మిల్టిట్జ్ మరియు ఆల్టెన్‌బర్గ్

ఇప్పుడు జర్మనీని కలుషితము చేయుచున్న సాహసోపేతమైన అబద్ధ బోధ నుండి ఆ దేశపు వేదాంత వాతావరణమును శుద్ధిచేయుటకు తన సర్వశక్తులను ఉపయోగించుటకు.

లియో, దాడికి గురియైన ఆ అంశములలోనే పాపక్షమాపణ పత్రముల (ఇండల్జెన్సుల) సిద్ధాంతమును స్థిరపరచుచు, ఆస్ట్రియాలో ఒక పోపు శాసనమును డి వియో చేత ప్రకటింపజేసెను; అయితే ఆ క్రొత్త శాసనము లూథర్‌ను గురించి గాని, క్రొత్త వేదాంతమును గురించి గాని ఏమియు ప్రస్తావించలేదు. ఈ చర్య ద్వారా రెండు విధములైన లాభమును పొందవలెనని ప్రధాన యాజకుడు ఆశించెను.

తాను సంఘము యొక్క నిర్ణయమునకు లోబడెదనని లూథర్ ప్రకటించియుండెను.

ఇదిగో, అతడు కోరిన ఆ నిర్ణయము లాంఛనప్రాయముగా ప్రకటించబడెను.

సాక్సనీ సన్యాసి విభేదించుటకు సాహసించినయెడల, అతడు తన స్వంత మాటలను మింగవలసివచ్చును, మరియు క్రైస్తవ లోకపు సమాధానమును మరల భంగపరచువాడనే అప్రియమైన పాత్రలో కనబడవలసివచ్చును.

అది రోమా యొక్క కుయుక్తికి తగిన చాకచక్యమైన పన్నాగము.

అయినను అది ఒక పొరపాటు.

అది ఇదివరకే బట్టబయలైన పాపక్షమాపణ పత్రముల సిద్ధాంతపు మూర్ఖత్వమును మరల స్థిరపరచెను.

ఘోరమైన దుర్వినియోగములను చట్టబద్ధము చేయుట ద్వారా, అది జ్ఞానులును క్రైస్తవులునైన మనుష్యులందరిని విభేదించువారి పంక్తులలోనికి త్రోలెను.

"ఈ శాసనము కేవలము పోపు యొక్కయు, తమ ఇండల్జెన్సులను ఎవరును కొనుటలేదని గ్రహించుట మొదలుపెట్టిన భిక్షు సన్యాసుల యొక్కయు లాభము కొరకే జారీచేయబడినదని తలంచబడెను" అని ప్రసిద్ధ జెస్యూట్ చరిత్రకారుడైన మెయింబర్గ్ చెప్పుచున్నాడు.*

అది లూథర్‌ను ఊహించిన ఇరకాటములో కూడ పెట్టలేదు; ఏలయనగా చురుకైన ఆ సన్యాసి ఇదివరకే, 1518 నవంబరు 28వ తేదీన, విట్టెన్‌బర్గ్‌లోని కార్పస్

క్రిస్టీ ప్రార్థనా మందిరములో, పోపు నుండి సంఘము యొక్క సార్వత్రిక మహాసభకు అప్పీలు చేసియుండెను.† † రాస్కో, పదవ లియో జీవిత చరిత్ర.

తాను తృణీకరించిన ప్రత్యర్థి చేత ఈ విధముగా రెండవసారి కూడ మోసపోయినందున రెట్టింపు చిరాకుపడినను, లియో కొంతకాలము తన కోపమును దిగమింగుకొని, మరల మధ్యవర్తిత్వమును ఆశ్రయించెను.

ఎలెక్టరును నొప్పించుదునేమో అను భయము చేత ఈ కాలయాపన మార్గమును అవలంబించుటకు అతడు ఒప్పింపబడెను.

సామ్రాజ్యములో ఫ్రెడరిక్‌కు ఉన్న అధికారము.

మాక్సిమిలియన్ అంతము శీఘ్రముగా సమీపించుచుండెను.

