తరువాతి సంవత్సరములు

బాలిశమైన నిష్ప్రయోజనమైన క్రియలు, అనగా జపమాలల ఆచారము, పరిశుద్ధుల ప్రార్థనలు, సన్యాస ప్రతిజ్ఞలు, ఊరేగింపులు, ఉపవాసములు, పండుగ దినములు, సహోదర సమాజములు, కొన్ని దినములలో మాంసమును విసర్జించుట—వీటన్నిటిని ఆ ఒప్పుకోలు త్రోసిపుచ్చి హేతువు యొక్క బహిష్కారము క్రింద ఉంచెను—వీటి విషయమై, తమ కాలమునకు ముందు ఎవరును పెద్దగా ప్రస్తావింపని నిజమైన క్రైస్తవ క్రియలను ఆచరింపవలెనని తాము నొక్కి చెప్పుచున్నను,

"మనుష్యుడు విశ్వాసము ద్వారా మాత్రమే నీతిమంతునిగా తీర్చబడునని తాము ఇంకను బోధించుచున్నామని ప్రొటెస్టెంటులు చేర్చిరి; అది సంఘ చరిత్రను గూర్చిన కేవల జ్ఞానమైన విశ్వాసము కాదు, దుష్టులును దయ్యములు సహితము కలిగియుండు విశ్వాసము కాదు, గాని చరిత్రను మాత్రమే కాక ఆ చరిత్ర యొక్క ఫలములను నమ్ము విశ్వాసము, క్రీస్తు ద్వారా మనకు అవసరమైన కృపను రక్షణను పొందుదుమని నమ్ము విశ్వాసము."*

"మా సంఘములలో ఒప్పుకొనబడు సిద్ధాంతము యొక్క సంక్షేపము ఇదే," అని బేయర్ పలికెను; "ఈ వివరణవలన, మేము లేఖనములను గాని, విశ్వవ్యాప్త సంఘమును గాని, పితరులు వర్ణించిన ప్రకారముగా ఉన్న రోమా సంఘమును సహితము గాని ఏ విషయములోను వ్యతిరేకింపలేదని తెలియవచ్చును; ఇది ఇట్లుండగా, మమ్మును అబద్ధ బోధకులని త్రోసివేయుట ఐక్యతకును ప్రేమకును విరోధమైన అపరాధము."†

ఇంతటితో ఆ ఒప్పుకోలు యొక్క మొదటి భాగము ముగిసెను; సంస్కరణ ఆధారపడియున్న లేఖనానుసారమైన పునాదులను వివరించుటయే దాని ఉద్దేశము.

రెండవ భాగము, సంస్కరణ ఉద్యమమునకు కారణమైన దురాచారములను వివరించుటకు కేటాయింపబడెను.

ఇవి వేర్వేరు శీర్షికల క్రింద విభజింపబడెను:

1. ప్రభువు రాత్రి భోజన ఆచరణలో సామాన్య విశ్వాసులకు పాత్రను నిరాకరించుట.

* ఊర్కుండ్. కన్ఫెస్సియో.

2. యాజకుల బ్రహ్మచర్యము; ఇది సువార్త స్వాతంత్ర్యమునకు విరుద్ధమైనదనియు, గొప్ప కీడులను పుట్టించునదనియు ప్రకటింపబడెను.

3. మిస్సా యొక్క దురాచారములు; "వాటిని," అని ఒప్పుకోలు చెప్పుచున్నది, "బలిగా తప్ప మేము పూర్తిగా రద్దుచేయలేదు; బలి అను విషయములో, క్రీస్తు విధించిన షరతులను పాపి నెరవేర్చితేనే తప్ప, పాపముల ప్రాయశ్చిత్తమునకు దానికి ఏ శక్తియు లేదు."

4. చెవిలో చెప్పు పాపపు ఒప్పుకోలు; దాని ఫలము పశ్చాత్తాపపడువాని విశ్వాసముపైననే పూర్తిగా ఆధారపడియున్నదని ప్రొటెస్టెంటులు ప్రకటించిరి.

5. నియమిత దినములలో ఆహారములను విసర్జించుట.

ఇవి మనస్సాక్షికి ప్రమాదకరమైన ఉరులని ప్రకటింపబడెను.

7. పోపు యొక్క లౌకిక అధికారము, సంఘమునకును రాజ్యమునకును గల ఐక్యత.

"అనేకులు," అని ఒప్పుకోలు చెప్పుచున్నది, "బిషప్పుల అధికారమును లౌకిక అధికారమును నేర్పులేక కలగలిపిరి; ఈ కలగలుపునుండి గొప్ప యుద్ధములు, తిరుగుబాటులు, కలహములు పుట్టినవి.

ఈ కారణముచేతను, మనుష్యుల మనస్సాక్షులకు ధైర్యము కలిగించుటకును, సంఘము యొక్క అధికారమునకును ఖడ్గము యొక్క అధికారమునకును మధ్యనున్న భేదమును చూపవలసిన అగత్యము మాకు కలిగినది.

"కాబట్టి తాళపుచెవుల అధికారము, అనగా బిషప్పుల అధికారము, వ్రాయబడిన వాక్యమునకు అనుగుణముగా, దేవునినుండి వచ్చిన ఆజ్ఞ అని మేము బోధించుచున్నాము; అది సువార్తను ప్రకటించుటకును, పాపములను క్షమించుటకును నిలిపియుంచుటకును, సంస్కారములను జరిగించుటకును ఇయ్యబడినది.

ఈ అధికారము నిత్యమైన మేలుకు మాత్రమే సంబంధించినది, వాక్య పరిచారకునిచేత మాత్రమే జరిగింపబడునది—రాజకీయ పరిపాలన విషయములో అది జోక్యము చేసికొనదు.

"న్యాయాధిపత్యము తన వంతుగా మానవ సంబంధమైన ప్రతి విషయములో నిమగ్నమైయుండును, గాని అది న్యాయముగా సువార్తను ముట్టరాదు.

లౌకిక పాలకుడు ఆత్మలను కాపాడడు, గాని వ్యక్తిగత హక్కులను లౌకిక ఆస్తులను కాపాడును.

నూతన మార్పులు తెచ్చు ప్రతి దాడినుండి అతడు వీటిని సంరక్షించును, ఖడ్గమును శిక్షను ఉపయోగించి లౌకిక న్యాయమును పాటించునట్లును సమాధానమును కాపాడునట్లును మనుష్యులను బలవంతపెట్టును.

