జననము మరియు బాల్య సంవత్సరములు

సందిగ్ధావస్థ—పోపు పన్నాగములు—ఎలెక్టరు దృఢత్వము—సభ ఎదుట హాజరుకావలెనని లూథర్‌కు ఆజ్ఞ—లూథర్ వర్మ్స్‌కు బయలుదేరుట— అతని స్నేహితుల దుఃఖము—అశుభ సూచనలు—లైప్‌జిగ్‌లో లూథర్—

ఎర్‌ఫర్ట్‌లో—ఒక సంఘటన—ఐసెనాక్‌లో—మైన్ నదీతీరపు ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్‌లో—సవోనరోలా చిత్రపటము—ఒపెన్‌హైమ్‌కు లూథర్—ఫిఫింగ్‌హైమ్‌లో—"సంస్కర్త ఎల్మ్ వృక్షము"—వర్మ్స్ కనుచూపులో—లూథర్ కీర్తన—వర్మ్స్‌లో లూథర్—కలవరము—సభ—ఎలెక్టరు యొక్కయు లూథర్ యొక్కయు "జర్మను ప్రభువర్గమునకు విన్నపము"—సభ ఎదుట తాను హాజరైన విధమును గూర్చి లూథర్ చెప్పిన వృత్తాంతము—

వర్మ్స్‌ను విడిచి వెళ్ళుట—వర్మ్స్‌లో అతని ప్రవర్తనపై వ్యాఖ్యలు—సభ ఎదుట లూథర్‌ను గూర్చి ఆడిన్ గీసిన చిత్రము సభ తరువాత—ఎలెక్టరు—పోపు రాయబారి—వర్మ్స్ ప్రధాన దేవాలయములో ఐదవ చార్లెస్—బహిష్కార శాసనము—సంఘము మరియు సామ్రాజ్యము యొక్క శాపము క్రింద—"విషాదాంతము"—విట్టెన్‌బర్గ్‌కు ప్రయాణములో లూథర్—అతని భద్రతకై ఏర్పాట్లు—చక్రవర్తికిని రాజ్యముల ప్రతినిధులకును లూథర్ వ్రాయుట—దూత స్టుర్మ్‌ను పంపివేయుట— "సన్యాసి కుళ్ళాయి క్రింద అపవాది"—హెర్ష్‌ఫెల్డ్‌లో లూథర్—ఐసెనాక్‌లో—బంధింపబడుట—"క్రైస్తవ స్వాతంత్ర్యములో" (in libertate Christiana) లూథర్

వార్ట్‌బర్గ్‌లో లూథర్—జర్మనీలో అలజడి—లూథర్ నిర్బంధములోని మొదటి వారములు—సందర్శకులు— విషాదము— లూథర్ ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు—అతని సాహిత్య కృషి—సంఘర్షణలు

మైన్జ్ ఆర్చిబిషప్పు— పాపక్షమాపణ పత్రముల వ్యాపారులు మరల పనిలో—లూథర్ ఆగ్రహము—"హాలేలోని క్రొత్త విగ్రహము"—ఎలెక్టరు ఆస్థానములో భయాందోళన—స్పాలటిన్ ఉత్తరము—లూథర్ ప్రత్యుత్తరము—

ఆర్చిబిషప్పునకు లూథర్ వ్రాసిన ఉత్తరము—ఆర్చిబిషప్పు ప్రత్యుత్తరము— ఫాబ్రిసియస్ కాపిటో—కాపిటోకు లూథర్—పాపపు ఒప్పుకోలు గది—సన్యాసుల బ్రహ్మచర్యము—లూథర్ పొరపాటు—దానిని గూర్చి అతని దృఢ నిశ్చయము—ప్రజా సంఘటనలు—సంస్కరింపబడిన సంఘము పోపు మతాచారములను కొనసాగించుట—ఆరాధనా క్రమములో ప్రతిపాదిత మార్పులు—ఎర్‌ఫర్ట్‌లోని ఆగస్టీను మఠము—ప్రతినిధులు—ఎలెక్టరు—కార్ల్‌స్టాట్ అవివేకము—విస్ఫోటనము—విట్టెన్‌బర్గ్‌కు లూథర్ చేసిన స్వల్ప సందర్శనము—

వార్ట్‌బర్గ్‌కు తిరిగి వచ్చుట—"క్రొత్త ప్రవక్తలు"—మతోన్మాదపు ఉద్భవము—విగ్రహభంజకులు—కార్ల్‌స్టాట్ వారికి నాయకుడగుట—లూథర్ చేసిన అత్యవసర హితబోధను లక్ష్యపెట్టకపోవుట—వార్ట్‌బర్గ్‌ను విడిచి బహిరంగముగా విట్టెన్‌బర్గ్‌కు తిరిగి వెళ్ళవలెనని నిశ్చయించుకొనుట— ఒక ఘట్టము—తాను చేసినదానిని లూథర్ ఎలెక్టరుకు తెలియజేయుట—వార్ట్‌బర్గ్‌కు తిరిగి వెళ్ళుమని ఫ్రెడరిక్ సలహా ఇచ్చుట—లూథర్ నిరాకరణ—కారణములు—అతడు విట్టెన్‌బర్గ్‌లో తిరిగి ప్రవేశించుట—ప్రశాంతత మరల నెలకొనుట

