నహూము 3

నహూము 3

నహూము 3:1

1. నరహత్య చేసిన పట్టణమునకు శ్రమ! అది అంతయు అబద్ధముతోను దోపుడుసొమ్ముతోను నిండియున్నది; దోపుడు దానిలోనుండి తొలగిపోదు;

1. O urbs sanguinaria! Tota mendacio (vertunt) rapina plena est; non recedit praeda (vel, non recedet praeda.)

నేను చెప్పినట్లు, దేవుని ప్రతిదండన నీనెవెవారిమీద అంత కఠినముగా ఉండుటకు గల కారణమును ప్రవక్త ఇక్కడ మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు, — అదేమనగా, వారు తమ్మును తాము పూర్తిగా క్రూరమైన కఠినత్వమునకు అప్పగించుకొనిరి; అందుచేతనే అతడు దానిని నరహత్య చేసిన పట్టణము అని పిలుచుచున్నాడు.

రక్తపాతముగల పట్టణమా! అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఈ ఆశ్చర్యార్థక వాక్యము బలమైనది. {,}הוeu అనునది కొన్నిసార్లు శ్రమ అని అర్థమిచ్చినను, ఇక్కడ ప్రవక్త నీనెవెను దాని శిక్షను అనుభవించునట్లు నిర్బంధించుచున్నట్లుగా అది ఉంచబడియున్నది. కావున, ఓ రక్తపాతముగల పట్టణమా, దాని అంతయు {}כחש cachesh తో నిండియున్నది: ఈ పదము బక్కతనమును సూచించును; మరియు ప్రవక్త ఇక్కడ ఒకదానికొకటి చాల భిన్నముగా కనబడు రెండు పదములను నిస్సందేహముగా కలిపి చెప్పుచున్నాడు; అయినను అవి ఒకే సంగతిని సూచించుచున్నవి. ఏలయనగా {,}פרקperek అనగా దాచిపెట్టుట; మరియు {,}כחשcachesh అనునది చెప్పినదానిలో దృఢమైనదేమియు లేనప్పుడు, అబద్ధము లేక వ్యర్థత అను అర్థములో తీసికొనబడును: అయితే ప్రవక్త ఈ రెండు పదముల ద్వారా నీనెవె పట్టణపు దోపుడుసొమ్మునే సూచించుచున్నాడని నేను సందేహింపను. కావున అది బక్కతనముతో నిండియుండెను, ఏలయనగా అది ఇతరులందరిని మ్రింగివేసెను; అది దోపుడుసొమ్ముతోను నిండియుండెను, ఏలయనగా అది తన్ను తాను నింపుకొనెను. అయితే ప్రవక్త భావము ఏ విధముగను సందిగ్ధమైనది కాదు; ఏలయనగా చివరికి అతడు, దోపుడు తొలగిపోదు అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా, కొందరు తలంచునట్లు, అది జయించినవారి చేతులలోనుండి తీసివేయబడదు; అయితే ఇతరులు మరింత సరిగా తలంచునట్లు, ఇక్కడ దోచుకొనుటలో ఎడతెగని స్వేచ్ఛ సూచింపబడుచున్నది, — అనగా అష్షూరీయులు నిత్యము కొల్లగొట్టుటలోనే నిమగ్నులై యుండి, ఏ హద్దులలోను నిలువకుండిరి.

కావున, దేవుడు తాను నీనెవెవారికి విరోధిగా ఉందునని ఎందుకు చెప్పుచున్నాడో ప్రవక్త ఇప్పుడు చూపించుచున్నాడని మనము గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా దాని అన్యాయమైన క్రూరత్వమును ఆయన సహింపలేకపోయెను. నిజమే, ఆయన కొంతకాలము దానిని ఓర్చుకొనెను; ఏలయనగా ఆయన తన తీర్పును వెంటనే అమలుపరచలేదు; అయినను ఆయన తన స్వకీయ ప్రజలను ఎన్నడును మరచిపోలేదు.

కాబట్టి అష్షూరీయులు చూపిన క్రూరత్వమునకు తాను ప్రతిదండన చేయువాడనై యుందునని దేవుడు ఒకప్పుడు తన ప్రవక్త నోట ప్రకటించియున్నాడు గనుక, ఆయన ఇప్పటికిని తన స్వభావమును నిలుపుకొనియున్నాడనియు, నిరంకుశులకును క్రూరమైన అడవి మృగములకును కొంతకాలము ఆయన ఎంత స్వేచ్ఛ ఇచ్చినను, ఆయన న్యాయముగా ప్రతిదండన చేయువాడుగానే నిలిచియుండుననియు మనము తెలిసికొందము. అన్యాయములను శాంతముగా సహించుటయు, ఆయనకు మొఱ్ఱపెట్టుటయు మన విధి; మరియు చివరికి మనకు సహాయకుడనై యుందునని ఆయన వాగ్దానము చేయుచున్నాడు గనుక, మనము ఆయనయొద్దకు పారిపోయి, ఆయన తన సంఘము అణచివేయబడుటయు, నిరంకుశులు తమ అధికారమును విచ్చలవిడిగా చెలాయించుటయు చూచి, వారిని అడ్డగించు సమయమును త్వరపరచునట్లు మనకు సహాయము చేయుమని ఆయనను వేడుకొనవలెను. కావున మనము ఎల్లప్పుడును ఈ విధముగా దేవుని సంరక్షణ క్రింద సమర్పణభావముతో నిలిచియుండినయెడల, నీనెవె పట్టణమును దాని ప్రజలును అనుభవింపవలసి వచ్చిన తీర్పువంటి తీర్పును ఈ దినమందును అమలుపరచుటకు ఆయన సిద్ధముగా ఉండుననుటలో సందేహము లేదు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నిరంకుశులందరిమీదను దోచుకొనువారందరిమీదను ప్రకటింపబడిన ఇంత భయంకరమైన శిక్షలను గూర్చి మేము ఇప్పుడు వినియున్నాము గనుక, ఈ హెచ్చరిక మమ్మును న్యాయపు హద్దులలో నిలిపియుంచునట్లును, మాలో ఎవడును నిరపరాధులను అణచివేయుటకు తన అధికారమును దుర్వినియోగపరచక, దానికి భిన్నముగా ఒకరికొకరము మేలు చేయుటకు ప్రయాసపడి, సమన్యాయపు నియమము చొప్పున మమ్మును మేము పూర్తిగా క్రమపరచుకొనునట్లును అనుగ్రహించుము; మరియు భక్తిహీనులు మమ్మును బాధించి కలవరపరచినప్పుడెల్ల మేము దీనినుండి ఆదరణ పొంది, మేము నీ సంరక్షణ క్రింద ఉన్నామనియు, మమ్మును కాపాడుటకు చాలిన శక్తిని నీవు ధరించియున్నావనియు సందేహింపకుందుము గాక; అట్లు, మాకు సహాయము చేయుటకును మా సంరక్షణ కొరకు నీ శక్తిని కనుపరచుటకును తగిన సమయము చివరికి వచ్చువరకు మేము అన్యాయములను ఓర్పుతో సహించుదుము గాక; మరియు మా ప్రస్తుత పోరాటములో మమ్మును సాధకము చేయుట నీ చిత్తమైయున్నంత కాలము, మా శ్రమలన్నిటిని దాటి, మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు ద్వారా పరలోకమందు మాకొరకు సిద్ధపరచబడియున్న ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతికి మేము చేరువరకు, మా కష్టములను ఓర్పుతో సహించుట మానకుందుము గాక. ఆమేన్.

నూట నాలుగవ ఉపన్యాసము

నహూము 3:2-3

2. కొరడాల ధ్వనియు, గడగడలాడు చక్రముల ధ్వనియు, దుముకుచున్న గుఱ్ఱములును, గంతులు వేయు రథములును కలవు.

2. Sonitus flagelli, et sonitus commotionis rotae, et equus concutiens, et quadriga exultans;

3. రౌతు తళతళలాడు ఖడ్గమును మెరయుచున్న ఈటెను పైకెత్తుచున్నాడు; హతమైనవారు అనేకులు, శవములు కుప్పలుగా పడియున్నవి; వారి పీనుగులకు అంతము లేదు; వారి పీనుగులు కాళ్లకు తగిలి జనులు తొట్రిల్లుచున్నారు.

3. Eques ascendere faciens, et flamma gladii, et fulgur lanceae, et multitudo occisi (est mutatio numeri, occisorum,) et pondus cadaverum (hoc est etiam multitudo,) et nullus finis cadaveribus ejus; impingent in cadavera ejus: అష్షూరీయులకు సమీపించియున్నదానిని ప్రవక్త ఇక్కడ సజీవమైన చిత్రములోవలె వర్ణించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి శత్రువులైన కల్దీయులను, వారి సమస్త సన్నాహములతోను వారి వేగవంతమైన కదలికలతోను అతడు కనుపరచుచున్నాడు. కొరడా ధ్వని అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; గుఱ్ఱములను ఉసిగొల్పుటలో కొరడాలు ధ్వని చేసెను; గడగడలాడు చక్రపు ధ్వని; అనగా, గుఱ్ఱములు కొరడాచేత ముందుకు తోలబడునప్పుడు గొప్ప త్వరయు వేగమును ఉండును; భూమిని కంపింపజేయు గుఱ్ఱమును, గంతులు వేయు రథమును; దానిని ఎక్కించు రౌతు; మరియు అటుపిమ్మట, ఖడ్గపు జ్వాలయు ఈటె మెరుపును. అటుతరువాత, ఆ స్థలమంతయు శవములతో నిండియుండునంతటి సంహారము జరుగునని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

కావున ప్రవక్త భావమేమిటో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: ఏలయనగా నీనెవె ఆ కాలమున జయింపశక్యము కానిదిగా కనబడియుండవచ్చును గనుక, దాని సమీపించుచున్న నాశనమును గూర్చి తాను చెప్పినదానిని ప్రవక్త విస్తారముగా దృఢపరచి, ఆ కాలమున నమ్మశక్యము కానిదానిని ఈ విధముగా ఇశ్రాయేలీయుల కన్నులయెదుట ఉంచుచున్నాడు.

పదముల విషయమైతే, కొందరు వ్యాఖ్యాతలు మనము రౌతు ఎక్కించుచున్నాడు అని అనువదించినదానిని తరువాత వచ్చుదానితో కలుపుదురు, అనగా, అతడు ఖడ్గపు జ్వాలను ఈటె మెరుపును పైకెత్తుచున్నాడు అని. అయితే మధ్యలో ఒక సంయోజకము వచ్చుచున్నది గనుక, ఇది అసంపూర్ణ వాక్యమని తోచుచున్నది; దాని భావమేమనగా, రౌతు తన గుఱ్ఱములను ఉసిగొల్పుట ద్వారా వాటిని ఎక్కించుచున్నాడు, లేక పైకి లేపుచున్నాడు. {,}להבleb అను పదము విషయమైతే, అది జ్వాల అని అర్థమిచ్చుననుటలో నాకు సందేహము లేదు. ఈ పదము ద్వారా రూపకముగా ఖడ్గముల తళతళ కూడ, అనగా జ్వాలవలె కనబడు ఖడ్గముల ప్రకాశము కూడ, గ్రహింపబడునని నేనెరుగుదును: అయితే ప్రవక్త వెంటనే మెరుపు అని చేర్చుచున్నాడు. కావున ఈటెలు మెరయుచున్నవని అతడు చెప్పుచున్నాడు గనుక, అదే కారణముచేత ఖడ్గములు జ్వలించుచున్నవని అతడు చెప్పగోరెనని నేను సందేహింపను. నీనెవె ఎంత ఐశ్వర్యముతోను బలముతోను సమకూర్చబడియున్నను, దాని శత్రువులు దానిని జయింతురు గనుక, అది తన నాశనమునకు సమీపించుచున్నదని ఇశ్రాయేలీయులను పూర్తిగా ఒప్పించు ఉద్దేశముతోనే ఈ సంగతులన్నియు చెప్పబడెను: అందుచేత మార్గములన్నియు శవములతో ఎంతగా నిండియుండునన్నగా, శత్రువులు ప్రతిచోట వాటిని త్రొక్కకుండ లోపలికి ప్రవేశింపలేరని అతడు చేర్చుచున్నాడు. దాని తరువాత వచ్చునది ---

నహూము 3:4

4. చక్కనిదై మంత్రతంత్రములలో ప్రవీణురాలై, తన జారత్వములచేత జనములను తన మంత్రతంత్రములచేత వంశములను అమ్మివేయు వేశ్య చేసిన విస్తారమైన జారత్వములను బట్టి ఇది కలుగును.

4. Ob multitudinem scortationum meretricis pollentis gratia, magistrae veneficiorum, vendentis gentes in scortationibus suis, et nationes in suis veneficiis.

తన వైభవముచేత సమస్త ప్రజలలో ఎంతో మహిమను గౌరవమును సంపాదించుకొనిన ఆ పట్టణముమీద దేవుడు ఇంత భయంకరమైన ప్రతిదండన చేయుటకు గల కారణమును ప్రవక్త మరల ప్రస్తావించుచున్నాడు: మరియు దేవుడు ఈ విధముగా గొప్ప పట్టణములను పడద్రోయునప్పుడు, ఆయన లోకపు క్రమమును ఒక విధముగా చాల తక్కువగా లక్ష్యపెట్టుచున్నట్లు కనబడుచున్నాడు. ఏలయనగా ఆయన సర్వలోకమునకు సృష్టికర్త గనుక, దాని వివిధ భాగములను, విశేషముగా సౌందర్యమునందు శ్రేష్ఠమైనవాటిని కాపాడుట ఆయనకు తగిన కార్యమని తోచుచున్నది; ఏలయనగా అవి ఎక్కువ గౌరవమునకు పాత్రమైనవిగా కనబడుచున్నవి. కావున ఏదైన వైభవమైన పట్టణము పడగొట్టబడినప్పుడు, ఇట్టి తలంపులు మనకు కలుగుచున్నవి, — దేవుడు లోకము యొక్క నాశనమునందు ఆనందించుచున్నాడు, లేదా పరలోకములో నిద్రించుచున్నాడు, కావున సమస్తమును యాదృచ్ఛికముగాను దైవవశముగాను తిరుగుచున్నవి అని. అందుచేత నీనెవె నాశనమును నిర్ణయించుటకును, మనుష్యుల కన్నులను అది ఇక మోసపుచ్చకుండునట్లు ఆ సౌందర్యమును వికారపరచుటకును దేవునికి న్యాయమైన కారణములు కలవని ప్రవక్త చూపించుచున్నాడు. అందుచేత అతడు నీనెవెను వేశ్యతో పోల్చుచున్నాడు. ఈ పోలిక అంత తగినదిగా కనబడకపోవచ్చును: అయినను మనము సంగతులను సమీపముగా పరిశీలించినయెడల, ఆ పట్టణపు స్థితిని ప్రవక్త ఇంతకంటె తగినట్లుగాను ఇంతకంటె స్పష్టముగాను వర్ణించియుండలేడు. అతడు ఇంతకుముందు దాని క్రూరమైన కఠినత్వమును ప్రస్తావించి, అది సింహముల గుహ అనియు, క్రూరమైన రక్తపిపాసగల అడవి మృగములు అక్కడ నివసించుచుండెననియు చెప్పెను. ఈ లోకపు రాజులు తమకొరకు ఐశ్వర్యమును అధికారమును సంపాదించుకొను మోసములను కపటమైన యుక్తులను గూర్చి అతడు ఇప్పుడు మాటలాడ నారంభించుచున్నాడు. కావున ప్రవక్త నీనెవె పట్టణమును వేశ్యవంటిదిగా చేయుటకు కారణమిదే, — అది పొరుగు జనములను బెదరింపులచేతను భయములచేతను, మరియు క్రూరత్వముచేతను తన అధికారము క్రిందికి తెచ్చుకొనుట మాత్రమే కాక, వక్రమైన యుక్తులచేతను మోసపు సాధనములచేతను, కపటమైన వ్యవహారములచేతను ప్రలోభములచేతను అనేకులను వలలో చిక్కించుకొనెను. ప్రవక్త ఇప్పుడు దానిని వేశ్య అని పిలుచుటకు కారణమిదే.

