యెషయా 1

యెషయా 1

1. యూదా రాజులైన ఉజ్జియా, యోతాము, ఆహాజు, హిజ్కియా అనువారి దినములలో యూదానుగూర్చియు యెరూషలేమునుగూర్చియు ఆమోజు కుమారుడైన యెషయాకు కలిగిన దర్శనము.

1. Visio Isaiae filii Amoz, quam vidit super Iudam et Ierusalem in diebus Usiae, Iotham, Achaz, Ezechiae, regum Iuda.

2. ఆకాశమా, ఆలకింపుము; భూమీ, చెవియొగ్గుము; యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చియున్నాడు—నేను పిల్లలను పోషించి పెంచితిని, అయినను వారు నామీద తిరుగుబాటు చేసిరి.

2. Audite caeli, et ausculta terra; quia sic Dominus loquitur, Filios educavi et sustuli, ipsi tamen scelerate egerunt in me, (vel, rebellarunt contra me.)

3. ఎద్దు తన యజమానుని ఎరుగును, గాడిద తన యజమానుని తొట్టిని ఎరుగును; ఇశ్రాయేలు ఎరుగదు, నా ప్రజలు గ్రహింపరు.

3. Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe dominorum suorum: Israel non cognovit, populus meus non intellexit.

4. ఆహా, పాపిష్ఠి జనమా, దోషభారముగల ప్రజలారా, దుష్టుల సంతానమా, చెడిపోయిన పిల్లలారా! వారు యెహోవాను విడిచిపెట్టిరి, ఇశ్రాయేలు పరిశుద్ధ దేవునికి కోపము పుట్టించిరి, వెనుకకు తొలగిపోయిరి.

4. O gens scelesta, populus onustus iniquitate, semen malignorum, filii degeneres! dereliquerunt Iehovam, spreverunt (vel, provocarunt ad iram) sanctum Israelis, alienati sunt retrorsum.

5. మీరింక ఎందుకు దెబ్బలు తినవలెను? మీరు మరింతగా తిరుగుబాటు చేయుదురు. తలయంతయు రోగముగలది, హృదయమంతయు సొమ్మసిల్లియున్నది.

5. Quorsum adhuc vos percuterem? Adjicietis praevaricationem. Totum caput languori, et totum cor dolori.

6. అరకాలు మొదలుకొని తలవరకు దానిలో స్వస్థత ఏమియు లేదు; గాయములును దెబ్బలును చీముగారు పుండ్లును ఉన్నవి; అవి మూయబడలేదు, కట్టబడలేదు, తైలముతో మెత్తబరచబడలేదు.

6. A planta pedis usque ad caput nulla in eo sanitas. Vulnus, tumor, et saniosa plaga. Nec sunt emplastro curatae, nec circumligatae, nec oleo delinitae.

7. మీ దేశము పాడైపోయెను, మీ పట్టణములు అగ్నిచేత కాల్చబడెను; మీ భూమిని పరదేశులు మీ కన్నుల యెదుటనే మింగివేయుచున్నారు; అది పరదేశులచేత కూలద్రోయబడినట్లు పాడైయున్నది.

7. Terra vestra in vastitatem: Urbes vestrae igni succensae: terram vestram alieni devorant in conspectu vestro, redacta est in solitudinem, juxta subversionem exterorum.

8. సీయోను కుమార్తె ద్రాక్షతోటలో గుడిసెవలెను, దోసతోటలో పాకవలెను, ముట్టడింపబడిన పట్టణమువలెను విడువబడియున్నది.

8. Et residua manebit filia Zion, sicut tugurium in vinea, sicut diversorium in cucumerario, sicut civitas vastata.

9. సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా మనకు బహు కొంచెముగా శేషమును మిగిల్చియుండనియెడల, మనము సొదొమవలె నుండి గొమొఱ్ఱాను పోలియుందుము.

9. Nisi Dominus exercituum residuas nobis fecisset reliquias vel tantillas, quasi Sodoma fuissemus, et similes Gomorrhae.

10. సొదొమ అధిపతులారా, యెహోవా వాక్యము వినుడి; గొమొఱ్ఱా ప్రజలారా, మన దేవుని ధర్మశాస్త్రమునకు చెవియొగ్గుడి.

10. Audite verbum Domini, principes Sodomae: auscultate Legem Dei nostri, populus Gomorrhae.

11. విస్తారమైన మీ బలులు నాకెందుకు? అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు; పొట్టేళ్ల దహనబలులతోను క్రొవ్విన పశువుల క్రొవ్వుతోను నేను తృప్తిపొందియున్నాను; ఎద్దుల రక్తమైనను గొఱ్ఱెపిల్లల రక్తమైనను మేకపోతుల రక్తమైనను నాకిష్టము లేదు.

11. Quorsum mihi multitudo sacrificiorum vestrorum? dicit Dominus. Plenus sum holocaustis arietum, et adipe saginatorum animalium: nec sanguinem boum, aut ovium, aut hircorum desidero.

12. మీరు నా సన్నిధిని కనబడ వచ్చునప్పుడు నా ఆవరణములను త్రొక్కుటకు మీ చేతిలోనుండి దీనిని ఎవడు కోరెను?

12. Quando venitis ut appareatis coram facie mea, quis hoc e manu vestra requisivit? nempe conterere atria mea.

13. ఇకమీదట వ్యర్థమైన అర్పణలను తీసికొని రాకుడి; ధూపము నాకు హేయము; అమావాస్యలను విశ్రాంతిదినములను సమాజములకు పిలుపులను నేను సహింపజాలను; అది దోషము, పవిత్ర సంఘముకూడ.

13. Ne pergatis adducere oblationem vanitatis. Incensum abominatio est mihi. Neomeniam, et sabbathum, et solennes indictiones non potero: vana res est, nec conventum.

14. మీ అమావాస్యలను మీ నియామక పండుగలను నా ప్రాణము ద్వేషించుచున్నది; అవి నాకు భారముగా ఉన్నవి; వాటిని భరింపలేక అలసియున్నాను.

14. Neomenias vestras et solennia vestra odio habet anima mea: superfuerunt mihi loco oneris, fatigatus sum ferendo.

15. మీరు మీ చేతులు చాపునప్పుడు నేను నా కన్నులను మీకు మరుగుచేసికొందును; అవును, మీరు విస్తారముగా ప్రార్థన చేసినను నేను వినను; మీ చేతులు రక్తముతో నిండియున్నవి.

15. Cum expanderitis manus vestras, abscondam oculos meos a vobis. Etiamsi multiplicaveritis orationem, ego non exaudiam. Manus vestrae sanguine plenae sunt.

16. మిమ్మును కడుగుకొనుడి, శుద్ధులగుడి; మీ దుష్క్రియలను నా కన్నుల యెదుటనుండి తొలగించుడి; కీడుచేయుట మానుడి;

16. Lavate, mundemini, auferte malitiam studiorum vestrorum a conspectu oculorum meorum, desinite mala facere.

17. మేలుచేయ నేర్చుకొనుడి; న్యాయమును వెదకుడి; బాధింపబడినవారిని ఆదుకొనుడి; తండ్రిలేనివారికి న్యాయము తీర్చుడి; విధవరాలి పక్షమున వాదించుడి.

17. Discite benefacere: quaerite judicium: restituite (vel, dirigite) oppressum: jus dicite pupillo: tuemini viduam.

18. రండి, మనము కలిసి వాదించుదము అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు: మీ పాపములు సిందూరమువలె ఎఱ్ఱనివైనను అవి హిమమువలె తెల్లబడును; కెంపువలె ఎఱ్ఱనివైనను గొఱ్ఱెబొచ్చువలె అగును.

18. Venite, agedum, et disceptemus, dixit Dominus: si fuerint peccata vestra ut coccinum, quasi nix dealbabuntur: si rubicunda fuerint instar purpurae, quasi lana erunt.

19. మీరు ఇష్టపడి విధేయులైనయెడల దేశములోని మంచిపదార్థములను అనుభవింతురు: 19. Si volueritis, et audieritis, bonum terrae comedetis. 20. అయితే మీరు ఒప్పక తిరుగుబాటు చేసినయెడల ఖడ్గముచేత మింగివేయబడుదురు; యెహోవా నోరే దీనిని సెలవిచ్చెను.

Quod si nolueritis, et rebelles fueritis, gladio consummemini: quoniam os Domini loquutum est.

21. నమ్మకమైన పట్టణము ఎట్లు వేశ్యయాయెను! అది న్యాయముతో నిండియుండెను; నీతి దానిలో నివసించెను; ఇప్పుడైతే నరహంతకులు.

21. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis? plena judicio fuit: et aequitas pernoctavit (vel, habitavit) in ea; nunc autem homicidae.

22. నీ వెండి మష్టాయెను, నీ ద్రాక్షారసము నీళ్లతో కలుపబడియున్నది: 22. Argentum tuum versum est in scoriam, et vinum tuum est aqua mixtum.

23. నీ అధిపతులు తిరుగుబాటుదారులును దొంగలకు సహవాసులునై యున్నారు; ప్రతివాడును లంచమును ప్రేమించి బహుమానములను వెంటాడును; తండ్రిలేనివారికి న్యాయము తీర్చరు, విధవరాలి వ్యాజ్యము వారియొద్దకు రాదు.

23. Principes tui perversi, et socii furum: unusquisque diligit munus, et inhiat mercedibus: causam pupilli non judicant, nec causa viduae pervenit ad eos.

24. కాబట్టి ప్రభువును, సైన్యములకధిపతియు ఇశ్రాయేలుయొక్క బలిష్ఠుడునగు యెహోవా సెలవిచ్చున దేమనగా—ఆహా, నా విరోధులనుగూర్చి నేను ఆదరణ పొందెదను, నా శత్రువులకు ప్రతిదండన చేసెదను;

24. Propterea dicit Dominus, (vel, Dominator,) Iehovah exercituum, fortis Israel, Heu! consolationem capiam super hostibus meis, vindicabor de inimicis meis.

25. నా హస్తమును నీమీదికి త్రిప్పి, నీ మష్టును బొత్తిగా కరగించి శుద్ధిచేసి, నీ తగరమంతయు తీసివేసెదను;

25. Convertam manum meam super te: purgabo ad liquidum scoriam tuam, et auferam omne stannum tuum.

26. మొదట నుండినట్లు నీ న్యాయాధిపతులను, ఆదియందు నుండినట్లు నీ ఆలోచనకర్తలను నేను మరల నియమించెదను; అటుపిమ్మట నీవు నీతిగల పట్టణమనియు నమ్మకమైన నగరమనియు పిలువబడుదువు.

26. Et restituam judices tuos sicut a principio, et consiliarios tuos ut ab initio. Tum dicetur de te, Civitas justitiae, urbs fidelis.

27. సీయోను న్యాయముచేత విమోచింపబడును, దాని పశ్చాత్తాపులు నీతిచేత విమోచింపబడుదురు.

27. Sion in judicio redimetur, et qui reducentur ad eam, in justitia. 28. అతిక్రమము చేయువారికిని పాపులకును కలుగు నాశనము ఏకముగానే వచ్చును; యెహోవాను విడిచినవారు నశించిపోవుదురు.

28. Contritio autem praevaricatorum et sceleratorum simul fiet; et qui a Domino defecerunt consumentur.

29. మీరు కోరుకొనిన సింధూర వృక్షములనుగూర్చి వారు సిగ్గుపడుదురు, మీరు ఏర్పరచుకొనిన తోటలనుగూర్చి మీరు అవమానమొందుదురు.

29. Nempe pudifient ab arboribus quas concupivistis, et ignominia afficiemini a lucis quos elegistis.

30. ఆకు వాడిపోయిన సింధూర వృక్షమువలెను నీళ్లులేని తోటవలెను మీరు అగుదురు.

30. Eritis certe sicut arbor cujus folium marcessit, et sicut lucus non habens aquas.

31. బలవంతుడు సెణుపనారవలెను వాని పనివాడు నిప్పురవ్వవలెను ఉండును; ఆ రెండును ఏకముగా కాలిపోవును, వాటిని ఆర్పువాడు ఎవడును ఉండడు.

31. Eritque fortis vester (alias, Deus) sicut stuppa; et fictor ejus quasi scintilla; et comburentur ambo, nec erit qui extinguat.

1. యెషయా దర్శనము. హెబ్రీ పదమైన חזון (chazon) “చూచెను” అనుదాని అర్థమైన חזה (chazah) అను ధాతువునుండి వచ్చినదై, అక్షరార్థముగా దర్శనమైనను, సాధారణముగా ప్రవచనము అని అర్థమిచ్చును. ఏలయనగా, ఏదైనా అసాధారణ సంఘటనకు నిర్ధారణ కలుగవలెనని దేవుడు సంకల్పించినప్పుడు ప్రవక్తలకు సంకేతరూపముగా అనుగ్రహింపబడిన ప్రత్యేక దర్శనములను గూర్చి లేఖనము ప్రస్తావించునపుడు, מראה (mar-ah), అనగా దర్శనము అను పదము వాడబడును. ఉదాహరణములను పెంచక, ప్రవచనమును సాధారణముగా గూర్చిన ఒక భాగమున, חזון (chazon), అనగా దర్శనము, అరుదుగా కలుగుచుండెను గనుక దేవుని వాక్కు అరుదైనదాయెనని గ్రంథకర్త చెప్పుచున్నాడు. (1 సమూయేలు 3:1.) కొంచెము తరువాత, దేవుడు సమూయేలునకు తన్ను బయలుపరచుకొనిన దర్శనమును సూచించుటకు מראה (mar-ah) అను పదము వాడబడెను. (1 సమూయేలు 3:15.) బయలుపాటు యొక్క రెండు సామాన్య విధములైన దర్శనమునకును స్వప్నమునకును భేదము చూపునపుడు, మోషే దర్శనమును (מראה) ప్రత్యేక విధానముగా చెప్పుచున్నాడు. (సంఖ్యాకాండము 12:6.) అయినను పూర్వము ప్రవక్తలకు ראה (haroeh), అనగా దీర్ఘదర్శి అను పేరు ఇయ్యబడుచుండెనని స్పష్టము (1 సమూయేలు 9:9); అయితే దేవుడు తన ఆలోచనను వారికి సన్నిహితముగా బయలుపరచెను గనుక అది విశేషార్థముగా ఇయ్యబడిన పేరు.

ప్రస్తుత భాగమునకు సంబంధించినంతవరకు, ఈ పదము ఉపదేశముయొక్క నిశ్చయతను సూచించునని నిస్సందేహము; అనగా ఈ గ్రంథములో యెషయాకు దేవుడే స్వయముగా తెలియజేయనిదేదియును లేదని చెప్పినట్లే. కాబట్టి ఈ పదముయొక్క మూలార్థము గమనింపదగినది; ఏలయనగా ప్రవక్తలు తమ ఇష్టముచొప్పున మాటలాడలేదనియు, తమ స్వకల్పనలనుండి గ్రహింపలేదనియు, తమంతట తాము గ్రహింపజాలని సంగతులను గ్రహించునట్లు దేవుడు వారి కన్నులను తెరచి వారికి వెలుగిచ్చెననియు దీనివలన నేర్చుకొనుచున్నాము. ఈ ప్రకారము యెషయా శీర్షిక, ఈ గ్రంథ ఉపదేశము మానవ తర్కములను కాక దేవుని వాక్కులను కలిగియున్నదని మనకు సిఫార్సు చేయుచున్నది; దేవుని ఆత్మచేత బయలుపరచబడినదే తప్ప మరేదియు ఇందులో లేదని మనకు నమ్మకము పుట్టించుటకే ఇది.

యూదానుగూర్చి. “యూదాకు” అని అనువదించినను భేదము స్వల్పమే; ఏలయనగా ఈ ఉపసర్గ (על, al) కు రెండు అర్థములున్నవి, భావమెప్పటికిని ఈ గ్రంథములోని సమస్తము యూదాకును యెరూషలేమునకును విశేషముగా చెందినదనియే. ఈ గ్రంథమంతటను బబులోనునకును ఐగుప్తునకును తూరునకును ఇతర పట్టణములకును దేశములకును సంబంధించిన అనేక సంగతులు చెదరియున్నను, ఆ స్థలములను శీర్షికలో స్పష్టముగా లెక్కించుట అవసరమైనది కాదు; ప్రధాన విషయమును ప్రకటించుటయు, యెషయా విశేషముగా ఎవరియొద్దకు, అనగా యెరూషలేమునకును యూదులకును, పంపబడెనో వివరించుటయు మాత్రమే కావలసినది. ఆయన ప్రవచనములలోని తక్కిన సమస్తమును యాదృచ్ఛికమైనదనియు ప్రధాన విషయమునకు పరాయిదనియు చెప్పవచ్చును.

అయినను ఇతర జనములకు రాబోవు విపత్తులను వారికి తెలియజేయుట ఆయన పరిచర్యకు విరుద్ధము కాదు; అదే విధముగా ఆమోసు యూదులకు పంపబడకపోయినను వారిని విడిచిపెట్టనప్పుడు తన పిలుపుయొక్క పరిధిని దాటలేదు. (ఆమోసు 2:4, 5.) మరింత సుపరిచితమైన ఉదాహరణము పేతురు పౌలుల పిలుపులో కనబడుచున్నది; వీరిలో మొదటివాడు యూదులకును రెండవవాడు అన్యజనులకును నియమింపబడెను. (గలతీయులకు 2:8.) అయినను పేతురు అన్యజనులకు ప్రకటించుటవలన, అనగా ఉదాహరణమునకు కొర్నేలీయునియొద్దకు వెళ్లినప్పుడు, తన పరిచర్యయొక్క హద్దులను మీరలేదు (అపొస్తలుల కార్యములు 10:17); పౌలును తాను ఏ పట్టణములో ప్రవేశించినను వెంటనే యూదులయొద్దకు వెళ్లి వారికి తన సేవను అర్పించినప్పుడు హద్దు మీరలేదు. (అపొస్తలుల కార్యములు 13:5; 14:1; 17:2, 10; 18:4, 19.) యెషయాను కూడ ఈ దృష్టితోనే చూడవలెను; ఏలయనగా ఆయన యూదులకు బోధించుటకు జాగ్రత్తపడి తన కృషిని స్పష్టముగా ఆ లక్ష్యమువైపే త్రిప్పుచున్నను, ఇతర జనములనుగూర్చి ప్రసంగవశాత్తు ప్రస్తావించినప్పుడు తన సరియైన హద్దులను అతిక్రమింపడు.

యూదాను గూర్చియు యెరూషలేమును గూర్చియు. ఆయన యూదా అనుదానిని జనమంతటికిని, యెరూషలేమును రాజ్యములోని ప్రధాన పట్టణమునకును ఉపయోగించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన యెరూషలేమునకును యూదులకును భేదము చూపక, దానిని విశేషముగా (κατ᾿ ἐξοχὴν) రాజధానిగా పేర్కొనుచున్నాడు; నేటి కాలమున ఒక ప్రవక్త ఫ్రాన్సు రాజ్యమునకును ఆ జనముయొక్క రాజధానియైన పారిస్‌కును సంబోధించినట్లే. ఇది మిక్కిలి ప్రాముఖ్యమైనది; ఏలయనగా యెరూషలేము నివాసులు తమ్మును నిందారహితులనుగా ఎంచుకొని, లేక తమ ఉన్నత స్థానమునుబట్టి చట్టములకు అతీతులమని తలంచుకొని, సామాన్యులగు ప్రజలను సాదా ప్రవక్తలవలన ఉపదేశము పొందుటకు పంపకుండునట్లు ఇది ఉపకరించెను. అయితే యెరూషలేము బెన్యామీను గోత్రములో ఉన్నందున ప్రత్యేకముగా పేర్కొనబడెనని తలంచుట పొరపాటు; ఏలయనగా దావీదు సంతతికి లోబడియున్న ఆ గోత్రము యొక్క అర్ధభాగము యూదా అను పేరు క్రిందనే చేరియున్నది.

2. ఆకాశమా, ఆలకింపుము. ప్రవక్తలందరు చేయుచుండునట్లు యెషయా ఇక్కడ మోషేను అనుకరించెను; మోషే యొక్క ఆ ప్రసిద్ధ కీర్తనను ఆయన సూచించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు; అందులో మోషే ఆరంభముననే ప్రజలకు విరోధముగా ఆకాశమును భూమిని సాక్షులుగా పిలుచుచున్నాడు:

ఆకాశములారా, చెవియొగ్గుడి, నేను మాటలాడెదను; భూమీ, నా నోటి మాటలను వినుము. (ద్వితీయోపదేశకాండము 32:1.)

ఇది నిస్సందేహముగా మిక్కిలి తీవ్రమైన ప్రతిజ్ఞ; ఏలయనగా దీని భావమేమనగా, మనుష్యులకు ఇప్పుడు చెవులు లేవు లేక వారి ఇంద్రియములన్నియు పోయినవి గనుక, మూగవైనవియు అనుభూతిలేనివియునైన భూతములవైపు ఉభయులును తిరుగుచున్నారు. కావున ప్రవక్త దీనిని, అనుభూతిలేని భూతములనైనను ఆశ్చర్యముతో నింపవలసిన ఒక అసాధారణమైన, భయంకరమైన సంగతిగా చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా, తమకు ఇన్ని మేలులు చేసిన దేవునిపై ఇశ్రాయేలీయులు తిరుగుబాటు చేయుటకంటె అధిక భయంకరమైనది ఏది? ఆకాశమువలన దూతలనియు భూమివలన మనుష్యులనియు తలంచువారు ఈ మాటల భావమును మరీ తగ్గించి, వాటి బలమును గాంభీర్యమును నాశనము చేయుచున్నారు.

యెహోవా సెలవిచ్చియున్నాడు అను మాటలతో వాక్యభాగము ముగియునని వ్యాఖ్యాతలు దాదాపు అందరును ఎంచుదురు; యెహోవా తన పరిశుద్ధ నోరు తెరచిన మరుక్షణమే అందరును ఆయన స్వరమును వినుటకు శ్రద్ధ చూపవలెనని ప్రవక్త సూచించినట్లే. నిశ్చయముగా ఈ భావము మరింత నిండైనదిగా కనబడును; అయితే సందర్భము ఆ మాటలను మరియొక విధముగా జోడించవలెనని కోరుచున్నది; అనగా వినుడి అను మాట ఏ ప్రసంగమునైనను సాధారణముగా సూచింపక, వెంటనే వచ్చు ఆరోపణను మాత్రమే సూచించునట్లు. కావున భావమేమనగా, యెహోవా తెచ్చు ఫిర్యాదును వినుడి: నేను పిల్లలను పోషించి పెంచితిని, ఇత్యాది. ఏలయనగా ఆయన ఒక మహా విపరీతమును వివరించుచున్నాడు; అది ఆయనను ఎంత భయముతో నింపుచున్నదనగా, ప్రకృతికి విరుద్ధముగా నిర్జీవ సృష్టిని సాక్షులుగా పిలువవలసివచ్చెను.

మూగవైనవియు నిర్జీవములునైన వస్తువులను ఆయన సంబోధించుటయందు ఎవరికిని ఆశ్చర్యము కలుగకుండునట్లు, దేవుని స్వరము మూగ సృష్టికి సైతము వినబడునని అనుభవము మిక్కిలి స్పష్టముగా చూపుచున్నది; ప్రకృతి క్రమము అనగా లోకములోని ప్రతి భాగము ఆయనకు చెల్లించు విధేయతయే గాని మరేదియు కాదు; కాబట్టి ఆయన పరమాధికారము ప్రతిచోటను ప్రకాశించుచున్నది; ఏలయనగా ఆయన ఆజ్ఞచొప్పున భూతములు తమకు విధింపబడిన నియమమును గైకొనును, ఆకాశమును భూమియు తమ కర్తవ్యమును నెరవేర్చును. భూమి తన ఫలములనిచ్చును; సముద్రము తన నియమిత సరిహద్దులను దాటి పొర్లదు; సూర్యచంద్రనక్షత్రములు తమ మార్గములలో సంచరించును; ఆకాశములును నిర్ణీత కాలములలో తిరుగుచున్నవి; ఇవన్నియు వివేచనయు తెలివియు లేనివైనను అద్భుతమైన కచ్చితముతో నడచుచున్నవి. అయితే వివేచనయు తెలివియు కలిగిన మనుష్యుడు, ఎవని చెవులలోను హృదయములోను దేవుని స్వరము తరచుగా ధ్వనించునో వాడు, ఇంద్రియములు పోయినవానివలె చలింపక, ఆయనకు లోబడుటకు మెడ వంచలేకున్నాడు. మొండివారిపైనను తిరుగుబాటుదారులపైనను మూగవియు నిర్జీవములునైన సృష్టులు సాక్ష్యమిచ్చును; ఈ ప్రతిజ్ఞ వ్యర్థము కాలేదని వారు ఒకనాడు గ్రహించునట్లు.

నేను పోషించితిని. అక్షరార్థముగా, నేను వారిని గొప్పవారినిగా చేసితిని అని యున్నది; కాని ఆయన పిల్లలనుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడు గనుక, నేను పోషించితిని, లేక, నేను పెంచితిని అనుదానికంటె మంచి అనువాదము దొరకదు; లాటిన్‌భాషీయులు “పోషించు” అను క్రియకు బదులుగా పిల్లలను “పెంచు” అను పదబంధమును వాడుదురు. అయితే ఆయన తరువాత తాను వారికి సమృద్ధిగా అనుగ్రహించిన ఇతర మేలులను పేర్కొనుచున్నాడు; అనగా ఆయన వారికి ఆహారమును సామాన్య జీవనాధారములను ఇచ్చి కరుణగల తండ్రి చేయు పనిని చేయుటయేగాక, వారిని గౌరవనీయమైన స్థానమునకు ఎదిగింపను ప్రయత్నించెనని చెప్పినట్లే. ఏలయనగా వారియెడల చూపిన ప్రతి విధమైన దయలోను ఆయన తనను తాను ఖాళీచేసికొనినట్లే; ఆయన మరియొక చోట వారిని ఈలాగు నిందించుచున్నాడు,

10 Feci magnos. “ఫేచి” (నేను చేసితిని) అను పదము పీహేల్ రూపమగు גדלתי (giddalti) యొక్క బలమును చూపుచున్నది; అది ఇతర స్థలములలోవలె హిఫీల్ రూపమగు הגדלתי (higdalti) యొక్క అర్థమునకు సమీపించును. — సం.

నేను నా ద్రాక్షతోటకు చేయనిదేమి చేయవలసియుండెను? (యెషయా 5:4.) ఇట్టి నింద యెహోవా సమస్త జనములమీద మోపవచ్చును; ఏలయనగా వారందరిని ఆయన పోషించుచున్నాడు, అందరిపైనను అధికమైన విస్తారమైన మేలులు కుమ్మరించుచున్నాడు. అయితే ఆయన ఇశ్రాయేలీయులను విశేషరీతిగా ఏర్పరచుకొనెను, తన కుటుంబములో దత్తత చేసికొనుటవలన వారిని ఇతరులకంటె ప్రాధాన్యము చూపెను, తన అత్యంత ప్రియ పిల్లలనుగా వారిని చూచెను, తన రొమ్మున వారిని మృదువుగా పోషించెను, ఒక్క మాటలో, సమస్త విధములైన ఆశీర్వాదములను వారికి అనుగ్రహించెను.