"ఈ విధముగా మేము ఈ రెండు ప్రభుత్వములను వేరుపరచి, దేవుడు ఇక్కడ భూమిమీద ఇచ్చిన అత్యుత్తమ వరములుగా ఈ రెండిటిని ఘనపరచుచున్నాము."*

ఈ ప్రాముఖ్యమైన, మునుపెన్నడును లేని పత్రమును చదువుటకు బేయర్‌కు రెండు గంటలు పట్టెను; ఆద్యంతము అసాధారణమైన ఓర్పుతోను గాఢమైన నిశ్శబ్దముతోను అందరు ఆలకించిరి.†

ప్రార్థనా మందిరములో గుమిగూడిన అధిపతులపై అది ఆశ్చర్యకరమైన ప్రభావమును కలిగించెను.

యోనాస్ వారి ముఖములలో కలిగిన ప్రతి మార్పును గమనించుచుండెను; ఆసక్తి, విస్మయము, ఆమోదము సహితము మార్చిమార్చి అక్కడ చిత్రింపబడియుండుట అతడు చూచెను.‡

అత్యంత విపరీతమైన, భక్తిహీనమైన సిద్ధాంతములు ప్రొటెస్టెంటులకు ఆరోపింపబడుట వినుటకు వారు ఎంతగా అలవాటుపడియుండిరనగా, సంస్కరింపబడిన విశ్వాసము యొక్క ఈ ప్రశాంతమైన, తాత్త్వికమైన, వివేకవంతమైన సంక్షేపము వారిని ఆశ్చర్యపరచెను.

వేదికమీదినుండి దిగుచు బేయర్ ఒప్పుకోలు యొక్క రెండు ప్రతులను చార్లెస్‌కు అందించెను; ఆ చక్రవర్తి లాటిను ప్రతిని తాను చదువుకొనుటకు ఉంచుకొని, అధికారికమైనదిగా ఎంచ- * ఊర్కుండ్, కన్ఫెస్సియో. ఆగ్స్. † సెకెన్‌డార్ఫ్, మెలాంక్తన్.

-బడిన జర్మను ప్రతిని మైన్జ్ ఎలెక్టరుకు అందించెను.* తరువాత, ప్రస్తుతమునకు ఆ ఒప్పుకోలును ప్రచురింపవద్దని ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులను గుసగుసగా కోరి, వారి

"సమర్థన" విషయమై తాను దయతో ఆలోచించెదనని హామీ ఇచ్చి, చక్రవర్తి సభను ముగించెను.†

* యోనాస్, Corp. Ref. II., 183.

ఈ సంగతులు జరుగుచుండగా, లూథర్ కోబర్గ్‌లో తనకు విధింపబడిన ఏకాంతవాసమునకు నెమ్మదిగా లోబడి, తన కాలమును మార్చిమార్చి అధ్యయనములోను గ్రంథరచనలోను గడిపెను.

అతడు అప్పటికే పాత నిబంధనలోని అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన కొన్ని భాగములను అనువదించి, తన వ్యాఖ్యానములచేత ఆ పాఠమును వివరించియుండెను; మరియు అతడు

ఇప్పుడు … గ్రంథమును అనువదించుటలో నిమగ్నుడైయుండెను. ఈ గంభీరమైన వ్యాసంగములచేత అలసినప్పుడు, అతడు విశ్రాంతి కొరకు ఈసప్ కథలవైపు తిరిగి, వాటిని జర్మను భాషలోనికి అనువదించెను.

న్యూరెంబర్గ్ సంఘకాపరియైన వీటస్ థియోడోరిక్ సహవాసము మాత్రమే అతనికి లభించెను; అయితే ఆ కోట ప్రాకారములమీద రాత్రింబగళ్లు కావలి ఉంచబడెను.†

లూథర్ కనీసము మూడు గంటలు శ్రద్ధగల ప్రార్థనలో గడపని దినమొక్కటియు లేదని థియోడోరిక్ వివరించుచున్నాడు; అతని నిర్బంధమునకు తప్పనిసరిగా తోడైయుండు తీవ్రమైన విచారముచేతను, నిరుత్సాహపరచు ఊహలచేతను అతడు అప్పుడప్పుడు బాధపడినట్లు కనబడుచున్నను, ఈ నరాల ఉద్రేకము ఉన్నప్పటికిని, మొత్తముమీద అతడు గొప్ప ఆదరణలను అనుభవించెను.

లూథర్ "సీనాయి" అని పిలిచిన ఈ స్థలమునకును,‡ … పట్టణమునకును మధ్య వార్తాహరులు నిరంతరము రాకపోకలు సాగించుచుండిరి. ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులు శ్రద్ధ వహించిరి స్టెబ్బింగ్, సంస్కరణ చరిత్ర, Vol.

తమ సైన్యము యొక్క దూరముగానున్న నాయకునికి, జరిగినదంతయు జరిగిన వెంటనే తెలియజేయబడునట్లు.

అంతేకాక లూథర్ మెలాంక్తన్‌తో నిరంతరము ఉత్తర ప్రత్యుత్తరములు జరుపుచుండెను.

అట్టి రంగము యొక్క బాధ్యతకును కోలాహలమునకును తగనివాడైన పాపము ఫిలిప్పు, తన స్థానము యొక్క చింతచేతను అలసటచేతను తరచుగా భయంకరముగా కృంగిపోయెను; అతడు తన దుఃఖములను, కసాండ్రా వంటి అమంగళ ప్రవచనములను, తనకంటె స్వతంత్రుడును స్థిరచిత్తుడునైన తన స్నేహితుని చెవులలో కుమ్మరించెను.

లూథర్ ఆదరణ కొరకని అతనిని కఠినముగా గద్దించెను.

"నీ ప్రయాసములను, నీ అపాయములను, నీ కన్నీళ్లను గూర్చి నీవు నాతో చెప్పుచున్నావు; నాది పూలపాన్పా?

ఫిలిప్పూ, నీ విశ్వాసము బలహీనమైనది.

వ్యక్తిగత శోధనలలో నేను నీకంటె బలహీనుడను; కాని బహిరంగ శ్రమలలో, సాతాను మానక నన్ను చుట్టుముట్టు శోధనలను నా ఇంటి శ్రమలని పిలువవచ్చునేమో, ఆ శ్రమలలో నేను ఎంత బలహీనుడనో నీవు అంత బలహీనుడవు.

నీవు నీ స్వంత ప్రాణమును లక్ష్యపెట్టవు, అయినను బహిరంగ కార్యము కొరకు వణకుచున్నావు; నేనైతే, ఆకాశము ఎంత చీకటిగాను అమంగళకరముగాను కనబడినను, బహిరంగ కార్యమును సంపూర్ణ ప్రశాంతతతో చూచుచున్నాను, నా స్వంత పాపముల కొరకు మాత్రమే వణకుచున్నాను.

ఈ సందర్భము కొరకు మన స్వభావములను మార్చుకొందము.

నేను ఫిలిప్ మెలాంక్తన్ వలె ఈ కోటలో నివసించెదను; నీవు ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో మార్టిన్ లూథర్ ఉండవలసినట్లు ప్రవర్తించుము."