315 థియోడొరెట్ మరియు సిరిల్ కాల్విన్‌వలెనే ఈ వచనమును నీనెవెను ముట్టడించిన తరువాతి కల్దీయ సైన్యపు వర్ణనగా ఎంచిరనియు, అయితే జెరోము మరియు కొక్సేయస్ దీనిని ప్రవక్త కాలములోని నీనెవె స్థితి యొక్క చిత్రణగా ఎంచిరనియు మార్కియస్ వలన తెలియుచున్నది; చివరి అభిప్రాయముతో న్యూకమ్ ఏకీభవించుచున్నాడు, అయితే హెండర్సన్ మొదటి అభిప్రాయముతో ఏకీభవించుచున్నాడు. వారిచ్చిన అనువాదము దాదాపు ఒకటే. ఈ వచనమును ఆ కాలమందలి నీనెవె స్థితిని వర్ణించునదిగా ఎంచుట పద్యపు క్రమమునకు నిశ్చయముగా మరింత అనుగుణముగా కనబడుచున్నది; ఏలయనగా నీనెవె కొల్లగొట్టబడుట ఇంతకుముందే చాల సూక్ష్మముగా వర్ణింపబడెను. ఆలాగు చేసిన తరువాత, తాను ప్రస్తావించిన భయంకరమైన విపత్తునకు గల కారణమును ప్రవక్త ఇక్కడ ఇచ్చుచున్నాడని ఎంచవచ్చును. ఈ అభిప్రాయము కలిగియుండి, కొన్ని వాక్యభాగముల అర్థము విషయములో ఇతరులతో భేదించుచు, ఈ మూడు వచనములకు ఈ క్రింది అనువాదమును నేను సమర్పించుచున్నాను, — 1. ఓహో! రక్తపు పట్టణమా! అంతయు మోసమే; దోపుడుసొమ్ముతో అది నిండియున్నది, ఆ కొల్లసొమ్మును ఎవడును వెదకి కనుగొనలేడు: — 2. కొరడా ధ్వనియు, గడగడలాడు చక్రపు ధ్వనియు! దుముకుచున్న గుఱ్ఱమును, గంతులు వేయు రథమును! ఎక్కుచున్న రౌతును, ఖడ్గపు జ్వాలయు ఈటె తళతళయు! నాట్యమాడు సమూహమును, చైతన్యములేని రాశియు! మరియు దాని జనులకు అంతము లేదు! వారు తమ జనములతో కూడ పడిపోయిరి, 3. సౌందర్యమునందు ఉప్పొంగుచు మంత్రతంత్రములు కలిగియున్న వేశ్య యొక్క విస్తారమైన జారత్వములను బట్టి; ఆమె తన జారత్వములచేత జనములను, తన మంత్రతంత్రములచేత వంశములను అమ్మివేయును. {,{“ ימיש వెదకి కనుగొనుట,” అను దానిని నేను ,{}מש నుండి గ్రహించుచున్నాను; అది పరిశోధించు ఉద్దేశముతో తడవి చూచుట, అటుపిమ్మట పరిశోధించుట లేక వెదకి కనుగొనుట; ఆదికాండము 31:34 చూడుము. రెండవ వచనము ఆ పట్టణము కనుపరచినవాటి సాదా గణనను కలిగియున్నది. {`` }חלל{, }רב నాట్యమాడు సమూహము'' లేక పిల్లనగ్రోవి ఊదు సమూహము; ,{}חלל లో {}ו విడువబడియున్నది, ,{}חללים పిల్లనగ్రోవి ఊదువారు, 1 రాజులు 1:40 లో ఉన్నట్లే. అటుపిమ్మట విరుద్ధముగా మృతమైన, బరువైన, చైతన్యములేని రాశి వచ్చుచున్నది, {`` }פגד{. }כבד దాని జనులకు'' లేక జనములకు, ,{{ }לגויהτοις} {εθνεσιν} {αυτης}. --- సెప్టువజింటు. ,{}בנויתם అను పదములో {}ת అనునది .{}ה కు బదులుగా పొరపాటున వచ్చినదని నేను ఎంచుచున్నాను. దానిని శవములు అని తీసికొనినయెడల, ;{}ת కు ముందు దానికి {}ו కొదువగా ఉన్నది; కీర్తనలు 110:6 చూడుము. మూడవ వచనము రెండవదానితో కలుపబడవలెను, ఏలయనగా లేనియెడల దానికి వ్యాకరణ నిర్మాణమేమియు లేదు. — సం.

దేవుని ప్రవక్తలు గొప్ప పట్టణములను సామ్రాజ్యములను గూర్చి కొంచెము గౌరవముతోనే మాటలాడుచున్నట్లు నిజముగా కనబడుచున్నది: అయితే దేవుని ఆత్మ తన స్వకీయ అధికారమును చెలాయించుటలో, లేనియెడల మరుగైయుండి సద్గుణముల వేషము క్రిందనే సామాన్యుల కన్నులను ఇంద్రియములను మోసపుచ్చు సర్వలోకపు నీచకార్యములను బయలుపరచుట ఆయనకు న్యాయముగా చెందినదని మనము ఎరుగుదుము: మరియు మనుష్యులు తమ్మును తాము ఎంతగానో పొగడుకొనుచు, తమ భ్రమలచేత మత్తులైయున్నారు గనుక, మితిమీరిన స్వేచ్ఛాప్రియులును సుకుమారులునైనవారు కఠినముగా ఖండింపబడుట అవశ్యము. కావున రాజులు సామాన్యుల కన్నులకు మిరుమిట్లు గొలుపునట్లు ఎల్లప్పుడును తమ వైభవమును ప్రదర్శించుకొనుచు, తమ ఘనతనే ఒక అందమైన ముసుగుగా కలిగియున్నట్లు కనబడుచున్నారు గనుక, దేవుని ఆత్మ వారి ఈ ముసుగులను తొలగించుచున్నాడు. కావున సమస్త జనముల ఆశ్చర్యమును ఆకర్షించిన ఆ గొప్ప రాజ్యమును గూర్చి ప్రవక్త ఇక్కడ ఏమాత్రము గౌరవములేని మాటలతో మాటలాడుటకు కారణమిదే.

ఏలయనగా దేవుని ఆత్మ దీనమైన సామాన్యమైన మాటతీరును అవలంబించినప్పుడు, తమ దుర్గుణములచేత గ్రుడ్డివారైన మనుష్యులు తమ నీచత్వమును ఒప్పుకొనరు; అంతేకాదు, తమ అవమానకరమైన క్రియలను కప్పిపుచ్చు సంగతులనే వారు ఎదురుగా నిలువబెట్ట సాహసింతురు: అయితే దేవుని ఆత్మ వీటన్నిటిని ఛేదించి, మనుష్యులు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొను ఆ భ్రమలను చెదరగొట్టుచున్నాడు.

ఈ పోలికకు కారణమిదే; కటాక్షమునందు శ్రేష్ఠురాలైన వేశ్య యొక్క విస్తారమైన జారత్వములను బట్టి అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. నీనెవె గొప్ప కటాక్షము పొందియుండెనని, అనగా అనేక ప్రియులను సంపాదించుకొను వేశ్యవలె, అది తన సౌందర్యముచేత అనేక జనములను తనయొద్దకు ఆకర్షించుకొనెనని ఒప్పుకోలుగా ఇది చెప్పబడుచున్నది: ఈ విధముగా నీనెవె అందమైనదని ప్రవక్త అంగీకరించుచున్నాడు. అయితే అది మంత్రతంత్రములలో ప్రవీణురాలు అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. ఆ పదము మంత్రవిద్యను, గారడీని కూడ సూచించును: కావున ఇక్కడ వాడబడిన {,}כשפים cashaphim అను పదమును గారడీలు (praestigias --- చేతిచలాకీ మాయలు) అని మనము అనువదింపవచ్చును. అయితే వేశ్యలు యౌవనులకు మతిపోగొట్టు వశీకరణ ఔషధములను, లేక కామోద్దీపక పానీయములను ప్రవక్త సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది.

కావున వేశ్యలు తమ సౌందర్యముచేతను మృదువైన నడవడిచేతను ఇతర సామాన్య విధానములచేతను దృష్టిని ఆకర్షించుట మాత్రమే కాక, దౌర్భాగ్యులైన యౌవనులను ఒక విధముగా వశీకరించుచు, నానావిధములైన యుక్తులను భ్రమలను ప్రయోగించుచున్నట్లే, ప్రవక్త ఈ పదము క్రింద వేశ్యలు చేయు మోసములన్నిటిని ఇమిడ్చుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, “ఈ వేశ్య అందమైనది మాత్రమే కాదు, మంత్రగత్తె కూడ; తమ్మును తాము జాగ్రత్తగా కాచుకొనని దౌర్భాగ్యులైన యౌవనులకు మతిపోగొట్టు జారిణివలె, అది తన మాయలచేత దౌర్భాగ్యులైన జనములను మోసపుచ్చెను.”

అటుపిమ్మట అతడు, తన జారత్వములచేత జనములను, తన మంత్రతంత్రములచేత వంశములను అమ్మివేయునది అని చేర్చుచున్నాడు. నహూము ఇంకను అదే రూపకమును కొనసాగించుచున్నను, జారత్వములు మంత్రతంత్రములు అనువాటి ద్వారా తన భావమేమిటో అతడు మరింత స్పష్టముగా చూపించుచున్నాడు, — అనగా అధిపతుల యుక్తులే; వాటిచేత వారు తమ పొరుగువారిని ప్రలోభపెట్టి, అటుపిమ్మట వారిని దాస్యములోనికి తెచ్చుదురు. కావున రాజుల ఆలోచనలన్నియు (వాటిని వారు రాజనీతులు అని పిలుతురు) ఇక్కడ దేవుని ఆత్మచేత మంత్రతంత్రములు లేక గారడీలు అనియు, వేశ్యాకళలు అనియు పిలువబడుచున్నవి. నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, ఈ గద్దింపు మితిమీరిన కఠినమైనదని అనేకులు ఎంచుదురు; ఏలయనగా అష్షూరీయులలో ఆ కాలమున ఎంతటి మహిమ ప్రకాశించెననగా, వారి తలంపు ప్రకారము, వారిని మరింత గౌరవముతో చూడవలసియుండెను. అయితే దేవుని ఆత్మ ఈ బలమైన భాషలో మాటలాడవలసియుండెను: ఏలయనగా ఇట్టి కపటమైన వ్యవహారములను మెచ్చుకొననివాడు ఎవడును లేడు. అధిపతుల ప్రస్తావన లేకుండ ఎవడైనను, మోసగించుట న్యాయమా? అటుపిమ్మట అబద్ధములచేతను వంచనలచేతను అబద్ధప్రమాణములచేతను కుతర్కములచేతను ఇతర యుక్తులచేతను సంగతులకు ముసుగు వేయుట న్యాయమా? అని అడిగినయెడల, — ఈ ప్రశ్న అడుగబడినయెడల, ఇవన్నియు సద్గుణమునకు సాధ్యమైనంత దూరముగా ఉన్నవనియు, నిష్కపటమైన యథార్థతకంటె మనుష్యులకు మరేదియు తగియుండదనియు వెంటనే జవాబు వచ్చును. అయితే అధిపతులు బహిరంగముగా కనబడి, లోకము గొప్ప వివేకముతో పరిపాలింపబడవలెననియు, రహస్య ఆలోచనలు చేయబడనియెడల రాజ్యములన్నియు వెంటనే నాశనమునకు పడిపోవుననియు ఈ సాకు చెప్పునప్పుడు, — ఈ ముసుగు వారి అవమానకరమైన వ్యవహారములన్నిటిని కప్పివేయును; అందుచేత ఒకనిని మోసగించుటయు, మరియొకనిని వంచించుటయు, మూడవవానిని మోసముద్వారా అణచివేయుటయు వారికి న్యాయమైనదియు, ప్రశంసనీయమైనదియు అగుచున్నది. కావున అధిపతులు తమ కపటత్వమునకై ప్రశంసింపబడుచున్నారు గనుక, వారు తమ నీచమైన వ్యవహారములను దాచుకొను ముసుగును ప్రవక్త ఇక్కడ బలవంతముగా తొలగించుచున్నట్లున్నాడు; “అవి వేశ్యాకళలు, అవి మంత్రతంత్రములును గారడీలును” అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

అతడు ఇక్కడ ఒక పట్టణమును గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడనుట నిజమే; అయితే రాజ్యములు ఏలాగు వృద్ధిపొందునో, ఏ కపటమైన సాధనములచేత వృద్ధిపొందునో, — మొదట దోపిడీలచేతను, — అటుపిమ్మట మధ్యతరగతి జీవితములోని యథార్థవంతులకు ఏమాత్రము తగని యుక్తియుత వ్యవహారములచేతను — ప్రవక్త ఈ స్పష్టమైన చిత్రణలో నిస్సందేహముగా వర్ణించుచున్నాడు. అయితే అధిపతులు అట్టి యుక్తులను అభ్యసింపనియెడల ఎన్నడును సఫలులు కాలేరు. అయినను వారు ఇక్కడ దేవుని ఆత్మచేత ఏలాగు వర్ణింపబడుచున్నారో మనము చూచుచున్నాము, — వారు గారడీలకును, ఆయన జారత్వములు అని పిలుచు ఇతర నీచమైన మలినమైన కళలకును అప్పగించుకొనిన జారిణులవంటివారు. అయితే నీనెవెవారు జనములను వర్తకసరుకుగా చేసిరని అతడు చెప్పునప్పుడు, వచనము యొక్క రెండవ భాగమునుండి ప్రవక్త భావము మరింత స్పష్టముగా రాబట్టవచ్చునని నేను చెప్పితిని. అధిపతులు తమ ఇష్టానుసారముగా సర్వలోకమును కలవరపరచుచున్నారని మనము ఈ దినమందును నిజముగా చూచుచున్నాము; ఏలయనగా వారు నిరపరాధులైన ప్రజలను ఒకరికొకరు అప్పగించి, సిగ్గుమాలినరీతిగా వారిని అమ్మివేయుదురు; ప్రతివాడును ఏ సిగ్గును లేకుండ తన స్వలాభమునే వేటాడుచుండును; తన అధికారమును పెంచుకొనుటకై అతడు ఇతరులను శత్రువు చేతికి అప్పగించును. కావున ఈ దినమందు ఈ విధమైన కపటవ్యవహారములు మితిమీరి జరుగుచున్నవి గనుక, ప్రవక్త భావమును నేను సుదీర్ఘముగా వివరింప ప్రయత్నింపవలసిన అవసరము లేదు. ఉదాహరణలను దూరమునుండి వెదకవలసి యుండినయెడల ఎంత బాగుండును. మనము ముందుకు సాగుదము ---

నహూము 3:5-6

5. నేను నీకు విరోధినైయున్నాను; నీ చెంగులను నీ ముఖముమీదికి ఎత్తి, జనములకు నీ మానమును రాజ్యములకు నీ అవమానమును కనుపరచెదను; ఇదే సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా వాక్కు.