లూథర్ క్రొత్త నిబంధన అనువాదమును ముగించుట—1522లో దాని ప్రచురణ—దానివలన సంస్కరణకు కలిగిన గొప్ప లాభము—ఆ నిబంధన గ్రంథము వెల— అమ్ముడుపోయిన అసంఖ్యాకమైన ముద్రణలు— అనువాద శైలి—లూథర్ పాత

నిబంధనను జర్మను భాషలోనికి అనువదించుట ఆరంభించుట—జర్మను బైబిలు—ప్రజలు దానిని ఉత్సాహముతో స్వీకరించుట—రోమా అనువాదము—పదవ లియో మరణము—రోమా వ్యంగ్య రచనలు—ఆరవ ఏడ్రియన్ పోపు—క్రొత్త పోపునకు లభించిన అశుభసూచకమైన స్వాగతము—సంఘటనలు—ఎలెక్టరుకు ఏడ్రియన్ వ్రాసిన ఉత్తరము—

న్యూరెంబర్గ్ సభ—దాని నిర్ణయము—సంస్కర్తల ఆనందము—ఇంగ్లాండు రాజు ఎనిమిదవ హెన్రీ లూథర్‌పై దాడి చేయుట—సాహిత్య రంగములో ప్రజాస్వామ్యము— లూథర్ ఇచ్చిన భయంకరమైన ప్రత్యుత్తరము—హెన్రీ ఆశాభంగము— సాక్సనీ డ్యూక్

జార్జికిని ఎలెక్టరుకును విన్నపములు—ఫ్రెడరిక్ నిశ్చలత—ఆ ఘర్షణ ఫలితము - ఆరవ ఏడ్రియన్ మరణము—ఏడవ క్లెమెంట్—సంస్కరణ వ్యాప్తి—

రోమా కార్యకలాపము—రాటిస్బన్ వద్ద పోపు పక్షపాతుల కూటమి—హింసల యుగము—లూథర్ ప్రవచనము—కార్ల్‌స్టాట్‌తో అతని వివాదము—కార్ల్‌స్టాట్ మతోన్మాదము—ఓర్లామూండ్‌లో లూథర్—కార్ల్‌స్టాట్ బహిష్కరణ—దానితో లూథర్‌కు గల సంబంధము—వ్యాఖ్యలు—

కార్ల్‌స్టాట్ తరువాతి జీవితక్రమము—లూథర్ నిరుత్సాహము—ఎరాస్మస్ అతనిపై దాడి చేయుట—"డయాట్రైబ్" (వాదగ్రంథము)—లూథర్ వేదన—ఎరాస్మస్ పిరికితనము—లూథర్ చేసిన మహాకాయ శ్రమలు—సంఘటనలు—ప్రజావిద్యను గూర్చి లూథర్—భాషలను సాహిత్యమును అధ్యయనము చేయుట యొక్క ప్రాముఖ్యతను గూర్చి—లూథర్ జ్ఞానము—సన్యాసి వస్త్రధారణను మానివేయుట—తన విద్యా బిరుదముల చేతనే గుర్తింపబడుట—నిమ్ప్‌ష్ కాన్వెంటు— తొమ్మిదిమంది సన్యాసినులు— కాథరీన్ వాన్ బోరా— లూథర్ వివాహము—గాఢమైన సంచలనము—లూథర్ గృహ సౌఖ్యము

రైతుల యుద్ధము—భూదాసుల స్థితి—ఆరంభములో తిరుగుబాటుదారులు చూపిన విశేషమైన మితము—పన్నెండు అంశములు—రైతులకును భూస్వాములకును మధ్య మధ్యవర్తిత్వము వహించుమని లూథర్‌ను కోరుట—

ఆ బాధ్యతను అంగీకరించుట—రైతులపట్ల అతని సానుభూతి—అధిపతులకును తిరుగుబాటుదారులకును అతని ప్రబోధము—లూథర్ రాజనీతిజ్ఞత—అతని సలహా వ్యర్థమగుట—రైతుల మూఢావేశము—

తిరుగుబాటు మతోన్మాదముగా మారుట—యుద్ధరంగమునకు దిగుమని లూథర్ అధిపతులను ప్రోత్సహించుట—అధిపతులు ఏకమగుట—ఫ్రాంకెన్‌హౌసెన్ యుద్ధము—తిరుగుబాటు యొక్క వినాశకరమైన అంతము—ఆ విప్లవము లూథర్ మనస్సుపై చూపిన ప్రభావము—ఎలెక్టరు ఫ్రెడరిక్ మరణము— అతని శీలము—క్రొత్త ఎలెక్టరు—ప్రమాదము—లూథర్ విశ్వాసము—ఎరాస్మస్ "డయాట్రైబ్"కు లూథర్ ప్రత్యుత్తరము— "De Servo Arbitrio"—ఆ కరపత్రము ఎరాస్మస్‌పై చూపిన ప్రభావము

లూథర్ గృహస్థ స్వభావము— అతని దారిద్ర్యము—ఒక సరదా—"చెక్కపని చేయువానిగా" లూథర్—తోటమాలిగా—అతని సంతోషము—చిన్నారి జానీ— ప్లేగు వ్యాధి—లూథర్ దయాగుణము—అతని అనారోగ్యము—అతని కుటుంబ వృద్ధి—అతని కుమార్తె మరణము—లూథర్ దుఃఖము—జర్మను ఆతిథ్యము—లూథర్ "సంభాషణలు" (టేబుల్ టాక్)—వివాహము—త్రిత్వము—సంఘపితరులు— క్రీస్తు విరోధి—చిత్రకళ— పాఠశాలలు— సంగీతము— ముద్రణ—