ఈ మాటలను మన కాలమునకు అన్వయించుకొనునపుడు, మన స్థితి యూదులు పూర్వము అనుభవించిన స్థితికి సమానమా, లేక అంతకంటె ఉన్నతమా అని మనము విచారింపవలెను. దేవుని కుటుంబములో వారికి కలిగిన దత్తత, ఆయన ఆరాధన పవిత్రతను కాపాడుకొనుటకు వారిని బద్ధులను చేసెను. మన బాధ్యత రెండు రెట్లు; ఏలయనగా మనము క్రీస్తు రక్తముచేత విమోచింపబడినవారమైనందున మాత్రమేగాక, ఒకసారి మనలను విమోచించినవాడు తన సువార్తనిచ్చి మనకు మేలు చేయ సంతోషించుచున్నాడు; ఈ విధముగా ఇంకను అజ్ఞానముచేత గ్రుడ్డివారుగా ఉండనిచ్చుచున్న వారందరికంటె మనలను ఆయన ఎక్కువగా ఎంచుచున్నాడు. ఈ సంగతులను మనము అంగీకరింపనియెడల మనకు ఎంత కఠినమైన శిక్ష తగును? ఏలయనగా మనపై కుమ్మరింపబడిన దేవుని కృప ఎంత పూర్ణమైనదియు సమృద్ధియైనదియో, అది మనపై మోపు కృతఘ్నత అంత గొప్పదగును.

వారు తిరుగుబాటు చేసిరి. జెరోము దీనిని వారు తిరస్కరించిరి అని అనువదించును; అయితే פשע (pashang) అనుదాని అర్థము దానికంటె అధికమని, అనగా తిరుగుబాటు అని, అనేక వాక్యభాగములనుబట్టి స్పష్టమే. ఏ దయాకార్యములచేతను వారు విధేయతలో నిలుపబడలేదనియు, తండ్రి యింటిని విడిచి వెళ్లి తన సరిదిద్దుకొనుటకు ఆశయే లేదని చాటుకొను కుమారునివలె వారు పూర్తిగా విముఖులై దూరమైరనియు దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు. పిల్లలు తమ తండ్రికి, అందును అంత దయగలవాడును తన కుటుంబముపై నిరంతరము శ్రద్ధ చూపువాడునగు తండ్రికి, విధేయులు కాకుండుట నిజముగా భయంకరమైన సంగతి. పొందిన ఉపకారమును గుర్తింపకుండుట ప్రకృతి విరుద్ధమైన భయంకరమని లైకుర్గస్ కృతఘ్నులకు వ్యతిరేకముగా ఒక చట్టము చేయుటకు నిరాకరించెను. తన తండ్రికి కృతఘ్నుడైన బిడ్డ కాబట్టి రెండు రెట్లు భయంకరుడు; అయితే దయగలవాడును ఉదారుడునగు తండ్రికి కృతఘ్నుడైన బిడ్డ మూడు రెట్లు భయంకరుడు. ఏలయనగా ఆయన పిల్లలు అను పదమును వారిని గౌరవించుటకు వాడలేదు, ఆ తిరుగుబాటును మరింత స్పష్టముగాను మరింత అసహ్యకరమైన రంగులలోను చూపుటకే వాడెను.

11 Educavi, vel sustuli. 12 Enutrire. 13 Tollere liberos. 14 మన గ్రంథకర్త ప్రవక్త గ్రంథమునకు తన లాటిన్ అనువాదములో (33వ పుట చూడుము) ఈ పదమును “scelerate egerunt in me” — “వారు నాపట్ల దుర్మార్గముగా ప్రవర్తించిరి” అని అనువదించి, అంచున “rebellarunt contra me” — “వారు నాపై తిరుగుబాటు చేసిరి” అని వ్రాసెను. ఈ రెండు అనువాదములలో దేనినైనను ప్రస్తావింపక, ఇక్కడ ఆయన మూడవదానిని, అనగా “defecerunt” — “వారు విడిచిపోయిరి” అనుదానిని ప్రవేశపెట్టెను; దీనికి ఆధారములను చూపుట సులభము. హోషేయ 14:10 లోని కృదంతము פושעים (poshegnim) ను అబెన్ ఎజ్రా (బుక్స్టార్ఫ్ ఉదాహరించినట్లు) מהרשות, שיוצאים (sheyotzeim meharshoth) అని, అనగా అధికారమునుండి తొలగిపోవువారు, న్యాయమైన పాలకుని అధికారమును తృణీకరించువారు లేక ఎదిరించువారు అని నిర్వచించెను. — సం. 15 Spreverunt.

3. ఎద్దు తన యజమానుని ఎరుగును. ఈ పోలిక తిరుగుబాటు యొక్క నేరమును మరింత బలముగా చూపుచున్నది; ఏలయనగా యెహోవా తన ప్రజలను అన్యజనులతో పోల్చియుండవచ్చును; కాని ఆయన వారిని మూగ జంతువులతో పోల్చి, జంతువులకంటె వారు మందబుద్ధులని ప్రకటించినప్పుడు మరింత కఠినముగా నున్నాడు. జంతువులకు వివేచనయు తెలివియు లేకపోయినను, కనీసము తమను పోషించువారిని గుర్తించునంతవరకు అవి ఉపదేశము పొందగలవు. కాబట్టి దేవుడు ఈ ప్రజలను కొట్టములో పోషించుటయేగాక, తండ్రి తన కుమారులయెడల చూపు సమస్త దయతోను వారిని పెంచి, వారి కడుపులను నింపుటయేగాక, ప్రతిదినము ఆత్మసంబంధమైన ఆహారమును కూడ వారికి సమకూర్చెను గనుక, వారు ఇంత మిక్కిలి మందగతులని గ్రహించి, మనుష్యుల పాఠశాలలో కాక జంతువుల పాఠశాలలో ఉపదేశము పొందుటకే వారు తగుదురని ఆయన న్యాయముగా ఎంచుచున్నాడు; కావున తమ కర్తవ్యమేమో వారియొద్ద నేర్చుకొనుటకు ఎద్దుల యొద్దకును గాడిదల యొద్దకును వారిని పంపుచున్నాడు. దీనికి ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు; ఏలయనగా జంతువులు తరచుగా మనుష్యులకంటె ప్రకృతి క్రమమును ఎక్కువ సరిగా గైకొనును, ఎక్కువ దయను చూపును.

ఉదాహరణములను పెంచక, యెషయా ఇక్కడ పేర్కొనినదానిని గమనించుట చాలును: జంతువులు మిక్కిలి మందమును బుద్ధిహీనమునైనవైనను, తమ యజమానులకును తమ సంరక్షకులకును లోబడును. అయితే అవి మనుష్యులను మించి ఉన్న ఇతర విషయములను గమనింప ఇష్టపడినయెడల, ఎన్నింటిని కనుగొందుము? ఏ జంతువును తన జాతిపట్ల క్రూరముగా ఉండదనుటకును, తన పోలికను మరియొక దానిలో గుర్తించుననుటకును కారణమేమి? తమ పిల్లలను పెంచుటలో అన్ని జంతువులును సాధారణముగా ఇంత శ్రద్ధ వహించునపుడు, తల్లులు ప్రకృతి స్వరమును మానవత్వమును మరచి తమ పిల్లలను విడిచిపెట్టుట తరచు సంభవించుటకు కారణమేమి? తమ ప్రాణమును బలమును నిలుపుకొనుటకు చాలినంతకంటె ఎక్కువ ఆహారపానీయములను అవి తీసికొనవని, మనుష్యులైతే తమ్మును తాము కడుపునిండ మేసికొని తమ శరీర స్వభావమును పూర్తిగా చెరుపుకొనుచున్నారనుటకు కారణమేమి? ఒక్క మాటలో, ప్రకృతి తమకు విధించిన నియమములను అవి ఏ విషయములోను అతిక్రమింపవనుటకు కారణమేమి?

లేఖనముల నిజమైన భావమును పక్కకు నెట్టుటకును, దేవుని మర్మములన్నిటిని తమ మూర్ఖపు కల్పనలతో చెరుపుటకును అలవాటుపడిన పోపు మతస్థులు ఇక్కడ ఒక అసంబద్ధమైన కథను కల్పించిరి; ఏలయనగా క్రీస్తు పుట్టినపుడు పశువుల పాకలోని ఎద్దులును గాడిదలును ఆయనను ఆరాధించెనని వారు అబద్ధముగా చెప్పుదురు; దీనివలన తాము ఘనమైన గాడిదలమని వారే చూపుకొనుచున్నారు. (నిజముగా వారు తాము కల్పించిన గాడిదను అనుకరించవలెనని నేను కోరుచున్నాను; ఏలయనగా అప్పుడు వారు క్రీస్తును ఆరాధించు గాడిదలు అగుదురు గాని, ఆయన దైవాధికారమునకు విరుద్ధముగా మడమ ఎత్తరు.) ఏలయనగా ఇక్కడ ప్రవక్త అద్భుతములనుగూర్చి కాక ప్రకృతి క్రమమునుగూర్చియే మాటలాడుచున్నాడు; ఆ క్రమమును త్రోసివేయువారు భయంకర జీవులుగా ఎంచబడవచ్చునని ప్రకటించుచున్నాడు. క్రీస్తు అధికారమును హెచ్చించుటకై మనము క్రొత్త అద్భుతములను కల్పింపరాదు; ఏలయనగా నిజమును అబద్ధముతో కలిపినయెడల రెండింటిని

నమ్మకపోవు అపాయము కలుగును; అట్టి అద్భుతమేదైనను జరిగియున్నయెడల సువార్తికులు దానిని వ్రాసియుందురనుటలో కూడ సందేహము లేదు.

ఇశ్రాయేలు ఎరుగదు. ఆ జంతువులతో ఆయన పోల్చుచున్న ఇశ్రాయేలు అను పేరు నొక్కి చెప్పబడినది. అబ్రాహాము సంతతి ఈ పేరుతో పిలువబడుట ఎంత గౌరవప్రదమో మనకు తెలియును; ఏలయనగా పరిశుద్ధ పితరుడు కుస్తీపట్టులో దూతను ఓడించెను గనుక దేవుడు ఆయనకు ఈ పేరును ఇచ్చెను. (ఆదికాండము 32:28.) కాబట్టి జారజులును తిరుగుబాటుదారులునైన పిల్లలు ఆ గౌరవమును గూర్చి అబద్ధపు గొప్పలు చెప్పుకొనుట అంతే ఎక్కువ అవమానకరము. మొదటిది, పరోక్ష గద్దింపు ఉన్నది; ఏలయనగా పరిశుద్ధుడైన ఆ మనుష్యునితో ఏమాత్రమును పోలిక లేనివారు ఆయన పేరును ధరించుట తప్పు మాత్రమేగాక, తాము అత్యంత విలువైన ఆశీర్వాదములను పొందిన దేవునియెడల వారు కృతఘ్నులు. రెండవది, ఒక పరోక్ష పోలిక కూడ సూచింపబడినది; ఏలయనగా ఇతర జనములన్నిటికంటె వారి స్థానము ఎంత ఉన్నతముగా హెచ్చింపబడెనో, ఇశ్రాయేలు అను గౌరవనామముతో ఇతర జనములనుండి వారిని వేరుపరచి చెప్పుట ద్వారా సూచింపబడు అవమానము అంత గొప్పది.

గ్రీకు అనువాదకులు నన్ను అను పదమును చేర్చిరి; కాని ఆయన ముందు చెప్పినదానినే ఇక్కడ పునరుక్తి చేయుట నాకు ఇష్టము: ఇశ్రాయేలు తన యజమానుని, అనగా దేవుని, ఎరుగదు; తన తొట్టిని, అనగా తాను ఎవరిమధ్య పెంచబడెనో, ఎవరియొద్దకు ఆకర్షింపబడవలెనో ఆ సంఘమును ఎరుగదు; అయితే ఆ జంతువులు తమను పోషించు యజమానిని గుర్తించి, తాము మేపబడిన స్థలమునకు ఇష్టపూర్వకముగా తిరిగివచ్చును.

4. ఆహా, పాపిష్ఠి జనమా! ఆయన వారి నేరమును ఇదివరకే చాలినంత కఠినముగా గద్దించియున్నను, దానిని మరింత బయలుపరచుటకై ఆశ్చర్యార్థకమును జోడించి, అట్టి నీచమైన కృతఘ్నతయు దుష్టత్వమునుగూర్చి తనకున్న అసహ్యమును ఇంకను బలముగా తెలియజేయుచున్నాడు. הוי (hoi) అను అవ్యయము దుఃఖమును సూచించునని కొందరు తలంచుదురు; జెరోము దానిని vae (అయ్యో) అని అనువదించును; కాని నాకైతే అది కొంతవరకు ఆశ్చర్యముచేతను కొంతవరకు దుఃఖముచేతను పుట్టిన ఆశ్చర్యార్థకమని చెప్పుట చాలును. ఏలయనగా క్రియ యొక్క నీచత్వము సాదా మాటలలో చెప్పజాలనంతగా ఉన్నప్పుడు, లేక మన దుఃఖపు లోతుకు తగిన మాటలు మనకు లేనప్పుడు, మనము పెద్దకేకలు వేయుదుము. మనము దుష్ట జనము అని అనువదించినచోట గ్రీకులు ἁμαρτωλὸν, అనగా పాపి అని అనువదించిరి; వల్గేటు అనువాదము కూడ అదియే. అయితే హెబ్రీ పదము నేరమునకు అప్పగింపబడినవారిని సూచించును; మరియు ప్రవక్త నిస్సందేహముగా వారిపై భ్రష్టమైన దుష్టత్వమును ఆరోపించుచున్నాడు.

దోషభారముగల ప్రజలు. ఈ రూపకాలంకారముయొక్క బలమును గమనింపవలెను; ఏలయనగా వారు తమ దోషమునందు లోతైన బురదలోవలె మునిగియున్నారని మాత్రమే కాక, సులభముగా తప్పుదారి పట్టువారికి తరచు సంభవించునట్లు పొరపాటుచేతనో అజాగ్రత్తచేతనో కాక, వారు స్థిరమైన మనస్సంకల్పముతో తమ తిరుగుబాటును కొనసాగించుచున్నారని కూడ ఆయన వారిపై నింద మోపుచున్నాడు; అనగా వారు పాపమునకు దాసులు లేక దుష్టకార్యము చేయుటకు అమ్ముడుపోయినవారు అని చెప్పినట్లే.

ఆయన దుష్టుల సంతానము అని చేర్చినపుడు, దుష్ట సంతానము అని ఆయన భావము. ఇతరులు, మరింత చాతుర్యముతో, ఈ భాగమునకు ఈ అర్థమునిచ్చుదురు: వారు జారజులు, ఆయనకు బంధువులు కారు గనుక, అబ్రాహాము పిల్లలలో స్థానము పొందుటకు అయోగ్యులని ప్రకటింపబడిరి; వారు ఇతర స్థలములలో కనాను సంతానమనియు పిలువబడి, అన్యజనుల సంతతివలెను పరదేశుల సంతతివలెను సున్నతిలేనివారని నిందింపబడుదురు (యిర్మీయా 9:26). అయితే “మంచివారి పిల్లలు” అను పదబంధమును “మంచి పిల్లలు” అనుదానికి హెబ్రీయులు వాడుట అలవాటు; ఈ వ్యక్తీకరణ రీతిని గ్రీకులు అనుకరించిరి.

కాని ఇశ్రాయేలు నన్ను ఎరుగదు, ప్రజలు నన్ను గ్రహింపరు.

17 ఇది సెప్టువజింటు అనువాదమునకు మిక్కిలి సమీపముగా ఉన్నది,

క్షీణించిన పిల్లలు. משחיתים (mashchithim) అను పదము అక్షరార్థముగా చెరుపువారు అని అర్థమిచ్చును; కాబట్టి అనువాదకులు తమ్మును తాము, లేక తమ పనులను అను పదమును చేర్చుదురు. అయితే క్షీణించిన అనునది మరింత తగిన అనువాదమని నేను ఎంచుచున్నాను; ఏలయనగా వారు తమ తల్లిదండ్రులను ఏమాత్రమును పోలనంతగా భ్రష్టులైరని ప్రవక్త భావము. ఆయన తన జనమునకు ఇచ్చిన ఈ నాలుగు విశేషణములు ఏమాత్రమును గౌరవప్రదములు కావు; అవి వారు తమ్మునుగూర్చి కలిగియున్న అభిప్రాయమునకు మిక్కిలి భిన్నమైనవి. కపటులను మనము లేపవలసిన విధము ఇదియే; వారు ఎంత తమ్మును తాము ముఖస్తుతి చేసికొందురో, దేవుని భయము చేత ఎంత దూరముగా నియంత్రింపబడుదురో, అంతగా మాటల పిడుగులను వారికి వ్యతిరేకముగా ప్రయోగింపవలెను. అట్టివారిపై సౌమ్యమైన బోధ ఏ ఫలితమును ఇవ్వదు, సాధారణ హెచ్చరిక వారిని కదిలింపదు. వారు సామాన్యముగా మారువేషముగాను వ్యర్థమైన గొప్పలకు ఆధారముగాను వాడుకొను తమ పరిశుద్ధత, నీతి, జ్ఞానములనుగూర్చిన ఆ అబద్ధపు నమ్మకమును కూడ తొలగింపవలెను.

వారు యెహోవాను విడిచిపెట్టిరి. తాను వారిని ఇంత తీక్షణతతోను కఠినత్వముతోను ఎందుకు గద్దించుచున్నాడో కారణము ఆయన చూపుచున్నాడు. వారు తరచు చేయునట్లు తాను మితిమీరిన కఠినత్వముతోను క్రూరత్వముతోను వ్యవహరింపబడుచున్నామని వారు ఫిర్యాదు చేయకుండునట్లే అది. మొదట సమస్త కీడులకు మూలమైన దానిని, అనగా వారు దేవునినుండి తొలగిపోవుటను, ఆయన వారిపై మోపుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని హత్తుకొనియుండుటయే నీతి యొక్క అత్యున్నత పరిపూర్ణత, మోషే పలికిన యీ మాటలకు అనుగుణముగా: ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలూ, నీవు ఆయనను హత్తుకొనియుండవలెనని తప్ప నీ దేవుడు నిన్ను మరి ఏమి అడుగుచున్నాడు? 19 అట్లే మనము ఆయనను విడిచి తొలగినప్పుడు మనము సంపూర్ణముగా నాశనమగుదుము. ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశము యూదులు ఒక్క నేరమునకు మాత్రమే అపరాధులని ఒప్పించుట కాదు, వారు సంపూర్ణముగా భ్రష్టులని చూపుటయే.

ఇశ్రాయేలు యొక్క పరిశుద్ధుని వారు కోపమునకు రేపిరి అను తరువాతి మాటలు, ఆ పదమును కోపమునకు రేపుట అని గాని తృణీకరించుట అని గాని అనువదించినను (ఈ రెండవదానినే నేను ఎంచుకొందును), వారి పాపమును మరింత బలముగా ప్రకాశింపజేయుటకే నిస్సందేహముగా చేర్చబడినవి; ఏలయనగా సమస్త జనములలోనుండి వారిని మాత్రమే తన కుటుంబములోనికి దత్తత చేసికొనుటకు ఎన్నుకొనిన ఆయన కనికరమును తృణీకరించుట సిగ్గుమాలిన నీచత్వము. తనను తాను ఇశ్రాయేలు యొక్క పరిశుద్ధుడని పిలుచుకొనుటకు గల కారణము కూడ ఇదే; తనతో నిబంధనలోనికి వారిని చేర్చుకొనుటవలన ఆయన అదే సమయములో తన పరిశుద్ధతతో వారిని అలంకరించియుండెను; ఏలయనగా ఈ నామము ఎక్కడ కనబడినను అది ఫలితమును బట్టియే ఆయనకు ఆరోపింపబడుచున్నది. ఇంత గొప్ప ఘనతను తృణీకరించుటలో ఎంతటి అనాగరికమైన గర్వమున్నది! ఎవడైనను ఆ పదమును కోపమునకు రేపుట అని అనువదించుటకు మరి ఇష్టపడినయెడల, వారు దేవుని కోపమును రేపవలెనని స్పష్టముగా ఉద్దేశించినట్లే ఆయనను తిరస్కరించిరని భావము; ఇది వారి భ్రష్టత ఎంత అసహ్యకరమైనదో కనుపరచుచున్నది.

18 విగెరస్ ఇట్లు వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు: పనివారిని, జాతులను, లేక మనుష్యుల ఏదైనను ప్రత్యేక స్థితిని లేక వృత్తిని సూచించు నామవాచకముల షష్ఠీ విభక్తులతో కలిపి ఉపయోగింపబడినప్పుడు, ఆ పదము ఆ నామవాచకములకు బదులుగానే ఉంచబడును; ఇందుకు అతడు ఈ క్రింది ఉదాహరణములను చూపుచున్నాడు, ... ... ..., ఇది ... మొదలగువాటికంటె ఎంతో సొగసైనది; అట్లే ... కెల్టుల కుమారులు, లేక గాలుల కుమారులు, అనగా గాలులు; ... దౌర్భాగ్యుల కుమారులు, అనగా దౌర్భాగ్యులు — సం.

19 మన గ్రంథకర్త జ్ఞాపకమునుండి ఉదాహరించుచు రెండు వాక్యభాగములను కలిపివేసెను: ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలూ, నీ దేవుడైన యెహోవాయందు భయభక్తులు కలిగి, ఆయన యొక్క సమస్త మార్గములలో నడుచుచు, ఆయనను ప్రేమించి, నీ పూర్ణహృదయముతోను నీ పూర్ణాత్మతోను నీ దేవుడైన యెహోవాను సేవించుట తప్ప ఆయన నిన్ను మరి ఏమి అడుగుచున్నాడు? (ద్వితీయోపదేశకాండము 10:12.) నీ దేవుడైన యెహోవాయందు భయభక్తులు కలిగియుండి ఆయనను సేవించి ఆయనను హత్తుకొని ఆయన నామమున ప్రమాణము చేయవలెను. (ద్వితీయోపదేశకాండము 10:20.) — సం.

వారు వెనుకకు తొలగిపోయిరి. ప్రభువు వారికి ఒక నిర్ణీతమైన మార్గమును జీవన విధానమును విధించినప్పుడు, వారు తమ పాపపు ఆశలచేత కొట్టుకొనిపోయిరని భావము; అయితే వారి విచ్చలవిడితనము ఎంత కట్టులేనిదై యుండెననగా వారు దేవునినుండి పూర్తిగా తొలగిపోయిరనియు, తమ జీవితము ఎటు నడిపింపబడవలసి యుండెనో ఆ మార్గమునుండి ఉద్దేశపూర్వకముగా తొలగిపోయిరనియు ఆయన ఇప్పుడే చెప్పిన మాటను ఆయన ధృవపరచుచున్నాడు.

5. మీరు ఇకను ఎందుకు కొట్టబడవలెను? కొందరు దీనిని దేనిమీద? లేక శరీరమునందు ఏ భాగమున? అని అనువదించి, ప్రభువు తనవద్ద వేరొక కొరడా లేదని చెప్పినట్లుగా ఈ వాక్యభాగమును వ్యాఖ్యానించుదురు; ఏలయనగా వారిని కర్తవ్యమార్గమునకు తిరిగి రప్పించుటకై ఆయన ప్రయత్నించిన పద్ధతులు ఎన్నో రకములై యుండెను గనుక వారిని శిక్షించుటకు మరి ఏ ఇతర మార్గమును ప్రయత్నింపవలసినది మిగులలేదు. అయితే నేను దీనిని ఎందుకు? అని అనువదించుటకే ఇష్టపడుదును; ఏలయనగా ఇది హెబ్రీ పదమునకు సరిపోవుచున్నది, సందర్భమునకు కూడ ఎక్కువ అనుకూలముగా నున్నది. ఇది దైనందిన వాడుకలోని ఏ ప్రయోజనము కొరకు? ఏ ఉద్దేశముతో? అను పలుకుబడులకు సమానము.

యూదులు దుష్టత్వములోను నేరములలోను ఎంత పరాకాష్ఠకు చేరిరనగా శిక్షలవలన వారికి ఏమైనను మేలు కలుగునని నమ్ముట అసాధ్యమని ఆయన భావము; ఏలయనగా నిరాశచెందినవారు కఠినపడినప్పుడు వారు దిద్దుబాటుకు లొంగుటకంటె ముక్కలు ముక్కలుగా విరిగిపోవుదురని మనకు తెలియును. ప్రతి ఔషధమును ప్రయత్నించియైనదనియు తన నైపుణ్యము ఇప్పుడు అయిపోయినదనియు ప్రకటించు వైద్యునివలె, ఆయన వారి అద్భుతమైన మొండితనమును గూర్చి వాపోవుచున్నాడు.

అదే సమయమున ఆయన వారిపై అత్యంత దుష్టబుద్ధిని ఆరోపించుచున్నాడు; ఏలయనగా భక్తిహీనులు శిక్షలచేతనైనను తగ్గింపబడనప్పుడు వారు దుష్టత్వము యొక్క శిఖరమునకు చేరియున్నారు; ప్రభువు, "నేను మిమ్మును శిక్షించినను మీకు ఏ మేలును చేయలేనని నేను చూచుచున్నాను" అని చెప్పినట్లే; ఏలయనగా శిక్షలును బాధలును మన దోషములను స్వస్థపరచుటకు దేవుడు ఉపయోగించు ఔషధములే అయినను, అవి మనకు ఏ ప్రయోజనమును కలిగింపవని కనబడినప్పుడు మనము నిరీక్షణ దాటిపోయినవారము. నిజమే, అందువలన దేవుడు శిక్షించుట మానడు; అంతేకాదు, అందుకు విరుద్ధముగా మనపై ఆయన కోపము మరింత మండును; ఏలయనగా అట్టి మొండితనమును దేవుడు సమస్తముకంటె ఎక్కువగా అసహ్యించుకొనును. అయినను మనలను మారుమనస్సులోనికి తెచ్చుటలో ఆయన కృతార్థుడు కానప్పుడు తన శ్రమ వ్యర్థమగుచున్నదని, స్వస్థపరచబడలేనివారికి ఔషధములు పూయుట నిష్ప్రయోజనమని ఆయన న్యాయముగా చెప్పుచున్నాడు. ఆ విధముగా ఆయన వారి శిక్షలను బాధలను రెట్టింపు చేయుటలోను, చేయదగిన దానినంతటిని ప్రయత్నించుటలోను వెనుదీయడు; వారిని సంపూర్ణముగా నశింపజేసి నాశనము చేయువరకు ఈ మార్గము అనుసరింపవలసిన అవసరము కూడ ఆయనకు కలుగుచున్నది. అయితే ఇదంతటిలో ఆయన వైద్యుని పని నెరవేర్చుటలేదు; ఆయన వాపోవుచున్నది, తాను తన ప్రజలపై విధించు శిక్షలు ఏ ప్రయోజనమును కలిగింపవనియే.

మీరు మరింత విశ్వాసఘాతకులగుదురు. ఇది ముందరి మాటకు ధృవీకరణము; అందువలన కొందరు రెండింటిని కలిపినను నేను దీనిని ముందరి వాక్యభాగమునుండి వేరుచేయుచున్నాను. "ఇంకను మీరు ద్రోహము చేయుట మానరు; అంతేకాదు, మీ నేరములకు మరిన్ని చేర్చుదురు; ఏలయనగా ఆ ఉద్దేశమునకై మీరు కూటములుగాను సంఘములుగాను చేరినట్లు మీరు దుర్నీతిని చేయుటకు పరుగెత్తుచున్నారని నేను చూచుచున్నాను, అందువలన మీరు మీ నడతలో ఇకమీదట తగ్గుదురని ఆశింపలేము" అని ఆయన చెప్పినట్లు ఇది ఉన్నది. వారు సాకులేనివారుగా విడువబడునట్లు వారి దిద్దుకొనలేని స్వభావమును కనుపరచుటయే దేవుని ఉద్దేశము.

20 "A quel propos? Pour quelle fin?" — "ఏ ప్రయోజనము కొరకు? ఏ ఉద్దేశముతో?"