దీర్ఘ ఆలోచన తరువాత, ప్రొటెస్టెంటు ఒప్పుకోలును పోపు పక్షపు వేదాంతుల పరిశీలనకు అప్పగింపవలెనని చక్రవర్తి చివరకు నిర్ణయించెను.

సంస్కర్తలు కొన్ని ముఖ్యమైన మార్పులు చేసినయెడల, ఈ హక్కును వదులుకొనుటకు రోమా పక్షమువారు సమ్మతించిరి.

అక్కడ మెలాంక్తన్ మరల తన బలహీనతను కనుపరచెను.

లూథర్‌కు దుఃఖకరమైన భవిష్యత్ సూచనలతో నిండిన కన్నీటి ఉత్తరమును, ఒప్పుకోలులో కొన్ని సవరణలకు అతని సమ్మతిని వేడుకొనుచు ముగించెను.*

సెప్టెంబరు 20వ తేదీన లూథర్ ఇట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను: "మన విరోధులు ఒక వెంట్రుకవాసియైనను వెనుకకు తగ్గరు; కాగా మన పక్షమున, వారి లేఖన ప్రమాణ గ్రంథ పట్టికను, మిస్సా బలిని, పరిమిత రూపములోని ప్రభువు భోజనమును, పాత న్యాయాధికారమును ఒప్పుకొనవలెనని మనలను కోరుట మాత్రమే కాదు, వారి సిద్ధాంతములును, వారి హింసలును, వారు చేసినదంతయు, వారు కల్పించినదంతయు న్యాయమైనదియు ధర్మబద్ధమైనదియునై యుండెననియు, వారిని నిందించుటలో మనమే తప్పుచేసితిమనియు బహిరంగముగా ఒప్పుకొనుట మనకు విధిగా ఉండవలెనట; అనగా మన స్వంత సాక్ష్యబలముచేత మనము దోషులుగా తీర్పుపొందవలెననియు, వారు నీతిమంతులుగా తీర్చబడవలెననియు వారి కోరిక.

ఈ విధముగా మనము కేవలము ఉపసంహరించుకొనవలెనని మాత్రమే కాదు, మన స్వంత క్రియలమీద మనమే త్రివిధ శాపమును పలుకవలెనని కోరబడుచున్నాము.† "అయితే ఫిలిప్పూ," అని అతడు నిజమైన సువార్తికుని ఆత్మతో చేర్చుచున్నాడు,

"ఈ విషయములో నీతో వాదించుట వ్యర్థము: నీ తత్త్వశాస్త్రముచేతను, నీ లౌకిక వివేక సూత్రములచేతను నీవు దిగ్భ్రాంతుడవైయున్నావు; ఈ సంగతులు మానవ జ్ఞానముమీద ఆధారపడియున్నవని నీవు నమ్ముచున్నావు, ఆ విధముగా Cum ratione insanit (హేతువుతోనే పిచ్చిపట్టును) అను సామెతను నెరవేర్చుచున్నావు.

నీవు వేయి నిష్ప్రయోజనమైన, భక్తిహీనమైన ఆందోళనలతో నిన్ను నీవే బాధించుకొనుచున్నావు; చేతిలోనున్న * కామెరారియస్, మెలాంక్తన్ జీవితము. † లూథర్, మిషెలే ఉదహరించినది, p. 221.

వ్యవహారము మనది కాదు దేవునిదే అనియు, ఈ కార్యమును గ్రహించుటయు, సమర్థించుటయు, ఓడించుటయు సమస్త మానవ బలమునకు అతీతమైనదనియు నీవు మరచిపోవుచున్నావు.

నన్ను నమ్ము, ఈ విషయములో మానవ ఆలోచనలనుండి గాని మానవ బలమునుండి గాని విజయము కలుగవలెనని క్రీస్తు కోరడు."

ఈ ఉత్తరముచేతను ఇట్టి ఇతర ఉత్తరములచేతను మెలాంక్తన్ యొక్క స్వాభావికమైన పిరికితనము ఆదుకొనబడి తగినంత ధైర్యముగా మారెను; సంస్కరింపబడిన విశ్వాస ప్రమాణము యొక్క ముఖ్యాంశములను తాకు ఏ రాయితీయు ప్రొటెస్టెంటులనుండి బలవంతముగా రాబట్టబడలేకపోయెను.

విసుగుపుట్టించు ఎత్తులు పైయెత్తుల తరువాత, ఎడతెగని సంప్రదింపుల తరువాత, మాకియవెల్లికి సహితము ఎన్నడును తెలియనన్ని చాతుర్యపు తంత్రములను ప్రయోగించిన తరువాత, సభ వాయిదా వేయబడెను; పోపు పక్షపు వేదాంతులు తప్పులని నిరూపించిన తమ తప్పులను త్రోసివేయుటకు ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులకు ఆరు నెలలు, అనగా తరువాతి

ఏప్రిలు 15వ తేదీ వరకు, గడువు ఇచ్చెదననియు, ఈలోగా వారు సమాధానముగా జీవించి, ప్రస్తుతమున్న లౌకిక సంఘ చట్టములను పాటింపవలెననియు చార్లెస్ తన నిర్ణయమును ప్రకటించెను.*

1530 సెప్టెంబరు 23వ తేదీన ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులు ఆగ్స్‌బర్గ్‌ను విడిచిపెట్టిరి; లూథర్ తన స్వదేశ ప్రయాణమునకు సన్నాహములు మొదలుపెట్టుచు ఇట్లు బిగ్గరగా పలికెను:

"మన స్నేహితులు నరకములోనుండి బయటపడినందుకు దేవునికి స్తోత్రము."† అక్టోబరు 4వ తేదీన ఐదవ చార్లెస్ పోపుకు ఇట్లు వ్రాసెను: "సంప్రదింపులు తెగిపోయినవి; మన విరోధులు మునుపెన్నటికంటెను మొండిగా ఉన్నారు; బలమును నా స్వంత వ్యక్తిత్వమును … ప్రయోగింపవలెనని నేను నిశ్చయించుకొంటిని. అందరి … మద్దతును కోరవలెనని నేను తమ పరిశుద్ధతను వేడుకొనుచున్నాను." ఈ యుద్ధ నిశ్చయమును గూర్చిన పుకార్లు ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులకు చేరగా, వారు ష్మాల్కాల్డ్‌లో మరల సమావేశమై, 1530 డిసెంబరు 31వ తేదీన ఒక రక్షణాత్మక సంఘటనలో ప్రవేశించి, ఈ విధముగా తమ్మును తాము ఏకశరీరముగా ఏర్పరచుకొనిరి.†

ప్రొటెస్టెంటులు ఈ శత్రుభావ వైఖరిని అవలంబించునట్లు వారిని ఒప్పించినది లూథరే అని వెంటనే అతనిపై నేరము మోపబడెను.