ప్రొటెస్టెంటు అధిపతులకు విరోధముగా రోమా కూటమి—టర్కులకు విరోధముగా లూథర్ కరపత్రము—సంస్కరణ విజయము—కాంబ్రే సంధి—స్పైయర్స్ సభ—ప్రొటెస్టెంటులు—మార్‌బర్గ్ సమావేశము—లూథర్‌కును జ్వింగ్లీకిని మధ్య వివాదము— దాని దురదృష్టకరమైన ముగింపు—జర్మను నిదానస్వభావము—ఆగ్స్‌బర్గ్ సభ—కోబర్గ్‌లో లూథర్—ఆగ్స్‌బర్గ్ విశ్వాస ప్రమాణము—మెలాంక్తన్—బాయర్ విశ్వాస ప్రమాణమును చదువుట— దాని ప్రభావము—చార్లెస్ దానిని స్వీకరించిన విధము

కోబర్గ్‌లో లూథర్ పనులు—మెలాంక్తన్ పిరికితనము—లూథర్ గద్దింపు—ఉత్తరములు—సభ ముగింపులో లూథర్ పలికిన ఉద్గారము—చక్రవర్తి పోపునకు పంపిన లేఖ— ష్మాల్‌కాల్డ్‌లో ప్రొటెస్టెంటుల సమావేశములు—ప్రొటెస్టెంటు కూటమి—నేరారోపణ— లూథర్ ప్రత్యుత్తరము— డ్రెస్డెన్ నుండి వెలువడిన అనామక కరపత్రము—లూథర్ చిరుగ్రంథము—లూథర్ తండ్రి మరణము—దానిని గూర్చి లూథర్ వ్రాసిన ఉత్తరములు—అతని తల్లి మరణము—ప్రజావ్యవహారములతో లూథర్ సంబంధము ముగియుట—వ్యాఖ్యలు—ప్రొటెస్టెంటు సిద్ధాంతముల వివరణలకు లూథర్ తన్నుతాను అంకితము చేసుకొనుట— సంస్కరణ యొక్క క్రమశిక్షణ—రోమా సంఘమునకును సంస్కరింపబడిన సంఘములకును మధ్య వ్యత్యాసము—

లూథర్ ఉత్సాహశక్తి—అతని శారీరక బలము క్షీణించుట—మరణమును గూర్చిన ముందుచూపులు—ఎరాస్మస్ మరణము—సాక్సనీ డ్యూక్ జార్జి మరణము—లైప్‌జిగ్‌లో లూథర్—లూథర్ ప్రియ కుమార్తె మాగ్దలీన మరణము—ఆ దెబ్బ యొక్క తీవ్రత—సమాధానపరచుటకు జరిగిన ప్రయత్నములన్నిటిపట్ల అతని నిరాసక్తత

-రోమాతో— కారణములు—అతని ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు—ట్రెంట్ మహాసభ—దానిని గూర్చి లూథర్ అభిప్రాయము— అతని సూక్ష్మబుద్ధి—అతని క్రైస్తవ ప్రేమ వృద్ధి చెందుట—సంస్కారవాదులతో (సాక్రమెంటేరియన్లతో) అతని వివాదపు సర్దుబాటు—లూథర్‌కు గృహముపట్ల గల అనురాగము—అతని ఔదార్యము—ఒక ఉదాహరణ—లూథర్ ఇంటి స్నేహితులు—అతని భోజనబల్ల వద్ద స్థానము గొప్ప గౌరవముగా ఎంచబడుట—అతని బలహీనతలు పెరుగుట—ఆమ్స్‌డార్ఫ్‌కు ఉత్తరము—ఒక ప్రవచనము—అతని నిరంతర కార్యశీలత

మాన్స్‌ఫెల్డ్ కౌంట్ల మధ్య కలహము—మధ్యవర్తిగా వ్యవహరించుటకు లూథర్‌ను ఐసెనాక్‌కు పిలుచుట—కౌంట్ ఆల్బర్ట్‌కు అతని ఉత్తరము—ఐసెనాక్‌కు బయలుదేరుట—అతని రాక—హృదయపూర్వక స్వాగతము—తన భార్యకు ఉత్తరములు—కౌంట్లు సమాధానపడుట—ఐసెనాక్‌లో లూథర్ కార్యశీలత—

అతని చివరి అనారోగ్యము— అతని స్నేహితుల ఆందోళన—అతని బాధలు—ఇతరులపట్ల అతని శ్రద్ధ—అతని ప్రార్థన—అతని చివరి మాటలు—అంతిమ క్షణములు— విజయవంతమైన క్రైస్తవ మరణము—అంత్యక్రియలు— మార్టిన్ లూథర్ శీలము యొక్క సారాంశము—ముగింపు

"లోకమునకు వెలుపల నాకు ఒక స్థానమిమ్ము, నేను భూమిని దాని ధ్రువముల నుండి కదిలించెదను" అని ఆర్కిమిడీస్ పలికెను.

క్రైస్తవమతమే ఆ స్థానము; అది మనుష్యుని హృదయమును స్వార్థము, ఇంద్రియలోలత్వము అను దాని రెండు ఇరుసుల నుండి పైకెత్తును, ఒకనాడు అది యావత్ లోకమును దాని దుర్మార్గముల నుండి త్రిప్పి, నీతి అను క్రొత్త ఇరుసుపై దానిని తిరుగునట్లు చేయును" అని డి'ఆబిన్యే చక్కగా చెప్పెను.*

కొందరు మనుష్యులు క్రైస్తవమతము యొక్క దైవిక మూలమునకు రుజువు కావలెనని ఆత్రముగా అటునిటు పరుగెత్తుచుందురు.