5. Ecce Ego ad te, inquit Jehova exercituum, et retegam fimbrias tuas super faciem tuam, et ostendam gentibus nuditatem tuam, et regnis foeditatem tuam: 316 Practicas అను పదము ఇక్కడ స్పష్టముగా శాస్త్రీయ లాటిన్ భాషకు చెందని అర్థములో, అనగా రాజకీయవేత్తల కపటమైన ఎత్తుగడలు అను అర్థములో వాడబడినది. ఆంగ్లములో practic అను పదము ఒకప్పుడు చెడు అర్థములో, కుటిలమైనది యుక్తియుతమైనది లేక కపటమైనది అను భావముతో వాడబడెను; మరియు practice అను పదము కూడ ఒక కుయుక్తిని లేక ఒక తంత్రమును సూచించుటకు ప్రయోగింపబడెను. — సం.

6. అసహ్యమైన మాలిన్యమును నీమీద వేసి, నిన్ను అవమానపరచి, నిన్ను నలుగురికి వేడుకగా చేసెదను.

6. Et projiciam super te sordes (vel, inquinamenta) et ignominia afÏciam te, et ponam te quasi stercus (alii vertunt; alii autem, quasi exemplum; dicam postea de ipsa voce.)

ప్రవక్త నీనెవె పతనమును గూర్చి తాను చెప్పినదానిని ఇక్కడ దృఢపరచుచున్నాడు; అయితే నిన్న చెప్పబడినట్లు, తన మాటలు మరింత బలముగా ఉండునట్లు అతడు దేవుని మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు. కావున అష్షూరీయులకు ఏ మర్త్యునితోను కాక తన తీర్పుతోనే పోరాటమును వివాదమును ఉండునని దేవుడు ఇక్కడ వారికి సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, “నీ బలములను కల్దీయుల బలములతో పోల్చుకొనుటకు నీకు కారణము లేదు; అయితే దీనిని తలంచుకొనుము, --- నేనే నీ నేరములను శిక్షించువాడను. కల్దీయులు నిజముగా వచ్చెదరు; రథములు ధ్వని చేయును, గుఱ్ఱములు దుముకును, రౌతులు భూమిని కంపింపజేయుదురు; వారు జ్వలించు ఖడ్గములను ఝళిపించెదరు, వారి ఈటెలు మెరుపువలె ఉండును; అయితే కల్దీయులు తమంతట తామే నీమీద విరుచుకుపడుదురని నీవు తలంచుటకు కారణము లేదు: ఏలయనగా నిన్ను నాశనము చేయుట నా సంకల్పమైయున్నది గనుక, నా మరుగైన దైవసంకల్ప పాలనచేత నేను వారిని నడిపించుచున్నాను; మరియు నేను నీమీద నా తీర్పును అమలుపరచు సమయము ఇప్పుడు వచ్చియున్నది.”

నేను, సైన్యములకధిపతియగు యెహోవాను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. {}צבאותtsabaut అను విశేషణమును ఈ వాక్యభాగపు సందర్భమునకు అన్వయింపవలెను; ఏలయనగా అష్షూరీయులు ఏ విధముగానైనను తప్పించుకొనగలమని తలంచకుండునట్లు దేవుడు ఇక్కడ తన శక్తిని ప్రకటించుచున్నాడు. అటుపిమ్మట ఆయన, నీ చెంగులను నీ ముఖముమీద బయలుపరచెదను అని చేర్చుచున్నాడు. మనము ఇటీవల గమనించిన పోలికను ఆయన సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా వేశ్యలు చాల సొగసుగా కనబడుచు, తమ వస్త్రధారణలో శుభ్రతను నాజూకును ప్రదర్శింతురు; వారు విలువైన వస్త్రములను ధరించుట మాత్రమే కాక, వేషములను కూడ వేసికొందురు. కావున ఈ సొగసైన వస్త్రధారణ జారిణుల నీచత్వమును దాచిపెట్టినను, ఎవడైనను వేశ్య వస్త్రములను తీసి ఆమె తలమీదుగా వేసినయెడల, ఆమె సౌందర్యమంతయు అదృశ్యమగును, మనుష్యులందరు ఆ దృశ్యమును అసహ్యించుకొందురు: ఆమె మరుగైన భాగములు బయలుపరచబడుట చూచుట నీచమైన మలినమైన దృశ్యమగును. ఆలాగుననే దేవుడు నీనెవె తన స్వకీయ నిందను మాత్రమే ప్రదర్శించుచు అసహ్యమైన దృశ్యముగా ఉండునట్లు, దాని వైభవమైన వస్త్రధారణను తీసివేయుదునని ప్రకటించుచున్నాడు. కావున ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, “నీనెవె తాను నశింపబోవుచున్నానని తలంచుటలేదు. --- ఎందుకు? ఏలయనగా దాని వైభవమే దానిని గ్రుడ్డిదానిగా చేయుచున్నది: మరియు అది బుద్ధిపూర్వకముగా తన్ను తాను మోసపుచ్చుకొని, తన మోసములచేత సమస్త జనముల కన్నులకు మిరుమిట్లు గొలిపెను.

కావున ఈ వైభవము నీనెవె పట్టణమునకు కాపుదలగా కనబడుచున్నది గనుక, ప్రభువునైన నేను దాని మరుగైన భాగములను బయలుపరచెదను; అష్షూరీయులు ఇప్పుడు అతిశయించుచున్నదియు, ఇతర జనములలో గొప్ప ఘనతను ఆశ్చర్యమును పొందుచున్నదియునైన ఈ వైభవమంతటిని నేను వారియొద్దనుండి తీసివేసెదను'' అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

మరియు ఈ వాక్యభాగము విశేషముగా గమనింపదగినది; ఏలయనగా నేను చెప్పినట్లు, నిజమైన ఘనత అత్యున్నత అధిపతులలో కనబడదు. అధిపతులు న్యాయముచేతను యథార్థతచేతను కనికరముచేతను ఉదారమైన మనస్సుచేతను తమకొరకు గౌరవమును వెదకవలెనుగాని, వారు నీచమైన యుక్తులలో మాత్రమే శ్రేష్ఠులై యున్నారు; వారు సిగ్గులేకుండ మోసగించుచు, అబద్ధమాడుచు, అబద్ధప్రమాణము చేయుచున్నారు; పరిస్థితులు కోరునప్పుడు వారు నీచముగా కూడ ఇచ్చకములాడుదురు; నానావిధములైన కపట సాధనములచేత వారు చొరబడుదురు, గొప్ప వాగ్దానములచేత సామాన్యులను ప్రలోభపెట్టుదురు. కావున వారి నిజమైన ఘనతను అధిపతులు సాధారణముగా లక్ష్యపెట్టరు గనుక, మనుష్యుల మనస్సులను ఆకర్షించు వారి ఔన్నత్యము దేవుని యెదుట హేయమైనదని మనము తెలిసికొనునట్లు ఈ వాక్యభాగమును గమనింపవలెను; ఏలయనగా మనుష్యులు సంగతులను వివేచింపక, వ్యర్థమైన వైభవముచేత మిరుమిట్లుగొని గ్రుడ్డివారైయున్నారు.

కావున నీ అవమానమును బయలుపరచెదను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన మొదట, నీ చెంగులను నీ ముఖముమీద బయలుపరచెదను అనియు, అటుపిమ్మట జనములకు నీ మానమును కనుపరచెదను అనియు చెప్పుచున్నాడు. ప్రభువు తన ప్రతిదండనను అమలుపరచునప్పుడు గొప్ప రాజుల మానము జనములకు కనుపరచబడును: ఏలయనగా అప్పుడు అతి నీచులలో నీచుడు కూడ తీర్పు తీర్చ సాహసించును, --- “వాడు అవమానముతో నశించుటకు పాత్రుడు, ఏలయనగా వాడు తన ప్రజలమీద నిరంకుశత్వము చెలాయించెను, తన పొరుగువారిని విడిచిపెట్టలేదు; వాడు ఎన్నడును మంచి అధిపతి కాడు; అంతేకాదు, వాడు మోసములను అబద్ధప్రమాణములను మాత్రమే ప్రయోగించెను.” కావున అధిపతులు పడద్రోయబడినప్పుడు, ఎంత నీచుడైనను ప్రతివాడును న్యాయాధిపతియై, వారిని నిందలతో భారము మోపి నింపుటకు ఒక విధముగా న్యాయపీఠమును ఎక్కును. అందుచేత ప్రవక్త దేవుని పక్షముగా, నీ చెంగులను నీ ముఖముమీద బయలుపరచి, జనములకు నీ మానమును, రాజ్యములకు నీ మాలిన్యమును కనుపరచెదను అని చెప్పుచున్నాడు.

అటుపిమ్మట ఆయన, నీమీద మాలిన్యమును, లేక అపవిత్రతలను చల్లెదను అని చేర్చుచున్నాడు. ప్రవక్త ఇంకను వేశ్య యొక్క పోలికనే సూచించుచున్నాడు; ఆమె చక్కగాను విలువైనరీతిగాను అలంకరించుకొని, తన మోహములచేత అందరి కన్నులను ఆకర్షించును: అయితే ఎవడైనను మార్గమధ్యమునుండి బురదను మాలిన్యమును తీసి ఆమెమీద చల్లినయెడల, అంత మలినమైన వస్తువునుండి తన కన్నులను త్రిప్పుకొననివాడు ఎవడును ఉండడు. అయితే దీని భావమును మనము ఇంతకుముందే వివరించితిమి. దేవుడు రాజ్యములను పడద్రోయునప్పుడు, ఆయన వాటిమీద అపవిత్రతలను చల్లుచున్నాడని నిజముగా చెప్పబడును; ఏలయనగా అందరును తమ అభిప్రాయమును స్వేచ్ఛగా వెలిబుచ్చ నారంభింతురు: మరియు ఇంతకుముందు గొప్ప ఆశ్చర్యమును నటించినవారే ఇప్పుడు లేచి అనేక నిందాపూర్వకమైన సంగతులను బయటికి తెచ్చుదురు. అప్పుడే ప్రభువు గొప్ప రాజ్యములమీద మాలిన్యమును అపవిత్రతలను చల్లుచున్నాడని చెప్పబడును.

అటుపిమ్మట ఆయన, నిన్ను అవమానపరచెదను అని చేర్చుచున్నాడు. {,}נבלnubel అనగా పడిపోవుట, అది శవములకు అన్వయింపబడును; అయితే దానికి అవమానపరచుట అను అర్థము కూడ కలదు; ఇక్కడ దానిని ఆ అర్థములోనే తీసికొనవలెను. నిన్ను పేడవలె చేసెదను. కొందరు {,}רואיruai అనునది పేడ, లేక దుర్వాసనగల ఏదో వస్తువు అని తలంతురు: అయితే అది {,}ראהrae, అనగా చూచుట అను దానినుండి వచ్చినది గనుక, మరియు లేఖనములోని అనేక భాగములలో దర్శనము లేక దృశ్యము అను అర్థములో తీసికొనబడినది గనుక, నిన్ను ఒక ఉదాహరణగా చేసెదను అని దానిని అనువదించువారే నా అభిప్రాయములో మరింత సరియైనవారు; జెరోము దానిని ఆలాగే అనువదించుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, “నీవు సమస్త జనములకు ఒక దృశ్యముగా ఉందువు.” మరియు నీనెవె నాశనము అంతకుముందు జరిగిన మరి దేని నాశనముకంటెను ఎక్కువ స్మరణీయమైనది గనుక, అది ఒక ఉదాహరణగా చేయబడునని చెప్పబడుచున్నది. కావున నీవు ఒక దృశ్యముగా ఉందువు; అనగా, నేను ఇప్పుడు ప్రకటించుచున్న విపత్తు అందరి దృష్టిని ఆకర్షించును. దాని తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది ---

నహూము 3:7

7. అప్పుడు నిన్ను చూచువారందరు నీయొద్దనుండి పారిపోయి–నీనెవె పాడైపోయెను, దానికొరకు ఎవరు అంగలార్చెదరు? నిన్ను ఓదార్చువారిని నేనెక్కడనుండి వెదకి తెచ్చెదను? అని చెప్పుదురు.

7. Et accidet ut quisquis te viderit recedat abs te, et dicat, Vastata est Nineveh: quis condolebit ei? unde quaeram consolatores tibi?

{}ראיך-{,}כלcal-raik, `నిన్ను చూచువాడెవడైనను,' అని అతడు చెప్పుటవలన, గత వచనము చివరనున్న {,}רואיruai అను పదమును మాదిరి లేక దృష్టాంతము అను అర్థములో తీసికొనవలెనని మనము మరల గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు: నిన్ను ఒక మాదిరిగా, లేక ఒక దృష్టాంతముగా చేసెదనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. --- ఏ ఉద్దేశముతో? నిన్ను చూచువాడెవడైనను నీయొద్దనుండి తొలగిపోవునట్లే. మరియు అది భీతికి నిదర్శనమైయుండెను; అయితే నీనెవెయొద్దకు ఎవడును రాకుండుటయు, ఆమె నాశనమైయున్నప్పుడు స్నేహితులందరిచేత విడువబడుటయు ఆమె క్రూరత్వమునకు తగిన ప్రతిఫలమని కొందరు తలంచుచున్నారు. మరియు దాని తరువాత వచ్చుదానిని, అనగా ఆమెనిమిత్తము ఎవడు దుఃఖపడును? నీకొరకు ఆదరించువారిని నేనెక్కడనుండి వెదకుదును? అను మాటలను వారు అదే అర్థములో తీసికొనుచున్నారు. ఏలయనగా నీనెవెవారు తమ క్రూరత్వము నిమిత్తము ఇచ్చట నిందింపబడుచున్నారని వారు తలంచుచున్నారు; ఎందుకనగా వారు అందరిచేతను ఎంతగా ద్వేషింపబడునట్లు తమ్మును తాము చేసికొనిరనగా వారు సానుభూతికి అపాత్రులైరి; ఏలయనగా వారు ఎవనిని విడిచిపెట్టలేదు, ఇతరులకు హాని చేయుటలో తమకు తాము సంపూర్ణ స్వేచ్ఛను ఇచ్చుకొనిరి, సర్వలోకము యొక్క ద్వేషమును సంపాదించుకొనిరి. కావున ఇచ్చట సూచింపబడినదేమనగా, నీనెవెవారు అందరికిని హాని చేసినవారు గనుక వారు న్యాయముగానే అసహ్యింపబడిరి, అందుచేత అంత గొప్ప విపత్తులో ఎవడును వారితో కలిసి దుఃఖపడలేదని కొందరు తలంచుచున్నారు: “అప్పుడు నిన్ను చూచువాడెవడైనను నీయొద్దనుండి దూరముగా పోయి, నీనెవె పాడైపోయెను; ఆమెనిమిత్తము ఎవడు దుఃఖపడును? ఆమెకు ఆదరించువారిని నేనెక్కడనుండి పిలుతును? అని చెప్పును.”