ఆ నేరమునకు అతడు ఇట్లు జవాబిచ్చెను: "చెప్పబడినట్లు, చక్రవర్తిని ఎదిరింపవలెనని నేను ప్రేరేపింపలేదు.

ఒక వేదాంతిగా నేను ఇచ్చిన సలహా ఇదే: ప్రతిపాదింపబడిన మార్గము చట్టముచేత అనుమతింపబడినదని న్యాయశాస్త్రవేత్తలు చూపగలిగినయెడల, వారు తమ చట్టము యొక్క మార్గమును అనుసరించుటకు నేనును అనుమతించెదను.

ఇట్టి పరిస్థితులలో ఎదిరించుట న్యాయసమ్మతమని చక్రవర్తి చట్టములచేతనే స్థాపింపబడినయెడల, తాను స్వయముగా చేసిన ఆ చట్టమునకు చార్లెస్ లోబడియుండవలెను."‡

ఇదే సంవత్సరములో, డ్రెస్డెన్‌లో అజ్ఞాతముగా ప్రచురింపబడిన ఒక కరపత్రమునకు విరోధముగా లూథర్ శక్తివంతమైన, కాటువేయునట్టి ఒక చిన్న గ్రంథమును వ్రాసెను; ఆ కరపత్రములో, ప్రొటెస్టెంటులు రహస్యముగా ఆయుధములు ధరించుచు, ఏమియు అనుమానింపని పోపు పక్షపాతులమీద హఠాత్తుగా పడవలెనను ఉద్దేశముతో ఉన్నారని నిందింపబడిరి; ఆ పోపు పక్షపాతులేమో ఈలోగా సమాధానమును సహో- "ఈ గ్రంథము ఎక్కడనుండి

* రాబర్ట్‌సన్, ఐదవ చార్లెస్ జీవితము. † సెకెన్‌డార్ఫ్, మిషెలే, స్లైడాన్, ఇతరులు.

వెలువడినదో అతి జాగ్రత్తగా దాచబడినది," అని లూథర్ ఈ వినతిపత్రములో పలికెను.

"ఎవరికిని తెలియరాదట.

సరే, మిగిలినవారితో పాటు అజ్ఞానములో ఉండుటకు నేను తృప్తిపడుచున్నాను.

"ఆ దురదృష్టకరమైన పండితమ్మన్యుని వాసన నాకు తగులకుండునట్లు, నా ముక్కుపుటములు పడిశముతో మూసికొనిపోవుటకు నేను సమ్మతించెదను.

అయినను నా నేర్పునంతటిని ఉపయోగించి సింహపు చర్మముమీద దెబ్బ కొట్టుటకు ప్రయత్నించెదను; దాని క్రింద దాగియున్న గాడిదకు దెబ్బ తగిలినయెడల, ఆ తప్పు నాది గాని వానిది గాని కాదు, వాడు తనను కప్పుకొనిన ఆ కవచముదే అని నేను తృప్తిపడుదును.

"ప్రొటెస్టెంటులు సన్నాహములు చేయుచు సమకూడుచున్నారనుట సత్యమైనను కాకపోయినను, దానితో నాకేమి?

అట్లు చేయుమని నేను వారికి ఆజ్ఞాపింపలేదు, సలహాయు ఇయ్యలేదు.

వారేమి చేయుచున్నారో, ఏమి చేయుటలేదో నాకు తెలియదు; అయితే ఆ ఆయుధ సన్నాహములు నిజమని తాము నమ్ముచున్నామని పోపు పక్షపాతులు ఈ గ్రంథపు పుటల ద్వారా ప్రకటించుచున్నారు గనుక, ఆ వార్తను నేను సంతోషముతో స్వాగతించుచున్నాను, వారి భ్రమలనుబట్టియు భయములనుబట్టియు నేను ఆనందించుచున్నాను.

ఎట్లు చేయవలెనో నాకు తెలిసియుండినయెడల, ఆ భ్రాంతి భయములను పెంచుటకు నేను సహాయము కూడ చేసెదను, వారు భయముచేత చచ్చిపోవునంతగా.

హేబెలు, అన్నయు కయపయు యేసును హింసించినయెడల, వారు శిక్షింపబడుట న్యాయము కాదా?

కాబట్టి దేవుని శత్రువులు నిత్యవేదనలో జీవించుదురుగాక; రాలుచున్న ప్రతి ఆకు శబ్దమునకు వారు వణకుదురుగాక; ప్రతి వైపున తిరుగుబాటు మరణము అను భూతములను వారు చూచుదురుగాక; ఇంతకంటె న్యాయమైనది మరేదియు లేదు.

"మోసగాండ్రలారా, మన అధిపతులు ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో తమ విశ్వాస ప్రమాణమును సమర్పించినప్పుడు, ఒక పోపు పక్షపాతి, 'ఈ పితరులు సిరాతో వ్రాయబడిన గ్రంథమును సమర్పించిరి; నేను రక్తముతో వ్రాయబడిన గ్రంథముతో దానికి జవాబిచ్చెదను' అని బిగ్గరగా అనినది సత్యము కాదా?

"బ్రాండెన్‌బర్గ్ ఎలెక్టరును సాక్సనీ డ్యూకును, సంస్కరణకు విరోధముగా చక్రవర్తి యుద్ధభేరి మ్రోగించినయెడల అతనికి ఐదువేల గుర్రపురౌతులను సమకూర్చెదమని వాగ్దానము చేసినది కూడ సత్యము కాదా?

"సెయింట్

మైకేలు దినమునకు ముందే లూథరనుల పని ముగిసిపోవునని అసంఖ్యాకులైన యాజకులును పోపు పక్షపాతులును తమలో తాము పందెములు కాసినది సత్యము కాదా?

"ఆ లక్ష్యమును సాధించుటకై చక్రవర్తియు సమస్త రాజ్యాంగ సభ్యులును తమ దేహములను ప్రాణములను సమర్పించుకొందురని బ్రాండెన్‌బర్గ్ ఎలెక్టరు బహిరంగముగా ప్రకటించినది సత్యము కాదా?

"మీ శాసనము లోకమునకు తెలియదని మీరు నమ్ముచున్నారా?

ఈ శాసనముచేత సామ్రాజ్యములోని ప్రతి ఖడ్గము ఒరనుండి దూయబడి పదునుపెట్టబడినదనియు, ప్రతి తుపాకి రెట్టింపుగా మందుగుండు నింపబడినదనియు, సాక్సనీ ఎలెక్టరుమీదను అతని అనుచరులమీదను దూకి, అగ్నిని రక్తమును వ్యాపింపజేసి, లోకమును నాశనముతోను రోదనముతోను నింపుటకై ప్రతి మతోన్మాది యొక్క బల్లెము సిద్ధముగా ఎత్తిపట్టబడినదనియు ప్రజలకు తెలియదని మీరు తలంచుచున్నారా?"

