యెషయా 19

English తెలుగు

ఈ తెలుగు ఎడిషన్ UECF.NET కొరకు AI-సహాయంతో చేసిన పూర్ణ అనువాదము మరియు సంపాదకీయ గుణ సమీక్ష ద్వారా సిద్ధం చేయబడింది. అధ్యయనానికి ఆంగ్ల మూల గ్రంథమే ప్రామాణికం. తప్పులు కనిపిస్తే [email protected]కు రాయండి.

1. ఐగుప్తును గూర్చిన దేవోక్తి. ఇదిగో యెహోవా వేగముగా పరుగెత్తు మేఘముమీద ఎక్కి ఐగుప్తునకు వచ్చుచున్నాడు; ఆయన సముఖమున ఐగుప్తు విగ్రహములు కదలిపోవును, ఐగుప్తీయుల గుండె వారి మధ్యనే కరిగిపోవును.

1. Onus Ægypti. Ecce Iehova equitat super nubem celerem, et veniet in Ægyptum; et commovebuntur idola Ægypti a facie ejus, et cor Ægypti dissolvetur in medio ejus.

2. నేను ఐగుప్తీయులను ఐగుప్తీయులమీదికి రేపెదను; వారు ఒకరితో ఒకరు, అనగా ప్రతివాడు తన సహోదరునితోను ప్రతివాడు తన పొరుగువానితోను యుద్ధము చేయుదురు; పట్టణము పట్టణముతోను రాజ్యము రాజ్యముతోను పోరాడును.

2. Et committam Ægyptios cum Ægyptiis, pugnabit quisque tunc contra fratrem suum; quisque, inquam, contra proximum suum; civitas contra civitatem, et regnum contra regnum.

3. ఐగుప్తీయుల ఆత్మ వారి మధ్యనే క్షీణించిపోవును; వారి ఆలోచనను నేను నాశనము చేయుదును; అయినను వారు విగ్రహములనును మంత్రజ్ఞులను సోదెగాండ్రను సూచకులను విచారింతురు.

3. Et exinanietur spiritus Ægypti in medio ejus: et consilium ejus destruam, etiamsi quærant illod apud idola, apud magos, apud pythones, apud divinos.

4. నేను ఐగుప్తీయులను క్రూరుడైన యజమానుని చేతికి అప్పగింతును; బలిష్ఠుడైన రాజు వారిని ఏలును; ఇది ప్రభువును సైన్యములకధిపతియగు యెహోవాయునైనవాడు సెలవిచ్చుచున్నాడు.

4. Et tradam Ægyptios in manum domini sævi, et rex fortis dominabitur eis, dicit Dominus Iehova exercituum.

5. అప్పుడు సముద్రములోని నీళ్లు ఇంకిపోవును, నది ఎండిపోయి యెండిపోవును.

5. Tunc deficient aquæ a mari, et fluvius exsiccabitur atque arescet.

6. నదులు దూరముగా మళ్లింపబడును; కోట కాలువలు ఖాళీ అయి ఎండిపోవును; రెల్లును తుంగయు కోయబడును.

6. Elongabuntur flumina; exhaurientur et siccabuntur rivi munitionis, arundo et carectum succidentur.

7. నదీ తీరమున, కాలువ ముఖమున ఉన్న మొక్కలును, కాలువ ప్రక్కన విత్తబడినదంతయు ఎండిపోయి, కొట్టుకొనిపోయి, లేకుండ పోవును.

7. Herbæ ad rivum et super os rivi, et omnis sementis rivi arescet, et propelletur, ut non sit.

8. జాలరులు దుఃఖించెదరు, నదిలో గాలము వేయువారందరును విలపించెదరు; నీళ్లమీద వలలు పరచువారు క్షీణించిపోవుదురు.

8. Et moerebunt piscatores, et lugebunt omnes qui hamum projiciunt in rivum; qui expandunt rete super faciem aquarum debilitabuntur.

9. సన్నని నారతో పని చేయువారును జాలీ అల్లికలను నేయువారును సిగ్గునొందుదురు.

9. Qui in lino optimo operantur erubescent, et qui texunt plagas foratas, (vel, pellucidas.)

10. దాని ఆలోచనలలో వారు భంగపడుదురు; చెరువులను కాలువలను చేయువారందరును దుఃఖాక్రాంతులగుదురు.

10. Erunt enum retia ejus dissipata; et omnes architecti retis (vel, mercedis) tristes erunt anima.

11. నిశ్చయముగా సోయను అధిపతులు బుద్ధిహీనులు; ఫరో యొక్క జ్ఞానులైన ఆలోచనకర్తల ఆలోచన పశుప్రాయమాయెను; నేను జ్ఞానుల కుమారుడను, పూర్వకాలపు రాజుల కుమారుడను అని మీరు ఫరోతో ఎట్లు చెప్పుదురు?

11. Certe stulti principes Zoan; prudentum consiliariorum Pharaonis consilium unfatuatum est. Quomodo dicitis Pharaoni, Filius sapientum ego, et filius regum antiquorum?

12. వారెక్కడ? నీ జ్ఞానులెక్కడ? సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా ఐగుప్తును గూర్చి ఏమి నిర్ణయించెనో వారు ఇప్పుడు నీకు తెలియజేయవచ్చును, లేదా తామే తెలిసికొనవచ్చును.

12. Ubi nunc prudentes tui? ut annuntient tibi, aut etiam sciant quid decreverit Iehova exercituum super Ægyptum.

13. సోయను అధిపతులు బుద్ధిహీనులైరి, నోఫు అధిపతులు మోసపోయిరి; ఐగుప్తు గోత్రములకు మూలస్తంభమైనవారు దానిని త్రోవ తప్పించిరి.

13. Infatuati sunt principes Zoan, decepti sunt principes Noph, seduxerunt Ægyptum angulus tribuum ejus.

14. యెహోవా దాని మధ్య వక్రబుద్ధిగల ఆత్మను కలిపియున్నాడు; త్రాగినవాడు తన వాంతిలో తూలినట్లు వారు ఐగుప్తును దాని ప్రతి పనిలో త్రోవ తప్పించిరి.

14. Iehova miscuit in medio ejus spiritum perversitatis; et seduxerunt Ægyptum in omni opere ejus, quemadmodum circumagitur ebrius in vomito suo.

15. తలయైనను తోకయైనను, కొమ్మయైనను జమ్మయైనను చేయగల యేపనియు ఐగుప్తునకు ఉండదు.

15. Nec erit Ægypto opus quod faciat caput vel cauda, ramus aut juncus.

16. ఆ దినమున ఐగుప్తు స్త్రీలవలె ఉండును; సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా తన చెయ్యి దానిమీద ఆడించుటవలన అది వణకి భయపడును.

16. In die illa erit Ægyptus instar mulierum; horrebit enim et pavebit a facie agitationis manus Iehovæ exercituum, quam agitabit ipse super eam.

17. యూదా దేశము ఐగుప్తీయులకు భయకారణమగును; దానిని జ్ఞాపకము చేసికొనువాడు ప్రతివాడును, సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా దానికి విరోధముగా నిర్ణయించిన ఆలోచన నిమిత్తము తనలో తాను భయపడును.

17. Et erit terra Iuda Ægyptiis in tremorem. Omnis qui recordatus fuerit illius pavebit super ipsam, propter consilium Iehovæ exercituum, quod decrevit super eam.

18. ఆ దినమున ఐగుప్తు దేశములో కనానుభాషను మాటలాడుచు సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా పేరట ప్రమాణము చేయు ఐదు పట్టణములుండును; వాటిలో ఒకటి నాశన పట్టణమనబడును.

18. In die illa erunt quinque civitates in terra Ægypti loquentes labio Canaan, et jurantes per Iehovam exercituum. Civitas desolationis una vocabitur.

19. ఆ దినమున ఐగుప్తు దేశము మధ్యను యెహోవాకు ఒక బలిపీఠమును, దాని సరిహద్దున యెహోవాకు ఒక స్తంభమును ఉండును.

19. In die illa erit altare Iehovæ in medio terræ Ægypti, statua item juxta terminum ejus Iehovæ.

20. అది ఐగుప్తు దేశములో సైన్యములకధిపతియగు యెహోవాకు ఒక సూచనగాను సాక్ష్యముగాను ఉండును; వారు తమను బాధించువారినిబట్టి యెహోవాకు మొఱ్ఱపెట్టగా ఆయన వారికి రక్షకుడైన మహాపురుషుని పంపును, అతడు వారిని విడిపించును.

20. Eritque in signum et in testem Iehovæ exercituum, in terra Ægypti; quia clamabunt ad Iehovam propter oppressores, et mittet eis servatorem et principem, ut liberet eos.

21. యెహోవా ఐగుప్తీయులకు తెలియబడును; ఆ దినమున ఐగుప్తీయులు యెహోవాను ఎరుగుదురు; బలులను అర్పణలను అర్పింతురు; యెహోవాకు మొక్కుబడులు చేసి వాటిని చెల్లింతురు.

21. Et cognoscetur Iehova ab Ægyptiis, cognoscent, inquam, Ægyptii Iehovam in illo die; et facient sacrificium et oblationem, vovebuntque vota Iehovæ et reddent.

22. యెహోవా ఐగుప్తును మొత్తును; మొత్తి దానిని స్వస్థపరచును; వారు యెహోవావైపు తిరిగెదరు, ఆయన వారి మనవి అంగీకరించి వారిని స్వస్థపరచును.

22. Itaque percutiet Iehova Ægyptum, percutiens et sanans; convertentur enim ad Iehovam, et exorabitur ab eis, et sanabit eos.

23. ఆ దినమున ఐగుప్తునుండి అష్షూరునకు రాజమార్గము ఉండును; అష్షూరీయులు ఐగుప్తునకును ఐగుప్తీయులు అష్షూరునకును వచ్చుచుండెదరు; ఐగుప్తీయులు అష్షూరీయులతో కలిసి సేవ చేయుదురు.

23. In die illa erit via ab Ægypto in Assyriam; commeabunt Assyrii in Ægyptum, et Ægyptii in Assyriam; et colent Ægyptii Assyrios (vel, cum Assyriis.)

24. ఆ దినమున ఇశ్రాయేలు ఐగుప్తునకును అష్షూరునకును మూడవదై, దేశమధ్యమున ఆశీర్వాదముగా ఉండును;

24. In die illa erit Israel tertia cum Ægypto, et Assyria benedictio in medio terræ.

25. సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా–నా ప్రజలగు ఐగుప్తీయులు ఆశీర్వదింపబడుదురు గాక, నా చేతిపనియగు అష్షూరీయులును నా స్వాస్థ్యమగు ఇశ్రాయేలును ఆశీర్వదింపబడుదురు గాక అని చెప్పి వారిని ఆశీర్వదించును.

25. Quia benedicet illi Iehova exercituum, dicens: Benedictus populus meus Ægyptius, et opus manus meæ Assyrius, et hæreditas mea Israel.

1. ఐగుప్తును గూర్చిన దేవోక్తి. ప్రవక్త ఇక్కడ ఐగుప్తునకు విరోధముగా ప్రవచించుచున్నాడు; ఏలయనగా యూదులకు ఏ అపాయము సమీపించుచున్నట్లు కనబడినను అది వారికి ఒక విధమైన ఆశ్రయముగా ఉండెను; వారు తాము ఆశ్రయింపవలసిన దేవుని విడిచిపెట్టినప్పుడు ఐగుప్తీయులయందు తప్ప తమకు మరి యే సహాయమును లేదని తలంచిరి. కావున ఐగుప్తీయుల ఐశ్వర్యముగాని బలముగాని యూదులను ఇక మోసపుచ్చకుండునట్లు ఆ రాజ్యము కూలద్రోయబడుట అవసరమాయెను; ఏలయనగా ఐగుప్తు వర్ధిల్లియున్నంతకాలము అది అత్యధిక జనసంఖ్యగలదియు బలమైన కోటలుగలదియునై యుండుటవలన తాము అపాయమునకు దూరముగా ఉన్నామని యూదులు తలంచి, దేవుని తృణీకరించిరి, లేదా ఆయన వాగ్దానములను ఏమాత్రమును లక్ష్యపెట్టకపోయిరి. ఇది రెండు విధములుగా చెడు ఫలితములకు దారితీసెను; మొదటిది, దేవునియందే ఆనుకొనవలసినవారు ఐగుప్తుపై ఆ వ్యర్థమైన నమ్మకముచేత గర్వించిరి; రెండవది, ప్రభువు వారిని శిక్షించినప్పుడెల్ల, వారు పూర్తిగా దేవునివైపు తిరుగవలసినవారై యుండగా, మనుష్య సాధనములచేత ఆయన తీర్పులను వ్యర్థము చేయగలమన్నట్లు, ఐగుప్తీయుల బలముచేత ఆయన శిక్షలకు ఎదురు నిలిచిరి. ఈ విషయమును గూర్చి యెషయా ఈ గ్రంథములోని తరువాతి భాగమున ఇంకను విపులముగా చెప్పుచున్నాడు. (యెషయా 30:2.)

ఇదిగో, యెహోవా వేగముగా పరుగెత్తు మేఘముమీద ఎక్కి వచ్చుచున్నాడు. ఈ వాక్యరీతి లేఖనములోని ఇతర స్థలములలో కూడ కనబడుచున్నది, కాని సాధారణ రూపములో. (కీర్తనలు 104:3.) ప్రవక్త దీనిని ఈ ప్రవచనమునకు అన్వయించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు తాము అన్ని వైపులను ఎంతో బలముగా కోటలతో కాపాడబడియున్నామని, దేవుడు తమయొద్దకు చేరుటకు ఏ మార్గమును లేదని తలంచిరి. కావున ఆయన వారి మూర్ఖమైన నమ్మకమును పరిహసించి, దేవుడు వేగముగా పరుగెత్తు మేఘముమీద ఎక్కి వచ్చునప్పుడు ఆయనకుగల ఉన్నతమైన శక్తిని ప్రదర్శించుచున్నాడు; దానిచేత ఆయన వారిమీదికి సులభముగా దిగివచ్చును, ఆయన ప్రయాణమును గోడలైనను బురుజులైనను ఆటంకపరచజాలవు. మరియు, భూసంబంధమైన సహాయముతోపాటు యూదులు అబద్ధమతముచేత కూడ మంత్రముగ్ధులైరి గనుక, ఈ హేతువుచేత కూడ ప్రవక్త వారి వెఱ్ఱితనమును పరిహసించుచున్నాడు; ఏలయనగా విగ్రహములనుండి తాము పొందుదుమని ఎదురుచూచిన సహాయమంతటిని దేవుడు నేలమట్టము చేయును. క్రీస్తు బాల్యమున ఐగుప్తునకు కొనిపోబడినప్పుడు ఆయన అక్కడి విగ్రహములను కూలద్రోసెనని అనేకులు కల్పించుకొనిన అవివేకమైన అభిప్రాయమును నేను విడిచిపెట్టుచున్నాను; అది ఖండనకైనను తగినది కాదు. (మత్తయి 2:14.) దానిని రుజువుపరచుటకును, అట్టి అనేక ఊహలను రుజువుపరచుటకును ఈ వాక్యభాగము వక్రీకరింపబడెను. అయితే ప్రవక్త భావము పూర్తిగా వేరు; ఏలయనగా అతడు అష్షూరీయులచేత ఐగుప్తీయులకు కలుగు పరాజయమును గూర్చి మాటలాడుచు, దానిని అవిశ్వాసులు సాధారణముగా చేయునట్లు దైవవశమునకు కాక దేవునికే ఆపాదింపవలెనని చూపుచున్నాడు. సమస్తమును ఎవని హస్తముచేత నడిపింపబడునో ఆ దేవుని తీర్పుగా దానిని అతడు కనుపరచుచున్నాడు.

ఐగుప్తు విగ్రహములు ఆయన సముఖమున కదలిపోవును. విగ్రహములు కూలునని, అనగా ఐగుప్తీయులు వాటి సహాయముపై ఆధారపడి, తాము వాటి రక్షణలో ఉన్నామని తలంచినను అవి వారికి ఏమాత్రమును ఉపకరింపవని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. ఏ జనమును ఇంత అధికముగా మూఢనమ్మకములకు లోనై యుండలేదు; వారు పిల్లులను, ఎద్దులను, మొసళ్లను, ఉల్లిపాయలను కూడ, సమస్త విధములైన మొక్కలను ఆరాధించిరి; దేనికి ఏదో ఒక విధమైన దైవత్వమును ఆపాదింపక వారు విడిచిపెట్టినది లేదు. ఐగుప్తీయులు తమ రక్షకులుగా ఎంచుకొనిన ఆ అబద్ధదేవతలందరి శక్తి కూలద్రోయబడునని అతని భావము. ఐగుప్తీయులు తమ మూఢనమ్మకములయందు వ్యర్థముగా నమ్మికయుంచుచున్నారని ప్రకటించి, అతడు వారి భూసంబంధమైన సాధనములనుగూర్చి వారు పెంచుకొనిన గర్వమును కూడ కూలద్రోయుచున్నాడు.

ఐగుప్తీయుల గుండె వారి మధ్యనే కరిగిపోవును. గుండె అను మాటచేత అతడు ధైర్యమును సూచించుచున్నాడు; అది ఒక్కొక్కప్పుడు మిక్కిలి శూరులకును తప్పిపోవును; అందువలన వారి బలమును సైన్యములును సమృద్ధిగా ఉన్నప్పుడును వారు ఏ కార్యమునైనను సాహసింపరు. ఈ విధముగా వారు శత్రువులతో పోరాడుటకు పిలువబడక మునుపే వారి గుండెలను వారిలో కరిగించు దేవునితో యుద్ధములో ఉందురని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. వారు భయపడుదురని మాత్రమే కాక, ఏ దాడికిని దూరముగా ఉండుటవలన వారు అత్యంత క్షేమముగాను నెమ్మదిగాను నివసించుచుండిన సమస్త రాజ్యము మధ్యనే అని కూడ అతడు చేర్చుచున్నాడు. ఐగుప్తీయులకు విరోధముగా యుద్ధము జరిగినప్పుడు దీనిని ఆలోచించుట విశ్వాసులందరి కర్తవ్యము; మరియు రాజ్యముల సమస్త విప్లవములలో, అనగా దేవుని హస్తమువలననే కలుగు వాటన్నిటిలో, ఇదే సంగతి నెరవేరుట మనమును చూడవలెను. సాధారణముగా శూరులైనవారిలో, మునుపు గొప్ప ధైర్యము చూపినవారిలో గుండె కరిగినయెడల, బలము క్షీణించినయెడల, అది దేవుని ప్రతీకారమని ఎంచవలెను.

2. నేను ఐగుప్తీయులను ఐగుప్తీయులమీదికి రేపెదను. ఇక్కడ ప్రభువు ఐగుప్తుమీదికి తెచ్చుటకు నిర్ణయించిన విపత్తును అతడు మరింత విశేషముగా వర్ణించుచున్నాడు. నేను రేపెదను అను మాటచేత అతడు అంతర్గత కలహములను సూచించుచున్నాడు, వాటిలో పరస్పర రక్షకులుగా ఉండవలసినవారు ఒకరినొకరు నరికివేయుదురు; ఒక రాజ్యమునకైనను ఒక జనమునకైనను దీనికంటె నాశనకరమైన కీడు మరేదియు లేదు. మనుష్యుల హృదయములు ఎవని చేతిలో ఉన్నవో (సామెతలు 21:1) ఆ దేవుడు తన అదృశ్య ప్రభావముచేత యూదులను పరస్పర విరోధములకు రేపి, వారు విదేశీ శత్రువులను జయించినను తమలో తాము ఒకరినొకరు సంహరించుకొనునట్లు చేయగలడని యూదులకు నమ్మకము కలిగించుటయు ప్రాముఖ్యమైనది. కాబట్టి ఒకడు ద్వంద్వయోధులను పోరాట స్థలమునకు తెచ్చునట్లు ప్రభువు జనములను ఒకదానిమీదికి ఒకటి రేపితేనే తప్ప అవి కలహముతో లేవవని మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఆయన వారి మనస్సులను యుద్ధమునకు రగిల్చి, పరస్పర గాయములచేత ఒకరినొకరు చంపుకొనునట్లు ప్రేరేపించును; కాబట్టి పౌరులమధ్య స్నేహము పెంపొందుట దేవుని కటాక్షమునకు సాక్ష్యమని ఎంచవలసినట్లు, వారు ఒకరిమీద ఒకరు ఉగ్రులై చంపుకొనుట, గాయపరచుకొనుట ఆయన ప్రతీకారమునకు ఆపాదింపవలెను.