తలయంతయు రోగముగలది. ఇతరులు దీనిని ప్రతి తల అని అనువదించి, ఆ మాటలు జనాంగములోని అధిపతులను ప్రధానులను సూచించుచున్నవని ఊహించుదురు. నేను మాత్రము తలయంతయు అని అనువదించువారి అభిప్రాయముతో ఏకీభవించుచున్నాను; ఏలయనగా శరీరము ఎంత తీవ్రముగా బాధపడుచున్నదనగా ఆరోగ్యము తిరిగి కలుగునను నిరీక్షణ లేదను భావముతో, ఇది మానవ శరీరమునుండి తీసికొనబడిన స్పష్టమైన పోలిక అని నేను ఎంచుచున్నాను. శరీరము యొక్క ఆరోగ్యము ఆధారపడియున్న రెండు ప్రధాన భాగములను ఆయన సూచించి, ఆ విధముగా రోగము యొక్క విస్తృతిని కనుపరచుచున్నాడు; ఈ దౌర్భాగ్య ప్రజలు క్షీణించిపోవునంతగా ఆ రోగము వారిని సోకియున్నదని ఆయన మనకు చెప్పుచున్నాడు; ఆ రోగము ఒక్క అవయవములో గాని శరీరము యొక్క కొనలలో గాని లేదు, హృదయమే గాయపడియున్నది, తల తీవ్రముగా బాధపడుచున్నది; సంక్షేపముగా, ప్రాణాధారములని పిలువబడు భాగములు ఎంతగా దెబ్బతిని చెడిపోయినవనగా వాటిని స్వస్థపరచుట అసాధ్యము.

అయితే ఇక్కడ కూడ వ్యాఖ్యానకర్తలు భేదించుచున్నారు; ఏలయనగా వారిలో కొందరు ఈ రోగస్థితిని పాపములకు సంబంధించినదిగా భావింతురు, మరికొందరు శిక్షలకు సంబంధించినదిగా భావింతురు. దీనిని పాపములకు సంబంధించినదిగా భావించువారు ఇట్లు వ్యాఖ్యానింతురు: "మీరు కుళ్లి కంపుకొట్టు శరీరమువంటివారు, అందులో ఏ భాగమును సంపూర్ణముగాను ఆరోగ్యముగాను లేదు. అత్యంత నీచమైన నేరములు మీ మధ్య ప్రబలియున్నవి; వాటి అంటువ్యాధివలన సమస్తమును చెడిపోయి దిగజారిపోయినది." అయితే నేను దీనిని శిక్షలకు సంబంధించినదిగా వ్యాఖ్యానించుటకే ఇష్టపడుదును; ఏలయనగా ఆ జనాంగము అంత మొండిదై ఏ శిక్షలచేతను స్వస్థపరచబడలేకుండెనని దేవుడు ఇంకను ఈ ఫిర్యాదును కొనసాగించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు; ఏలయనగా అది దాదాపు చచ్చునంతగా కొట్టబడినను, లేక కనీసము మరలమరల తగిలిన దెబ్బలచేత వికలాంగమై భయంకరముగా చీల్చబడినను, ఇంకను సంస్కరింపబడలేదు. ఈ క్రింది మాటల భావము కూడ అట్టిదే —

6. అరకాలు మొదలుకొని తలవరకు దానిలో స్వస్థత లేదు. ఇక్కడ ఆయన అదే పోలికను కొనసాగించి అదే మాటను పునరుక్తి చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా వచనము యొక్క ముందరి భాగమును శిక్షలను సూచించుదానిగా వివరించువారు సందర్భము యొక్క మిగిలిన భాగమును తగినంతగా పరిగణింపరు. దోషములచేత చెడిపోయిన జనాంగము రోగగ్రస్త శరీరముతో పోల్చబడినదని మనము అంగీకరించినయెడల, గాయములు కట్టబడలేదనియు తైలముతో ఉపశమనము పొందలేదనియు వెంటనే వచ్చు మాటల భావమేమి? ప్రవక్త, జనాంగము దాదాపు క్షీణించిపోయిన బాధలను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడనియు, ఈ దీర్ఘకాల బలహీనతను కఠినమైన అపశ్చాత్తాపమునకు ఋజువుగా ఆయన చూపుచున్నాడనియు స్పష్టము. దానిని కుళ్లుచున్న పుండు అని ఆయన పిలుచుచున్నాడు; ఏదో దాగియున్న ఊట విషమును ఇంకను అదనముగా నిరంతరము బయటికి పంపుచున్నట్లు, దానినుండి రోగపు చీము ఎల్లప్పుడును కారుచున్నది. ఈ పోలికచేత ఆ సరఫరా ఆపబడలేదు గనుక ఆ గాయము దిద్దలేనిదని ఆయన కనుపరచుచున్నాడు. ఏ ఔషధములును పూయబడలేదని చెప్పుటచేత ఇదంతయు అద్భుతముగా హెచ్చింపబడుచున్నది; ఏలయనగా ఆయన కలిపిన మూడు రూపకములు — అవి మూయబడలేదు, కట్టబడలేదు, తైలముతో ఉపశమనము పొందలేదు — అన్నియు ఒకే అర్థమును కలిగియున్నవి; అనగా ఆ జనాంగము ఉపశమన నిరీక్షణ లేక, ఆదరణ లేక, ఔషధము లేక, అట్టి బాధ స్థితికి తగ్గింపబడియున్నది, అట్టి శిక్షలలో దేవుని అత్యున్నత కాఠిన్యము బహిరంగముగా ప్రదర్శింపబడుచున్నది.

7. మీ దేశము పాడైపోయెను. అక్షరార్థముగా అది పాడుదనమే; ఈ విధముగా యెషయా శిక్షలను గూర్చి తాను ఇంతకుముందు అలంకారరీతిగా చెప్పినదానిని మరింత సంపూర్ణముగాను స్పష్టముగాను చెప్పుటకు ముందుకు సాగుచున్నాడు; అనగా దేశము భయంకరమైన నాశనస్థితికి తగ్గింపబడెను: ఏలయనగా ఆ మాటలన్నిటిని గతించిన సంఘటనలకు సంబంధించినవిగా వ్యాఖ్యానించుటకే నేను ఇష్టపడుదును, ఏలయనగా ప్రవక్త దేవుని ప్రతీకారమును బెదిరించుటలేదు, ఇప్పటికే సంభవించిన భారమైన విపత్తులను వర్ణించుచున్నాడు. తమ బాధలవలన వారు చలింపకుండుటలోని సోమరితనమును మందబుద్ధిని ఆయన వారిపై మోపుచున్నాడు.

అన్యులు పాడుచేయునట్లు. ఇది చిత్రమును హెచ్చించుటకై చేర్చబడినది; ఏలయనగా ఇక్కడ זרים (జారిమ్) అనునది זרם (జెరెమ్) అనగా వరదకు బదులుగా ఉంచబడెనను అభిప్రాయము దూరాలోచన. ఆ పదము శత్రువులకు వర్తింపజేయబడవచ్చునని నిస్సందేహమే, అయితే దానిని అక్షరార్థముగా విదేశీయులను సూచించునదిగా తీసికొనుట మేలు. ఆ విపత్తు తెలియని మనుష్యులచేత, దూరదేశమునుండి వచ్చినవారిచేత వచ్చినప్పుడు మరింత దుర్భరము; పొరుగు గోత్రములకంటె వారు ఎంతో ఎక్కువ నిర్లక్ష్యముతోను క్రూరత్వముతోను పాడుచేయుదురు. అట్టి మనుష్యులు పట్టణములను నాశనము చేయుదురు, ఇండ్లను కట్టడములను గ్రామములను కాల్చివేయుదురు, చుట్టు పాడుదనమును వ్యాపింపజేయుదురు. సంక్షేపముగా, వారు హత్యలకును అగ్నిప్రమాదములకును సిద్ధపడి అనాగరికమైన క్రూరత్వముతో ముందుకు దూసుకొని పోవుదురు, లాభము సంపాదించుటకంటె నష్టము కలిగించుటకే వారు ఎక్కువ ఆతురపడుదురు. అయితే పొరుగువారు ఒక దేశమును జయించినప్పుడు కావలి సైన్యమును ఉంచి దానిని తమ స్వాధీనములో నిలుపుకొనగలరు, తిరుగుబాటు ప్రయత్నింపబడగానే లేక తిరుగుబాటు సంభవించగానే అదనపు సైన్యములను పంపగలరు; అందువలన వారు అంత క్రూరులు కారు; తమకు ఏదైనను లాభము కలుగునని ఆశించు దేశమును వారు పాడుచేయరు. కాబట్టి ఇక్కడ వర్ణింపబడినది సాధారణమైన విపత్తు కాదు, సమస్త విపత్తులలోను అత్యంత భయంకరమైనది.

కాబట్టి దేవుడు మనలను శిక్షింప ఆరంభించినప్పుడు, మనము పశ్చాత్తాపపడనియెడల ఆయన వెంటనే విరమింపక, శిక్షలను అధికము చేసి, ఇతర బాధలతో వాటిని నిరంతరము వెంబడించునని మనము నేర్చుకొనవలెను. కాబట్టి అవే శిక్షలను మనపైకి తెచ్చుకొనకూడదనిన, లేక కనీసము యూదులపై మోపబడిన నిందకు, అనగా వారు తీవ్రమైన హెచ్చరికలను పొంది దేవుని హస్తమును అనుభవించినను ఇంకను సరిదిద్దబడలేకపోయిరి, సంస్కరింపబడలేకపోయిరి అను నిందకు, పాత్రులము కాకూడదనిన, అట్టి మొండితనమునుండి మనము దూరముగా ఉండవలెను.

21 ఇంగ్లీషు అనువాదములో అది అన్యులచేత పడద్రోయబడినట్లు అని ఉన్నది; హెబ్రీ పలుకుబడిని మరింత సన్నిహితముగా అనుసరించు అంచు పాఠము అన్యుల పడద్రోయుటవలె అని ఉన్నది. కాల్విన్ తిరస్కరించిన వ్యాఖ్యానము కొందరు సమర్థులైన విమర్శకులచేత ఆమోదింపబడెను; మరియు లౌత్, తన పూర్వీకులు ఇచ్చిన భాషాశాస్త్ర అభిప్రాయములను అనుమానించి, హెబ్రీ పాఠములో ఊహాత్మకమైన మార్పును ఆశ్రయించెను: — "ఈ పాఠము ప్రాచీన అనువాదములన్నిటిచేత ధృవీకరింపబడినను, ఇది మనకు మంచి అర్థమును ఇవ్వదు; ఏలయనగా నీ దేశము అన్యులచేత మ్రింగివేయబడెను, అన్యులచేత పడద్రోయబడినట్లు పాడైపోయెను అనునది కేవలము పునరుక్తి, లేక అంతే చెడ్డదైన ఒకే విషయముతో చేసిన పోలిక. ఆ పదము, ప్రస్తుత రూపములో, זרם అనగా వరదతో సమానమని ఎంచబడవచ్చునని అబెన్ ఎజ్రా తలంచెను. షుల్టెన్స్ కూడ అదే అభిప్రాయము కలవాడు, (టేలర్ యొక్క కాంకార్డెన్స్ చూడుము;) షిండ్లర్ తన నిఘంటువులో దానిని అదే విధముగా వివరించెను, మరియు కిమ్చి చెప్పునట్లు, కొందరు దానిని ఆ విధముగా వివరింతురు." దానిని వ్యాకరణ సామ్యమునకు సరిపెట్టుటకు అబెండానా చేసిన ప్రయత్నములను పేర్కొనిన తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు: "అయితే నిజమైన పాఠము זרם అని నేను ఎక్కువగా తలంచుచున్నాను, దానినే అనుసరించి అనువదించితిని; పైవరుసలోని זרים అను పదము లేఖకుని దృష్టిని ఆకర్షించి, అతనిని ఈ పొరపాటులోనికి నడిపినట్లు కనబడుచున్నది." --- యెషయాపై వ్యాఖ్యలు. --- సం.

అంతేకాక, మనకు ఇంత గొప్పదియు వైవిధ్యముగలదియునైన బాధలు వచ్చుచున్నవని, వాటికి అంతమును పరిమితియును మనకు కనబడకున్నవని మనము ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు; ఏలయనగా మన మొండితనముచేత మనము దేవునితోను ఆయన దెబ్బలతోను పోరాడుచున్నాము. కాబట్టి తన్నుకొను అదుపులేని గుఱ్ఱముల విషయములో జరుగునట్లే మనకును జరుగవలసియున్నది; అవి ఎంత మొండివియు తిరుగుబాటు చేయునవియునైనకొలది వాటికి కొరడాయు ముల్లుకఱ్ఱయు అంత తీవ్రముగా వేయబడును. ఈ దినములలో అనేకులు దేవుని క్రూరత్వమును దాదాపు నిందించుచున్నారు, ఆయన మనతో ఎల్లప్పుడును కఠినముగా వ్యవహరించినట్లు, ఆయన మనలను మరింత మృదువుగా శిక్షింపవలసినట్లు; అయితే వారు మన భయంకరమైన నేరములను పరిగణనలోనికి తీసికొనరు. ఆ నేరములను వారు సరిగా తూచినయెడల, అత్యంత కఠినత్వములో సైతము దేవుని దీర్ఘశాంతము ఆశ్చర్యకరమని వారు నిశ్చయముగా ఒప్పుకొందురు; మరియు ఈ విషయములో ప్రభువు మరీ కఠినుడాయెనని మనము తలంచకుండునట్లు, ఆయన తరువాత వివరించు దోషములను మనము పరిశీలింపవలెను.

ఇక్కడ ఒక ఆక్షేపణ లేవనెత్తబడును. యెషయా ఉజ్జియా కాలమున ప్రవచింపనారంభించెనని మనము ఇదివరకే చెప్పియుండగా, ఆయన పరిపాలనలో యూదా రాజ్యము సమృద్ధిగల స్థితిలో ఉండెను గదా (2 దినవృత్తాంతములు 26:5-15), మరి జనాంగము ఇన్ని విధములైన బాధలను అనుభవించెనని యెషయా ఎందుకు ప్రకటించుచున్నాడు? ఏలయనగా ఆయన జీవిత చరమకాలమున ఇశ్రాయేలు రాజ్యమునకు కొన్ని విపత్తులు కలిగినను, అది యూదా రాజ్యమును ప్రభావితము చేయలేదు. కాబట్టి ఈ మాటలు ఉజ్జియా పరిపాలనకు కాక యోతాము పరిపాలనకు సంబంధించినవని యూదులు తలంచుదురు (2 రాజులు 15:32). వారి అభిప్రాయము మొదటి చూపుకు కొంచెమే బరువు గలదిగా కనబడును; అయినను విషయమంతయు పరిశీలింపబడినప్పుడు అది సంభావ్యత లేనిది కాదు; ఏలయనగా ప్రవక్తలు తమ ప్రవచనములను సేకరించుటలో కాలక్రమమును ఎల్లప్పుడును లక్ష్యపెట్టలేదని మనకు తెలియును; మరియు యెషయా యొక్క ఈ ప్రసంగము తరువాత ఇవ్వబడబోవు బోధ యొక్క సంగ్రహ దృశ్యమును కలిగియున్నందున తప్ప మరి ఏ కారణముచేతను మొదటిగా ఉంచబడకపోవచ్చును.

మరికొందరు, ఈ వాక్యభాగమంతటిని శిక్షలను కాక దోషమును వర్ణించునదిగా వ్యాఖ్యానించుటచేత ఈ చిక్కును సులభముగా తొలగించుకొనగలమని తలంచుదురు; అయితే పట్టణములను కాల్చుటను గూర్చియు దేశము పాడగుటను గూర్చియు చెప్పబడినదానిని ఆ విధముగా సులభముగా త్రోసివేయలేము. ప్రవక్త ఆ రాజ్యము యొక్క ప్రస్తుత స్థితిని గూర్చి కాక భవిష్యత్తును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడనియు, దేవుని పేరట రాబోవు విపత్తులను, వారు వాటిని తమ కన్నులతో చూడకపోయినను, ముందుగా తెలియజేయుచున్నాడనియు ఎవరైనను భావించినయెడల, ఆ అభిప్రాయమునకు నేను ఎక్కువగా అభ్యంతరపడను, అయితే ఆయన వారికి తెలిసియున్న సంఘటనలను గూర్చి చెప్పుచున్నాడనుట సంభావ్యము. ఇది నిజమైన కథనమే గాని ప్రవచనము కాదు, అయితే తరువాతి వచనములో ఆయన రాబోవు ఫలితమును ప్రకటించుచున్నాడని నేను ఒప్పుకొందును.

8. సీయోను కుమారి ద్రాక్షతోటలో ఒక పాకవలె విడువబడును. ద్రాక్షపండ్లు పక్వమగుట ఆరంభించినప్పుడు తోటకాపరులు తమ కొరకు ఒక పాకను వేసికొను ఫ్రాన్సులోని ఆచారమును ఆయన సూచించుచున్నాడు. దీనితో సన్నిహిత సంబంధముగల ఆయన తరువాతి పోలిక, ఆ జాతి యొక్క ఆచారమునుండి తీసికొనబడినది; అదేమనగా దోసపాదుల తోటలను కూడ రాత్రివేళ కావలి కాయు మనుష్యులచేత కాపాడుట. తరువాత ఆయన రెండు పోలికలచేత తాను చెప్పగోరినదానిని వివరించుచున్నాడు.

22 ఉజ్జియాకు 2 రాజులు 15:1లో అజర్యా అనియు పేరు. — సం. 23 Residua manebit. 24 పదిహేడవ శతాబ్దము మధ్యకాలమున ప్రసిద్ధుడైన చురుకైన ఫ్రెంచి యాత్రికుడు తావెర్నియే, మధ్యధరా సముద్రము యొక్క తూర్పు తీరములను వర్ణించుచు ఈ క్రింది వృత్తాంతమును ఇచ్చుచున్నాడు: — "అక్కడ మనము పుచ్చకాయల, దోసకాయల విశాలమైన పాదులను చూతుము, ముఖ్యముగా దోసకాయలవి; వీటిని లెవాంటు నివాసులు ప్రత్యేకముగా ఇష్టపడుదురు. చాలా తరచుగా వారు వాటిని తొక్క తీయకుండానే తిని, తరువాత ఒక గ్లాసు నీరు త్రాగుదురు. ఆసియా అంతటను మూడు లేక నాలుగు నెలలపాటు ఇది సామాన్య ప్రజల సాధారణ ఆహారము. కుటుంబమంతయు దానిమీదనే జీవించును; ఫ్రాన్సులోను ఇతర స్థలములలోను ఆచారమైనట్లు, పిల్లవాడు తినుటకు ఏదైనను అడిగినప్పుడు, లెవాంటులో రొట్టె ఇచ్చుటకు బదులుగా వారు వానికి ఒక దోసకాయను ఇత్తురు, దానిని వాడు అప్పుడే కోసినట్లే పచ్చిగా తినును. లెవాంటులోని దోసకాయలు ప్రత్యేకముగా శ్రేష్ఠమైన రుచిని కలిగియుండును, అవి పచ్చిగా తినబడినను అవి ఎప్పుడును ఏ హానియు చేయవు." — సం.

ముట్టడి వేయబడిన పట్టణమువలె. దీనిని రెండు విధములుగా వివరింపవచ్చును; ఒకటి, దేశమంతయు పాడగును, పట్టణము ఒక్కటి మాత్రమే మినహాయింపు, అది పాకవలె నిలిచియుండును; లేదా పట్టణమే నాశనమగును. మొదటి వ్యాఖ్యానమును యూదులు అంగీకరింతురు, ఈ వాక్యభాగము సన్హేరీబు ముట్టడిని సూచించునని వారు గ్రహింతురు; అయితే దీనికి విశాలమైన అర్థమున్నదనియు, తరువాత సంభవించిన ఇతర విపత్తులను కూడ ఇది చేర్చుకొనుననియు నేను తలంచుచున్నాను. ఇది నిజముగా పొరుగు దేశమును సూచించవచ్చును; ఆ దేశము యొక్క దుఃఖమువలనను పాడుదనమువలనను పట్టణము గొప్ప నష్టమును అనుభవింపకుండుట అసాధ్యము; అయితే ఆయన చెప్పుచున్న కీడులు పట్టణమునకు సైతము వచ్చునని, చివరకు అది విరిగి నాశనమై ఒక హీనమైన పాక రూపమును ధరించునని ప్రవక్త యొక్క భావమని నేను ఎంచుచున్నాను

సీయోను కుమారి అనునది ఇక్కడ యెరూషలేమునకు ఇవ్వబడిన పేరు; బబులోను కుమారి (యెషయా 47:1) అనియు తూరు కుమారి (కీర్తనలు 45:12) అనియు తూరువారికిని బబులోనువారికిని ఇవ్వబడిన పేర్లవలె, ఏ జనమునకైనను కుమారి అను పేరు పెట్టుట లేఖనములో సాధారణమైన దానికి అనుగుణముగా ఇది ఉన్నది. దేవాలయము యొక్క గౌరవమును బట్టి ఇక్కడ యెరూషలేము అనుటకంటె సీయోను అను పేరు ఉపయోగింపబడెను; భాగమును సమస్తమునకు బదులుగా తీసికొను ఈ అలంకార ప్రయోగము తరచుగా వాడబడుచున్నది.

9. సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా మనకు కొంచెము శేషము నుంచకపోయినయెడల. ఇక్కడ ఆయన దేవుని శిక్షలను గూర్చి తాను ఇంతకుముందు ప్రకటించినదానిని ముగించుచున్నాడు; అనగా సంభవింపబోవు పాడుదనము — లేక ఇప్పటికే ఉన్నదియు, వారు ఇప్పుడు చూచుచున్నదియునైన పాడుదనము — ప్రభువు మండుచున్న దానిలోనుండి అన్నట్లు ఒక అతి కొద్ది శేషమును లాగి కాపాడియుండనియెడల సొదొమ నాశనముతో పోల్చబడగలదు. ప్రవక్త ఇదివరకే సంభవించిన విపత్తులను గూర్చి చేసిన వర్ణన, సమీపములోనే ఉన్న సంఘటనలతో అల్లుకొనియున్నదని నేను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ఈ వచనము ధృవపరచుచున్నది; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లే: ఇచ్చకములచేత మోసపోకుడి; దేవుడు మీయందు కనికరపడి ఒక శేషమును కాపాడియుండనియెడల, సొదొమ గొమొఱ్ఱాలు ఇప్పుడున్న స్థితిలోనే మీరును ఉందురు. ఇది యిర్మీయా మాటలతో సరిపోవుచున్నది, మనము నాశనము కాకుండుట యెహోవా కనికరములవలననే. (విలాపవాక్యములు 3:22.) కాబట్టి మనము రెండు విషయములను గమనింపవలెను. మొదట, ప్రవక్త ఇక్కడ సంపూర్ణ నాశనమును వర్ణించుచున్నాడు; అయినను దేవుడు తన సంఘముతోను తన ప్రియమైన ప్రజలతోను వ్యవహరింపవలసియుండెను గనుక, ఆ తీర్పు విశేష కృపచేత తగ్గింపబడెను, అందువలన జనాంగమంతటి సాధారణ నాశనమునుండి దేవుడు తన ప్రజలను రక్షించుచున్నాడు, వారిని ఆయన న్యాయముగా అతి కొద్ది శేషముతో పోల్చుచున్నాడు. అయితే దేవుడు యూదుల నేరములను అట్టి భయంకరమైన శిక్షలచేత శిక్షించినయెడల, మనము వారి తిరుగుబాటును అనుకరించినయెడల మనకును అదే గతి పట్టవచ్చునని మనము ఆలోచింపవలెను: ఏలయనగా దేవుడు ఆ జనమును తన కొరకు ప్రత్యేకపరచుకొని, ఇతర మనుష్యుల సామాన్య భాగమునుండి వారిని వేరుపరచియుండెను. కాబట్టి మనము మన భక్తిహీనతలోను ద్రోహములోను కఠినపడినయెడల ఆయన మనలను ఎందుకు విడిచిపెట్టును? లేక, లోకమంతటను మనుష్యులు తమ ఆశలకు లొంగిపోవు ఆ నేరముల రాశి, ఆ మురికికూపము యొక్క ఫలితము ఏమై యుండును? ఆయన కృపగల నిబంధనను, అనగా సంఘము నిత్యమైనదై యుండునని ఆయన వాగ్దానము చేసిన నిబంధనను చూచి ఆయన ప్రతీకారము అదుపులో ఉంచబడనియెడల, అది సొదొమ గొమొఱ్ఱాల గతియే అగుననుటలో సందేహము లేదు; మరియు నిజముగా భయంకరమైనదియు ఆందోళనకరమైనదియునైన ఈ బెదిరింపు, ఏ శిక్షలచేతను వారి దోషములు నాశనము కాని, బలహీనపడని మొండివారికిని స్వస్థపరచలేనివారికిని అందరికిని వర్తించును.

మరియు, నేను ఇదివరకే సూచించిన యిర్మీయా యొక్క ఆ మాటను మనము గమనింపవలెను; అనగా మనము సమూలముగా నాశనము కాకుండుట దేవుని సున్నితమైన కనికరములకు ఆపాదింపబడవలెను. (విలాపవాక్యములు 3:22.) ఏలయనగా అన్ని వర్గములలో ప్రబలియున్న దుష్టత్వము యొక్క విస్తార పరిమాణమును మనము పరిగణించినయెడల, ఒక్క వ్యక్తియైనను మిగిలియున్నాడనియు, అందరును జీవించువారి దేశమునుండి తొలగింపబడలేదనియు మనము ఆశ్చర్యపడుదుము; మరియు లోకములో ఏదో ఒక సంఘము కాపాడబడునట్లు దేవుడు ఈ విధముగా తన హస్తమును వెనుకకు తీసికొనుచున్నాడు. (యెహెజ్కేలు 20:22.) ఈ వాక్యభాగమునకు ఉత్తమ వ్యాఖ్యాత అయిన పౌలు దీనిని ఉదాహరించి, యూదులు కేవలము పేరును బట్టి అతిశయింపకుండునట్లు, తాము పితరుల సంతతియైనంతమాత్రమున చాలునన్నట్లు గర్వింపకుండునట్లు వారి అహంకారమును అణచునప్పుడు, ఇదే కారణమును చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు పూర్వము పితరులయెడల వ్యవహరించినట్లు వారియెడలను వ్యవహరింపగలడనియు, అయితే తన సున్నితమైన కనికరములచేత ఒక శేషము రక్షింపబడుననియు అతడు వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. (రోమీయులకు 9:27.) మరి ఎందుకు? సంఘము సంపూర్ణముగా నశింపకుండుటకే; ఏలయనగా మన మొండితనము ఆయనను అత్యంత కఠినమైన తీర్పులను ప్రయత్నింపవలసిన అవసరములో ఉంచినను, సంఘముపై ఆయనకు గల దయవలననే ప్రభువు ఇంకను ఒక చిన్న విత్తనమును ఉంచుకొనుచున్నాడు. (రోమీయులకు 9:29.) సంఘము పూర్తిగా అంతరించినదని మనము తలంచుటకు తగిన అత్యంత భారమైన విపత్తులలో సైతము ఈ మాట మనకు బలమైన ఆదరణను ఇవ్వవలెను; సమస్తము గందరగోళములో పడినను, లోకము, మనము చెప్పునట్లు, తలక్రిందులైనను, మనము అచంచలమైన ధైర్యముతో నిలిచియుండి, దేవుడు తన సంఘమును ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకము చేసికొనునని నిశ్చయముగా ఉండవచ్చును.