"మీ శాసనమును చూడుడి.

మీ స్వంత ముద్రలతోను వంశ చిహ్నములతోను లిఖింపబడిన మీ స్వంత హంతక పన్నాగములను చూడుడి; అప్పుడు మీరు దానిని సమాధానమని పిలుచుటకు సాహసింతురా, లేక ఉన్న మంచి సహోదర భావమును భంగపరచుటకు ప్రొటెస్టెంటులు కుట్రలు పన్నుచున్నారని నిందించుటకు తెగింతురా?

ఓ సాటిలేని సిగ్గుమాలినతనమా! ఓ అంతులేని వేషధారణమా! "అయితే మీ పన్నాగములను మేము గ్రహించుచున్నాము.

మీరు కోరునదేమనగా, సంస్కరణను మీరు ఇంతకాలము బెదరించుచున్న ఆ కనికరములేని యుద్ధము కొరకు మా ప్రజలు ఏ సన్నాహములును చేయకూడదనియు, వధశాలలోని గొఱ్ఱెల వలె, ఫిర్యాదు చేయకయు తమ్మును తాము కాపాడుకొనకయు, నెమ్మదిగా తమ గొంతుకలను కోయనియ్యవలెననియు.

మంచి జనులారా, మీకు చాలా కృతజ్ఞతలు.

వాక్య బోధకుడనైన నేను అట్టి చర్యకు లోబడవచ్చును; దేవుని కృప అనుగ్రహింపబడిన మరికొందరు కూడ బహుశా ఈ గతిని ప్రశాంతముగా అంగీకరింపవచ్చును.

"అయితే అందరును నా మాదిరిని అనుసరింతురని నిరంకుశులకు నేను హామీ ఇయ్యలేను.

తమ గతిని నెమ్మదిగా ఎదుర్కొనవలెనని నేను ప్రొటెస్టెంటులకు బహిరంగముగా సలహా ఇచ్చినయెడల, నిరంకుశులు నిస్సందేహముగా నాకు కృతజ్ఞతలు చెప్పుదురు; అంతేకాదు, బహుశా నన్ను పరిశుద్ధునిగా ప్రకటింతురు; అయితే మా ఎదిరింపును గూర్చి వారు కలిగియున్న భయములనుండి వారిని విడిపించుటకు నేను ఏమాత్రమును సిద్ధముగా లేను.

మా సంఘములను ఊచకోత కోయుటచేత వారు తమ వీరత్వపు పతకములను సంపాదింపజూచుచున్నారా?

ధైర్యశాలులైన సైనికులకు తగినట్లు, నిజమైన అపాయములను ఎదుర్కొని వారు తమ ఘనతలను సంపాదింతురుగాక.

వృత్తిరీత్యా గొంతుకోయువారు గనుక, కనీసము అట్టివారిగానే తాము ఎదుర్కొనబడుదుమని వారు ఎదురుచూతురుగాక."*

1530 జూనులో, లూథర్ యొక్క ప్రియమైన వృద్ధ తండ్రి వయస్సులోను ఘనతలోను కృపలోను పరిపక్వుడై ఐస్‌లెబెన్‌లో మృతినొందెను.

"నేను నీకు వ్రాయుచున్నాను," అని తన తండ్రి మరణ వార్త విని అతడు ఒక స్నేహితునితో పలికెను, "తీవ్రమైన దుఃఖభారముతో; ఏలయనగా నా తండ్రి మరణవార్త నాకు ఇప్పుడే అందినది, ఆ మంచి వృద్ధుడు, ఎవనిని

నా ద్వారా అతడు సులభముగాను సంతోషముగాను ఇక్కడినుండి క్రీస్తు ఒడిలోనికి వెళ్లినను, ఇప్పుడు ఈ

లూథర్, మిషెలే ఉదహరించినది. లోకపు రాక్షసులనుండి తప్పించుకొని నిత్య సమాధానములో విశ్రమించుచున్నను, నాకు జన్మనిచ్చి నా బాల్యదినములలో నన్ను పోషించినవాడు—అతడు నన్ను విడిచి వెళ్లిపోయెనని తలంచినప్పుడు నా హృదయము దుఃఖపడి కలవరపడుచున్నది."*

అదే దినమున, జూను 5వ తేదీన, ఫిలిప్ మెలాంక్తన్‌కు వ్రాసిన ఉత్తరములో అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "నా ప్రియమైన తండ్రి ఇక లేడు.

అతని పేరునకును స్థానమునకును నేను వారసుడనైతిని.

త్వరలోనే నా వంతు, నా భాగ్యము వచ్చును, క్రీస్తు నిమిత్తము భూమిమీద దుర్దశను నిందను అనుభవించు వారందరికి ఆయన వాగ్దానము చేసిన ఆ రాజ్యమునకు మరణపు కోరల ద్వారా అతనిని అనుసరించుటకు."

లూథర్ తల్లి తన భర్త తరువాత ఎక్కువకాలము జీవింపలేదు.

1531 ఆరంభములో ఆమెయు మృతినొందెను; మార్టిన్ మరల దుఃఖముతో క్రుంగిపోయెను; అయితే ఆమెయు, తన తండ్రి వలెనే, సత్యమును చూచి అంగీకరించునంత కాలము జీవించినందుకు అతడు సంతోషించెను.†

ఈ సమయమునుండి గొప్ప బహిరంగ సంఘటనలతో లూథర్‌కు గల సంబంధము నిలిచిపోయెను.

మెలాంక్తన్ ద్వారా అతడు ఆగ్స్‌బర్గ్‌లోని గొప్ప చారిత్రక వేదికమీద స్పష్టముగా ప్రత్యక్షమై, సంస్కరణను సమర్థించిన ఆ విశ్వాస ప్రమాణమును పలికెను; దానిని జర్మనీ యావత్తు కోలాహలమైన ఉత్సాహముతో స్వాగతించెను.

సంస్కరణ యొక్క రాజకీయ వ్యవహారములు ఇప్పుడు నూతన సిద్ధాంతములను స్వీకరించిన అధిపతుల చేతులలోనికి వెళ్లెను.

కావున, బలహీనమైన ఆరంభ దశలో వలె ఒక వేదాంతి రాజకీయ మల్లయోధుని పాత్ర వహించి, లౌకికులైన కార్డినల్సుతోను కిరీటధారులైన చక్రవర్తులతోను రాజనీతి రంగములో పోరాడవలసిన అవసరము ఇప్పుడు తక్కువాయెను.

లూథర్ మిక్కిలి సంతోషముగా ఈ అవ- టిష్‌రేడెన్ (భోజనబల్ల సంభాషణలు), p. 331.

-కాశమును వినియోగించుకొని … యొక్క లోపలి గర్భాలయములోనికి వైదొలగెను. అతడు ఎన్నడును ఘనతను గాని కీర్తిని గాని ఆశింపలేదు.