317 సెప్టువజింటు ఈ అర్థమునకు అనుకూలముగా ఉన్నది: "{εις} {παραδειγμα}---ఒక మాదిరిగా.'' గ్రోటియస్ మరియు పిస్కాటర్ ఈ పదమును ఈ అర్థములోనే తీసికొనుచున్నారు. హెండర్సన్ అంత సముచితము కాని విధముగా దానిని “వింతగా చూడబడువస్తువు” అని అనువదించుచున్నాడు; అది మన అనువాదములోని పదమే. న్యూకమ్ రబ్బీల ప్రకారము దానిని అనువదించుచున్నాడు. --- సం. 318 అక్షరాలా, "నిన్ను చూచువారిలో ప్రతివాడును నీయొద్దనుండి త్వరపడి పోవును." — సం.

అయితే ఈ సూక్ష్మమైన అర్థము ప్రవక్త మనస్సులోనికి వచ్చెనో లేదో నేనెరుగను. ఈ మాటలను మనము మరింత సరళముగా వివరింపవచ్చును: అనగా అందరును తమ భీతికి నిదర్శనముగా దూరముగా పారిపోవుదురు, మరియు ఆ విపత్తు ఎంతటిదగుననగా ఏ విలాపమును దానికి సరితూగదు. ఆమెతో కలిసి ఎవడు దుఃఖపడగలడు? అనగా, ఆమె విపత్తు యొక్క ఘనత సరిగా తూచబడినయెడల, అందరును ఏడ్చి తమ రోదనలను వెలిబుచ్చినను, అది ఇంకను చాలదు: విలాపములన్నియు అంత గొప్ప విపత్తునకు బహుదూరము తక్కువగానే యుండును.

ప్రవక్త దీనినే భావించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. కావున ఆమెతో కలిసి ఎవడు దుఃఖపడును? ఆదరించువారిని నేనెక్కడనుండి వెదకుదును? అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్టున్నది: “అంత వైభవముగల పట్టణము యొక్క నాశనము సామాన్యమైనదిగా ఉండదు, ఏ విలాపములును దానికి సమానము కాలేనిదిగా ఉండును.” తరువాత ఇట్లున్నది ---

నహూము 3:8-10

8. నదుల మధ్యను నివసించుచు, చుట్టును నీళ్లు కలిగి, సముద్రమే దానికి ప్రాకారముగాను సముద్రమునుండియే దాని గోడగాను ఉన్న జనసమృద్ధిగల నో పట్టణముకంటె నీవు శ్రేష్ఠమైనదానవా?

8. An melior es quam No (id est, Alexandria,) Amon (vertunt quidam, populosum; alii putant esse nomen Regis; an igitur melior es quam Alexandria populosa,) quae habitabat in fluviis? Mare in circuitu ejus, cujus fossa erat mare, et a mari murus ejus;

9. కూషును ఐగుప్తును దానికి బలమైయుండెను, దానికి మితిలేకుండెను; పూతువారును లూబీయులును నీకు సహాయకులైయుండిరి.

9. Aethiopia fortitudo ejus et Aegyptus; et nullus finis; Aphrica et Libyae fuerunt in auxilium ejus

10. అయినను అది కొనిపోబడెను, చెరలోనికి పోయెను; దాని పసిపిల్లలు ప్రతి వీధి మొదటను నేలకు కొట్టబడిరి; దాని ఘనులమీద వారు చీట్లు వేసిరి, దాని గొప్పవారందరు సంకెళ్లచేత బంధింపబడిరి.

10. Etiam ipsa in transmigrationem abiit ad captivitatem; etiam parvuli ejus allisi sunt in capite omnium platearum; et super proceres ejus (vel, honorabiles, ad verbum) jecerunt sortem, et magnetes ejus vincti sunt compedibus.

ప్రవక్త తన ప్రవచనమునకు విశ్వాసము సంపాదించుటకై ఇచ్చట అలెక్సంద్రియ యొక్క దృష్టాంతమును చూపించుచున్నాడు. అలెక్సంద్రియ నో అని పిలువబడెనని లేఖనము యొక్క అనేక సాక్ష్యములనుండి నిశ్చయముగా తెలియుచున్నది; అది అతి పురాతనమైన పట్టణము, ఆఫ్రికా సరిహద్దులలో ఉన్నను ఐగుప్తులోనే ఉండెను. అదే సమయమున, అలెక్సంద్రియవారికి పూర్వకాలమున తమ సొంత ప్రభుత్వము, కనీసము తమ సొంత రాజులు ఉండియుండవచ్చును: ఇది సంభవమైనదే; ఏలయనగా ఐగుప్తును కూషును, అలాగే ఆఫ్రికాయు లూబీయ జనములును ఈ పట్టణమునకు మిత్రపక్షములై యుండెనని ప్రవక్త ఇచ్చట చెప్పుచున్నాడు. కావున అప్పుడు అలెక్సంద్రియ ఐగుప్తులో ఒక భాగముగా లేక, తన సొంత ప్రభుత్వమును కలిగి, ఇతర జనములతోవలెనే ఐగుప్తీయులతోను సంధిలో ఉండెనని దీనినుండి నిర్ణయింపవచ్చును. అయితే మన ప్రవక్త మరణించిన తరువాత ఐగుప్తు కొంతవరకు అష్షూరీయులచేతను కొంతవరకు కల్దీయులచేతను పడద్రోయబడెను గనుక, ప్రవక్త ఇంకను జరుగని నాశనమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని కొందరు వ్యాఖ్యాతలు తలంచుచున్నారు. అయితే ఇది అతని ఉద్దేశముతో సరిపడదు; ఏలయనగా ముఖ్యమైన సామ్రాజ్యములు దేవుని చిత్తప్రకారము కూలిపోవుననియు, అతి ధనవంతమైనవియు అతి బలముగా కట్టబడినవియునైన పట్టణములు దేవునికి ఇష్టమైనప్పుడెల్ల నిరర్థకమగుననియు ప్రవక్త ఇచ్చట అద్దములోవలె చూపించుచున్నాడు. కావున అలెక్సంద్రియ నాశనము ప్రసిద్ధమైనదిగాను అంతటను తెలిసినదిగాను ఉండనియెడల, ప్రవక్త ఈ దృష్టాంతమును తగిన విధముగా చూపియుండలేడు: కావున అప్పటికే అలెక్సంద్రియ పడగొట్టబడియుండెనని నేను సందేహింపను. అది తరువాత తన పూర్వస్థితికి తిరిగివచ్చి ధనవంతమైనదనుట ఆశ్చర్యకరమైన సంగతి కాదు; ఏలయనగా ఆ పట్టణము యొక్క స్థానము మిక్కిలి అనుకూలమైనదిగా ఉండెను, భూమి యొక్క సారము నిమిత్తము కాదు గాని దాని వ్యాపారము నిమిత్తమే; ఏలయనగా మధ్యధరా సముద్రమునుండి ఓడలు దాని సమీపమువరకు ప్రయాణము చేసి వచ్చుచుండెను. దానికి ఒక ప్రక్కన మరేయోతిస్ సరస్సు ఉండెను; అది అంత ఆరోగ్యకరమైనది కాదు; మరియు సముద్రము దానిని కాపాడుచుండెను; ఫారోస్ పొరుగున ఉన్న ఒక ద్వీపము: అయినను ఆ పట్టణము అనేకులచేత నివసింపబడి, వైభవమైన కట్టడములచేత అలంకరింపబడెను; ఏలయనగా వ్యాపారము యొక్క లాభము నలుదిక్కులనుండి నివాసులను సమకూర్చెను. తరువాత అది మాసిదోనియ అలెక్సంద్రుచేత మరల కట్టబడెను. అయితే అది అప్పటికే ఐశ్వర్యముగల పట్టణమైయుండెనని స్పష్టముగా తెలియుచున్నది: ఏలయనగా అలెక్సంద్రు క్రొత్త పట్టణమును కట్టలేదు గాని దానిని విస్తరింపజేసెను. ఇప్పుడు మనము ప్రవక్త మాటలయొద్దకు వత్తము.

అలెక్సంద్రియకంటె నీకు మేలుగా నుండునా? {,}אמוןamun అను పదమును కొందరు జనసమృద్ధిగల అని అనువదించుచున్నారు; దాదాపు అందరి సమ్మతిచేత అంగీకరింపబడిన ఈ అర్థమును స్వీకరించుటకు నేను మొగ్గుచూపుచున్నాను. మరికొందరు అది ఒక రాజు పేరని తలంచిరి; అయితే వారికి రుజువు లేదు గనుక, వారి ఊహను వారికే విడిచిపెట్టుచున్నాను. కావున అలెక్సంద్రియకంటె నీకు మేలుగా నుండునా? ఏలయనగా అది నదుల మధ్య నిలిచియుండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అలెక్సంద్రియ నైలు నదిని ఒక విధముగా తన స్వాధీనములో ఉంచుకొనెను; ఏలయనగా అది అప్పుడు అనేక భాగములుగా విభజింపబడి, పట్టణమును వివిధ స్థలములలో ఖండించుచుండెను. కావున అలెక్సంద్రియ నదుల మధ్య నివసించెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా అది తనకు అనుకూలమైనట్లు నైలు నదిని అనేక ప్రవాహములుగా విభజించెను.

తరువాత అతడు, సముద్రము దాని చుట్టును ఉండెను అని చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా అది ఒక ప్రక్కన సముద్రముచేత చుట్టబడి, ఫారోస్ ద్వీపముచేత కాపాడబడెను; ఆ ద్వీపములో ఒక గోపురము ఉండెను; అది రక్షణ నిమిత్తమే గాక, మధ్యధరా సముద్రమునుండి లోపలికి వచ్చు ఓడలు తమ ప్రయాణమును నేరుగా రేవువైపు నడిపించుకొనుటకు ఒక గురుతును కలిగియుండు నిమిత్తము కూడ ఉండెను. కావున సముద్రము దాని చుట్టును ఉండెను; ఏలయనగా సముద్రము పట్టణములో సగముకంటె ఎక్కువ భాగమును చుట్టుకొనియుండెను; మరియు మరేయోతిస్ సరస్సు మరొక ప్రక్కన దక్షిణమువైపున ఉండెను. తరువాత అతడు, దాని గోడ లేక అగడ్త సముద్రమే అని చేర్చుచున్నాడు. ఆ పదము {,}יiod తో, {,}חילchil అని వ్రాయబడియున్నది; అయితే దాని అర్థము గోడ లేక అగడ్త; అయినను లాటినువారు దానిని antemurale --- అనగా ముందరి ప్రాకారము అని అనువదించుచున్నారు: ఏలయనగా పూర్వకాలమున వారు తమ పట్టణములను రెండు గోడలచేత బలపరచుచుండిరి; పాత కట్టడములు ఇప్పటికిని దీనిని చూపించుచున్నవి. ఈ వ్యాఖ్యాతల ప్రకారము లోపలి గోడ వేరొకటి; కావున వారు దీనిని దాని ముందరి ప్రాకారము అని అనువదించుచున్నారు: మరియు సముద్రమువైపున ఒక వెలుపలి గోడ కూడ ఉండెను. అయితే మనము {,}חילchil అను పదమును అగడ్త లేక కందకము అని తీసికొనవచ్చును; మరియు అది ముందరి ప్రాకారము కాదు గాని కందకమే అని ఇతర వాక్యభాగములనుండి సులభముగా కనుగొనవచ్చును.

319 న్యూకమ్ కూడ అట్లే తలంచుచున్నాడు, అయితే ఈ వాక్యభాగమునుండి దానికి ఏ ఆధారమును లేదు. నో చెరపట్టబడుటను సూచించు 10వ వచనములోని క్రియాపదము భూతకాలములో ఉన్నది. అనేక వ్యాఖ్యాతలు ఆ సంఘటన అప్పటికే జరిగిపోయినదిగా ఎంచుచున్నారు. — సం. 320 నో విషయమై అభిప్రాయములు భిన్నముగా ఉన్నవి. అది దిగువ ఐగుప్తులో మెండెస్ సమీపమునున్న డియోస్పోలిస్ అని బోకార్ట్ తలంచెను. తరువాతి వ్యాఖ్యాతలు ఎగువ ఐగుప్తు యొక్క పురాతన రాజధానియైన తేబెస్ పక్షమున ఉన్నారని హెండర్సన్ చెప్పుచున్నాడు. అది ఏదైనను ప్రస్తుత ఉద్దేశమునకు ఏమియు భేదము లేదు. అది ఐగుప్తులోని ఏదో ఒక ప్రసిద్ధ పట్టణము; దాని నాశనము ప్రవక్త కాలమున అందరికిని బాగుగా తెలిసినదే. రబ్బీలును ఆదిమ సంఘపితరులును అది తరువాత అలెక్సంద్రియ అని పిలువబడిన పట్టణమని తలంచిరి. అయితే బహుశా అది ఇచ్చట పేర్కొనబడిన విపత్తువలన తన పేరును ఉనికిని కోల్పోయిన ఒక పట్టణమైయుండవచ్చును. — సం.

యెజెబెలు దేహము అగడ్తలో కుక్కలచేత చీల్చబడెనని చెప్పబడియున్నది; అక్కడ వాడబడిన పదము {,}חילchil. ప్రవక్త ఉద్దేశము విషయమైతే, అలెక్సంద్రియ ఎంత బలముగా కాపాడబడియుండెననగా, నీనెవె తాను మరింత సురక్షితమైన స్థితిలో ఉన్నానని తలంచుటకు ఏ కారణమును లేదని చూపింపవలెనని అతడు స్పష్టముగా ఉద్దేశించెను; ఏలయనగా దాని దుర్గము సముద్రమునుండియు, అతడు పేర్కొనిన రక్షణసాధనముల నిమిత్తము కూషునుండియు ఉండెను. తరువాత అతడు ఆఫ్రికాను గూర్చియు ఐగుప్తును గూర్చియు లూబీయ జనములను గూర్చియు మాటలాడి, సంక్షేపముగా దాని బలమునకు మితిలేకుండెను అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా, అది అనేక స్నేహితుల యొక్కయు మిత్రపక్షముల యొక్కయు సహాయమును కోరగలిగియుండెను: అనేకులు సహాయము తెచ్చుటకు సిద్ధముగా ఉండిరి, అనగా ఆఫ్రికా, కూషు, లూబీయులు కూడ.