అతి కొద్ది శేషము. ఈ వాక్యభాగమును ముందున్న దానితో గాని వెనుక వచ్చు దానితో గాని కలుపవచ్చును, అందువలన కొందరు దీనిని, మనము దాదాపు సొదొమవలె ఉందుము అని అనువదింతురు. అయితే నేను దీనిని ముందరి వాక్యభాగముతో కలుపుటకే ఇష్టపడుదును, అందువలన నాశనమునుండి దేవుడు మిగిల్చిన సంఖ్య చిన్నదని సిద్ధాంతీకరించవచ్చును. కొందరు ఇక్కడ כ (కఫ్) అనునది విషయమును మరింత బలముగా వ్యక్తపరచుటకు ధృవీకరణ రూపములో ఉపయోగింపబడెనని తలంచుదురు; ఆ అభిప్రాయమునకు నాకు అభ్యంతరము లేదు, అయినను ఆయన "అది చిన్న సంఖ్యయే అగును" అని చెప్పినట్లుగా దానిని దాని సహజమైన అక్షరార్థములో తీసికొనవచ్చును. ఈ ప్రకటనను జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా సంఘము దూరదూరముగా వ్యాపింపనియెడల మనుష్యులు ఆమెను తృణీకరించుట అలవాటు. అందువలననే వేషధారులు తమ సంఖ్యలను గూర్చి గర్వింతురు; బలహీనులు ఆ సంఖ్యల ఆడంబర ప్రదర్శనకు భయపడి తొట్రిల్లుదురు. సంఖ్య యొక్క విస్తృతిని బట్టి మనము తీర్పు తీర్చకూడదనియు కూడ మనము దీనినుండి నేర్చుకొనుచున్నాము — పరిమాణము ఎక్కువగా ఉన్నందున గోధుమకంటె పొట్టును ఇష్టపడ మనము కోరనియెడల తప్ప; మనము తెలిసికొనిన దానితో తృప్తిపడవలెను, అనగా భక్తిపరుల సంఖ్య చిన్నదైనను దేవుడు వారిని తన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలుగా అంగీకరించుచున్నాడు; మరియు ఈ ఆదరణకరమైన మాటను కూడ మనము జ్ఞాపకము చేసికొనవలెను,

చిన్న మందా, భయపడకుము; మీ తండ్రి మీకు రాజ్యమును అనుగ్రహించుటకు సంతోషించుచున్నాడు. (లూకా 12:32.)

10. యెహోవా మాట ఆలకించుడి. ప్రభువు ప్రతీకారము క్రూరమైనది కాదని ఆయన ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ఆయన ధృవపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు అంతకంటె ఎంతో కఠినమైన శిక్షకు పాత్రులు. ఏలయనగా శిక్షను గూర్చి వారికిని సొదొమ నివాసులకును భేదము ఉండినను, వారి అపరాధము ఒక్కటే; అందువలన ప్రభువు వారిని విడిచిపెట్టకపోయినయెడల సమానమైన శిక్ష విధింపబడియుండవచ్చును. సారాంశమేమనగా, వారు మృదువైన వ్యవహారమును పొందియున్నయెడల, అది వారు సొదొమ నివాసులకంటె తక్కువ ఘోరముగా పాపము చేసినందున కాదు, అది దేవుని కనికరమునకే ఆపాదింపబడవలెను.

ఆయన అధిపతులకు సొదొమ అను పేరును ఇచ్చి, ప్రజలను గొమొఱ్ఱా అను పేరుతో వేరుపరచినప్పుడు, ఇది భేదమున్నదని సూచించుటలేదు, వారి స్థితి ఒకటేనని సూచించుచున్నది. అయితే ఒకే విషయమును రెండుసార్లు చెప్పుటచేత పేర్లలోని వైవిధ్యము అదనపు సొగసును ఇచ్చుచున్నది; అధిపతులకును ప్రజలకును మధ్య సొదొమకును గొమొఱ్ఱాకును మధ్య ఉన్న భేదముకంటె ఎక్కువ భేదము లేదని ఆయన చెప్పినట్లే. మనుష్యుల వివిధ వర్గములకు రెండు పట్టణములను విడివిడిగా ఇచ్చినట్లు ఆపాదించుటలో నిస్సందేహముగా ఒక సూచన ఉన్నది; అయితే సొదొమ గొమొఱ్ఱాలు ఒకే అర్థమును ఇచ్చుచున్నందున, ఆయన వారిని ఒకే కట్టలో వేసినట్లు మనము గ్రహించుచున్నాము. సంక్షేపముగా భావమేమనగా, "ప్రజలను గూర్చియు అధిపతులను గూర్చియు ఎవరైనను అభిప్రాయము ఏర్పరచుకొనినయెడల, సొదొమకును గొమొఱ్ఱాకును మధ్య, లేక ఒక గుడ్డుకును మరొక గుడ్డుకును మధ్య ఉన్నంత సన్నిహితమైన పోలిక వారి మధ్య ఉన్నట్లు అతడు కనుగొనును; ఏలయనగా ఏ ఒక భాగమును మరొక భాగముకంటె ఎక్కువ ఆరోగ్యకరమైనది కాదు."

ప్రవక్త యూదులను వారి ముసుగులనుండి తొలగించుటతో ఆరంభించుచున్నాడు; అది న్యాయమే. కపటులందరును తమను తాము కనబడకుండ దాచుకొనుటకు పరాయి కప్పుబట్టలను వాడుట అలవాటు; ఆ జనము ముఖ్యముగా ఈ దోషమునకు లొంగియుండెను, మరియు ఏ విషయమునందును ప్రవక్తలు వారితో ఇంత తీవ్రముగాను ఇంత ఉగ్రముగాను వాదించలేదు. కల్పితమైన పరిశుద్ధతను గూర్చిన వారి ప్రగల్భములతోపాటు గర్వము కూడ ఏలుచుండెను; వారు ఆచారముల విషయమునందును బాహ్యారాధన విషయమునందును ఎంతగా అతిశయించిరో, తమ జనము యొక్క గొప్పతనమును శ్రేష్ఠతను గూర్చియు అంతగానే అతిశయించిరి. కావున యెషయా వారితో మాటలాడిన గొప్ప కఠినత్వమునకు వారు అంతయెక్కువగా కోపపడిరి. అయినను వారి దుష్టత్వమును వారి దాగుచోట్లనుండి బయటికి ఈడ్చవలసియుండెను; కావున వారి వైఖరి ఎంత గర్వముగా ఉండెనో, ప్రవక్త వారిపై అంత తీవ్రతతో ఉరుమునట్లు గర్జించుచున్నాడు. కపటులందరి విషయమునందును మనము ఇదే విధముగా వ్యవహరింపవలెను.

యెహోవా వాక్యము ప్రవక్త వాక్యమును ధర్మశాస్త్రమును ఒకటిగానే తీసికొనుచున్నాడు; అయినను వారి అసంబద్ధమైన అభిప్రాయమును సూచించుటకై అతడు ధర్మశాస్త్రము అను పదమును ఉద్దేశపూర్వకముగానే వాడెనని నేను పూర్తిగా నమ్ముచున్నాను; ఏలయనగా, విశ్వాసమును పశ్చాత్తాపమును లేకుండ బలులను అర్పించుటవలన దేవుని శాంతపరచవచ్చునని ఊహించుచు వారు ధర్మశాస్త్రమునకు అసంబద్ధమైన అర్థము చెప్పుచుండిరి. ఈ మాటలచే అతడు వారికి జ్ఞాపకము చేసినదేమనగా, మోషేను వారికి ఉదహరించుటలో తాను క్రొత్తదేదియును తేవుటలేదు, ధర్మశాస్త్రమునకు ఏమియు చేర్చుటలేదు; దేవుని చిత్తమేమో వారు వినుట మాత్రమే అవసరము, ఈ విషయమున తాను వారికి నమ్మకముగా బోధించును. తమ నీతిని గూర్చిన నిరాధారమైన నమ్మకముచేత తాము దేవుని మోసపుచ్చవచ్చునని వారు తలంచకుండునట్లు, ఈ విషయమున ధర్మశాస్త్రము వారికి ఎంతమాత్రము అనుమతినియ్యదని కూడ అతడు వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

11. నాకు మీ బలుల సమూహము ఎందుకు? ఇప్పుడు యెషయా తన భావమును తెలియజేయుటకై దేవుడు మాటలాడుచున్నట్లు చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆజ్ఞలను ఇచ్చుట మాత్రమే కాక, ధర్మశాస్త్రములు దుర్వినియోగము కాకుండునట్లు వాటికి సరియైన వ్యాఖ్యానమిచ్చుటయు శాసనకర్త యొక్క కర్తవ్యము. నిస్సందేహముగా, పూర్వపు గద్దింపు వారికి అత్యంత అప్రియముగాను భారముగాను ఉండెను; దానికంటె తీవ్రమైన అసమ్మతిని లేక అసహ్యతను తెలుపు భాష ఏది వాడబడగలదు? వారు అబ్రాహాము నామమునందు అతిశయించి, తాము అతని సంతానమని గొప్పలు చెప్పి, ఆ కారణముచేత గర్వముగా ప్రవర్తించిరి. కావుననే ప్రవక్త దేవుని అధికారముతో వారికి విరోధముగా తన్ను తాను ఆయుధపరచుకొనుచున్నాడు; "మీరు వ్యవహరింపవలసినది నాతో కాదు, దేవునితోనని తెలిసికొనుడి" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. అటుపిమ్మట బలులను కోరుటలో దేవుని ఉద్దేశమును ప్రణాళికను అతడు వివరించుచున్నాడు; ఆయన వాటిని గొప్పగా ఎంచుటవలన కాదు, అవి భక్తికి సహాయకములగునట్లు ఆయన వాటిని కోరుచున్నాడు; కాబట్టి తమ పరిశుద్ధతనంతయు ఆ సేవలలోనే ఉంచిన యూదులు మిక్కిలి పొరపడిరి. వారు వధించిన జంతువుల బలులను అర్పించినపుడు తమ కర్తవ్యమును అద్భుతముగా నెరవేర్చితిమని తలంచిరి; ప్రవక్తలు దానికి మించి ఏదో కోరినపుడు తమ పట్ల కఠినముగా ప్రవర్తించుచున్నారని వారు ఫిర్యాదు చేసిరి. ఇప్పుడు ప్రభువు వాటిని తిరస్కరించుచున్నాననియు అసహ్యించుకొనుచున్నాననియు చెప్పుచున్నాడు; ఇది అతి కఠినముగా కనబడవచ్చును, ఏలయనగా వాటిని నియమించినది ఆయనే. అయితే దేవుని ఆజ్ఞలలో కొన్ని వాటికొరకే విధేయత చూపవలసినవి, మరికొన్ని దూరమైన లక్ష్యము గలవి అని గమనింపవలెను. ఉదాహరణకు, దేవుని సేవించి ఆరాధింపవలెనని ధర్మశాస్త్రము మనకాజ్ఞాపించును, తరువాత మన పొరుగువారికి మేలు చేయవలెనని ఆజ్ఞాపించును. (ద్వితీయోపదేశకాండము 6:5; లేవీయకాండము 19:18.) ఇవి స్వతహాగా దేవునికి అంగీకారములు, వాటికొరకే కోరబడుచున్నవి. ఆచారముల విషయము వేరు; అవి వాటికొరకే కోరబడునవి కావు, వేరొక కారణమునుబట్టి కోరబడునవి. ఉపవాసమును గూర్చియు ఇదే చెప్పవచ్చును;

దేవుని రాజ్యము అన్నపానములు కాదు; (రోమీయులకు 14:17;) కావున ఉపవాసము వేరొక లక్ష్యమునకు నిర్దేశింపబడినది. కాబట్టి ఆచారములు, వాటివలన ఆయన శాంతపరచబడునట్లు అవి ఒక ప్రాయశ్చిత్తమైనట్లు నియమింపబడలేదు; వాటిద్వారా ఆ జనము భక్తిలో శిక్షణ పొంది, విశ్వాసమునందును దేవుని యొక్క నిర్మలమైన ఆరాధనయందును అంతకంతకు ఎక్కువ ప్రగతి సాధించుటకే అవి నియమింపబడెను. అయితే కపటులు మతమంతయు దీనిమీదనే ఆధారపడినట్లు వాటిని అత్యంత సూక్ష్మమైన జాగ్రత్తతో ఆచరించి, వాటిని ఆచరించుటలో చాలాసేపు ఆతురతతో అలసిపోయిన తరువాత తామే మనుష్యులందరికంటె భక్తిపరులమని తలంచుదురు. మరియు తాము ఇంకా భక్తిపరులని ఎంచబడుటకై తమ స్వంతమైనవి కూడ కొన్ని చేర్చి, దినదినము క్రొత్త కల్పనలను పన్నుచు, దేవుని పరిశుద్ధ నియమములను వాటి నిజమైన లక్ష్యమును గమనింపకుండ మిక్కిలి దుష్టముగా దుర్వినియోగపరచుదురు. కాబట్టి వారి ఆచారము లన్నియు దేవుని ఆరాధనను భ్రష్టపరచునవి తప్ప మరేమియు కావు. ఏలయనగా వారి శ్రద్ధ అంతయు బాహ్యమైన వట్టి ఆచరణపైనే ఉన్నపుడు, న్యాయమైన లక్ష్యమును లక్ష్యపెట్టనందున దైవదూషణతో నిండియుండినవని మనమెరిగిన అన్యజనుల బలుల నుండి వారి బలులు ఏ విషయమున భిన్నములు?

ఈ కారణముచేతనే ప్రభువు తన అధికారముచేత నియమింపబడిన ఆ ఆచారములనే తిరస్కరించుచున్నాడు; ఏలయనగా అవి ఏ లక్ష్యముకొరకు ఏ ఉద్దేశముకొరకు ఆజ్ఞాపింపబడెనో ఆ జనము ఆలోచింపలేదు. ఈ ముసుగులను చించివేయుటకును, బాహ్యారాధనతో మాత్రమే ప్రభువు తృప్తిపొందడనియు ఆచారములచేత శాంతపరచబడడనియు చూపుటకును ప్రవక్తలకును ఆ జనమునకును మధ్య ఎడతెగని పోరాటము జరిగెను. భక్తిగల పరిచారకులు అన్ని చోట్లను ఇట్టి పోరాటములను అనుభవించుచున్నారు; ఏలయనగా మనుష్యులు ఎల్లప్పుడు దేవుని గూర్చి తమను బట్టియే అంచనా వేయుదురు, ఆయన బాహ్యప్రదర్శనతో తృప్తిపొందునని తలంచుదురు, గాని తమ హృదయ యథార్థతను ఆయనకు అర్పించునట్లు అత్యంత కష్టముమీదనే గాని వారిని నడిపింపలేము.

ఈ భాగమునందలి చిక్కంతయు యిర్మీయా ద్వారా సులభముగా తొలగిపోవును; అతడు ఇట్లనుచున్నాడు,

నేను మీ పితరులను ఐగుప్తులోనుండి విడిపించినపుడు, నాకు బలులు అర్పింపవలెనని వారికి ఆజ్ఞాపింపలేదు; నా మాట వినవలెననియు నా ఆజ్ఞలను గైకొనవలెననియు మాత్రమే వారికి ఆజ్ఞాపించితిని. (యిర్మీయా 7:22.)

ఏలయనగా ఆచారముల ఆచరణ సంపూర్ణముగా వాక్యముపై ఆధారపడియున్నదనియు, శరీరమునుండి ప్రాణము వేరుచేయబడినట్లు వాటిని వాక్యమునుండి వేరుచేయుట వ్యర్థమును నిష్ప్రయోజనమునైనదనియు అతడు చూపుచున్నాడు. కీర్తన 50:13, 14 లోని వాదనయు దీనికే చెందినది, —

నేను ఎద్దుల మాంసము తిందునా? మేకల రక్తము త్రాగుదునా? దేవునికి కృతజ్ఞతార్పణము చెల్లింపుము, సర్వోన్నతునికి నీ మ్రొక్కుబడులను తీర్చుము.

మరియు వేరొక చోట ఇదే యిర్మీయా ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఇది యెహోవా ఆలయము, యెహోవా ఆలయము, యెహోవా ఆలయము అని అబద్ధపు మాటలను నమ్మకుడి. అంతకంటె మేలు చేయుటలో అభివృద్ధి పొందుడి, మొదలైనవి." (యిర్మీయా 7:4.)

ప్రవక్తయైన మీకా కూడ ఇట్లనుచున్నాడు: "వేలకొలది పొట్టేళ్లయందైనను పదివేల నదులంత నూనెయందైనను యెహోవా సంతోషించునా?" వెంటనే అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు,

"మనుష్యుడా, ఏది మంచిదో యెహోవా నీవలన ఏమి కోరుచున్నాడో నేను నీకు చూపెదను; అదేమనగా, న్యాయముగా ప్రవర్తించుటయు, కనికరమును ప్రేమించుటయు, నీ దేవునియెదుట వినయముగా నడుచుకొనుటయు." (మీకా 6:7, 8.)

ఈ వాక్యభాగములనుండి ఆచారములు ఖండింపబడుటకు కారణమేమనగా, ప్రాణమునుండివలె అవి వాక్యమునుండి వేరుచేయబడుటయే అని స్పష్టమగుచున్నది. ఇందునుబట్టి మనుష్యుల అంధత్వము ఎంత గొప్పదో మనము చూచుచున్నాము; దేవుని ఆరాధించుటకు వారు పడు శ్రమయంతయు హృదయ యథార్థతనుండి ఉద్భవించనియెడల నిష్ప్రయోజనమని వారికి నచ్చజెప్పలేము. ఈ దోషము సామాన్య జనములకు మాత్రమే పరిమితము కాక, దాదాపు మనుష్యులందరిలోను, తమ అభిప్రాయములో అందరినీ మించినవారిలోను కనబడుచున్నది. దీనినుండియే కేవలమైన బాహ్యక్రియ యొక్క

ఆచరణకు ప్రభావము కలదను భావన పుట్టుచున్నది — దానినే వారు opus operatum అందురు — దానిని పోపు మతపు బోధకులు కల్పించిరి, ఇది నేటికిని అనేకుల మనస్సులను గట్టిగా పట్టుకొనియున్నది. ఇక్కడ మాటలాడుచున్నది మనుష్యుడు కాదు, దేవుడే; మనుష్యులు ఆయన అంగీకారముకొరకు చేయునదంతయు వ్యర్థముగా అర్పింపబడునది, వారు నిజమైన విశ్వాసముతో ఆయనను పిలువనియెడల శూన్యమును నిష్ప్రయోజనమునై యుండునని ఆయన మార్పులేని తీర్మానముచేత ప్రకటించుచున్నాడు.

12. ఇది మీ చేతిలోనుండి కోరినవాడెవడు? తప్పుడు ఆరాధనను ఎంత అద్భుతముగా ఖండించుచున్నాడు! ఏలయనగా నియమింపబడిన విధానమునుబట్టి వారు తన యెదుటకు రారని దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు, మరియు తాను కోరనిదేదైనను వారు ఆయనకు అర్పించుట వ్యర్థమని సాధారణముగా ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆజ్ఞాపింపబడిన విధానములో తప్ప మరి ఏ విధానములోనైనను తాను ఆరాధింపబడుటకు ఆయన ఇష్టపడడు! మనుష్యులు ఆ కల్పనలలో ఇంత అత్యధికముగా ఆనందించుటకు కారణమేమి? వారి సేవలేవియు తమకు లాభకరములు కావనియు దేవునికి అంగీకారములు కావనియు వారు తలంచకపోవుటయే. లేనియెడల వారు చేయవలసినది విధేయతయే అని వారు వెంటనే జ్ఞాపకము చేసికొందురు; (1 సమూయేలు 15:22;) మరియు ప్రభువు తిరస్కారముతో చూచు తమ ప్రయత్నములను గూర్చి వారు ఇంత అహంకారముగా ప్రగల్భములు పలుకరు — ఆయనకు దానివలన ఏ లాభమును లేదని మాత్రమే కాక, తన అధికారము లేకుండ మనుష్యులు తొందరపడి చేపట్టినదానిని వారు తనకు ఆపాదించుట, లేక మనుష్యుల ఇష్టము ధర్మశాస్త్రముగా చెలామణి అగుట ఆయన కోరుటలేదు గనుక. అయినను ఇంకను బలమైన తిరస్కారమును వ్యక్తపరచుటకై, తాను వ్యర్థప్రయాసగా ఎంచుదానికి వారు అనుచితముగా విధేయత అను పేరుపెట్టుదురని ఆయన వెంటనే చేర్చుచున్నాడు; అనగా ఆలయమందు వారి ఎడతెగని హాజరు దాని నేలను త్రొక్కుటకంటె మరేమియు కాదు; వారి కపట ప్రార్థనలను గూర్చి, "నిశ్చయముగా వారు నా చెవులను చెవిటివి చేయుటచేత నాకు గొప్ప ఋణమును కలుగజేయుచున్నారు" అని ఆయన చెప్పినట్లున్నది.

13. ఇకమీదట వ్యర్థమైన అర్పణలను తేకుడి ఇది అర్థరహితమైన కపట ఆరాధనను ఎడతెగక అనుసరించువారి అక్రమ కోరికలను అరికట్టుటకు ఉపయోగకరమైన హెచ్చరిక; దేవునిచేత హెచ్చరింపబడి, వారు ఏ సలహానైనను వినునెడల, చివరకైనను పశ్చాత్తాపపడుదురు గాక. అయితే ఇందునుండి మనము నేర్చుకొనునదేమనగా, కపటులు ఒకసారి కఠినులైన తరువాత వారి తప్పుడు నమ్మకమును కదిలించుట ఎంత కష్టము; ఏలయనగా తమ శ్రమను వృథా చేసికొనుచు అట్టి వెఱ్ఱిని సాగించుట మానవలెనని దేవుడు స్పష్టముగా హెచ్చరించుచున్నను వినుటకు కూడ వారికి ఓర్పులేదు.

ధూపము నాకు హేయము వారిని మరింత దగ్గరగా ఒత్తిడి చేయుటకై అతడు ఇంకను ముందుకు సాగి, అట్టి ఆరాధన నిష్ప్రయోజనమైనది మాత్రమే కాదు, తాను దానిని అసహ్యించుకొనుచున్నాననియు ద్వేషించుచున్నాననియు ప్రకటించుచున్నాడు; అది న్యాయమే, ఏలయనగా తన నామము అబద్ధముగా వాడబడు దేవుని ఆరాధన యొక్క అపవిత్రత దైవదూషణ లేనిది కాదు. దేవునికి తన మహిమకంటె ప్రియమైనది మరేదియు లేనట్లే, ఏ విధమైన భ్రష్టతలచేతనైనను అది భంగపరచబడుటకంటె ఆయన అధికముగా అసహ్యించుకొనునది మరేదియు లేదు; నిజమైన ఆరాధన స్థానమున ఏ విధమైన అర్థరహిత సేవ ఉంచబడినపుడు ఇది జరుగును. ఈ వాక్యభాగముయొక్క అర్థమును కొందరు తప్పుగా గ్రహించిరి; ప్రవక్త ధర్మశాస్త్రము రద్దగుటను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని వారు తలంచిరి; అది అతని ఉద్దేశము కాదు; తన కాలపు జనులను ఆచారములను ఆచరించు సరియైన విధానమునకు అతడు తిరిగి పిలుచుచు, అవి ఏ ఉద్దేశముతో ఏ లక్ష్యముతో స్థాపింపబడెనో చూపుచున్నాడు. ఏలయనగా లోకారంభమునుండి దేవుని ఆరాధన ఆత్మసంబంధమైనదే; పాత నిబంధన కాలమున ఉన్నదానికంటె మన ఆరాధన భిన్నముగా ఉండుట మనుష్యులకు సంబంధించినదే గాని దేవునికి సంబంధించినది కాదు. దేవునియందు మార్పు లేదు, (యాకోబు 1:17,) ఆయన మనుష్యుల బలహీనతకు తన్ను సరిపెట్టుకొనును. కాబట్టి పిల్లలకు ప్రాథమిక శిక్షణ 25 అవసరమైనట్లే, ఆ విధమైన పరిపాలన యూదులకు తగియుండెను. అవి ఏ ఉద్దేశముతో స్థాపింపబడెనో, ఆచారములను ఆచరించు సరియైన విధానమేదో అతడు ఇప్పుడు వివరించుచున్నాడు.

14. మీ అమావాస్యలు ప్రవక్త తన పూర్వపు బోధకు క్రొత్తదేదియు చేర్చుటలేదు; అయితే ఆత్మసంబంధమైన సత్యము లేక కేవలము కపట నెపము యొక్క మెరుపు మాత్రమే ఉన్న ఆచారములన్నిటి విషయమున అవి నిష్ప్రయోజనములు మాత్రమే కాదు, దుష్టములని సాధారణముగా అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. కాబట్టి మనము దేవుని సరియైన విధముగా, దేవుడే ఆజ్ఞాపించినట్లు ఆరాధింపనియెడల మన శ్రమ వ్యర్థమని గమనింపవలెను. అన్ని విషయములలోను దేవుడు సత్యమునందు సంతోషించును, ఆయన మహిమకు చెల్లింపవలసిన ఆరాధనలో విశేషముగా. అంతేకాక, మనము మన శ్రమను పోగొట్టుకొనుట మాత్రమే కాదు, (మనము ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు) దేవుని ఆరాధన వక్రీకరింపబడును; దీనికంటె దుష్టమైనది మరేదియు ఉండదు. ఇప్పుడు మూఢనమ్మకములన్నియు దేవుని ఆరాధనను భ్రష్టపరచునవే; కాబట్టి అవి దుష్టములును అనుమతింపబడనివియునని ఇందునుండి తేలుచున్నది.

మూఢనమ్మకమును దానిలోనే చూడవచ్చును, లేక మనస్సు యొక్క వైఖరియందు చూడవచ్చును. దానిలోనే అనగా, దేవుడు ఆజ్ఞాపించనిదానిని కల్పించుటకు మనుష్యులు తెగించినపుడు. సాధారణముగా భక్తి అని పిలువబడు స్వకల్పిత ఆరాధన (ἐθελοθρησκεία, కొలొస్సయులకు 2:23) నుండి పుట్టు క్రియలు అట్టివే.

ఒకడు విగ్రహమును నిలుపును, మరియొకడు చిన్న ఆలయమును కట్టును, ఇంకొకడు వార్షిక పండుగలను నియమించును, ఇట్టివే లెక్కలేనన్ని. క్రొత్త ఆరాధనా విధానములను కల్పించునంత స్వేచ్ఛను మనుష్యులు తీసికొనుట మూఢనమ్మకము. మనస్సు యొక్క వైఖరి విషయమైతే, మనుష్యులు న్యాయమైనవియు దేవునికి అంగీకారములైనవియునగు సేవలను అనుకరించి, తమ శ్రద్ధ అంతయు బాహ్యరూపముపైనే నిలిపి, వాటి లక్ష్యమును సత్యమును పట్టించుకొనకుండుట. ఈ విధముగా యూదులు మోషే ఆజ్ఞాపించిన ఆచారములను ఆసక్తితో పట్టుకొనియుండిరి గాని అతి ముఖ్యమైనదానిని విడిచిపెట్టిరి; ఏలయనగా వారు నిర్మలమైన మనస్సాక్షిని లక్ష్యపెట్టలేదు, విశ్వాసమును పశ్చాత్తాపమును ఎన్నడును ప్రస్తావింపలేదు, తమ అపరాధమును గూర్చి వారికి తెలివి లేకుండెను, మరియు — ఇంకను హీనమైనది — క్రీస్తును వారినుండి వేరుచేసి సత్యమునకు చోటే విడువలేదు. నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, అది కల్తీ మరియు మోసకరమైన ముసుగని ఇది స్పష్టముగా చూపుచున్నది; కాబట్టి వారి బలులు అన్యజనుల బలులనుండి ఏ మాత్రమును భిన్నములు కావు. కావున ప్రభువు వాటిని హేయమని పిలుచుటలో ఆశ్చర్యము లేదు. ఇక్కడ వాడబడిన పదములు వివిధములు, వాటిని గూర్చి నేను ఆగి చెప్పను; అయినను వాటిని తేలికగా దాటవేయకూడదు. ఏలయనగా ఆరాధనా విధానములను కల్పించుటలో మనుష్యుల విచ్చలవిడితనము ఎంత గొప్పదో ప్రభువు గ్రహించును; కాబట్టి ఆ విచ్చలవిడితనమును మరింత బలముగా అరికట్టుటకై ఆయన అనేక వ్యక్తీకరణలను కూడబెట్టి, ఆ క్రియలు తనకు అసహ్యములని మరల ప్రకటించుచున్నాడు. అంతేకాక, మనుష్యులు తమను తాము ఓదార్చుకొని, తాము కల్పించిన వ్యర్థమైన పన్నాగములను ప్రభువు కొంతవరకు ఎంచునని బుద్ధిలేక నమ్ముచుండుటచేత, ఆయన అందుకు విరుద్ధముగా వాటిని తాను అసహ్యముతోను ద్వేషముతోను చూచుచున్నానని ప్రకటించుచున్నాడు.

