యోనా 4

యోనా 4

యోనా 4:1

1. అయితే ఇది యోనాకు మిక్కిలి అసంతోషము కలిగించెను, అతడు బహు కోపపడెను.

1. Et displicuit Jonae dolore magno, et succensuit apud se. 128

యోనా పొందిన ఈ దుఃఖమును జెరోము మెచ్చుకొని, తన సహోదరుల నిమిత్తము తాను శాపగ్రస్తుడనై యుండగోరిన పౌలు యొక్క పరిశుద్ధ ఆసక్తితో దానిని పోల్చుచున్నాడు (రోమీయులకు 9:3); ఏలయనగా దేవుడు అంత ప్రసిద్ధమైన పట్టణముయెడల కనికరము చూపినందుకు యోనా దుఃఖపడలేదనియు, అన్యజనుల మారుమనస్సు ఏర్పరచబడిన జనము యొక్క నాశనమునకు నిశ్చయమైన ముంగుర్తై యుండినందుననే అతడు దుఃఖపడెననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి జెరోమును నమ్మినయెడల, ఇశ్రాయేలు యొక్క సమీపమైన నాశనమును యోనా అద్దములోవలె గ్రహించినందున ఈ హేతువుచేత దుఃఖపడెను: అయితే ఈ అభిప్రాయము అత్యంత నిరర్థకమైనది; ఏలయనగా వెంటనే దేవుడు యోనాను గద్దించెను. దుఃఖపడుటలో ప్రవక్త వక్రముగా ప్రవర్తించెనని దేవుడే ప్రకటించియుండగా, జెరోము చేసిన బుద్ధిహీనమైనదియు బాలిశమైనదియునైన ఈ సమర్థన ప్రవక్తకు ఏమి ప్రయోజనము కలుగజేయును? అంతేకాదు, ఇందువలన జెరోము యొక్క మందబుద్ధి బయలుపడుచున్నది; (విద్వాంసుడును పరిశ్రమశీలుడునైనను, లేనియెడల న్యాయముగా సంపాదించుకొనగలిగిన ఆ ఘనతను తనకు తానే పోగొట్టుకొనిన మనుష్యుని గూర్చి నేను నిజముగా ఈలాగు మాటలాడుచున్నాను.) అతని మూర్ఖ స్వభావము అంతటను బయలుపడెను; మరియు ఈ సందర్భములోనే అతడు స్పష్టముగా ఖండింపబడుచున్నాడు, ఏలయనగా తన దుఃఖమునకు కారణము వేరొకటి అని, అనగా తాను అబద్ధ ప్రవక్తగా లేక మాట తప్పిన ప్రవక్తగా ఎంచబడుటకు ఇష్టపడలేదనియు, అందువలననే అతనికి అంత గొప్ప దుఃఖమును చేదుతనమును కలిగెననియు యోనా స్పష్టముగా కనుపరచుచున్నాడు. దేవుడు తన మనస్సును వెల్లడిపరచకపోయినను, ఇది అన్యాయమైనదియు సమస్త హేతువునకు విరుద్ధమైనదియునై యుండెనని మనము చూచుచున్నాము.