తన స్వంత ప్రయోజనములతో ముడిపడియున్న ప్రయోజనములుగల పోటీదారులలో ఎవరికైనను సామ్రాజ్య కిరీటమును సంపాదించుటకు లియో ఎలెక్టరు సహాయమును కోరెను.

ప్రస్తుత చక్రవర్తి తన వారసుడు స్పెయినుకు చెందిన చార్లెస్ కావలెనని కోరెను; ఫ్రెడరిక్ ఇదివరకే, ఇటీవల ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో జరిగిన సభలో, ఈ విధానమును వ్యతిరేకించి రోమా పీఠము పక్షమున నిలిచెను.

కాబట్టి నిర్ణయాత్మకమైన ఓటును తన చేతిలో పట్టుకొనియున్నట్లు కనబడిన ఈ అధిపతిని దూరము చేయు దేనినియు చేయకూడదు.

అయితే మాక్సిమిలియన్ మరణము వరకును అతని వారసుని ఎన్నిక వరకును ఈ ప్రమాదకరమైన కాలమును దాటగలిగినయెడల, అప్పుడు క్రైస్తవ లోకము గొప్ప కార్యములను చూడవలెనని లియో ఉద్దేశించెను.

ఆ కీలకమైన సమయములో రోమా రాజనీతి యొక్క దారపుచుట్ట అంతగా చిక్కుపడియుండెను. అందుచేతనే లియో బహిరంగ యుద్ధమునకు బదులుగా తనకు సహజమైన కపట చాతుర్యమును ఆశ్రయించెను.

కాబట్టి మరింత విజయావకాశములతో జర్మనీకి పంపదగిన ఏదైన ఒక క్రొత్త రాయబారి కొరకు అతడు చుట్టు చూచెను.

వివాదపు ఆరంభములోనే లూథర్ స్నేహితులు విన్నపము చేసికొనినవాడును, పోపు యొక్క అంతఃపుర అధికారియు, లియో సంపూర్ణ నమ్మికయుంచినవాడునైన సాక్సనీ కులీనుడగు చార్లెస్ మిల్టిట్జ్ చివరకు ఈ ముఖ్యమైన కార్యమునకు ఎన్నుకొనబడెను.

లియో చేసిన ఈ ఎంపిక అతని వివేచనా లోపమునకు, అంతేకాదు, అతని న్యాయసంబంధమైన అంధత్వమునకు మరియొక నిదర్శనము.

కాజెటన్ కనీసము మర్యాదగల నీతిప్రవర్తన కలవాడు; మిల్టిట్జ్ అహంకారియు, తిండిపోతును, త్రాగుబోతునైన ఒక షోకిల్లా.* రోమా సంఘమునకు ప్రతినిధిగా ఉండి సంస్కరణ యొక్క కఠినమైన సిద్ధాంతములతో పోరాడవలసిన ఒక సంఘ సంబంధమైన కార్యముపై అట్టి రాయబారి బయలుదేరుట సర్వత్ర ఎగతాళిని రేకెత్తించక మానదు.

అతడు హృదయపూర్వకముగా చేపట్టిన కార్యము, ఆరంభించకముందే బద్దలైపోయెను.

మిల్టిట్జ్ 1518 డిసెంబరు చివరి భాగములో జర్మనీకి బయలుదేరెను. ఎల్లెడల అతడు అపనమ్మకముతోను విముఖతతోను స్వీకరించబడెను.

తన వంతుగా, అతడు జర్మనీ మనోభావమును ఎంత తక్కువగా ఎరిగియుండెననగా, విట్టెన్‌బర్గ్ వేదాంతమును అనుసరించువారు ప్రధాన యాజకుని స్నేహితులకంటె మూడింతలు ఎక్కువగా ఉన్నారని కనుగొని ఆశ్చర్యపడెను.†

లూథర్ పేరు ప్రస్తావించబడినప్పుడు, అది తేలికగా గాని, జాలితో గాని కాదు; గర్వముతోను ఉత్సాహముతోను ప్రస్తావించబడెను.

మతసంబంధమైన విషయములలో అతడు అప్పటికే జర్మను సామ్రాజ్యము యొక్క గుర్తింపు పొందిన నాయకుడాయెను.