ప్రతివాడు తన సహోదరునితో యుద్ధము చేయును. చిత్రమును మరింత తీవ్రపరచుటకై, అంతకంటె ఘోరమైనదానిని అతడు చేర్చుచున్నాడు; రక్తసంబంధులైనవారే ఒకరినొకరు నాశనము చేయుటకు ఆయుధములు ధరించెదరు; ఏలయనగా మనుష్యులు తమ సహజ స్వభావమును మరచి యుద్ధములో ప్రవేశించునప్పుడు మృగములకంటె హీనులైనయెడల, సహోదరులు లేక మిత్రులు ఒకరితో ఒకరు పోరాడుట ప్రకృతికి ఇంకెంత భయంకరము! అయితే అది ఎంత భయంకరమో అంతగా దేవుని తీర్పును ఆయన భయంకరమైన ప్రతీకారమును మనము గుర్తింపవలెను.

పట్టణము పట్టణముతోను రాజ్యము రాజ్యముతోను. యెషయా క్రమక్రమముగా ముందుకు సాగుచున్నట్లు కనబడును; ఏలయనగా మొదట సహోదరుని, రెండవది పొరుగువానిని, మూడవది పట్టణములను, నాలుగవది రాజ్యములను పేర్కొనుచున్నాడు. రాజ్యములు అను మాటచేత ఐగుప్తు ఏ ప్రాంతములుగా విభజింపబడియుండెనో వాటిని అతడు సూచించుచున్నాడు; గ్రీకులు వాటిని νομοἰ అనిరి, గ్రీకు అనువాదకులు ఈ వాక్యభాగమున ఆ మాటనే వాడిరి.

3. ఐగుప్తు ఆత్మ ఖాళీ చేయబడును. యెషయా కొంచెము ముందు ఐగుప్తీయులకు ధైర్యమును లేకుండ చేసినట్లే, ఇప్పుడు వారి వివేకమును తీసివేయుచున్నాడు; ఈ రెండును రాజ్యముల రక్షణకు అత్యవసరము; ఇవి తొలగిపోయినప్పుడు జాతీయ కార్యములను నడుపుట అసాధ్యము. ఐగుప్తీయులు తమ స్వంత జ్ఞానమును గూర్చి ఎంతో ఉన్నతమైన అభిప్రాయము కలిగియుండి, తాము ఇతర జనములకంటె శ్రేష్ఠులమని ఎంచుకొనిరి; వారు ఇతర జనములన్నిటిని అనాగరికులని గర్వముతో తృణీకరించిరని మంచి ప్రసిద్ధి; ఐగుప్తులో మాత్రమే నాగరికతయు సంస్కారమును విద్యయు నైపుణ్యమును ఉన్నట్లు వారు భావించిరి. విద్యకు తామే కర్తలమని, తత్త్వశాస్త్రమును ఖగోళశాస్త్రమును తమనుండియే వచ్చెనని, సంక్షేపముగా ఐగుప్తు సమస్త ఉదార విద్యల పనిశాల అని వారు ప్రగల్భములు పలికిరి; అందువలన జ్ఞానమందును వివేకమందును తాము విఫలులమగుదుమని వారు ఎన్నడును తలంచియుండరు; ఈ ప్రవచనము వారి చెవిని పడినయెడల వారు నిస్సందేహముగా తిరస్కారముతో నవ్వియుందురు, వివేకము తమ జన్మహక్కని తలంచిన వారికి ఇది సంభవించుటకంటె సముద్రజలములు ఇంకిపోయి సమస్తమును తలక్రిందులగుట ముందుగా జరుగునని తలంచియుందురు. అయితే యెషయా దీనిని ధైర్యముగా ప్రకటించుచున్నాడు, ఏలయనగా అతడు తనంతట తాను మాటలాడలేదు.

మరల, వారు ఏ ధైర్యమందు ఉత్తములై యుండిరో దానిని కోల్పోదురని అతడు ప్రవచించియుండెను గనుక, వారు గ్రుడ్డితనముచేత మొత్తబడుదురని అర్థము చేసికొనుట సందర్భమునకు తగును; ఏలయనగా ప్రాణము యొక్క ఈ రెండు శక్తులును పూర్తిగా దేవుని కటాక్షముపైననే ఆధారపడియున్నవి. కాబట్టి ( רוחrūăch) ఇక్కడ వివేకమును బుద్ధికుశలతను సూచించుచున్నది; ఈ సంగతి జాగ్రత్తగా గమనింపదగినది, ఏలయనగా ఈ మాట భావమునుగూర్చి అనేకులు పొరబడుదురు. వెంటనే అతడు దాని ఆలోచనను నేను నాశనము చేయుదును అని చేర్చునప్పుడు, ఇది పూర్వ ప్రకటనకు బలమైన వ్యక్తీకరణ; ఏలయనగా ఆ శూన్యతకు కారణమేమో, అనగా దేవుడు వారి ఆలోచనను తీసికొనిపోవునని ఇది చూపుచున్నది.

వారు దానిని వెదకినను. ఇది ముందుగా ఎదురుచెప్పుటగా చెప్పబడినది; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు–మేము విచారింపగల దేవతలు మాకు లేరా? మంత్రజ్ఞులును సోదెగాండ్రును శకునగాండ్రును మాకు లేరా? మీరు వీరిని ఏమాత్రము విలువలేనివారిగా ఎంచుచున్నారా? అని అనగల అభ్యంతరములను అతడు ఎదుర్కొనుచున్నాడు. వీటన్నిటిలో వారు ఎంతగా ఆధారపడినను, జ్ఞానమను వట్టి పేరుచేత ఎంతగా గర్వించినను అవి వారికి ఏమాత్రమును ఉపకరింపవని అతడు బెదరించుచున్నాడు. ఈ నామములను గూర్చి నేను ఎక్కువ సమయము గడపను; అయినను యెషయా చేసిన పట్టిక క్రమక్రమమైన పురోగతితో సాగుచున్నదనుట సంభావ్యము. మొదట దేవతలను, పిమ్మట మంత్రజ్ఞులను, ఆ తరువాత సోదెగాండ్రను, శకునగాండ్రను పేర్కొనుచున్నాడు. వారికి తమ దేవవాణులుండెను, వాటియందు వారు అత్యున్నతమైన నమ్మకముంచిరి. వాటి తరువాత మంత్రజ్ఞులు వచ్చిరి, వారికిని గొప్ప ప్రభావముండెను. అల్పమైన విషయములలో వారు సోదెగాండ్రను విచారించిరి. మూఢనమ్మకముగలవారు ఎంతో చంచలులై ఏదియు వారిని తృప్తిపరచజాలదు; ఏలయనగా వారు చపలులును అస్థిరులునై ఒకప్పుడు ఒక ఉపాయమునకును ఒకప్పుడు వేరొకదానికిని పరుగెత్తుదురు; నిజముగా సాతాను వారిని ఈ విధముగా మోసపుచ్చును: మొదట అతడు వారికి సమాధాన నెమ్మదుల రూపమును చూపును, అది తమకు పూర్తిగా లభించెనని వారు తలంతురు; ఆ తరువాత వారు దానిని పొందలేదని వారికి కనుపరచి, వారిని మరింత మరింత బాధపెట్టి వేధించి, నమ్మకమునకు క్రొత్త ఆధారములను వెదకుటకు వారిని బలవంతపెట్టును. ఈ విధముగా మన మనస్సులు దేవునియందు మాత్రమే విశ్రాంతిని సమాధానమును పొందగలవు. నిస్సందేహముగా ప్రవక్త ఆ విద్యలను బుద్ధికి విరుద్ధమైనవిగా ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా తెలిసికొనవలసినదంతయు దేవుడు కళలు శాస్త్రముల ద్వారా బయలుపరచియున్నాడు, వాటిని వాడవలెనని ఆయన సంకల్పించెను, వాటిని ఆయన అంగీకరించుచున్నాడు. ఎవడైనను వేరే విధముగా జ్ఞానియగుటకు కోరినయెడల అతనికి సాతానే బోధకుడై యుండవలెను.

294 [గ్రీకు పదము νομοί]. పారాక్సిటోన్ రూపమైన (గ్రీకు పదము), అనగా చట్టము, అనుదానికిని, ఆక్సిటోన్ రూపమైన (గ్రీకు పదము), అనగా పొలము లేక నివాసము, అనుదానికిని గల భేదమును పాఠకుడు గమనించును; ఏలయనగా హెరోడోటస్ ఒక ప్రాంతమును లేక సంస్థానమును సూచించుటకు వాడినది రెండవదే. Herod. 2:164. — సం.

295 "ఐగుప్తు ఆత్మ క్షీణించును. హెబ్రీలో: ఖాళీ చేయబడును." — ఆంగ్ల అనువాదము.

4. నేను ఐగుప్తీయులను క్రూరుడైన యజమానుని చేతికి అప్పగింతును.

ధైర్యమును కోల్పోయి వివేకమును లేకుండ చేయబడిన తరువాత ఐగుప్తీయులకు ఏమి సంభవించునో అతడు ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు. వారికి దాస్యములోనికి తగ్గింపబడుట తప్ప మరేమియు మిగులదు; ఏలయనగా ఇవి లేని జనము, ఏ శత్రువైనను బలవంతముగా దాడి చేయకపోయినను, తనంతట తానే కూలిపోవలసినదే. కావున ఎవరిమీద ప్రతీకారము తీర్చుకొనుటకు దేవుడు నిర్ణయించునో వారిని ఇట్టి సహాయములనుండి ఆయన కోల్పోజేసి, తమ స్వాతంత్ర్యమును నిలుపుకొను ప్రతి మార్గమునుండి వారిని మూసివేయును. అయినను ప్రవక్త ఇంకను భయంకరమైనదానిని బెదరించుచున్నాడు: ఐగుప్తీయులు గర్వముగా ప్రగల్భములాడిన సామ్రాజ్యము కూలిపోవుటయే కాదు, నివాసులు కూడ కఠినమైన దాస్యమును అనుభవింతురు. ( ,קשהkāshĕh,) క్రూరుడైన అను విశేషణము ఏకవచనములో ఉన్నను, వారు యజమానులకు లోబడుదురని బహువచనములో చెప్పుచున్నాడు; ఇది ఒక్క యజమానునికి లోబడియుండుటకంటె సహించుటకు కఠినతరము.

మరియు బలిష్ఠుడైన రాజు వారిని ఏలును. అతడు వారిని ఎవనికి లోబరచునో ఆ నిరంకుశుని అధికారము ఎంత గొప్పదగునంటే వారిని స్వాతంత్ర్యమునకు తిరిగి తెచ్చుట సులభము కాదని అతని భావము. అనేక దేశములలో వివిధ మార్పులు సంభవించెనని, వాటిని జయించినవారు వాటిని నిలుపుకొనజాలకపోయిరని చరిత్రకారులు చూపుదురు; ఏలయనగా సంపాదించినదానిని కాపాడుకొనుట తరచు జయించుటకంటె కష్టము. అయితే ఈ స్థితి సులభముగా మారదని, ఐగుప్తీయుల దాస్యము దీర్ఘకాలము ఉండునని ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు, ఏలయనగా అత్యంత బలవంతుడైన జేతను ఎదిరించుటకు ఎవడును సాహసింపడు. చిన్న జనముల అధిపతులు తమ ప్రజలతో, తమ గొప్పతనముపై ఆధారపడి తమకిష్టమైనది చేయుటకు అనుమతించుకొను బలవంతులైన చక్రవర్తులకంటె మృదువుగా వ్యవహరింతురని కూడ భావము చెప్పవచ్చును; ఏలయనగా తమ అధికారమును అపరిమితమని ఎంచి, వారు తమ చర్యల స్వేచ్ఛకు హద్దులు పెట్టరు, తమ వాంఛలు ఎటు త్రోయునో అటు అడ్డులేక దూసుకొనిపోవుదురు. ఈ రెండు అభిప్రాయములలో ఏది స్వీకరింపబడినను, ఇది ఇంతకు వచ్చును: తమను తాము మనుష్యులందరిలో అత్యున్నతులుగాను ప్రసిద్ధులుగాను ఎంచుకొను ఐగుప్తీయులు వేరొకని అధికారము క్రింద పడి, కఠినమైన దాస్యముచేత అణచివేయబడుదురు, అనగా ఎవడును ఎదిరింపసాహసింపని బలిష్ఠుడైన రాజు యొక్క దాస్యముచేత. కావున తమమీద బలవంతుడును ధనవంతుడునైన రాజు ఏలవలెనని కోరు మనుష్యుల అవివేకము ఎంత గొప్పదో, లోకమంతటను ప్రతిదినము కనబడు అనుభవముచేత కూడ సరిదిద్దబడజాలని వారి ఆశకు వారు ఎంత న్యాయముగా శిక్షింపబడుదురో మనము ఇందువలన చూచుచున్నాము. ఫ్రాన్సు స్పెయిను నేటి దినమున తాము బలమైన రాజులచేత పాలింపబడుచున్నామని గొప్పలు చెప్పుకొనును, కాని మానమను కపట ఆడంబరముచేత తమ కన్నులను మిరుమిట్లుగొల్పు దానినుండి తమకు ఎంత స్వల్ప ప్రయోజనము కలుగుచున్నదో తమ నష్టముచేతనే తెలిసికొనుచున్నవి. అయితే ఈ విషయమును గూర్చి మనము ఇంతకు పూర్వము వేరొక స్థలమున చెప్పితిమి.

296 "మరియు నేను ఐగుప్తీయులను అప్పగింతును, లేక, మూసివేయుదును." — ఆంగ్ల అనువాదము. "మరియు నేను ఐగుప్తును క్రూరులైన యజమానుల చేతిలో మూసివేయుదును." — స్టాక్.

297 "బలిష్ఠుడైన రాజు." — ఆంగ్ల అనువాదము.

(యెషయా 8:6,7.)

5. సముద్రమునుండి నీళ్లు ఇంకిపోవును. అతడు తాను ఇదివరకే ప్రారంభించిన విషయమును అనుసరించుచున్నాడు: ఐగుప్తీయులు తమకు ఆశ్చర్యకరమైన రక్షణగా భావించిన కోటలు వారికి ఏమాత్రమును ఉపకరింపవు. వారు సముద్రముచేతను నైలునదిచేతను కోటలచేతను చుట్టబడియుండుటవలన తాము అజేయులమని ఎంచుకొనిరి; మరియు నైలునదికి ముఖద్వారము లేనందున వారిలో ప్రవేశించుట కష్టమని, ఓడలు దిగుటను వారు సులభముగా అడ్డగింపజాలరని చరిత్రకారులు చెప్పుదురు. కావున తమ స్థానము ఉత్తమమైనదని, ప్రకృతిచేతనే తాము బలముగా కోటలతో కాపాడబడిననని వారు గొప్పలు చెప్పుకొనిరి; నేటి దినమున వెనిస్ నివాసులు లోతైన కందకములచేత చుట్టబడియుండుటవలన తాము భేదింపరానివారమని తలంచునట్లే. అయితే దేవుడు మనలను శిక్షింప నిర్ణయించినప్పుడు కోటలు నిష్ప్రయోజనములు.

6. కోట కాలువలు ఖాళీ అయి ఎండిపోవును. కోటల విషయమై అతడు చేర్చినది వెంటనే అతడు చెప్పినదానికి సరిపోవును. అతడు గట్లను సూచించుచున్నాడు; అవి నైలునది పొంగిపొర్లుటను అడ్డగించుటయే కాక దేశమంతటిని కాపాడెను; నైలునది ఎండిపోవును గనుక గట్లు అవసరము ఉండదని అతడు చెప్పినట్లున్నది. ఇప్పుడు నైలునది ఎండిపోలేదనుట నిశ్చయము, అయినను ప్రవక్త నెరవేరని దానిని ముందుగా చెప్పలేదు. కావున మనము ఇదివరకే చెప్పినదానిని జ్ఞాపకము చేసికొనవలెను: మన మందబుద్ధివలన ఆ విపత్తులు మనకు సజీవముగా చిత్రింపబడును, అది వాటిని మన కన్నులయెదుట ఉంచినట్లు ఉండును; ఏలయనగా మన మనస్సులపై ముద్రవేయుటకును, మనము లేకుంటే తృణీకరించు దేవుని తీర్పులను ఆలోచించుటకు మనలను కదిలించుటకును తగిన చిత్రణ మనకు కావలెను. ఐగుప్తీయుల గర్వమును మనము గమనింపవలెను; వారి సాధనములు అంత వివిధములును సమృద్ధములునై యుండెను, అట్టి విపత్తు తమకు సంభవించుట అసాధ్యమని వారు తలంచిరి.

7. రెల్లును తుంగయు ఎండిపోవును. అతడు రెల్లును తుంగను పేర్కొనుచున్నాడు, ఏలయనగా వారికి వాటి సమృద్ధి ఉండెను, వివిధ ప్రయోజనములకు వాటిని వాడిరి; లేదా ఇది బురదనేలలు ఎండిపోవునని అర్థమిచ్చుచున్నదని తలంపవచ్చును.

కాలువల ముఖమున. కొందరు దీనిని గట్లు అని అనువదింతురు, అయితే ఇది బదులుగా ఊటనే సూచించును; వరదలు లేక నదులు విఫలమైనను ఊట అరుదుగా ఎండిపోవును. కాబట్టి ముఖము అను మాటచేత అతడు నది యొక్క మూలమును సూచించుచున్నాడు; అది దేశమందు ఏ భాగమునకైనను నీరు పారజాలనంతగా ఎండిపోవును. నైలునది మూలము ఎంతో దూరమందున్నను, ఎవని జలములపై దాదాపు దేశమంతటి సారవంతత ఆధారపడియున్నదో ఆ నది దాని మూలమునందే ఎండిపోవునని ప్రవక్త బెదరించుట హేతువు లేనిదికాదు; ఏలయనగా ఆ దేశములో వర్షము అరుదుగా పడును, దాని స్థానమును ప్రతి సంవత్సరము నైలునది భర్తీచేయును. ఆ నది కొద్దిగా మాత్రమే పొంగినను అది కొరతను కరవును సూచించును; కావున అది ఎండిపోవునని ప్రవక్త బెదరించునప్పుడు దేశమంతయు బంజరగునని అతని భావము. ఈ కారణముచేతనే నీళ్లు ఊరు ఆ ముఖమునందే నీటికొరత ఉండును, కాబట్టి ఆ స్థలమున మొక్కలు ఎండిపోవునని కూడ అతడు చెప్పుచున్నాడు.

298 చూడుము సంపుటి 1, పుట 266. 299 "గట్లుగల కాలువలు. వల్గేటు చెప్పినట్లు Rivi aggerum. నైలునది జలములు పంపిణీ చేయబడిన కాలువలు దిబ్బలచేత లేక గట్లచేత బలపరచబడెను. ,( מצורmātzōr,) ఈ మాటను ఐగుప్తునకు లేక మిజ్రయీమునకు మరొక పేరని రోసెన్‌ముల్లర్ వ్యర్థముగా చూపప్రయత్నించును." — స్టాక్.

