రైతుల యుద్ధము

మనస్సాక్షి అంతకంతకు అధికమగు బలముతో: వివాహము దేవుడు నియమించిన వ్యవస్థ, బ్రహ్మచర్యము మనుష్యుడు నియమించిన వ్యవస్థ.

… నుండి వెలువడిన ప్రతిదానిపట్ల అతనికి భయంకరమైన ఏహ్యభావము ఉండెను. “పోపు పక్షపు దాస్యము యొక్క ఏ గురుతును నాయొద్ద నిలుపుకొనుటకు నేను కోరను” అని అతడు తన స్నేహితులతో చెప్పుచుండెను.

ఈ విషయములో తనకున్న సందిగ్ధతనుండి తన్ను విడిపించుమని అతడు రాత్రింబగళ్ళు దేవుని ప్రార్థించెను.

తుదకు ఒకే ఒక తలంపు, అతనిని ఇంకను బంధించియుంచిన ఆ సన్నని సంకెలను తెంపివేసెను.

“నరుడు ఒంటరిగా నుండుట మంచిది కాదు” అను దేవుని ఈ ప్రకటనను తనకు తాను అన్వయించుకొనునట్లు అతనిని నడిపించిన ఔచిత్యమునకును వ్యక్తిగత విధేయతకును సంబంధించిన కారణములన్నిటికి తోడుగా, మరింత ఉన్నతమైనదియు మరింత బలమైనదియునైన ఒక కారణము చేరెను.

తాను ఒక మనుష్యునిగా వివాహ జీవితమునకు పిలువబడినయెడల, ఒక సంస్కర్తగా కూడ దానికి పిలువబడితినని అతడు గ్రహించెను.

“ఈ సన్యాసి వివాహము చేసికొనినయెడల,” అని అతని స్నేహితుడు అనెను, “అతడు లోకమంతటిని, అపవాదిని సహా, నవ్వుతో పగిలిపోవునట్లు చేయును; అంత ఘనముగా ఆరంభింపబడిన కార్యమును నాశనము చేయును.”

ఈ వ్యంగ్యము ఉద్దేశించిన దానికి భిన్నమైన ప్రభావమును కలిగించెను.

లోకమును, అపవాదిని, తన శత్రువులను ధిక్కరించుట, మరియు తన పక్షమును నాశనము చేయునని వారు తలంచిన ఒక క్రియ ద్వారా, ఆ పక్షపు విజయము తన ప్రవర్తనకు ఆపాదింపబడకుండ చేయుట—ఇదియే లూథరు తీవ్రముగా కోరినది.

అందుచేత ధైర్యముగా తల యెత్తి అతడు ఇట్లు ఎలుగెత్తి పలికెను: “సరే, నేను అది చేయుదును: అపవాదికిని లోకమునకును ఈ యుక్తిని ప్రయోగించెదను; నా తండ్రిని సంతోషపెట్టి, కాథరీన్‌ను వివాహము చేసికొందును.”

లూథరు ఎల్లప్పుడును కాథరీన్ బోరా యోగక్షేమములను కనిపెట్టుచుండెను: తన స్నేహితులలో ఇద్దరికి ఆమె చేతిని సంపాదించుటకు అతడు రెండుసార్లు ప్రయత్నము కూడ చేసెను; అయితే ఆ ప్రయత్నములు విఫలమాయెను; తానే ఆమెవైపు ఆకర్షితుడై, తనతో జతకలియుమని అతడు ఆమెను అడిగెను; ఈసారి అతని ప్రయత్నములు సఫలమాయెను; ఆ కన్యాసన్యాసిని సమ్మతించెను; ఆమెతో కూడ తన స్నేహితుడైన ఆమ్స్‌డార్ఫ్ ఇంటికి వెళ్ళి, జూన్ 11వ తేదీన,

1525లో, విడుదల పొందిన ఆ సన్యాసి పారిపోయి వచ్చిన ఆ సన్యాసినితో వివాహబంధమున కలుపబడెను; ఆ వివాహమును జరిపించినవాడు పోమెరానస్—లూథరు అతనిని నొక్కి “సంఘకాపరి” అని పిలుచువాడు—అతడు ఆ బంధమును బహిరంగముగా దీవించెను.