దాని నాశనములేనితనమే—ఇదే చాలినంత రుజువు.

మనుష్యుల బుద్ధులపైనను హృదయములపైనను పెత్తనము చెలాయించిన ఇతర మతములన్నియు చివరకు బాహ్యబలమునకైనను, లోపలి కుళ్ళునకైనను లొంగి ముక్కలుముక్కలుగా కూలిపోయెను.

"జాతీయ మతములు * డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి.

— తల్లిదండ్రులను తృప్తిపరచినవి — వారి పిల్లలకు ఇక ఏమాత్రము చాలకపోయెను.

క్రొత్త తరములు ప్రాచీన రూపములలో సంతృప్తితో విశ్రమింపలేకపోయెను.

ప్రతి జాతి దేవతలును రోమాకు తరలింపబడినప్పుడు, ఆ జాతులే తమ స్వాతంత్ర్యమును కోల్పోయినట్లు, అక్కడ తమ దైవవాణులను కోల్పోయిరి.

రాజధానిలో ముఖాముఖిగా తేబడి, వారు ఒకరినొకరు నాశనము చేసికొనిరి, వారి దైవత్వము అదృశ్యమాయెను."*

కాంబిసెస్ పారసీకము నుండి దిగివచ్చి ఐగుప్తు గుండా ఉరుమువలె సాగిపోయి, పిరమిడ్లను నిర్మించి వాటిపై శాసనములు చెక్కించిన ప్రాచీన యాజక వ్యవస్థను తన గుర్రముల గిట్టల క్రింద త్రొక్కివేసిన చరిత్ర యొక్క మసక ఉషోదయము నుండి, ఆ రాక్షస సంతానమైన "హేతువాద మతము" వరకు —

దానితో ఫ్రెంచి విప్లవపు అవిశ్వాస తత్వవేత్తలు క్రైస్తవమతమును స్థానభ్రంశము చేయజూచిరి — మానవ బుద్ధి నుండి, లౌకికుల యుక్తి నుండియో యాజకుల యుక్తి నుండియో పుట్టిన మతములన్నియు, ఒకప్పుడు వాటిచేత మోసపోయినవారి తిరస్కారపూర్వకమైన శాపనార్థముల చేత చివరకు కూలద్రోయబడెను.

క్రైస్తవమతము ఒక్కటే, అది ఏ "యుగయుగముల శిల" మీద స్థాపింపబడెనో ఆ శిలవలె స్థిరముగా, సకల పరీక్షలకు నిలిచెను.

"పన్నెండుమంది మనుష్యులు క్రైస్తవమతమును స్థాపించిరని వినివిని నాకు విసుగు పుట్టినది.

దానిని కూలద్రోయుటకు ఒక్క మనుష్యుడు చాలునని నేను చూపించెదను" అని వోల్టేర్ పలికెను.

కాని ఆ గర్విష్ఠుడైన పండితుడు మతమును నలుగగొట్టవలెనని ఉద్దేశించిన ఆ అవిశ్వాసపు బండను, యూదుల తల్మూదు గ్రంథములోని బాషాను రాజైన ఓగును గూర్చిన ఆ సాంప్రదాయిక గాథలో వలెనే, దేవుడు అతని మెడకే చుట్టి, దానిని అక్కడ శాశ్వతముగా బిగించెను.

క్రీస్తు పాలస్తీనా మైదానములలో క్రైస్తవమతమును ప్రకటింప మొదలుపెట్టిన క్షణము నుండి అది విజయ- * డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి. వంతముగా అన్యజనుల ఉగ్రతను, యాజకుల కుట్రలను, లౌకిక ఆశలను, పాండిత్యపు కుతర్కములను ఎదిరించి నిలిచెను; అంతేకాదు, సంఘాధికారుల కామవికారములును రాజకీయ కుయుక్తియు దాని ఆలయమును వ్యభిచార గృహముగానో, రూకలు మార్చువారి ఆశ్రయముగానో మార్చజూచినప్పుడు, తన్నుతాను శుద్ధిచేసికొనుటకు చాలినంత అంతర్గత శక్తిని దేవుడు దానికి అనుగ్రహించెను.

క్రైస్తవమతము మనుష్య స్వభావమును మెరుగుపరచుటనే ఎంత ప్రత్యక్షముగా తన లక్ష్యముగా పెట్టుకొనెనంటే, దాని సిద్ధాంతములలో దేనినైనను దాచిపెట్టుట గాని, దాని అనుమతి అను సాకుతో బుద్ధి యొక్క సంపూర్ణ వికాసమును వినియోగమును అడ్డగించుట గాని దాని కర్తను ఎదిరించుటయు ఆయన కనికరమును నిష్ఫలము చేయుటయు అగును.

కాని సువార్త వంటి అంత పవిత్రమును తేజోమయమునైన వ్యవస్థ, ఆత్మీయ గర్వమును గాని సంఘాధికార దురాశను గాని నిలుపుటకు అవసరమైన మోసములకును కుయుక్తులకును పూర్తిగా విరుద్ధమైనది; కాబట్టి అట్టి ప్రయోజనములకై వాడబడునప్పుడు ఆ వ్యవస్థను మార్చవలసి వచ్చును; ఇది సురక్షితముగా జరుగవలెనంటే, మతము యొక్క క్రొత్త రూపమును మూల రూపముతో పోల్చి చూడకుండునట్లు చేయుటకు సర్వప్రయత్నము చేయవలసి వచ్చును.