అయినను అది చెరపట్టబడినదై చెరలోనికి పోయెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, అలెక్సంద్రియ నివాసులు వెళ్లగొట్టబడిరి, ఆ పట్టణము ఒక విధముగా చెరపట్టబడినదాయెను, ఏలయనగా దాని నివాసులు అటు ఇటు చెదరగొట్టబడిరి. ప్రతి వీధి మొదటను వారి పసిపిల్లలు నేలకు కొట్టబడిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అలెక్సంద్రియకు ఉన్నంత గొప్ప బలము, జయించినవారు దానిపట్ల అతి క్రూరమైన కాఠిన్యమును చూపకుండ అడ్డగింపలేదని ప్రవక్త భావము; ఏలయనగా లేత వయస్సు నిమిత్తము కనికరింపబడవలసిన పసిపిల్లలను రాళ్లకేసి కొట్టుట క్రూరమైన కార్యము. వారిమీద రౌద్రము చూపుటకు నిజముగా ఏ కారణమును లేదు, ఏలయనగా వారు శత్రువులుగా ఎంచబడియుండలేరు. అయినను అలెక్సంద్రియ ఈ విధముగా చేయబడెనని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; మరియు నీనెవె తన బలమును నమ్ముకొని, తద్వారా ఆయన ఇప్పుడు దానిమీద ప్రకటించిన దేవుని తీర్పును మూర్ఖముగా తృణీకరింపకుండునట్లు అతడు దీనిని చెప్పెను. అతడు ఇంకను, దాని ఘనులమీద వారు చీట్లు వేసిరి, దాని గొప్పవారు సంకెళ్లచేత బంధింపబడిరి అని చేర్చుచున్నాడు. చీట్లు వేయబడెనని చెప్పుటలో అతడు ఒక పురాతన ఆచారమును సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఒక బందీ విషయమై ఏదైన వివాదము కలిగినప్పుడు, చీటి వేయబడుచుండెను: ఉదాహరణకు, ఇద్దరు ఒక మనుష్యుని పట్టుకొనినప్పుడు, కలహము రాకుండునట్లు, వానికి యజమానుడెవడగునో చీటిచేత నిర్ణయింపబడుచుండెను. కావున వారి అధిపతులమీద చీట్లు వేయబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఇది సాధారణముగా సామాన్య ప్రజలకును అతి నీచమైన దాసులకును జరుగుచుండెను; అయితే జయించినవారు అధిపతులను సహితము విడిచిపెట్టలేదని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. కావున వారు అతి నీచ వర్గమువారివలె చేయబడిరి; వారు గొప్ప అధిపతులైనను, ప్రజలలో అతి అల్పులును అతి నీచులును చేయబడినట్లే, వారు చెరలోనికి కొనిపోబడి సంకెళ్లచేత బంధింపబడిరి. వారి హోదాకు తగినట్లు వారు చేయబడలేదు; ముఖ్యులకును అల్ప వర్గములలో అతి హీనులకును ఏ భేదమును లేకపోయెను; ఏలయనగా అధిపతులే ఎంతగా తగ్గింపబడిరనగా వారి గతి దౌర్భాగ్యుల గతికి భిన్నముగా లేకపోయెను; ఏలయనగా సామాన్య ప్రజలు సాధారణముగా తిరస్కారముతో చూడబడునట్లే, అలెక్సంద్రియ ముఖ్యులును తమ శత్రువులచేత చూడబడిరి.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ భయంకరమైన తీర్పులచేత ఈ లోకము యొక్క గర్వమునందు నీకు గల అసంతృప్తిని నీవు కనుపరచుచున్నావు గనుక, మేము సాత్వికపు ఆత్మచేత నడిపింపబడి, నీ భయంకరమైన శక్తిని మా నాశనమునందు అనుభవింపకుండునట్లు, నీ చేతిక్రింద మమ్మును మేము ఇష్టపూర్వకముగా తగ్గించుకొనునట్లును, దానికి భిన్నముగా నీ బలముచేత ఆదుకొనబడి, మా సొంత యుక్తమైన స్థానములోను నిజమైన నిష్కపటత్వములోను మమ్మును మేము నిలుపుకొనునట్లును, అదే సమయమున నీ సంరక్షణమీద ఆనుకొని, మా శత్రువుల దాడులు ఎంత తీవ్రమైనవైనను వాటన్నిటికి విరోధముగా నీవు మమ్మును ఆదుకొందువని మేము ఎన్నడును సందేహింపకుండునట్లును, ఈ విధముగా నీవు మాకు నియమించిన సిలువ యుద్ధములో మేము పట్టుదలతో నిలిచి, తుదకు ఆ పరలోక రాజ్యములోనికి సమకూర్చబడువరకు, అనగా నీ కుమారుని మహిమ మాయందు ప్రకాశించి, దుష్టులందరును నాశనము చేయబడునప్పుడు ఆయనతో కలిసి మేము జయోత్సవము చేయు ఆ రాజ్యములోనికి చేర్చబడువరకు నిలుచునట్లును అనుగ్రహించుము.

321 ఈ వచనములోని మూల పేర్లు ఇవి: {,{כוש కూషు (ఇతియోపియ) అని తలంచబడుచున్నది, --- ,{}מצרים ఐగుప్తు, ఇచ్చట ఎగువ ఐగుప్తు గాని దిగువ ఐగుప్తు గాని, --- ,{}פוט పూతు, దిగువ ఐగుప్తునకు పడమటనున్న ఒక దేశము, దాని నివాసులు హాము సంతతివారు, ఆదికాండము 10:6, --- ,{}לובים లూబీయులు, వీరు పూతునకును నూమిదియకును మధ్యనున్న ప్రాంతములో నివసించిరి. --- సం.

ఆమేన్.

నూట ఐదవ ఉపన్యాసము

నహూము 3:11

11. నీవును మత్తురాలవగుదువు; నీవు దాగుకొందువు; శత్రువు నిమిత్తము నీవును బలము వెదకుదువు.

11. Etiam tu inebriaberis, tu eris abscondita; etiam tu quaeres robur (vel, suppetias) ab hoste (vel, propter hostem.)

అలెక్సంద్రియ దృష్టాంతమును చూపిన తరువాత, దేవుడు నీనెవెను అదే విధముగా చేయకుండునట్లు ఏదియు ఆయనను ఎదిరింపజాలదని నహూము ఇప్పుడు చూపించుచున్నాడు; మరియు అది అట్లే జరుగునని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు; నీవును మత్తురాలవగుదువు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. లేఖనములో తరచుగా కనబడు ఈ రూపకాలంకారము అందరికిని బాగుగా తెలిసినదే: ఏలయనగా ప్రవక్తలు దేవుడు అందించు శిక్షను గిన్నె అని తరచుగా పిలుచుచుందురు. అయితే దేవుడు భారమైన శిక్షను అమలుపరచినప్పుడు, ఆయన తన గిన్నెచేత దుష్టులను మత్తులనుగా చేయునని చెప్పబడుచున్నది. నీనెవెకు కలుగు దండన ఆమెను ద్రాక్షారసముచేత జయింపబడి ఒక విధముగా మతిలేనివానివలె పడియుండు త్రాగుబోతువలె చేయునని ప్రవక్త ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు.

కావున ఈ రూపకాలంకారముచేత అతడు అతి కఠినమైన శిక్షను వివరింపగోరెను: కావున నీవును మత్తురాలవగుదువు. {,}גםgam అను అవ్యయము ఇచ్చట నొక్కిచెప్పుటకైనది; తాము పాత్రులైన శిక్షను తాము ఏ విధముగాను తప్పించుకొనలేరని నీనెవెవారు తెలిసికొనునట్లు అది చేర్చబడెను; ఏలయనగా దేవుడు ఎల్లప్పుడును తనకు తానే సమానుడుగా నిలుచును. కావున నీవును మత్తురాలవగుదువు. దేవుడు అంతమువరకు లోకమునకు న్యాయాధిపతి కానియెడల ఇది పొసగదు. కావున ఈ కార్యవిధానమునకు ఒక సామాన్య హేతువు కలదు; అందుచేత ఇది తప్పనిసరిగా అనుసరించుచున్నది, --- దేవుడు అలెక్సంద్రియవారిని శిక్షించెను గనుక, అష్షూరీయులు ఆయన చేతిని తప్పించుకొని శిక్షనుండి విడుదల పొందలేరు.

అతడు ఇంకను, నీవు దాగుకొందువు అని చేర్చుచున్నాడు. కొందరు దీనిని సిగ్గునకు సంబంధించినదిగా ఎంచుచున్నారు; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్టు: --- “నీవు ఇప్పుడు నిశ్చయముగా మిక్కిలి గర్విష్ఠిగా కనుపరచుకొనుచున్నావు, అయితే విపత్తు నిన్ను దాచుకొనుటకు దాగుస్థలములను వెదకునట్లు బలవంతము చేయును.” అయితే నేను ఈ అర్థమువైపు ఎక్కువగా మొగ్గుచూపుచున్నాను, --- అనగా నీనెవె ఎన్నడును ఉండనట్లే మాయమైపోవును; ఏలయనగా దాగియుండుట అనునది హెబ్రీ భాషలో తరచుగా శూన్యమునకు తేబడుట అను అర్థములో తీసికొనబడుచున్నది.

తరువాత అతడు, నీవు శత్రువునుండి బలమును, లేక సహాయమును కూడ వెదకుదువు అని చెప్పుచున్నాడు.

{,}מעוז{ }מאויבmeouz meavib అను మాటలకు రెండు అర్థములు కలుగవచ్చును, --- ఆమె తన శత్రువులను దీనముగా బతిమాలుకొనును అనియైనను, --- లేక తన శత్రువుల నిమిత్తము ఆమె ఏదో అన్యదేశ సహాయమునకు పారిపోవును అనియైనను; ఏలయనగా {,}מmem అను ఉపసర్గను ఈ రెండు అర్థములలోను తీసికొనవచ్చును. మనము మొదటి అర్థమును స్వీకరించినయెడల, ప్రవక్త బబులోనీయులను గూర్చి కాదు గాని, అంతకుముందు అష్షూరీయులచేత బాధింపబడిన ఇతర జనములను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని నేను తలంచుచున్నాను. కావున ఇంతవరకు నీకు శత్రువులైయుండినవారి సహాయముకొరకు నీవు ఇప్పుడు దీనముగా ప్రార్థించెదవు, --- వారు నిన్ను రెచ్చగొట్టినందువలన కాదు, నీవే శత్రువువలె వారిని బాధించినందువలన. మనము ఎవరిచేత ద్వేషింపబడుచున్నామో, మరియు మనమే అన్యాయములచేత వారిని రెచ్చగొట్టినందువలన ద్వేషింపబడుచున్నామో, వారి సహాయమునే వెదకుటకు మనము బలవంతము చేయబడినప్పుడు అది పరమ దౌర్భాగ్యము. అయితే రెండవ అర్థము ఎక్కువగా అంగీకరింపబడుచున్నది, ఏలయనగా అది అంత బలవంతముగా లాగబడినది కాదు: శత్రువు నిమిత్తము నీవును సహాయములను వెదకుదువు; అనగా, ఎదిరించుటకు బలము నీకు చాలకపోవును గనుక, నీవు నీ పొరుగువారినుండి సహాయమును వెదకుదువు. (322 నీవు శత్రువునుండి ఆశ్రయమును వెదకుదువు. — న్యూకమ్. అయితే {{מעוז అనునది రక్షణ, సహాయము, ఆదరువు, బలమును ఇచ్చునది అనుటయే సరి. --- సం.) తరువాత ఇట్లున్నది ---

నహూము 3:12

12. నీ కోటలన్నియు ప్రథమఫలములుగల అంజూరపు చెట్లవలె నుండును; వాటిని కదలించినయెడల పండ్లు తినువాని నోటనే పడును.

12. Omnes munitiones tuae ficus cum maturis (fructibus;) si moveantur, cadunt super os comedentis.

అష్షూరీయుల కోటలు వారికి ఏమియు ప్రయోజనకరముగా ఉండవని ప్రవక్త ఇచ్చట ప్రకటించుచున్నాడు; వారు తమ మనుష్యుల సంఖ్యను నమ్ముకొనినను, తమ గోడలను నమ్ముకొనినను, ఇతర రక్షణసాధనములను నమ్ముకొనినను, వారు నిరాశపడుదురు; ఏలయనగా సమస్తమును, ఎక్కువగా దాడిచేయబడకపోయినను, వాటంతటవే పడిపోవునని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మరియు అతడు మిక్కిలి తగిన ఉపమానమును వాడుచున్నాడు: “మిక్కిలి బలమైనవని నీవు తలంచుచున్న నీ కోటలు అంజూరపు పండ్లవలె నుండును; ఏలయనగా పండు పండినప్పుడు, ఎవడైనను ఆ చెట్టునొద్దకు వచ్చి దానినైనను దాని కొమ్మలలో దేనినైనను తాకగానే, అంజూరపు పండ్లు వాటంతటవే రాలిపడును” అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఆ పండులో ఎక్కువ దృఢత్వము లేదని మనకు నిజముగా తెలియును; అది పండినప్పుడు వెంటనే నేలమీద పడును, లేక కొమ్మలమీద వ్రేలాడుచున్నను, కొంచెము కదలించినను అది క్రిందపడును. ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

మరియు దీనినుండి ఒక ప్రయోజనకరమైన బోధను గ్రహింపవచ్చును: మనుష్యులు వివిధ దిక్కులనుండి తమకొరకు ఏ బలమును వెదకుకొనినను, అది పూర్తిగా మాయమైపోవును; ఏలయనగా దుర్గములైనను, గోపురములైనను, ప్రాకారములైనను, సైన్యదళములైనను, ఏ విధమైన ఉపాయములైనను ఏమియు ప్రయోజనకరముగా ఉండవు; వారిమీదికి లేచువాడెవడును లేకపోయినను, వారు వాటంతటవే పడిపోవుదురు. తరువాత ఇట్లున్నది ---

నహూము 3:13

13. ఇదిగో నీ మధ్యనున్న నీ జనులు స్త్రీలవంటివారు; నీ దేశపు గుమ్మములు నీ శత్రువులకు బొత్తిగా తెరువబడును; అగ్ని నీ అడ్డగడెలను కాల్చివేయును.

13. Ecce populus tuus mulieres in medio tui; inimicis tuis aperiendo aperientur portae terrae tuae; vorabit ignis vectes tuos.

దేవుడు నీనెవెను నాశనము చేయుటకు పూనుకొనునప్పుడు వారందరి హృదయములు మెత్తనై స్త్రీస్వభావముగలవగునని ప్రవక్త ఇచ్చట ప్రకటించుచున్నాడు. మనుష్యుల హృదయములు దేవుని చేతిలో ఎట్లున్నవనగా, ఆయన తనకు ఇష్టమైనప్పుడెల్ల వారిలో ఉండు ఏ ధైర్యమునైనను కరగించివేయునని మనము ఇంతకుముందు చెప్పితిమి: మరియు దేవుడు మనుష్యుల హృదయములను బలహీనపరచి, వారు తమ శత్రువులను చూడలేనట్లు చేయునప్పుడు, ఆయన వారిని నాశనమునకు సిద్ధపరచుచున్నాడు. నిజముగా దేవుడు మనుష్యులలో వారి మూర్ఖత్వమును నిలువనియ్యగలడు, అందుచేత వారు ఎల్లప్పుడును రౌద్రముతో నాశనములోనికి పరుగెత్తుచు, ధైర్యముగల హృదయముతో తమ శత్రువుల దాడులను త్రిప్పికొట్టలేకపోవుదురు; అయితే తన తీర్పును మరింత స్పష్టముగా కనుపరచుటకై ఆయన తరచుగా వారి హృదయములను మెత్తపరచి వారి శక్తిని హరించివేయును: అయినను దేవుడు ఎల్లప్పుడును ఒకే విధముగా కార్యము జరిగింపడు; ఏలయనగా ఆయన తీర్పులలోని వైవిధ్యము మనకు మేలు కలిగించునదై యున్నది, ఏలయనగా దానిచేత మన మనస్సులు మరింత బలముగా మేల్కొల్పబడుచున్నవి. ఆయన కార్యములు ఎల్లప్పుడును ఒకే విధముగా ఉండినయెడల, ఆయన ఒకసారి ఈ విధముగాను మరొకసారి మరొక విధముగాను కార్యము జరిగించునప్పుడు దేవుని హస్తమును మనము గుర్తించునంత బాగుగా గుర్తింపలేము. అయితే నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, దేవుడు మనుష్యులను నాశనమునకు అప్పగించునప్పుడు వారిని బలహీనపరచి సమస్త ధైర్యమును హరించివేయుననునది అందరికిని బాగుగా తెలిసిన సంగతియే.