రోమా రాయబారి ముందుకు సాగుచుండగా ఎడతెగక ప్రజల నాడిని పరీక్షించెను; ఎలెక్టరు-డ్యూకు యొక్క డచీని సమీపించుకొలది అది లూథర్ కొరకు మరింత వేగముగాను బలముగాను కొట్టుకొనుచున్నదని కనుగొని అతడు చిన్నబోయెను.

ఇంతలో క్రొత్త రాయబారి శీఘ్రముగా వచ్చుచున్నాడను వదంతులు సాక్సనీ అంతట వ్యాపించెను, మరియు అందరి మనస్సులు అనుమానమునకును భయమునకును లోనాయెను.

* రాస్కో, పదవ లియో జీవిత చరిత్ర.

పల్లవిసీని, మహాసభ చరిత్ర.

" Nec ab usu immoderato vini abstinuit." [ద్రాక్షారసమును మితిమీరి వాడుట నుండియు అతడు మానుకొనలేదు.]

లూథర్‌ను అతని స్నేహితులు చుట్టుముట్టి, రోమా కుయుక్తికిని కుతంత్రమునకును వ్యతిరేకముగా జాగ్రత్తగా ఉండుమని బతిమాలిరి.*

లూథర్ దృఢముగా ఇట్లు జవాబిచ్చెను: "నేను దేవుని చిత్తము కొరకు కనిపెట్టుచున్నాను." † మిల్టిట్జ్ డెబ్బది పోపు ఆజ్ఞాపత్రములతో సాయుధుడైయుండెను. అయితే మిగిలిన కుయుక్తులన్నియు అయిపోయిన తరువాత, చివరి ఆశ్రయముగా మాత్రమే వాటిని ఉపయోగించవలెను.

రాయబారి చర్యకు ఏ ఆటంకమునైనను కల్పించుటకు సాహసించువారందరిమీద ఈ ఆజ్ఞాపత్రములు పోపు బహిష్కారమును ఉరుమువలె ప్రకటించెను.

రాయబారి భయంకరుడైన ఆ అబద్ధ బోధ నాయకుని బంధించి తనతోకూడ నిత్య

నగరమునకు తీసికొనిపోవుట తగునని తలంచినయెడల, తిరుగు ప్రయాణములో ప్రతి పట్టణములో ఈ ఆజ్ఞాపత్రములలో ఒకదానిని అంటించినయెడల, సర్వత్ర కలుగు భయము లేనియెడల అతని ప్రయాణమును ఎదిరించువారి ఉత్సాహమును చల్లార్చుననియు, సంస్కరణ పక్షీయుల కవచధారులైన చేతులు … యొక్క భయంకరమైన శాపముల యెదుట పక్షవాతము పట్టినట్లు వారి ప్రక్కలకు జారిపడుననియు రోమాలో నమ్మబడెను.

తన బాహ్య ప్రయాణ మార్గములో జర్మను ప్రజల మనోభావములను మిల్టిట్జ్ అంత శ్రద్ధగా పరిశీలించుటకు ఇది నిస్సందేహముగా ఒక కారణము.*

అలాగైతే, అతనికి అంతగా ఓదార్పు లభించలేదు. అతడు ఏదైన బలాత్కారమును తలంచినయెడల, లూథర్‌కు ఉన్న లోతైన విస్తృతమైన ప్రజాదరణ అతనిని ఆలోచింపజేసి, తాను చేపట్టిన కార్యము ఎంత విస్తారమైనదో అతనికి నేర్పియుండవచ్చును.

సంస్కరణ యొక్క లోతుగా నాటబడిన సిద్ధాంతములను పెకలించు మహా భారీ కార్యమునకు సాక్సనీ అంతఃపుర అధికారి యొక్క అల్పమైన బలము ఏమాత్రము చాలదు. * లూథర్ ఉత్తరములు i, 101.