ప్రసిద్ధ చిత్రకారుడైన లూకస్ క్రానాక్‌యు, డాక్టర్ జాన్ అపెల్లాయు ఆ వివాహమునకు సాక్షులుగా ఉండిరి.

లూథరు వివాహము చేసికొనిన వెంటనే యూరపు అంతయు కలవరపడెను.

నలుదిక్కులనుండి నిందలును అపనిందలును అతనిపై కుమ్మరింపబడెను.

“ఇది వావివరుసలు తప్పిన పాపము,” అని ఇంగ్లండునుండి ఎనిమిదవ హెన్రీ కేకవేసెను; “ఒక సన్యాసి ఒక కన్యాసన్యాసినిని వివాహము చేసికొనెను,” అని కొందరనిరి; “అట్టి కలయికనుండి క్రీస్తు విరోధి పుట్టును,” అని మరికొందరు కేకలు వేసిరి,

“ఏలయనగా అతడు ఒక సన్యాసికిని ఒక సన్యాసినికిని పుట్టునని ఒక ప్రవచనము ప్రకటించుచున్నది.”

దీనికి ఎరాస్మస్ వ్యంగ్యమైన చిరునవ్వుతో ఇట్లు జవాబిచ్చెను: “ఆ ప్రవచనము సత్యమైనయెడల, లోకములో ఇప్పటికే ఎన్ని వేల క్రీస్తు విరోధులు ఉండవలెను!”

అయితే లూథరు ఈ విధముగా దాడికి గురియగుచుండగా, మంచివారును మితవాదులునైన అనేకులు అతని పక్షమున వాదించుటకు పూనుకొనిరి.

“లూథరు,” అని ఎరాస్మస్ అనెను, “బోరా అను కులీన వంశమునుండి భార్యను తెచ్చుకొనెను, అయితే ఆమె అతనికి కట్నమేమియు తేలేదు.”

తరువాత అతనికి అనుకూలముగా మరింత విలువైన ఒక సాక్ష్యము ఇయ్యబడెను.

ఈ సాహసమైన అడుగుచేత మొదట భయపడిన ఫిలిప్ మెలాంక్తన్, తన శత్రువులు సహా గౌరవముతో ఆలకించిన ఆ గంభీరమైన మధుర స్వరముతో ఇట్లు చెప్పెను:

“లూథరు వివాహములో అనుచితమైనది ఏదైనను ఉన్నదని వాదించుట అబద్ధమును అపనిందయునై యున్నది.

వివాహము చేసికొనుటలో అతడు మనస్సాక్షిచేత ప్రేరేపింపబడి తన సొంత కోరికలకు బలాత్కారము చేసికొనియుండవలెనని నేను తలంచుచున్నాను.

వివాహ జీవితము దీనత్వముగల జీవితమే, అయితే లోకములో పరిశుద్ధమైన స్థితి యేదైనను ఉన్నయెడల అది కూడ పరిశుద్ధమైన స్థితియే; మరియు దేవుని దృష్టిలో అది మనుష్యులందరికిని ఘనమైనదియు వాంఛనీయమైనదియునని లేఖనములు అంతటను చూపుచున్నవి.”

తనపై అంతటి తిరస్కారపు వరదలు కుమ్మరింపబడుట చూచినప్పుడు లూథరు మొదట కలవరపడెనని చెప్పబడుచున్నది;* అయితే మెలాంక్తన్ తన స్నేహమునందును దయయందును మరింత ఆసక్తిగలవాడాయెను; మనుష్యుల ఈ కటువైన వ్యతిరేకతలో దేవుని ఆమోదము యొక్క ఒక గురుతును ఆ సంస్కర్త చూచుటకు ఎంతో కాలము పట్టలేదు.

“ఇది లోకమునకు అభ్యంతరము కలిగింపనియెడల,” అని అతడు చెప్పెను, “నేను చేసినది దేవునికి అయిష్టమైనదేమో అని నేను భయపడవలసి యుండును.”

ఈ కలయికలో లూథరు సంతోషముగా నుండెను.

“దేవుని శ్రేష్ఠమైన వరము,” అని అతడు చెప్పెను, “దేవునికి భయపడుచు, తన కుటుంబమును ప్రేమించుచు, పురుషుడు తనతో సమాధానముగా జీవింపగలిగినదియు, నిర్భయముగా నమ్ముకొనదగినదియునైన భక్తిగల ప్రియమైన భార్యయే.”

తన వివాహమైన కొన్ని నెలల తరువాత అతడు కాథరీన్ గర్భవతియైనదని తన స్నేహితులలో ఒకనికి తెలియజేసెను; వారి కలయిక జరిగిన ఒక సంవత్సరమునకు ఆమె ఒక కుమారుని కనెను.

లూథరు అనుభవించుటకు విశేషముగా తగినవాడైన గృహజీవితపు మాధుర్యములు, అతని శత్రువుల ఆగ్రహము మొదట అతనిపై కమ్మజేసిన తుఫానును త్వరలోనే చెదరగొట్టెను.

అతడు ప్రేమతో పిలిచిన అతని “కేతా” అతనిపట్ల అతి కోమలమైన అనురాగమును చూపెను; అతడు కృంగియున్నప్పుడు బైబిలులోని భాగములను వల్లించి అతనిని ఓదార్చెను; ఇంటి చింతలన్నిటినుండి అతనిని విడిపించెను; అతని తీరిక సమయములలో అతని దగ్గర కూర్చుండెను; అతని చిత్ర- డి'ఆబిన్యే. సం.

II., పుటలు 203-208, అక్కడక్కడ. -పటమును బుట్టాపనిలో కుట్టెను; అతడు ఉత్తరములు వ్రాయుట మరచిన స్నేహితులను అతనికి జ్ఞాపకము చేసెను; తన ప్రశ్నల అమాయకత్వముచేత తరచుగా అతనిని నవ్వించెను.

ఒక విధమైన గౌరవభావము ఆమె స్వభావములో కనబడినట్లున్నది, ఏలయనగా లూథరు కొన్నిసార్లు ఆమెను … అని పిలుచువాడు. ఒకనాడు అతడు సరదాగా ఇట్లనెను: తాను మరల వివాహము చేసికొనవలసివచ్చినయెడల, ఒక పాలరాతి దిమ్మనుండి విధేయురాలైన భార్యను తనకొరకు చెక్కుకొనును; ఏలయనగా, నిజముగా అట్టి భార్యను కనుగొనుట అసాధ్యము అని అతడు జతచేసెను.

కాథరీన్‌కు అతడు వ్రాసిన ఉత్తరములు కోమలత్వముతో పొంగిపొరలెను; అతడు ఆమెను తన “ప్రియమైన దయగల భార్య,” తన “ప్రియమైన మనోహరమైన కేతా” అని పిలిచెను.

లూథరు స్వభావము తన కరకుదనమును కోల్పోయెను; కాథరీన్ సహవాసములో అతడు మరింత మర్యాదగలవాడును ఉల్లాసవంతుడును ఆయెను; ఈ సంతోషకరమైన మనఃస్థితి ఆ తరువాత, అతని గొప్ప శ్రమలలో సహా, ఎన్నడును అతనిని విడువలేదు.*

ఇప్పుడే వివరింపబడిన ఈ గృహ సంఘటనలు జరుగుటకు కొంచెము ముందు, విస్తారముగా వ్యాపించి నాశనము చేసిన ఆ తిరుగుబాటు—దాని లక్షణములను

లూథరు యొక్క తీక్షణమైన కన్ను వార్ట్‌బర్గ్ శిఖరమునుండియే గుర్తించెను,* అతని ప్రవచనాత్మక దృష్టి దానిని ముందుగానే తెలిపెను—అది విరుచుకుపడెను; రైతుల యుద్ధము అను భయంకరమైన విషాదనాటకముపై తెర లేచెను.

భూస్వామ్య నిరంకుశత్వపు అణచివేయు భారము క్రింద యుగయుగములుగా మందమైన గాఢనిద్రలో నిద్రించుచున్న దాసులు, విద్వాంసులును జ్ఞానులైన అధిపతులును “స్వేచ్ఛ” అను మంత్రశక్తిగల మాటను తరచుగా పలుకుటచేత ఇటీవల మేల్కొలుపబడిరి.

తమ అజ్ఞానములో వారు, సంస్కరణోద్యమము ఆరంభించిన మతసంబంధమైన విమోచనను రాజకీయ స్వాతంత్ర్యముగా పొరబడిరి.

వారి పితరులు వారికి దాస్యమును స్వాస్థ్యముగా విడిచిపెట్టిరి; ప్రతి తరముతోను ఆ కాడి భారము పెరుగుచు వచ్చెను.

వారి కష్టఫలము వారినుండి దొంగిలింపబడి, కృతజ్ఞతలేని కులీనుల విచ్చలవిడి భోగవిలాసములలో వ్యర్థము చేయబడెను; మరియు ఈ దోపిడీ మరింత నిర్భయముగా సాగుటకై, జ్ఞానద్వారములు వారికి మూసివేయబడి రెట్టింపు గడియలు వేయబడెను—మనస్సు యొక్క శక్తులను సాధనచేసి వికసింపజేయు ఆ విజ్ఞాన మూలములను వారు ఎన్నడును చేరకుండునట్లు.

నిత్యమైన, ఎడతెగని, భయంకరమైన రాత్రి వారిపై చీకటి కమ్మియుండెను.

ఆరంభములో ఆ తిరుగుబాటు * అధ్యా. XXXIV., పుట 450. ఇక సహింపరాని ఈ కీడులను సరిదిద్దుటకు మాత్రమే ఉద్దేశింపబడెను.

బెల్జియము యొక్క అతి దూరపు మూలలనుండి జర్మనీ యొక్క అతి దూరపు సరిహద్దుల వరకు, ఉగ్రులైన జనసమూహములు కదలివచ్చిరి; రాజులను, అధిపతులను, కిరీటధారులైన బిషప్పులను వణికించిరి; అయితే ఉన్మాదుల సూక్ష్మమైన విజ్ఞాపనలచేత దిగ్భ్రాంతి చెందక, విజయమత్తులు కాక, ఆగ్రహముచేత గ్రుడ్డివారు కాకముందు, ఈ సమయములో వారు న్యాయమైనదియు తగినదియునైన దానిని మాత్రమే కోరిరి.

స్వాబియాలోని బీద రైతుల నిరసన పత్రము, దాని అనాగరిక నిరాడంబరతలో, ధైర్యముగల తిరుగుబాటుదారుల మితత్వమునకు ఒక స్మారకచిహ్నముగా ఎల్లప్పుడును నిలిచియుండును.

వారు తమ ఫిర్యాదులను పండ్రెండు శీర్షికలుగా విభజించిరి;* మొదటిదిగా, మానవ సంప్రదాయములచేత అపవిత్రము కాని పవిత్రమైన వాక్యమును తమకు బోధించు మత బోధకులను తామే ఎన్నుకొను హక్కును కోరిరి.

ఇది సంస్కరణోద్యమమునకు అనుకూలమైన స్పష్టమైన ప్రకటనయై యుండెను.

రెండవది, దశమభాగముల రద్దు—బీదలైన భూమి దున్నువారికి అవి విశేషముగా భారమైనవిగా తోచెను; రద్దుచేయబడిన పాత నిబంధన ధర్మశాస్త్రము తప్ప వాటికి ఏ ఆధారమును లేదని వారు వాదించిరి.