25 Poedagogia. మన గ్రంథకర్త ఈ పదమును ఏ అర్థములో వాడుచున్నాడో గలతీయులకు 3:24 పై ఆయన వ్యాఖ్యానమునుండి గ్రహింపవచ్చును. ధర్మశాస్త్రము క్రీస్తునొద్దకు మనలను చేర్చు మన బాలశిక్షకుడాయెను. — సం.

15. మీరు చేతులు చాపునపుడు ప్రార్థనలో చేతులు చాపుట అను ప్రాచీన ఆచారము మూఢనమ్మకమునుండి పుట్టలేదు; అనేకమైన ఇతరములవలె ఆ అలవాటు బుద్ధిలేని వ్యర్థమైన ఆశయముచేత ప్రచారములోనికి రాలేదు; ప్రకృతియే మనుష్యులను బాహ్యసంజ్ఞలచేతనైనను తాము దేవునియొద్దకు చేరుచున్నామని ప్రకటించుటకు ప్రేరేపించుటవలన అది వచ్చెను. కాబట్టి వారు ఆయనయొద్దకు ఎగురలేరు గనుక ఈ సంజ్ఞచేత తమను తాము పైకెత్తుకొందురు. ఈ సంజ్ఞను గూర్చి పితరులకు నిశ్చయముగా ఏ ఆజ్ఞయును ఇయ్యబడలేదు; అయినను వారు దైవప్రేరితులైన మనుష్యులుగా దానిని వాడిరి; మరియు ఈ సంజ్ఞచేతనే విగ్రహారాధకులందరు మహా అంధత్వమునకు పాల్పడినవారని రుజువగుచున్నది; ఏలయనగా బాహ్య భంగిమచేత వారు దేవునియొద్దకు చేరుచున్నామని ప్రకటించుచుండగా, వాస్తవమున వారు విగ్రహములయొద్దకే చేరుచున్నారు. వారిని మరింత బలముగా ఒప్పింపజేయుటకై ప్రభువు ఈ ఆచారము వారిలో నిరంతరాయముగా కొనసాగుటకు అనుమతించెను. కాబట్టి ప్రవక్త చేతులు చాపుటను ఖండించుటలేదు, వారి కపటత్వమునే ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు హృదయమున ఆయనకు పూర్తిగా విముఖులై యుండియు దేవుని ప్రార్థించువారి వేషమును ధరించిరి; ఆయన మరియొక చోట ఇంకను సంపూర్ణముగా ప్రకటించినట్లు,

"ఈ జనులు నోటిమాటలతో నాయొద్దకు సమీపించి పెదవులతో నన్ను ఘనపరచుచున్నారు గాని తమ హృదయమును నాకు దూరముగా ఉంచియున్నారు." (యెషయా 29:13.)

ప్రభువు తాను సమీపముగా ఉన్నాడని చెప్పుచున్నాడు, అయితే అది సత్యముగా ఆయనను ప్రార్థించువారికే. (కీర్తన 145:18.)

కపటత్వమున్న చోట నిజమైన దైవప్రార్థన ఉండజాలదు. అయినను "వారు తమ చేతులు చాపినపుడు నేను ఆలకింతును" అని మరియొక చోట చెప్పబడినదానికి ఈ వాక్యభాగము విరుద్ధము కాదు. 26 ఏలయనగా ఆ వాక్యభాగమున ప్రభువు తనయందలి నమ్మకమునుండి వచ్చు ప్రార్థనను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు. విశ్వాసము దైవప్రార్థనకు తల్లి; అది లేనియెడల మిగిలినది వట్టి వ్యర్థమైన పరిహాసము మాత్రమే.

అవును, మీరు విస్తారముగా ప్రార్థన చేసినను మీరు ఎంతగా ప్రార్థనలను హెచ్చించినను తాను వారి మొఱలకు చెవిటివాడగుదునని బెదిరించుటచేత అతడు పూర్వపు ప్రకటనను విస్తరించుచున్నాడు; "మీరు ప్రార్థనలో స్థిరముగా ఉన్నను ఆ శ్రద్ధ మీకేమియు ప్రయోజనపడదు" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. ఏలయనగా ఇది కూడ కపటులకు చెందిన లోపమే: వారి ప్రార్థనలు మాటలలో ఎంత విస్తారమగునో, అంత పరిశుద్ధులమని తలంచుదురు, తాము కోరినది మరింత సులభముగా పొందుదురని తలంచుదురు. ఈ విధముగా వారి వ్యర్థమైన వాగాడంబరము పరోక్షముగా గద్దింపబడుచున్నది.

మీ చేతులు రక్తముతో నిండియున్నవి ఇక్కడ అతడు తాను వారి ప్రార్థనలను బలులను రెంటిని ఎందుకు ఒప్పుకొనడో, తిరస్కారముతో త్రోసివేయునో, ఆ కారణమును మరింత సంపూర్ణముగా వివరింప నారంభించుచున్నాడు. వారు కపటప్రదర్శనతో ఆయన సన్నిధికి వచ్చినను, వారు క్రూరులును రక్తపాతులును అన్ని విధములైన నేరములచేత మలినపడినవారునై యున్నందువలనే. అతడు తరువాత ఇతర రకముల నేరములను కూడ చేర్చును గాని, చేతులు చాపుటను అతడు ఇంతకుముందే ప్రస్తావించియున్నందున, చేతులను గూర్చియే మాటలాడి, వాటిలో వారు తమ నేరములకు సాక్ష్యమును మోసి చూపుచున్నారని చెప్పుచున్నాడు; కాబట్టి అతడు వారిని ఇంత కఠినముగా వెనుకకు త్రోయుటలో వారు ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు. ఎందుకనగా, మరొకవైపు, నిర్మలమైన చేతులెత్తుట అను వాక్యప్రయోగము ప్రవక్తలును అపొస్తలులును (1 తిమోతికి 2:8) మాత్రమే కాక, కేవల సహజప్రేరణచేత మనుష్యుల మూర్ఖత్వమును గద్దింపవలసివచ్చిన లౌకిక గ్రంథకర్తలు కూడ వాడిరి; నిజమైన మతము ఎన్నడును ఏదో విధమైన సాక్ష్యము లేకుండ ఉండకూడదని దేవుడే బహుశా వారిచేత ఈ ఒప్పుకోలు చేయించకపోయినయెడల అది జరిగియుండదు.

26 మన గ్రంథకర్త యెషయా 65:24ను సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది: వారు పిలువకమునుపే నేను ఉత్తరమిచ్చెదను; వారింకను మాటలాడుచుండగానే నేను ఆలకించెదను. ఈ వాక్యభాగమునకు ప్రధానపదమైన "పిలుచు" అను పదమును గూర్చి వెంటనే వచ్చు వ్యాఖ్యలచేత ఈ ఊహ బలపరచబడుచున్నది. ఈ సందర్భమున చేతులు చాపుట ప్రస్తావింపబడలేదనుట ఆయన జ్ఞాపకమునుండి తప్పిపోయినట్లు కనబడుచున్నది; అయితే ఆలయ ప్రతిష్ఠయందు సొలొమోను చేసిన ప్రార్థనలోని ఇదే విధమైన వాక్యభాగమున అది కనబడుచున్నది — ఏ మనుష్యుడైనను ఈ మందిరమువైపు తన చేతులు చాపి ఏ ప్రార్థనను ఏ విన్నపమును చేసినను, నీవు నీ నివాసస్థలమైన పరలోకములోనుండి ఆలకింపుము. 2 దినవృత్తాంతములు 6:29, 30. — సం.

అయినను ప్రవక్త వారు దొంగలు లేక హంతకులని చెప్పుటలేదు గాని, ఇతరుల ఆస్తిని స్వాధీనపరచుకొనుటకు వారు చేసిన కపటములను మోసములను గద్దించుచున్నాడు. దేవుడు మనుష్యులకంటె భిన్నముగా తీర్పు తీర్చును; ఏలయనగా దుష్టులు సరళస్వభావులను మోసపుచ్చి వారిని వాడుకొనుటకు అలవాటుపడిన రహస్యమైన కపటములును దుష్టమైన కళలును మనుష్యులచేత లెక్కలోనికి తీసికొనబడవు; లేక తీసికొనబడినను కనీసము తగ్గించి చూపబడును, వాటి న్యాయమైన తూకమునుబట్టి అంచనా వేయబడవు. అయితే మెరుపు పేరు గలవారై, ఆకర్షణీయమైన నెపములతో తమ అన్యాయపు పనులను దాచుకొనుట అలవాటు చేసికొనిన అట్టి మనుష్యులనే దేవుడు వెలుగులోనికి ఈడ్చి, వారు హంతకులని స్పష్టముగా ప్రకటించుచున్నాడు. ఏలయనగా నీవు ఒక మనుష్యుని ఏ విధముగా చంపినను — గొంతు కోసినను, లేక అతని ఆహారమును జీవితావసరములను తీసివేసినను — నీవు హంతకుడవే. కాబట్టి దేవుడు బహిరంగముగా దుష్టులైనవారిని గూర్చి గాని, తమ నేరములచేత బహిరంగముగా అపకీర్తి పొందినవారిని గూర్చి గాని మాటలాడుటలేదు; మంచివారని ఎంచబడగోరినవారిని, ఏదో విధమైన కీర్తిని నిలుపుకొనినవారిని గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడు.

ఈ సంగతిని జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా మోసముచేతను బలాత్కారముచేతను లేక ఏదో విధమైన అన్యాయముచేతను పేదలను బలహీనులను అణచివేసి, అయినను తమ దుష్టత్వమును నమ్మదగిన వేషముచేత కప్పుకొను దుష్టులతో మనమిప్పుడు ఇదే ఆధారములమీద వ్యవహరింపవలెను. వారు తాము దొంగలను హంతకులను పోలినవారము కామని ఎంత నిర్లజ్జగా కేకలు వేసినను, ప్రవక్త అట్టివారి పట్ల చూపిన అదే కఠినత్వముతో మనము వారిని గద్దింపవలెను; ఏలయనగా మనము దేవుని నామమున మాటలాడునపుడు, మనుష్యుల అభిప్రాయములనుబట్టియు మతములనుబట్టియు తీర్పు తీర్చక, ప్రభువు ప్రకటించిన తీర్పును ధైర్యముగా ప్రకటింపవలెను.

16. మిమ్మును కడుగుకొనుడి, పవిత్రులగుడి అతడు యూదులను పశ్చాత్తాపమునకు ప్రబోధించి, దేవునిచేత తమ విధేయత అంగీకరింపబడవలెనని వారు కోరినయెడల దానికి నిజమైన మార్గమును చూపుచున్నాడు. కాబట్టి నిర్మలమైన మనస్సాక్షినుండి వచ్చినదానికంటె మరేదియు దేవునికి ఇష్టము కాదని మనము నిర్ధారించుచున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు మనుష్యులవలె మన క్రియలను వాటి బాహ్యరూపమునుబట్టి తీర్పు తీర్చడు. ఒక నిర్దిష్టమైన క్రియ అత్యంత దుష్టుడైన మనుష్యునిచేత చేయబడినను, మనుష్యులలో ప్రశంస పొందుట తరచుగా జరుగును; అయితే హృదయమును చూచు దేవుని దృష్టిలో, భ్రష్టమైన మనస్సాక్షి ప్రతి సద్గుణమును అపవిత్రపరచును. ప్రాచీన ఆచారములనుండి తీసిన ఉదాహరణనిచ్చి, అపవిత్రుడైనవాడు ముట్టినదంతయు అపవిత్రమగునని, దీనినుండి దుష్టులనుండి పవిత్రమైనదేదియు రాదని హగ్గయి బోధించినది ఇదే. మన ప్రవక్త ఇంతకుముందే ప్రకటించియున్నాడు: హృదయ యథార్థత బాహ్యారాధనను పవిత్రపరచనియెడల వారు దేవునికి బలులు అర్పించుట వ్యర్థము, ప్రార్థించుట వ్యర్థము, ఆయన నామమున మొఱ్ఱపెట్టుట వ్యర్థము. ఈ కారణముచేత, యూదులు ఇకమీదట వ్యర్థముగా శ్రమపడకుండునట్లు, అతడు ఆ పవిత్రతను కోరుచున్నాడు; మరియు వారు తమ కర్తవ్యములో ఒక భాగమును నెరవేర్చిన తరువాత ఇది దేవుని దృష్టినుండి తమను దాచు తెరయగునని తలంచకుండునట్లు, అతడు సాధారణ సంస్కరణతో ఆరంభించుచున్నాడు.

దేవునికి దూరమైన మనుష్యులతో మనమెల్లప్పుడు వ్యవహరింపవలసిన విధానమిదే. రోగముగల శరీరమందు ఒకటి లేక కొన్ని పుండ్లపై మాత్రమే మన దృష్టిని నిలుపకూడదు గాని, నిజమైన సంపూర్ణ స్వస్థతను మనము ఉద్దేశించినయెడల, వారిని క్రొత్తగా ఆరంభించుటకు పిలిచి, సంక్రమణమును పూర్తిగా తొలగింపవలెను; అప్పుడు ఇంతకుముందు దేవుని దృష్టిలో ద్వేషింపబడినవారును హేయులునైనవారు దేవునికి ఇష్టులగుట ఆరంభింతురు. కడుగుట అను రూపకాలంకారముచేత అతడు నిస్సందేహముగా అంతరంగ మలినతను తొలగించుకొనవలెనని ప్రబోధించుచున్నాడు, అయితే కొద్దిసేపటిలోనే క్రియల ఫలములను కూడ చేర్చును.

అతడు కడుగుకొనుడని చెప్పినపుడు, మనుష్యులు తమ స్వంత స్వేచ్ఛాచిత్తముతో పశ్చాత్తాపపడుదురని అతని భావము కాదు; అయితే వారు దేవుని దృష్టిలో పవిత్రులుగా కనబడుటకంటె మరి వేరొక ఔషధము లేదని అతడు చూపుచున్నాడు. ఇప్పుడు, పరిశుద్ధ గ్రంథకర్తలు మనుష్యులలో దేవుని ఆత్మచేత జరిగించబడినదానిని మనుష్యులకే ఆపాదింతురని మనమెరుగుదుము; పశ్చాత్తాపక్రియ ఆయనకే చెందినదిగనుక యెహెజ్కేలు ఆయనను శుద్ధజలమని పిలుచుచున్నాడు. (యెహెజ్కేలు 36:25.)

మీ క్రియల చెడుతనమును నా కన్నులయెదుటనుండి తొలగించుడి ఇప్పుడు ప్రవక్త పశ్చాత్తాపఫలములను వివరించుటకు వచ్చుచున్నాడు; ఏలయనగా కడుగుకొనుట అనగా శుద్ధులగుట అనగా ఏమో రూపకాలంకారము లేకుండ వివరించుటయే కాక, తాము నూతనపరచబడినట్లు సాక్ష్యమును తమ సమస్త జీవితమందును ప్రతి క్రియయందును కనుపరచవలెనని అతడు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు. అయినను ప్రజల అపవిత్రత దేవుని కన్నులయెదుట ఉన్నదనియు, అది వారి క్రియలన్నిటిని మలినపరచి దిగజార్చుననియు, ఆ విధముగా వారు ఆయన దృష్టిలో ఇష్టులగుట అసాధ్యమనియు అతడు మునుపటి ప్రకటనను స్థిరపరచుచున్నాడు. మరియు వారు చూడకుండ తమను తాము ఆటంకపరచుకొనుటకు తెరను ఉపయోగించినపుడు, దేవుడు తమ గుడ్డితనములో పాలుపంచుకొనునని వారు వ్యర్థముగా ఊహించకుండునట్లు, అతడు దేవుని కన్నులను ప్రత్యేకముగా పేర్కొనుచున్నాడు.

కీడు చేయుట మానుడి అతడు ఇంకను వారి జీవన విధానమును గద్దించుచున్నాడు. ప్రవక్త కీడు చేయుట అనగా కీడును ప్రేమించుట అని సామాన్యముగా ఈ వాక్యభాగమునకు అర్థము చెప్పబడుచున్నది; అయితే ఇది ఖచ్చితముగా పొరుగువానికి హాని కలిగించు నేరములను సూచించునదిగా గ్రహింపవలెను; కాబట్టి తరువాతి వచనమున వచ్చు మేలు చేయుట నేర్చుకొనుడి అను ప్రబోధములో "మీ పొరుగువారికి" అను మాట ఊహింపవలెను; ఏలయనగా మన పొరుగువారికి మనము చేయు హానులను ఉపకారములను గూర్చి అతడు మాటలాడుచున్నాడు. ఇప్పుడు పశ్చాత్తాపమునకు ముద్ర మనుష్యుని హృదయమునందే యుండుటచేత, ఏదో కొంతవరకు మనుష్యుల కన్నులయెదుట అది కనుపరచబడు బాహ్య రూపములద్వారా అతడు దానిని వర్ణించుచున్నాడు. మంచివాడని ఎంచబడగోరనివాడు ఎవడును లేడు; అయితే ప్రతి మనుష్యుని నిజస్వభావము అతని క్రియలద్వారా తెలియును. కాబట్టి తమ పశ్చాత్తాపమునకు సాక్ష్యమిచ్చునట్టి ఆ బాహ్యక్రియలను జరిగించుటకు అతడు వారిని పిలుచుచున్నాడు.

అతడు పశ్చాత్తాపఫలములను రెండు శీర్షికల క్రింద చేర్చుచున్నాడు: కీడు చేయుట మానుట, మేలు చేయుట. మొదట, మనము ప్రతి అన్యాయ క్రియను చేయుట మానవలెను; ఏలయనగా ఉదారులని ఎంచబడగోరి, ఒకని వద్దనుండి మోసముగా తీసికొని మరొకనికి ఇచ్చు దుబారాగాండ్రను మనము అనుకరింపకూడదు. మరల, తాము హాని చేయకుండ తమను తాము అదుపులో ఉంచుకొని, తమ పొరుగువారి ఆస్తిని ఆక్రమింపకుంటే చాలునని తలంచుచు, ఉపకార క్రియలను చేయుటలో శ్రద్ధ లేని సోమరులవలె కూడ మనము ఉండకూడదు. కాబట్టి ఆ రెంటిని చేర్చుట అతని ఉద్దేశము; ఏలయనగా ఆ రెండు శీర్షికల క్రింద ధర్మశాస్త్రము యొక్క రెండవ పలక పాటించుట ఇమిడియున్నది.

17. మేలు చేయుట నేర్చుకొనుడి అతడు ఇప్పుడే కీడు చేయుట మానుడని వారికి ఆజ్ఞాపించుచు వారు నిరంతరము దుర్నీతిని ఆచరించుచున్నారని ఆరోపించినట్లే — వారి జీవితమంతయు పాపము చేయు నిరంతరమైన అలవాటని అతడు చెప్పినట్లు — ఇప్పుడు ఉపకార క్రియలలో నిపుణులగుటకు వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; దీనిని నేర్చుకొనుడని వారిని ప్రబోధించుటలో, ఇంకను తమ ప్రాథమిక పాఠములనే నేర్చుకొనని విద్యార్థులుగా వారిని సంబోధించుచున్నాడు. మరియు మొదట న్యాయమును వెదకుడని వారికి చెప్పుచున్నాడు. ఇతరులు దీనిని న్యాయమును గూర్చి విచారించుడి అని అనువదింతురు, నేను దానిని ఒప్పుకొనను; ఏలయనగా వెదకుడి అను పదముచేత ప్రవక్త దీనికంటె ఎక్కువ అర్థమును ఉద్దేశించెను — దాని వాస్తవ ఆచరణ అని మనము పిలుచుదానిని అతడు ఉద్దేశించెను. న్యాయము అను పదముచేత అతడు మంచిదియు సరియైనదియునగు దానిని సూచించుచున్నాడు; "యథార్థతను లక్ష్యముగా పెట్టుకొనుడి" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

పీడితులను విడిపించుడి ప్రవక్త తన అలవాటు ప్రకారము సాధారణ వర్ణనకు ప్రత్యేక వర్గముల ప్రస్తావనను చేర్చుచున్నాడు; అతడు ఇంతకుముందే ఉపకారమునకును న్యాయమునకును విశేష ప్రబోధము చేసియున్నను, వారిని మరింత దగ్గరగా ఒత్తిడి చేయగోరి, విషయమును మరింత సంపూర్ణముగా చూపుటకై కొన్ని వర్గములను మరింత జాగ్రత్తగా లెక్కించుచున్నాడు. ఏలయనగా లేనియెడల మనుష్యులు ఎల్లప్పుడు మంచివారనియు నీతిమంతులనియు ఎంచబడగోరుదురు, సాధారణ బోధచేత వారు కదలరు; అయితే మనము ప్రత్యేక సందర్భములకు వచ్చినపుడు, వారు చేతిలోనున్న విషయముతో వ్యవహరింప నిర్బంధింపబడినట్లవుదురు, లొంగిపోవుటకు బలవంతపెట్టబడుదురు, లేక కనీసము మరింత సులభముగా లొంగువారగుదురు; దీనికి మనము ప్రతిదినము అనుభవమును చూచుచున్నాము.

తండ్రిలేనివానికి న్యాయము తీర్చుడి, విధవరాలి పక్షమున వాదించుడి. ఇచ్చట ప్రవక్త రెండు తరగతులను ఎన్నుకొనుచున్నాడు; వీరిద్వారా మనుష్యుల దుష్టత్వము మరింత పూర్తిగా బయలుపడును; ఏలయనగా తండ్రిలేనివారి మరియు విధవరాండ్ర వ్యాజ్యములు సమర్థింపబడుట అరుదు; కారణము, మనుష్యులు వారివలన ఏ ప్రతిఫలమును ఆశింపరు. వారు ప్రతి విధమైన అన్యాయమునకు గురియగుచుండుటచేత, వారి పక్షమున ఎవడును ముందుకు రాడు; ఏలయనగా న్యాయమును దాని నిమిత్తమే అనుసరించువాడు ఎవడును లేడు; అంతేకాదు, బీదలను దరిద్రులను దోచుకొనుటకు సిద్ధముగా నున్నవారు అత్యధిక సంఖ్యలో ఉన్నారు. న్యాయము జరిగింపవలెనని శ్రద్ధగలవాడు ఎవడును లేడని ఇది రుజువు చేయుచున్నది; ఏలయనగా ధనవంతులకును పలుకుబడిగలవారికిని, ప్రతిఫలాశచేత ప్రేరేపింపబడి ఆకర్షింపబడు సహాయకులు ఉండుట ఆశ్చర్యమేమియు కాదు. అయితే తండ్రిలేనివారి మరియు విధవరాండ్ర భారమును తాను వహించుచున్నాడనియు, వారికి ఏదైనా హాని కలిగినయెడల వారి పక్షమున పగతీర్చుననియు ప్రభువు ప్రకటించుచున్నాడు.

"విధవరాలినైనను తండ్రిలేనివానినైనను బాధింపకూడదు. మీరు ఏ విధముగానైనను వారిని బాధపెట్టి, వారు నాకు మొఱ్ఱపెట్టినయెడల నేను వారి మొఱ్ఱను నిశ్చయముగా వినెదను; నా కోపాగ్ని మండును, నేను ఖడ్గముచేత మిమ్మును చంపెదను; మీ భార్యలు విధవరాండ్రగుదురు, మీ పిల్లలు తండ్రిలేనివారగుదురు." (నిర్గమకాండము 22:22-24.)

ఇదే ప్రకటన ఇప్పుడు, పలుకుబడిగల గొప్పవారి బలాత్కారమువలనను అదుపులేని వాంఛలవలనను పీడింపబడి మూల్గుచున్న ఇతరులందరికి వర్తింపజేయబడుచున్నది.

ఓర్పుచేత తమ ప్రాణములను దక్కించుకొనవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడిన (లూకా 21:19) దేవుని బిడ్డలందరికి ఇది అత్యున్నతమైన ఆదరణ నీయవలెను. శత్రువులెంత అహంకారముగా ప్రగల్భములు పలికినను, "ప్రభువు మనకొరకు పగతీర్చువాడు; మనుష్యులు మనలను లక్ష్యపెట్టకున్నను ఆయన మనయందు శ్రద్ధ వహించుచున్నాడు; ఆయన దిక్కులేనివారికి సహాయము చేసి వారి వ్యాజ్యమును సమర్థించును" అను ఆలోచనలు వారి మనస్సులలో స్థిరముగా నుండుచుండగా, దేవుని ప్రజలు తమ శ్రమలమధ్యను అతిశయించుటకు ఇది అడ్డు కాజాలదు.

18. రండి, మనము కలిసి వాదించుదము. హెబ్రీ పదము ( נאna) సాధారణముగా "నేను వేడుకొనుచున్నాను" అనియో "కావున" అనియో అనువదింపబడును; అయితే అది న్యాయమైన వ్యాజ్యమునందలి నమ్మకమును సూచించుననియు, కనుక "రండి" అను ప్రోత్సాహమనియు నేను తలంచుచున్నాను. ఏలయనగా యూదులకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చుటకు ఏమియు ఉండదనియు, తమను తాము నిర్దోషులుగా చేసికొనుటకు అవకాశము దొరికినను వారు మాటలేనివారుగా ఉందురనియు ప్రభువు ప్రకటించుచున్నాడు. నిజముగా కపటులను ఈ విధముగానే చూడవలెను; ఏలయనగా వారు ధైర్యముగా దేవునితో వివాదములలో ప్రవేశింతురు, వారి వాదములకు అంతమే ఉండదు. కావున, వారు వాదింపగోరినయెడల తాను కూడ ఇంకొకవైపున అంతే సిద్ధముగా ఉన్నాడని ఆయన వారితో చెప్పుచున్నాడు.

ప్రవక్త ధర్మశాస్త్రమందలి రెండవ పలకను గూర్చియే ముఖ్యముగా ఏల మాటలాడుచున్నాడు, దేవుని ఆరాధనను గూర్చి ఎందుకు మాటలాడడు? అను ప్రశ్న బహుశః వేయబడవచ్చును. ఏలయనగా దేవుడు ధర్మశాస్త్రమును విభజించినప్పుడు మొదటి పలకకు ప్రథమ స్థానమును ఇచ్చుటకు సముచిత కారణములు కలవని మనకు తెలియును; అది క్రమమునందు మొదటిదైనట్లే ప్రాముఖ్యతయందును అధికమైనదని ఎంతమాత్రమును సందేహము లేదు. నేను చెప్పు ప్రత్యుత్తరమేమనగా, ప్రవక్తలు మనుష్యుల కపటత్వమును గద్దించునప్పుడు వివిధ విధములైన సంబోధనలను ఉపయోగింతురు. కొన్నిసార్లు విశ్రాంతిదినము అపవిత్రపరచబడినదని వారు ఫిర్యాదు చేయుదురు; కొన్నిసార్లు మనుష్యులు దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టరని చెప్పుదురు; అయితే ఎక్కువగా విగ్రహారాధనను ఖండించి, మూఢనమ్మకములకు విరోధముగా తమ స్వరమెత్తుదురు. కానీ ఇచ్చట యెషయా, తమ పొరుగువారి యెడల చేయవలసిన కర్తవ్యములు నెరవేర్పబడలేదని ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు.