తన ఇష్టమునకు బొత్తిగా విరుద్ధముగా పరిస్థితుల కనికరములేని బలముచేత ప్రాముఖ్యములోనికి నెట్టబడి, దేవుని ఆజ్ఞాపూర్వకమైన వ్రేలిచేత ముందుకు పిలువబడి, అతడు యుద్ధము యొక్క అగత్యములను ప్రశాంతముగా అంగీకరించెను.

అయితే యుద్ధము జరిగి జయింపబడినప్పుడు, ప్రొటెస్టెంటు మతమునకు ఊపిరి పీల్చుకొను హక్కును యూరపు గుర్తించినప్పుడు, సంస్కరింపబడిన వేదాంతము యొక్క రాజకీయ హక్కులను సమర్థించుటకు ఇతర యోధులు ముందుకు వచ్చినప్పుడు, లూథర్ నాయకత్వమునకు తన్ను బంధించిన బంధములను స్వచ్ఛందముగా తెంచుకొని, ప్రొటెస్టెంటు సిద్ధాంతములను స్పష్టముగా వివరించుటకును, సంస్కరణ యొక్క క్రమశిక్షణను స్థిరపరచుటకును తన పూర్తి శ్రద్ధను సమర్పించెను.

ఈ పని అతనికి ఎంత ఆందోళన కలిగించియుండవలెనో ఊహించుట సులభము.

క్రైస్తవ బాధ్యతకు సంబంధించిన అత్యున్నత ప్రశ్నలతో కూడిన విచారణలు ప్రతి అడుగున తలెత్తెను.

రోమా సంఘ వ్యవస్థనుండి అతడు కొన్ని ఆలోచనలను మాత్రమే తీసికొనగలిగెను.

లూథర్ ఏ పీఠము యొక్క సర్వాధికారమును జయించెనో, ఆ పీఠము శతాబ్దములుగా అత్యంత బలమైన అధికార ప్రయత్నములచేత నిలుపబడెను, యుగముల దోపుడుసొమ్ముతో అలంకరింపబడెను, ఆత్మసంబంధమైన సత్యములను బాహ్య చిహ్నములచేత సూచించు పనిలో ఎన్నడైనను నిమగ్నమైన అత్యుత్తమమైన, అతి సూక్ష్మమైన బుద్ధులను తన సేవలో వినియోగించుకొనగలిగెను.

దాని యాజకవర్గము యొక్క వివిధ శ్రేణులు, వారిని చక్కని క్రమశిక్షణగల సైన్యముగా మార్చిన బంధములచేత ఒకదానితో ఒకటి ముడివేయబడియుండెను.

వారి జీవనాధారములు సమృద్ధిగా ఉండెను; వాక్చాతుర్యము గలవారిని నైపుణ్యము గలవారిని తమ ప్రతిభలను అత్యున్నతముగా ప్రయోగించునట్లు ఘనమైన బహుమానములు ఆకర్షించెను; అత్యంత నిరుత్సాహులైన, మందకొడియైన మనస్సులను సహితము చురుకైన ఉత్సాహములోనికి లేపగల మాదిరులు ఆశాపరులను ముందుకు ప్రలోభపెట్టుటకు ఉండెను.

కార్డినల్ యొక్క ఎఱ్ఱని టోపీ, అంతేకాదు పోపు కిరీటము సహితము, తమ ప్రయత్నములకు ఘనమైన విజయముతో కిరీటము పెట్టవచ్చునను సంగతిని జ్ఞాపకము చేసికొని, మహోన్నతముగా ఎగురు ఆశాజీవులు సహితము మిక్కిలి తృప్తిపడిరి.

అదే సమయమున ప్రజలమధ్య వారికున్న పలుకుబడియు, మానవులలోని గొప్ప సమూహములను భయభక్తులలో ఉంచు సమస్త పద్ధతులలో వారికున్న అనుభవమును, తమ ఆదాయములను పెంచుటకు గాని, ఉబ్బుచున్న తమ పీఠము యొక్క విస్తరణకు అడ్డువచ్చు ఆటంకములను అణచుటకు గాని అత్యంత అనుకూలమని తోచిన ఏ పథకములనైనను సాపేక్షముగా సులభముగా సాగించుటకు వారిని సమర్థులను చేసెను.

సంస్కర్తలు బాహ్య సంఘ వ్యవస్థ యొక్క లక్ష్యములను చాలా భిన్నమైన పరిస్థితులలో సాధింపవలసివచ్చెను.

వారి ఆదాయము కొద్దిదియు అస్థిరమైనదియునై యుండెను; స్పష్టముగా నిర్ధారింపబడిన సహవాస బంధములలో వారు ఇంకను ఐక్యముగా అతుకబడలేదు: వారు స్థాపింపవలసిన క్రమశిక్షణ నియమములేవైనను, తమ ప్రభావము కొరకు భయభావముల మీద గాని, లోతుగా వేరుపారిన దీర్ఘకాలిక భక్తిభావముల మీద గాని ఆధారపడక, ప్రజల ప్రశాంతమైన సద్బుద్ధి మీద—మనస్సాక్షిగల శ్రద్ధగల ప్రయాసచేత వారు తమకు తామే అందించుకొనవలసిన వివేకము మీద—ఆధారపడవలసియుండెను.*

ఈ నూతన వ్యవస్థ ఏ పునాదిమీద స్థాపింపబడవలెనో చూచుటకు, ఇది లూథర్‌ను తన విశాలమైన మనస్సు యొక్క లోతులలోనికి దిగునట్లు బలవంతపెట్టెను.

ప్రొటెస్టెంటు మతమునకు సంతోషకరముగా, వయస్సును ప్రయాసమును పెరిగినను అతడు తన మహాకాయుని వంటి శక్తిలో ఏమియు కోల్పోలేదు.

ఇట్టి స్వభావముగల ఇతరులను గూర్చి చెప్పబడినట్లే అతనిని గూర్చియు, "కాలము చేసిన పగుళ్లగుండా" నూతన వెలుగు లోపలికి ప్రవేశించెనని చెప్పవచ్చును.

అయితే బలిష్ఠమైన శరీరము గలవాడైనను చాలా కాలముగా తనను పీడించుచుండిన బాధాకరమైన దీర్ఘకాలిక వ్యాధులచేత అతని శారీరక ఆరోగ్యము మరి మరి క్షీణించెను.

అయినను తన జీవిత ఆరంభ సంవత్సరముల ఉత్సాహముతోనే అతడు వ్రాసెను, మాటలాడెను.

అతని బలహీనతలు అతని ఆత్మను బంధింపలేకపోయెను; అతని నిశ్చయము హెర్క్యులీసు వంటిదగుటచేత అతని ప్రయాసములకు అంతరాయము కలిగించుటకు వాటికి పెద్దగా శక్తి లేకపోయెను.