కావున ఇప్పుడు ప్రవక్త నీనెవెవారిని గూర్చి మాటలాడుచు, ఇదిగో నీ జనులు స్త్రీలు అని చెప్పుచున్నాడు. ఇదిగో అను నిర్దేశక అవ్యయము ఇచ్చట నొక్కిచెప్పుటకైనది: ఏలయనగా అష్షూరీయులు నిస్సందేహముగా ప్రవక్త ప్రవచనమును కట్టుకథగా ఎగతాళి చేసిరి; మరియు ఇశ్రాయేలీయులు దానిని నమ్ముట కష్టమని గ్రహించిరి. మనుష్యుల గ్రహింపును మించినదానిని ప్రవక్త వ్రేలితో చూపించినట్లు చూపించుటకు ఇదే కారణము. నీ మధ్యను అని చెప్పుటచేత, వారు తమ శత్రువులనుండి వేరుపరచబడి ఒక బలమైన పట్టణములో నివసించినను, వారు వణకుతో నింపబడుదురని అతడు సూచించుచున్నాడు. ఈ విస్తరణ గమనింపదగినది: ఏలయనగా ఒక దాడి మనలను భయపెట్టినప్పుడును, శత్రువులు మనతో యుద్ధము చేసినప్పుడును, మన ధైర్యమును హరించునట్టి అనేక సంగతులు మన కన్నులయెదుట కనబడినప్పుడును అది ఆశ్చర్యకరమైనది కాదు; అయితే మనకును వారికిని మధ్య గోడలున్నను, మన శత్రువులను గూర్చిన వార్తమాత్రముచేతనే మనము భయపడి ధైర్యము కోల్పోయినప్పుడు, మనము దేవుని హస్తముచేత కొట్టబడితిమని అప్పుడు స్పష్టముగా కనబడును; ఏలయనగా రాతి గోడలను మనము చూచుచున్నను మన హృదయములు గాజువలె పెళుసైపోయినప్పుడు, మధ్యనున్న సహజ కారణములచేత కాక, ఒక విధముగా ఏదో మరుగైన ప్రభావముచేత ప్రభువుచేతనే మనము అంతరంగములో భయపెట్టబడుచున్నామని స్పష్టము కాదా? కావున జనులు పట్టణము మధ్యను, దాని గర్భములోనే స్త్రీలుగా, లేక స్త్రీస్వభావముగలవారిగా అగుదురని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు అతని భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము; వారు సురక్షితమైన స్థలములో నివసించుచుండగానే వణకుట మానరని అతడు చెప్పినట్టున్నది.

తెరచుటచేత నీ గుమ్మములు నీ శత్రువులకు తెరువబడును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అష్షూరీయులు బలపరచబడియున్నను, ఏ దుర్గమును లేనట్టే ప్రతి ప్రవేశమార్గము వారి శత్రువులకు తెరువబడునని అతడు మరల చూపించుచున్నాడు. నీ దేశపు గుమ్మములు అని చెప్పుటచేత, అతడు పట్టణమును గూర్చి మాత్రమే గాక వారి కోటలన్నిటిని గూర్చి మాటలాడుచున్నాడనుట సంభవమే. శత్రువును దూరముగా ఉంచుటకును, సామ్రాజ్యము యొక్క ప్రధాన పీఠమును ప్రమాదమునుండియు భయమునుండియు సురక్షితముగా కాపాడుటకును అష్షూరీయులు నిస్సందేహముగా అనేక పట్టణములను బలపరచిరి. కావున తెరచుటచేత నీ దేశపు గుమ్మములు నీ శత్రువులకు తెరువబడును, మరియు అగ్ని నీ అడ్డగడెలను కాల్చివేయును అని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు అతడు ఇచ్చట అనేక పట్టణములను సూచించుచున్నాడని నేను గ్రహించుచున్నాను. వారు ఏ శత్రు దండయాత్రనుండియైనను తాము సురక్షితులమని తలంచునంతగా అంతకుముందు చుట్టునున్న దేశమంతటిని జాగ్రత్తగా బలపరచినను, ఇదంతయు నిరుపయోగమగునని అతని భావము; ఏలయనగా అగ్ని వారి అడ్డగడెలన్నిటిని కాల్చివేయును. అగ్ని అను పదముచేత ప్రవక్త రూపకముగా దేవుని తీర్పును గ్రహించుచున్నాడు. ఏలయనగా అగ్ని యొక్క తీవ్రత ఎంత గొప్పదనగా అది ఇనుమును ఇత్తడిని కరగించునని మనము చూచుచున్నట్లే, దేవుని హస్తమునకు విరోధముగా నీనెవెను దాని సామ్రాజ్యమును కాపాడగల ఏ బలమును ఉండదని ప్రవక్త భావము. తరువాత ఇట్లున్నది ---

నహూము 3:14-15

14. ముట్టడికాలమునకు నీళ్లు చేదుకొనుము, నీ కోటలను బలపరచుకొనుము; బురదలోనికి దిగి సున్నము త్రొక్కుము, ఇటుకల ఆవమును బలపరచుము.

14. Aquas obsidionis hauri tibi, robora munitiones tuas, ingredere in lutum, calca caementum, fortifica fornacem (vel, laterem; alii vertunt, tene, vel, apprehende.)

15. అక్కడ అగ్ని నిన్ను కాల్చివేయును, ఖడ్గము నిన్ను నిర్మూలము చేయును, గొంగళిపురుగు తినివేయునట్లు అది నిన్ను తినివేయును; గొంగళిపురుగులవలె నిన్ను నీవు విస్తరింపజేసికొనుము, మిడతలవలె నిన్ను నీవు విస్తరింపజేసికొనుము.

323 హోమరు మరియు వర్జిలు ఇద్దరును ఈ పోలికను వాడియున్నారు. "{Αχαιδες} {ουκ} {ετ} {Αχαιοι} --- గ్రీకు స్త్రీలు, గ్రీకు పురుషులు కారు.'' --- “O! vere Phrygiae, neque enim Phryges --- ఓ నిజముగా ఫ్రుగియ స్త్రీలు, ఫ్రుగియ పురుషులు కారు.”

15. Illic vorabit te ignis, exterminabit te gladius, comedet te quasi bruchus (alii vertunt, quasi bruchum;) multiplicari (ad verbum, vel, multiplicando; est {}כירק quasi bruchus,) multiplicare quasi locusta.

ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు, --- అనగా నీనెవె వాసులు తమ శత్రువులనుండి తమ్మును తాము కాపాడుకొనుటకు ఆతురతతోను సమస్త ప్రయత్నముతోను పోరాడుచుండగా వారు వ్యర్థముగా ప్రయాసపడుదురు. కావున దాని భావమేమనగా, “నీవు ఏ శ్రద్ధను విడువకపోయినను, నీ ప్రయాసమంతయు నీవు పోగొట్టుకొందువు; ఏలయనగా దేవుని ప్రతిదండనను నీవు ఎదిరింపలేవు; సాధారణమైన ఉపాయములచేత నీకు నీవు సహాయము చేసికొనగలవని నీవు తలంచినయెడల నిన్ను నీవు మోసపుచ్చుకొనుచున్నావు; ఏలయనగా బబులోనీయులద్వారా నీమీదికి వచ్చుచున్నవాడు దేవుడే. కావున పట్టణములను బలపరచుటకు సాధారణముగా వినియోగింపబడు వస్తువులను నీవు ఎంత విస్తారముగా కూర్చుకొనినను, అదంతయు నిష్ప్రయోజనమగును.” ముట్టడికాలమునకు నీళ్లు చేదుకొనుము అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా సాధారణముగా చేయబడునట్లు నీకొరకు ఆహారసామగ్రిని కూర్చుకొనుము, తొట్లలో నీళ్లు నిలువచేయించుకొనుము; నీ కోటలను బలపరచుము, అనగా వాటిని క్రొత్తగా బాగుచేయుము; సున్నము త్రొక్కుటకు బురదలో ప్రవేశించుము: బలపరచుము, లేక అతికించుము, లేక జతపరచుము; ఇటుకల ఆవమును (ఏలయనగా {,}חזקchezek అనునది ఇక్కడ పట్టుకొనుట, లేక పట్టుకొని యుండుట అని అర్థమిచ్చునని కొందరు తలంచునది ప్రవక్త భావమునకు బొత్తిగా అన్యమైనది:) కావున ఇటుకల ఆవమును బలపరచుట అనగా, ఆవములోనుండి వచ్చు ఇటుకలను కట్టి జతపరచుట తప్ప మరేమియు కాదు, దృఢమైన కట్టడము ఏర్పడవలెనని: ఏలయనగా కట్టడములు బాగుగా జతపరచబడనందున తరచుగా కూలిపోవుననియు పడద్రోయబడుననియు మనము ఎరుగుదుము: మరియు అష్షూరీయులలో వాడుకలో ఉండెనని చరిత్రకారులు చెప్పు కట్టడపు విధానమును అతడు సూచించుచున్నాడు. ఏలయనగా ఆ దేశములో రాళ్లు సమృద్ధిగా లేనందున, వారు ఆ కొరతను ఇటుకలచేత పూరించుకొనిరి. కావున ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

అయితే అతడు, అక్కడ అగ్ని నిన్ను కాల్చివేయును అని చేర్చుచున్నాడు. అతడు వాడుచున్న అక్కడ అను స్థలసూచక అవ్యయములో గొప్ప భావము ఇమిడియున్నది: అక్కడనే అగ్ని నిన్ను తినివేయును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా అష్షూరీయులు తమ పట్టణమును తమ సామ్రాజ్యమును బలపరచుటలో వ్యర్థముగా అలసిపోవుదురని అతడు ఇంతకుముందు చెప్పినప్పటికంటె ఇప్పుడు ఎక్కువను వ్యక్తపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమకు రక్షణలని నమ్ముకొనిన వాటినే ప్రభువు వారి నాశనమునకు త్రిప్పునని అతడు ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు; కావున అక్కడ అగ్ని నిన్ను కాల్చివేయును. ప్రవక్త భావమేమిటో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

అదే సమయమున అతడు నీళ్లను పేర్కొనుచున్నాడని మనము గమనింపవలెను; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, నీ సైనికులు నీళ్లనే పానముగా తృప్తిపడి ఎంత మితముగాను పొదుపుగాను జీవించినను, (ఏలయనగా శత్రువులను దృఢముగా ఎదిరింపగోరునప్పుడు సమస్త సుఖభోగములను విడిచిపెట్టుటయు, అవసరమైనయెడల కొరతను, కనీసము రుచికరమైన అన్నపానముల కొరతను, సహించుటయు ఆవశ్యకము,) --- నీ సైనికులు నీళ్లతో తృప్తిపడి, ఊటనుండియో నదినుండియో తాజా నీళ్లను కోరక తొట్లలోనుండి త్రాగినను, నీ కోటలు బాగుచేయబడి, బాగుగా అమర్చబడి బిగింపబడిన ఇటుకలచేత నీ ప్రాకారములు జాగ్రత్తగా జతపరచబడి దృఢమైన కట్టడముగా ఉన్నను, అక్కడ అగ్ని నిన్ను కాల్చివేయును; అనగా నీ పొదుపు, ప్రయాసము, జాగ్రత్త నీకు ఏమియు ప్రయోజనకరము కాకపోవుటయే గాక, నీ నాశనమునకే కారణమగును; ఏలయనగా మనుష్యులు తమ స్వంత సాధనములను నమ్ముకొనునప్పుడు వారి అహంకారమును ప్రభువు శాపగ్రస్తమని ప్రకటించుచున్నాడు.

తరువాత అతడు, ఖడ్గము నిన్ను నిర్మూలము చేయును అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా ప్రభువు నిన్ను నశింపజేయుటకు నానావిధములైన సాధనములను కనుగొనును. కావున అగ్నిచేతను ఖడ్గముచేతను ఆయన నిన్ను పాడుచేసి నాశనము చేయును. తరువాత అతడు, గొంగళిపురుగువలె అది నిన్ను కాల్చివేయును అని చెప్పుచున్నాడు; కడపటి పదమును కర్మార్థములో వలెనే కర్తృవాచకముగా కూడ మనము చదువవచ్చును --- అది గొంగళిపురుగువలె నిన్ను కాల్చివేయును. ఈ అనువాదమును మనము అంగీకరించినయెడల, దాని భావము ఇట్లుండును, --- “గొంగళిపురుగులు స్వల్పకాలములో ఒక పచ్చికబయలును గాని నిలిచియున్న పైరును గాని తినివేయునట్లు, నీ శత్రువులు నిన్ను ఒక్క ముద్దవలె శీఘ్రముగా తినివేయుదురు.” ఈ చిన్న ప్రాణులు ఎంత హానికరమైనవనగా, అవి అతి శీఘ్రముగా ఫలమంతటిని తిని నాశనము చేయునని మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము; ఈ కీటకములలో ఆశ్చర్యకరమైన తిండిపోతుతనము కలదు. అయితే ప్రవక్త తరువాత అష్షూరీయులనే గొంగళిపురుగులతోను మిడతలతోను పోల్చుచున్నాడు గనుక, మరియొక భావము మరింత తగినదగును, అదేమనగా, --- వర్షముగాని తుఫానుగాని ఋతువు మార్పుగాని గొంగళిపురుగులను నశింపజేయునట్లు, దేవుని తీర్పు అష్షూరీయులను నశింపజేయును; ఏలయనగా ఈ కీటకములు మిక్కిలి హానికరమైనవైనట్లే, ప్రభువు కూడ తనకిష్టమైనప్పుడెల్ల వాటిని నిర్మూలము చేయును. తరువాత అతడు, విస్తరింపజేయబడుటకు అని చేర్చుచున్నాడు; నేను చెప్పినట్లు, ఇది తుమున్నంత రూపములోని క్రియాపదము. అయితే ప్రవక్త వాక్యము ఇదే, గొంగళిపురుగువలె విస్తరించుటచేత, మిడతలవలె విస్తరించుటకు: అయితే అతడు ఎందుకు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడో సందర్భమునుండి మరింత బాగుగా గ్రహింపవచ్చును; కావున తరువాతి రెండు వచనములను చేర్చవలెను ---

నహూము 3:16-17

16. నీ వర్తకులను ఆకాశ నక్షత్రములకంటె ఎక్కువమందిని చేసియున్నావు; గొంగళిపురుగు దోచుకొని ఎగిరిపోవును.