అధ్యాయము XXV. మిల్టిట్జ్ … ఆరంభములో ఎలెక్టరు ఆస్థానమునకు చేరెను. అతడు … కు పాత పరిచయస్తుడు; కాబట్టి అతడు తన బసను ఏర్పాటు చేసికొనుటకు చాలినంతసేపు మాత్రమే వైమార్‌లో నిలిచి, తరువాత ఆల్టెన్‌బర్గ్‌లో ఉన్న ఎలెక్టరు యొక్క ఆస్థాన యాజకుని నివాసమునకు వెళ్ళెను.

స్పాలటిన్ అతనిని మర్యాదగా స్వీకరించెను; అయితే రాయబారి లూథర్ ప్రవర్తనను గురించి ఫిర్యాదు చేయుటకును, ఫ్రెడరిక్ మరియు అతని అనుచరులు క్రొత్త అబద్ధ బోధకు ఇచ్చిన ప్రోత్సాహమును గురించి ఆస్థాన యాజకుని మృదువుగా గద్దించుటకును సాహసించినప్పుడు, స్పాలటిన్ యుద్ధమును శత్రువు దేశములోనికే తీసికొనిపోయెను — గొప్ప ఇండల్జెన్సుల వర్తకుడైన టెట్జెల్ యొక్క దైవదూషణలను అహంకారమును సమర్థించుట ద్వారా ఈ ఆందోళనను అనివార్యము చేసిన రోమా పీఠము యొక్క విధానముపై తీవ్రముగా దాడిచేసెను.

తరువాత ఆ మంచి ఆస్థాన యాజకుడు, ఆ వేషధారి డొమినికన్ సన్యాసి నోరు తెరచుకొని వినుచున్న తన శ్రోతలకు వినిపించుచుండిన భక్తిహీనమైన ప్రతిపాదనలలో కొన్నిటిని వల్లించెను.

మిల్టిట్జ్ దీనిని నిజమైన లేక నటించిన ఆశ్చర్యముతోను భయముతోను వినెను.

ఈ విషయమునంతటిని విచారించుటకు సంపూర్ణ అధికారము ధరించియున్నవాడై, అతడు టెట్జెల్‌కు — తన అన్యాయపు వర్తకమునకు వ్యతిరేకముగా లేచిన కోలాహలమునకు భయపడి భద్రత కొరకు లైప్‌జిగ్ కళాశాలలో దొంగచాటుగా దూరియున్నవానికి — ప్రజల అభియోగమునకు జవాబు చెప్పుటకు ఆల్టెన్‌బర్గ్‌లో తన యెదుట హాజరుకావలెనని ఒక ఆజ్ఞాపత్రము వ్రాసెను.

అయితే ఆ బడాయి సన్యాసి హాజరగుటకు సాహసించలేదు.

నన్షియో ఆజ్ఞను పాటించకపోవుటకు సాకుగా అతడు వ్రాసిన ఉత్తరములో, విట్టెన్‌బర్గ్ ఆగస్టీనియను జర్మనీలోనే కాక పోలండు హంగేరీలలో కూడ తనకు వ్యతిరేకముగా కేకలు పుట్టించెననియు, తాను సురక్షితముగా ఉండగలిగిన స్థలము ఒక్కటియు లేదనియు, లైప్‌జిగ్‌లో ప్రసంగించుటకు సాహసించినప్పుడు కూడ బెదిరింపులతోను నిందలతోను ఎదుర్కొనబడెననియు, ఆల్టెన్‌బర్గ్‌కు ప్రయాణము చేయుట విషయమైతే తన ప్రాణము ఒక చిల్లిగవ్వ విలువ కూడ చేయదనియు ఫిర్యాదు చేసెను.*

మోసము యొక్క ఈ అవతారము, ఈ ఆడంబరపు డొమినికన్ సన్యాసి — ఏ పీఠము యొక్క లాభము కొరకు తాను మోసగాడాయెనో ఆ పీఠము యొక్క నన్షియోనే ఎదుర్కొనుటకు భయపడినవాడు — ఈ విధముగా వ్రాసెను.

ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో రోమా సింహపు దవడలలోనికే లూథర్ చేసిన ప్రమాదకరమైన ప్రయాణమును జ్ఞాపకము చేసికొని, అతని నిష్కపటమైన ధైర్యమును ఇటీవలి వరకు ఉబ్బిపోయియుండిన అతని ప్రత్యర్థి యొక్క అవమానకరమైన పిరికితనముతో పోల్చి చూచినప్పుడు, ఆ చిత్రము ఎంతో అర్థవంతమైనది.

టెట్జెల్ యెడల తిరస్కారముతో, ప్రస్తుతము అతనిని శిక్షించుటకు ఏ చర్యయు తీసికొనకూడదనియు, తానే లైప్‌జిగ్‌కు వెళ్ళువరకు ఆ విషయమును అలాగే విడిచిపెట్టవలెననియు నిశ్చయించుకొనెను.

ఇంతలో ఎలెక్టరు ఆస్థానములో తన ఉద్దేశమును నెరవేర్చుటకు అతడు సర్వశక్తులను ఒడ్డెను.

కొన్ని సంవత్సరముల క్రిందట ఫ్రెడరిక్ బంగారు గులాబీ అను ఘనతను పోపు నుండి ఆసక్తితో కోరియుండెను.

ఈ గులాబీ ప్రతి సంవత్సరము రోమా ప్రధాన యాజకుల చేత ప్రతిష్ఠించబడి, పోపు యొక్క ప్రత్యేక అనుగ్రహమునకును గౌరవమునకును గుర్తుగా యూరపు అధిపతులలో ఎవరో ఒకరికి పంపబడుచుండెను.†

* స్టెబింగ్, సంస్కరణ చరిత్ర.

‡ సెకెండార్ఫ్; వాన్ బ్రంట్. లియో, ఫ్రెడరిక్ చేసిన విన్నపమును జ్ఞాపకము చేసికొని, మార్టిన్ లూథర్‌పై అతని పట్టును విడిపించునట్లు అతనిని మభ్యపెట్టవలెనని ఆశించుచు, ఆ ఘనతను ఇప్పుడు సాక్సనీ అధిపతికి అనుగ్రహించవలెనని నిశ్చయించుకొనెను.

అయితే సూక్ష్మదృష్టిగల ఎలెక్టరు ఈ ప్రసిద్ధ పన్నాగమును గ్రహించి, పోపు విసరిన ఆ పొట్టుకు చిక్కుటకు నిరాకరించెను.

మిల్టిట్జ్ దానిని అతనికి అనుగ్రహించినప్పుడు, ఫ్రెడరిక్ దానిని చల్లని, దాదాపు తిరస్కారపూరితమైన మర్యాదతో స్వీకరించెను; విట్టెన్‌బర్గ్ ఆచార్యుని విషయమై తన మార్గము నుండి తొలగునట్లు అతనిని ఏ విధముగాను ఒప్పించలేకపోయిరి.*

భంగపడిన నన్షియో మరల స్పాలటిన్‌ను ఆశ్రయించెను.

స్నేహపూర్వకమైన, అనధికారికమైన ఒక సంభాషణ జరుపుటకై, ఆల్టెన్‌బర్గ్‌లోని స్పాలటిన్ స్వంత గృహములో తనను కలియుటకు లూథర్‌ను ఆహ్వానించుమని అతడు ఆ ఆస్థాన యాజకుని ఒప్పించెను.

పోపు నుండి సార్వత్రిక మహాసభకు తాను చేసిన అప్పీలుపై ఈ కలయిక ఏదైన చెడు ప్రభావమును కలిగించునేమో అను భయముతో లూథర్ దీనికి విముఖుడైయుండెను;† అయితే స్పాలటిన్ చేసిన విన్నపములు చివరకు కలియుటకు అతనిని ఒప్పించెను.

ఈ ఉద్దేశముతో అతడు … 3వ తేదీన ఇల్లు విడిచెను. ఆల్టెన్‌బర్గ్ చేరిన వెంటనే అతడు స్పాలటిన్ నివాసమునకు వెళ్ళెను.

రోమా ఆస్థానములో దీర్ఘకాలము నివసించుట వలన తాను సంపూర్ణ ప్రవీణుడైన ఆ గాఢమైన కపటముతో క్రొత్త రాయబారి అతనిని కలిసెను.