అయితే పరిపక్వమైన ఆత్మ యొక్క తీవ్రమైన నిశ్చయతలను అతడు వెలిబుచ్చుచుండగా—చీకటి యొక్కయు అబద్ధము యొక్కయు కోటలమీదికి సవాలును విసరుచుండగా—తన అసాధారణమైన జీవితమార్గము త్వరలో తన స్వంత తీర్పుచేత గాని ఏ మానవ తీర్పుచేత గాని కాక, సమస్త హృదయములు ఎవనికి తెలియునో, ఏ రహస్యమును ఎవనికి దాచబడదో ఆయనచేతనే తీర్పుతీర్చబడునని గ్రహించిన మనుష్యుని వలె, మునుపటికంటె తరచుగా అతడు మాటలాడెను.

1536లో ఎరాస్మస్ బాసెల్‌లో మృతినొందెను; సంస్కర్తలచేత తృణీకరింపబడి, పోపు పక్షపాతులచేత అనుమానింపబడి, సోర్బోన్‌చేత శపింపబడి, తన పలుకుబడి దారుణముగా దెబ్బతినినవాడై అతడు మరణించెను.*

ఈ సంఘటన ముందే జరిగియుండినయెడల విద్వాంసుల లోకమును కుదిపివేసియుండెడిది, కాని ఇప్పుడు యూరపు సముద్రముమీద అది ఒక చిన్న అలనైనను పుట్టించలేదు; నిజముగా రోటర్‌డామ్ జ్ఞాని తన ఉపయోగమునకును తన కీర్తికిని అప్పటికే మించి జీవించియుండెను.

ఇంచుమించు ఇదే సమయమున లూథర్‌కు దృఢమైన, కఠినమైన శత్రువైన సాక్సనీ డ్యూకు జార్జి కూడ మృతినొందెను.

అతని తరువాత అతని సహోదరుడైన హెన్రీ వారసుడాయెను; అతడు చాలా కాలముగా బహిరంగముగా ప్రొటెస్టెంటుగా ఉండెను; సింహాసనమెక్కిన వెంటనే అతడు లూథర్‌ను లైప్‌జిగ్‌కు పిలిపించెను—జార్జి హింసలకు పూర్వపు కేంద్రమైనందున ఆ రంగము అత్యంత చురుకైన శ్రద్ధను కోరెను.

ఈ పట్టణములోను దాని చుట్టుప్రక్కల ప్రదేశములోను ఉన్న సంస్కరణవాదులు, గతించిన అధిపతి యొక్క అసూయగల దృష్టి క్రింద తమకు దొరకిన కొద్దిపాటి ఆహారముతో తమ విశ్వాసమును నిలుపుకొనవలసి చాలా కాలముగా బలవంతపెట్టబడియుండిరి.

కాబట్టి ఈ మంచి దినములలో ఆత్మీయ వరముల సమృద్ధియైన సరఫరాచేత వారు పోషింపబడుట న్యాయమే.* ఈ రద్దీగల కార్యరంగమునుండి, తన ప్రియమైన కుమార్తె యొక్క అపాయకరమైన వ్యాధినిమిత్తము, లూథర్ త్వరలోనే తన స్వంత ఇంటికి తిరిగి పిలువబడెను

అయితే అతడు అతి త్వరగా ప్రయాణము చేసినను, పాపము మాగీ కన్నులు మూయుటకు మాత్రమే సరిగా సమయమునకు విట్టెన్‌బర్గ్ చేరెను.† పదునాలుగు సంవత్సరముల చిన్న వయస్సులోనే మృతినొందిన ఈ కుమార్తె యొక్క నష్టము లూథర్‌కును అతని భార్యకును తీవ్రముగా తగిలెను.

అయితే అతడు ఆ శ్రమను గొప్పగా సహించి, ఏ లోకసంబంధమైన ఆదరణకర్త చేయగలిగినంత వరకు పాపము "కేతా"ను ఓదార్చెను.

అతని స్నేహితులు శవమును తీసికొనిపోవుటకు లోపలికి వచ్చి అతని దుఃఖమునందు తమ సానుభూతిని తెలిపినప్పుడు, అతడు ఇట్లు జవాబిచ్చెను: "స్నేహితులారా, దుఃఖపడకుడి, నేను ఒక పరిశుద్ధురాలిని పరలోకమునకు పంపితిని.

అట్టి మరణము నాకు కలుగునంటే, ఈ క్షణమే నేను సంతోషముగా మరణించెదను."

తరువాత మిక్కిలి ఏడ్చుచు నిలుచున్న తన భార్యవైపు తిరిగి అతడు ఇట్లనెను: కాథరీన్, ఓదార్పు పొందుము; మన కుమార్తె ఎక్కడికి వెళ్లినదో ఆలోచించుము, ఆమె నిశ్చయముగా సంతోషముగా సమాధానములోనికి ప్రవేశించినది.

శరీరము నిస్సందేహముగా రక్తము కార్చును, అది దాని స్వభావము; అయితే ఆత్మ జీవించుచు తాను కోరిన స్థలమునకు త్వరపడును."* * మెలాంక్తన్, లూథర్ జీవితము.

ఈ వియోగము లూథర్‌ను లోకపు వ్యర్థతలనుండి మరింతగా విడదీసెను.

అతని మనస్సు దాదాపు ఎల్లప్పుడును పరలోక ధన్యతలమీదనే నిలిచియుండెను; "ప్రభువా, ఇప్పుడు నీ దాసుని సమాధానముతో పోనిచ్చుచున్నావు" అను సుమెయోను మాటలను అతడు తరచుగా గొణుగుచుండెను.

సంవత్సరముల మధ్య ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులు అప్పుడప్పుడు చేసిన అనేక సమాధాన ప్రయత్నములయందు అతడు పెద్దగా ఆసక్తి చూపలేదు, వాటిమీద పెద్దగా నమ్మికయు ఉంచలేదు; అవి

1540-41 లోను, 1546 వరకును జరిగెను.

ఈ సంఘ యుద్ధము యొక్క ప్రాణాంతకమైన, అణచలేని స్వభావమును అతడు చూచెను, చాలా కాలముగా చూచుచుండెను; రోమా క్రీస్తు విరోధితో ఇక ఏ సంప్రదింపులైనను దేవదూషణయని అతడు ఎంచెను.

కావున వర్మ్స్‌లోను రాటిస్‌బోన్‌లోను జరిగిన సమావేశములకు అతడు హాజరుకాలేదు సరికదా, ఆరంభమునుండియే వైఫల్యమును ప్రవచించెను.