16. Multiplicasti negotiatores tuos quasi stellas coelorum; bruchus praedatus est et avolat.

17. నీ కిరీటధారులు మిడతలవంటివారు, నీ సేనాధిపతులు చలిదినమున కంచెలలో దిగియుండు పెద్ద మిడతలవంటివారు; సూర్యుడు ఉదయింపగా అవి ఎగిరిపోవును, అవి యెక్కడనున్నవో వాటి స్థలము తెలియబడదు.

17. Principes tui (vel, coronati; deducitur enim a {}רזכquod significat coronam; sed malo vertere, egregios, vel, praestantissimos quosque; principes ergo tui, vel, eximii tui) quasi locusta, et duces tui quasi locusta locustarum (est quidem aliud nomen, sed non possumus certo distinguere inter illas species, quemadmodum dictum est Jaelis 1 capite,) quae castramentantur (id est, considunt) in maceriis (id est, clausuris) in die frigoris: sol exortus est, et migrarunt; et non cognoscitur locus earum ubi.

అష్షూరీయులు మిడతలవంటివారు లేక గొంగళిపురుగులవంటివారు అని ప్రవక్త ఇంతకుముందు చెప్పినప్పుడు అతని భావమేమో ఈ మాటలనుండి మనము నేర్చుకొనవచ్చును; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, --- “మీరు మీ గొప్ప సంఖ్యను నమ్ముకొనుచున్నారని నేనెరుగుదును; ఏలయనగా మీరు గొంగళిపురుగుల దండువలెను మిడతల దండువలెను ఉన్నారు; సంఖ్యలో మీరు మిక్కిలి అతిశయించుచున్నారు; ఏలయనగా మీ వర్తకులను వ్యాపారులను ఆకాశ నక్షత్రములవలె మీరు కూర్చుకొనియున్నారు.” వారు ఎంత అసంఖ్యాకులైయుండిరో ఇక్కడ అతడు చూపించుచున్నాడు. అయితే గొంగళిపురుగు దోచుకొని ఎగిరిపోవును అని అతడు చెప్పునప్పుడు, ఈ పోలికకు మరియొక కారణమును సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా వచనములోని ఒక్క భాగమును పట్టుకొనుట చాలదు, రెండు భాగములను కలిపి చూడవలెను; వాటి భావమేమనగా, --- అష్షూరీయులు దాదాపు లెక్కలేనంతమందిగా ఉండి తమ గొప్ప సంఖ్యనుబట్టి అతిశయించిరి, --- మరియు ఈ మహాసమూహము మాయమైపోవును. కావున అతడు ఇక్కడ ఒప్పుకొనుచు, నీ వర్తకులను విస్తరింపజేయుటచేత నీవు వారిని విస్తరింపజేసితివి అని చెప్పుచున్నాడు; అయితే గొంగళిపురుగులవలెను మిడతలవలెను అని చెప్పునప్పుడు, ఈ సమూహము నిలువదని చూపించుచున్నాడు, ఏలయనగా ప్రభువు వారిని అటుఇటు చెదరగొట్టును. కావున చెదరిపోవుట సమీపముగా ఉండెను గనుక, వారు గొంగళిపురుగులును మిడతలును అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు.

324 గ్రోటియస్ ఈ అభిప్రాయముతో ఏకీభవించుచున్నాడు, అయితే న్యూకమ్ మొదటిదానిని తీసికొని, "మిడతవలె" అనగా అంతే కనికరము లేని విధముగా అని వివరించుచున్నాడు. — సం. 325 కడపటి వచనములోని చివరి భాగమును, ఈ వచనమును, తరువాతి వచనమును స్పష్టముగా ఒకదానితో ఒకటి సంబంధించియున్నవి. మొదటిదైన {,{התכבד కు పది లేక అంతకంటె ఎక్కువ ప్రతులలో {}י చేర్చబడియున్నది, మరియు దానిని మరియొకదానివలెనే స్త్రీలింగములోని విధ్యర్థకముగా ఎంచవచ్చును; కాల్విన్ దానిని తుమున్నంతముగా తీసికొనుచున్నాడు. అక్షరార్థమైన అనువాదము ఇట్లుండును --- గొంగళిపురుగువలె నిన్ను నీవు విస్తరింపజేసికొనుము, మిడతవలె నిన్ను నీవు విస్తరింపజేసికొనుము, 16. ఆకాశ నక్షత్రములకంటె నీ వర్తకులను విస్తరింపజేయుము: గొంగళిపురుగు దోచుకొని ఎగిరిపోవును: 17. నీ కిరీటధారులు మిడతలవలె నుందురు, నీ అధిపతులు గూనిగల గొంగళిపురుగువలె నుందురు; అవి చలిదినమున కంచెలలో బసచేయును; సూర్యుడు ఉదయించును, అవి ఎగిరిపోవును, అవి ఉన్న స్థలము తెలియబడదు. --- సం.

ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: అష్షూరీయులు ఉబ్బిపోయియుండిన బుద్ధిహీనమైన ధైర్యమును అతడు మొదట పరిహసించుచున్నాడు. తాము అనేక జనములను ఏలుచున్నందున గొప్ప సైన్యములను కూర్చి, తమమీదికి వచ్చు ఎవనినైనను ఎదిరించుటకు వాటిని ఏ దిక్కుననైనను నిలుపగలమని వారు తలంచిరి: ప్రవక్త వారికి దీనిని ఒప్పుకొనుచున్నాడు, అనగా వారు మిక్కిలి అసంఖ్యాకులని, విస్తరింపజేయుటచేత నీవు విస్తరింపజేసితివి; అయితే ఇది వారికి ఏమి ప్రయోజనము? వారు మిడతలగుదురు, వారు గొంగళిపురుగులగుదురు. --- అదెట్లు? మరింత సంపూర్ణమైన వివరణ వెంటనే వచ్చుచున్నది, నీ వర్తకులను ఆకాశ నక్షత్రములవలె విస్తరింపజేసితివి: అయితే ఇది తాత్కాలికమే; ఏలయనగా వారు అతి శీఘ్రముగా మాయమైపోవుట నీవు చూచెదవు; క్షణములో అటుఇటు చెదరిపోయి, బోడియైన పొలమునో పచ్చికబయలునో విడిచిపోవు గొంగళిపురుగులవలె వారుందురు. అయితే వర్తకులు లేక వ్యాపారులు అనుదానిచేత కొందరు మిత్రపక్షములను గ్రహించుచున్నారు; మనము ఇంతకుముందు చూచినట్లు, ఈ పోలిక కూడ ప్రవక్తలలో తరచుగా కనబడుచున్నది: మరియు నేటి దినములలో రాజులు వ్యాపారులకంటె ఏ విధముగాను భిన్నులు కారు, ఏలయనగా మనము వేరొకచోట చూచినట్లు, వారు ఒకరినొకరు మించి వేలము పాడుచు, అటువంటి కుయుక్తులలో ఆరితేరియుందురు, వాటిద్వారా పరస్పర మోసము యొక్క పద్ధతిని నడిపించుచుందురు. కావున నీ వ్యాపారులను విస్తరింపజేసితివి, --- tes practiciens అను ఈ పోలిక తగినదిగా ఉండవచ్చును. అయితే ప్రవక్త భావమును ఇంకను విస్తృతమైనదిగా చూడవచ్చును; దీనిని నీనెవె పౌరులకు అన్వయింపవచ్చును; ఏలయనగా ప్రముఖులు నిస్సందేహముగా వర్తకులై యుండిరి: నేటి వెనీసు వాసులందరును వర్తకులైనట్లే, సిరియనులును, నీనెవె వాసులును, బబులోనీయులును కూడ అట్టివారై యుండిరి. కావున ప్రవక్త భాగమును సమస్తమునకు బదులుగా తీసికొని, ఈ పదము క్రింద ధనవంతులనందరిని చేర్చుటలో వింత ఏమియు లేదు, కావున నీ వర్తకులను విస్తరింపజేసితివి.

ఇంతవరకు అతడు వారు మిక్కిలి అసంఖ్యాకులని ఒప్పుకొనెను; అయితే ఇప్పుడు, గొంగళిపురుగు దోచుకొని ఎగిరిపోవును అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ క్రియాపదమునకు కొన్నిసార్లు దోచుకొనుట అని అర్థము, తినివేయుట అని కూడ అర్థము: కావున గొంగళిపురుగు తినివేసి ఎగిరిపోవును; అనగా, “నీ అధిపతులు, (తరువాత అతడు వారిని పిలుచునట్లు,) లేక నీ ప్రముఖులు, నిజముగా తినివేసిరి; వారు తమ దోపిడులచేత అనేక ప్రాంతములను పాడుచేసి, నిలిచియున్న పైరును సమస్త ఫలములను నాశనము చేయు గొంగళిపురుగులవలె అన్నివైపుల సమస్తమును తినివేసిరి: కావున నీవు గొంగళిపురుగుల దండువలె ఉంటివి.” ఏలయనగా గొంగళిపురుగులు గొప్ప సంఖ్యలో ఒక పొలముమీద పడునట్లు, నీనెవె దేశమంతటిని దోచుకొని బోడిచేయుటకు తన వర్తకులను అన్ని చోట్లకు పంపుచుండెను. అతడు “గొంగళిపురుగు తినివేసెను, అయితే అది ఎగిరిపోవును, చెదరిపోవును; అట్లే నీనెవె పౌరులకు సంభవించును” అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. అందుచేత తరువాత అతడు, మరియు నీ అధిపతులు మిడతలవంటివారు అని చేర్చుచున్నాడు: ఇది వారు దాదాపు భూమియంతటిని పాడుచేసిన దుష్క్రియలను సూచించుచున్నది. కావున మిడతలును గొంగళిపురుగులును ఎక్కడికి వచ్చినను సమస్త విధములైన ఆహారమును తినివేసి, పొలములన్నిటిని మ్రింగివేసి, ఏమియు విడువక, దేశమంతయు పాడైపోవునట్లు, నీ అధిపతులును అట్లే ఉండిరి; వారు మిడతలవలె ఉండిరి, నీ నాయకులు మిడతలలో మిడతలవలె ఉండిరి, అనగా మిక్కిలి పెద్ద మిడతలవలె; ఏలయనగా ఈ రూపము హెబ్రీభాషలో అతిశయార్థమును వ్యక్తపరచునని మనము ఎరుగుదుము. కావున వారి నాయకులు మిక్కిలి తిండిపోతులైన మిడతలవలె ఉండిరి, ఏలయనగా వారిచేత దేశమంతయు బీడైపోయెను, వారి లోభమును తిండిపోతుతనమును ఏదియు తృప్తిపరచలేకపోయెను.

తరువాత ప్రవక్త, అవి చలికాలమందు దిబ్బలలో నివసించు మిడతలు; అయితే సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు వాటి స్థలము ఇక తెలియబడదు అని చేర్చుచున్నాడు. నీనెవె వాసులు ఇట్లు భూమియంతటిని తినివేయుటయు, సకల దేశములు వారి తిండిపోతుతనమునకు గురియగుటయు నిరంతరము ఉండదని అతడు ఇప్పుడు చూపించుచున్నాడు; ఏలయనగా మిడతలు గుహలలో దాగుకొని తరువాత ఎగిరిపోవునట్లు, నీ అధిపతులకును అట్లే సంభవించును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అయితే ఈ వాక్యభాగమునకు ఈ అర్థము కూడ తీసికొనవచ్చును, --- నీనెవె వాసులు చలికాలమందు తమ దాగుస్థలములలో దాగుకొనియుండిరి, దోచుకొనుటకు తగిన కాలము వచ్చినప్పుడు వారు వివిధ దిక్కులకు బయలుదేరి, నానా ప్రాంతములను స్వాధీనపరచుకొని, మిక్కిలి దూరప్రాంతములనుండి దోపుసొమ్మును ఇంటికి తెచ్చుకొనిరి. ఈ అర్థమును ప్రవక్త మాటలనుండి తీయవచ్చును; అప్పుడు వేర్వేరు భాగములు చక్కగా కలిసిపోవును, అనగా నీనెవె వాసులు తమ గూళ్లను విడిచినప్పుడు వారు అన్ని దిక్కులకు చెదరి వలసపోయిరి. అదే సమయమున మొదటి అర్థమును నేను నిరాకరించుటలేదు: కావున వారు చలికాలమందు దిబ్బలలో బసచేయు మిడతలవంటివారు; అయితే సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు, --- అనగా ఋతువు వాటిని ఆహ్వానించినప్పుడు, (ఏలయనగా అతడు చలికాలపు సూర్యుని గూర్చి చెప్పుటలేదు,) సూర్యుని వేడిమి ప్రబలి గాలిని సమశీతోష్ణము చేసినప్పుడు, --- అప్పుడు మిడతలు బయలుదేరి ఎగిరిపోవును, వాటి స్థలము ఇక తెలియబడదు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. సంక్షేపముగా అతని భావమేమనగా, నీనెవె వాసులు దోచుకొనిరి, మిడతల రీతిగా అట్లు చేసిరి; అటువంటి అంతమే వారికి సమీపించియుండెను; ఏలయనగా ప్రభువు వారిని నాశనము చేయును, ఔను, వారి జాడయైనను కనబడకుండునట్లు అకస్మాత్తుగా వారిని కాల్చివేయును. ఇంకను ఇట్లున్నది ---

నహూము 3:18

18. అష్షూరు రాజా, నీ కాపరులు నిద్రించుచున్నారు, నీ ఘనులు ధూళిలో పండుకొనియున్నారు, నీ జనులు పర్వతములమీద చెదరియున్నారు, వారిని సమకూర్చువాడెవడును లేడు.

18. Dormitaverunt pastores tui, rex Assur; jacuerunt fortes tui; dispersus est populus tuus super montes, et nemo congregans.

అతడు పై వచనమును స్థిరపరచుచు, ప్రముఖులలో ఆలోచనయైనను జ్ఞానమైనను ఉండదని చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా అష్షూరు రాజు యొక్క కాపరులు అతని ఆలోచనకర్తలు, వారి జ్ఞానమును అతడు నమ్ముకొనెను; రాజులు సాధారణముగా తమ ఆలోచనకర్తలమీద ఆధారపడుదురని మనము ఎరుగుదుము: ఏలయనగా వారిలో చాలినంత వివేకము కలదని తలంచి, ప్రజలందరి సంరక్షణను వారికి అప్పగించుదురు. అయితే కాపరులకు తమను తాము, ప్రజలను, రాజ్యమంతటిని కాపాడుకొనునంత జాగరూకత ఉండదు గనుక ప్రవక్త అష్షూరు రాజు యొక్క ధైర్యమును పరిహసించుచున్నాడు. ప్రవచనము యొక్క నిశ్చయతను చూపుటకో, లేక కాలముల మార్పు హెబ్రీభాషలో సాధారణమైనందుననో, అతడు భూతకాలములో మాటలాడుచున్నాడు. నీ పరాక్రమశాలులు ఊరకయుందురు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా వారు సోమరులై యుందురు; తమ శత్రువుల ప్రగతిని ఆపుటకు వారిమీదికి బయలుదేరలేరు. కావున వారు ఊరకయుందురు: తరువాత అతడు, నీ జనులు చెదరిపోయిరి అని చెప్పుచున్నాడు. {,}פושpush అనగా చెదరగొట్టుట కాదు; అందుచేత ఇక్కడ అక్షరమార్పు జరిగినదనియు, {,}ץtzaddiకి బదులుగా {,}שschin ఉంచబడినదనియు నేను సందేహించను; కొందరు ఈ క్రియాపదమును {,}פושpush నుండి వచ్చినదని చెప్పుట నాకు ఆశ్చర్యము కలిగించుచున్నది, ఏలయనగా దానికి భిన్నముగా అది {,}פוףputs నుండి వచ్చినది, ఈ రెండు అక్షరముల మార్పు హెబ్రీభాషలో సాధారణమే. కావున నీ జనులు పర్వతములమీద చెదరియున్నారు, వారిని సమకూర్చువాడెవడును లేడు.