8. చేపలు పట్టువారు దుఃఖించెదరు. యెషయా ఇంకను ఐగుప్తు స్థితినే దృష్టిలో ఉంచుకొనుచున్నాడు. ఏ దేశమును గూర్చి చెప్పునప్పుడైనను ఆ దేశములో విస్తారముగా ఉండునవియు, దేనిని బట్టి ఆ దేశము ప్రసిద్ధి చెందెనో అవియును ప్రధానముగా పేర్కొనునట్టి ఆ అలంకార ప్రయోగములను ప్రవక్తలు వాడిరని మనము పూర్వము చెప్పియున్నాము. అందువలన ద్రాక్షలు పండు దేశమును గూర్చి చెప్పునప్పుడు ద్రాక్షలను, బంగారము విస్తారముగా ఉన్నయెడల బంగారమును, వెండి విస్తారముగా ఉన్నయెడల వెండిని వారు పేర్కొందురు. కావున, చక్కగా నీరు పారుచు విస్తారమైన ప్రవాహములుగల ఐగుప్తును గూర్చి చెప్పునప్పుడు అతడు చేపలు పట్టుటను పేర్కొనుచున్నాడు.

నీళ్లమీద వల వేయువారు క్షీణించిపోవుదురు. కొందరు ఆ పదమును( ,אמללוămlālū,) "వారు నరకబడుదురు" అని తర్జుమా చేయుదురు; అయితే "వారు బలహీనులగుదురు" అని అనువదించుట మరింత సరియైనది; ఏలయనగా ఇది పూర్వము చెప్పబడిన దుఃఖమునకును రోదనమునకును సరిపడుచున్నది. ఆ దేశములో చేపలు పట్టువారు విస్తారముగా ఉండిరనియు, వీరు ఐగుప్తు సంపదలో గొప్ప భాగముగా ఉండిరనియు మనకు తెలియును. ఐగుప్తీయులలో అసంఖ్యాకముగా ఉండిన చేపలు పట్టువారు తొలగింపబడినప్పుడు, ఎవరిపై వారి సంపద ప్రధానముగా ఆధారపడియుండెనో వారు బలహీనులగుట అనివార్యము. ఇప్పుడు, ఒక జనమునకు సామాన్యాహారమైనది తీసివేయబడినయెడల మహాదారిద్ర్యము తప్పక వచ్చును. కావున అతడు ఆ దేశమంతటిపై వచ్చునట్టి ఆశ్చర్యకరమైన మార్పును వర్ణించుచున్నాడు.

9. మరియు నాణ్యమైన జనుపనారతో పనిచేయువారు. అతడు దుఃఖమును గూర్చి చెప్పినట్లు, ఇప్పుడు సిగ్గును గూర్చి చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా పూర్వము ఈ వ్యాపారముచేత సమృద్ధిగా జీవనము సంపాదించినవారికి ఇకమీదట లాభమేమియు ఉండదు. ఈ రెండు వృత్తులు సన్నిహితముగా సంబంధించినవి; వలలు అల్లుటయు చేపలు పట్టుటయును. అయినను అతడు వలలు తయారుచేయువారిని మాత్రమే సూచించుచున్నాడా అనునది సందేహమే; ఏలయనగా( ,שריקותsĕrīkōth) అనునది అతి సన్నని నారబట్టలను సూచించునని మనము గ్రహించినయెడల, తరువాతి వాక్యభాగము సన్నని నూలుతో అతి సొగసుగా నేయబడిన ఇతర నేత వస్తువులను సూచించుననుట సంభవమే. ఐగుప్తులో అత్యంత విలువగల నారబట్టలు నేయబడెనని మనకు తెలియును; మరియు తెల్లని వలలు అనియైనను, మేము అనువదించినట్లు "రంధ్రములు గలవి" అనియైనను చెప్పబడిన పదబంధము నారవస్త్రములను కూడ సూచించుచుండవచ్చును; వాటి నేత ఎంత సున్నితముగా ఉండునో అంతగా అవి ఖరీదైనవిగా ఉండెను.

300 వాల్యూము 1, పుట 492 చూడుము.

ఆ విధముగా ఇది ఒక అలంకార ప్రయోగమగును; దాని ద్వారా ప్రవక్త ఐగుప్తీయుల అనుచితమైన విలాసమును పరోక్షముగా ఎత్తిపొడుచున్నాడు; అనగా వారు వలను ధరించినట్లుగా నారవస్త్రములను ధరించుచున్నారని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఈ అర్థమును స్వీకరించినయెడల అది తరువాతి వచనమునకు సరిపడును; మరియు నిజముగా అంత సున్నితమైన నేతపనిని చేపలు పట్టుటకు ఎట్లు అన్వయింపవచ్చునో నాకు కనబడదు. అయితే ఇదంతయు చేపలను గూర్చినదని గ్రహించుట మంచిదని ఎవరైనను భావించినయెడల, చేపలు పట్టుటలో ఎక్కువగా నిమగ్నులై అది లాభకరమైన వృత్తియని కనుగొనినవారు దుఃఖములో మునిగిపోవుదురు అని భావము.

10. మరియు కొలనులు చేయువారందరు. ( ,שכרsecher,) అను పదమును గూర్చి, దానిని వల అని అనువదింపవలసిన అవశ్యకత నా అభిప్రాయములో ఏమియు లేదు; ఏలయనగా దాని వ్యుత్పత్తి దానిని లాభకరమైన వృత్తిగా సూచించుచున్నది.

చేపలు విస్తారముగా ఉన్నచోట అవి కొలనులలోను చెరువులలోను భద్రపరచబడును; లేనియెడల చేపలు పట్టువారు వాటిని అతి తక్కువ ధరకు అమ్మవలసివచ్చును. అంతేకాక, వారు వల వేయునప్పుడు ఎల్లప్పుడును సఫలులు కారు. కావున అతడు అదే విషయమును అనుసరించుచున్నాడు: "చేపలను పట్టుటయైనను భద్రపరచుటయైనను సాధ్యము కాదు. కొలనులు ఏమియు ప్రయోజనపడవు."

11. నిశ్చయముగా సోయను అధిపతులు వెఱ్ఱివారు. ఇక్కడ అతడు జ్ఞానమును మూఢత్వముతో జోడించుచున్నాడు, అది హేతువు లేకుండా కాదు; ఏలయనగా మనుష్యులు తాము జ్ఞానులమను నమ్మికను విడువరు; ఆ నమ్మిక దేవునికే వ్యతిరేకముగా తాము జ్ఞానులమని వారిని నమ్మునట్లు చేయును. కావున అతడు ఎవరిని మూఢులు లేక బుద్ధిహీనులు అని నిందించుచున్నాడో వారినే జ్ఞానులని పిలుచుటలో ఒక విధమైన అంగీకారము ఉన్నది. హెబ్రీ పదము( ,אךăch,) కొన్నిసార్లు అయితే అని అర్థమిచ్చినను, ప్రవక్త ఐగుప్తీయులపై దాడి చేయుచున్నట్లు కనబడుటచేత నేను దానిని "నిశ్చయముగా" లేక "నిజముగా" లేక "ఇప్పటికైనను" అని అనువదించుట మేలనుకొనుచున్నాను; ఏలయనగా ఫరో ఆలోచనకర్తలు తాము అతిజ్ఞానులుగా పరిగణింపబడగోరుచు, తాముకూడ అట్లు నమ్ముచున్నప్పటికిని, వారు మనుష్యులందరిలో అత్యంత మూఢులైనందున అతడు వారిని ఎగతాళి చేయుచున్నాడు. కావున ఇది ఒక ఆశ్చర్యోక్తి: "ఐగుప్తు జ్ఞానమెక్కడ? మనుష్యులందరినీ తృణీకరించిన ఆలోచనకర్తలెక్కడ? తమ రాజ్యమును వారేల కాపాడుకొనరు?" ఇప్పుడైనను వారికి ఎటువంటి జ్ఞానము ఉండెనో స్పష్టమగుచున్నది. ఇది ప్రవచనమును స్థిరపరచుటకును ముద్రించుటకును తోడ్పడును; ఏలయనగా ప్రవక్త తెలియని సంగతులను గూర్చి మాటలాడుటలేదనియు, ఐగుప్తు నాశనమును తన కన్నుల ఎదుటనే చూచుచున్నట్లుగా ఉన్నాడనియు స్పష్టమే. "కావున దేవుని అధికారముతో సన్నద్ధుడనై, ఆ అధిపతులందరు తాము జ్ఞానులమని తలంచినను మూఢులేయని ప్రకటించుటకు సాహసించుచున్నాను."

మొత్తముమీద, దేవుడు లేకుండా జ్ఞానమందు ఒక్క నిప్పురవ్వనైనను తమకు తామే చెందినదని చెప్పుకొను మనుష్యుల ఘనత వ్యర్థమని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా చివరకు వారి మూఢత్వము బయలుపడును, నిజమైన పరీక్ష వచ్చినప్పుడు వారు పిల్లల వంటివారని కనబడుదురు. తమ నేర్పు వలన వారు కీర్తిని పొందుటకై ప్రభువు వారిని అనేక సాహసకార్యములు సాధింప అనుమతించును గాని, చివరకు వారి వివేకమును దీర్ఘానుభవమును ఎంత ఉన్నను, వారు పిల్లలకంటె మూఢముగా ప్రవర్తించునట్లు ఆయన వారిని బుద్ధిహీనులుగా చేయును. కావున జ్ఞానమును ఆలోచనను కలుగజేయు ఆత్మను ప్రభువునొద్దనే వెదకుటకు నేర్చుకొందము; ఆయన దానిని మనకు అనుగ్రహించినయెడల దానిని యుక్తముగాను మితముగాను వాడుదము; ఏలయనగా మనుష్యులు తమకు హక్కుగా ఉన్నదానికంటె ఎక్కువ కోరునప్పుడు దేవుడు వారి జ్ఞానమును ఎదిరించును, తమను తాము ఎక్కువగా హెచ్చించుకొన ఆశపడువారు తమ మూఢత్వమునకై శిక్షింపబడవలెను; అందువలన తమ జ్ఞానము శూన్యమైన పొగ మాత్రమేనని వెల్లడియగుటకై ఆయన తరచుగా వారికి సిగ్గు కలుగజేయును. దేవునియందలి భయముపై స్థాపింపబడిన జ్ఞానము తప్ప మరి ఏ జ్ఞానమును లేదు; ఇదియే జ్ఞానమునకు ప్రధానభాగమని సొలొమోనును కూడ ప్రకటించుచున్నాడు. (సామెతలు 1:7; 9:10.)

301 "మరియు చిక్కుతీసిన (లేక దువ్విన) జనుపనారతో పనిచేయువారును తెల్లని (బట్టలు) నేయువారును సిగ్గుపడుదురు (భంగపడుదురు లేక కలవరపడుదురు)." ఇక్కడ వర్ణింపబడిన వర్గపు వారు చేపలకు వలలు తయారుచేయువారని పూర్వ రచయితలు తలంచి, ,( הוריhōrai,) అనుదానిని రంధ్రములుగల అల్లిక లేక వల అను అర్థములో తీసికొనిరి. ఈ వచనము జనుపనార పనిని గూర్చియు నారబట్టల తయారీని గూర్చియు చెప్పుచున్నదని ఆధునికులు గ్రహింతురు. ,( הוריhōrai,) అనునది ప్రకృతిసిద్ధముగా తెల్లగా ఉండునది గనుక, నేయబడక మునుపు అది పత్తి అని అర్థమిచ్చునని నోబెల్ తలంచుచున్నాడు. పూర్వ రచయితలలో కొందరు ,( שריקותsĕrīkōth) అనుదానిని పట్టు అనుటకు లాటిను పదమగు sericum తో సమానముగా గ్రహించిరి. కాల్విన్ చివరి వాక్యభాగములో విలాసవతులైన స్త్రీల పారదర్శక వస్త్రములకు సూచన ఉన్నదని తలంచుచున్నాడు. --- ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్.

302 మన గ్రంథకర్త ఈ పదమునుగూర్చి తికమకపడుచున్నాడు. తన అనువాదములో అతడు "వల చేయువారందరు" అను పాత అనువాదమును అనుసరించెను గాని, అతని ప్రక్క వాచకము "లాభము సంపాదించువారందరు" అనియున్నది; వ్యాఖ్యానములో అతడు ఈ రెండవదానినే పట్టుకొనెను. బిషప్పులు లౌత్ మరియు స్టాక్ దీనిని "లాభము సంపాదించువారందరు" అని అనువదించిరి; ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్ "కూలికి పనిచేయు శ్రామికులందరు" అని అనువదించెను. — సం.

నీవు ఫరోతో–నేను జ్ఞానుల కుమారుడను, ప్రాచీన రాజుల కుమారుడను అని ఎట్లు చెప్పుదురు? ఆస్థానికులు రాజులను పొగడుటకు అలవాటుపడినట్లుగా ఫరోను పొగడుచున్నందున అతడు ఫరో ఆలోచనకర్తలను గద్దించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు రాజుల చెవులకు ఇంపుగాను సంతోషకరముగాను ఉండునదే తప్ప మరేమియు పలుకరు, ఏలయనగా దాని ద్వారానే వారు కృతార్థులై అనుగ్రహమును పొందుదురు. ఆ విధముగా అనేక ముఖస్తుతులును అబద్ధములును ఉన్నచోట సత్యమునకు స్థానము లేదు. ఈ దోషము గొప్ప రాజుల ఆస్థానములలో సాధారణముగా కనబడినను, ఆ కాలమున అది ఎక్కువగా ఐగుప్తీయులలో ప్రబలియుండెను. తాము అన్ని జనములలో అతి ప్రాచీనులమనియు, విద్యలకును సకల ఉదారవిద్యకును తామే కర్తలమనియు వారు గొప్పలు చెప్పుకొనిరి; సామాన్య ప్రజలలోనే ఇట్టి నమ్మిక ఉండినయెడల రాజులలో అది ఎంత బలముగా ఉండియుండునో!

ఆ గొప్పలు రెండు విషయములను గూర్చినవి, ప్రాచీనతను జ్ఞానమును; యెషయా ఈ రెండిటినీ గద్దించుచున్నాడు, లేక కనీసము అవి ఏ విలువయు లేనివని చెప్పుచున్నాడు. ఫరో తన జనముయొక్క ప్రాచీనతనుగూర్చియు జ్ఞానమునుగూర్చియు గొప్పలు చెప్పుకొనెను; ఇది నిజముగా ప్రజలందరిలో సామాన్యముగా ఉండెను; అయితే అతడు ముఖ్యముగా శిరస్సుగా ఉన్న రాజునుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడు, ఏలయనగా సామాన్యులలో కంటె ఇతనిలో ఈ గర్వము ఎక్కువగా కనబడెను. ఇప్పుడు, మన పితరుల జ్ఞానమునుగూర్చి అది వారసత్వ హక్కుగా మనదేయైనట్లు మనము గొప్పలు చెప్పుకొనకూడదు గాని, పరలోకమువైపు చూచి దాని కర్తనుండియే దానిని అడుగవలెను. ప్రాచీనతనుగూర్చినంత మట్టుకు అది మూఢమైన వ్యర్థ గొప్ప; అయినను రాజులు ఈ దోషముచేత ఎంత లోతుగా సోకబడియున్నారంటే, వారు తమ పుట్టుకను వంశమును లోకమునకు ఆవల వెదకుటకైనను ఇష్టపడుదురు, ఆ వ్యర్థత నుండి వారిని సులభముగా లాగివేయలేము. ముఖస్తుతిపరులు ఈ వెఱ్ఱిని పెంచుదురు; మనము చూచుచున్నట్లు వారు కొందరు రాజుల వంశావళినిగూర్చి అనేక సంగతులు కల్పించిరి. సామాన్యజనపు గుంపునుండి దేవతలవలెను వీరులవలెను తాము వేరుపరచబడుటకంటె వారికి ఇంపైన గీతము మరొకటి లేదు. అయితే తమ తాతలను ముత్తాతలను గూర్చి విచారించుటలో వారు మితిమీరిన కుతూహలము చూపునప్పుడు, వారు సామాన్యులలో ఒకని సంతతి అని కనుగొనబడుటచేత తమను తాము అపహాస్యమునకు గురిచేసికొనుట తరచుగా సంభవించును.

చక్రవర్తియగు మాక్సిమిలియన్‌ను గూర్చి నమ్మదగినవారు చెప్పిన ఒక వినోదకరమైన కథను నేను వింటిని; అతడు తన వంశమునుగూర్చి విచారించుటకు మిక్కిలి ఆతురపడుచుండెను, ఒక వెఱ్ఱి వినోదకారుడు తాను అతని వంశమును నోవహు ఓడవరకు కనుగొంటినని అతనిని నమ్మించెను. ఈ విషయము అతని మనస్సుపై ఎంత బలమైన ముద్ర వేసెనంటే, అతడు సమస్త కార్యములను విడిచిపెట్టి ఈ ఒక్క పరిశోధనకే గాఢముగా పూనుకొనెను, ముఖ్యమైన విషయములపై అతనితో సంప్రదించుటకు వచ్చిన రాయబారులు సహితము అతనిని దానినుండి లాగివేయుటకు ఎవరినీ అతడు అనుమతింపలేదు. ఈ మూఢత్వమునకు అందరు ఆశ్చర్యపడిరి, మౌనముగా అతనిని నిందించిరి, గాని ఎవరికిని ప్రతికారము సూచించుటకు శక్తియైనను ధైర్యమైనను లేకపోయెను. చివరకు అతని వంటవాడును అతని హాస్యగాడునైన ఒకడు, తరచుగా తన మాటలచేత అతనిని వినోదపరచువాడు, మాటలాడుటకు అనుమతి కోరి, చక్రవర్తి గౌరవమును నిలబెట్టగోరువానివలె అతనితో ఇట్లనెను: తన వంశమును వెదకు ఈ ఆతురత ఉపయోగకరమైనదియు కాదు గౌరవకరమైనదియు కాదు; ఏలయనగా "ప్రస్తుతము నేను తమ మహిమను గౌరవించుచున్నాను, తమను దేవునివలె పూజించుచున్నాను; అయితే మనము నోవహు ఓడవరకు వెళ్లవలసివచ్చినయెడల అక్కడ మనమందరము బంధువులమే, ఏలయనగా మనమందరము దానినుండే వచ్చినవారము" అని చెప్పెను. ఆ హాస్యగాడి ఈ మాటచేత మాక్సిమిలియన్ ఎంత లోతుగా చలించిపోయెననగా, పూర్వము స్నేహితులైనను ఆలోచనకర్తలైనను కార్యభారమైనను అతనిని దానినుండి మరలింపలేకపోయినను, తాను చేపట్టిన పనికి అతడు సిగ్గుపడెను; ఏలయనగా తన దూరపు పితరులను గూర్చి విచారించుటచేత తన పేరును మరింత ప్రసిద్ధము చేయగోరినప్పటికీ, రాజులును రైతులును, ప్రభువులును వృత్తికారులును ఎవరినుండి వచ్చిరో ఆ తొలి మూలమునకు వారు చేరినయెడల అది పూర్తిగా అవమానమునకు గురియగునని అతడు గ్రహించెను.

హాస్యగాండ్రచేతను మూఢులచేతను సహితము నిందింపబడునది గొప్ప వెఱ్ఱిదనమే అయి ఉండవలెను; అయినను ఇది ఇటీవల పుట్టిన దోషము కాదు, దాదాపు మనుష్యులందరి మనస్సులలో లోతుగా వేరుపారియున్నది. దీనిని తప్పించుకొనుటకు దేవునిమీదనే ఆధారపడుటకు నేర్చుకొందము, సమస్త ఐశ్వర్యముకంటెను వంశముకంటెను కులీనతకంటెను దత్తతయొక్క ధన్యతను ఎక్కువగా ఎంచుదము. ఐగుప్తు రాజులు అనేక యుగములు సింహాసనమును అనుభవించిన అతి ప్రాచీన రాజుల సంతతివారైనందున, జ్ఞానము తమతోనే పుట్టినట్లు వారు గర్వించిరి.