"రోమా పోపుల పెత్తనము, అనేక యుగముల పాటు, పూర్తిగా ఈ సాధనముల చేతనే నిలుపబడిన అధికారమునకు ఒక జ్ఞాపకార్థమైన ఉదాహరణను అందించెను.

క్రైస్తవ సంఘములోని అత్యంత ప్రాచీన ప్రాంతములలో ఒకదానికి బిషప్పులుగా వారు గౌరవమునకు అర్హులు, క్రీస్తు తన పరిచారకులందరికి ఇచ్చిన అధికారముపై వారికి న్యాయమైన హక్కు కలదు; కాని గర్వమునకును ఇంద్రియలోలుపమైన దురాశకును ఇది చాలలేదు; సువార్త అనుమతింపనిదానిని వారు కుయుక్తితో కల్పించిన ఆవిష్కరణల యొక్క బరువైన పరంజాతో నిలుపవలసి వచ్చెను.

వారు ఇక్కడితో ఆగలేదు; ఏలయనగా సత్యమును గాని స్వభావమును గాని ఉల్లంఘించు ఏ కల్పనయైనను, దానికి విరోధముగా ఉన్న సాక్ష్యమును శ్రద్ధగా ముందుగానే అడ్డుకొననియెడల ఎక్కువకాలము నిలువజాలదు.

కాబట్టి సువార్త వెలుగు స్వేచ్ఛగా ప్రసరింపకుండ అడ్డగించుటయు, అపహరింపబడిన అధికారము యొక్క బయటి కోటగోడలపై సహితము దాడి చేయుటకు బుద్ధి సాహసించినప్పుడు దానిపై నిషేధము విధించుటయు రోమా యొక్క మహా విధానము; అత్యంత బాధాకరమైన కాడి క్రింద నిత్యము మూల్గుట, లేదా క్రొత్తదియు పరిశుద్ధమునైన ఉత్సాహముతో బుద్ధి యొక్క హక్కును సువార్త యొక్క స్వాతంత్ర్యమును స్థాపించుట — ఈ రెండు తప్ప మానవజాతికి వేరే మార్గము లేకుండా చేయువరకు అది ఇందులో సఫలమాయెను."*

క్రీస్తు జననము తరువాత, మానవజాతి చరిత్రలో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన సంఘటన, … ను వికృతపరచి అపకీర్తిపాలు చేసిన దురాచారముల సంస్కరణకై పదునారవ శతాబ్దములో జరిగిన ఆ మహాకాయ పోరాటమే. సంస్కర్తల విజయము అత్యంత మేలుకరమైన ఫలితములతో నిండియున్నది.

అది పవిత్రమైన సువార్త, పరిశోధనా స్ఫూర్తి, బంధములులేని పెదవులు అను సంపన్నమైన వారసత్వమును మానవజాతికి అందించెను; క్రైస్తవ లోకపు రాజకీయములపై కూడ ప్రభావము చూపి, అది క్రైస్తవ పౌరసత్వము యొక్క అనేక హద్దులను బాధ్యతలను నిర్ణయించెను, సార్వభౌమాధికారము యొక్క నిజమైన మూలములను ఉపయోగములను పాలకులకు నేర్పెను; ఉన్నతమైన సామాజిక నీతిని బోధించి, స్నానములలోను సుగంధద్రవ్యములలోను కరిగిపోయి, మూర్ఖత్వములోను భోగలాలసత్వములోను మునిగిపోయిన బానిస మనస్తత్వముగల, అజ్ఞానులైన, కామవికారులైన జాతిని, ఉన్నతమైన పౌరుషము గౌరవప్రదమైన జీవితము అను స్థాయికి లేవనెత్తెను.

జ్ఞానవ్యాప్తి మీదను న్యాయమైన చట్టముల స్థాపన మీదను తన పురోగతికై ఆధారపడియుండు నాగరికత, సంస్కరణ నుండి అద్భుతమైన ప్రేరణను పొందెను; ఆ సంస్కరణ * స్టెబ్బింగ్, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి. అప్పటివరకు సన్యాస మఠములలో నిరుపయోగముగా బూజుపట్టి పడియున్న విద్యా భాండాగారములను తెరచెను.

దాని శక్తివంతమైన ప్రభావము శీఘ్రముగా చేరి ఉన్నతపరచని జీవనరంగము ఏదియు లేదు.

అది మత కారాగారము యొక్క బరువైన తలుపులను తెరచి, ఆధునిక బబులోను యొక్క భయంకరమైన మర్మములను బయలుపరచెను.

అప్పుడు క్రైస్తవమతము క్రొత్తగా జన్మించెను: ఆ పరివర్తన యుగమునకు మతము, విజ్ఞానము, సాహిత్యము, నాగరికత హృదయపూర్వకముగా ఋణపడియున్నవి.

"యుగముల పొడవున తన కార్యమును సిద్ధపరచు దేవుడు, తన సమయము వచ్చినప్పుడు అతి బలహీనమైన సాధనముల ద్వారా దానిని నెరవేర్చును.

అతి చిన్న సాధనములతో గొప్ప ఫలితములను సాధించుట — ఇదే దేవుని నియమము.

ప్రకృతిలో అంతటను ప్రబలియున్న ఈ నియమము చరిత్రలో కూడ కనబడును.

అపొస్తలులను ఏ వర్గము నుండి తీసికొనెనో అదే వర్గము నుండి దేవుడు సంఘ సంస్కర్తలను ఎన్నుకొనెను.

అతి నీచమైనది కాకపోయినను మధ్యతరగతి స్థాయికి చేరని ఆ దిగువ వర్గము నుండి ఆయన వారిని ఏర్పరచుకొనెను.

ఈ కార్యము మనుష్యునిది కాదు, దేవునిదే అని లోకమునకు స్పష్టపరచుటకే ఈ విధముగా సమస్తము ఉద్దేశింపబడెను.

జ్వింగ్లీ ఆల్ప్స్ పర్వతములలోని ఒక గొర్రెల కాపరి గుడిసె నుండి వచ్చెను; సంస్కరణ యొక్క వేదాంతి అయిన మెలాంక్తన్ ఒక ఆయుధ నిర్మాత దుకాణము నుండి వచ్చెను; లూథర్ ఒక పేద గనికార్మికుని కుటీరము నుండి వచ్చెను.

ఒకనాడు భోజనబల్ల వద్ద తన స్నేహితులతో ఉన్నప్పుడు, తనకు ఎంతో ప్రీతికరమైన విచిత్రమైన ఉపమానములలో ఒకదానిని వాడుచు లూథర్ ఇట్లనెను: "లోకము చక్రవర్తులు, రాజులు, అధిపతులు అను ముక్కలతో కూడిన విశాలమైన, ఘనమైన పేకాట.

అనేక శతాబ్దముల పాటు పోపు * డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి.

చక్రవర్తులను, రాజులను, అధిపతులను ఓడించెను.

వారు అతనికి లొంగి అతని ఎదుట పడిపోయిరి.

అప్పుడు మన ప్రభువైన దేవుడు వచ్చెను.

: ఆయన అన్నిటికంటె చిన్న ముక్కను తనకొరకు తీసికొని," అని లూథర్, "దానితో భూరాజులను జయించిన ఆ పోపును ఓడించెను.

ఇదే దేవుని ఆసు ముక్క.

'సింహాసనములనుండి బలవంతులను పడద్రోసి దీనులను ఎక్కించెను.'"* సంస్కరణ యొక్క మహా కేంద్ర వ్యక్తి అయిన మార్టిన్ లూథర్ నవంబరు 10వ తేదీన,

1483లో,† హార్జ్ పర్వతముల సమీపమున ఉన్నదియు, అప్పుడు … కౌంట్ల ఆధీనములో ఉన్నదియునైన సాక్సనీలోని ఐస్లేబెన్ అను గ్రామములో జన్మించెను. మరుసటి దినము, మంగళవారము, అది సెయింట్ మార్టిన్ దినము గనుక, అతడు దేవునికి సమర్పింపబడిన ముద్రను (బాప్తిస్మమును) పొందెను; దాని జ్ఞాపకార్థము అతని తల్లిదండ్రులు అతనికి మార్టిన్ అని పేరు పెట్టిరి.

అప్పుడే జన్మించి దేవుని సేవకు ప్రతిష్ఠింపబడిన ఈ బాలుని పూర్వికులు తురింగియా అరణ్యముల సమీపమునున్న మోరా గ్రామములో నివసించిన రైతులు.

లూథర్ కుటుంబము ప్రాచీనమైనదియు విస్తారమైనదియు అని మెలాంక్తన్ సూచించుచున్నాడు.‡

నూతన వ్యవస్థకు నాంది పలికిన ఆ మహానుభావుని కుమారుడని పిలుచు అరుదైన గౌరవమును దేవుడు అనుగ్రహించిన మనుష్యుని పేరు జాన్ లూథర్; అతడు ఆ కుటుంబములో చిన్నవాడు.

ఒక పౌరుని కుమార్తెను వివాహమాడి— * లూథర్ "సంభాషణలు" (టేబుల్ టాక్). † జ్యోతిషమును నమ్మిన లూథర్ శత్రువులు, అతడు అక్టోబరు 22వ తేదీన జన్మించెనని నిరూపించుటకు ప్రయత్నించిరి; ఆ దినమున, వారు చెప్పిన ప్రకారము, గ్రహముల యొక్క ఒక దుష్ట సంయోగము ఉండెను.

అట్టి జాతకముతో అతడు అబద్ధ బోధకుడును భ్రష్టుడును కాకుండుట దాదాపు అసాధ్యమని వాదించిరి. ‡ Vetus familia est et late propagata mediocrium hominum.

మెలాంక్తన్ "వీటా లూథెరీ" (లూథర్ జీవితము). — వుర్జ్‌బర్గ్ బిషప్పు పీఠ పరిధిలోని న్యూస్టాట్ పట్టణపు ఆ పౌరుని కుమార్తె గ్రేతా లిండెమాన్ — నూతన దంపతులు తురింగియా మైదానములను విడిచి, నివాసమును జీవనోపాధిని వెదకుచు ఉల్లాసముతోను దృఢనిశ్చయముతోను విశాల లోకములోనికి సాగిపోయిరి.

చివరకు వారు ఐస్లేబెన్‌ను తమ నివాసస్థలముగా ఎన్నుకొనిరి.