అయితే చురుకైన జర్మను డాక్టరు మోసపోవువాడు కాడు.

" ఈ క్రొత్త సౌలు," అని అతడు వ్రాసెను, " డెబ్బది అపొస్తలిక ఆజ్ఞాపత్రములతో సాయుధుడై జర్మనీకి వచ్చెను, * మిల్నర్, సంఘ చరిత్ర, సంపుటము.

నన్ను సజీవునిగా సంకెళ్ళతో ఆ హంతక రోమాకు ఈడ్చుకొనిపోవుటకు; అయితే ప్రభువు అతనిని దారిలోనే నేలకు పడద్రోసెను."*

నిజముగా మిల్టిట్జ్ తన పాత్రను అతిగా నటించెను; కాజెటన్ మితిమీరిన ఆజ్ఞాధికారము చూపియుండగా, ఇతడు మితిమీరిన మృదుత్వము చూపెను; అతని చిరునవ్వులును లాలనలును అపశకునముగా ఉండెను.

లూథర్‌ను కలిసినప్పుడు రాయబారి ఆశ్చర్యము నటించెను.

" నా ప్రియ మార్టిన్," అని అతడనెను, " నీవు తన పొయ్యి యొద్ద నెమ్మదిగా కూర్చుండి అబద్ధ బోధతో కూడిన ఏదో వేదాంత విపరీత భావనకు బలియైన ఒక ముసలి చిరచిరలాడు వేదాంతివని నేను ఊహించితిని; అయితే నీవు ఇంకను జీవితపు పూర్ణదశకు రాని ఒక యువకుడవని తెలియుచున్నది."†

" ప్రతివారిని పోపు నుండి దూరము చేసి నీకు అంటిపెట్టుకొనునట్లు చేయుటకు చాలినంత వయస్సు నీకున్నది.

ఇరువది అయిదు వేల మంది సైనికులుగల సైన్యము నాకున్నను, నీ ఇష్టమునకు వ్యతిరేకముగా నిన్ను రోమాకు తీసికొనిపోగలనని నేను తలంచను."

"లేదు," అని ఏమాత్రము చలించని ఆ సన్యాసి జవాబిచ్చెను; "దేవుడు సముద్రపు అలలను తీరమునొద్ద ఆపుచున్నాడు, ఆయన వాటిని — ఇసుకతో ఆపుచున్నాడు."‡

మాకియవెల్లికి తగిన కుయుక్తిగల దౌత్యనీతితో, ఆ నన్షియో తరువాత సాక్సనీ సన్యాసి రచనలు తెలియకుండానే క్రైస్తవ సంఘము యొక్క సున్నితమైన శరీరమునకు కలిగించిన భయంకరమైన గాయమును గూర్చి జ్వలించు మాటలతో విపులముగా మాట్లాడెను; ఈ గాయమునకు ఔషధము చేయవలెనని లూథర్‌కు స్వయముగా విన్నవించుచు, మరే వైద్యుడును దీనిని స్వస్థపరచలేడని అతనికి తెలియజేయుచు, తన సుదీర్ఘమైన, దయగల, హృదయమును కదిలించు ఉపన్యాసమును ముగించెను. † లూథర్ రచనలు, లాటిన్ ముందుమాట ‡ లూథర్ రచనలు (W.) XXII.

లూథర్ అతని మాటలను ప్రశాంతముగాను శ్రద్ధగాను వినెను; అంతేకాదు, మెయింజ్ ఆర్చిబిషప్పు ఆరంభములోనే ఈ విధముగా మాట్లాడియుంటే, ఈ వ్యవహారము ఇంత గొప్ప కలవరమును ఎన్నడును కలిగించియుండెడిది కాదని కూడ అతడు ఒప్పుకొనెను.*

తరువాత తన వంతుగా అతడు సంఘము పడిపోయిన దుర్వినియోగములను ఎత్తిచూపి, ఏదో ఒక సంస్కరణ యొక్క ఆవశ్యకతను ధృవపరచి, రోమా పీఠము తనయెడల ప్రవర్తించిన తీరును గూర్చి ఫిర్యాదు చేసి — తాను శత్రువును కాననియు, కేవలము సత్యమును వెదకువాడననియు — ఇట్లు చెప్పుచు ముగించెను:

" ఈ విషయమును స్నేహపూర్వకముగా పరిష్కరించవలెనని నేను ఎంతగా కోరుచున్నానంటే, నా మనస్సాక్షి యొక్క అంచు వరకు నేను వెళ్ళెదను.

నా ప్రత్యర్థులు కూడ తమ వంతుగా మౌనముగా ఉండినయెడల, ఇండల్జెన్సుల సిద్ధాంతమును గూర్చి ఇకమీదట మౌనముగా ఉండెదనని నేను ప్రతిపాదించుచున్నాను; అయితే వారు నామీద దాడి చేయుచునే యుంటే, ఒక అల్పమైన వివాదము నుండి త్వరలోనే తీవ్రమైన పోరాటము పుట్టును.

నేను దీనిని చేయుటయే కాదు, ఇంకను ముందుకు వెళ్ళెదను: నేను కొంచెము అతిగా తీవ్రముగా ప్రవర్తించితినని ఒప్పుకొనుచు పరిశుద్ధ పితరునికి వ్రాసెదను, మరియు సంఘముపై ప్రజల ఎగతాళిని అవమానములను తెచ్చిన ఉపన్యాసములను నేను ఎదిరించినది సంఘము యొక్క నమ్మకమైన కుమారునిగానే అని ప్రకటించెదను.

అవును, ప్రతిదానిని చేయుటకును సహించుటకును నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను; అయితే ఉపసంహరణ విషయమైతే, దానిని నా నుండి బలవంతముగా రాబట్టవచ్చునని ఎన్నడును ఆశించవద్దు."† పోపు రాయబారి పొందవలెనని ఆశించినంత ఇది ఏమాత్రము కాదు; అయినను రొట్టె లేకపోవుటకంటె సగము రొట్టె మేలని అతడు తలంచెను.

అందుచేత అతడు టెట్జెల్‌ను దూషించుట మొదలుపెట్టి, అతని తలమీద పోపు శాపములను కుమ్మరించెదనని ప్రకటించెను; లూథర్ ప్రతిపాదనను తాను అంగీకరించుచున్నాననియు,

* లూథర్ రచనలు, లాటిన్, ముందుమాటలో.

దానిని తన స్వంత ఆసక్తిగల సిఫారసుతో శీఘ్రముగా పోపునకు తెలియజేసెదననియు ధృవపరచుచు మొదటి సమావేశమును ముగించెను.

" మరుసటి దినమున ఆ ఒప్పందము లాంఛనప్రాయముగా వ్రాయబడెను.

దానిలో రెండు అంశములుండెను: " లేవదీయబడిన ఈ వివాదములో ఇకమీదట ప్రసంగించుటయు, వ్రాయుటయు, లేక మరేదైనను చేయుటయు ఇరు పక్షములకును నిషేధించబడినది.

" మిల్టిట్జ్ వ్యవహారముల స్థితిని గూర్చి పరిశుద్ధ పితరునికి వెంటనే తెలియజేయును.

పరిశుద్ధ పితరుడు ఈ విషయమును విచారించి, నేను ఉపసంహరించుకొనవలసిన తప్పు అంశములను ఎత్తిచూపుటకు జ్ఞానవంతుడైన ఒక బిషప్పుకు అధికారమిచ్చును.

నేను తప్పులో ఉన్నానని వారు నిరూపించినయెడల, నేను ఇష్టపూర్వకముగా ఉపసంహరించుకొందును; మరియు పరిశుద్ధ రోమా సంఘము యొక్క ఘనతకు గాని అధికారమునకు గాని భంగకరమైన దేనినియు నేను చేయను."*

ఈ ఏర్పాటును గూర్చి లూథర్ త్వరపడి ఎలెక్టరుకు తెలియజేసెను; ఇంతలో మిల్టిట్జ్ తన వంతుగా పరమానందములో మునిగియుండెను.

ఈ అబద్ధ బోధ అను గొల్యాతును చంపిన దావీదును నేనే, అని అతడు తలంచెను.

ఇప్పుడు నేను ఎంత ఘనతతో రోమాకు తిరిగి వెళ్ళెదను!

లూథర్‌తో అతడు ఇట్లు బిగ్గరగా అనెను: " గడచిన ఈ వంద సంవత్సరములలో, కార్డినల్లకును రోమా సభికులకును దీనికంటె ఎక్కువ ఆందోళన కలిగించిన ప్రశ్న మరొకటి లేదు.

ఇది పొడిగించబడుటకు సమ్మతించుటకంటె వారు పదివేల డుకాట్లు ఇచ్చుటకైనను ఇష్టపడుదురు."!

సాయంకాలమున మిల్టిట్జ్ సంస్కర్తకు ఒక గొప్ప విందు ఇచ్చెను.

ఈ విందులో " పెండ్లి గంటవలె అంతయు ఉల్లాసముగా సాగెను."

లూథర్ బయలుదేరబోవుచుండగా, ఆ నన్షియో తన ఆనందపు పొంగులో తన అతిథిని నిజముగా ముద్దుపెట్టుకొనెను.

రోమా సంస్కరణకు ఎన్నడైనను ఇచ్చిన చివరి ముద్దు ఇదే.

ఈ లాలనలకు లూథర్ మోసపోలేదు.

" వారి ఇటాలియను కుయుక్తులను నేను అర్థము చేసికొనినట్లు నటించను," అని అతడు స్టౌపిట్జ్‌కు వ్రాసెను.* " ఈ విధముగా తప్పిపోయిన లూథరన్లను తిరిగి సంపాదించవచ్చునని అభిప్రాయపడిన మిల్టిట్జ్, వారందరియెడల అత్యంత దయతో ప్రవర్తించి, వారి ఆహ్వానములను అంగీకరించి, అబద్ధ బోధకులతో కూడ బల్లయొద్ద కూర్చుండెను; అయితే త్వరలోనే మత్తుడై — దీనిని చెప్పుచున్నది ఒక పోపే — పోపు నన్షియో తన నాలుకను అదుపులో ఉంచుకొనలేకపోయెను. సాక్సనీవారు అతనిని పోపును గూర్చియు రోమా ఆస్థానమును గూర్చియు మాట్లాడునట్లు నడిపించిరి; మరియు మిల్టిట్జ్, In vino est veritas [ద్రాక్షారసములో సత్యము ఉన్నది] అను పాత సామెతను నిజపరచుచు, తన హృదయపు నిష్కపటత్వములో పోపు పాలనా వ్యవస్థ యొక్క ఆచారములను అక్రమములను అన్నిటిని వివరించెను.

అతని సహచరులు చిరునవ్వు నవ్వుచు, ప్రతిదియు బయటపడువరకు అతనిని ప్రోత్సహించిరి: అతడు చెప్పినదానిని వారు వ్రాసికొనిరి; ఈ అపకీర్తికరమైన సంగతులు తరువాత వర్మ్స్ సభలో, జర్మనీ అంతటి సమక్షమున, రోమీయులకు వ్యతిరేకముగా బహిరంగ నిందాంశములుగా చేయబడెను."†

ఇంతలో లూథర్ విట్టెన్‌బర్గ్‌కు తిరిగివచ్చి, ఆ సమయములో శారీరక బలహీనతలతో బాధపడుచున్న సాధారణ సంఘకాపరియైన సైమన్ హైన్సియస్‌కు ప్రత్యామ్నాయముగా, కొన్ని నెలలపాటు పట్టణ సంఘకాపరి పదవిని నిర్వహించుచుండెను.

ఈ విధముగా శ్రమజీవియు బహుముఖ ప్రజ్ఞావంతుడునైన ఈ మనుష్యుడు వేదాంత బోధకుడు, వివాద తర్కవాది, ప్రజాదరణ పొందిన బోధకుడు, సంఘ కాపరి అను పాత్రలను ఏకకాలములో నిర్వహించెను. | † రాంకే, పోపుల చరిత్ర.