12. నీ జ్ఞానులెక్కడ? వారు నీకు తెలియజేయుదురు గాక. అక్షరార్థముగా ఇది "వారు నీకు తెలియజేయుదురు, తెలిసికొందురు" అని ఉన్నను, ఆ పదము "వారు నీకు తెలియజేయుదురు గాక, చివరకు తెలిసికొందురు గాక" అను అర్థము కలదని గ్రహింపవలెను; ఏలయనగా హెబ్రీయులు ఈ విధమైన వ్యక్తీకరణను తరచుగా వాడుదురు. ఐగుప్తీయులకు తమ శకునజ్ఞులుండిరి, ఎంత రహస్యమైనదైనను వారికి మరుగైనదేదియు లేదని వారు తలంచిరి; ఏలయనగా అల్పమైన పెద్ద కార్యములన్నిటినిగూర్చి వారిని సంప్రదించి, వారి జవాబులను ప్రత్యుత్తరవాక్యములుగా ఎంచిరి. ప్రవక్త ఆ వ్యర్థతను పరిహసించుచు–"తమకు తెలియనిదానిని వారెట్లు తెలియజేయుదురు? వారు దేవుని ఆలోచనసభలో ప్రవేశింపబడిరా?" అనుచున్నాడు. వారు శకునము చెప్పుటలో వాడిన విద్య చట్టవిరుద్ధమైనది మాత్రమే కాక, పూర్తిగా మాయలను మోసములను వాడునదిగా ఉండెనని అతడు ఖండించుచున్నాడని కూడ అనుకొనదగును.

భవిష్యత్తును ముందుగా చూచుటకు లేక తెలిసికొనుటకు మూడు మార్గములున్నవి. మొదటిదియు ప్రధానమైనదియు ఆత్మ యొక్క ప్రత్యక్షతయే; అదియే మనకు నిశ్చయతనీయగలది, ప్రవచన వరము వలె, అది అరుదైనది, అసాధారణమైనది. రెండవది జ్యోతిశ్శాస్త్రము. మూడవది గతించిన సంఘటనలను పోల్చి చూచుట; దీనిద్వారా సాధారణముగా వివేకము లభించును. నక్షత్రముల స్థానము సంయోగములను బట్టి వాటి జ్ఞానమునుగూర్చినంత మట్టుకు, కరవు, కొరత, తెగులు, సమృద్ధియైన పంటలు మొదలైన కొన్ని సంగతులు అప్పుడప్పుడు తెలియవచ్చును; అయినను ఇవి కూడ నిశ్చయములు కావు, ఏలయనగా అవి కేవలము ఊహపై ఆధారపడినవి. ఇప్పుడు, ఈ క్రింది లోకములతో నక్షత్రములకు ఏ సంబంధము ఉన్నదో మనము ఎల్లప్పుడును ఆలోచింపవలెను; ఏలయనగా వ్యర్థులును అబద్ధికులునైన జ్యోతిష్కులు తలంచునట్లు మనుష్యుల క్రియలు వాటిచేత నియమింపబడవు; ప్రస్తుత దినమున వారిలో అసంఖ్యాకులు, వర్తమానమును భవిష్యత్తును సమస్తమును ఎరిగినవారివలె, రాజుల మనస్సులలోను ప్రజల మనస్సులలోను చొరబడుటకు ప్రయత్నించుచున్నారు. అట్టివారు తమ గారడీలచేత మనుష్యులను మోసపరచునట్టి మోసగాండ్రనుగూర్చి ప్రవక్త చెప్పినవారిని పోలియున్నారు. అయినను రాజులు అట్టివారికి శ్రద్ధగా చెవియొగ్గి వారిని దేవతలవలె చేర్చుకొనుచున్నారు; నిజముగా వారు ఆ విధముగా మోసపరచబడుటకు తగినవారే, తమ కుతూహలమునకై న్యాయముగా శిక్షింపబడుదురు.

303 ,( קרםkĕdĕm,) అనునదానికి రెండు అర్థములున్నవి, "ప్రాచీనత" మరియు "తూర్పు"; అందువలన బిషప్ స్టాక్ ఈ వాక్యభాగమును "తూర్పు రాజుల కుమారుడను" అని అనువదించి, ఈ క్రింది వ్యాఖ్యను చేర్చెను: --- "తూర్పు రాజులు. జ్ఞానులకు పర్యాయపదము, μάγοι ἀπὸἀνατολῶν; శకునవిద్యలు పుట్టిన లోకభాగము అదియే, ఐగుప్తు జ్ఞానులు దాని రాజులతో బంధుత్వమును నటించిరి. అందువలన క్రీస్తును ఆరాధింపవచ్చిన జ్ఞానులు తరచుగా ముగ్గురు రాజులని పిలువబడుదురు." --- సం.

వారు మంత్రవిద్యనుగూర్చియు గొప్పలు చెప్పుకొందురు; ఆ ఐగుప్తు శకునజ్ఞులు అందులో నిపుణులై యుండిరి. అయితే వారు ఇంకను దుష్టమైనవియు హేయమైనవియునైన అనేక సంగతులను చేర్చుదురు, భూతవిసర్జనములును దయ్యములను పిలుచుటయును; వీటికంటె నాశనకరమైనది ఏదియు చెప్పనైనను తలంచనైనను శక్యము కాదు. ప్రభువు అట్టి ఊహలపైనను శకునవిద్యలపైనను శాపము పలుకుచున్నాడు, వాటి ఫలితము దుర్భరమును దుఃఖకరమును కాకతప్పదు. పూర్వము ఐగుప్తీయులలో అవి ఖండింపబడినయెడల, దేవుని నామమును సాకుగా వాడుకొనువారిలో అవి ఇంకెంత ఎక్కువగా ఖండనకు అర్హములు! ఇతర విషయములలో చురుకైనవారును వివేకులునైన మనుష్యులు అట్టి గారడీచేత ఇంత బాలిశముగా మోసపోవుట ఆశ్చర్యమే, వారు వివేచనను విచక్షణను కోల్పోయినవారివలె కనబడుదురు; అయినను అది మనుష్యుల దుష్టత్వమును శిక్షించు ప్రభువు యొక్క నీతియుక్తమైన ప్రతీకారమే.

మరల, గతించిన సంఘటనలనుండి భవిష్యత్తును లెక్కింపునప్పుడును, అనుభవమును పరిశీలనను బట్టి ఏది చేయుట అత్యంత యుక్తమో విచారించునప్పుడును, అది స్వతహాగా నిందింపదగినది కాదు; కాని వీటి ద్వారా భవిష్యత్తును నిశ్చయముగా తెలిసికొనలేము కూడ, ఏలయనగా విషయము ఎల్లప్పుడును ఊహలోనే ఉండును. అయినను యెషయా అత్యుత్తమమైనదిగా అందరిచేత మెచ్చుకొనబడు ఆ వివేకముపైనే నేరుగా దాడి చేయుచున్నాడు, అది స్వతహాగా పాపమైనదని కాదు, గాని తెలియదగినవియు తెలియవలసినవియునైనవన్నియు తన నైపుణ్యము వలన తన అందుబాటులో ఉన్నవని నిశ్చయముగా నమ్మని చురుకైన లేక నేర్పరియైన వానిని మనము ఎక్కడో కనుగొనగలము. ఈ విధముగా తమకు ఏదియు మరుగై యుండనట్లు, వారు దేవుని గూఢమైన దైవసంరక్షణను తృణీకరించుదురు.

సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా నిర్ణయించినదేదో. ఇంకొక దోషమున్నది, నిజమైన జ్ఞానముకంటె కపటమును చేతిచమత్కారమును వారికి ఎక్కువ ప్రీతికరములు. అయితే గొప్ప సామర్థ్యములు గల మనుష్యులు లోకపరిపాలన దేవుని చేతిలో లేనట్లు సంఘటనలను తమ స్వంత తీర్పుతో కొలుచునట్లు నడిపించిన ఆ గర్వమును యెషయా ప్రత్యేకముగా నిందించుచున్నాడు; అందువలన వారి శకునవిద్యకు ఎదురుగా అతడు పరలోకపు నిర్ణయమును నిలబెట్టుచున్నాడు. ఇందులోనుండి ఇసోక్రటీసు ఎంత నైపుణ్యముగా ఇట్లు చెప్పెనో నేర్చుకొనుడి:

"Κράτιστον εἶναι παρὰμὲν θεοῦεὐτυχίαν, παρὰδὲἡμῶν αὐτῶν εὐβουλίαν, "దేవునివలన కలుగు ఉత్తమ వరము సఫలత, మనవలన కలుగు ఉత్తమ వరము వివేకము."

చూడగానే ఈ సూక్తి ఆ వాక్చాతుర్యశాలి నోట అందముగా కనబడును; అయినను అతడు వివేకపు ఆత్మను దేవుని నుండి తీసివేసి మర్త్యులకు ఇచ్చుటచేత, ఈ పంపిణీ దుష్టమును మూఢమునైనది; మనుష్యులకు సద్వివేచనను ఆపాదించి, దేవునికి కేవలము అదృష్టమును మాత్రమే విడిచిపెట్టుటయే అది. ఇప్పుడు, దేవుడు మనకు బోధించు మార్గములను ఎవడైనను నిర్లక్ష్యము చేసి, సాతాను మోసములను ఆశ్రయించినయెడల, అతడు మోసపోవుటకును మహా అవమానములో చిక్కుకొనుటకును తగినవాడే; ఏలయనగా ఎక్కడను దొరకని ఔషధములను అతడు వెదకుచున్నాడు, దేవుడు అనుగ్రహించినవాటిని తృణీకరించుచున్నాడు.

13. సోయను అధిపతులు వెఱ్ఱివారైరి, నొపు అధిపతులు మోసపోయిరి. సోయను ఐగుప్తులోని ముఖ్యపట్టణములలో ఒకటి; నొపు కూడ మిక్కిలి ప్రసిద్ధిచెందినది; అయితే అవి ఏ పట్టణములో మనము నిశ్చయముగా నిర్ణయింపలేము. వాటిలో ఒకటి అలెగ్జాండ్రియా అని కొందరు తలంచుదురు; దాని ప్రాచీనతను ఐశ్వర్యమును లేఖనములోని అనేక భాగముల నుండి ఊహింపవచ్చును, అవి దానిని మహా అలెగ్జాండరు స్థాపించెనని తలంచువారి అభిప్రాయమును ఖండించుటకును తోడ్పడును; ఏలయనగా అది తరచుగా నాశనము చేయబడినను అతడు దానిని కొత్తగా కట్టలేదు, మరమ్మత్తు మాత్రమే చేసెను. అది ఒకప్పుడు స్వతంత్ర రాజ్యముగా ఉండి ఐగుప్తీయులతో సంధిలో ఉండెననియు, లోకమంతటిలో అత్యంత అభివృద్ధిచెందిన పట్టణములలో ఒకటిగా ఉండెననియు నహూము 3:8 వలన స్పష్టమగుచున్నది. ఆ అధిపతుల మూఢత్వము దాని నాశనమునకు ముందటి సూచనయని ప్రవక్త న్యాయముగా వర్ణించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఏ రాజ్యముయొక్కయైనను రాజ్యాంగముయొక్కయైనను ప్రధానబలము జ్ఞానమందును వివేకమందును ఉండును, అవి లేకుండా గొప్ప ఐశ్వర్యములు గాని విస్తారమైన జనసంఖ్య గాని ఏమియు ప్రయోజనపడవు.

దాని గోత్రములయొక్క మూల ఐగుప్తును మోసపుచ్చెను. నేను ఇక్కడ మూల అను పదమును, మొత్తము భారము ఎవరిపై ఆనియుండునో ఆ కట్టడపు ముఖ్యభాగమునకు అలంకారముగా వాడబడినదని భావించుచున్నాను; దానిని కర్మ విభక్తిలో కంటె కర్త విభక్తిలో గ్రహించుటయే నేను మేలుగా ఎంచుదును. అది, ఏ ఆపదయు తమకు రాకుండునట్లు ఐగుప్తీయులు తమకు బలమైన రక్షణ అని తలంచిన ఆ జ్ఞానులనుగూర్చినదని గ్రహింపవలెనని నా తలంపు. అయితే ఇది మిక్కిలి బలహీనమైన ఆధారమని యెషయా చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు తమ ఆలోచనలలో మోసపోయి ఐగుప్తును నాశనము చేసిరి; కావున దేవునియందలి భయముతో కూడియుండనప్పుడు జ్ఞానమనబడక వ్యర్థమనియు మూఢత్వమనియే పిలువబడవలసిన ఆ నటించిన జ్ఞానమును అతడు ఎగతాళికి గురిచేయుచున్నాడు. మనుష్యులు దేవుని శ్రేష్ఠమైన వరమును దుర్వినియోగపరచుట మాత్రమేకాక, వ్యర్థమైన ఆశయముతో ఉబ్బిపోయి, నిజమైన వివేకముకంటె కుయుక్తిని ఎక్కువగా ఆనందింతురు. దీనికి తోడు, దేవుని దైవసంరక్షణను లక్ష్యపెట్టక సమస్త సంఘటనలను తమ స్వంత సామర్థ్యపు మట్టమునకు దించుటకు వారిని నడిపించు పిశాచసంబంధమైన ఉన్మాదము చేరియున్నది. లేఖనము అట్టి జ్ఞానులపై తరచుగా దాడి చేసి వారు మూఢులని ప్రకటించుటకు కారణమిదే. వారు దేవునికి చెందినదానిని అపహరించి తమదిగా చెప్పుకొందురు; ఇది భయంకరమును సహింపరానిదియునైన దేవదూషణమే. అట్టి జ్ఞానులపై ప్రభువు భయంకరమైన ప్రదర్శనలు చేసినయెడల మనము ఆశ్చర్యపడనవసరములేదు; అందువలన వారి అంతటి చురుకుదనమును నేర్పును ఉన్నప్పటికీ వారు అతి చిన్న విషయములలో తొట్రిల్లి పడిపోవుదురు, ఏ రైతైనను వృత్తికారుడైనను ముందే చూడగల గొప్ప ఆపదలలో పడుదురు. ఈ సంగతులు మనకు హెచ్చరికగా ఉండునుగాక; మనము గర్వపడకయు జ్ఞానమను ప్రశంసను ఆశింపకయు ఉందుము. మనకు ఏ సామర్థ్యములైనను వివేకమైనను ఉన్నయెడల దానిని పూర్తిగా దేవునికే ఆపాదింపవలెను, మితభావమును వినయమును అను నియమమునకు మనలను మనము అనుగుణపరచుకొనవలెను; ఏలయనగా మన జ్ఞానము దేవునిపై ఆధారపడినయెడల ఆయన నిజముగా ఎవరును కదల్చలేని, పడగొట్టలేని స్థిరమైన మూలరాయిగా ఉండును.

304 "సోయను గ్రీకుల టేనిస్, దిగువ ఐగుప్తులోని అతి ప్రాచీన పట్టణములలో ఒకటి (సంఖ్యాకాండము 13:22), రాజనివాసము. ఆ పేరు ఐగుప్తు భాష నుండి వచ్చినది, 'నీచస్థానము' అని అర్థము. నొపు గ్రీకు భూగోళ శాస్త్రజ్ఞుల మెంఫిస్, దీనికి మోపు అనియు పేరు (హోషేయ 9:6). ఇది ప్రాచీన ఐగుప్తులోని ముఖ్యపట్టణములలో ఒకటి, సామ్మెటికసు రాజాసనస్థలము." — అలెగ్జాండర్.

305 "దాని గోత్రములకు ఆధారము (హెబ్రీ, మూలలు)." — ఇంగ్లీషు అనువాదము. 306 ,( פנתpinnăth,) అను సంబంధ ఏకవచనమునకు బదులు, గ్రోటియస్, లౌత్ మరియు ఇతరులు ఊహాత్మక పాఠమగు ,( פנותpinnōth,) మూలలు అనుదానిని ఇష్టపడుదురు. అయితే రోసెన్ముల్లర్, ,( פנהpinnāh,) అనునది సమూహవాచక నామమనియు, హెబ్రీ భాషలో తరచుగా వాడుక ప్రకారము బహువచన క్రియతో చక్కగా సరిపడుననియు వ్యాఖ్యానించి, వాక్యనిర్మాణ కష్టమును తొలగించుచున్నాడు; అతడు ఇందుకు సమాంతర ఉదాహరణముగా 2 సమూయేలు 19:41 ను ఉదహరించుచున్నాడు. --- సం.

14. యెహోవా వక్రబుద్ధిగల ఆత్మను కలిపియున్నాడు. వివేకవంతమును బుద్ధిమంతమునైన జనముయొక్క నాయకులు తమ మూఢత్వమువలన దేశమును నాశనము చేయుదురనునది ఊహింపరానిదియు నమ్మశక్యము కానిదియునైనందున, యూదులు ఇంత స్పష్టమైన ప్రసిద్ధమైన ఉదాహరణమునకు కన్నులు మూసికొనకుండునట్లు ప్రవక్త దానిని దేవుని తీర్పునకు ఆపాదించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఏదైనను క్రొత్తదిగాను ఊహింపనిదిగాను సంభవించినప్పుడు భక్తిహీనులు దేవుని తీర్పులను యాదృచ్ఛికమునకు ఆపాదించుట వాడుక. ఈ వ్యక్తీకరణ అలంకారికమైనది; ఎవడైనను పాత్రలో ద్రాక్షారసము కలిపినట్లు, ప్రభువు ఈ లోకపు జ్ఞానులను మత్తెక్కించుచున్నాడు, అందువలన వారు తికమకపడి కలవరపడుదురు, సరిగా తలంపను లేరు, ప్రవర్తింపను లేరు. పర్యవసానమేమనగా వారు ఐగుప్తును మోసపుచ్చుదురు, ఏలయనగా మొదట వారే మోసపోయిరి. ఐగుప్తీయులు తమను మోసపరచనిచ్చుటయు, ఆ మోసమునుండి తమను కాపాడుకొనలేకపోవుటయు ప్రభువు తీర్పే.

అయినను ఐగుప్తీయులు దేవుని మీద నింద మోపగలిగినట్లుగా యెషయా ఆయనను ఈ మూఢత్వమునకు కర్తగా వర్ణించుటలేదు; మనము ఈ విషయమును ఈ దృష్టితో చూడవలెను: "మనుష్యులలో స్వతహాగా ఏ వివేకమైనను విచక్షణయైనను లేదు, ఏలయనగా వెలుగునకును వివేకమునకును సత్యమునకును ఏకైక ఊటయైన దేవుని ఆత్మనుండి గాక జ్ఞానము ఎక్కడనుండి వచ్చును? ఇప్పుడు, ప్రభువు తన ఆత్మను మన వద్దనుండి నిలిపివేసినయెడల, ఆయనతో వాదించుటకు మనకేమి హక్కు ఉన్నది? ఆయన మనకు ఏ బాధ్యతకును లోనైనవాడు కాడు, ఆయన అనుగ్రహించునదంతయు నిజముగా ఉచితమైన వరమే." అయినను ఆయన మనుష్యుల మనస్సులను తల తిరుగుడు ఆత్మతో కొట్టునప్పుడు, ఎల్లప్పుడును మంచి కారణములతోనే చేయును, అవి కొన్నిసార్లు మనకు మరుగైయున్నను. అయితే తనకు విరోధముగా లేచిన ఆ దుష్టులను ఆయన తరచుగా గ్రుడ్డితనముతో శిక్షించును; తమ జ్ఞానమను నమ్మికతో ఉబ్బి, గర్వముతో పొంగి, ఇతర మనుష్యులందరినీ తృణీకరించిన ఆ ఐగుప్తీయులకు సంభవించినట్లే. కావున ఇక్కడ పూర్వనిర్ణయమునుగూర్చి వాదించుట అనవసరము, ఏలయనగా ప్రభువు వారిని బహిరంగ దోషమునకే శిక్షించుచున్నాడు; అందువలన దేవుడు మనుష్యులను గ్రుడ్డివారిని చేసినను, లేక వారిని భ్రష్టమైన మనస్సునకు అప్పగించినను, (రోమీయులకు 1:28,) ఆయన క్రూరుడని నిందింపబడజాలడు; ఏలయనగా అది వారి దుష్టత్వమునకును విశృంఖలతకును న్యాయమైన శిక్ష, అతిక్రమములను శిక్షించుటలో న్యాయముగా ప్రవర్తించువాడు పాపమునకు కర్త అనబడజాలడు.

ఇప్పుడు శిక్షించు విధమును గమనింతము. ఆయన వారిని శిక్షించుటకు సాతానునకు అప్పగించుచున్నాడు; ఏలయనగా తలతిరుగుడు మరియు వక్రబుద్ధి అను ఆత్మను కలిపి పోయునది యథార్థముగా వాడే; అయినను వాడు దేవుని ఆజ్ఞవలననే గాని మరేమియు చేయడు గనుక, సాతాను చేయునది దేవుడు చేయుచున్నాడని చెప్పబడుచున్నది. ఇది దేవుని అనుమతివలన జరుగునని సాధారణముగా చెప్పబడు మాట మిక్కిలి వ్యర్థమైన తప్పించుకొనుటయే; ఏలయనగా ప్రవక్త దీనికంటె ఎక్కువగా చెప్పెను, అనగా దేవుడు నీతిగల న్యాయాధిపతియైనందున ఈ శిక్షను ఆయనే విధించెను. కావున దేవుడు తలారిద్వారా న్యాయాధిపతి కార్యము నడిపించునట్లు సాతానుద్వారా కార్యము నడిపించి, తనను నొప్పించినవారిపై నీతిగల శిక్షను విధించుచున్నాడు. ఆలాగే రాజులగ్రంథములో సాతాను దేవుని సన్నిధిని నిలిచి అహాబు ప్రవక్తలను మోసపుచ్చుటకు సెలవు అడిగెననియు, దానిని పొంది, దేవుని ఆజ్ఞకు లోబడెననియు చదువుచున్నాము; ఏలయనగా వాడు స్వయముగా ఏమియు చేయలేకుండెను. ఇంత స్పష్టమైన విషయములో అనేక ఉదాహరణలను చూపుట అనవసరము.

వారు ఐగుప్తును దాని సమస్త కార్యములలో తప్పుదారి పట్టించిరి. దాని ఆలోచనకర్తలు దానిని మోసపుచ్చిరని ఆయన చేర్చునప్పుడు, దేవుని రెండవ తీర్పును చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా అధిపతులు వివేచన కోల్పోయి త్రాగుబోతులను పోలియుండగా సామాన్యజనులకు కొంత విచక్షణ మిగిలియుండు అవకాశము కలదు; కాని ఇక్కడ ఆయన చెప్పునదేమనగా, మోసగాండ్రకు ప్రజలను తప్పుదారి పట్టించి వంచించు శక్తియు ఇయ్యబడెను. ఇది దేవుడు తప్పుదారి పట్టించువారిపైనను, వారిచేత తప్పుదారి పట్టింపబడువారిపైనను తీర్చు రెండంతల ప్రతీకారము.

త్రాగినవాడు తన వాంతిలో తూలినట్టు. వాంతి అనగా అవమానకరమైన మత్తు అని ఆయన భావము. ఇది (πρὸς αὔξησιν) అతిశయోక్తిగా చేర్చబడెను; వారు కొంత వివేచన మిగిలియుండు సాధారణ త్రాగుబోతులు కారనియు, పందులను పోలినవారనియు చూపుటకే.

15. ఐగుప్తునకు చేయవలసిన పని ఏదియు ఉండదు. ఇది ముందు చెప్పినదానికి ముగింపు; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులందరు ఎంతగా మందబుద్ధులగుదురనగా వారు చేపట్టునదంతయు నిష్ఫలమగునని దీని భావము. ఆలోచన లేనిచోట ఇది జరిగి తీరును; ఇది మన గర్వమునకును తొందరపాటునకును న్యాయమైన శిక్ష. కావున ఫలితమును పర్యవసానమును వర్ణింప ఆయన ఉద్దేశించెను, అది దుఃఖకరమును దైన్యమునై యుండునని చూపుటకే.

తలయైనను తోకయైనను కొమ్మయైనను జమ్మయైనను. ఆయన తలను తోకను కూడ బెదరించునప్పుడు, అత్యున్నతులనుండి అత్యల్పులవరకు ఎవరును మినహాయింపు లేకుండా అందరును ఆలోచన కోల్పోయి దేనిలోను సఫలులు కారని అర్థము. లేదా వారు తమ కార్యములలో పాటించు క్రమమును ఇది సూచించునని భావింపవచ్చును. కావున ప్రతి కార్యముయొక్క ఆరంభమును ముగింపును దేవునిపై ఆధారపడియున్నవని మనము నేర్చుకొనుచున్నాము; ఐగుప్తీయులకు సంభవించినదే మనకును సంభవింపకూడదని కోరిన యెడల ఆయననుండియే ఆలోచనను వివేకమును సఫలతను అడుగవలెను.

16. ఆ దినమున ఐగుప్తు స్త్రీలవలె ఉండును. ఐగుప్తీయులకు పౌరుషమనునది ఏమియు ఉండదని ఆయన మరల చెప్పుచున్నాడు. కొందరు ఆయన ఒక స్త్రీసహజమైన ఆచారమును సూచించుచున్నాడని తలంతురు; పురాతన చరిత్రకారులు దానినిబట్టి ఐగుప్తీయులను నిందించిరి; అనగా క్రమమును తారుమారు చేసి స్త్రీలు బహిరంగముగా కనబడి రాజ్యకార్యములు నడిపించిరి, పురుషులు స్త్రీల పనులు చేసిరి. ప్రవక్త దీనిని దృష్టియందుంచుకొనియుండవచ్చును; కాని ఈ భాగమంతటిని మరింత జాగ్రత్తగా పరిశీలించినప్పుడు ఈ ఊహను అంగీకరింపలేము; ఏలయనగా ఇక్కడ ఆయన మనుష్యులను ఆశ్చర్యములో ముంచు దేవుని తీర్పును బెదరించుచున్నాడు. అతడు సాధారణ ఆచారమును గూర్చి మాటలాడుచున్న యెడల ఇది ప్రస్తుత విషయమునకు సరిపడదు; ఏలయనగా ఆయన ఐగుప్తీయుల హృదయములు స్త్రీసహజమైనవని నేరారోపణ చేయుటలేదు గాని, వారు ఎంతటి భీతిచేత కొట్టబడుదురనగా ఏ విషయములోను స్త్రీలకంటె భిన్నముగా ఉండరని బెదరించుచున్నాడు. ఐగుప్తీయులు యుద్ధము నడుపగలమని తలంచుటయే గాక, కవ్వింపు లేకయే దాడిచేసి ఇతర జనములకు సహాయము చేసిరి. అన్యమతస్థులైన రచయితలు ఐగుప్తీయుల అనేక పరాక్రమ కార్యములను వివరించి వారి కీర్తిని విస్తారముగా పొగడుట మనము చూచుచున్నాము; కావున ఐగుప్తీయులు ఇతర జనములతో పోల్చిన యెడల బలహీనులును స్త్రీసహజులునై యుండినను, యోధులుగా పేరుప్రతిష్ఠలను నిలుపుకొన కోరిరి.

సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా చెయ్యి ఆడించుటవలన. ఇప్పుడు కలుగు ఆకస్మిక మార్పు పరలోక తీర్పునకు స్పష్టమైన ప్రదర్శన; కావున భీతికి కారణము దేవుని చెయ్యి ఆడించుటయే అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. ఈ మాటలచేత ఈ యుద్ధమంతయు యెహోవాచేతనే నడిపింపబడునని, కావున ఐగుప్తీయులు దానికి ఎదురు నిలువలేరని, ఏలయనగా వారు మనుష్యులతో వ్యవహరించుటలేదని ఆయన చూపుచున్నాడు. ఐగుప్తును గూర్చి యెషయా ప్రకటించునది ఇతర జనములకును అన్వయింపవలెను; ఏలయనగా యుద్ధములు రేగి తిరుగుబాటులు పుట్టినప్పుడు మనుష్యులు ధైర్యము కోల్పోయి భీతిచేత క్రుంగిపోవుట దేవుని తీర్పుగా గుర్తింపవలెను. అత్యంత యుద్ధప్రియులైన జనములు సయితము లొంగిపోవుటయు, స్త్రీలకంటె తక్కువ ధైర్యముగలవారుగా కనబడుటయు, యెహోవా వారి మనస్సులను భీతితో కొట్టినప్పుడెల్ల యుద్ధసన్నాహము ఏమియు లేకయే ఓడిపోవుటయు మనము చూచుచున్నాము.

17. యూదా దేశము ఐగుప్తీయులకు భీతికారణమగును. కొందరు దీని భావము కేవలము, యూదా దేశము ఇతర జనములకువలె ఐగుప్తీయులకును ఆశ్చర్యకారణమగుననియే అని వివరించి, ఇంతకుముందు మన దృష్టికి వచ్చిన "మీరు ఆశ్చర్యకారణముగా ఉందురు" అను మాటతో ఈ భాగమును పోల్చుదురు. కాని ఇక్కడ ప్రవక్త భావము వేరని నేను తలంచుచున్నాను; ఏలయనగా దేవుడు ఐగుప్తీయులపై ఇంతటి ప్రదర్శన ఎందుకు కనుపరచునో కారణమును చూపుట ఆయన ఉద్దేశము. అది ఏమనగా, వారు యూదులకు నాశనము తెచ్చిరి; ఏలయనగా అధిపతులు తమ పొరుగువారిని ప్రేరేపించి, తరువాత తమ స్వలాభమునకై వారిని వాడుకొనుటకు సహాయమును అర్పించునట్లే, వారు యూదులు దేవునిపై ఉంచవలసిన నమ్మకమునుండి వారిని తొలగించిరి. అయితే ఐగుప్తీయులయొద్దకు సహాయము కొరకు పోకూడదని యెహోవా వారిని నిషేధించియుండెను (ద్వితీయోపదేశకాండము 17:16); కాని ఆ దౌర్భాగ్యులు దేవునికి లోబడక, తమకు సహాయము అర్పించిన అవిశ్వాసుల ప్రేరణకు చెవియొగ్గిరి; ఈ కారణముచేత వారు న్యాయముగా శిక్షింపబడిరి.

అయితే వారి అవిశ్వాసమునకును అపనమ్మకమునకును కారణమైన ఐగుప్తీయులును శిక్షింపబడకపోలేదు; ఏలయనగా వారు యూదులను జ్ఞాపకము చేసికొనినప్పుడెల్ల భీతిచేత క్రుంగిపోవునంతగా కఠినముగా శిక్షింపబడిరి. దీనినుండి మనము ఉపయోగకరమైన బోధను గ్రహింపవలెను: ఎవరైనను సంఘమును దేవునికి లోబడుటనుండియు ఆయనయందు నమ్మకముంచుటనుండియు తొలగించి, భయముచేతనో ఆలోచనచేతనో ఏ ప్రలోభములచేతనో అభ్యంతరమునకు కారణమైన యెడల వారు కఠినముగా శిక్షింపబడుదురు. ప్రవక్త మాటల భావము ఇట్లున్నది: ఒక స్త్రీని మోసపుచ్చినవానికి, ఆ అపవిత్రత యొక్క అవమానము బయలుపడినప్పుడును, వివాహవిశ్వాసమునకు ప్రతీకారకునిగా దేవుడు బయలుదేరి వచ్చినప్పుడును, ఆమె చూపు అతనికి సిగ్గుతో ముఖము ఎఱ్ఱబారజేయును అని మనము చెప్పినట్లే.

307 ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్ "చెయ్యి ఆడించుటకు ముందునుండి" అను అక్షరార్థ అనువాదమును ఇష్టపడి, ఈ భాగమును ఇట్లు వివరించును: (mippĕnē,) అనునది "కారణముగా" అని అనువదింపబడవచ్చును; ఆ భావము నిశ్చయముగా ఇందులో ఇమిడియున్నది, కాని మూలపదముయొక్క నిజమైన బలము అక్షరార్థ అనువాదముచేతనే మిక్కిలి చక్కగా నిలుపబడును. (יד, תנופת tĕnūphăth yăd,) అనునది శత్రువును పిలుచుటకు చేయు సైగ కాదు, బెదరించుటయో కొట్టుటకు సిద్ధపడుటయో అగు చర్య. ఇక్కడ సూచింపబడినది సన్హేరీబు సైన్యముయొక్క సంహారము కాదు, సాధారణముగా దైవ అసంతృప్తి యొక్క సూచనలే.

308 గ్రంథకర్త దృష్టిలో ఉండవచ్చునని నాకు జ్ఞాపకమున్న ఒకే భాగము: "యెహోవా నిన్ను తీసికొనిపోవు సమస్త జనములలో నీవు విస్మయమునకును సామెతకును అపహాస్యమునకును కారణమగుదువు." (ద్వితీయోపదేశకాండము 28:37.) — సం.

18. ఆ దినమున ఐదు పట్టణములు ఉండును. ఐగుప్తీయులను బెదరించి, దైవతీర్పునకు కారణమును వివరించిన తరువాత, ఆయన వారిని ఓదార్చి దేవుని కనికరమును వాగ్దానము చేయుచున్నాడు. వారు కొంతవరకు పునరుద్ధరింపబడి సంపన్నమైన వర్ధిల్లు స్థితిని తిరిగి పొందుదురని ఆయన ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆరు పట్టణములలో ఐదు రక్షింపబడుననియు, ఒకటి మాత్రమే నశించుననియు ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన ఇంతకుముందే రాజ్యమంతటికి భయంకరమైన నాశనమును ప్రవచించియుండెను; కావున ఆ ముందటి ప్రవచనమును పరిశీలించువాడెవడును ఇక నివారణ లేని స్థితినే తలంచును. అందువలన ఈ పునరుద్ధరణ దేవుని అసాధారణ దయవలన నెరవేరునని ఆయన వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; అది రక్షకుడు పంపబడునప్పుడు సంఘ విమోచనకు ఒక విధమైన అదనముగా, లేదా దేవుని కృపయొక్క విస్తార పరిమాణముగా ఉండును.

ఈ వ్యక్తీకరణ విధానము కొంత అస్పష్టము, కాని జాగ్రత్తగా పరిశీలించిన యెడల భావములో కష్టము లేదు; ఏలయనగా పట్టణములలో ఆరవ భాగము మాత్రమే నాశనమగుననియు, మిగిలినవి రక్షింపబడుననియు ప్రవక్త భావము. కష్టము ( ההרס hăhĕrĕs.) అను పదమునందున్నది. కొందరు దీనిని החרס (hăchĕrĕs,) అనగా సూర్యునిది అని చదువుదురు, కాని వారు ( ה he) అను అక్షరమును దానిని పోలిన ( ח cheth,) అను అక్షరముగా పొరబడిరి. దీనిని "సూర్యునిది" అని వివరించువారు ప్రవక్త హీలియొపోలిస్‌ను గూర్చి మాటలాడెనని తలంతురు; కాని ఇది సందర్భమునకు సరిపడదు; మరియు ఆయన ఐదు పట్టణములు పునరుద్ధరింపబడునని మాత్రమే వాగ్దానము చేయుటలేదు (అట్టి పునరుద్ధరణ ఎంత అల్పమగును!), గాని సాధారణముగా ఆరింటిలో ఐదు పట్టణములు రక్షింపబడునని చెప్పుచున్నాడు. ఐగుప్తులోని పట్టణములు అతి విస్తారమైనవని మనకు తెలియును. పూర్వకాలపు కట్టుకథలను, వాటికి ఇరువది వేల పట్టణములను ఆపాదించినవారిని నేను ప్రస్తావింపను. అయినను అంత ప్రసిద్ధిగల దేశమునందును, అంత వర్ధిల్లుచు జనసమృద్ధిగల రాజ్యమునందును, అంత మృదువైన సమశీతోష్ణ వాతావరణమునందును అసంఖ్యాకమైన పట్టణములు ఉండియుండవలెను. కావున అందులో వెయ్యి పట్టణములు, లేదా కొంచెము ఎక్కువ ఉండెనని అనుకొందము. ఆరవ భాగము మాత్రమే నశించునని, మిగిలినవి పునరుద్ధరింపబడునని, కావున కొద్దియే నాశనమగునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఈ పునరుద్ధరణ ఆరాధనకు సంబంధించినదని అర్థము చేసికొనవలెనని తరువాతి మాటలనుండి స్పష్టమగుచున్నది.

కనాను భాషను మాటలాడుచు. ఇక్కడ పెదవి అను పదముచేత భాగమును సంపూర్ణమునకు పేరుగా ఉంచుచు (συνεκδοχικῶς) నాలుకను సూచించుచున్నాడు. దేవుని ప్రజలతో వారికి కలుగు ఏకీభావమును, దేవుని నామమును వారు ఒప్పుకొను విశ్వాసమును ఆయన వ్యక్తపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా నాలుకచేత ఆయన అలంకారికముగా ఒప్పుకోలును వర్ణించుచున్నాడు. నిజమైన దేవుని అంగీకరించి ఒప్పుకొనిన భాష ఒక్కటియే, అనగా కనాను దేశమున నివసించిన ఆ జనముయొక్క భాష అయినందున, అట్టి భాష అనగా మతవిషయమున ఏకీభావమని స్పష్టము. అభిప్రాయైక్యమును లేదా భేదమును వర్ణింప "ఒకే భాష మాటలాడుట" లేదా "వేరే భాష మాటలాడుట" అను వ్యక్తీకరణలను వాడుట సాధారణమే. అయితే ప్రతి విధమైన ఏకీభావమును చాలునని కాదని కూడ జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; మనుష్యులు తమకు ఇష్టమైన ఆరాధనను గూర్చి కుట్ర పన్నుకొనుట చాలదు, పితరులకు బయలుపరచబడిన సత్యమునందు వారు ఏకీభవించవలెను. ఐగుప్తీయులు ఒకే భాష మాటలాడుదురని మాత్రమే ఆయన చెప్పుటలేదు, కనాను భాష మాటలాడుదురని చెప్పుచున్నాడు. వారు తమ భాషను మార్చుకొని దేవుడు పరిశుద్ధపరచిన భాషను స్వీకరించియుండవలెను; ఆ మాండలికము ఎక్కువ పరిశుద్ధమైనదని కాదు, సత్యబోధను కలిగియున్నందున అది ప్రశంసింపబడెను.

309 హీలియొపోలిస్ గ్రీకు పదము; దాని అర్థము "సూర్యుని పట్టణము". ఇది దిగువ ఐగుప్తులోని ఒక ప్రసిద్ధ పట్టణము పేరు; అందులో సూర్యునికి అంకితము చేయబడిన ఆలయము ఉండెను. — సం.

ఏకీభావమునకు నిజమైన మార్గమేదో మనము గ్రహించునట్లు ఇది జాగ్రత్తగా గమనింపదగినది. మనము ఎట్లయినను సామరస్యమును వెదకవలెను, కాని ఏ షరతులపై దానిని పొందుదుమో చూడవలెను; మతమును కూలద్రోసియు తమను సమాధానపరచువారిగా ఎంచబడ కోరువారు చేయునట్లు మనము మధ్యమార్గమును వెదకకూడదు. అట్టి చంచలమైన మాటిమాటికి మారు నాలుకలు తొలగిపోవునుగాక! వాక్యమునందు తప్ప ఇమిడియుండలేని సత్యమే భద్రపరచబడునుగాక. దానికి ఏకీభవింప నిశ్చయించుకొనువాడెవడో వాడు మాతో మాటలాడునుగాక; దానిని చెరుపువాడు ఏ భాషను ఎంచుకొనినను వాడు తొలగిపోవునుగాక. దీనిపై స్థిరముగా నిలుచుదము. కావున ఐగుప్తీయులు మొదట తమ సొంత భాషను విడిచిపెట్టు వరకు, అనగా సమస్త మూఢనమ్మకములను విడిచిపెట్టు వరకు కనాను భాష మాటలాడుట అసాధ్యము. కొందరు దీనిని టోలెమీ కాలమునకు అన్వయింతురు, కాని అది అసంబద్ధము; ప్రవక్త భక్తిని గూర్చియు దేవుని నిజమైన ఆరాధనను గూర్చియు మాటలాడుచున్నాడని తరువాతి మాటలనుండి మనము ఊహింపవచ్చును.

సైన్యములకధిపతియగు యెహోవాపై ప్రమాణము చేయుచు. మొదట, భాగమును సంపూర్ణమునకు పేరుగా ఉంచు అలంకారమును వాడుచు, వారిలో ఒకే తరగతిని చూపుటద్వారా వారి సంభాషణ పరిశుద్ధముగా ఉండునని ఆయన చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రమాణము చేయునప్పుడు వారు నిజమైన దేవుని ఆరాధించుచున్నామని ఒప్పుకొందురు. దీనిని యెహోవాకు ప్రమాణము చేయుచు, లేదా యెహోవాపై ప్రమాణము చేయుచు అని కూడ చదువవచ్చును, ఏలయనగా ( ל lamed) అనునది తరచుగా "పై" అని అర్థమిచ్చును. "యెహోవాకు" అని చదివిన యెడల, ఏదైన జనము తన రాజునకు విశ్వాసమును వాగ్దానము చేయునట్లు వారు ఆయనకు లోబడుదురని, అదియు గంభీరమైన ప్రమాణముతో వాగ్దానము చేయుదురని భావము; అనగా "వారు దేవుని అధికారమును అంగీకరించి ఆయన పరిపాలనకు లోబడుదురు" అని ఆయన చెప్పినట్లుగా ఉండును. అయినను మరియొక పఠనము ఎక్కువగా ఆమోదింపబడినందున నేను దానినే సంతోషముగా స్వీకరించుచున్నాను; ఏలయనగా ప్రమాణము చేయుట దేవుని ఆరాధనలో ఒక భాగమైనందున, నేను చెప్పినట్లు భాగమును సంపూర్ణమునకు పేరుగా ఉంచుటవలన అది దేవుని ఆరాధనంతటిని తగినట్లు వర్ణించుచున్నది. మరియు, "యెహోవాపై ప్రమాణము చేయుట" అనగా ఆయనే నిజమైన దేవుడని సాక్ష్యమిచ్చుట అని తరచుగా అర్థము. (ద్వితీయోపదేశకాండము 6:13.) ఒక్క మాటలో, ఇది దేవుని సంఘముతో సంపూర్ణమైన ఏకీభావమును సూచించును.

కావున బహిరంగ ఒప్పుకోలు నిజమైన దేవుని ఆరాధనలో అవసరమైన భాగమని మనము నేర్చుకొనవలెను; ఏలయనగా ఎవడైనను తన విశ్వాసమును హృదయములోనే మూసిపెట్టుకొన కోరిన యెడల దానిపై అతనికి చల్లని గౌరవమే ఉండును. (రోమీయులకు 10:9,10.) నిజమైన విశ్వాసము ఒప్పుకోలుగా బయటపడును, మనము అంతరంగమున అనుభవించునదానిని వాస్తవముగా ఒప్పుకొనునంతగా మనలను రగిలించును. "నాకే ప్రతి మోకాలును వంగును, ప్రతి నాలుకయు ప్రమాణము చేయును" అని యెహోవా మరియొక చోట చెప్పుచున్నాడు. (యెషయా 45:23.) కావున విశ్వాసము ఎక్కడ నివసించునో అక్కడ బహిరంగ ఆరాధనయు బహిరంగ ఒప్పుకోలును ఉండవలెను. దేవుని ఆరాధనకు చెందిన విషయములను మరి ఏ ఇతర ప్రయోజనమునకును వినియోగింపరాదనియు గమనింపవలెను; కావున మనము మరి ఎవనిపైనైనను ప్రమాణము చేసిన యెడల అది ప్రమాణమును అపవిత్రపరచుటయే. "నా నామముపై నీవు ప్రమాణము చేయవలెను" అని వ్రాయబడియున్నది. (ద్వితీయోపదేశకాండము 6:13.) కావున పరిశుద్ధుల నామమునైనను ఏ సృష్టి నామమునైనను ప్రమాణములో వాడిన యెడల ఆయన అవమానింపబడి తన ఘనతను దోచుకొనబడును. ప్రమాణములు ఎంతటి గంభీరతతో చేయవలెనో కూడ గమనింపవలెను; ఏలయనగా ప్రమాణము చేయుటద్వారా మనము దేవుని ఆరాధించుటను ఒప్పుకొనుచున్న యెడల, భయభక్తులతో తప్ప దానిలో ఎన్నడును ప్రవేశింపకూడదు.

ఒకటి నాశనపురమనబడును. ఆయన ప్రతి ఆరవ పట్టణమును నాశనమునకు అప్పగించునప్పుడు, దేవుని ఆరాధించునట్లు ఆయనతట్టు తిరుగని వారందరును రక్షణ ఆశ లేకుండా నశింతురని ఆయన భావము; ఏలయనగా దేవుని అంగీకరింపనారంభించు ఐగుప్తు పట్టణములను నాశనమునకు నియమింపబడినవాటితో ఆయన పోల్చుచున్నాడు. దేవుని ఆరాధన లేనిచోట నాశనము తప్ప మరేమియు మిగులదు. (הרס hĕrĕs) అనునది శాపమును ప్రతిశాపమును సూచించును; దానిని వెంబడించునవి నాశనమును నిత్యమరణమును.

19. ఆ దినమున ఐగుప్తు దేశము మధ్యను యెహోవాకు ఒక బలిపీఠము ఉండును. ఆయన ముందటి వచనమున చెప్పినదానిని కొనసాగించి, అక్కడ నిజమైన మతము వర్ధిల్లును, దేవుని నిర్మలమైన ఆరాధన స్థాపింపబడును, సమస్త మూఢనమ్మకములు నేలకూలును గనుక ఐగుప్తు రూపము నూతనమగునని మరింత స్పష్టముగా చెప్పుచున్నాడు. దేవుని ఆరాధనను ఒక సూచనవలె తెలుపుటకు ఆయన బలిపీఠము అను పదమును వాడుచున్నాడు; ఏలయనగా బలులును అర్పణలును భక్తికి బాహ్యక్రియలు. ఐగుప్తు మధ్యను అనగా మొత్తము రాజ్యములోని ముఖ్యభాగము అని ఆయన భావము; "అతి రాజధానియందే", లేదా "రాజ్యము యొక్క హృదయమునందే" అని ఆయన చెప్పినట్లుగా ఉన్నది.

మరియు యెహోవాకు ఒక స్తంభము. స్తంభము అనగా మనుష్యుల లేదా పరిశుద్ధుల పోలికను కలిగిన ప్రతిమలని తలంపకూడదు; అవి భక్తికి జ్ఞాపకార్థములు (μνημόσυνα); ఏలయనగా అవి రాజ్యముల సరిహద్దులను చూపు గుర్తులను పోలిన గుర్తులగుననియు, ఈ విధముగా దేవుడు ఈ జనమును ఏలుచున్నాడని అందరికి తెలియజేయుటకు సూచనలు స్పష్టముగా కనబడుననియు ఆయన భావము. నిజముగా, దేవునియొద్దకు నిజముగా మార్పునొందిన జనము విగ్రహములను మూఢనమ్మకములను విడిచిన తరువాత నిజమైన మతముయొక్క సూచనలను బహిరంగముగా నిలుపుట సాధారణముగా జరుగును, అందువలన అక్కడ దేవుని ఆరాధన నిర్మలముగా పాటింపబడుచున్నదని అందరును తెలిసికొనవచ్చును.

జోసీఫస్ (Ant. 13. 3. 1,) వివరించునదేమనగా, ఓనియా టోలెమీ ఫిలొమెటర్‌యొద్దకు పారిపోయినప్పుడు ఈ భాగమును వక్రీకరించెను; ఆ దేశములో నివసించు యూదులు బలులర్పించుటకు అక్కడ ఒక బలిపీఠము కట్టుట లాభకరమని అతడు రాజును ఒప్పించెను, ప్రవక్త ముందు చెప్పినది నెరవేరవలెనని వాదించుచు ఈ భాగమును ముందుకు తెచ్చెను. ఆ దుష్టుడును ఆశాపరుడునైన యాజకుడు ఇది చేయుటకు రాజును ఒప్పించెను, యూదులు దీనిని బహిరంగముగా వ్యతిరేకించినను; ఏలయనగా రాజు తన స్వలాభమును చూచెను, తన స్థానమును కోల్పోయిన ఆ దుర్మార్గుడు అదనపు ఘనతను ఉన్నతిని పొందగోరెను; అందువలన ఏ ప్రార్థనయును ఆ దుష్ట ఆలోచన నెరవేరకుండ ఆపలేకపోయెను. కాని యెషయా అప్పటి కాలమున వాడుకలోనున్న సూచనల రూపమున దేవుని నిర్మలమైన ఆరాధననే వర్ణించుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు తన సొంత కాలమును తాను వ్యవహరించిన మనుష్యులను దృష్టియందుంచుకొనెను. కావున ఈ భాగము ఓనియాచేత దుష్టముగాను ద్వేషపూర్వకముగాను వక్రీకరింపబడెను.

310 "స్తంభము." — ఇంగ్లీషు అనువాదము. 311 "ఫిలొమెటర్" అను పేరు, అనగా "తన తల్లిని ప్రేమించువాడు", అతడు తన తల్లియైన క్లియోపాత్రాను ద్వేషించుట ప్రసిద్ధమైనందున వ్యంగ్యముగా అతనికి ఇయ్యబడెను. — సం.

అయితే నేటి పోపు మతపు బోధకులు మలాకీలోని ఒక భాగమును మాస్ బలిని సమర్థించుటకు వక్రీకరించుట అంతకంటె తక్కువ సిగ్గుమాలినది కాదు. "నిర్మలమైన అర్పణ ప్రతిచోట దేవునికి అర్పింపబడును" (మలాకీ 1:11) అని ఆయన చెప్పునప్పుడు, ఇకమీదట ఎడ్లను గొఱ్ఱెలను బలి యియ్యకూడదు గనుక ఇది పురాతన బలులకు భిన్నమైన ఏదో బలి అని, కావున అది మాసే అని వారు తీర్మానింతురు. నిజముగా ఎంతో చమత్కారమైన తెలివైన వాదము! ఇప్పుడు, ధర్మశాస్త్ర రూపకమునకు లోబడి మలాకీ యెషయా ఇక్కడ చేయునట్లే దేవుని నిర్మలమైన ఆరాధనను తప్ప మరేదియు వర్ణింపలేదని స్పష్టము; ప్రవక్తలు తరచుగా వాడు అట్టి వ్యక్తీకరణ రూపములను మనము జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను.

దీనిని యోవేలులోని ఒక భాగము స్పష్టముగా వివరించును; దానిని మనము ఉదాహరణగా ఎత్తుచున్నాము. "మీ కుమారులును మీ కుమార్తెలును ప్రవచించెదరు, మీ యువకులు దర్శనములు చూచెదరు, మీ వృద్ధులు కలలు కనెదరు" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. (యోవేలు 2:28.) పరిశుద్ధాత్మ ప్రేరణచేత అపొస్తలులు వివిధ భాషలలో మాటలాడినప్పుడు ఈ ప్రవచనము నెరవేరెనని పేతురు చూపెను. (అపొస్తలుల కార్యములు 2:16.) ఇంతకుముందు విద్యలేనివారైన వారు దేవుని మర్మములను ప్రకటించుటకు అర్హులగనారంభించిరి. ఆ సందర్భమున మనకు "కలలు" ఏవియు కనబడవు, కావున పేతురు ఆ భాగమును అనుచితముగా ఎత్తి చెప్పెనని అనుకొనవచ్చును; కాని యోవేలు అక్కడ ప్రవచనమును తప్ప మరేదియు వర్ణింపలేదని, దానిని అలంకరించుటకై ప్రభువు పూర్వము ప్రవక్తలతో సంభాషించిన సాధనములైన "దర్శనములను కలలను" ఆయన పేర్కొనెనని స్పష్టము. (సంఖ్యాకాండము 12:6.) ఆయన ఆ కాలపు సాధారణ ఆచారమును దృష్టియందుంచుకొనెను; లేనియెడల ఆ కాలమున ఎరుగబడని ఆత్మ వరములను గ్రహించుట యూదులకు కష్టమగును. ధర్మశాస్త్రముయొక్క ఆ సన్నాహక బోధ క్రింద పెంచబడిన వారు బలులు, ఆచారములు, సంస్కారములు, సూచనలు తమను ఎంతవరకు నడిపించెనో అంతకంటె ఉన్నతముగా ఎక్కలేకపోయిరి. కావున ప్రవక్తలు వారిని పిల్లలవలె సంబోధించిరి; అనుభవముచేతను అలవాటుచేతను (παχυμερέστερον) సామాన్యరీతిలో వారు నేర్చుకొనగలదానికి మించి ఏదియు వారి యెదుట పెట్టబడకూడదు.

ఈ బోధ మనకు అనేక భాగములను విప్పిచెప్పును; వాటి అస్పష్టత గొప్ప సందేహమునకు దారితీయవచ్చును. ప్రవక్త క్రీస్తు రాజ్యమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని, ఇవి ఆయన రాకడకు ముందు నెరవేరలేదని స్పష్టము. కావున మనము నీడలను తొలగించి వస్తువుల యథార్థతను చూడవలెను, అనగా బలిపీఠముచేత దేవుని నిజమైన నిష్కపటమైన ప్రార్థనను అర్థము చేసికొనవలెను. అయితే ఈ సూచనలచేత దేవుని ఆరాధన బాహ్య భక్తిక్రియలు లేకుండా నిలుపబడజాలదని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు, వాటికి నియమములు విధించు హక్కు మనకు లేకపోయినను. ఈ విషయమున మనము దేవునికి మాత్రమే చెవియొగ్గునట్లు మనుష్యుల కల్పనలు తొలగిపోవునుగాక.

20. ఆయన వారికొరకు ఒక రక్షకుని పంపును. దేవుడు మొదట తన కృపను మనపై కుమ్మరించని యెడల మనము ఆయనను సేవింపలేము; ఏలయనగా ఆయన మంచితనము తనవైపు ఆకర్షించి, మనుష్యుడు పూర్ణహృదయముతో ఆయనను హత్తుకొను వరకు ఎవడును తన్ను దేవునికి సమర్పించుకొనడు. కావున మనము ఆయనను ప్రార్థించక మునుపే ఆయన మనలను తన యొద్దకు పిలువవలెను; ఆయన ముందుగా ఆహ్వానించు వరకు మనకు ప్రవేశమే ఉండదు. ఇంతకుముందు వారు దేవునికి లోబడునట్లు వివిధ శ్రమలచేత అణచబడవలెనని ఆయన చూపెను, ఇప్పుడు అదే విషయమును మరల చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా కొరడా వారిని లోబడునట్లు బలవంతము చేయు మేరకే తప్ప మనుష్యులు ఎన్నడును తమను తాము విడిచిపెట్టరు, వ్యర్థమైన మూర్ఖతలను వదలరు. అయితే ఆయన మరియొక విధమైన ఆహ్వానమును కూడ చేర్చుచున్నాడు: దేవుని దయను అనుభవించిన తరువాత వారు స్వచ్ఛందముగా ఆయన యొద్దకు చేరుదురు.

312 "ధర్మశాస్త్రముయొక్క ఆ బాలశిక్ష క్రింద." 313 "సూచనలును సంస్కారములును."

వారు యెహోవాకు మొఱ్ఱపెట్టుదురు. ఆయన చెప్పు ఆ మొఱ్ఱ విశ్వాసమునుండి పుట్టును, ఏలయనగా దేవుని మంచితనము చేత ఆకర్షింపబడి సంతోషపరచబడు వరకు వారు ఈ ఆశ్రయమునకు ఎన్నడును పరుగెత్తరు. ఐగుప్తీయులు ఎవని హస్తముచేత విడిపింపబడుదురో ఆ రక్షకుని పంపెదనని యెహోవా వాగ్దానము చేయునప్పుడు, ఇది క్రీస్తును తప్ప మరెవరిని సూచింపదు; ఏలయనగా క్రీస్తు బోధ చేరకముందు ఐగుప్తు తన బాధలనుండి విడిపింపబడలేదు. నాలుగు వందల సంవత్సరములు ఆ దేశము అనుభవించిన వివిధ మార్పులను, అది పాడుచేయబడి దాదాపు నాశనమగునంతగా విదేశ యుద్ధములను అంతర్యుద్ధములను గూర్చి మనము చదువుచున్నాము; కాని అది పూర్తిగా నాశనమైనదని మనము తలంచుటకు సిద్ధపడినప్పుడు, ఇదిగో! అది యెహోవాయొద్దకు మార్పునొంది, శత్రువుల హస్తమునుండియు నిరంకుశుల హస్తమునుండియు రక్షింపబడెను. ఆ విధముగా క్రీస్తును ఎరుగనారంభించినప్పుడు ఆయన ఆ దేశమును విడిపించెను. అదే విధముగా, మనము వివిధ శ్రమలను అనుభవించిన చోట రక్షణ ఆయనయందు మాత్రమే దొరకునని నేర్చుకొనునట్లు దేవుని ఎరుగుటకును ఆరాధించుటకును తేబడవలెను. నాశనపు అంచునందున్నట్లు కనబడునంతగా ఇన్ని విపత్తులను అనుభవించిన లోకము ఇప్పుడైనను ఈ పాఠమును నేర్చుకొనిన ఎంత మేలు! ఏలయనగా అది నశించుటయో, లేదా పశ్చాత్తాపముచేత అంత గొప్ప దుష్టత్వమునకు తాను న్యాయముగా శిక్షింపబడెనని అంగీకరించుటయో తప్ప ఫలితమేమి కాగలదు?

ఆయన వారిని విడిపించునట్లు. ఈ మాటలను ఆయన చేర్చినందున, వీటినుండి మనము ప్రయోజనకరమైన ఉపదేశమును గ్రహింపవలెను; అదేమనగా, దేవుడు క్రీస్తు ద్వారా మనకు సహాయము చేయును; ఆయన కార్యసాధకత్వము ద్వారానే ఆరంభమునుండి తన ప్రజలకు విడుదలను అనుగ్రహించెను. ఆయనే ఎల్లప్పుడును మధ్యవర్తిగా ఉండెను; ఆయన మధ్యవర్తిత్వమువలన తండ్రియైన దేవుని యొద్దనుండి సమస్త ఆశీర్వాదములు పొందబడెను; ఇప్పుడు ఆయన ప్రత్యక్షపరచబడియుండగా, ఆయన ద్వారా తప్ప దేవునియొద్దనుండి ఏదియు పొందలేమని నేర్చుకొందము.