అయినను ఈ సందర్భములన్నిటిలోను ఉద్దేశ్యము ఒక్కటే: మన క్రియలు మంచి మనస్సాక్షినుండి పుట్టనప్పుడును, మనకు దేవునిభయము లేనప్పుడును అవి దేవుని దృష్టికి ఏ విలువయు లేనివని చూపుట. ఈ భయమును వారు కొన్నిసార్లు "దేవుని నామమున ప్రార్థించుట" అనియు, కొన్నిసార్లు "విశ్రాంతిదినమును ఆచరించుట" అనియు, కొన్నిసార్లు ఇతర క్రియలనియు సూచింతురు; అయితే నిజమైన ఆరాధనకును కపటత్వమునకును గల భేదము సహోదర ప్రేమ కర్తవ్యములద్వారా అతి స్పష్టముగాను బహిరంగముగాను చూపబడును గనుక, యెషయా ఆ కర్తవ్యములను ప్రస్తావించుటకు సముచిత కారణములు కలవు. ఏలయనగా కపటులు బాహ్యమైన ఆరాధనను ఆచారములను నెరవేర్చుటలో జాగ్రత్తగలవారు; అయితే అంతరంగమున వారు అసూయతో నిండియున్నారు, అహంకారముతోను సహోదరులపై తిరస్కారముతోను ఉబ్బుచున్నారు, లోభముతోను ఆశాపాశముతోను మండుచున్నారు; ఆ ముసుగులక్రింద తమను దాచుకొనుచుండగా వారిని సులభముగా కనుగొనలేము. కాబట్టి వారిని ఈ ప్రమాణముచేత, గీటురాయివలె, పరీక్షింపవలెను; ఆ విధముగా వారు దేవునికి భయపడుదురో లేదో నిర్ధారింపబడవలెను.

రెండవ పలకనుండి మాత్రమే ఒక మనుష్యుని భక్తిని గూర్చి మనము తీర్పు తీర్చినయెడల నిజముగా మోసపోవచ్చును; అయితే భక్తికిని దేవుని ఆరాధనకును సాక్ష్యములైన మొదటి పలక కర్తవ్యములను ఎవడైనను నెరవేర్చినయెడల, అతడు ఈ ప్రమాణమునకు తేబడవలెను: అతడు ఇతర మనుష్యులయెడల నిందారహితముగా ప్రవర్తించునా? ప్రతి అన్యాయ క్రియనుండి దూరముగా నుండునా? సత్యము పలుకునా? సహోదరులయెడల దయ చూపుచు జీవించునా? క్రీస్తు కనికరమును, న్యాయమును, విశ్వాసమును ధర్మశాస్త్రమందలి ప్రధానమైన విషయములని ప్రకటించుటకును (మత్తయి 23:23), పరిసయ్యులు దశమభాగములనుగూర్చియు అర్పణలనుగూర్చియు తమకున్న ఆసక్తిలో చిన్న విషయములను మాత్రమే లక్ష్యపెట్టి నిజమైన నీతిని విడిచిపెట్టిరని గద్దించుటకును ఇదియే కారణము. విశ్వాసము అని ఆయన చెప్పునది విశ్వసనీయతను, అనగా మనము సాధారణముగా విధేయత అనునదానిని సూచించును.

27 ( ונוכחהvenivvakechah) "మన వివాదమును పరిష్కరించుకొందము." — బిషప్ స్టాక్. "మనలో ఒకరు ఇంకొకరికి విరోధముగా అపరాధము చేసినది ఎవరో నిర్ణయించుటకు, నేనును నీవును ఇద్దరమును; నీవు నాకు విరోధముగా పాపము చేసియున్నను నిన్ను మరలింపగలనని నేను ఆశించుచున్నాను." — యార్కీ.

న్యాయము అనగా ప్రతి మనుష్యునికి అతనికి చెందినదానిని మనము ఇచ్చునట్టియు, ఇతరులకు హాని కలుగనియ్యక మన శక్తి కొలది వారికి సహాయము చేయునట్టియు సమస్త విధములైన యథార్థతను ఆయన సూచించుచున్నాడు.

అయితే ఇవి ధర్మశాస్త్రమందలి ప్రధానమైన విషయములైనయెడల, రెండవ పలకలోని ఆజ్ఞలను మనము ఏ క్రమములో ఉంచవలెను? నా ప్రత్యుత్తరమేమనగా, అవి తమ తగిన ప్రాముఖ్యతను క్రమమును నిలుపుకొనుచున్నవి; అయితే క్రీస్తు అంత కఠినముగా కోరునట్టియు, అంత విస్తారముగా నొక్కి చెప్పునట్టియు ఆ కర్తవ్యములద్వారా కపటత్వము మరింత పూర్తిగా బయలుపడును, ఒక మనుష్యుడు యథార్థముగా దేవునికి భయపడునో లేదో మనము మరింత చక్కగా విచారింపగలము. "నేను కనికరమునే కోరుచున్నాను గాని బలిని కోరను" అను వాక్యమును (హోషేయ 6:6; మత్తయి 9:13) ఇదే భావములో గ్రహింపవలెను; ఏలయనగా కనికరము నిజమైన భక్తికి ఋజువును సాక్ష్యమునైయున్నది. మరియు, మన తోటి మనుష్యులయెడల మనము చూపవలసిన ప్రేమకు అది నిజమైన ప్రదర్శనగనుక అది దేవునికి ఇష్టమైనది; అయితే బలులు ఆయనకు ఇష్టములగుట వేరొక కారణముచేత. యెషయా ప్రవక్త విశ్వాసమును గాని దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టుటను గాని కాక దయను ఎందుకు ప్రస్తావించునో, మరియు కపటులను నిజమైన దేవుని ఆరాధనకు మరలింపగోరునప్పుడును దాని ఫలములద్వారా దానిని చూపుడని వారికి చెప్పునప్పుడును ప్రవక్తలు సంబోధన విధానములలో ఇంత వైవిధ్యమును ఎందుకు ఉపయోగింతురో ఇప్పుడు చాలినంత స్పష్టమైనదని నేను తలంచుచున్నాను.

మీ పాపములు రక్తవర్ణమువలె నుండినను ఆయన నిర్దోషులను నిందింపడనియు, వివాదమునకు దిగగోరడనియు, కావున వారిమీద ఆయన మోపు నేరారోపణలు బలమైన అవసరము లేకుండ ముందుకు తేబడలేదనియు, సమర్థింపబడలేదనియు అనునట్లున్నది. ఏలయనగా కపటులు దేవుడు మరీ కఠినుడైనట్లును, ఏ విధముగానైనను శాంతపరచబడలేనివాడైనట్లును ఆయనలో తప్పులెన్నుట కద్దు. ఇంకను ముందుకు పోయి, దేవునితో కృపాస్థితికి తిరిగి రాప్రయత్నించుట తమకు వ్యర్థమనుట తమ మొండితనమునకు ఒక సాకుగా కనుగొందురు. మరి ఏ ఉపాయమును విఫలమైనను, తమనుండి ఇంత కఠినముగా కోరుట తగదనియు, మనుష్యులలో అత్యుత్తములకైనను క్షమింపబడవలసినది ఏదో ఉన్నదనియు చెప్పుచు దానిని ఆశ్రయింతురు. ప్రభువు ఈ విధముగా మాటలాడుచున్నట్లు చూపుటద్వారా ప్రవక్త ఆక్షేపణను ముందుగానే ఎదుర్కొనుచున్నాడు: "నా పక్షమున నేనైతే, అవసరమైనయెడల మీతో వాదించుటకు నిరాకరింపను; ఏలయనగా మన మధ్య సమాధానము కలుగకుండ అడ్డుపడునది మీ స్వంత మొండితనమే అని ఫలితము చూపును. హృదయ నిర్మలతను మాత్రము తెచ్చుడి, అప్పుడు మన మధ్య వివాదమంతయు ముగియును. మీరు నాయొద్దకు యథార్థహృదయమును తెచ్చినయెడల నేను ఇకమీదట మీతో పోరాడను."

కావున, మన నేరములను పూర్తిగా వెంటాడగోరినట్లు దేవుడు మనతో వివాదపడడను అత్యంత ఆదరణకరమైన ప్రకటన మనకు లభించుచున్నది.

28 Loyauté (ఫ్రెంచి పదము: విశ్వసనీయత)

ఏలయనగా మనము యథార్థముగా ఆయనతట్టు తిరిగినయెడల, ఆయన వెంటనే మనయెడల ప్రసన్నుడగును, మన పాపముల జ్ఞాపకమంతటిని తుడిచివేయును, వాటిని గూర్చి లెక్క అడుగడు. ఏలయనగా చిన్నదైన అల్పమైన తప్పిదమునకే సమాధానపడుటకు తరచు నిరాకరించు మనుష్యులవంటివాడు ఆయన కాడు. అంతేకాదు, ఆయన అతి కఠినుడని మనము ఫిర్యాదు చేయుటకు ఆయన కారణమిచ్చుట దేవుడుండనే ఉండదు; ఆయన మనలను శుద్ధిచేసి హిమమువలె తెల్లగా చేయుటకు సిద్ధముగా నున్నాడు. హృదయ నిర్మలతతో ఆయన తృప్తి చెందును; ఈ హృదయ నిర్మలత ఉన్నప్పటికిని ఏదైన అపరాధమున్నయెడల ఆయన దానిని క్షమించి, తనను రెచ్చగొట్టినవారిని నిర్దోషులుగా తీర్చును.

19. మీరు ఇష్టపడి విధేయులైనయెడల యెషయా దేవుని వ్యాజ్యమును ప్రజలకు విరోధముగా వాదించుచునే యున్నాడు; ప్రజలు తాము అనుభవించిన సమస్త ఆపత్తులకు నింద భరింపవలసినవారే గాక, వెంటనే క్షేమమును సంతోషమును తిరిగి పొందుట వారి స్వాధీనములోనే యున్నదని కొద్ది మాటలలో చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమ హృదయములను కఠినపరచుకొనకపోయినయెడల వారిని క్షమింపుటకు దేవుడు ఎల్లప్పుడును సిద్ధముగా నున్నాడు. అయితే ఇచ్చట సంతోషము మనుష్యుల శక్తిలోను వారి అధీనములోను ఉంచబడినట్లు కనబడుటచేత, మనుష్యులు తమ స్వంత ఇచ్ఛను ఉపయోగించి మంచిని గాని చెడును గాని ఎన్నుకొనుటకు స్వతంత్రులని పోపు మతస్థులు బహిరంగముగా వాదించుదురు. దేవుడు మనుష్యులను మొండితనమునకు నిందించునప్పుడు, ఆయన వారి సామర్థ్యము యొక్క స్వభావమును గాని పరిమాణమును గాని వర్ణించుచున్నాడని మనము ఆ కారణముచేత నమ్మకూడదు.

అయితే మనుష్యులు ఇష్టపడగలుగుట వారి శక్తిలో ఉంటేనే తప్ప "మీరు ఇష్టపడినయెడల" అని చెప్పుట నిష్ప్రయోజనమగును అని ఎవరైనను అనవచ్చును. నా ప్రత్యుత్తరమేమనగా, ఎన్నిక వారు నటించునంత స్వతంత్రమైనది కాకపోయినను, పాపులు తమ ఆపత్తులకు స్వేచ్ఛా కర్తలైనట్లుగా నిందార్హులగుదురు; ఏలయనగా వారు దేవుని కోపమునకు కారణమగునది వారి స్వంత ఇష్టముచేతనే గాని బలవంతముచేత కాదు. కావున ఒక మనుష్యుడు మంచిని గురిగా పెట్టుకొనుట దేవుని విశేష వరమనుట సత్యమే; అయితే మనస్సును దానిపై నిలుపకుండ భ్రష్టులను ఆటంకపరచునది వారి స్వంత దుష్టత్వమేననియు, తత్ఫలితముగా వారి మొండితనపు నింద అంతయు వారిమీదనే ఉన్నదనియు అంతే సత్యము. ప్రజలు దేవునికి లోబడి విధేయులైనయెడల సుఖసంతోషములతో కూడిన జీవితము గడిపియుందురని వారిపై మోపబడిన నిందయు దీనిపైననే ఆధారపడియున్నది. ఏలయనగా దేవుడు స్వభావరీత్యా ఉపకారము చేయుటకు మొగ్గు చూపువాడు గనుక, ఆయన అందరికి ఉచితముగా అందించు మేలును మనము పొందకుండ అడ్డుపడునది మన కృతఘ్నతయు శత్రుత్వమునే. మరియొక వైపున, పగతీర్చుట తన శక్తిలో నున్నదని ఆయన తీక్షణమైన భారమైన హెచ్చరికను చేర్చుచున్నాడు; దేవుని తిరస్కరించువారు శిక్ష లేకుండ తప్పించుకొందురని వారు తలంపకుండునట్లు. మరియు, బాగుగా జీవించుటకు ఏకైక నియమము దేవునికిని ఆయన వాక్యమునకును లోబడుటయే అనియు గమనింపవలెను; ఏలయనగా ఇష్టపడుటయు వినుటయు దేవుని చిత్తమునకు అనుగుణముగా నడచుకొనుటయే గాని వేరొకటి కాదు.

ఈ వాక్యములో పదముల నిర్మాణ మార్పు (హైపాల్లాగే) అంగీకరింపబడియున్నది; ఏలయనగా పూర్తిగా వెల్లడియైన భావము ఈ విధముగా ఉండును: "మీ మనస్సు సిద్ధముగా నుండి మీ ఇచ్ఛ విధేయతకు మొగ్గినయెడల"; లేదా అదే అర్థమిచ్చునట్లు, "మీరు నాకు విధేయులైనయెడల, నా వాక్యమునకు చెవియొగ్గినయెడల." కావున దేవుడు మనుష్యుల సంతోషమును విధేయతయందు ఉంచుచున్నందున, దేవుడు మాటలాడగా మనము వినునప్పుడును, సమస్తమునందు ఆయనకు లోబడునప్పుడును మన జీవితము సరిగా నడిపింపబడునని సిద్ధించుచున్నది. కాబట్టి తమతో నిరంతరము మాటలాడుచున్న దేవునికి చెవియొగ్గక, ఆయన సిద్ధపరచి అందించిన సంతోషమును తిరస్కరించునప్పుడు మనుష్యుల దుష్టత్వము ఎంత గొప్పది! ఆ దౌర్భాగ్యులు తమమీదికి దేవుని కోపమును రప్పించుకొనకుండునట్లును, క్రూరమృగములవలె ఇష్టపూర్వకముగా ఖడ్గపు అంచుమీద పడకుండునట్లును వారి మొండి స్వభావములు అణచబడుట సముచితమే. వారు మొండిగా దేవునికి లోబడుటను నిరాకరించినయెడల ఆయన చివరకు వారిని సంపూర్ణ నాశనముతో బెదిరించుచున్నాడని కూడ మనము గమనింపవలెను.

మీరు దేశము యొక్క మేలు అనుభవింతురు. జీవితావసరములను తీర్చుటకై భూమి ఇచ్చు పంటలను ఆయన సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా భూమి తన ఫలములను ఇయ్యక, వాటిని తన గర్భములో ఉంచుకొనినప్పుడు ఒక విధముగా అది కృతఘ్నమని చెప్పవచ్చును. అయినను ఆయన ధర్మశాస్త్రము యొక్క వాగ్దానములను సూచించుచున్నాడనుటలో నాకు సందేహము లేదు; వాటిలో, తనకు భయపడువారికి భూమిని ఆశీర్వదించి, సమస్త మంచి వస్తువులను సమృద్ధిగా ఇచ్చునట్లు చేయుదునని దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు.

యెహోవా నీ పితరులకిచ్చెదనని ప్రమాణము చేసిన దేశములో నీ గర్భఫలమందును నీ పశువుల ఫలమందును నీ భూమి ఫలమందును నీకు సమృద్ధియైన మేలు కలుగజేయును. (ద్వితీయోపదేశకాండము 28:11.)

అయినను ఆయన భూలోక జీవితముయొక్క సౌకర్యములను మనకు అందించునప్పుడు, కపటులు మాత్రమే విలువనిచ్చునట్టియు వారి మనస్సులను పూర్తిగా ఆక్రమించునట్టియు ప్రస్తుత సంతోషమునకే మన దృష్టి పరిమితమై యుండవలెనని ఆయన కోరుటవలన కాదు; దానిని తలపోయుటద్వారా మనము పరలోక జీవితమునకు ఎక్కి వెళ్లునట్లును, ఇంత మేలును రుచిచూచుటద్వారా ఆయన నిత్యానందమును అనుభవించుటకు మనలను సిద్ధపరచునట్లునే. విశేషించి, పురాతన ప్రజలు ప్రస్తుత ఉపకారములను నీడవలె రుచిచూచుటద్వారా పరలోక స్వాస్థ్యమునకు పిలువబడునట్లు దేవుడు వారిపట్ల ఈ విధముగా ప్రవర్తించుట అలవాటు చేసికొనెను. దేవుడు మనలను ఏ స్థాయి శ్రేయస్సునకు హెచ్చించెనో ఆ స్థాయిననుసరించి ఈ బోధను మనకు అన్వయించుకొనునట్లు ఈ భేదమును జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను. నిజమైన సంతోషము, దానికి తోడైన వాటితో, దేవునికి విధేయత చూపుటలోనే ఉన్నదనియు, భక్తిహీనులు తమ మొండితనముచేత తమ మీదికి ప్రతి విధమైన ఆపదలను తెచ్చుకొందురనియు, కావున మన బాధలన్నియు మనము చేసిన పాపములకును అపరాధములకును ఆరోపింపవలెననియు చూపుట ప్రవక్త ఉద్దేశ్యము.

20. అయితే మీరు ఒప్పుకొనకయు తిరుగుబాటు చేసినయెడల. ప్రభువు వారిని ఎంత సున్నితముగా శిక్షించినను, శిక్షయొక్క తీవ్రత తమ అపరాధముకంటె ఎక్కువని భక్తిహీనులు ఎల్లప్పుడును తలంతురు; మరియు వారు తమను పూర్తిగా సమర్థించుకొనుటకు తెగింపకపోయినను, నేను ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, అతి కఠినముగా వ్యవహరించెనని దేవుని నిందించుట మానరు. అయితే వారు నాశనమగువరకు వారి ఆపత్తులకు అంతముండదని ప్రవక్త బెదిరించుచున్నాడు; మరియు ఇంతవరకు తాము అనుభవించిన ఆ అల్పమైన చిన్న శిక్షలకంటె ఎక్కువగా భయపడవలసినది ఏమియు లేదని వారు తలంపకుండునట్లు, దేవుని తీర్పులు ఇంకను ఎంతో భారమైనవి వారికొరకు కాచుకొనియున్నవని ఆయన ప్రకటించుచున్నాడు.

పోపు మతస్థులు స్వేచ్ఛాచిత్త సిద్ధాంతమునకు మద్దతుగా ఈ వాక్యమును వక్రీకరించి ఈ విధముగా వాదింతురు: "మనుష్యులు దేవునికి విధేయులగుటకు ఇష్టపడినప్పుడెల్ల సంతోషముగా నుండినయెడల, ఇది మన స్వంత శక్తిలోనే ఉన్నదని సిద్ధించుచున్నది." ఈ వాదము నిజముగా బాలచేష్ట; ఏలయనగా మంచి చెడులకు సంబంధించిన మన సామర్థ్యము యొక్క స్వభావమును గాని పరిమాణమును గాని ప్రభువు ప్రవక్త ద్వారా మనకు తెలుపుటలేదు; అయితే మనము మేలులను అనుభవింపకుండిన యెడల అది మన స్వంత తప్పిదమనియు, మనము పీడింపబడుచున్న ఆపత్తులు మన అవిధేయత యొక్క శిక్షలనియు ఆయన మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. ఒక మనుష్యుడు తన చెడు ఇచ్ఛను మంచిదిగా చేసికొనగలడా అను ప్రశ్న, తనకు స్వాభావికమైన ఆ చెడు ఇచ్ఛద్వారా తాను అనుభవించు కీడులన్నిటిని తనమీదికి తెచ్చుకొనునా అను ప్రశ్నకంటె పూర్తిగా భిన్నమైనది. కావున ఆ నైపుణ్యముగల తెలివైన పండితులు మంచి చెడుల స్వతంత్ర ఎన్నికను గూర్చిన తమ సిద్ధాంతమునకు ఈ వాక్యమును ఉపయోగించుట అన్యాయము, అసత్యము.

యెహోవా నోరే యీ మాట సెలవిచ్చెను. తమ కామములచేత గ్రుడ్డివారైన మనుష్యులు బెదిరింపులకు అంతగా కదలరు గనుక, వారిని గాఢమైన బద్ధకమునుండి మేల్కొల్పుటకు ప్రవక్త, యీ ప్రకటన మర్త్యుడైన మనుష్యునివలన వచ్చినది కాదనియు, మనుష్యులవలె మారిపోవక తన ఉద్దేశ్యమును స్థిరముగా పట్టుకొనియుండు దేవుని నోటినుండియే వచ్చినదనియు వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. కావున తమ దుర్గుణములలో గాఢనిద్రలో పడిపోయినవారు ఆయన బెదిరింపులను శ్రద్ధగా లక్ష్యపెట్టునట్లు, వారిని భయపెట్టుటకే యెహోవా నోటిని ఆయన ప్రస్తావించుచున్నాడు.

21. నమ్మకమైన పట్టణము ఎట్లు వేశ్యయాయెను! గద్దింపును మరింత బలముగాను, ప్రజల పాపమును మరింత భయంకరముగాను చూపుటకై, దేవునినుండియు సమస్త యథార్థతనుండియు ఈ విధముగా తొలగిపోయినందుకు ఆయన ఏదో భయంకరమైనది చూచినవాడైనట్లు బిగ్గరగా కేకలు వేయుచున్నాడు; నిజముగా, దేవునికి సమర్పింపబడిన జనము, రాజులైన యాజకసమూహముగా ఏర్పరచబడిన జనము (నిర్గమకాండము 19:6), ఉన్నతమైన భక్తినుండి దుష్టత్వపు అధమ పాతాళమునకు పడిపోవుట భయమును పుట్టించునంతటి మార్పే. విశేషించి, దేవుని పరిశుద్ధాలయమును ఆయన రాజగృహమునైయున్న యెరూషలేము పట్టణమును గూర్చి ఆయన మాటలాడుచున్నాడు. పూర్వము న్యాయమునకు కావలియైన పట్టణము దొంగల గుహయాయెనని ఆయన ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; పూర్వము పవిత్రురాలును నిష్కళంకురాలునైన కన్యకయైన ఆమె వేశ్యయాయెను. తమ పరిశుద్ధ పితరులనుండి దూరముగా తొలగిపోయిన భ్రష్టులైన యూదులకు మరింత లోతైన సిగ్గును పుట్టించుటకై, ఆయన ఆశ్చర్యపడువాని రూపము ధరించి, ఇది ఎట్లు సంభవింపగలిగెనని తనను తానే ప్రశ్నించుకొనుచున్నాడు.

నమ్మకమైన పట్టణము. "నమ్మకమైన" అను పదముచేత, భార్య తన భర్తపట్ల కాపాడవలసిన దాంపత్య విశ్వాస్యతను ఆయన సూచించుచున్నాడని నా అభిప్రాయము. అర్థము నిశ్చయముగా విశాలతరమే; అయితే వాక్యభాగ సంబంధమును చూచినప్పుడు, నమ్మకమైన అనగా పవిత్రురాలని చెప్పుటకు నేను సంకోచింపను; ఏలయనగా వెంటనే దానికి విరుద్ధముగా ఆయన వేరొక పదమును ఉపయోగించి, ఆమెను వేశ్య అని పిలుచుచున్నాడు. ఆమె ఒకప్పుడు సద్గుణవతియైన భార్యగా, వివాహబంధమునకు నమ్మకమైనదిగా ఉండెను; ఇప్పుడు ఆమె వేశ్యయాయెను, ఆమె నీచ ప్రవర్తన ఆమె ముఖమునకు సిగ్గును తేవడంలేదు. లేఖనములు సంఘమును దేవుని భార్య అని తరచు పిలుచును. (హోషేయ 2:19, 20.) యెరూషలేము ఆత్మసంబంధమైన పవిత్రతను కాపాడుకొని, దేవుని నిర్మలమైన న్యాయబద్ధమైన ఆరాధనయందు కొనసాగినంతకాలము ఆ గౌరవ స్థానమును వహించెను; కానీ దానినుండి తొలగిన వెంటనే ఆమె వేశ్యయాయెను.

ప్రవక్త యొక్క ఈ ఆశ్చర్యము నిశ్చయముగా అత్యంత లోతైన దుఃఖముతో కలిసియుండెను; ఏలయనగా మనుష్యులు దేవునినుండి తిరుగుబాటు చేయునప్పుడును, తాము అర్పింతుమని వాగ్దానము చేసిన విధేయతను నిరాకరించునప్పుడును దానిని భయంకరమైనదిగా మనము దృష్టింపవలెను; యథార్థహృదయులైన మనుష్యులు అట్టి తిరుగుబాటును చూచినప్పుడు అత్యంత తీవ్రమైన దుఃఖమునకు లోనుకాకుండుట సాధ్యము కాదు. ఒక్క పాపి మారుమనస్సు పొందినందుకు పరలోకమందలి దేవదూతలు సంతోషించుదురని మనము చదువుదుము (లూకా 15:7, 10); కావున ఏ పాపియొక్క అంతిమ నాశనమును గూర్చియైనను వారు దుఃఖింపకుండ ఉండలేరు. అట్లయిన ఒక సమస్త రాజ్యము యొక్కయు సంఘము యొక్కయు నాశనమును వినాశనమును గూర్చి వారు ఎంతగా విలపింపరు!

29 ఈ పరిచ్ఛేదమును మన గ్రంథకర్త పొరపాటున పంతొమ్మిదవ వచనమునకు చేసిన తన వివరణలో చేర్చియుండెను; ఇది ఇచ్చట తన సరియైన స్థలమునకు తిరిగి చేర్చబడినది. — సం.

30 "యెహోవా సెలవిచ్చెను; ఆయన తన వాగ్దానములను నెరవేర్చునట్లే తన బెదిరింపులను కూడ నెరవేర్చును, తాను సెలవిచ్చినదానిని తొందరపడి ఉపసంహరింపడు." — రోజెన్ముల్లర్.

అంతేగాక, ఆ ఆశ్చర్యము ఒక ఫిర్యాదును కూడ తెలియజేయుచున్నది; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "ఓ యెరూషలేమా, ఎంత వైభవోన్నతస్థితినుండి నీవు పడిపోతివి! ఎంత దురవస్థలోనికి నిన్ను నీవే ముంచివేసికొంటివి! ఎంత సిగ్గును అవమానమును నీమీదికి తెచ్చుకొంటివి!" ఆమె ఉండిన వైభవ స్థితియు, పూర్వకాలమున ఆమెకు చూపబడిన గౌరవమును ఆమె జ్ఞాపకమునకు తేబడినప్పుడు, అది ఆమె మనస్సుపై ఇంకను లోతైన ముద్ర వేయవలెను; ఏలయనగా ఒకప్పుడు గౌరవనీయురాలైన కుటుంబిని తన జీవితమంతయు నీచమైన విచ్చలవిడి ప్రవర్తనలో గడిపినదానికంటె తన గౌరవమునుగూర్చియు పేరుప్రతిష్ఠలనుగూర్చియు సహజముగానే ఎక్కువ శ్రద్ధగలది.