128 ఇక్కడ వాడబడిన రెండు క్రియాపదములను నిస్సందేహముగా కర్తలేని (impersonal) ప్రయోగములుగా అన్వయింపవలెను. అత్యంత అక్షరార్థమైన అనువాదము ఈలాగుండును,—"మరియు అది యోనాకు కీడాయెను, గొప్ప కీడాయెను; మరియు అతనికి కోపము కలిగెను," లేక, "అతడు కోపపడెను." కీడు అనునది తరచుగా దుఃఖమును లేక వ్యాకులమును సూచించును, ఇక్కడను అట్లే: అయితే మన అనువాదములో "బహు కోపపడెను" అని సరిగా అనువదింపబడిన {,{חרה అను క్రియాపదము దుఃఖము అను అర్థమును అరుదుగానే, బహుశా ఎన్నడును, ఇయ్యదు. మన అనువాదములో అది కొన్నిసార్లు "దుఃఖపడెను" అని అనువదింపబడినది; అయితే నేను కనుగొనగలిగిన ప్రతి సందర్భములోను దాని అర్థము కోపముతో కూడిన దుఃఖము లేక అసంతోషమే. ఆదికాండము 4లో ఇది ఇక్కడ మనకు కనబడు రూపములోనే రెండుసార్లు, ల అను విభక్తి ప్రత్యయముతో కలిసి వచ్చుచున్నది ,{`` }מאד{, }לקין{ }ויחר{ }ל"అప్పుడు కయీనుకు మిక్కిలి కోపము వచ్చెను," లేక అక్షరార్థముగా, "కయీనుకు బహు కోపము కలిగెను," 5వ వచనము. మరియు తరువాతి వచనములో అట్టి రూపమే మనకున్నది, {`` }לד{, }חרה{ }למה"నీవు కోపపడనేల?" లేక, "నీకు కోపమేల?" ఇక్కడి పదబంధము, {`` }ויחר{, }לו"మరియు అతనికి కోపము కలిగెను." కొందరు వ్యాఖ్యాతలు కోపమును లేక ఆగ్రహమును దుఃఖముగా మార్చుటకు కారణము యోనా అపరాధమును కప్పిపుచ్చవలెనను కోరికయే అని తోచుచున్నది. అయితే అతడు కోపపడునంతగా అసంతోషపడెనని వృత్తాంతమంతయు స్పష్టముగా కనుపరచుచున్నది. చనిపోవలెనను అతని చిరచిరలాడు మనవియే దీనికి తగిన రుజువు. కాల్విన్ ఈ ఉద్దేశము కొరకైనను మరి ఏ ఉద్దేశము కొరకైనను దేవుని వాక్యముతో చెలగాటమాడువాడు కాడు: యోనా యొక్క భక్తిని నిరాకరింపకయే అతని పాపమును వివరించుటకు అతడు తడబడలేదు. లోతులేని క్రైస్తవులును, మతము యొక్క పైపొరను మాత్రమే కలిగినవారును మాత్రమే ఈ సంకటములో చిక్కుకొందురు. మార్కియస్ చాల న్యాయముగా ఈలాగు గమనించుచున్నాడు, "దేవుని కార్యములన్నియు పూర్తిగా నిందారహితములై (irreprehensibilia) యున్నను, మన అత్యంత బుద్ధిహీనమైన శరీరముచేత (carne insipientissima) ఎప్పుడో ఒకప్పుడు నిందింపబడని దేదియు దాదాపు లేదు. ఈ విధముగా దేవునికి శత్రువైన లోకము మాత్రమే ఆయనకు విరోధముగా పాపము చేయుట కాదు; ఆయనను ఘనపరచు ఆయన స్వజనులు సహితము, ఆయన కాఠిన్యము ఒకప్పుడును, ఆయన దయాళుత్వము మరియొకప్పుడును తగనివైనట్లు తమకు అసంతోషము కలిగించుచున్నవని బహిరంగముగా కనుపరచుచున్నారు." — సం.

కాబట్టి నీనెవె పట్టణము నాశనమునుండి విడిపింపబడుటను యోనా సహనముతో భరింపలేకపోయినప్పుడు అతడు అపమార్గమైన ఆసక్తిచేత నడిపింపబడెనని మనము నిర్ధారింపవచ్చును: మరియు అతడు తానే తన పాపము యొక్క గొప్పతనమును విస్తరించి చెప్పుచున్నాడు. అది యోనాకు అసంతోషము కలిగించెనని అతడు ఒక్కమాటలో చెప్పియుండవచ్చును; అయితే ఈ సామాన్యమైన విధముతో తృప్తిపడక, తనకు గొప్ప అసంతోషము లేక దుఃఖము కలిగెనని అతడు చేర్చుచున్నాడు; అటుపిమ్మట తాను బహు కోపపడెనని కూడ చేర్చుచున్నాడు. ఆరంభము తప్పు కాకపోయినను, మితిమీరుట పాపమైయుండెను. అయితే తన దుఃఖములో మితిమీరుటయు మితము లేకపోవుటయు ఉండెనని అతడు ఒప్పుకొనుచున్నాడు: కాబట్టి అతడు తన్ను తానే స్పష్టమైన మాటలతో నిందించుకొనుచుండగా, సమర్థింపశక్యము కాదని మనము స్పష్టముగా చూచుచున్నదానిని అబద్ధమైనవియు కల్పితమైనవియునైన సాకులచేత కప్పిపుచ్చుటవలన ఏమి మేలు? అయితే నీనెవె పట్టణము విడిపింపబడుట యోనాకు ఎందుకు అసంతోషము కలిగించెనో మరింత స్పష్టమగునట్లు, సందర్భమును కొనసాగింతము —

యోనా 4:2

2. కాబట్టి అతడు యెహోవాకు ప్రార్థనచేసి ఇట్లనెను—యెహోవా, నేను ఇంకను నా దేశములో ఉండగానే నేను చెప్పిన మాట ఇదే గదా? అందువలననే నేను ముందుగా తర్షీషునకు పారిపోతిని; నీవు కటాక్షమును జాలియుగల దేవుడవనియు, దీర్ఘశాంతుడవనియు, అత్యంత కృపగలవాడవనియు, కీడుచేయక పశ్చాత్తాపపడువాడవనియు నేనెరుగుదును.

2. Et oravit ad Jehovam et dixit, Obsecro Jehova, an non hic sermo meus, quum adhuc essem in terra mea? Propterea festinavi fugere in Tharsis, quia noveram quod tu sis Deus propitius (vel, plenus gratiae,) et misericors, tardus ad iram, multus clementia, et qui poenitentia duceris super malo.

యోనా తాను ఇక్కడ ప్రార్థన చేసెనని చెప్పుట ఏమాత్రమును తగినదిగా కనబడదు; ఏలయనగా ప్రార్థన శాంతముగా ఉండవలెను; అయితే తన మనస్సు కలవరస్థితిలో ఉండెనని అతడు ఒప్పుకొనుచున్నాడు. కాబట్టి ప్రవక్త లోపల కోపము రగులుచుండగా, అతడు దేవుని సన్నిధికి వచ్చి తగిన ప్రార్థనను ఎట్లు పలుకగలిగెను? మరియు, పొందవలసిన మేలంతయు దేవునియందే యున్నదనియు, దానిని ఆయనయొద్ద దీనత్వముతో వెదకవలెననియు ఒప్పుకొనుట తప్ప ప్రార్థన యొక్క ఉద్దేశము మరేమి? అయితే ఇక్కడ యోనా దానికి విరుద్ధముగా దేవునితో వాదించుచు ఆయనకు విరోధముగా కేకలువేయుచున్నాడు; ఏలయనగా తాను పారిపోవుటకు తనకు న్యాయమైన కారణము ఉండెననియు, దేవుడు నీనెవెవారిని క్షమించియుండకూడదనియు అతడు ఒక విధముగా వాదించుచున్నట్లు కనబడుచున్నాడు. కాబట్టి తాను సమస్త నిందనుండి విడుదలపొందుటకై అతడు దేవునిపై నేరము మోపుచున్నాడు. అయితే ఇదంతయు ప్రార్థనయందు కోరబడుదానికి పరాయిదియు దూరమైనదియునై యున్నది. కాబట్టి తాను ప్రార్థన చేసెనని అతడు చెప్పుచున్న ఈ వాక్యభాగమును మనము ఎట్లు గ్రహింపవలెను? నా ప్రత్యుత్తరమిదే — విశ్వాసులు తరచుగా కలవరపడిన మనస్సుతో ప్రార్థన చేయవలెనను కోరికతో దేవుని సమీపించుదురు; వారి ప్రార్థనలు పూర్తిగా అంగీకరింపబడకయు ఆమోదింపబడకయు ఉన్నను, పూర్తిగా త్రోసివేయబడవు. మరియు భక్తుల క్రియలు అనేక మచ్చలచేత చల్లబడియున్నను దేవుడు వాటిని ఎట్లు లక్ష్యపెట్టుచున్నాడో దీనివలన మరింత స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. ఏదైన ఒక క్రియ దేవునికి ఇష్టమాయెనని పోపు మతస్థులు చదివినప్పుడెల్ల, అందులో సమస్తము పరిపూర్ణతయు పవిత్రతయునై యుండెనని వారు ఊహించుకొందురు: అయితే ఉచితమైన క్షమాపణచేత శుద్ధిచేయబడితేనే గాని, ఏదో ఒక మాలిన్యముచేత కలుషితము కాని క్రియ ఒక్కటియు లేదు. ఇది ఈ ప్రార్థనయందు మనకు స్పష్టముగా కనబడుచున్నదని నేను చెప్పుచున్నాను; ఇది ప్రార్థన యొక్క స్వభావమును నిలుపుకొనలేదన్నట్లు దేవునిచేత త్రోసివేయబడలేదు: అయినను యోనా దేవునిలో ఒక విధముగా తప్పులు వెదకుచు, తన మొండితనములో కొంత భాగమును ఇంకను నిలుపుకొనుచు, అంత కేకలతో ప్రార్థించినప్పుడు అతడు ