ఆగ్స్‌బర్గ్‌లో మూడవ సమావేశము

వారు పరిశుద్ధ లేఖనములను వక్రీకరించుదురు, వాటిని ఎన్నడును సందర్భోచితముగా ఉల్లేఖింపరు.”

“నా కుమారుడా,” అని కార్డినల్ అనెను, “పోపునకు సమస్తముపైన శక్తియు అధికారమును ఉన్నవి.”

“లేఖనములు తప్ప,” అని లూథర్ అడ్డుతగిలెను.

“పోపు మహాసభలకును, సంఘ నియమములకును (కానన్లకును), మరియు … యొక్క చర్మపత్రమునకును పైనున్నాడని నీకు తెలియదా? ఆయన ఇటీవల బాసెల్ మహాసభను ఖండించి శిక్షించెను.”

“అయితే పారిస్ విశ్వవిద్యాలయము ఈ తీర్పుపై అప్పీలు చేసినదని నేను గ్రహించుచున్నాను,” అని లూథర్ వ్యాఖ్యానించెను.

కాజెటన్ ఇప్పుడు మొదటిసారిగా సహనము కోల్పోయెను.

పారిస్ పండితులు తగినవిధముగా శిక్షింపబడుదురనియు, సార్వత్రిక మహాసభ యొక్క అధికారము పోపు అధికారముకంటె ఉన్నతమైనదను సిద్ధాంతమును ఇంతకుముందు కాన్‌స్టాన్స్‌లో సమర్థించినవాడును, లూథర్ ఎవని రచనలను ఉల్లేఖించెనో ఆ సుప్రసిద్ధ ఛాన్సలర్ జెర్సన్ తన అనుచరులందరితో కూడ నరకదండనకు పాత్రుడైనాడనియు (శపింపబడెననియు) అతడు ప్రకటించెను.*

ఈ కార్డినల్ పోపు అధికారమును గూర్చి కలిగియుండిన భావములు ఎంత మితిమీరి ఉన్నతమైనవనగా, ఫ్రాన్సులో పోపునకు ఇయ్యబడిన మిక్కిలి మితమైన ప్రతివాదము సహితము అతని దృష్టికి క్షమింపరాని పాపముగా కనబడెనని మిల్నర్ చెప్పుచున్నాడు.

కొద్ది నెలల స్వల్ప కాలములోనే తన వైభవోపేతుడైన యజమానుడు ఇంకెంత బహిరంగముగా ఎదిరింపబడబోవుచున్నాడో అతడు అప్పుడు ఏమాత్రమును ఊహింపలేదు.

లూథర్ విశ్వాసమువలన నీతిమంతునిగా తీర్చబడుట అను సిద్ధాంత అంశమును అత్యంత అచంచలమైన ఆసక్తితో సమర్థించుచు, తన పక్షమును బలపరచుటకు ఆశ్చర్యకరమైన సమయోచిత నైపుణ్యముతో లేఖనములను ఉల్లేఖించెను.

“పాపక్షమాపణ పత్రముల విషయమైతే,” అని అతడనెను, “నేను పొరబడితినని చూపగలిగినయెడల, ఉపదేశము పొందుటకు నేను మిక్కిలి సిద్ధముగా ఉన్నాను.

మనము దానిని విడిచిపెట్టినను, ఇంకను మంచి క్రైస్తవులముగా ఉండవచ్చును.

అయితే విశ్వాసమను సిద్ధాంత అంశము విషయములో, నేను అతి స్వల్పమైన రాయితీ ఇచ్చినను నేను … ను విసర్జించినవాడనగుదును. దానిని నేను వదలలేను, వదలను; నా తుది శ్వాసవరకు దానిని నిలబెట్టుకొందును.”

ఈ మాటల కత్తిసాములో భంగపడి, కాజెటన్ మరొకసారి సహనము కోల్పోయి, తన హోదాను ఆశ్రయించి, కఠినముగా ఇట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను,

“నీకు ఇష్టమున్నను లేకపోయినను, ఈ దినమే నీవు ఆ అంశమును ఉపసంహరించుకొనవలెను, లేనియెడల ఆ ఒక్క అంశము నిమిత్తమే నేను నీ సిద్ధాంతమంతటిని తిరస్కరించి ఖండించెదను.”

“మీ ఇష్టము వచ్చినట్లు చేయుడి,” అని ఆ సన్యాసి బదులు పలికెను, “దేవుని చిత్తము తప్ప నాకు వేరే చిత్తము లేదు.

ఆయన తన దృష్టికి మంచిదని తోచినట్లు నాయెడల చేయును గాక.

అయితే నాకు నాలుగు వందల తలలు ఉన్నను, పరిశుద్ధ … కు నేనిచ్చిన సాక్ష్యమును ఉపసంహరించుకొనుటకంటె వాటన్నిటిని పోగొట్టుకొనుటకే ఇష్టపడుదును.” “సరే,” అని ముక్తసరిగా మాటలాడు ఆ రాయబారి అనెను,

“నీతో వాదించుటకు నేను ఇక్కడికి రాలేదు.

ఉపసంహరించుకొనుము, లేదా నీ తీర్పు వినుటకు సిద్ధపడుము.”

ఈ దశలో లూథర్ తన స్నేహితులతో సంప్రదింపగోరి, ఈ అస్తవ్యస్తమైన సంభాషణవలన ఏమాత్రమును పురోగతి కలుగలేదనియు, దయగల ఆదరణ సమాధానములను గూర్చిన రాయబారి వాగ్దానములన్నియు “ఉపసంహరించుకొనుము, లేదా శిక్షింపబడుము” అను దానికే సమానమనియు కనుగొని, ఆ దినమునకు వెళ్లిపోయి తన ప్రత్యుత్తరములను వ్రాతమూలకముగా ఇయ్యవలెనని ఇప్పుడు జ్ఞానముతో నిర్ణయించుకొనెను.*

“అట్లు చేయుటవలన,” అని అతడనెను, “హింసింపబడువారు రెండు విధముల లాభము పొందుదురు: వ్రాయబడినది ఇతరుల తీర్పుకు అప్పగింపబడవచ్చును; రెండవది, అహంకారియు వదరుబోతునైన ఒక నిరంకుశుని మనస్సాక్షిపై కాకపోయినను అతని భయములపైనైనను పనిచేయుటకు మంచి అవకాశము కలుగును; లేనియెడల అతడు తన ఆజ్ఞాపూర్వకమైన మాటలతో అణచివేయును.”*

మరునాటికి మరొక సమావేశము నియమింపబడెను, లూథర్ వెళ్లిపోవుటకు అనుమతింపబడెను.

డొమినికనులలో అత్యంత పండితుడును, చతురుడును, సమర్థుడునని ఎంచబడిన కాజెటన్, ఈ దినపు పెనుగులాటవలన లూథర్ దృష్టిలో భయంకరముగా తన గౌరవమును కోల్పోయెను.

అతని తరువాతి స్థానములో ఉన్నవాడు “దీనినిబట్టి,” అని ఆ సాక్సనీ సన్యాసి యొక్క వ్యంగ్యపూరితమైన కలము వ్రాసెను, “పదియవ లేక నూరవ స్థానములో ఉన్నవారు ఎట్టివారైయుందురో మనము నిర్ణయించుకొనవచ్చును.”†

కార్మెలైట్ మఠమును చేరినప్పుడు, డాక్టర్ స్టౌపిట్జ్ తన రాక కొరకు ఎదురుచూచుచుండుట చూచి లూథర్ మిక్కిలి సంతోషకరముగా ఆశ్చర్యపడెను.

వ్యవహారము అప్పుడు ఏ స్థితిలో ఉన్నదని వికార్-జనరల్ ఆతురతతో విచారించెను; రాయబారి తనను పొరపాటు చేసినట్లు రుజువుచేయుటకు ప్రయత్నింపకుండనే ఉపసంహరణకై పట్టుపట్టుచున్న అహంకారమును గూర్చి తన ఆశ్రితునిద్వారా తెలిసికొనినప్పుడు,

స్టౌపిట్జ్ ఇట్లు వ్యాఖ్యానించెను, “నీవు తప్పనిసరిగా అతనికి వ్రాతమూలకముగా జవాబియ్యవలెను.”

ఏ సర్దుబాటును కుదరదని నిశ్చయించుకొని, లూథర్ సాధ్యమైనంత నిర్బంధరహితుడై పోరాటములోనికి వెళ్లవలెనని ఆశించి, స్టౌపిట్జ్ తన సన్యాస సంఘము యొక్క సన్యాస బాధ్యతలనుండి అతనిని విడుదల చేయుటకు తనకు అనుమతినియ్యవలెనని తన స్నేహితుని బలవంతపెట్టెను.

ఈ సలహా ఇచ్చుటలో వికార్-జనరల్ ఉద్దేశము రెండు విధములైనది: ఆ సాక్సనీ సన్యాసి ఖండింప- * సాక్సనీ ఎలెక్టరుకు లూథర్ వ్రాసిన లేఖ. బడినయెడల, ఆ అవమానము అగస్టీనియన్ సహోదర సంఘముపై పడదు; మరియు తన సంఘ అధీనుడైన లూథర్‌ను పోపు కోరికకు లోబడి ఉపసంహరించుకొనునట్లు బలవంతపెట్టవలెనని కాజెటన్ తనపై ఒత్తిడి తెచ్చినయెడల, తాను అట్లు చేయలేనని చెప్పుటకు అతనికి తగిన సాకు ఉండును.*

ఈ విధముగా, తన సన్యాస సంఘమునుండి వెలుపలైనవాడును, మనుష్యులచేత విడువబడినవాడును, దేవునియందలి తన విశ్వాసము యొక్క ఆరిపోని ఉత్సాహమునందు మాత్రమే బలముగలవాడునైన ఆ అగస్టీనియన్‌పై, 1518 అక్టోబరు 11వ తేదీ రాత్రి చీకటిగాను భారముగాను ముగిసెను,

మరునాటి ఉదయమున, బుధవారము, అక్టోబరు 12వ తేదీన, లూథర్ మఠములోని స్వాగత గదిలోనికి దిగివచ్చినప్పుడు, ప్రాబల్యముగల అనేకమంది స్నేహితులు అప్పటికే సమకూడి, రాయబారితో జరుగు రెండవ సమావేశమునకు తనతోకూడ వచ్చుటకు ఎదురుచూచుచుండుట చూచి ఆశ్చర్యపడి బలపరచబడెను.

అవసరములో ఆదుకొనిన ఈ స్నేహితులతో ఆప్యాయమైన శుభములు పలుకుకొనిన తరువాత, ప్యూటింగర్‌యు, చక్రవర్తి మంత్రిమండలికి చెందిన ట్రెంట్ డీన్‌యు, డాక్టర్ స్టౌపిట్జ్‌యు, సభలకు హాజరై లూథర్ స్వేచ్ఛను కాపాడుటకై తమ అధిపతి ఆజ్ఞచేత ఆగ్స్‌బర్గ్‌కు వచ్చియుండిన ఎలెక్టరు మంత్రులలో ఇద్దరైన డాక్టర్ రూహెల్‌యు ఫైలిట్జ్ష్‌కు చెందిన ఫిలిప్‌యు, అందరును కలిసి గుంపుగా రాయబారి దర్శన మందిరమునకు బయలుదేరిరి.

వారు చేరి, సాధారణమైన మర్యాదపూర్వక విధులన్నిటిని ముగించిన తరువాత, లూథర్ ముందుకు వచ్చి ఈ ప్రకటనను చదివెను

“పరిశుద్ధ రోమా సంఘమును నేను గౌరవించుచున్నాననియు, ఇకమీదటను దానిని గౌరవించుచుందుననియు ప్రకటించుచున్నాను.

నా బహిరంగ వాదములలో నేను సత్యమును వెదకితిని; నేను చెప్పిన ప్రతిదానిని ఇప్పటికిని సరియైనదిగాను, సత్యమైనదిగాను, క్రైస్తవమైనదిగాను నేను ఎంచుచున్నాను.

అయినను నేను కేవలము మనుష్యుడను, మోసపోవచ్చును.

కావున నేను తప్పిపోయియుండు విషయములలో ఉపదేశమును దిద్దుబాటును పొందుటకు నేను సమ్మతించుచున్నాను.

“ప్రభువైన రాయబారి నాకు విరోధముగా తీసుకురాగల సమస్త ఆక్షేపణలకును ఆరోపణలకును నోటిమాటగాగాని వ్రాతమూలకముగాగాని జవాబియ్యుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నానని ప్రకటించుచున్నాను.

బాసెల్, బ్రైస్‌గౌలోని ఫ్రైబర్గ్, లూవేన్, మరియు పారిస్ అను నాలుగు విశ్వవిద్యాలయములకు నా సిద్ధాంత సూత్రములను అప్పగించుటకును, అవి తప్పని ప్రకటించు దేనినైనను ఉపసంహరించుకొనుటకును నేను సిద్ధముగా ఉన్నానని ప్రకటించుచున్నాను.

ఒక్క మాటలో, ఒక క్రైస్తవుని నుండి కోరదగినదంతయు చేయుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను.

అయితే ఈ వ్యవహారములో అనుసరింపబడిన పద్ధతికి విరోధముగాను, నా వాదమును ఖండింపకుండనే నన్ను ఉపసంహరించుకొనునట్లు బలవంతపెట్టవలెనను ఈ విచిత్రమైన అహంకారపు కోరికకు విరోధముగాను నేను గంభీరముగా నిరసన తెలుపుచున్నాను.”*

“ఈ నిరసన,” అని కాజెటన్ బదులు పలికెను, బహిరంగముగాగాని రహస్యముగాగాని నీతో వాదించుటకు నాకు ఎట్టి కోరికయు లేదు, అయితే తండ్రివంటి దయతో ఈ కష్టమును సరిదిద్దవలెనని నేను ప్రతిపాదించుచున్నాను.

అందునిమిత్తము, నా ప్రియ స్నేహితుడా, ఇంత నిష్ప్రయోజనమైన ప్రయత్నమును విడిచిపెట్టుమని నిన్ను బతిమాలుచున్నాను; ఆలోచించుకొనుము, నీ తప్పును ఒప్పుకొనుము, అప్పుడు నిన్ను సంఘముతోను సార్వభౌమ బిషప్పుతోను సమాధానపరచుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను.

ఉపసంహరించుకొనుము, ఇదే పోపు కోరిక.

నీకు ఇష్టమున్నదో, లేదో, అది అంత ప్రాముఖ్యమైన విషయము కాదు.

… కు ఎదురు తన్నుట నీకు కష్టమైన పనియే. పీఠాధిపతి యొక్క ఈ ప్రత్యేక వాదమునకు లూథర్ ఇట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను, ; అయితే నేను జవాబియ్యుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాను, అదియు వ్రాతమూలకముగా.

నిన్న మనము కావలసినంత పోరాడితిమి.”

ఈ మాటకు కాజెటన్ చిరాకుపడి, కొంత ఆవేశముతో ఇట్లు బదులు పలికెను, “వాదించితిమా! నేను వాదించలేదు.

వాదించుటకు నాకు కోరిక లేదు; అయితే అత్యంత ప్రశాంతులైన ఎలెక్టరు ఫ్రెడరిక్‌ను సంతోషపెట్టుటకు, నేను … కు సిద్ధముగా ఉన్నాను (L.,) XVII., 181-209.

నీవు చెప్పునది వినుటకును, స్నేహపూర్వకముగాను తండ్రివలెను నిన్ను హెచ్చరించుటకును.”

గౌరవనీయులైన సాక్షుల సమక్షములో తాను లూథర్‌ను ఒప్పింప ఆతురపడుచున్నట్లు కనబడవలెనని కార్డినల్ ఇప్పుడు గ్రహించెనని డి'ఆబిన్యే చెప్పుచున్నాడు; కావున అతడు ఇంతకుముందు సూచించిన రెండు ప్రతిపాదనలకు తిరిగి వచ్చి, సంస్కర్త సాధ్యమైనంత తక్కువగా వాదించునట్లు చేయవలెనని దృఢముగా నిశ్చయించుకొని, తన ఇటాలియన్ వాగ్ధాటిని ఉపయోగించుకొని, ఏ జవాబు కొరకును ఆగకుండ ఆక్షేపణలతో ఆ డాక్టరును ముంచెత్తెను.

ఒకసారి అతడు ఎగతాళి చేసెను, మరొకసారి గద్దించెను; ఉద్రేకపూరితమైన ఆవేశముతో ఉపన్యసించెను; అత్యంత భిన్నమైన విషయములను కలగలిపెను; తనకు భిన్నముగా తలంచువారందరిపై కేకలువేసి విరుచుకుపడెను, లూథర్‌ను సంబోధించి నిందించెను.

పదిసార్లు లూథర్ మాటలాడుటకు ప్రయత్నించెను, కాని రాయబారి వెంటనే అతనికి అడ్డుతగిలి, బెదరింపులతో అతనిని ముంచెత్తెను.

; అతని నుండి కోరబడినది ఇంతే.

అతడు ప్రేలాపించెను, అధికారము చెలాయించెను, అతడొక్కడే మాటలాడుటకు అనుమతింపబడెను.

రాయబారిని అడ్డగించుటకు స్టౌపిట్జ్ పూనుకొనెను.

“దయచేసి సహోదరుడైన మార్టిన్‌కు మీకు జవాబియ్యుటకు సమయమియ్యుడి,” అని అతడనెను.

అయితే డి వియో మరల మొదలుపెట్టెను; ఎక్స్‌ట్రావగాంటాలను అక్వినాస్ అభిప్రాయములను మరల ఉల్లేఖించెను; ఈ సమావేశమంతటిలో మాటలన్నియు తానే మాటలాడవలెనని అతడు నిశ్చయించుకొనియుండెను.

అతడు ఒప్పింపలేకపోయినయెడలను, కొట్టుటకు సాహసింపలేకపోయినయెడలను, తన ఉగ్రతచేత దిగ్భ్రమపరచుటకు తన శాయశక్తుల ప్రయత్నించును.* ఒక పక్షము ఇష్టము వచ్చినట్లు (ad libitum) గద్దించుచు, రగిలిపోవుచు, బెదరించుచుండగా, మరొక పక్షము ఈ పురుష జాంతిప్పే యొక్క వాగ్ధాటివలన మౌనముగా ఉండవలసి వచ్చిన ఈ వాద పద్ధతి యొక్క నిష్ఫలత్వమును చూచి, ఇకమీదట పూర్తిగా వ్రాతమూలకముగా జవాబియ్యుటకు తనకు అనుమతినియ్యవలెనని లూథర్ కోరెను.

దీనిని మంజూరు చేయుటకు కాజెటన్ ఇష్టపడలేదు, అయితే స్టౌపిట్జ్ జోక్యము చివరకు అతనిని సమ్మతింపజేసెను.

ఈ ఒప్పందముతో సమావేశము ఎల్లుండికి వాయిదా వేయబడెను.

ఈ నెల 14వ తేదీన, లూథర్ తన స్నేహితుల పరివారముతో కూడ మరల కార్డినల్ రాయబారిని ఎదుర్కొనెను.

అతడు ఒక లాంఛనప్రాయమైన నిరసన పత్రమును సిద్ధపరచెను: “మీరు రెండు అంశములపై నాపై దాడి చేయుచున్నారు. మొదటిది, పోపు క్లెమెంట్ VI. యొక్క ఎక్స్‌ట్రావగాంటాను మీరు నాకు ఎదురుగా పెట్టుచున్నారు; అందులో పాపక్షమాపణ పత్రముల ఖజానా యేసు క్రీస్తు యొక్కయు పరిశుద్ధుల యొక్కయు యోగ్యతయే అని చెప్పబడినది — దీనిని నేను నా సిద్ధాంత సూత్రములలో నిరాకరించుచున్నాను.

“పరిశుద్ధ విశ్వాసమునకు సంబంధించిన ఏ విషయములోనైనను, సార్వత్రిక మహాసభ మాత్రమే గాక, ఇంకను ప్రతి విశ్వాసియు పోపుకంటె పైనున్నాడని పనోర్మిటానియస్* తన మొదటి గ్రంథములో ప్రకటించుచున్నాడు — అతడు ఈ ప్రకటనలను ముందుకు తేగలిగినయెడల, అనగా

లేఖనము యొక్క ప్రకటనలను ముందుకు తెచ్చి, పోపుకంటె మెరుగైన కారణములను చూపగలిగినయెడల.

క్రీస్తు స్వరము, మనుష్యులు ఏ పేర్లు ధరించినను, సమస్త మనుష్యుల స్వరముకంటె బహు ఉన్నతమైనది.

“నా గొప్ప దుఃఖమునకును గంభీరమైన ఆలోచనకును కారణమేమనగా, క్లెమెంట్ యొక్క ఈ ఎక్స్‌ట్రావగాంటా సత్యమునకు పూర్తిగా విరుద్ధమైన సిద్ధాంతములను కలిగియున్నది.

ఐవో, చార్ట్రెస్ బిషప్పు, పనోర్మియా అను సంఘ శాసన సంగ్రహమును కూర్చినవాడు; అతడు పదకొండవ శతాబ్దములో ప్రసిద్ధికెక్కెను.

పరిశుద్ధుల యోగ్యతలు ఒక ఖజానా అని అది ప్రకటించుచున్నది; అయితే లేఖనమంతయు దేవుడు మనకు మన అర్హతకంటె ఎంతో అధికముగా ప్రతిఫలమిచ్చునని సాక్ష్యమిచ్చుచున్నది.

ప్రవక్త ఇట్లు మొఱ్ఱపెట్టుచున్నాడు, ప్రభువా, నీ సేవకుని తీర్పులోనికి తేకుము; నీ సన్నిధిని సజీవులలో ఒక్కడును నీతిమంతుడుగా తీర్చబడడు.*

‘మనుష్యుల జీవితములు ఎంత ఘనమైనవైనను, ఎంత ప్రశంసనీయమైనవైనను, కనికరము మినహాయింపబడిన తీర్పు వారిపై పలుకబడినయెడల వారికి శ్రమ,’ అని అగస్టీను చెప్పుచున్నాడు.†

“కావున నేను ప్రకటించినట్లు, పరిశుద్ధులు సహితము తమ యోగ్యతలవలన రక్షింపబడరు, కేవలము దేవుని కనికరమువలననే రక్షింపబడుదురు.

దీనిని నేను స్థిరముగా చెప్పుచున్నాను, దీనియందు నేను స్థిరముగా నిలుచుచున్నాను.

పరిశుద్ధులకు తగినంత యోగ్యత లేదని ప్రకటించు పరిశుద్ధ లేఖనపు మాటలు, వారికి మిగులు యోగ్యత ఉన్నదని దృఢముగా చెప్పు మనుష్యుల మాటలకంటె పైగా ఉంచబడవలెను.

ఏలయనగా పోపు దేవుని వాక్యమునకు పైన లేడు, దానికి క్రిందనే ఉన్నాడు.

“రెండవదిగా, విశ్వాసము లేనియెడల ఏ మనుష్యుడును దేవుని యెదుట నీతిమంతునిగా తీర్చబడడని నేను దృఢముగా చెప్పుచున్నాను; కావున ఒక మనుష్యుడు తాను కృపను పొందితినని సంపూర్ణ నిశ్చయతతో నమ్ముట అవసరము.

ఈ కృపను సందేహించుట దానిని తిరస్కరించుటయే.

నీతిమంతుని విశ్వాసమే అతని నీతియు అతని జీవమునై యున్నది”‡ మరియు లూథర్ ఈ ప్రతిపాదనను లేఖనముల నుండి అనేకమైన ఉల్లేఖనములచేత ఛేదింపరానిదిగా బలపరచెను.

అయితే ఆ గర్వియైన సంఘాధికారి, అసాధారణ సమర్థతతోను సంక్షిప్తముగాను వాదించబడిన ఈ నిరసన పత్రము తనకు అందింపబడినప్పుడు, దానిని తిరస్కారముతో ప్రక్కకు విసరివేసి, కేవలము ఇట్లు వ్యాఖ్యా‡ Justitia justi et vita ejus, est fides ejus. (నీతిమంతుని నీతియు అతని జీవమును అతని విశ్వాసమే.)

లూథర్ గ్రంథావళి, లాటిన్ (L. Opp. Lat.) I., 211.

“నీవు నిష్ప్రయోజనమైన మాటల గారడీలో మునిగితివి; అనేక వ్యర్థమైన మాటలు వ్రాసితివి; ఆ రెండు అంశములకు మిక్కిలి బుద్ధిహీనముగా జవాబిచ్చితివి, సందర్భములేని అనేక లేఖన భాగములతో నీ కాగితమును నల్లబరచితివి;” ఈ విధముగా అతడు తిట్లను వాదములుగా పొరబడుచు, జవాబియ్యలేనప్పుడు దూషించుటతో తృప్తిపడుచు మాటలాడుచునే పోయెను.

అయితే గత సమావేశములో తనను మౌనముగా ఉంచిన ఆ వాగ్ధాటిని లూథర్ ఇప్పుడు అడ్డగించి, తన గంభీరమైన స్వరమును ఎత్తి, ఆ ఇటాలియన్ యొక్క వేగవంతమైన మాటతీరును అనుకరించుచు, విస్మయపడిన కార్డినల్‌పై వాస్తవములు, ఉల్లేఖనములు, వ్యంగ్యము, తర్కము అను భయంకరమైన ఫిరంగి దాడిని కురిపించెను; అది త్వరలోనే అతనిని అతని వాద ఫిరంగుల యొద్దనుండి తరిమివేయుటకు సరిపోయెను.

రాయబారి ఇప్పుడు బెదరింపులను మాత్రమే ఆశ్రయించెను.

“ఉపసంహరించుకొనుము,” అని అతడు మరల మరల చెప్పుచుండెను, “ఉపసంహరించుకొనుము, లేనియెడల … ను విచారించుటకు నియమింపబడిన న్యాయాధిపతుల యెదుట హాజరగుటకై నిన్ను రోముకు పంపెదను. నిన్నును నీ పక్షపాతులందరిని, నీకు అనుకూలముగా ఉన్నవారిని లేక ఉండబోవువారిని అందరిని నేను సంఘ బహిష్కారము చేసి, వారిని సంఘమునుండి వెలివేసెదను.

“నీ సంరక్షకులు నన్ను అడ్డగింతురని నీవు తలంచుచున్నావా?

… ను గూర్చి పోపు ఏమాత్రమైనను లక్ష్యపెట్టునని నీవు తలంచుచున్నావా? జర్మన్ అధిపతులందరిని కలిపినను వారికంటె పోపు యొక్క చిటికెనవ్రేలు బలమైనది.”*

ఆగ్రహోదగ్రుడైన కార్డినల్ ఈ విధముగా చిందులు త్రొక్కెను.

లూథర్ తన వంతుగా శాంతముగా ఇట్లనెను, “నేను మీకు వ్రాతమూలకముగా అందజేసిన జవాబును, నా దీనమైన ప్రార్థనలతో కూడ, పోపు లియో X. కు పంపుటకు దయచేసి అనుగ్రహించుడి.”

అట్లు చేసెదనని కాజెటన్ చెప్పెను; ఆ తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చెను, “వెంటనే ఉపసంహరించుకొనుము, లేదా మరల తిరిగి రావద్దు.”*

లూథర్ వంగి నమస్కరించి, తన పరివారముతో కూడ ఆ సభా మందిరమునుండి బయటకు సాగిపోయెను.

“ఈ విధముగా,” అని డి'ఆబిన్యే చెప్పుచున్నాడు, “రోమా ఊదారంగు వైభవముతో కప్పబడిన డొమినికన్ వ్యవస్థ తన దీనుడైన ప్రత్యర్థిని గర్వముతో పంపివేసెను.

లౌకికమైన గాని ఆత్మసంబంధమైన గాని ఏ అధికారమును ఎన్నడును అణచివేయలేని ఒక శక్తి — క్రైస్తవ సిద్ధాంతము, సత్యము — తానేనని లూథర్ ఎరిగియుండెను.

ఆ ఇద్దరు యోధులలో, వెనుదిరిగి వెళ్లినవాడే రణరంగమునకు యజమానుడుగా నిలిచెను.”† లూథర్ వెళ్లి ఎంతోసేపు కాకముందే, కాజెటన్ తన ఉగ్రతకు చింతించి, చక్రవర్తి సభకు వెళ్లిన తన మునుపటి కార్యమువలెనే ఈ కార్యములోను పూర్తిగా విఫలమగుదునేమో అని భయపడి, స్టౌపిట్జ్‌ను పిలిపించెను; వికార్-జనరల్ డాక్టర్

… న్యూరెంబర్గ్‌కు చెందిన … తో కూడ వచ్చినప్పుడు, ఆ ఆతురతగల సంఘాధికారి సెర్రా లోంగాను తప్ప తన రాజోద్యోగులందరిని పంపివేసి, దగ్గరకు వచ్చి మృదువుగా ఇట్లనెను, “నా ప్రియమైన స్టౌపిట్జ్, నీ సన్యాసిని ఒప్పించి, అతడు ఉపసంహరించుకొనునట్లు ప్రేరేపించుము.

నిజముగా ఇతర విషయములలో నేను అతనియెడల బాగుగా సంతోషించుచున్నాను, అతనికి మేలు కోరుచున్నాను.”

“నేను ఇప్పటికే నా శాయశక్తుల ప్రయత్నించితిని, లోబడునట్లు అతనిని ఒప్పించుటకు మరల ప్రయత్నించెదను.”

“నీవు అతని వాదములకు జవాబియ్యవలెను,” అని రాయబారి అనెను.

“అయ్యా, అది,” అని వికార్-జన- * “Revoca, aut non revertere.” (ఉపసంహరించుకొనుము, లేదా తిరిగి రావద్దు.) రల్ వెంటనే బదులు పలికెను, “నా సామర్థ్యమునకు మించినదని నేను ఒప్పుకొనవలెను; ఏలయనగా డాక్టర్ మార్టిన్ లూథర్ ప్రతిభలోను లేఖన జ్ఞానములోను నాకంటె అధికుడు.”

కార్డినల్ చిరునవ్వు నవ్వి, ఆ తరువాత స్టౌపిట్జ్‌ను లింక్‌ను ఇద్దరిని సంబోధించుచు కఠినముగా ఇట్లు చేర్చెను, “ఒక అబద్ధ సిద్ధాంతపు పక్షపాతులుగా మీరు స్వయముగా సంఘము యొక్క సమస్త శిక్షలకు పాత్రులని మీకు తెలియునా?”

“లూథర్‌తో సమావేశమును తిరిగి ప్రారంభించుటకును, వివాదాస్పద అంశములపై బహిరంగ చర్చకు ఆజ్ఞాపించుటకును దయచేసి అనుగ్రహించుడి,” అని స్టౌపిట్జ్ దాటవేయుచు బదులు పలికెను.

దీనికి కాజెటన్ తొందరగా, దాదాపు భయముతో ఇట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను, “ఆ మృగముతో నేను ఇక వాదింపను, ఏలయనగా దానికి లోతైన కన్నులును దాని తలలో అద్భుతమైన ఆలోచనలును ఉన్నవి!”*

అతడు ఏమి ఉపసంహరించుకొనవలెనో దానిని గూర్చిన స్పష్టమైన వ్రాతపూర్వక ప్రకటనను లూథర్‌కు పంపుట ఒక్కటే, రాయబారిచేత స్టౌపిట్జ్ చేయించగలిగిన ఏకైక రాయితీ.

ఈ పత్రముతో ఆయుధధారియై, స్వభావసిద్ధముగా పిరికివాడును సమాధానప్రియుడునైన, ఆ కుటిలుడైన కార్డినల్ అరుదైన నైపుణ్యముతో ఎవని స్వభావముపై ఆటలాడెనో ఆ స్టౌపిట్జ్, కార్మెలైట్ మఠమునకు త్వరపడి వెళ్లి, కాజెటన్‌తో రాజీపడవలెనని లూథర్‌ను బతిమాలెను.

“అట్లయితే నా ప్రతిపాదనలను ఖండించుడి,” అని లూథర్ అనెను.

“నేను అట్లు చేయలేను,” అని వికార్-జనరల్ ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను.

“సరే అట్లయితే,” అని ఆ సాక్సనీ డాక్టరు కొనసాగించెను, “ఈ లేఖన భాగములు వేరొక విధముగా వివరింపబడనంతవరకు ఉపసంహరించుకొనుట నా మనస్సాక్షికి విరుద్ధము. మీరు నాకు తెలియజేసినట్లు, కార్డినల్ ఈ వ్యవహారమును నాకు ఎట్టి అవమానముగాని నష్టముగాని కలుగకుండ సరిదిద్దగోరుచున్నానని చెప్పుకొనుచున్నాడు.

రోమా పలుకుబడులు; వాటి అర్థము మంచి జర్మన్ భాషలో చెప్పవలెనంటే, అది నాకు శాశ్వతమైన సిగ్గును నాశనమును అనియే.

మనుష్యుల భయముచేత తన మనస్సాక్షి స్వరమునకు విరుద్ధముగా సత్యమును నిరాకరించువాడు ఇంకేమి ఆశింపగలడు?” స్టౌపిట్జ్ ఆ విషయమును ఒత్తిడి చేయలేదు; కార్డినల్‌ను సమస్త గౌరవముతో చూడవలెననియు, suaviter in modo (మాట తీరులో మృదుత్వము) ను fortiter in re (విషయములో దృఢత్వము) తో కూడ కాపాడుకొనవలెననియు లూథర్‌ను బతిమాలుటతో తృప్తిపడి, అతడు వెళ్లిపోయెను; అయితే ఆగ్స్‌బర్గ్ విడిచి వెళ్లుటకు ముందు తాను అతనిని మరల చూచెదనని తన స్నేహితునికి తెలియజేసెను.

కాజెటన్‌తో జరిగిన సమావేశమును గూర్చి రాజసభలోని తన స్నేహితుడైన స్పాలటిన్‌కు సూక్ష్మమైన వివరణను వ్రాయవలెననియు, తన లేఖలోని అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన భాగమును తమ కృపగల అధిపతియైన ఎలెక్టరు ఆమోదమునకుగాని ఖండనకుగాని ఆయన యెదుట ఉంచవలెనని అతనిని అడుగవలెననియు లూథర్ ఇప్పుడు నిర్ణయించుకొనెను.

“ఇది,” అని అతడు తన సంక్షిప్త నివేదిక ముగింపులో వ్రాసెను — “ఇదే ప్రస్తుత పరిస్థితి, అయితే రాయబారియందు నాకు నిరీక్షణయైనను నమ్మకమైనను లేదు.

ఒప్పింపబడకుండ నేను ఒక్క అక్షరమునైనను ఉపసంహరించుకొనను; అయితే అతడు ఇప్పుడు హింసను ఆశ్రయించినయెడల క్రైస్తవ లోకము అతనిని ఛీకొట్టునట్లు, నేను అతనికిచ్చిన జవాబును ప్రచురించెదను.”†

తరువాత లూథర్ ఆలోచనలు తన ప్రియమైన విట్టెన్‌బర్గ్ వైపు మళ్లెను; అక్కడి తన సహచరుల కొరకు అతని హృదయము తపించెను; స్పాలటిన్‌కు లేఖ వ్రాయుటవలన అలసియున్నను, అతడు మరల తన కలమును చేతబట్టి డాక్టర్ కార్ల్‌స్టాట్‌కు ఈ ఘనమైన లేఖను వ్రాసెను

“ప్రియమైన డాక్టరుగారూ, ఈ కొన్ని మాటలను ఒక * లూథర్ గ్రంథావళి (L. Opp.) (L.) XVII., 210. దీర్ఘమైన లేఖవలె అంగీకరించుడి, ఏలయనగా సమయమును సంఘటనలును త్వరపెట్టుచున్నవి.

మంచి అవకాశము దొరకినప్పుడు మీకును ఇతరులకును మరింత విపులముగా వ్రాసెదను.

మూడు దినములుగా నా వ్యవహారము నడచుచున్నది, విషయములు ఇప్పుడు ఎంతవరకు వచ్చెననగా, మీ యొద్దకు తిరిగి వచ్చెదనను నిరీక్షణ నాకు ఇక లేదు; సంఘ బహిష్కారము తప్ప నేను ఎదురుచూడవలసినదేమియు లేదు.

రాయబారి బహిరంగముగాగాని రహస్యముగాగాని వాదించుటకు నన్ను ఏమాత్రమును అనుమతింపడు.

తాను నాకు న్యాయాధిపతిగా కాక తండ్రిగా ఉండగోరుచున్నానని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అయినను ‘నేను ఉపసంహరించుకొనుచున్నాను, నా తప్పును ఒప్పుకొనుచున్నాను’ అను ఈ మాటలు తప్ప నా నుండి వేరే మాటలు అతడు వినడు.

ఈ మాటలను నేను పలుకను.

“నా పక్షమును విచారించు న్యాయాధిపతులు సమాధానపడని శత్రువులు మాత్రమే గాక, ఇంకను దానిని గ్రహింపలేని మనుష్యులు కూడ అగుటచేత, నా పక్షమునకు గల అపాయములు మరింత గొప్పవి.

అయినను ప్రభువైన దేవుడు జీవించుచు ఏలుచున్నాడు: ఆయన సంరక్షణకు నన్ను నేను అప్పగించుకొనుచున్నాను; కొద్దిమంది భక్తిగల ఆత్మల ప్రార్థనలకు జవాబుగా ఆయన నాకు విమోచనను పంపునని నేను సందేహింపను; వారు నా కొరకు ప్రార్థించుచున్నట్లు నేను అనుభవించుచున్నానని తలంచుచున్నాను.

“నేను ఏ హానియు పొందకుండ మీ యొద్దకు తిరిగి వచ్చెదను; లేదా సంఘ బహిష్కారముచేత కొట్టబడి, వేరొకచోట ఆశ్రయము వెదకవలసి వచ్చును.

“అది ఎట్లున్నను, ధైర్యముగా నడచుకొనుడి, స్థిరముగా నిలువుడి, క్రీస్తును ధైర్యముతోను ఆనందముతోను మహిమపరచుడి.

“కార్డినల్ ఎల్లప్పుడు నన్ను తన ప్రియ కుమారుడని పిలుచుచున్నాడు.

దానిని గూర్చి నేను నమ్మవలెను.

అయినను, revoco, నేను ఉపసంహరించుకొనుచున్నాను, అను ఒక్క మాటను నేను పలికినయెడల, లోకములో అతనికి అత్యంత అంగీకారమైనవాడను ప్రియమైనవాడను నేనే అగుదునని నేను నిశ్చయముగా ఎరుగుదును.

అయితే ఏ విశ్వాసముచేత నేను క్రైస్తవుడనైతినో ఆ విశ్వాసమును విసర్జించి నేను నిజముగా అబద్ధ బోధకుడను కాను; దానికంటె నేను దేశబహిష్కృతుడనై, శపింపబడి, అగ్నిలో కాల్చి చంపబడుటకే ఇష్టపడుదును.

“నా ప్రియమైన డాక్టరుగారూ, సెలవు; ఈ లేఖను మన దైవశాస్త్రజ్ఞులకు, ఆమ్స్‌డార్ఫ్‌కు, ఫిలిప్‌కు, ఒట్టెన్‌కు, మరియు మిగిలినవారికి చూపుడి; మీరు నా కొరకును మీ కొరకును ప్రార్థించునట్లు; ఏలయనగా నేను ఇక్కడ వాదించుచున్నది మీ పక్షమే: అది ప్రభువైన యేసు క్రీస్తునందలి విశ్వాసమును, దేవుని కృపయు అను పక్షము.”*

జీవముగల దేవుని సేవకుడా, ఘనముగా పలికితివి.

నీ మాటలు శతాబ్దముల గుండా ఇంకను ప్రతిధ్వనించుచు, నీ నిరసనపై ఆధారపడిన ఆ సంఘములో ఆరాధించు లక్షలాది మంది యొక్క రగులుచున్న విశ్వాసమును క్రొత్తగా ప్రజ్వలింపజేయుచున్నవి. నీ మాటలు vox, et praeterea nihil (కేవలము ఒక స్వరము, అంతకుమించి ఏమియు లేనిది) కావు; అవి హృదయము నుండి వచ్చినవి, వాటి వెనుక ఒక మనుష్యుడు నిలిచియుండెను.

ఈ స్మరణీయమైన సమావేశములో నీ క్రియలు నీ మాటలకంటె ఇంకను ఉదాత్తమైనవి.

సాయంకాలమున స్టౌపిట్జ్ ఎలెక్టరు దూతలైన రూహెల్‌తోను ఫైలిట్జ్ష్ సరదారుతోను కూడ తిరిగి వచ్చెను.

కొంత అస్తవ్యస్త సంభాషణ తరువాత, అందరు కలిసి ప్రభువు రాత్రి భోజనము ఆచరింపవలెనని లూథర్ ప్రతిపాదించెను; దానికి అందరును సమ్మతించిరి.

ఇది ముగిసిన తరువాత దూతలు వెళ్లిపోయిరి; రాయబారి ఇప్పటికే తనను సంఘ బహిష్కారముతో బెదరించియుండుటచేత, తాను పారిపోయి భద్రత వెదకుకొనవలెనని నిశ్చయించుకొంటినని స్టౌపిట్జ్ కూడ ప్రకటించెను.

తాను కనీసము కొన్ని దినములైనను నిలిచియుండి కార్డినల్ నుండి తదుపరి ఆజ్ఞల కొరకు ఎదురుచూచెదనని లూథర్ చెప్పెను; బహుశా అతనితో సంప్రదింపులను తిరిగి ప్రారంభింపవచ్చునని కూడ చెప్పెను.

మరునాటి ఉదయమున లూథర్ రాయబారి నుండి ఏదైన వర్తమానము కొరకు ఆతురతతో ఎదురుచూచెను; అయితే ఏ మాటయు రాకపోవుటచేత, అతని కోరికపై డాక్టర్ లింక్ కాజెటన్ నివాసమునకు వెళ్లి, ఏదైన

తన స్నేహితునికొరకు మాట ఉన్నదా అని అడిగెను.

రాయబారి లింక్‌ను దయతో చేర్చుకొనెను; లూథర్ నిరసన పత్రము ఒక ప్రత్యేక దూతద్వారా పోపునకు సమర్పింపబడెననియు, ఈలోగా తాను ఆ అగస్టీనియన్ సన్యాసిని సంఘ బహిష్కారము చేయక, రోము నుండి మాట వచ్చువరకు తన తీర్పును ఆపియుంచుటద్వారా తన స్నేహమునకు ఒప్పించు రుజువును అతనికి ఇచ్చెదననియు అతనికి తెలియజేసెను.

లింక్ రాయబారి యొక్క మెత్తని మాటలను తిరిగి చెప్పెను; ఈ హఠాత్తైన మితిమీరిన సౌమ్యత అశుభసూచకమని అందరును అంగీకరించిరి.

“రాయబారి,” అని చక్రవర్తి మంత్రులలో ఒకడు అనెను, “తాను చెప్పుచున్న ఈ దూతద్వారా ఏదో కీడును సిద్ధపరచుచున్నాడు; మీరందరును పట్టుకొనబడి మత విచారణ సభ (ఇన్‌క్విజిషన్) యొక్క చెరసాలలలోనికి విసరివేయబడుదురేమో అని మిక్కిలి భయపడవలసియున్నది.”

ఇంకేమియు చేయలేని తమ అసమర్థతను ఎరిగి, సహజముగానే తమ భద్రతను కాపాడుకొనగోరి, స్టౌపిట్జ్‌యు లింక్‌యు ఆ సాయంకాలమే ఆగ్స్‌బర్గ్‌ను విడిచి వెళ్లిరి; అయితే లూథర్ కర్తవ్యము తనను ఆక్రమించుటకు పిలిచిన ఆ స్థానములో స్థిరముగా నిలిచియుండి, దేవునియందు నమ్మిక ఉంచుచునే యుండెను.

మరునాడు ఆదివారము.

; అయితే రాయబారి నుండి ఏ వర్తమానమును రాలేదు.

లూథర్ స్వభావముగల మనుష్యునికి, ఈ పూర్తి మౌనము, ఈ భయంకరమైన జాప్యము, దాదాపు సహింపరానిదాయెను.

కావున అతడు కాజెటన్‌కు వ్రాసి, ఆ కష్టమును సర్దుబాటు చేయుటకు మరొక ప్రయత్నములో తన మనస్సాక్షి అనుమతించు తుది అంచువరకు వెళ్లవలెనని నిర్ణయించుకొనెను.

ఈ ఉద్దేశముతో అతడు కార్డినల్ రాయబారికి ఈ క్రింది లేఖను వ్రాసెను “దేవునియందు అత్యంత యోగ్యుడవైన తండ్రీ — మరొకసారి నేను మిమ్మును సమీపించుచున్నాను, స్వయముగా కాదు గాని లేఖద్వారా, నా మాటను కృపతో వినవలెనని మీ తండ్రివంటి మంచితనమును బతిమాలుచున్నాను.

క్రీస్తునందు నాకు మిక్కిలి ప్రియమైన తండ్రియైన స్టౌపిట్జ్, నన్ను నేను తగ్గించుకొనవలెననియు, నా స్వంత అభిప్రాయములను విసర్జించవలెననియు, నా అభిప్రాయములను భక్తిగల నిష్పక్షపాతులైన మనుష్యుల తీర్పుకు అప్పగింపవలెననియు నన్ను కోరెను.

ఆయన మీ తండ్రివంటి దయను కూడ ప్రశంసించి, నాయెడల మీకున్న అనుకూల మనోభావమును గూర్చి నన్ను ఒప్పించెను.

ఈ వార్త నన్ను ఆనందముతో నింపెను.

“కావున అత్యంత యోగ్యుడవైన తండ్రీ, నేను ఇప్పుడు ఒప్పుకొనుచున్నాను — ఇంతకుముందు ఒప్పుకొనినట్లే — చెప్పబడినట్లు, సార్వభౌమ పోపు నామమునకు తగినంత వినయమునుగాని సాత్వికమునుగాని గౌరవమునుగాని నేను చూపలేదు; మరియు

నేను మిక్కిలి రెచ్చగొట్టబడినను, నా పక్షమును మరింత దీనత్వముతోను సౌమ్యతతోను భక్తిపూర్వకమైన గౌరవముతోను నడిపించియుండుటయు, ‘మూర్ఖుని మూఢతకు తగినట్లు వానికి ఉత్తరమియ్యకుండుటయు, ఇయ్యినయెడల నేనును వానివంటివాడనగుదును’ అను దానిని పాటించియుండుటయు నాకు మేలైయుండెనని నేను చూచుచున్నాను.

“ఇది నన్ను మిక్కిలి దుఃఖపరచుచున్నది, నేను క్షమాపణ వేడుకొనుచున్నాను.

నేను ఇంతకుముందు తరచుగా చేసినట్లే, ప్రసంగవేదికపై నుండి ప్రజల యెదుట దీనిని బహిరంగముగా ఒప్పుకొందును.

దేవుని కృపచేత, వేరొక విధముగా మాటలాడుటకు ప్రయత్నించెదను.

అంతేకాదు, ఈ వ్యవహారము సరిదిద్దబడినయెడల, పాపక్షమాపణ పత్రముల విషయమై ఇంకొక్క మాటయైనను పలుకనని స్వేచ్ఛగాను నా స్వంత ఇష్టముతోను వాగ్దానము చేయుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాను.

అయితే నన్ను మాటలాడునట్లు చేసినవారు కూడ ఆ-