అది న్యాయముతో నిండియుండెను. పూర్వకాలమున దేవునికి చూపిన ఆ విధేయత ఏ ఫలములను ఇచ్చెనో ఆయన చూపుచున్నాడు. న్యాయమును యథార్థతకు మరియొక పేరుగా మనము గ్రహింపవచ్చును; లేదా అది అభిలషణీయమని తలంచినయెడల, మనుష్యులు ప్రతివానికి వాని స్వంతమును ఇచ్చునప్పుడు దానిని నీతి అనియు, నిర్దోషుల వ్యాజ్యము సమర్థింపబడి బీదలకు దరిద్రులకు పగ తీర్చబడునప్పుడు దానిని న్యాయమనియు పిలువవచ్చును; ఏలయనగా ఈ పదములు లేఖనములో కలిసి ఉపయోగింపబడునప్పుడు వాటి వాడుక అట్టిదే; అయితే ఈ వాక్యభాగములో అవి సంపూర్ణముగా సంబంధము కలిగినవి కాకపోవుటచేత, నేను న్యాయమును యథార్థతను సూచించునదిగా భావించుచున్నాను; అందువలన అదే విషయము దానిని మరింత పూర్తిగా వివరించుటకై రెండుమార్లు చెప్పబడినది.

ఇప్పుడైతే నరహంతకులు. యెరూషలేము ఎట్లు వేశ్యయాయెనో ఆయన చూపుచున్నాడు. అది ఎట్లనగా, పూర్వము న్యాయమునందును నీతియందును ప్రేమకు ప్రసిద్ధిగాంచిన పట్టణము ఇప్పుడు హత్యలతో నిండియుండెను. మనము ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, అర్థమేమనగా వారు హంతకులు లేదా దోపిడిగాండ్రు అని కాదు; న్యాయము అను ముసుగులో మోసపూరితమైన నిజాయితీలేని పద్ధతులచేత వారు ఇతరుల ఆస్తిని సంపాదించుకొనిరని. సంక్షేపముగా, వారు ఏ గౌరవముతో చూడబడినను, తమ తోటి మనుష్యులపట్ల వారు న్యాయముగాను నీతిగాను ప్రవర్తింపలేదని ఆయన భావము; ఏలయనగా అప్పుడప్పుడు, నిజానికి చాలా తరచుగా, అతి దుష్టులైన మనుష్యులు ఉన్నత గౌరవమునందు ఉంచబడుదురు.

యెరూషలేము ఏ స్థితికి దిగజారెనో అది, సాతాను దేవుని సంఘముపై ఎంత తరచుగా అపరిమితమైన క్రూరపాలన అనదగినదానిని సాగించునో ఆలోచింపజేయవలెను; ఏలయనగా ఎన్నడైనను సంఘము ఉండినయెడల, ఆ కాలమున యెరూషలేములో ఒకటి ఉండెను; అయినను అది దొంగల గుహ, లేదా మనుష్యుల గొంతులను కోయు వధశాల అని యెషయా ధృవీకరించుచున్నాడు. అయితే ఆ సంఘములో సాతాను స్వేచ్ఛగా విహరింపగలిగినయెడల, అదే మన మధ్యను జరుగుట ఆశ్చర్యము కాదు; కావున అట్టి దుష్టమైన మాదిరులచేత మనము చెడిపోకుండునట్లు ప్రయాసపడుదము.

22. నీ వెండి మష్టాయెను, నీ ద్రాక్షారసము నీళ్లతో కలిసిపోయెను. యెషయా ఉపమాలంకారముగా మాటలాడుచు, రెండు పోలికలద్వారా ఇచ్చట చూపుచున్నాడు: వ్యవహారముల బాహ్య స్వరూపము బహిరంగముగా తలక్రిందు కాకపోయినను, వారి స్థితి మార్పు చెంది చెడిపోయి, పూర్వమున్న స్థితికి ఎంతో భిన్నముగా ఉన్నది; ఏలయనగా ఇప్పుడు బంగారమునకు బదులు మష్టు మెరయుచున్నదనియు, ద్రాక్షారసము తన రంగును నిలుపుకొనినను తన రుచిని కోల్పోయెననియు ఆయన చెప్పుచున్నాడు. "నీవింకను వట్టి ప్రదర్శన చేయుచున్నను నీలో నిర్మలమైనదేదియు కనబడదు; నీలో బలమైనదిగా ఉండిన ఆ ద్రాక్షారసము చెడిపోయెను; దాని రంగు కన్నును మోసపుచ్చినను దాని రుచి అది కలపబడినదని చూపుచున్నది" అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు.

ఇదంతయు కపటమును విడిచిపెట్టి, తమ పాపములను ఒప్పుకొనుటకు ఆరంభించి, కపటుల పద్ధతిలో ఇకమీదట తమను తాము పొగడుకొనకుండవలెనని యూదులకు చెప్పుటకంటె ఎక్కువ అర్థమిచ్చుటలేదు. ఇచ్చట ఉపయోగింపబడిన పోలికలు ఈ ఉద్దేశ్యమునకు అతి చక్కగా తగియున్నవి; ఏలయనగా మష్టు బంగారమును కొంతవరకు పోలియుండును; అదే విధముగా నీళ్లతో కలిపిన ద్రాక్షారసపు రంగు స్వచ్ఛమైన ద్రాక్షారసపు రంగును పోలియుండును; అయినను ఆ రెండును బాహ్యముగా చూపుకొను ఆ స్వచ్ఛతకు ఎంతో దూరముగా ఉన్నవి. అదే విధముగా కపటులు తమ కపటత్వముద్వారా వెండి యొక్క కల్పిత రంగును ధరించుచున్నారని చెప్పవచ్చును, వారు మష్టుకంటె విలువైనవారు కారు, నిజానికి ఈ కారణముచేత మరింత అసహ్యులు; ఏలయనగా వారు అత్యంత దుష్టులైనను, తమ దుష్టత్వమును కప్పిపుచ్చు ఆ డొల్ల నటనలను దేవునికిని మనుష్యులకును నీచత్వమునకు తక్కువకాని ద్రోహబుద్ధితో సమర్పించుచున్నారు.

23. నీ అధిపతులు ద్రోహులు. ఇచ్చట ఒక చక్కని సూచన లేదా పదక్రీడ ఉన్నది. 31 సామాన్య ప్రజలు పరిశుద్ధులైనట్లును గద్దింపు అవసరము లేనివారైనట్లును ఆయన అధిపతులను గూర్చి మాటలాడుటలేదు, కానీ కీడు యొక్క మూలమును చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా తలనుండి శరీరమంతటికి వ్యాపించు వ్యాధికంటె హానికరమైన వ్యాధి లేనట్లే, తన మాదిరిచేతను తాను ఇచ్చు స్వేచ్ఛచేతను తన చెడుగును శరీరమంతటికి ప్రవహింపజేయు దుష్టుడును భ్రష్టుడునైన అధిపతికంటె రాజ్యమునకు నాశనకరమైన కీడు లేదు. అందువలననే ὁποῖα ἡδέσποινα, τοῖαι καὶαἱθεραπαινίδες, యజమానురాలెట్లో పరిచారికలట్లు అను సామెత కూడ వచ్చెను. కావున భావమేమనగా, ప్రజలలో ఏదో ఒక దోషము మరొకదానికంటె ఎక్కువగా ఏలుచుండలేదు, కానీ పెద్దలలోనే నేరములు అపరిమితముగా జరుగుచున్నవి, ఈ విధముగా సమస్త శరీరము కలుషితముచేత మలినమైనది అని ప్రవక్త చెప్పినట్లున్నది. అధిపతులు అను పదములో ఆ ప్రకటనకు అదనపు బలమిచ్చు ఏదో ఇమిడియున్నది; ఏలయనగా దేనికి ప్రతికారము ఆశింపవలెనో ఆ వైపునుండియే కీడు పుట్టినప్పుడు అది అత్యంత విచారకరము. తరువాత ఆయన ఒక ప్రత్యేక ఉదాహరణను పేర్కొనుచున్నాడు.

దొంగల చెలికాండ్రు. ఈ మాటలచేత, వారు దొంగతనమును, మోసపూరిత వ్యవహారమును అరికట్టుటకు బదులు, దానికి విరుద్ధముగా వాటినుండి లాభము పొందుచున్నారని ఆయన సూచించుచున్నాడు; దోపుడుసొమ్ములో భాగము పుచ్చుకొని దొంగతనము చేయుటకు అనుమతించువారిని ఆయన న్యాయముగా దొంగల చెలికాండ్రని పిలుచుచున్నాడు. నిజముగా ఒక న్యాయాధిపతి లంచముచేత చెడిపోయినప్పుడు, నేరములు విస్తరించి శిక్షింపబడకుండ పోవుట అనివార్యము; ఆ నేరములు చేయువారితో అతడు కుమ్మక్కైనవాడని మనము భావింపవలెను.

అందరు లంచమును ప్రేమించుదురు. అధిపతులు దొంగల చెలికాండ్రుగా తమను చేసికొనుటకును, నేరములకు ఆదరణ చూపుటకు దుష్ట కుట్రచేత తమను కట్టివేసికొనుటకును కారణమును ఆయన తరువాత చూపుచున్నాడు. అది లోభము. న్యాయాధిపతులు ధనాపేక్షకు అంకితమైనప్పుడు న్యాయము పూర్తిగా నాశనమగును; ఏలయనగా పక్షపాతము తీర్పును చెరుపుటయైనయెడల, న్యాయమునకు ఎంతమాత్రమును చోటు మిగులదు, లోభమునకు లోబడిన ప్రతి మనుష్యుడును నిశ్చయముగా వ్యాజ్యమును కాక వ్యక్తిని లక్ష్యపెట్టును. ఫలితమేమనగా, అతడు న్యాయమైనదేదో సరియైనదేదో గ్రహింపజాలడు, కానీ ఒకడు చెప్పినట్లు, చట్టములను చేయును, వాటిని రద్దు చేయును.

31 మన గ్రంథకర్త దీనిని primi pravi అను ఒకే అక్షరారంభ పదముల ఆవృత్తితో వివరించుచున్నాడు. యార్కీ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఇచ్చట ( סוררים sorerim) అను పదము ( סרים sarim) అను పదమునకు సమానము, అనగా సరియైన మార్గమునుండి తొలగిపోవువారు." అతని వ్యాఖ్యాత బ్రైథాప్ట్ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఈ ( סוררים sorerim) పదములో — దీనిని మన వ్యాఖ్యాత ఇచ్చట ( סרים sarim) అను పదముతో, అనగా తొలగిపోవువారు అని వివరించుచున్నాడు — పరిశుద్ధ మూలపాఠములో మనము ఇచ్చట కనుగొను ( שרים అధిపతులు) అను పదమునకు సూచన ఉన్నది." — సం.

ఇది ఒక న్యాయాధిపతికి ధనమును లక్ష్యపెట్టకుండుట ఎంత గొప్ప సుగుణమో మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నది; ఏలయనగా అతడు తన మనస్సును, తన చేతులను, తన కన్నులను అదుపులో ఉంచుకొనని యెడల, అతడు ఎన్నడును న్యాయముగా తీర్పు తీర్చజాలడు. కొందరు చెప్పునట్లు, తాము లంచములు పుచ్చుకొనినను తమ హృదయమును పవిత్రముగాను చెడిపోకుండను ఉంచుకొనుచున్నామని చెప్పుట అసంబద్ధము. "లంచము జ్ఞానుల కండ్లు గ్రుడ్డివిగా చేయును, నీతిమంతుల మాటలను త్రిప్పివేయును" (నిర్గమకాండము 23:8) అని ప్రభువు సెలవిచ్చినది సత్యమై యుండవలెను. కానుకల మంత్రప్రభావమును ఎదిరించునంతగా ఏ మనుష్యుని మనస్సును, వాటి గ్రుడ్డితనము కలిగించు ప్రభావమును ఎదిరించునంతగా ఏ మనుష్యుని కండ్లును, యథార్థమైనవి కావు, తీక్షణదృష్టి కలవి కావు, వివేకము కలవి కావు. అందువలన అట్టి న్యాయాధిపతులను ఆయన న్యాయముగా దొంగల చెలికాండ్రని ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా ధనముపై గ్రుడ్డి కోరికచేత కొట్టుకొనిపోబడి, వారు దేవుని మరియు మనుష్యుల ధర్మమంతటిని తారుమారు చేయుదురు, న్యాయమునకైనను వినయమునకైనను చోటు మిగిలింపరు.

మరియు ప్రవక్త కపటులను ఒప్పించుటకై వారి బహిరంగముగాను అందరికి తెలిసినదిగాను ఉన్న క్రియలనే ముందుకు తెచ్చుచున్నాడని మనము గమనింపవలెను; లేనియెడల వారు లోబడరు. అయినను అతడు వారిని దొంగలని పిలిచినప్పుడు ఆ కాలమున అనేకులు ఆక్షేపించిరనుటలో సందేహము లేదు; ఈ దినములలో కూడ అనేకులు తమకు అర్పింపబడు బహుమానములను కానుకలను పుచ్చుకొనుటవలన తాము దొంగలము కామని సిగ్గులేకయు మొండితనముతోను ఎలుగెత్తి చెప్పుదురు; ఏలయనగా తమ సరియైన తీర్పును అవి అడ్డుపెట్టవని వారంటారు. అయితే ఈ ప్రత్యుత్తరములు వ్యర్థములైనవి గనుక ప్రవక్త వారి దుష్క్రియలను బయలుపరచిన తరువాత తాను చేసిన గద్దింపుతోనే తృప్తిపడి వారితో ఇక వాదింపడు. నిజముగా, న్యాయాధిపతులు లాభమునందును లంచమునందును ఇంతగా ఆశపడునప్పుడు న్యాయమైన తీర్పు తీర్చుట అసాధ్యమని ప్రకృతియే చాటుచున్నది; ఏలయనగా వారు తమ యథార్థతను పరువును అమ్మకమునకు పెట్టక తప్పదు.

వారు దిక్కులేనివారికి న్యాయము తీర్చరు. దిక్కులేనివారిని విధవరాండ్రను ప్రభువు ప్రత్యేకముగా మనకు అప్పగించుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు మనుష్యుల సంరక్షణను కోల్పోయినవారు; కాబట్టి వారికి సంరక్షకులుగాను రక్షకులుగాను ఉండవలసిన న్యాయాధిపతులే వారిని విడిచిపెట్టినప్పుడు ఆయన అసంతుష్టి చెందుటయందు ఆశ్చర్యము లేదు; ఏలయనగా వారికి దూరదృష్టియైనను శ్రద్ధయైనను బలమైనను లేవు, ఎవడును సహాయము చేయుటకు ముందుకు రాకపోయినయెడల వారు ప్రతి విధమైన బలాత్కారమునకును అన్యాయమునకును ప్రతీకారము లేకుండ గురి కావలసినదే. ఇప్పుడు వారిని గూర్చి ఎవడును లక్ష్యపెట్టనప్పుడు, న్యాయము కాదు గాని ధనాశయు దోపిడియే ఆధిపత్యము వహించునని తేలుచున్నది.

24. కావున ప్రభువును సైన్యములకధిపతియగు యెహోవాయు ఇశ్రాయేలు యొక్క బలాఢ్యుడును సెలవిచ్చునదేమనగా — అతడు మొదట ( ,האדוןhaadon) అను పదమును వాడుచున్నాడు; దాని అక్షరార్థము ప్రభువు అనునది, అది సేవకునితో గల సంబంధమును తెలుపును. తరువాత ( יהוהJehovah,) అను పదము చేర్చబడినది; అది దేవుని నిత్యమైన సారమును మహిమను సూచించును. ఆ జనములో సమస్తమును చెడిపోయినదని విశదపరచిన కొన్ని విధములైన పాపములను బయలుపరచిన తరువాత, యెషయా ఇప్పుడు వారిని బెదరించి దేవుని తీర్పును వారి యెదుట పెట్టగోరి, దేవుని న్యాయాధిపతి యొక్క బలముతోను అధికారముతోను ధరింపబడినవానిగా మాత్రమే చూపక, అబ్రాహాము సంతానము ఆయన ప్రత్యేక జనమని వారికి జ్ఞాపకము చేయుచు, అందువలన వెంటనే ఇశ్రాయేలు యొక్క బలాఢ్యుడు అని చేర్చుచున్నాడు. దీనియందు ఒక విధమైన వ్యంగ్యము కూడ ఉండవచ్చును; దాని ద్వారా అతడు యూదులను గుచ్చుచున్నాడు, అనగా వారు పనికిమాలిన నీతిలేని సేవకులై యుండగా దేవుని నామమును గూర్చి గొప్పలు చెప్పుకొనుట వారికి మూర్ఖత్వమనియు, తమకు విరోధముగా వెంటనే విరుచుకొనబోవు ఆయన బలమును ఆశ్రయించుట వ్యర్థమనియు చెప్పినట్లున్నది. ఈ ఉపోద్ఘాతము తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు —

అహహా, నా విరోధులనుగూర్చి నేను ఓదార్పు పొందెదను. ఈ మాటలవలన దేవుడు శిక్షను విధించి తన్ను తృప్తిపరచుకొను వరకు శాంతింపడని అతడు సూచించుచున్నాడు. అతడు మనుష్యరీతిగా ఓదార్పు అను మాటను వాడుచున్నాడు; ఏలయనగా కోపము పగతీర్చుకొనవలెనను కోరిక తప్ప మరేమియు కాదు గనుక, పగతీర్చుకొనుట మనస్సునకు ఉపశమనము కలిగించును, పగతీర్చుకొనినవాడు తనను తాను అభినందించుకొని తృప్తి పొందును. ఒక విధమైన పరిహారముగా పరిగణింపదగిన యీ విధానమువలన ప్రభువు తన విరోధులపై శిక్ష విధించి తన్ను తృప్తిపరచుకొనెదనని చెప్పుచున్నాడు.

నిజమే, ఈ లేఖనమును వివరించుటకు వేరువేరు విధానములు ఉన్నవి; ఆ వ్యాఖ్యానములన్నిటిని పరిశీలించి నాకు నచ్చనివాటిని ఖండించు పనిని నేను చేపట్టను; నిజమైన భావమును మనము నిర్ధారించినయెడల చాలును. కొందరు ఊహించునట్లు అతడు ఇక్కడ కల్దీయులనుగూర్చియైనను అష్షూరీయులనుగూర్చియైనను చెప్పుటలేదు గాని యూదులనుగూర్చియే చెప్పుచున్నాడు; ప్రభువు నామమున వారికి ఒక దూతవలె యుద్ధము ప్రకటించుచున్నాడు. ఈ బెదరింపు వారి చెవులకు కఠినముగా వినబడెను; ఏలయనగా దేవునితో తాము అట్టి సంధిలో కలిసియున్నామనియు ఆయన తమ విరోధులకు విరోధియనియు వారు తలంచిరి. దీనికి ప్రతిగా ఆయన, వారి పాపములవలన తాను ఇన్నిసార్లు రెచ్చగొట్టబడినందున తాను వారికి శత్రువనని ప్రకటించుచున్నాడు. ఈ విధముగా నిత్యము దేవునితో యుద్ధము చేయుచుండియు ఆయన సంరక్షణ తమకు కలదని చెప్పుటకు వెనుదీయని కపటుల నిర్లక్ష్యమును మనము విదిలించుకొనవలెను. కాబట్టి నిబంధనను భంగపరచి ఆ విధముగా ఆయనతో యుద్ధము చేసినవారిని ప్రవక్త దేవునికి విరోధులని కఠినముగా ప్రకటించినయెడల ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు.

అయినను తన జనులను శిక్షించుటకు తాను ఇష్టము లేకుండనే బలవంతపెట్టబడినట్లు చూపుటకై దేవుడు ఒక విధమైన నిట్టూర్పుతో తన బెదరింపును పలుకుచున్నాడు. ఏలయనగా మేలు చేయుటకంటె ఆయన స్వభావమునకు ఇష్టమైనది మరేదియు లేదు గనుక, ఆయన మనపై కోపపడి మనలను కఠినముగా చూచునప్పుడెల్ల, ఆయన మంచితనము స్వేచ్ఛగా ప్రవహింపనీయక మనము చేసిన దుష్టత్వమే ఆయనను బలవంతపెట్టినదని నిశ్చయము. విశేషముగా తన స్వజనులయెడల ఆయన సాత్వికముగా వ్యవహరింప సిద్ధముగా ఉన్నాడు; ఆయన దీర్ఘశాంతమునకు ఇక చోటు లేదని చూచినప్పుడు, దుఃఖముతో అన్నట్లుగా శిక్షించుటకు చర్యలు తీసికొనును.

కొందరు బహుశః ( הויhoi) అను అవ్యయమును కోపముచే రేగిన దేవుడు చేసిన ఆశ్చర్యోక్తిగా వివరించుటకు ఇష్టపడవచ్చును. నేనైతే ఈ చోట దానిని దుఃఖసూచకముగా భావింపుచున్నాను; ఏలయనగా దేవుడు తన నిబంధనను జ్ఞాపకముంచుకొని తాను ఏర్పరచుకొనిన జనమును ఇష్టపూర్వకముగా విడిచిపెట్టును గాని, వారి మొండితనము క్షమను పూర్తిగా అడ్డగించెను.

32 మన ఇంగ్లీషు అనువాదములో ఇది, ఆహా! నా విరోధులనుగూర్చి నేను ఉపశమనము పొందెదను అని ఉన్నది. — సం.

నా శత్రువులమీద పగతీర్చుకొనెదను. ఈ రెండవ వాక్యభాగములో పునరుక్తి (ἀναδίπλωσις) ఉన్నది; ఇది హెబ్రీయులకు అలవాటైన అలంకారము, వారు ఒకే వచనములో ఒకే సంగతిని తరచు రెండు మార్లు వ్యక్తపరతురు. దుష్టులును ద్రోహులునైన జనముపై పగతీర్చుకొనువరకు దేవుడు విశ్రమింపజాలడని చెప్పుటయే ఈ ప్రకటన యొక్క ఉద్దేశ్యమని దీనివలన కూడ మనము నేర్చుకొనుచున్నాము.

25. నీమీద నా చెయ్యి త్రిప్పెదను. ఇది మునుపటి బెదరింపునకు ఉపశమనము; ఏలయనగా తన కఠినతనుగూర్చి తాను ప్రారంభించిన దానిని ఇంకను కొనసాగించుచున్నను, రాబోవు ఆ విపత్తులలో సంఘము సంరక్షింపబడునని అదే సమయమున ప్రకటించుచున్నాడు. అయితే ముఖ్య ఉద్దేశ్యము విశ్వాసులను ఆదరించుటయే, అనగా దేవుడు వారిని మునుపటికంటె కఠినముగా చూచినను సంఘము పూర్తిగా నాశనమైనదని వారు తలంపకూడదని. దేవుని ఆత్మ ప్రవక్తల ద్వారా, ఆయన వాక్యమునకు ఎల్లప్పుడు వణకు దేవుని బిడ్డలను, భయములవలనను బెదరింపులవలనను కృంగిపోయి ధైర్యము కోల్పోవద్దని నిత్యము హెచ్చరించుచున్నాడు; ఏలయనగా దుష్టులు ఎంత ధైర్యముగా విచ్చలవిడిగా నడుచుకొనుచు బెదరింపులన్నిటిని ఎగతాళి చేయుదురో, దేవునియందు నిజమైన భయముగలవారు వాటికి అంతగా వణకుదురు.

అంతేకాక, దేవుని హస్తములను త్రిప్పుట సాధారణముగా ఆయన సన్నిధికి గుర్తును తెలుపును; నేను నా హస్తమును చూపెదనని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. దీనిని ఆయన రెండు విధములుగా చేయుట పరిపాటి: దుష్టులను శిక్షించుటవలన, లేక విశ్వాసులను వారి ఆపదలనుండి విడిపించుటవలన. కాబట్టి ఆదరణను అనుగ్రహించుటద్వారా శిక్ష యొక్క కఠినతను తగ్గించుట దేవుని సంకల్పమని సందర్భమునుబట్టి స్పష్టమగుచున్నందున, హస్తములను త్రిప్పుటను ఇక్కడ సంఘ పునరుద్ధరణను సూచించునదిగా పరిగణింపవలెను; ఏలయనగా అందరు తన శత్రువులని ఆయన సాధారణ పదములలో ప్రకటించినను, ఇప్పుడు యెరూషలేమును లేక సీయోనును పేరు పెట్టి సంబోధించుటవలన ఆ ప్రకటనను మార్చుచున్నాడు లేక పరిమితపరచుచున్నాడు.

నీ మష్టును పూర్తిగా కరగించెదను అని అతడు చేర్చినప్పుడు, విశ్వాసులు దానినిబట్టి మితిమీరి దుఃఖింపకుండునట్లు శిక్షణ యొక్క ఫలమును అతడు చూపుచున్నను, సంఘ శుద్ధీకరణ దేవుని స్వకార్యమేనని ఈ వాక్యమువలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఈ ప్రయోజనము కొరకే తప్పిపోయినవారిని మార్గమునకు తిరిగి తెచ్చుటకై ఆయన అపరాధములను శిక్షింపను తన చేతిని ఎల్లప్పుడు ఎత్తుచున్నాడు; అయితే ఆయన లోపల హృదయములను స్పృశించి వాటిని ప్రయోజనకరముగా చేయనియెడల బెత్తములు ఏమియు ప్రయోజనపడవు. నిజముగా, ఆయన తన ఏర్పాటైనవారికి అనుగ్రహించు ప్రత్యేక కృపను ఇక్కడ సూచించుచున్నందున, మారుమనస్సు పరిశుద్ధాత్మ యొక్క నిజమైన ప్రత్యేకమైన కార్యమని దీనినుండి సిద్ధించుచున్నది; లేనియెడల పాపి కొంచెమైనను ప్రయోజనము పొందక శిక్షలవలన అంతకంతకు కఠినపడును.

మష్టు ఏమాత్రము మిగులకుండ శుద్ధిచేయుట అనుదానిని, దేవుడు ఈ లోకములో తన సంఘమును ప్రతి మచ్చనుండి పూర్తిగా శుద్ధిచేయునన్నట్లు గ్రహింపకూడదు; అది మనుష్యరీతిగా చెప్పబడినదిగానే భావింపవలెను, అనగా ఆయన సంఘము యొక్క స్థితి ఎట్టిదైనదనగా దాని పరిశుద్ధత స్వచ్ఛమైన వెండివలె ప్రకాశించునని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి ఈ మాటలు నిజమైన పవిత్రతను సూచించుచున్నవి, ఏలయనగా యూదులు పూర్వము తమ అశుద్ధతతో అతిగా తృప్తిపడియుండిరి. ఇది మిక్కిలి సముచితమైన పోలిక; దాని ద్వారా ఆ కాలమున సంఘము అనేక అపవిత్రతలచే కలుషితమైనను, కొంత శేషము మిగిలియుండునని, అది కలుషితము తొలగిన తరువాత తన ప్రకాశమును తిరిగి పొందునని ప్రవక్త ప్రకటించుచున్నాడు. ఈ విధముగా అతడు రెండు వాక్యభాగములను కూడ జతపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా పూర్వము వారి పాపములనుగూర్చి మాటలాడినప్పుడు వారి వెండి మష్టాయెనని చెప్పెను. (యెషయా 1:22.)