అయితే ప్రభువులు దీనిని మంజూరు చేయుట తగదని తలంచినయెడల, ఈ మార్గమున వసూలైన ఆదాయము మరింత న్యాయముగా పంచబడవలెననియు, దానిలో ఒక భాగము తమ సంఘకాపరుల పోషణకును బీదల సహాయమునకును వెళ్ళవలెననియు వారు ప్రార్థించిరి.†

తరువాతి అంశములలో వారు స్వతంత్ర పౌరుల హోదా కొరకును, భూమి దున్నువారికి ఆచారప్రకారము చెందిన కొన్ని హక్కుల పునరుద్ధరణ కొరకును, దేశములోని బహిరంగ మైదానములలోను అడవులలోను నదులలోను వేటాడుటకును చేపలు పట్టుటకును స్వేచ్ఛ కొరకును, భారమైన * స్లైడాన్.

పన్నులనుండి మినహాయింపు కొరకును, పక్షపాతముగలవియు అన్యాయమైనవియునైన చట్టముల రద్దు కొరకును వాదించిరి.

ఈ అసాధారణమైన రాజకీయ ప్రకటనను వారు ఇట్లు ముగించిరి: తమ విజ్ఞాపనయైనను, దానిలోని ఏ భాగమైనను లేఖనముచేత అన్యాయమైనదని చూపబడినయెడల దానిని ఉపసంహరించుకొనుటకు తాము సిద్ధముగా ఉన్నామని వ్యక్తపరచి, తమకును తమ బాధకులకును మధ్య మధ్యవర్తిగా ఉండుమని లూథరును వేడుకొనిరి.*

ఈ విధముగా పిలువబడినప్పుడు, లూథరు మధ్యవర్తి అను ఈ క్లిష్టమైన బాధ్యతను నిరాకరింపలేదు.

అతడు స్వయముగా ప్రజలలోనుండి పుట్టినవాడు; వారి శ్రమలయందు సానుభూతి చూపు హృదయము అతనికి ఉండెను; వారి అవసరములు అతనికి తెలిసియుండెను; అయినను, ఆ పరిస్థితులలో తిరుగుబాటు పిచ్చితనమేనని అతనికి బాగుగా తెలియును; ఆయుధములులేని, శిక్షణలేని, వ్యవస్థలేని ఈ జనసమూహములు కవచధారులైన తమ యజమానులచేత కనికరములేని క్రోధముతో వధింపబడుదురనియు, ఆ తిరుగుబాటు తన ఉగ్రతనంతయు కుమ్మరించి సామ్రాజ్యమును పాడుచేసిన తరువాత తప్పక రక్తములో ఉక్కిరిబిక్కిరై అణగిపోవుననియు అతడెరుగును.

ఆ విప్లవము ఒక సమ్సోనే, కాని గ్రుడ్డి సమ్సోను; శిక్షణ పొందిన లాంట్స్‌క్నెక్టుల (కిరాయి కాల్బలము) ఎదుట అది ఒక గంటైనను నిలువలేకపోయెను.

కాబట్టి ఈ బీద తిరుగుబాటుదారులను తప్పనిసరియైన ఓటమినుండియు వధనుండియు రక్షింపవలెనని అతడు తీవ్రముగా కోరెను; వారి హింస సంస్కరణోద్యమమునకు అపకీర్తి తెచ్చునేమో అని కూడ అతడు భయపడెను.

అయినను కులీనుల ఇనుప పట్టునుండి తాను పట్టుకొనగలిగిన ప్రతి హక్కును వారికొరకు లాగికొనవలెనని అతడు కోరెను.

తిరుగుబాటుదారుల పండ్రెండు అంశములకు తాను ఇచ్చిన ప్రత్యుత్తరములో, అతడు అధిపతులకును ప్రజలకును మధ్య తన్ను తానే న్యాయాధిపతిగా నియమించుకొనెను; ఇరుపక్షములకును కొన్ని గొప్ప సత్యములను చెప్పెను; తన జీవితములోని ఏ సంక్షోభ సమయమునను అతడు ఇంతకంటె ఉన్నతమైనదియు ఆధిపత్యముగలదియునైన స్థానమును వహింపలేదు

బోసోబ్ర్, స్లైడాన్.