ఇక్కడ, హార్జ్ పర్వతముల పాదమున, జాన్ లూథర్ తన కుటీరమును కట్టుకొనెను; అతడు వృత్తిరీత్యా గనికార్మికుడు గనుక, తాను కోరిన ఉపాధిని సమీపమునున్న గనులలో పొందెను.

జాన్ లూథర్ తన అల్పస్థితి ఉన్నప్పటికిని, ఈ కాలములో అత్యంత తీవ్రముగా ఉన్న తన దారిద్ర్యము ఉన్నప్పటికిని, బుద్ధిమంతుడును గొప్ప పఠనాసక్తుడునై యుండెను.

అప్పుడు పుస్తకములు అరుదు; అయినను ఆ గనికార్మికుడు వాటిని సంపాదించుటకు ఏ అవకాశమును విడువలేదు, తన విరామ సమయములో అధిక భాగమును వాటిని చదువుటకు వినియోగించెను.

అతడు యథార్థమైన నిష్కపటమైన శీలముగలవాడు; అయితే ఆ గుణములతో పాటు మొండితనముగా మారునంతటి దృఢత్వము కూడ అతనిలో మిళితమైయుండెను.*

లూథర్ తల్లిని గూర్చి, ఉదాత్తమైనదియు … అలంకరించు సద్గుణములన్నియు ఆమెకు కలవని మెలాంక్తన్ సాక్ష్యము మనకున్నది. ఇరుగుపొరుగు గృహిణులు ఆమెను తాము అనుకరింప ప్రయత్నింపవలసిన ఆదర్శముగా ఎంచిరి.†

ఈ యోగ్యులైన దంపతులకు ఎంతమంది పిల్లలు పుట్టిరో ఎన్నడును ఖచ్చితముగా నిర్ధారింపబడలేదు; అయితే మార్టిన్ కాక ఇంకను అనేకులు ఉండిరనుట నిశ్చయము, ఏలయనగా ఐరోపాను పాడుచేసిన ప్లేగు వ్యాధితో ఇద్దరు మరణించిరి

* డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి.

1, గ్రంథము II., పు. 145. † మెలాంక్తన్ "వీటా లూథెరీ."

— పదునారవ శతాబ్దారంభములో — మరియు ఒకరు, ఒక కుమార్తె, లేఖకుడైన రూహెల్ దె మాన్స్‌ఫెల్డ్‌ను వివాహమాడెను; అతని పేరు లూథర్ ఉత్తరప్రత్యుత్తరములలో అప్పుడప్పుడు కనబడును.*

మార్టిన్‌కు ఒక సంవత్సరము నిండకముందే అతని తల్లిదండ్రులు మాన్స్‌ఫెల్డ్ గనుల ఖ్యాతిచేత ఆకర్షింపబడి, ఐస్లేబెన్ నుండి సమీపమునున్న మాన్స్‌ఫెల్డ్ గ్రామమునకు నివాసము మార్చిరి.

ఈ కాలములో తన తల్లిదండ్రులు చాలా పేదవారని లూథర్ స్వయముగా మనకు తెలియజేసెను.

"మా నిమిత్తము వారు అతి కఠినమైన శ్రమను సహించిరి" అని అతడు చేర్చెను.

ఈ విధముగా ఆ చిన్న బాలుడు చిన్నతనమునుండే శ్రమకును పొదుపునకును అలవాటుపడెను.

కాని పెద్ద లూథర్ యొక్క అలసటలేని ఉత్సాహమును వ్యాపార నైపుణ్యమును, అతనిని ఎక్కువకాలము కటిక దారిద్ర్యపు లోతులలో పడియుండనియ్యలేదు.

అతని పొదుపును విజయమును త్వరలోనే మాన్స్‌ఫెల్డ్‌లో రెండు లోహము కరిగించు కొలుములను స్థాపించుటకు అతనికి సామర్థ్యమిచ్చెను.

అతని యథార్థతను నైతిక యోగ్యతను అతని తోటి పట్టణవాసులు శీఘ్రముగా గుర్తించి, అతనిని అనేక న్యాయాధికార పదవులకు ఎత్తిరి.†

జాన్ లూథర్ స్వయముగా సంస్కారవంతమైన మనస్సుగలవాడని చెప్పదగినవాడు కాకపోయినను, విద్య యొక్క విలువను పూర్తిగా గ్రహించుటకు చాలినంత జ్ఞానమును సంపాదించెను; చిన్నవాడైన

మార్టిన్‌కు మంచి విద్యను ఇవ్వవలెననియు, అతడు విద్యయందు అభిరుచి కనబరచినయెడల అతనిని పాండిత్య వ్యాసంగములకై తర్ఫీదు చేయవలెననియు అతడు ముందుగానే నిశ్చయించుకొనెను.

జాన్ లూథర్ మాన్స్‌ఫెల్డ్ సలహాదారునిగా నియమింపబడిన తరువాత, తన అధికార స్థానమును ఆధారము చేసికొని * ఆడిన్ "హిస్త్వార్ దె లూథర్" (లూథర్ చరిత్ర). † డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి.

-తాను ఇష్టపడిన సహవాసమును కోరి వెదకెను.

"అతడు విద్వాంసులను ఎంతో గౌరవించెను, ఆ స్థలపు యాజకులను పాఠశాల ఉపాధ్యాయులను తరచు తన భోజనమునకు ఆహ్వానించెను.

పదునారవ శతాబ్దారంభములో జర్మనీకి గౌరవము తెచ్చిన, తోటి పౌరుల ఆ సామాజిక సమావేశములకు అతని గృహము ఒక చిత్రపటముగా ఉండెను.