"నీ ఉత్తరములకంటె ముందే నేను చెప్పెదను," అని ఈ సభలకు హాజరుకావలెనని పట్టుదలతో ఉన్న ఒక స్నేహితునికి అతడు వ్రాసెను, "రాటిస్‌బోన్‌లో ఏమి జరుగునో నీవు నాకు తెలియజేయకముందే నేను నీకు చెప్పెదను.

చక్రవర్తి నిన్ను పిలిపించెను; సమాధాన షరతులను నీ మనస్సులో ఆలోచించుమని ఆయన నీతో చెప్పెను.

నీవు నీకు చేతనైనంత బాగుగా లాటినులో జవాబిచ్చితివి, అంతయు వ్యర్థమాయెను.

ఎక్ తన అలవాటు ప్రకారము, 'మహాకృపగల చక్రవర్తీ, మేమే సరియైనవారమనియు, పోపు సంఘమునకు తప్పిపోని శిరస్సనియు ఎవనికి విరోధముగానైనను నేను రుజువుచేసెదను' అని అరచెను.

అప్పుడు మీరు గందరగోళములోను పెరిగిన కక్షతోను సభను ముగించెదరు; నీవు నాకు చెప్పబోవునదంతయు అంతే."*

ఈ సమావేశములు వాటికి ముందు జరిగినవాటి వలెనే సమానముగా నిష్ఫలమాయెను.

ప్రతి దినము ఆ వాదము మతసంబంధమైనదికంటె రాజకీయ స్వభావమును మరింత స్పష్టముగా సంతరించుకొనుచున్నదని గ్రహించుటచేత, ఈ బూటకపు సమాధాన ప్రయత్నముల యెడల అతనికి మరింత అసహ్యము కలిగెను.*

సువార్తను దాని ఆదిమ పవిత్రతకు పునరుద్ధరించుటకై తాను ఆరంభించిన ఈ ఘనమైన వివాదములలో, తన కాలపు అధిపతులు తమ లోకసంబంధమైన ఆశను తృప్తిపరచుకొనుటనే కోరుచున్నారని—వారు తన క్రీస్తును అంగడిసరుకుగా చేయుటకు తెగించియున్నారని—అతడు చూచెను.

"మా శ్రేష్ఠుడైన అధిపతి," అని 1541 ఏప్రిలులో అతడు వ్రాసెను, "చక్రవర్తితోను మన విరోధులతోను సమాధానము కుదుర్చుటకై తాను ప్రతిపాదింపబోవు కొన్ని షరతులను నేను చదివి ఆమోదించుటకై పంపెను.

ఈ ప్రాముఖ్యమైన వివాదమును వారందరు తమలో తాము ఆడుకొను ఒక హాస్య నాటకమైనట్లు చూచుచున్నారని నేను గ్రహించుచున్నాను.

వాస్తవముగా అది దేవునికిని సాతానుకును మధ్య జరుగుచున్న గంభీరమైన విషాద నాటకము, అందులో సాతాను జయించుచున్నాడు, దేవుడు తగ్గింపబడుచున్నాడు.

అయితే అంతిమ ఘట్టము ఇంకను రావలసియున్నది; అప్పుడు ఈ నాటక కర్తయైన సర్వశక్తుడు మనకు విజయమును అనుగ్రహించును.

ఈలోగా ఇంత ప్రాముఖ్యమైన విషయములు ఇట్లు తేలికగా ఆడుకొనబడుట చూచి నేను మిక్కిలి కోపపడుచున్నాను."† కొంత కాలము తరువాత, సంఘ సంబంధమైన వివాదాస్పద విషయములన్నిటిని తుదిగా పరిష్కరింపవలెనని ఉద్దేశించి చార్లెస్ ట్రెంట్‌లో ఆ ప్రసిద్ధ మహాసభను సమావేశపరచెననియు, తన మహాసభ యొక్క అధికారమును గుర్తించుటకు గాని దానికి హాజరగుటకు గాని ప్రొటెస్టెంటులు నిరాకరించినందుకు అతడు ఆగ్రహించెననియు లూథర్‌కు తెలియవచ్చెను.

"సభనుండి నాకు వార్త వ్రాయుచున్నారు," అని లూ- లూథర్, మిషెలే ఉదహరించినది, p. 250.

-థర్ జూలై 9వ తేదీన పలికెను, "చక్రవర్తి తన మహాసభకు సమ్మతించుమని మన ప్రజలను ఒత్తిడిచేయుచున్నాడనియు, మన నిరాకరణకు ఆయన మిక్కిలి ఆగ్రహించుచున్నాడనియు.

ఇట్టి అసంబద్ధతలను నేను గ్రహింపలేను.

మనవంటి అబద్ధ బోధకులకు మహాసభలో ఏ స్థానమునైనను పోపు ఖచ్చితముగా నిరాకరించుచున్నాడు, కాగా చక్రవర్తియేమో మనము వెంటనే దాని నియామకమునకు సమ్మతించి దాని శాసనములకు లోబడవలెనని కోరుచున్నాడు.

వారు ఇట్లు బుద్ధిహీనులగునట్లు చేసినది బహుశా దేవుడే కావచ్చును, అయితే వారి అసంబద్ధమైన కూటమిని నేను గ్రహింపగలను.

ఇంతవరకు పోపు, చక్రవర్తి, సభ అను బిరుదుల క్రింద తమ అన్యాయమైన పక్షమును భయంకరమైనదిగా చేయలేకపోయిరి గనుక, మనము ఎన్నిమారులో మహాసభను కోరినప్పటికిని, మనము పోపునైనను, సంఘమునైనను, చక్రవర్తినైనను, సామ్రాజ్య శాసనములనైనను, చివరకు మహాసభనైనను వినక, పూర్తిగా చెడిపోయి నిరీక్షణలేనివారమైతిమని మనమీద నేరము మోపుటకు ఒక సాకు సంపాదించుకొనునట్లు, వారు ఇప్పుడు మహాసభ అను పేరును ధరించుకొనవలెనని తలంచుచున్నారు.

"తెలివిగల సాతాను పాపము అర్ధబుద్ధిగల దేవునికి విరోధముగా ప్రదర్శించిన అద్భుతమైన చాతుర్యము ఇందులో కనబడును; ఇంత నేర్పుగా పన్నబడిన ఉచ్చునుండి తప్పించుకొనుట ఆయనకు నిస్సందేహముగా చాలా కష్టమగును!

కాదు, తనకు వలలు పన్నువారి ఆలోచనలను అపహసించువాడు మన దేవుడే.

మనపట్ల ఇట్టి ఉద్దేశములు గల మహాసభ సమావేశమునకు మనము ఇప్పుడు సమ్మతింపవలసియుంటే, ఇరువది ఐదు సంవత్సరముల క్రిందటనే సమస్త మహాసభలకును సర్వోన్నత శిరస్సని చెప్పబడు పోపునకును అతని బుల్లులకును మనము ఎందుకు లోబడలేదు అని నేను అడుగుచున్నాను?"*