపతులును గొప్ప ఘనతలోను ఐశ్వర్యములోను అధికారములోను జీవించుచుండగా, మంచివారును దేవునికి భయపడువారునైన ప్రజలు దారిద్ర్యములోను అవమానములోను కష్టములోను ఉండుటను మనము చూచుచున్నాము.

గ్రీకు విషాదాంత నాటకములు దావీదు చరిత్రతో పోల్చదగినవి కావు.

రాజులును, అధిపతులును, పాలకులును, మంత్రులును అందరు అవశ్యముగా పాపము చేయుదురు, కాబట్టి వారికి పాపక్షమాపణ ప్రత్యేకముగా అవసరము. ఆహాబు రక్షించబడెనని నేను నిశ్చయముగా నమ్ముచున్నాను, ఏలయనగా దేవుడు ప్రవక్తలతో: "ఆహాబు పాపము ఎదుట తన్నుతాను ఎట్లు తగ్గించుకొనుచున్నాడో నీవు చూచుచున్నావా?" అని సెలవిచ్చెను. ఏలయనగా దేవుడు ఎవనికి మాటను, అనగా తన వాక్యమును వాగ్దానమును అనుగ్రహించునో, వానికి మేలే కలుగును. కాబట్టి, లేఖనములు అతని మరణము వరకు అతనికి విరోధముగా సాక్ష్యమిచ్చుచున్నను, నిస్సందేహముగా అతడు రక్షించబడెను. అతడు మెస్సీయా వాగ్దానమును నమ్మెను, ఆ విధముగా తన మరణమున పాపక్షమాపణను పట్టుకొనెను. అదే విధముగా, ఎవరిని గూర్చి లేఖనము: "అతడు తన పితరులతో కూడ నిద్రించెను" అని చెప్పుచున్నదో, వారందరు పరలోకములో ఉన్నారని నేను నిశ్చయముగా నమ్ముచున్నాను. ఏలయనగా నిద్రించెను అను ఈ మాట లేఖనములలో ఏదో మేలును సూచించుచున్నది.

కాని ఎవరిని గూర్చి: వారు శత్రువుల చేత నిర్మూలము చేయబడి చంపబడిరి, లేక క్రూరమృగముల చేత మ్రింగివేయబడి ముక్కలుగా చీల్చబడిరి అని వ్రాయబడియున్నదో, వారు నశించి శిక్షావిధి పొందిరని నేను నమ్ముచున్నాను.

దేవాలయమును కట్టవలెనని దేవుడు దావీదుకు ఆజ్ఞ ఇచ్చినను, అతడు దానిని నెరవేర్చలేకపోయెను, ఏలయనగా అతడు విస్తారముగా రక్తము చిందించెను, ఖడ్గమును ధరించెను; అతడు దానిలో తప్పు చేసెనని కాదు, రక్తపాతము లేని సమాధానకరమైన రాజ్యము కలిగియుండవలసిన క్రీస్తుకు అతడు సూచనగా లేక ఛాయగా ఉండలేకపోయెను. కాని సమాధానపురుషుడు అని పిలువబడిన సొలొమోను దానిని నెరవేర్చవలసియుండెను; అతని ద్వారా క్రీస్తు రాజ్యము సూచించబడెను.

యూదా మక్కబీయుని కాలములో ఉన్నట్లే మనకును ఉన్నది; అతడు తన ప్రజలను కాపాడెను, అయినను పరిపాలనను స్వాధీనపరచుకొనియున్న శత్రువులను అణచివేయలేకపోయెను; అదే సమయములో అతని స్వంత