26. మొదట ఉండినట్లు నీ న్యాయాధిపతులను మరల నియమించెదను. అతడు ఇప్పుడు అలంకారము లేకుండ మాటలాడుచున్నాడు; చెడుగులకు ఆధారమును మూలమును అధిపతులలో ఉన్నదని చెప్పిన తరువాత, ప్రభువు సంఘమును సంపూర్ణ ఆరోగ్యమునకు పునరుద్ధరింప ఇష్టపడునప్పుడు దైవహస్తము ఆ వర్గమును శుద్ధిచేయునని చూపుచున్నాడు. నిజముగా, పరిపాలించువారు మంచివారును పరిశుద్ధులునైయున్నప్పుడు ప్రజా క్రమము నిలుచును; దుష్టులు అధికారము వహించినప్పుడు సమస్తము నాశనమగును. న్యాయాధిపతులు, ఆలోచనకర్తలు అనుటవలన ఏ విధమైన అధికారులైనను అని స్పష్టముగా భావము; వారు ఆదినుండి ఉండినట్లుగా ఉందురని అతడు వాగ్దానము చేయునప్పుడు, వారు కోల్పోయిన దేవుని అసాధారణమైన మంచితనమును వారికి జ్ఞాపకమునకు తెచ్చుచున్నాడు. దేవుడు కృపతో దావీదు సింహాసనమును హెచ్చించి, ఆ పరిపాలనయందు తన తండ్రి ప్రేమ యొక్క ప్రకాశమానమైన పోలికను చూపుటకు ఇష్టపడెను. దావీదు కుటుంబము యొక్క అధికారము మిక్కిలి ఘోరమైన నిరంకుశత్వముగా దిగజారినను, వారు అసత్యమైన బిరుదును చెప్పుకొనుటలో కొనసాగిరి; ఏలయనగా నేటి పోపు మతస్థులు సంఘమనుదాని అసత్యమైన నెపమునుబట్టి తమను తాము పొగడుకొనునట్లే వారును దావీదు పరిపాలనను గూర్చి ఇంకను గొప్పలు చెప్పుకొనుచుండిరి. కాబట్టి తమ దోషముచేత తాము పడిపోయిన సంతోషమును ప్రజలకు జ్ఞాపకము చేయుట న్యాయమే; ఆ విధముగా తమ సంఖ్య తగ్గుట వారికి అసంతుష్టి కలిగింపకూడదు, ఏలయనగా దాని ద్వారా దేవుడు స్థాపించిన క్రమమును వారు మరల పొందెదరు.

అప్పుడు నీవు ... అనబడెదవు. అతడు చెప్పిన ఆ సంస్కరణ యొక్క ఫలమును సర్వశరీరమునకు విస్తరించునదిగా వర్ణించుచున్నాడు; ఏలయనగా యెరూషలేము దేవునినుండి తిరుగుబాటు చేయకముందు నమ్మకమైన పట్టణమును నీతితో నిండినదియునై యుండెనని చెప్పిన తరువాత, ప్రవక్త ఇప్పుడు ఆమె శిక్షింపబడిన పిమ్మట అవే సద్గుణములు ఆమెయందు ప్రసిద్ధముగా ప్రదర్శింపబడునని చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ నిజమైన మారుమనస్సు యొక్క సారాంశము కూడ చెప్పబడినది; ఏలయనగా నీతి అనగా ప్రతి వాడు తనకు చెందినదానిని పొంది, మనుష్యులు ఒకరికి ఒకరు హాని చేయకుండ జీవించునప్పుడు కలుగు యథార్థత. నమ్మకమైనది అను మాటకు ఇంకను విశాలమైన భావము ఉన్నది; ఏలయనగా ఒక పట్టణము నమ్మకమైనదని పిలువబడినప్పుడు, మనుష్యుల మధ్య న్యాయమును నిజాయితీయు పాటింపబడుననియే కాదు గాని దేవుని ఆరాధన యొక్క పవిత్రత కాపాడబడునని కూడ దాని భావము, కావున మనస్సు యొక్క పవిత్రతయు శుద్ధతయు ఆ పేరుక్రింద చేరియున్నవి.

అయితే ఈ నమ్మకత్వమునుండియే నీతి పుట్టునని కూడ గమనింపవలెను; ఏలయనగా మన పరస్పర వ్యవహారములలో సత్యమును అంటిపెట్టుకొనినప్పుడు నీతి సులభముగా పైచేయి సాధించును. నిజముగా, ఈ భాగమంతటిని నేను జాగ్రత్తగా పరిశీలించునప్పుడు, ప్రవక్త ఇప్పుడు నమ్మకత్వము అను మాటను పూర్వముకంటె సంకుచితమైన భావముతో వాడుచున్నాడనియు, ఈ రెండు సద్గుణములను ఒకే లక్ష్యమునకు నడిపించునవిగా జతపరచుచున్నాడనియు నేను తలంచుచున్నాను; అనగా సత్యము కారణముగా మొదట వెళ్లును, నీతి దాని ఫలము. ఆమె నీతిగలదిగాను నమ్మకమైనదిగాను ఉండుననుట మాత్రమే కాక, ఈ కొనియాడబడుటలచే ఆమె ప్రసిద్ధి చెందునని కూడ యెషయా వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; దాని ద్వారా దాని ఎరుకయు కీర్తియు అంతటను వ్యాపించునని అతని భావము. కపటులు కూడ గౌరవప్రదమైన బిరుదులతో అలంకరింపబడుదురని మనకు తెలియును; అయితే యెషయా దేవుడు మాటలాడుచున్నట్లు పరిచయము చేసినందున, ఆ పట్టణము ముందే చెప్పబడినట్లుగా నిజముగా

నీతిగలదిగా ఉండునని ఊహించుచున్నాడు. ఈలోగా నేను చెప్పినట్లు అతడు నిజమైన మార్పిడి యొక్క ఫలమును వర్ణించుచున్నాడు; అనగా, "యెరూషలేము నిజమైన భక్తికి తిరిగి తేబడినప్పుడు ఆమె నూతనపరచబడెనని మనుష్యులు ఒప్పుకొనెదరు" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

27. సీయోను న్యాయముచేత విమోచింపబడును. అతడు అదే బోధను స్థిరపరచుచున్నాడు; సంఘ పునరుద్ధరణ నమ్ముటకు కష్టమైనదిగా ఉండెను గనుక, అది మనుష్యుల చిత్తముపై ఆధారపడనిదనియు, దేవుని నీతిమీదను తీర్పుమీదను స్థాపింపబడినదనియు చూపుచున్నాడు; అనగా దేవుడు నీతిమంతుడు గనుక తన సంఘము పూర్తిగా నాశనమగుటకు ఏ విధముగాను అనుమతింపడని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశ్యమేమనగా, భక్తుల మనస్సులను లౌకికమైన తలంపులనుండి మళ్లించుట; ఆ విధముగా సంఘ రక్షణకొరకు ఎదురుచూచునప్పుడు వారు సంపూర్ణముగా దేవునిమీద ఆధారపడి, సహాయములకు బదులు అడ్డంకులే తప్ప మరేమియు చూడకపోయినను మంచి నిరీక్షణ కలిగియుండుట మానకుండవలెను. నీతియు తీర్పును సంఘమునకు సంబంధించినవని భావించుట గొప్ప పొరపాటు, అనగా యెషయా ఒక పట్టణము యొక్క చక్కని క్రమబద్ధమైన స్థితినుగూర్చి మాటలాడుచున్నట్లు; ఏలయనగా స్పష్టమైన భావము నేను చెప్పినదే, అనగా మనుష్యులు ఏ సహాయము చేయకపోయినను, తన సంఘమును విమోచించుటకు దేవుని నీతి సంపూర్ణముగా చాలును. నిజముగా, మనము మనలను చూచుకొను కాలమెల్ల, ఏ నిరీక్షణ కలిగియుండుటకు మనకు హక్కు ఉన్నది? దానికి విరుద్ధముగా మన విశ్వాసమును బలహీనపరచుటకు తగిన ఎన్ని సంగతులు వెంటనే మన యెదుట నిలుచును! దేవుని నీతియందు మాత్రమే మనము స్థిరమైన నిత్యమైన నమ్మకపు ఆధారమును కనుగొందుము.

దానిలోనుండి తిరిగివచ్చువారు ఈ రెండవ వాక్యభాగము వారి విడుదల విధానమును చూపుచున్నది; అనగా విశాలముగా చెదరిపోయిన ప్రవాసులు మరల సమకూర్చబడుదురు.

28. అతిక్రమించువారి నాశనము కపటులు ఈ వాగ్దానముల ఫలమేదైనను తమకు చెందునని ఊహించి వ్యర్థముగా గొప్పలు చెప్పుకొనకుండునట్లు, దేవుడు తన సంఘమును విమోచించినను వారు నశించెదరని అతడు బెదరించుచున్నాడు. ఏలయనగా కపటులు ఎల్లప్పుడు సంఘములో కలిసియున్నారు, నిజముగా దానితో మిక్కిలి సన్నిహితముగా సంబంధము కలిగియున్నారు; అయితే వారు దాని అంచనాను బాహ్య ప్రదర్శనను బట్టి వేయుదురు. దేవుడు వాగ్దానము చేసినదంతయు వారు వెంటనే నమ్మకముగా తమకే అన్వయించుకొందురు. గర్వమునుండియు గర్వాత్మ యొక్క అహంకారమునుండియు పుట్టు ఈ నమ్మకమును (దానిని నమ్మకమని పిలువదగినయెడల) అపొస్తలుడు వారినుండి చించివేయుచున్నాడు. ఇక్కడ భక్తులైన బోధకులకు ఎంత గొప్ప జ్ఞానము అవసరమో మనము గమనింపవలెను; ఏలయనగా వారు దేవుని తీర్పుచేత దుష్టులను భయపెట్టుచునే అదే సమయమున మంచివారు కృంగిపోయి నిరుత్సాహపడకుండునట్లు వారిని ఆదుకొని ఏదో ఆదరణతో బలపరచవలెను. మరియు విశ్వాసులు దేవుని వాగ్దానముచేత ప్రోత్సాహపరచబడునప్పుడు దుష్టులు దానిని అసత్యముగా తమకు అన్వయించుకొని వ్యర్థమైన నమ్మకముతో తమ మనస్సులను ఉబ్బించుకొనునప్పుడు, దుష్టులు గర్వించుటకు అవకాశమునైనను ఇయ్యక భక్తుల మనస్సులను క్రుంగదీసి నిరుత్సాహపరచకయైనను ఉండునట్లు మనము అనుసరింపవలసిన పద్ధతియు మార్గమును ఇదియే; యెషయా ఈ భాగములో చేయునట్లే. ఏలయనగా అతడు సంఘ విమోచనను గూర్చి మాటలాడుచునే అదే సమయమున పాపులు, అనగా దుష్టులు, నాశనమగుదురని బెదరించుచున్నాడు, దేవుని యీ కృపాకార్యములు ఏ విధముగాను తమకు చెందునని వారు తలంపకుండునట్లు.

33 ఇంగ్లీషు అనువాదములో ఇది, దానిలో మార్పొందినవారు అని తర్జుమా చేయబడినది; అయితే అంచు పాఠము: దానినుండి తిరిగివచ్చువారు అని. "అనగా దానిలో (సీయోను పట్టణములో) ఉండి పశ్చాత్తాపపడువారు" అని జార్కీ చెప్పుచున్నాడు. — సం.

అయినను అతడు దుష్టులకు నాశనమును ప్రకటించుచున్నను, ఈ పోలికచేత విశ్వాసులయెడల దేవుని దయను మరింత సంపూర్ణముగా చూపుచున్నాడు; దేవుడు భ్రష్టులను నశింపనిచ్చి తన స్వజనులను క్షేమముగా కాపాడునప్పుడు అది మరింత స్పష్టముగా కనబడును, ఇట్లు వ్రాయబడియున్నట్లు:

నీ ప్రక్కను వేయిమంది కూలుదురు, నీ కుడిప్రక్కను పదివేలమంది కూలుదురు; అయితే అది నీ దగ్గరకు రాదు. కీర్తన 91:7.

అంతేకాక, సంఘ సంఖ్య తగ్గుటవలన భక్తుల మనస్సులలో కలుగగల దుఃఖమును వేదనను అతడు తగ్గించుచున్నాడు; ఏలయనగా సర్వశరీరమునకు ఆరోగ్యము ఇచ్చుటకు దాని చెడిపోయిన భాగమును తొలగించుటకంటె వేరు మార్గము లేదని అతడు చూపుచున్నాడు.

29. ఏలయనగా (లేక, అనగా) వారు సిగ్గుపడుదురు. హెబ్రీ భాషలో ( כיki) అను అవ్యయము వాడబడినది; అది అసలు కారణమును సూచించును గాని తరచు వివరణను కూడ సూచించును. ఇప్పుడు ప్రవక్త ఇక్కడ క్రొత్త సంగతిని చెప్పక, భక్తిహీనులకు కలుగబోవు నాశనపు కారణమును మాత్రమే వివరించుచున్నందున, ( כיki) ను అనగా అని తర్జుమా చేయుట ముందున్న ( ,כלהkalah,) నశించిరి అను పదముతో దానిని మరింత మెరుగ్గా జతపరచునట్లు కనబడుచున్నది: వారు నశించెదరు, అనగా మీరు కోరిన సింధూరవృక్షములనుగూర్చి వారు సిగ్గుపడెదరు; ఏలయనగా వారి స్వంత మూఢభక్తికంటె హానికరమైన కీడు వారికి మరేదియు ఉండదని ప్రవక్త చెప్పినట్లున్నది. మీ రక్షణకొరకును క్షేమముకొరకును మీరు మొఱ్ఱపెట్టు విగ్రహములు మీమీదికి నాశనమునే తెచ్చునని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

( ,אליםelim,) సింధూరవృక్షములు అను పదము కొన్నిమార్లు దేవతలు అని తర్జుమా చేయబడినది; అయితే ఈ అర్థము సందర్భమువలన తోసివేయబడుచున్నది; ఏలయనగా వెంటనే అతడు తోపులు అను పదమును చేర్చుచున్నాడు: మీరు ఏర్పరచుకొనిన తోపులనుగూర్చి సిగ్గుపడెదరు. ఇప్పుడు వృక్షములనుగూర్చియు తోపులనుగూర్చియు చెప్పిన ఈ రూపకముక్రింద, భాగమును సర్వమునకు వాడు అలంకారముచేత ప్రవక్త ప్రతి విధమైన అసత్యారాధనను గద్దించుచున్నాడు; ఏలయనగా యూదులలో అనేక విధములైన విగ్రహారాధనలు ఉండినను, బలులు అర్పించుటకు తోపులను అడవులను ఎన్నుకొను ఇక్కడ చెప్పిన ఆచారమే అన్నిటికంటె సాధారణమైనది. రెండవ వాక్యభాగములోని ( גנותgannoth) అను పదము తోపులు అని తర్జుమా చేయబడినను తోటలు అని తర్జుమా చేయబడినను, అది వారు తమ విగ్రహారాధన నడిపిన బలిపీఠములను పవిత్ర భవనములను సూచించుననుటలో సందేహము లేదు. వారు బహిరంగముగా దేవునిపై తిరుగుబాటు చేయ సంకల్పింపకపోయినను, క్రొత్త విధములైన ఆరాధనలను కల్పించిరి; ఒక స్థలము మరియొకదానికంటె దేవునికి ఎక్కువ అనుకూలమైనదన్నట్లు, దానిని ఆయన సేవకు ప్రతిష్ఠించిరి, పోపు మతస్థులు చేయుటను మనము చూచునట్లే. తరువాత పురుషమార్పు వచ్చుచున్నది; ఏలయనగా గద్దింపును మరింత తీవ్రము చేయుటకై, ఏ దుష్టులనుగూర్చి అతడు ప్రథమపురుషములో మాటలాడెనో వారినే ఇప్పుడు నేరుగా సంబోధించుచున్నాడు: మీరు సిగ్గుపడెదరు.

మీరు కోరినవి కోరబడినవి అను మాటచేత, దుష్టులు తమ మూఢభక్తులను అనుసరించు వెఱ్ఱియైన మండుచున్న ఆతురతను అతడు గద్దించుచున్నాడు. వారు ఒకే దేవుని సేవకు తమ పూర్ణహృదయముతో శ్రద్ధగా అంకితమై యుండవలసినవారు, అయితే పశుప్రాయమైన కామముచేత తరమబడినట్లు గ్రుడ్డి బలాత్కారముతో అసత్యారాధనలోనికి దూకుచున్నారు. దాదాపు ప్రతి మానవ మనస్సులో సహజముగా ఈ వ్యాధి ఉన్నది, అనగా వారు నిజమైన దేవుని విడిచి విగ్రహములను అనుసరించుటలో వెఱ్ఱెత్తుదురు; అందువలన లేఖనము ఈ వెఱ్ఱిని వివేకమువలెనే సిగ్గును కూడ విడిచిపెట్టు వేశ్యల వ్యామోహములతో తరచు పోల్చుచున్నది.

34 "( איליםelim) అను పదమునకు ఏకవచనములో ( ,אלהelah,) అను ఒక విధమైన వృక్షము ఉన్నది, జర్మను భాషలో దానిని ulme అందురు."

— జార్కీ. ,אולמא అను పదముచేత జార్కీ ఎల్మ్ వృక్షమును సూచించెనని నిరూపించుటకు, అతని వ్యాఖ్యాత బ్రైట్‌హాప్ట్ జర్మను ulme మాత్రమే కాక ఇటాలియను olmo ను ఫ్రెంచి orme ను లాటిన్ ulmus ను కూడ చూపుచున్నాడు. — సం.

35 ఇది ( ,אלel,) దేవుడు అను పదమునకు బహువచనమని స్పష్టముగా ఊహించి, ఈ పదములో కొన్నిమార్లు వ్యక్తపరచబడి ఎక్కువగా విడువబడు మధ్య మూలాక్షరమైన యోద్ ను విస్మరించుట జరిగినది. — సం.

మీరు ఏర్పరచుకొనిన తోటలనుగూర్చి ప్రవక్త వారి అతిశయమైన ఆసక్తిని మాత్రమే కాక, దేవుని ఆరాధనను చెరుపుటలో వారి లెక్కలేనితనమును కూడ వర్ణించుచున్నాడని, వారు తోటలను ఎన్నుకొనిరని చెప్పు ఈ రెండవ వాక్యభాగమునుండి స్పష్టమగుచున్నది, ఏలయనగా ఈ పదము ధర్మశాస్త్ర ఆజ్ఞకు విరుద్ధముగా నిలుచును. అవిశ్వాసులు తమ మూఢభక్తులను ఎంత నమ్మదగిన రూపములతో కప్పిపుచ్చ ప్రయత్నించినను, బలులన్నిటికంటె విధేయతయే శ్రేష్ఠమను ఈ మాట సత్యముగానే నిలుచును. (1 సమూయేలు 15:22.) కాబట్టి పౌలు స్వకల్పిత భక్తి (ἐθελοθρησκεία) అను పదముక్రింద (కొలొస్సయులకు 2:23) దేవుని ఆజ్ఞ లేకుండ మనుష్యులు తమకొరకు కల్పించుకొను అన్ని విధముల అసత్యారాధనను చేర్చుచున్నాడు. ఈ కారణముచేత యూదులు ఆయన వాక్యమును తృణీకరించి తమ స్వకల్పనలలో సంతోషించిరని దేవుడు ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; "విధేయులగుట మీ బాధ్యత, అయితే మీరు అడ్డులేని ఎంపికను, లేక అపరిమితమైన స్వేచ్ఛను కోరితిరి" అని ఆయన చెప్పినట్లున్నది.

దేవుని ఆరాధించు విధానమును ఎన్నుకొను అధికారము తమకు లేదనుట ఒక్కటే మనుష్యుల కల్పనలను ఖండించుటకు చాలును, ఏలయనగా ఆజ్ఞాపించు హక్కు ఆయనకు మాత్రమే చెందును. ఆ కాలమున బలులు యెరూషలేములో తప్ప మరెక్కడను తనకు అర్పింపబడకూడదని దేవుడు నియమించెను (ద్వితీయోపదేశకాండము 12:13); యూదులు ఇతర స్థలములలో ఆయనను సంతోషపెట్టుదుమని తలంచిరి, ఆ అసత్య భావన అన్యజనులను కూడ మోసపుచ్చెను. అది అంతటితో ఆగియుంటే ఎంత మేలు! అయితే పోపు మతస్థులు అదే తప్పులో చిక్కుకొనియున్నారని మనము చూచుచున్నాము; సంక్షేపముగా ఈ వ్యాధి ప్రతి యుగములోను విస్తారముగా వ్యాపించినదని అనుభవము చూపుచున్నది.

స్థలమునకు అంత ప్రాముఖ్యత లేదనియు, అంతట తనకు అర్పింపబడిన ఆరాధనను దేవుడు అంత తీవ్రమైన అసహ్యముతో చూడనక్కరలేదనియు ఎవరైనా ఆక్షేపించినయెడల, — మొదట, ఆ కాలమున ఒకే బలిపీఠము ఉండవలెనని దేవుడు ఎందుకు కోరెనో మనము ఆలోచింపవలెను: అనాగరికమైన జనమునకు అది పరిశుద్ధ ఐక్యత యొక్క బంధముగా ఉండవలెననియు, దాని ద్వారా వారి మతము మార్పు లేకుండ నిలువవలెననియునే. అంతేకాక, ఈ ఆత్మసంబంధమైన కారణము తాత్కాలిక బలము మాత్రమే కలదని అంగీకరించినను, యూదులు విధేయతలో ఇంకను మెరుగ్గా శిక్షణ పొందుటకై అతి చిన్న సంగతులలో ఆజ్ఞలు ఇయ్యబడెనను సూత్రమును మనము పట్టుకొనవలెను; ఏలయనగా మూఢభక్తి భక్తి యనుదాని నెపముక్రింద దాగియుండును గనుక, మనుష్యులు తమ స్వకల్పనలతో తమను తాము మెచ్చుకొనకుండుట దాదాపు అసాధ్యము. అయితే విధేయతయే నిజమైన మతమునకు తల్లి గనుక, మనుష్యులు తమ స్వకల్పనను ఉపయోగించినప్పుడు అది అన్ని మూఢభక్తులకు మూలమగునని తేలుచున్నది.

ఇది కూడ చేర్పవలసియున్నది: యెషయా పూర్వము సహోదర ప్రేమకును ధర్మశాస్త్రము యొక్క రెండవ పలకకును విరుద్ధమైన పాపములనుగూర్చి ఫిర్యాదు చేసినట్లే, ఇప్పుడు వారు మొదటి పలకను అతిక్రమించినదానిగూర్చి ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. ఏలయనగా నీతి యొక్క సంపూర్ణతయంతయు ధర్మశాస్త్రమును పాటించుటలో ఉన్నందున, ప్రవక్తలు మనుష్యులను వారి పాపములనుగూర్చి గద్దింపగోరునప్పుడు, కొన్నిమార్లు ధర్మశాస్త్రము యొక్క మొదటి పలకనుగూర్చియు, కొన్నిమార్లు రెండవ పలకనుగూర్చియు మాటలాడుదురు. అయితే వారు ఒక వర్గముక్రింద సమస్తమును చేర్చునప్పుడు అలంకారిక వ్యక్తీకరణ విధానమును మనము ఎల్లప్పుడు గమనింపవలెను.

30. మీరు ఆకు వాడిపోవు సింధూరవృక్షమువలె అవుదురు. హెబ్రీ అవ్యయము ( כיki) ను నేను తర్జుమా చేసినట్లు నిశ్చయార్థములో తీసికొనవచ్చును; మరియు ప్రవక్త, వారు దేవుని ఆరాధనను అనుచితముగా పరిమితము చేసిన ఆ తోపులను సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నాడు; ఏలయనగా తోటలను పేర్కొనిన తరువాత, వాటిలో వారు ఉంచిన నమ్మకమును గూర్చి వారిని నిందించి నీటి కరవును బెదరించుచున్నాడు. "మీరు మీ తోటలలోను వృక్షములలోను ఆనందింతురు, అయితే ఆకులు రాలిన ఎండిన వృక్షములవలె అవుదురు" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి తమ కల్పనలతో అద్భుతముగా తమను తాము పొగడుకొనుచు, తమ ఆచారములలో నిమగ్నమై యుండునప్పుడు పరలోకము తమకు తెరువబడియున్నదని తలంచు విగ్రహారాధకుల వ్యర్థమైన గొప్పలను దేవుడు ఎగతాళి చేయుచున్నాడు. నేటి దినమున పోపు మతస్థులు తమ దీపములను వెలిగించి తమ దేవాలయములను అలంకరించి, బంగారముతోను విలువైన రత్నములతోను మిరుమిట్లు గొలిపి, తమ ఆర్గన్లను వాయించి తమ గంటలను మ్రోగించినప్పుడు, తమనుండి నూరంతలు తృప్తిని పొందిన దేవునివలన తమకు ఏ కీడును వచ్చునని భయపడుటకు ఇక కారణమే లేనట్లు, తాము మనుష్యులందరిలో అతి సంతోషకరులమని ఊహించుకొనుచున్నారు.

31. మీ బలాఢ్యుడు నూలుపుడకవలె అగును. హెబ్రీ పదము ( חסןchason) బలమైనది అని అర్థము; అది ఇక్కడ దేవునికి అన్వయింపబడినను తన అర్థమును నిలుపుకొనుచున్నది: "మీ బలముగా ఉండిన ఆ దేవుడు చెత్తగా మార్చబడును" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

దానిని చేసినవాడు చేసినవాడు అనుటవలన అతడు చెక్కినవానిని సూచించుచున్నాడు; అయితే అతడు విగ్రహమును పేర్కొనుచున్నందున, చేతిలోని విషయమునకు అనుగుణముగా దానిని వివరింపవలెను. కొందరు, విగ్రహారాధకులు తమ మూర్ఖత్వమును ఒప్పుకొని సిగ్గుతో కప్పబడి తమ విగ్రహములను కాల్చివేయుదురని చెప్పుటవలన అతడు వారి పశ్చాత్తాపమును వ్యక్తపరచుచున్నాడని తలంచుదురు. అయితే భావము వేరుగా ఉన్నదని నేను భావింపుచున్నాను; ఏలయనగా నూలుపుడక వంటి ఎండిన ఇంధనముతో అగ్ని పుట్టించబడునట్లు, "అదే విధముగా కట్టెలగుట్ట పేర్చబడునప్పుడువలె మీరును మీ విగ్రహములును ఒకే కుప్పగా కూడుకొనుడి, మీరు కలిసి దహింపబడునట్లు, విగ్రహములు నూలుపుడకవలెను మనుష్యులు అగ్నివలెను అగునట్లు, ఒకే దహనము అంతటిని దహించునట్లు" అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు.

వాటిని ఆర్పువాడెవడును ఉండడు. ప్రవక్తలు దేవుని ఉగ్రతను పేర్కొనునప్పుడు, అది కన్నులకైనను మరి ఏ ఇంద్రియమునకైనను గోచరింపదు గనుక, బాహ్య రూపకములచేత దానిని వర్ణింతురని గమనింపదగినది. ఆ ప్రకారము భక్తిహీనులు నాశనమగుటకు కారణమైన దేవుని ఉగ్రత సమస్తమును దహించు అగ్నితో పోల్చబడినది. ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు చాలినంత స్పష్టమే, అనగా భక్తిహీనులందరు, వారి నమ్మకము ఏ స్వభావముగలదైనను, నాశనమగుదురు; అంతేకాక, వారు అసత్యమైనవాటిమీదను మోసకరమైనవాటిమీదను తమ నమ్మకము పెట్టుకొనినందున వారి నాశనము మరింత గొప్పదగును, మరియు వారు వ్యర్థముగా విడుదల కొరకు ఎదురుచూచిన ఆ స్థలమునుండియే సంపూర్ణ నాశనము వారిపై వచ్చును. ఏలయనగా ప్రతిమలును విగ్రహములును దేవుని ఉగ్రతను రేపునవి, దానిని ఆర్పజాలని జ్వాలగా రగిలించునవి.

36 మీరు అవుదురు గనుక. — ఇంగ్లీషు అనువాదము. 37 మరియు బలాఢ్యుడు. — ఇంగ్లీషు అనువాదము.