అతడు మొదట అధిపతులను సంబోధించి, వారి స్వార్థమునకును అణచివేతకును తగిన కఠినత్వముతో వారిని గద్దించెను. “ఈ అల్లకల్లోలమంతటికిని,” అని అతడు వ్రాసెను, “భూమిమీద మీరు మిమ్మును మీరే తప్ప మరెవరిని నిందింపవలసినది లేదని స్పష్టముగా ఉన్నది—అధిపతులారా, ప్రభువులారా, మరి ముఖ్యముగా మీరు, గ్రుడ్డి బిషప్పులారా, వెఱ్ఱి యాజకులారా, సన్యాసులారా—మీరు నేటి వరకును మీ మూర్ఖత్వములో కఠినులై, పరిశుద్ధ సువార్తకు విరోధముగా అరచుట మానుటలేదు; అదే సమయములో లౌకిక అధికారులుగా మీరు బీదలను పీడించువారుగాను దోచుకొనువారుగాను మిమ్మును మీరు కనుపరచుకొనుచున్నారు; మీ భయంకరమైన భోగవిలాసమునకును మీ అతిశయమైన గర్వమునకును సమస్తమును సకల జనులను బలి ఇచ్చుచున్నారు; అవమానింపబడిన ప్రజలు ఇక మిమ్మును సహింపలేక, సహింపనొల్లక యుండువరకు మీరు ఇట్లే చేయుచు వచ్చితిరి.

ఖడ్గము ఇప్పటికే మీ కంఠముమీద ఉండగా, మీ వెఱ్ఱి అహంకారము మిమ్మును ఎవరును క్రిందపడద్రోయలేనంత స్థిరముగా జీనుపై కూర్చున్నామని ఊహించుకొనునట్లు చేయుచున్నది.

“ఆయన అధిపతులను తిరస్కారముపాలు చేయును” అను కీర్తనకారుని వచనము మీకు వర్తింపకుండునట్లు జాగ్రత్తపడుడని నేను మిమ్మును అనేకసార్లు హెచ్చరించితిని.

ఇంతవరకు మీ ప్రయత్నములన్నియు మీ విషయములో ఈ మాటలు నెరవేరుటకే దారితీసినవి; మీపై ఎత్తబడిన ఈ రైతు గదయే మీమీద పడి మిమ్మును నలుగగొట్టవలెనని మీరు తీర్మానించుకొనినట్లున్నది.

ఆలస్యము కాకముందే, మన ప్రియమైన జర్మను నేల రక్తములో నానకముందే, ఆలోచనను ఆలకించుడని నేను మిమ్మును బ్రతిమాలుచున్నాను.”

ఇదే భావముతో ఇంకను చాలా చెప్పిన తరువాత, లూథరు తిరుగుబాటుదారుల కోరికల న్యాయమును పరిశీలించుటకు సాగును

“మొదటి అంశము విషయమై, తమ సంఘకాపరులను స్వేచ్ఛగా ఎన్నుకొను హక్కును మీరు వారికి నిరాకరింపలేరు; ఆ సంఘకాపరులు తమకు సువార్తను ప్రకటింపవలెనని వారు కోరుచున్నారు

అధికారము దీనిపై ఏ నిషేధమును విధింపకూడదు; నిజముగా న్యాయప్రకారము అది ప్రతి మనుష్యుడును తనకు మంచిదియు తగినదియు అని తోచినదానిని—అది సువార్తయైనను అబద్ధమైనను—బోధించుటకును నమ్ముటకును అనుమతింపవలెను.

అధికారము నిషేధింపగలిగినది అల్లకల్లోలమును తిరుగుబాటును ప్రకటించుట మాత్రమే.