ఆ కాలపు కల్లోల రంగస్థలముపై ఒకదాని వెంట ఒకటిగా వచ్చిన అనేక రూపములు ప్రతిఫలించిన అద్దము అది.

బాలుడు వాటివలన లాభము పొందెను.

తన తండ్రి ఇంటిలో అంత గౌరవము పొందిన ఈ మనుష్యులను చూచుట, తాను కూడ ఒకనాడు పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడో విద్వాంసుడో కావలెనను ఆశాపూర్వకమైన కోరికను చిన్నారి మార్టిన్ హృదయములో ఒకసారికంటె ఎక్కువసార్లు రేకెత్తించెననుటలో సందేహము లేదు."*

అతని తల్లిదండ్రుల కాఠిన్యమును గాంభీర్యమును, అనాలోచితమైన ఆలోచనకును వ్యక్తీకరణకును మొగ్గుచూపు అతని స్వభావ ధోరణిని అదుపుచేయుట ద్వారా, నిస్సందేహముగా

చిన్నవాడైన లూథర్‌పై … ప్రభావమును చూపెను.

జీవితపు నిగ్రహమునకును వాస్తవికతకును శ్రద్ధ చూపవలెనని అతనికి నేర్పబడెను.

కాని చదువునకైనను కర్తవ్యపాలనకైనను ప్రేరణగా శారీరక దండనను వారు అతిగా ఉపయోగించుటలో గొప్ప పొరపాటు చేసిరనుట నిశ్చయము; దానివలన వారి న్యాయమైన కోరికలకు సంసిద్ధమైన విధేయత కాక, భయపడి లొంగిపోయిన మనస్సు యొక్క భీరువైన అంగీకారము మాత్రమే లభించెను.

మార్టిన్ జీవితపు అతి తొలి, అతి సులభముగా ముద్రపడు సంవత్సరములలో అతని తల్లిదండ్రులు అతనిపట్ల చాలా కఠినముగా ఉండిరి; ఉద్దేశపూర్వకముగా కాదు, అది ఆ యుగపు దుష్టమైన గృహాచారము గనుక మాత్రమే.

లూథర్ తరువాతి జీవితములో ఈ మాటలు వ్రాసెను: "నా తల్లిదండ్రులు నాపట్ల కఠినముగా వ్యవహరించిరి, అందువలన నేను చాలా భయస్థుడనైతిని.

* డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి.

ఒకనాడు నేను దొంగిలించిన ఒక హేజిల్ కాయ విషయమై నన్ను ఎంత కఠినముగా దండించెనంటే రక్తము వచ్చెను.

తాము సరియైనదే చేయుచున్నామని వారు నిజముగా తలంచిరి; కాని వారు స్వభావమును గుర్తించలేకపోయిరి; దండన ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎట్లు విధింపవలెనో తెలిసికొనుటకు అది ఎంతో అవసరము.

దండించుట అవసరమే; కాని బెత్తము ప్రక్కన ఆపిల్ పండును కూడ ఉంచవలెను."* ఆరు సంవత్సరముల వయస్సులోనే లూథర్ ధారాళముగా చదువను వ్రాయను నేర్చెను.†

అదే సమయములో అతడు చదువునందు గొప్ప అభిరుచిని, విశేషమైన వక్తృత్వ ప్రతిభను కనబరచినందున, తగిన వయస్సు వచ్చినప్పుడు అతనిని విశ్వవిద్యాలయమునకు పంపి, అక్కడ న్యాయశాస్త్ర మర్మములలో ప్రవేశింపజేయవలెనని అతని తండ్రి నిశ్చయించెను; అప్పుడును ఇప్పుడును కీర్తికిని ఉన్నత పదవికిని అది ఒక మహా మార్గము.

ఈలోగా మార్టిన్ తన పదునాలుగవ సంవత్సరము వచ్చువరకు మాన్స్‌ఫెల్డ్‌లోని పాఠశాలలోనే కొనసాగెను; అక్కడ ఉపాధ్యాయుడు తన తండ్రి ఇంటిలో అతడు అనుభవించినదానికంటె తక్కువకాని కాఠిన్యముతో అతనిని చూచెను.

అతని ఉపాధ్యాయుడు ఒక్క ఉదయముననే వరుసగా పదునైదుసార్లు అతనిని కొరడాతో కొట్టెను.

తరువాత ఈ సంగతిని వివరించుచు లూథర్ ఇట్లనెను: "మనము పిల్లలను కొట్టవలెను, కాని అదే సమయములో వారిని ప్రేమింపవలెను."‡

ఆనాటి దిగువ పాఠశాలలలో నేర్పబడిన సామాన్య ప్రాథమిక విషయములను — ప్రశ్నోత్తర బోధ (కాటెకిజం), అపొస్తలుల విశ్వాస సంగ్రహము, కొన్ని కీర్తనలు, రోమా ప్రార్థనా సూత్రములు — మాన్స్‌ఫెల్డ్‌లో నేర్చుకొని, లాటిను వ్యాకరణములోనికి కొంచెము తొంగిచూచిన తరువాత, మార్టిన్ తన తండ్రి ఆశీర్వా- * లూథర్ రచనలు, 22, పు. 1785.

ఆడిన్, మా. లూథర్ చరిత్ర.

‡ డి'ఆబిన్యే, సంస్కరణ చరిత్ర, సంపుటి.