21. ఐగుప్తీయులు యెహోవాను ఎరుగుదురు. యెషయా ఇప్పుడు అన్నిటికంటె ప్రధానమైనదానిని చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా, మనము మొదట ప్రభువును మన తండ్రిగా ఒప్పుకొనిననేగాని ఆయనను ఆరాధింపలేము, ఆయనకు ప్రార్థనచేయలేము. పౌలు–"తాము ఎరుగనివానికి ఎట్లు ప్రార్థన చేయుదురు?" అనుచున్నాడు (రోమా. 10:14). విశ్వాసమువలననే కలుగు నిజమైన జ్ఞానము లేకుండ మనము మన రక్షణకొరకైన దేవుని వరములలో పాలివారము కాలేము. కాబట్టి ఆయన దేవుని జ్ఞానమును సమస్త మతమునకు పునాదిగాను, పరలోకరాజ్యద్వారమును మనకు తెరచు తాళపుచెవిగాను యుక్తముగా చేర్చుచున్నాడు. ఇప్పుడు ఉపదేశము లేకుండ జ్ఞానము ఉండదు; కాబట్టి అన్ని విధములైన అబద్ధారాధనను దేవుడు నిరాకరించునని ఊహింపవలెను; ఏలయనగా నిజమైన నిర్మలమైన ఉపదేశమును వినుటవలన పుట్టు జ్ఞానముచేత నడిపింపబడనిదేదియు ఆయన అంగీకరింపడు. కాబట్టి మనుష్యులు తమ స్వంత మనస్సులనుండి ఏ కల్పనలను చేసికొనినను, వాటిద్వారా వారు దేవుని నిజమైన ఆరాధనను ఎన్నడును పొందలేరు. దేవుని ఆత్మ నిజమైన ఆరాధన ఏదో, దేవునికి చేయు ప్రార్థన ఏదో చూపు ఇట్టి భాగములను మనము జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; అప్పుడు మనుష్యులు మిక్కిలి మొండిగా అంటిపెట్టుకొనియున్న కల్పనలను విడిచిపెట్టి, దేవుని నిర్మలమైన వాక్యముచేత బోధింపబడుటకు మనలను అప్పగించుకొని, ఆయన అధికారముపై ఆధారపడి, లోకము మెచ్చుకొనుచు ఆశ్చర్యపడు ప్రతిదానిని స్వేచ్ఛగా ధైర్యముగా ఖండింపగలము.

314 మన అనువాదకులు "మహాత్ముడైనవాడు" అని అనువదించిన ఈ వచనములోని ఒక వాక్యభాగమును కాల్విన్ గమనింపలేదు. రోసెన్‌ముల్లర్ ( רבrāb) అను పదమును ( רובrūb) అనుదాని కర్తరి భూతకృదంతముగా భావించి, ద్వితీయోపదేశకాండములోని సమాంతర భాగమున మసోరా వ్యాఖ్యాతలు తాము వివరింపజాలని విశేషముగా ప్రక్కన పెట్టిన విరామచిహ్నమే సరియైన భావమునకు తాళపుచెవి అని కనుగొనిన ఘనత కొక్సేయస్‌దని చెప్పుచున్నాడు. కొక్సేయస్ తప్ప వ్యాఖ్యాతలందరును దాదాపు ( רבrāb) అను పదమును "ఒక గొప్పవాడు" అని అనువదించుచున్నారు; లాగస్ కుమారుడైన మహా టాలమీ అని కొందరును, మహా అలెగ్జాండర్ అని మరికొందరును ఊహించిరి. అయితే "గొప్ప" అను అర్థము సందర్భమునకు సరిపడదని మొదట గ్రహించినవాడు కొక్సేయస్; కామెట్స్ చిహ్నముతోనున్న ( רבrāb) అను పదమును పతాహ్ చిహ్నముతోనున్న ( רבrāb) అను పదముతో కలుపకూడదనియు, దాని భావమును ( רובrūb) లేక ( ריבrīb) అను క్రియ నుండి వెదకవలెననియు, అనగా "వాదించుట, తర్కించుట, న్యాయస్థానమున తన వ్యాజ్యమును సమర్థించుకొనుట" అనియు అతడు యుక్తముగా పలికెను; మోషే యూదాను ఆశీర్వదించుచు దేవునిగూర్చి చెప్పిన సమాంతర భాగమును ఆయన ఉదహరించెను: ( לו רב ידיוyādaiv rāb lō) "ఆయన హస్తములే అతనికి సంరక్షకములగును" (ద్వితీ. 33:7). రాబర్ట్‌సన్ క్లావిస్ పెంటాటూకి, పుట. 561 చూడుము. ప్రాచీనులు కూడ ఇట్టి అభిప్రాయమునే కలిగియున్నట్లు కనబడును. సెప్టువజింటు దీనిని ఈ విధముగా అనువదించెను: αὐτούς. కల్దీ, సిరియా భాషలు దీనిని "విమోచకుడును న్యాయాధిపతియు" అని అనువదించెను; జెరోము అనువాదము: propuqnatorem, "సంరక్షకుడు లేక వీరుడు". రోసెన్‌ముల్లర్, స్కోలియా. "రక్షకుడును సమర్థకుడును" అని లౌత్. "ఒక న్యాయవాది" అని స్టాక్. "( רבrab) అను పదమునకు కృదంతమను వివరణ," అని ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్ చెప్పుచున్నాడు, "అన్ని ప్రాచీన అనువాదములలో కనబడును, చాలమంది ఆధునిక రచయితలు దానిని అంగీకరించిరి." — సం.

315 అపొస్తలుని మాటలు: "తాము విశ్వసింపనివానికి ఎట్లు ప్రార్థన చేయుదురు?"

ఐగుప్తీయులు ఎరుగుదురు. ఈ జ్ఞానమును ఆయన రెండుసార్లు పేర్కొనుట కారణము లేనిది కాదు. ఇంత ప్రాముఖ్యమైన విషయము పైపైన దాటవేయదగినది కాదు; ఏలయనగా అది ప్రధానస్థానము వహించుచున్నది; అది లేకుండ ఆరాధన అని పిలువదగినది ఏదియు లేదు.

వారు బలియు నైవేద్యమును అర్పింతురు. ఇంతకుముందు ఆయన బలిపీఠమును పేర్కొనిన భాగమును వివరించిన రీతిగానే ఈ భాగమును వివరింపవలెను. క్రీస్తు ప్రత్యక్షమైన తరువాత బలులవలన ప్రయోజనమేమి? కాబట్టి సువార్త ప్రకటనను అనుసరించిన విశ్వాస ఒప్పుకోలును దేవునికి చేయు ప్రార్థనను ఆయన రూపకముగా వర్ణించుచున్నాడు. ఇక్కడ దేవునికి అర్పింపబడిన సమస్తమును—వధింపబడిన పశువులు, రొట్టె, అన్ని విధములైన ఫలములు, కృతజ్ఞతను వ్యక్తపరుపదగిన సమస్తమును—ఆయన చేర్చుచున్నాడు. అయితే పాత నిబంధనకును క్రొత్త నిబంధనకును గల భేదమును మనము గమనింపవలెను; మరియు ఆచారముల ఛాయలక్రింద పౌలు పేర్కొనిన ఆ "యుక్తమైన ఆరాధన"ను (రోమా. 12:1) భావించవలెను.

వారు యెహోవాకు మ్రొక్కుబడులు చేసి వాటిని చెల్లింతురు. మ్రొక్కుబడులనుగూర్చి ఆయన చేర్చినది కూడ దేవుని ఆరాధనలో భాగమే. యూదులు మ్రొక్కుబడులద్వారా దేవునికి తమ కృతజ్ఞతను వ్యక్తపరచుట అలవాటు; ముఖ్యముగా దేవునియొద్దనుండి ఏదైనా అసాధారణమైన ఆశీర్వాదమును పొందినప్పుడు గంభీరమైన మ్రొక్కుబడితో కృతజ్ఞతాస్తుతులు అర్పించిరి. తమ స్వంత ఇష్టముచేతను, ఎవడైన కోరినప్పుడు, వివిధ సందర్భములలో వారు మ్రొక్కుబడులు చేసిరి (ద్వితీ. 12:6; 23:21-23). అయినను ప్రతి వ్యక్తియు తన ఇష్టప్రకారము ఈ మ్రొక్కుబడినో ఆ మ్రొక్కుబడినో చేయుటకు స్వతంత్రుడు కాడు; ఒక నియమము విధింపబడెను (సంఖ్యా. 30:3). ఆ విషయమై ఎట్లున్నను, మ్రొక్కుబడులను పదముచేత ప్రవక్త దేవుని ఆరాధనను తప్ప మరేమియు సూచింపడనియు, ఐగుప్తీయులు దేవుని వాక్యమునుండి దానిని నేర్చుకొనిన తరువాత దానికి తమను అంకితము చేసికొనిరనియు స్పష్టము; అయితే యూదులు నిజమైన ఆరాధనను, మతమును ప్రకటించిన భక్తి కార్యములను ఆయన పేర్కొనుచున్నాడు.

దీనినుండి పోపు మతస్థులు, మనము దేవునికి మ్రొక్కుకొనునది యేదైనను చెల్లింపవలెనని రుజువుచేయుటకు వాదము తీయుదురు; కాని వారు తోచినట్లు, విచక్షణ ఏమాత్రము లేకుండ మ్రొక్కుబడులు చేయుచున్నందున, ఈ భాగము వారి తప్పును సమర్థించుటకు ఏ సహాయమునూ ఇయ్యదు. దేవుడిచ్చిన ఉపదేశమును అంగీకరించి అనుసరించిన తరువాత ఐగుప్తీయులు చేయబోవు దానిని యెషయా ముందుగా చెప్పుచున్నాడు. అట్లే, మ్రొక్కుబడులు చేసి వాటిని చెల్లింపుడని దావీదు ప్రజలను ప్రోత్సహించినప్పుడు (కీర్తన 76:11), అతడు తమ పక్షమునే ఉన్నాడని వారు తలంచుదురు; కాని అతడు అన్యాయమైన తొందరపాటు మ్రొక్కుబడులు చేయుడని వారిని ప్రోత్సహించుట లేదు (ప్రసంగి 5:2). మ్రొక్కుబడుల నియమము ఎల్లప్పుడును నిలిచియుండును; దానిని మనము అతిక్రమింప స్వతంత్రులము కాము; అదేమనగా, ఆయన మననుండి ఏమి కోరుచున్నాడో, మనము ఏమి మ్రొక్కుకొని చెల్లింపవలెనని ఆయన కోరుచున్నాడో మనకు తెలియజేయు దేవుని వాక్యమే. మనకిష్టమైనదానిని మ్రొక్కుకొనుటకు మనకెన్నడును అనుమతి కలుగలేదు; ఏలయనగా మనము హద్దుమీరుటకును, దేవునిపట్ల అన్ని విధములైన స్వేచ్ఛలు తీసికొనుటకును మిక్కిలి మొగ్గుచూపుదుము, మనుష్యులతో వ్యవహరించుటకంటె ఆయనతో మరింత అవివేకముగా ప్రవర్తింతుము. కాబట్టి దేవుని ఆరాధనలోను మతములోను అంత గొప్ప స్వేచ్ఛలు తీసికొనకుండునట్లు మనుష్యులను ఏదో కట్టుబాటులో ఉంచుట అవసరమాయెను.

(అయితే దీని తరువాత వచ్చు కాల్విన్ వ్యాఖ్య, ఉదహరించిన మాటల అక్షరసత్యతను కాకపోయినను యుక్తతను సమర్థించుచున్నది. — సం.)

ఇది ఇట్లుండగా, దేవుడు తన ధర్మశాస్త్రమునకు అనుగుణమైనదానిని తప్ప మరేదియు అనుమతింపడనియు, మిగిలిన ప్రతిదానిని అంగీకారయోగ్యము కానిదిగాను మూఢనమ్మకముగాను త్రోసివేయుననియు స్పష్టమగుచున్నది. వాక్యము యొక్క ఆధారము లేకుండ ఒకడు తన ఇష్టముచేత మ్రొక్కుకొనినది అతనిని బంధింపజాలదు. అతడు దానిని చెల్లించినయెడల రెండు విధములుగా అపరాధము చేయుచున్నాడు; మొదటిది, దేవునితో ఆడుకొనుచున్నట్లు తొందరపడి మ్రొక్కుకొనుటయందు; రెండవది, తన తీర్మానములను విడిచిపెట్టి పశ్చాత్తాపపడవలసినప్పుడు వాటిని దుష్టముగాను తొందరపాటుగాను నెరవేర్చుటయందు. కాబట్టి ఏ మనుష్యుడును మ్రొక్కుబడులచేత బంధింపబడుట అటుండనిమ్ము; దానికి విరుద్ధముగా అతడు వెనుకకు తిరిగి తన పాపకరమైన తొందరపాటును ఒప్పుకొనవలెను.

ఇప్పుడు, పోపు మతస్థుల మ్రొక్కుబడులనుగూర్చి ఎవడైన విచారించినయెడల, వాటికి దేవుని వాక్యమునుండి ఏ ఆధారమును లేదని చూపుట సులభము. వారు మిక్కిలి మెచ్చుకొని న్యాయమైనవిగా ఎంచు మఠవాసుల మ్రొక్కుబడులవంటివే అన్యాయమైనవియు దుష్టమైనవియు అయినయెడల, మిగిలినవాటినిగూర్చి మనమేమి అభిప్రాయపడవలెను? వారు నిత్య బ్రహ్మచర్యమును మ్రొక్కుకొందురు, అది అందరికిని విచక్షణ లేకుండ అనుమతింపబడినట్లు; కాని నిగ్రహ వరము సాధారణ వరము కాదనియు, ప్రతివానికిని వాగ్దానము చేయబడలేదనియు, ఇతర విషయములలో అసాధారణమైన కృపలు కలిగినవారికి కూడ కాదనియు మనకు తెలియును. అబ్రాహాము విశ్వాసముచేతను స్థిరత్వముచేతను సాత్వికముచేతను పరిశుద్ధతచేతను ప్రసిద్ధుడు, అయినను అతనికి ఈ వరము లేకుండెను (ఆది. 11:29; 25:1). అపొస్తలులు ఈ బ్రహ్మచర్య స్థితిని గట్టిగా పొగడినప్పుడు క్రీస్తు తానే అది అందరికిని ఇయ్యబడలేదని సాక్ష్యమిచ్చెను (మత్త. 19:11, 12). పౌలు కూడ ఇదే విషయమును చెప్పుచున్నాడు (1 కొరింథీ. 7:7, 9, 26). కాబట్టి ఈ నిగ్రహ వరము లేనివాడు దానిని మ్రొక్కుకొనినయెడల తప్పుచేయుచున్నాడు, తన తొందరపాటుకై న్యాయముగా శిక్షింపబడును. అందుచేతనే భయంకరమైన పాతివ్రత్యలోపపు ఉదాహరణలు పుట్టినవి; ఈ గర్వమునుబట్టి దేవుడు పోపు మతమును న్యాయముగా వాటిచేత శిక్షించెను.

వారు దారిద్ర్యమును కూడ మ్రొక్కుకొందురు, తమకంటూ ఏమియు ఉండదన్నట్లు; అయితే వారికి మిగిలిన మనుష్యులకంటె ప్రతిదియు సమృద్ధిగా ఉండును. ఇది దేవుని బహిరంగ పరిహాసము కాదా? వారు మ్రొక్కుకొను విధేయత కపటముతో నిండినది; ఏలయనగా వారు మనుష్యులకు దాసులగునట్లు క్రీస్తు కాడిని విడిచిపెట్టుదురు. మరికొందరు తీర్థయాత్రలను, మాంసము తినకుండుటను, దినములను ఆచరించుటను, మూఢనమ్మకముతో నిండిన ఇతర విషయములను మ్రొక్కుకొందురు. ఇంకను కొందరు పిల్లవానితో వ్యవహరించుచున్నట్లు దేవునికి బొమ్మలను, ఆభరణములను వాగ్దానము చేయుదురు. మనుష్యుల మధ్య ఇరుపక్షములు పరస్పర సమ్మతితో అంగీకరించిననేగాని ఏదియు స్థిరపడదు; అట్టి మనుష్యులపట్ల మనము ఈ రీతిగా ప్రవర్తింప, ఇట్టి విధానమును అనుసరింప సిగ్గుపడుదుము. దేవుని ఆరాధనలో ఆయన వాక్యము ప్రకటించినదానిని తప్ప మరేదైనను ప్రయత్నించుట ఇంకా ఎంతో అనుమతింపదగనిది. దేవుని తీర్పునకు మనయొద్ద విలువ లేకపోయి, మనుష్యుల ఇష్టమునకు మాత్రమే మనము లొంగినయెడల అది ఎట్టి ఆరాధనయగును? అది దేవునికి ఇష్టమగుట సాధ్యమా? పౌలు అంత కఠినముగా ఖండించు (ἐθελοθρησκεία) "స్వేచ్ఛాపూజ" కాదా (కొలొస్సి. 2:23)? కాబట్టి అట్టి మ్రొక్కుబడులు చేయువారు తాము దేవుని సేవించుచున్నామని అతిశయించుట వ్యర్థము; ఈ భాగములో ఆధారము వెదకుటకు ప్రయత్నించుటయు వ్యర్థము; ఏలయనగా ప్రభువు ఆ విధమైన ఆరాధనను అసహ్యించుకొనును.

316 "La doctrine de salut;" "రక్షణ ఉపదేశము."

22. కాబట్టి యెహోవా ఐగుప్తును మొత్తును. ఇంతవరకు చెప్పబడినదానినుండి ప్రవక్త ఒక నిర్ణయమునకు వచ్చుచున్నాడు; అదేమనగా, ఆయన పేర్కొనిన శిక్ష ఐగుప్తీయులకు ప్రయోజనకరమగును, ఏలయనగా అది వారి మార్పునకు సిద్ధపాటగును; ప్రభువు ఐగుప్తును శిక్షించుట దాని మేలుకొరకే అని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. "స్వస్థపరచబడగల గాయముతో మొత్తును" అని ఈ మాటలను అనువదించువారు ఈ భాగమును తప్పుగా అర్థము చేసికొని ప్రవక్త భావమును బాగుగా బలహీనపరచుచున్నారు; ఏలయనగా ఆ గాయములు వారికి ప్రయోజనకరములనియు, ఆ గాయముల ద్వారా ప్రభువు వారిని వెనుకకు తెచ్చుననియు దాని భావము. కాబట్టి మనము దేవునిచేత శిక్షింపబడుటను నిరాకరింపకూడదని నిర్ణయింపవలెను, ఏలయనగా అది మన మేలుకొరకే చేయబడును (సామెతలు 3:11, 12; హెబ్రీ. 12:5-7). శిక్ష లేకపోవుట పాపము చేయు స్వభావమును తక్కువ అదుపుతో పోషించును. మనుష్యులు తమ స్వంత మొగ్గులకు లొంగిపోవుటకు అత్యధికముగా సిద్ధముగా ఉన్నందున, దేవుడు వారిని కొంచెము విడిచిపెట్టినప్పుడెల్ల ప్రభువు ఈ ప్రమాదమును నివారించుట అవసరము; ఆయన దానిని మనలను పశ్చాత్తాపమునకు పురికొల్పి మేల్కొల్పు శిక్షలచేతను దెబ్బలచేతను చేయును. మూఢనమ్మకములతోను దుష్టత్వముతోను నిండియుండి, విగ్రహారాధనలో అన్ని జనములను మించిపోయినను దేవుని కనికరమును అనుభవించిన ఐగుప్తులో దీనికి ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ ఇక్కడ చూపబడుచున్నది.

వారు యెహోవాతట్టు తిరుగుదురు. దీని నెరవేర్పు విధానమును మనము గమనింపవలెను; అది వారు దేవుని వైపు తిరుగుట. ఇది మునుపటి వాక్యభాగమునకు వివరణ; "ఐగుప్తీయులు మార్పునొందుదురు గనుక దేవుడు వారిని స్వస్థపరచును" అని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. ( וvau) అను సంయోజకము "ఏలయనగా" అని అర్థమిచ్చును. కాబట్టి మార్పు నిత్యమరణమునుండి పునరుత్థానమనబడవచ్చునని మనము తీర్మానింతుము. మనము దేవునినుండి తొలగియున్నంతకాలము మనము పూర్తిగా నాశనమైనవారము; కాని మనము మార్పునొందినప్పుడు ఆయన దయకు తిరిగివచ్చి మరణమునుండి విడిపింపబడుదుము; మన పశ్చాత్తాపముచేత మనము దేవుని దయకు అర్హులమగుటవలన కాదు, ఈ విధముగా దేవుడు మనలను మరణమునుండి జీవమునకు లేపునట్లు చేయుటవలననే. పశ్చాత్తాపమునకు వాగ్దానము చేర్చబడినది; దానినుండి మనము నిజముగా పశ్చాత్తాపపడునప్పుడు క్షమాపణ వేడుకొనుట వ్యర్థము కాదని నిర్ణయింతుము. ఇప్పుడు ప్రభువు ఐగుప్తీయులయెడల కరుణగలవాడై సమాధానపడునని ప్రవక్త చెప్పినప్పుడు, వారు మార్పునొందిన వెంటనే క్షమాపణ పొందుదురని ఆయన అదే సమయమున చూపుచున్నాడు. కాబట్టి దేవునికి ప్రార్థన చేయుటతో అనుసరింపబడినప్పుడే అది నిజమైన మార్పగును. అయితే విశ్వాసము లేకుండ (రోమా. 10:14) దేవునికి ప్రార్థన చేయుట అసాధ్యము; ఏలయనగా భక్తిహీనులు కూడ పాపమును ఒప్పుకొనవచ్చును; కాని విశ్వాసముతో కూడిన నిజమైన పశ్చాత్తాప భావమువలన కదిలింపబడువరకు ఎవడును దేవుని కనికరమును ఆశ్రయింపడు, సమాధానమును పొందడు.

317 "Ce sera un preparatif pour les amener à repentance;" — "వారిని పశ్చాత్తాపమునకు తెచ్చుటకు అది ఒక సిద్ధపాటగును."

318 "Pourvenu que notre repentance ne soit hypocritique;" — "మన పశ్చాత్తాపము వేషధారణతో కూడినది కానియెడల."

మరియు ఆయన వారిని స్వస్థపరచును. దేవుడు స్వస్థపరచుటకై మొత్తునని తాను చెప్పినదానిని ఆయన మరల చెప్పుట లేదు; కాని వేరొక భావములో స్వస్థతను వాగ్దానము చేయుచున్నాడు, అనగా దేవుడు శిక్షలు విధించుట మానును. ఆయన కొంచెము ముందు పేర్కొనిన మొదటి స్వస్థత అంతరంగికమైనది; ఇది దెబ్బలను గాయములను గూర్చినది. సంక్షేపముగా, ఇది వారి సమస్త బాధలకు శీఘ్రమైన ఉపశమనమగునని ఆయన భావము. దేవునితో సమాధానపడిన తరువాత మనలో శిక్షను కోరునదేదియు లేదు; ఏలయనగా అపరాధమునుబట్టియే గదా శిక్ష వచ్చును? అపరాధము క్షమింపబడినప్పుడు శిక్ష నుండి విముక్తి శీఘ్రముగా వచ్చును. మనము శిక్షింపబడినయెడల పశ్చాత్తాపమునకు మనము ఇంకను తగినంతగా సిద్ధపడలేదనుటకు అది సాక్ష్యము.

ఒక్క మాటలో, ప్రవక్త మనకు చూపు ఈ క్రమమును జ్ఞాపకముంచుకొందము; మొదట, దెబ్బలు మనుష్యులను పశ్చాత్తాపమునకు సిద్ధపరచును; రెండవది, వారు నిత్యనాశనమునుండి విడిపింపబడుటచేత స్వస్థపరచబడుదురు; మూడవది, వారు తమ అపరాధజ్ఞానమునకు తేబడినప్పుడు క్షమాపణ పొందుదురు; నాలుగవది, దేవుడు వారియెడల కరుణగలవాడై సమాధానపడును; అయిదవది, వారు దేవునియొద్ద క్షమాపణ పొందిన తరువాత శిక్షలు నిలిచిపోవును. యెషయా ఇక్కడ ఐగుప్తీయులనుగూర్చి ప్రకటించుదానిని తనయందు ఒప్పుకొనవలసినవాడు కానివాడు ఎవడును లేడు; వారిలో ప్రభువు సర్వలోకమునకు ఒక ఉదాహరణను చూపుచున్నాడు.

23. ఆ దినమున. ప్రభువు తన మేలును సర్వలోకమంతట వ్యాపింపజేయునని ప్రవక్త ఇప్పుడు ముందుగా చెప్పుచున్నాడు; "అది ఒక మూలలో మూసివేయబడదు, మునుపటివలె ఒక్క జనముచేత మాత్రమే ఎరుగబడదు" అని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. ఇక్కడ ఆయన సంఘమునకు మిక్కిలి పాతశత్రువులైనవారును, దేవుని రాజ్యమునకు అందరికంటె ఎక్కువ దూరముగా ఉన్నట్లు కనబడినవారునైన రెండు జనముల విషయమై మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా దూరముగానున్న జనములనుండి చాలా ఎక్కువ ఆశింపవచ్చును, కాని ఇక్కడ పేర్కొనబడిన జనములు బహిరంగముగా దేవునితో యుద్ధము చేసి ఆయన సంఘమును హింసించినవి. సంఘము యొక్క ప్రాణాంతక శత్రువులయెడల ప్రభువు ఎంత కృపగలవాడైనయెడల, ఆయన వారిని క్షమించి తన బిడ్డలుగా స్వీకరించునంతగా ఉండినయెడల, ఇతర జనముల పరిస్థితి ఏమగును? ఈ ప్రవచనము ఈ విధముగా సర్వజనముల పిలుపును కలిగియున్నది.

ఒక రాజమార్గము ఉండును. తెరువబడిన రాజమార్గము కారణముగా వారు ఒకరినొకరు దర్శించుకొనునట్లు పరస్పర రాకపోకలు ఉండునని ఆయన చెప్పునప్పుడు, ఆయన సహోదర సంబంధమును వర్ణించుచున్నాడు. ఐగుప్తీయులు అష్షూరీయులతో దాదాపు నిరంతరము యుద్ధములు చేసిరనియు, ఒకరిపట్ల ఒకరు పాతకక్షను పెంచుకొనిరనియు మనకు తెలియును. ఇప్పుడు ప్రభువు వారి స్వభావములను మార్చి, వారిని ఒకరితో ఒకరిని సమాధానపరచుననియు, అందువలన మునుపు మూయబడియున్న రాజమార్గములు తెరువబడుటచేత వారికి పరస్పర సంబంధములును, పరస్పర రాకపోకలును ఉండుననియు ఆయన ముందుగా చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ రెండవ అధ్యాయములోని నాలుగవ వచనమునొద్ద మనము మునుపు గమనించినదానిని గమనింపవలెను, 320 అనగా, మనుష్యులు దేవునితో సమాధానపడినప్పుడు వారు ఒకరిపట్ల ఒకరు సహోదర దయను పెంచుకొనుటయు యుక్తమే. దేవుడు శాంతిపరచబడినప్పుడు కలహము, తగవు, వివాదములు, ద్వేషము, పగ నిలిచిపోవలెను. కాబట్టి అష్షూరీయులకొరకు ఐగుప్తునకు రాజమార్గము తెరువబడునని ఆయన చెప్పుటకు మనము ఆశ్చర్యపడనవసరము లేదు; అయితే ఇది నిస్సందేహముగా క్రీస్తు రాజ్యమునకు వర్తింపజేయవలెను, ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు క్రీస్తును ఎరిగిన తరువాతనే అష్షూరీయులతో స్నేహభావముతో ఉండిరని మనము చదువము.

"Dont viennent les chastimens, si non de nos pechez? S'ils sont pardonnez, aussi le sont les chastimens meritez a cause d'iceux." — "శిక్షలు మన పాపములనుండి కాక మరి దేనినుండి వచ్చును? అవి క్షమింపబడినయెడల వాటినిబట్టి తగిన శిక్షలును క్షమింపబడును." (ఈ గమనిక 319వ సంఖ్యగలది; ముందు నుండి కొనసాగుచున్నది.)

మరియు ఐగుప్తీయులు అష్షూరీయులను సేవింతురు, (లేక, అష్షూరీయులతో కలిసి సేవింతురు.) 321

ఈ వాక్యభాగమును "దేవుని సేవింతురు" అని అనువదింపవచ్చును; అయితే ఇక్కడ దేవుని నామము వ్యక్తపరచబడనందున ఇది అష్షూరీయులను సూచించవచ్చును, ( אתĕth) అను విభక్తి ప్రత్యయము కూడ దీనిని సూచించుచున్నది. 322 కాబట్టి దీనిని ఈ విధముగా వివరింపవచ్చును: మునుపు ఒకరికొకరు హాని చేయవలెనని ఆశతో మండినవారు తమ స్వభావములలో మార్పునొంది, దయ చూపవలెనని కోరుదురు. సంక్షేపముగా, నిజమైన పశ్చాత్తాప ఫలము స్పష్టమగును; ఏలయనగా మునుపు పరస్పర యుద్ధములలో ఒకరినొకరు బాధపెట్టినవారు పరస్పరము సహాయము చేయుదురు. ఈ అభిప్రాయము ప్రవక్త యొక్క ఈ మాటలతో బాగుగా సరిపడును. అయినను దాదాపు అందరును అంగీకరించిన మరొక వివరణను నేను త్రోసివేయుట లేదు, అదేమనగా, "మునుపు ఇతర దేవతలను పూజించినవారు ఇకమీదట ఒక్క దేవుని ఎరిగి, ఒకే విశ్వాస ఒప్పుకోలుకు అంగీకరింతురు." ఎవడు తనకు మంచిదని తలంచు వివరణను అంగీకరించుటకు నేను వారికే విడిచిపెట్టుచున్నాను. ఈ చివరి వివరణ ఎంచబడినయెడల, ప్రవక్త సహోదర ప్రేమను దాని ఊట నుండివలె భక్తి నుండి ప్రవహింపజేయుచున్నాడు. 323

24. ఆ దినమున ఇశ్రాయేలు. ఆయన క్లుప్తముగా సూచించిన వాగ్దానమును యెషయా ముగించుచున్నాడు; అదేమనగా, ఐగుప్తీయులును అష్షూరీయులును, ఇశ్రాయేలును కూడ ఆశీర్వదింపబడుదురు. మునుపు దేవుని కృప కొంతవరకు ఇశ్రాయేలుకే పరిమితమై యుండెను, ఏలయనగా ఆ జనముతో మాత్రమే ప్రభువు నిబంధన చేసెను. మోషే చెప్పినట్లు ప్రభువు యాకోబుపై "తన పగ్గమును" చాపియుండెను (ద్వితీ. 32:9); 324 దావీదు కూడ ఇట్లనుచున్నాడు,

"ఆయన ఏ జనమునకును ఈలాగున చేయలేదు; ఆయన న్యాయవిధులను వారెరుగరు." (కీర్తన 147:20.)

ఒక్క మాటలో, దేవుని ఆశీర్వాదము యూదయలో మాత్రమే నివసించెను, కాని అది ఐగుప్తీయులతోను అష్షూరీయులతోను పంచుకొనబడునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; వారి పేరిట ఆయన మిగిలిన జనములను కూడ చేర్చుచున్నాడు. ఆయన వారిని గౌరవము చూపుటకై పేర్కొనుట లేదు, కాని వారు దేవునికి నిరంతర శత్రువులుగాను, ఇతరులందరికంటె ఆయనకు ఎక్కువ పరాయివారుగాను, దయ ఆశకు ఎక్కువ దూరముగాను ఉన్నట్లు కనబడినందుననే. అందుచేత ఆయన మునుపు అబ్రాహాము సంతానమును తప్ప మరెవరినీ స్వీకరింపకుండినను, ఇప్పుడు ఎట్టి భేదము లేకుండ "సర్వజనముల తండ్రి" అని పిలువబడగోరెను (ఆది. 17:7; నిర్గ. 19:5, 6; ద్వితీ. 7:6, 14:2). ఇశ్రాయేలు మూడవ ఆశీర్వాదముగా ఉండును. కొందరు దీనిని, ఇశ్రాయేలు మూడవవాడుగా ఉండును అని అనువదించుచున్నారు; 325 ఆ అనువాదమును నేను అంగీకరింపను; ఏలయనగా విశేషణము స్త్రీలింగములో ఉన్నందున ( ,ברכהberachah) ఆశీర్వాదము అను నామవాచకముతో కలుపవలెను, ఇక్కడ ఆశీర్వాదము అనగా ఆశీర్వాద రూపము లేక ఆదర్శము అని అర్థము.

320 ఒకటవ సంపుటి పుట. 101 చూడుము. 321 ఇది గ్రంథకర్త అనువాదము. పుట. 48 చూడుము. 322 ( אתĕth) అను ప్రత్యయము ప్రశ్నను నిర్ణయింపదు, ఏలయనగా అది ద్వితీయా విభక్తి చిహ్నమైనను కావచ్చును, లేక "తో కూడ" అని అర్థమిచ్చు విభక్తి ప్రత్యయమైనను కావచ్చును. ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్ రెండవ దానిని అంగీకరించి, "వారు దేవుని సేవింతురు" అను అనువాదమునకు బలముగా వాదించుచున్నాడు; ఇందులో ఆయన లౌత్‌తో, "ఐగుప్తీయుడు అష్షూరీయునితో కలిసి ఆరాధించును" అనువానితోను, స్టాక్‌తో, "ఐగుప్తు అష్షూరుతో కలిసి [దేవుని] సేవించును" అనువానితోను ఏకీభవించుచున్నాడు. — సం.

323 "De la crainte de Dieu," — "దేవుని భయమునుండి." 324 "యాకోబు ఆయన స్వాస్థ్యమునకు పాలు (హెబ్రీ. పగ్గము)." — ఇంగ్లీషు అనువాదము.

25. సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా వానిని ఆశీర్వదించును గనుక. 326 ఆయన కారణము చెప్పి మునుపటి వాక్యమును వివరించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని అనర్హమైన దయచేత అష్షూరీయులును ఐగుప్తీయులును దేవుని ఏర్పరచబడిన ప్రజతో సహవాసములో చేర్చబడుదురని ఆయన చూపుచున్నాడు. "ఈ బిరుదులు ఇశ్రాయేలుకు మాత్రమే చెందినవైనను, ప్రభువు తనవారినిగా స్వీకరించిన ఇతర జనములకును అవి అనుగ్రహింపబడును" అని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. దేవునికిని ఆయన ప్రజలకును పరస్పర సంబంధము కలదు; అందువలన ఆయన నోటిద్వారా "పరిశుద్ధజనము" అని పిలువబడినవారు (నిర్గ. 19:6) ప్రతిగా ఆయనను తమ దేవుడని న్యాయముగా పిలువవచ్చును. అయినను ఈ పేరు ఐగుప్తీయులకును అష్షూరీయులకును విచక్షణ లేకుండ ఇయ్యబడుచున్నది.

నా ప్రజలైన ఐగుప్తీయులు ధన్యులు, నా హస్తకృతియైన అష్షూరు ధన్యము. దేవుని ఇంటివారగు యూదులతో సహవాసులైన అన్యజనులను ప్రవక్త వర్ణింపదలచినను, స్థాయిలను వర్ణించుటకు మిక్కిలి తగిన గుర్తులను ఉపయోగించుచున్నాడు. ఐగుప్తీయులను "దేవుని ప్రజలు" అని పిలుచుటవలన, దేవుడు ప్రత్యేకముగా యూదులకు మాత్రమే అనుగ్రహింప తలంచిన గౌరవములో వారు పాలుపొందుదురని ఆయన భావము. అష్షూరీయులను తన హస్తకృతి అని పిలుచుటవలన, తన సంఘమునకు ప్రత్యేకమైన బిరుదుతో ఆయన వారిని గుర్తించుచున్నాడు. సంఘము దేవుని "చేతిపని" (τὸποίημα) అనబడునని మనము వేరొకచోట గమనించితిమి 327 (ఎఫెసీ. 2:10), ఏలయనగా విశ్వాసులు పునరుత్పత్తి ఆత్మచేత దేవుని స్వరూపమును ధరించునట్లు క్రొత్తగా సృజింపబడుదురు. ఈ విధముగా మనము మనుష్యులగునట్లు సృజింపబడినంతవరకు కాదు, లోకమునుండి వేరుపరచబడి నూతన సృష్టులగువారు నూతన జీవమునకు క్రొత్తగా సృజింపబడినంతవరకే "దేవుని హస్తకృతి" అని ఆయన భావము. కాబట్టి "జీవ నూతనత్వము"లో ఏదియు మన స్వంతమని చెప్పుకొనదగినది కాదనియు, మనము సంపూర్ణముగా "దేవుని చేతిపని" అనియు ఒప్పుకొందుము.

నా స్వాస్థ్యమైన ఇశ్రాయేలు. ఆయన ఇశ్రాయేలు వద్దకు వచ్చినప్పుడు, అతనికి అతని ప్రత్యేకాధికారమును ఇచ్చుచున్నాడు; అదేమనగా, అతడు దేవుని స్వాస్థ్యము, అందువలన క్రొత్త సహోదరులలో అతడు ఇంకను జ్యేష్ఠుని స్థానమును గౌరవమును కలిగియుండును. స్వాస్థ్యము అను పదము ఒక విధమైన ప్రాధాన్యతను సూచించును; నిజముగా ప్రభువు మొదట వారితో చేసిన ఆ నిబంధన వారి కృతఘ్నతవలన రద్దు చేయబడలేని విశేషాధికారమును వారికి అనుగ్రహించెను; ఏలయనగా పౌలు ప్రకటించినట్లు "దేవుని కృపావరములును పిలుపును ఉపసంహరింపబడవు" (రోమా. 11:29); ఆయన దేవుని ఇంటిలో వారు జ్యేష్ఠులని చూపుచున్నాడు (ఎఫెసీ. 2:12). కాబట్టి ఇప్పుడు దేవుని కృప మరింత విశాలముగా వ్యాపించినను, వారు ఇంకను అత్యున్నత స్థానమును కలిగియున్నారు, వారి స్వంత యోగ్యతచేత కాదు, వాగ్దానముల స్థిరత్వముచేతనే.

325 "భావము స్పష్టముగా ఇదే," అని ప్రొఫెసర్ అలెగ్జాండర్ చెప్పుచున్నాడు, "ఇశ్రాయేలు ముగ్గురిలో ఒకడగును, లేక త్రివిధ కూటమిలో పాలుపొందువాడగును." గ్రీకు భాషలోని ఇట్టి సమాన వాడుకచేత పేతురు నోవహును "ఎనిమిదవవాడు" అనగా "ఎనిమిదిమందిలో ఒకడు" అని పిలిచెను (2 పేతురు 2:5). శాస్త్రీయ గ్రంథకర్తలనుండి ఇంకను ఇట్టి ఉదాహరణలు ఇవ్వవచ్చును, ఉదాహరణకు "అతడు పన్నెండవవాడుగా తన ఇంటికి వెళ్లెను" అనగా "మరి పదకొండు మందితో కూడ" అని. — సం.

326 "సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా ఎవనిని ఆశీర్వదించునో." — ఇంగ్లీషు అనువాదము. 327 బహుశా మన గ్రంథకర్త ఎఫెసీ. 2:10, యెషయా 17:7, యెషయా 64:7 లపై తన వ్యాఖ్యానములను సూచించుచున్నాడు. పుట. 26 చూడుము.