“రైతుల శారీరక స్థితికి, జరిమానాలకును చెల్లింపులకును, చట్టవిరుద్ధమైన సేవలను బలవంతముగా వసూలు చేయుటకును, ఇతర విషయములకును సంబంధించిన అంశములు కూడ సమానముగా న్యాయమైనవే; ఏలయనగా అధికారము తన సొంత ఔన్నత్యము కొరకు గాని, తన ఇష్టారాజ్యములను దుర్వికారములను నెరవేర్చుకొనుటకు తన ప్రజలను వాడుకొనుటకు గాని స్థాపింపబడలేదు, ప్రజల హితము కొరకును మేలు కొరకును స్థాపింపబడెను.

ఇప్పుడు ప్రజలు ఈ సత్యమును పూర్తిగా గ్రహించిరి; దానిని గ్రహించినవారై, మీ ఘోరమైన దోపిడీలకును నిరంకుశత్వములకును వారు ఇక లోబడరు.

ఒక రైతు పొలము ఎన్ని గింజలు పండించునో అన్ని ఫ్లోరిన్‌లు పండించినను, అతని యజమాని ఆ పంటను దోచుకొని, తన దాసునినుండి అన్యాయముగా సంపాదించిన ధనమును చక్కని వస్త్రములకును చక్కని కోటలకును చక్కని భోజనమునకును చక్కని పానమునకును మట్టివలె వెదజల్లగలిగినయెడల ఆ రైతుకు దానివలన ఏమి లాభము?

మీరు మొట్టమొదట చేయవలసినది మీ ఈ వ్యర్థ భోగవిలాసమంతటిని ఆపివేయుట, ఈ ధనము కారిపోవు రంధ్రములను మూసివేయుట—అప్పుడు రైతు జేబులో కొంచెమైనను మిగులునట్లు మీరు విడిచిపెట్టగలరు.”*

అప్పుడు రైతులవైపు తిరిగి, రాజనీతిజ్ఞుని వంటి ఆ సన్యాసి సమానమైన జ్ఞానముతో వారిని హెచ్చరించును; వారి కోరికలలో అనేకము న్యాయమైనవని ఒప్పుకొనును; హింసచేత తమ పక్షమును మలినపరచవద్దని వారిని వేడుకొనును,

ఓర్పును ఉపదేశించును; నాగరికత త్వరలోనే వారి సంకెళ్ళను కరగించివేయునని వారికి తెలుపును; తిరుగుబాటు యొక్క వెఱ్ఱి బుద్ధిహీనతను, అది అణచివేయబడుట నిశ్చయమనియు, దానితో అప్పుడు వారు అనుభవించుచున్న కొద్దిపాటి హక్కులు కూడ తప్పక పోవుననియు వారికి చూపును.*

సంస్కరణోద్యమ పితయొక్క జ్ఞానయుక్తమైన ఆలోచనలు, ఉగ్రులై ఇప్పుడు దయ్యము పట్టినవారివలె మారిన తిరుగుబాటుదారుల తలలమీదుగా వ్యర్థమైన గాలివలె ఈలవేయుచు దాటిపోయెను—పట్టించుకొనబడక, వినబడక.

తిరుగుబాటు తన తొలిదశలను ప్రత్యేకపరచిన ఆ చక్కని మితత్వమును ఇప్పుడు కోల్పోయెను.

ఆశపోతులైన జననాయకులును ఉద్రేకులైన ఉన్మాదులును దానిని ఆక్రమించుకొనిరి; వెఱ్ఱెత్తిన రైతులు గ్రుడ్డి, విచక్షణలేని క్రోధముతో తమ మరణోత్సవమునకు పరుగెత్తిరి.

స్వాబియా, తురింగియా, ఆల్సాస్—సామ్రాజ్యము యొక్క పడమటి భాగమంతయు—తిరుగుబాటుతో అల్లకల్లోలమాయెను.

ప్రతిదినము క్రొత్త బలగములు తిరుగుబాటుదారులతో కలిసెను; వారు సమీపించగానే పట్టణములును అతి బలమైన దుర్గములుగల కోటలును తమ ద్వారములను తెరచెను

బవేరియాలో విప్లవము ఎంత విస్తారమైనదో అంత విజయవంతమాయెను; ప్రకటన గ్రంథపు దర్శనములు చూచువారి గుంపు ఒకటి కదలసాగెను; తిరుగుబాటు రాజకీయ రంగమును విడిచి మత ఉన్మాదపు రంగములోనికి ప్రవేశించెను; మొదట దాని నినాదము “సమాన హక్కులు” కాగా, ఇప్పుడది “రెండవ బాప్తిస్మము” యొక్క ఆవశ్యకత ఆయెను.†

ఫ్రాన్సు దేశపు జాకరీ (రైతు తిరుగుబాటు) వలె, అది ఆస్తికి విరోధమైన యుద్ధమాయెను; ఆ విధముగా అది బీదవానిని దోచుకొనెను † బోసోబ్ర్, మిషెలే.

విజ్ఞానమునకు విరోధముగా, ఆ విధముగా అది సహజమైన సమానత్వమంతటిని ఛిన్నాభిన్నము చేసెను—సమస్త క్రమమునకు విరోధమైన యుద్ధము; దేవుడు తన పరిశుద్ధులకు సమస్తమును బయలుపరచుననియు, పుస్తకములు, చిత్రములు, విగ్రహములు అన్నియు సాతాను కల్పనలనియు అది అభిప్రాయపడెను. బహుశః ఆ పక్షమునందు యథార్థమైన ఆవేశముతో రగిలిన థామస్ మ్యున్జర్ అను ఒక మతోన్మాదియు, యాజకుడైన

ఫైఫర్ అను ఒకడును ఆ ధర్మయుద్ధపు బోధకులైరి.† పూర్వకాలపు అత్తిలా వలె, ఈ ఉన్మాదులు తమ వెనుక నాశనము తప్ప మరేమియు విడువలేదు.

ధనము, పట్టణములు, ప్రాణములు కనికరము లేకుండ తిరుగుబాటు యొక్క ఆశపోతు కడుపులోనికి విసరివేయబడెను.

సంస్కర్తలు ఈ దృశ్యమును భీతితో చూచిరి.

ఈ నరసంహారమును ఏహ్యభావముతో తప్ప మరే భావముతోను చూడలేనంత మంచి పౌరుడు లూథరు; వెఱ్ఱెత్తిన రైతులపైకి యుద్ధమునకు బయలుదేరుమని అధిపతులను ప్రేరేపించుటలో అతడు మెలాంక్తన్‌తో ఏకమాయెను.

తుదకు అధిపతులు మొదట తమ్మును బంధించియుంచిన ఆ ప్రాణాంతకమైన మందబుద్ధిని విదిలించుకొని, తమ సమాఖ్య సేనల నాయకత్వమును హెస్సె లాండ్‌గ్రేవ్ (ప్రాంతాధిపతి) అయిన ఫిలిప్‌కు అప్పగించి, నాశనపు ప్రవాహమును ఎదుర్కొనుటకు ప్రయత్నించిరి.

ఫిలిప్ ఫ్రాంకెన్‌హౌసెన్ వద్ద తిరుగుబాటుదారులను ఎదుర్కొని, దాడికి ఆజ్ఞ ఇచ్చుటకు ముందు ఇట్లనెను: “ఈ విషయములో అధిపతులమైన మేము నిర్దోషులమని నేను చెప్పను; అయితే మేము అన్యాయము చేసిన దోషులమైనను, ధర్మశాస్త్రములను తమ ప్రమాణములను ఒకేసారి ఉల్లంఘించి నిరాశాజనకమైన తిరుగుబాటు అను పాపములో పడువారిని అది నిర్దోషులుగా చేయదు;”§ అంతట దాడికి బూర ఊదింపబడగా, తిరుగుబాటుదారులు భయంకరమైన సంహా-