326 Fortes tui, {,{אדיריך నీ ఘనులు, నీ శ్రేష్ఠులు. “కాపరులు,” అనగా ప్రజల అధికారులు, ,{}נמו నిద్రించుచున్నారు; మరియు ఘనులు, అధిపతులు, ,{}ישכנו విశ్రమించుచున్నారు, ఏ ప్రయత్నమును చేయక ఊరక కూర్చుండియున్నారు: తరువాత ఇట్లున్నది, --- నీ జనులు పర్వతములమీద చెదరియున్నారు, సమకూర్చువాడెవడును లేడు. :{}פוש అను క్రియాపదము యొక్క అర్థమును గూర్చి కాల్విన్ పొరబడుచున్నాడు: మరియొకదానికంటె ఇదే చెదరిన స్థితిని మరింత సరిగా సూచించుచున్నది. లేవీయకాండము 13:5 లోను ఇతర స్థలములలోను కుష్ఠము వ్యాపించుటకు ఇది అన్వయింపబడినది. అట్లు వాడబడినప్పుడు అది కల్ రూపములో ఉండును. ఇక్కడ, ఇక్కడ మాత్రమే, అది నిఫాల్ రూపములో ఉన్నది. --- సం.

ఈ మాటలచేత ప్రవక్త భావమేమనగా, రాజ్యమంతయు ఎంతగా చెదరిపోవుననగా, పునరుద్ధరణకు ఏ నిరీక్షణయు ఉండదు; కావున వారిని సమకూర్చువాడెవడును ఉండడు. ముఖ్యులును పరాక్రమశాలులును ఊరకయుందురని అతడు ఇంతకుముందు చెప్పెను.

తమ శత్రువుల ప్రగతిని అడ్డగించుటకు బయలుదేరుట ఆవశ్యకమైయుండినను, వారు సోమరులై పండుకొందురు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు: ఇక్కడ అతడు వారి సోమరితనమును సూచించుచున్నాడు. అయితే బలహీనులును దుర్బలులునై ఇంటివద్ద నెమ్మదిగా ఉండవలసిన ప్రజలు పర్వతములమీద చెదరిపోవుదురు, వారిని సమకూర్చుటకు అక్కడ ఎవడును ఉండడు. ఇంకను ఇట్లున్నది ---

నహూము 3:19

19. నీకు తగిలిన దెబ్బ బాగుకాదు, నీ గాయము బహు బాధకరము; నిన్ను గూర్చిన వార్త వినువారందరు నిన్ను చూచి చప్పట్లు కొట్టుదురు; ఏలయనగా ఎడతెగక నీవు చేయుచు వచ్చిన దౌష్ట్యమునకు లోబడనివాడెవడు?

19. Non est contractio (vel, cicatrix) fracturae tuae; dolore est plena plaga tua; omnes qui audierint famam tuam (id est, de te) percutient manum super te; quia super quem non transiit malitia tua jugiter?

నీనెవె సామ్రాజ్యము చెదరగొట్టబడినప్పుడు అది బాగుచేయలేని కీడై యుండుననియు, పరిహారము యొక్క ప్రతి నిరీక్షణయు తీసివేయబడుననియు ప్రవక్త ఇక్కడ మరింత స్పష్టముగా చూపించుచున్నాడు. దుష్టులు విపత్తును తప్పించుకొనలేకపోయినను, వారు తప్పుడు నిరీక్షణలను పెంచుకొని, స్వల్పకాలములో క్రొత్త బలమును కూర్చుకొనగలమని తలంచుదురు. అందుచేత వారి ఈ నిరీక్షణను తీసివేయుటకు, విరుపునకు కూడుకొనుట ఉండదు అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. ఇది ఒక విశేషమైన పోలిక; ఏలయనగా అతడు నీనెవె నాశనమును కుట్టి స్వస్థపరచలేని గాయముతో పోల్చుచున్నాడు. కావున కూడుకొనుట లేదు; కొందరు దీనిని ముడత అని అనువదించుచున్నారు, అయితే అది సరికాదు. కావున కూడుకొనుట లేదు: మరియు అతడు, నీ దెబ్బ బాధతో నిండియున్నది అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా నీ దెబ్బ యొక్క బాధ ఉపశమింపజేయబడదు. ఇది ఒక సంగతి, --- నీనెవె నాశనము సరిదిద్దలేనిదై యుండును.

తరువాత అతడు, ఆ వార్త వినువాడెవడైనను నిన్నుబట్టి చేయి కొట్టును అని చెప్పుచున్నాడు. అనేకులు దీనిని, వారు నిన్ను చూచి చప్పట్లు కొట్టుదురు, లేక చేతులతో, అని అనువదించి, బహువచనమునకు బదులుగా ఏకవచనము ఉంచబడినదని తలంచుచున్నారు. అయితే హెబ్రీభాషలో చేయి కొట్టుట సమ్మతి యొక్క సూచన గనుక, ఈ విపత్తు యొక్క వార్త ఎక్కడ వినబడినను, “చూడుడి, ఇంత దుష్టత్వమునకు దేవుడు ఎట్టకేలకు తాను న్యాయమైన ప్రతిదండన చేయువాడనని రుజువుపరచుకొనెను” అని అందరును తమ ఆమోదమును వ్యక్తపరచుదురని ప్రవక్త భావమని చెప్పుట అనుచితము కాదు. ఒప్పందము చేసికొనువారును, ఒకడు మరియొకనికొరకు పూటబడునప్పుడును చేయి కొట్టుదురని చెప్పబడుచున్నది. కావున పూటలు ఇచ్చుటలోను ఇతర ఒడంబడికలలోను మనుష్యులు చేయి కొట్టుదురని చెప్పబడునట్లే, ఈ విషయములో కూడ అందరును, “ఓ, ఇది ఎంత న్యాయముగా జరిగినది! ఓ, ఈ నిరంకుశులను, ఈ దోపిడిగాండ్రను దేవుడు ఎంత న్యాయముగా శిక్షించెను!” అని దేవుని తీర్పునకు తమ సమ్మతిని ఇచ్చుదురు. కావున వారు నిన్నుబట్టి చేయి కొట్టుదురు; అనగా, “నీ ఈ నాశనము ఆమోదింపబడును;” అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, “నీనెవె, నీవు దేవుని యెదుట మాత్రమే గాక, సకల జనముల సమ్మతి ప్రకారము కూడ శాపగ్రస్తురాలవు.” కావున నీనెవె మిక్కిలి అవమానములోను అపకీర్తిలోను నశించునని అతడు సూచించుచున్నాడు. కొన్నిసార్లు ఒక సామ్రాజ్యము కూలిపోవును, అందరును ఆ సంఘటననుగూర్చి దుఃఖింతురు: అయితే నీనెవె పట్టణము యొక్క కేవల నాశనముతో తాను తృప్తిపడక, దానికి బహిరంగమైన అపకీర్తిని చేర్చుదునని, అది తన న్యాయమైన తీర్పుచేత జరిగినదని అందరును ఒప్పుకొనునట్లు చేయుదునని దేవుడు ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు.

327 {{}כהה-{}לשברך{ אין--- నీ భంగమునకు ఆపుదల లేక అడ్డగింపు లేదు. ఈ పదము మనుష్యుల దుష్టత్వముమీద ఉంచబడు అడ్డగింపునకు, 1 సమూయేలు 3:13, మరియు కుష్ఠము వ్యాపించుటను ఆపి అడ్డగించుటకు, లేవీయకాండము 6:28, అన్వయింపబడినది. ఆ భంగము లేక విరుపు సంపూర్ణమును పూర్తియు కాకుండ దానిని ఆపుట సాధ్యము కానంతటిదై యుండెను. సెప్టువజింటు దీని భావమును ఇట్లిచ్చుచున్నది---''{ουκ} {εστιν} {εασις} {τη} {συντριβη} {σου} --- నీ భంగమునకు స్వస్థత లేదు.'' --- సం.

328 దీనికంటె, "నీ దెబ్బ బాధకరమైనది." ఈ క్రియాపదము {,{נחלה, ,{}חלה నుండి వచ్చినది; దానికి నీరసించుట అనియు, కొన్నిసార్లు నీరసింపజేయుట, బాధకరముగా లేక శ్రమకరముగా చేయుట అనియు అర్థము, మరియు ఇక్కడవలె నిఫాల్ రూపములో బాధకరముగా ఉండుట అని అర్థము. యిర్మీయా 10:19 లో ఇదే వాక్యభాగమును చూడుడి. నామవాచకముగా యెషయా 17:11 లో ఇది “దుఃఖము” అని అనువదింపబడినది. --- సం.

329 ఇక్కడ వాడబడిన {{}כף{, תקע అను పదబంధము మరి మూడు స్థలములలో కనబడుచున్నది, కీర్తనలు 47:1; సామెతలు 17:18; 22:26. మొదటిదానిలో అది సంతోషము యొక్క సూచన; మిగిలిన రెండు స్థలములలో ఇక్కడ పేర్కొనబడిన అర్థములో ఉన్నది. --- సం.

తరువాత అతడు, ఎడతెగక నీ దౌష్ట్యము ఎవనిమీదికి రాకుండెను? అని చేర్చుచున్నాడు.

ఇది కడపటి భాగమును స్థిరపరచుచున్నది; ఇయ్యబడిన రెండు అభిప్రాయములకును ఈ కారణము తగియున్నది. చేయి కొట్టుటను ఆమోదముగా తీసికొనినయెడల, ఈ కారణము తగినదగును. --- అదెట్లు? ఏలయనగా సకల జనములు నీ నాశనమునుబట్టి సంతోషించును, ఏలయనగా నీవు అనేక విధములుగా హాని చేయని జనము ఒక్కటియు లేదు. అట్లే తమ సంతోషమునకు సూచనగా, తాము విడిపింపబడినట్లు అందరును తమ్మును తాము అభినందించుకొందురు; లేక వారు చప్పట్లు కొట్టుదురు, అనగా నీవు ఎంత అన్యాయముగాను నిరంకుశముగాను ఏలితివో అందరును అనుభవించియుండిరి గనుక, నీవు దేవుని తీర్పుచేత నాశనము చేయబడితివని ఒప్పుకొందురు. కావున నీ దుష్టత్వము జలప్రళయమువలె ఉండి దాదాపు భూమియంతటిని నాశనము చేసెను గనుక, నీ నాశనమునుబట్టి అందరును తమ చేతులు కొట్టుదురు లేక ఆడించుదురు.

మరియు దేవుని దీర్ఘశాంతము దీర్ఘకాలము ప్రయోగింపబడెనని చూపుటకు అతడు ఎడతెగక అని చెప్పుచున్నాడు.

అందువలన అష్షూరీయులు నిరుత్తరులని కూడ స్పష్టమగుచున్నది, ఏలయనగా దేవుడు దయతో వారిని కనికరించినప్పుడు, వారు పశ్చాత్తాపపడక, దీర్ఘకాలము తమ దుష్టమార్గములను అనుసరించిరి. కావున వారు తమ పాపపు విశృంఖలత్వమునకు మూర్ఖత్వమును చేర్చిరి గనుక, ప్రతి సాకును తీసివేయబడెను. అయితే దేవుడు వెంటనే శిక్షను అమలుపరచనందున తమ మనస్సులలో క్రుంగిపోవుటకు వారికి ఏ కారణమును లేదని ప్రవక్త అదే సమయమున ఇశ్రాయేలీయులకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా {,}תמידtamid అను పదముచేత, దేవుడు నీనెవెను గూర్చిన తన తీర్పును కొంతకాలము నిలిపియుంచునని, ఆయన దీర్ఘశాంతమును ఆలస్యమును ఆయన మంచితనమునకును కనికరమునకును నిదర్శనమై యుండునట్లు చేయునని అతడు సూచించుచున్నాడు. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ మనుష్యుల ఆవేశమును ఎదిరించుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము, ఏలయనగా దేవుడు వారి శత్రువులమీద ప్రతిదండన చేయుటకు ఆలస్యము చేయునప్పుడు వారు వెంటనే కోపపడుదురు లేక సణుగుదురు.

దుష్టులను వెంటనే శిక్షతో దర్శింపకపోవుటకు దేవునికి న్యాయమైన కారణము కలదని అతడు చూపించుచున్నాడు; అయినను వారు బొత్తిగా బాగుపడలేనివారని స్పష్టమగు కాలము వచ్చును, --- ప్రభువు ఎట్టకేలకు తన హస్తమును చాపి తన తీర్పును అమలుపరచు కాలము వచ్చును అని నేను చెప్పుచున్నాను.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, న్యాయమార్గములోను యథార్థమార్గములోను స్థిరముగా నిలువ మేము శక్తిలేనివారమై యున్నాము గనుక, --- ఓ దేవా, నీ ఆత్మచేత నడిపింపబడి, మేము ఎవనికిని ఏ హానియు చేయకుండ మమ్మును మేము అదుపులో ఉంచుకొని, సమస్త దుష్క్రియలకు దూరముగా ఉండునట్లును, అందరికి మేలు చేయుటకు ప్రయాసపడునట్లును అనుగ్రహించుము; నిష్కపటులను నాశనము చేయుటకైనను హాని చేయుటకైనను వారినుండి ఏ లాభమును పొందక, నీ ధర్మశాస్త్రపు నియమమునకు తమ్మును తాము అనుగుణపరచుకొని, తమ స్వల్పభాగముతో తృప్తిపడి, నీకును నీ నడిపింపునకును సంపూర్ణముగా లోబడియుండుటకంటె శ్రేష్ఠమైనదేదియు లేదని ఎరిగియుండువారందరు నీచేత కాపాడబడుదురని మేము అనుభవముచేత తెలిసికొందుము గాక; మరియు మా పొరుగువారియెడల సహనముతోను న్యాయముతోను మేము ఇట్లు జీవించుచు, అదే సమయమున నీ కనికరముమీదనే ఆనుకొందుము గాక; దానిచేతనే మేము కాపాడబడి, సాతాను యొక్కయు దుష్టుల యొక్కయు ఇన్ని దాడులనుండి సురక్షితులముగా చేయబడగలము; తుదకు మా పోరాటపు పరుగును ముగించి, మా ప్రభువైన యేసుక్రీస్తుద్వారా పరలోకములో మాకొరకు సిద్ధపరచబడిన ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతిలోనికి మేము ప్రవేశించువరకు మమ్మును కాపాడుము. ఆమేన్.

నహూముపై వ్యాఖ్యానములు సమాప్తము.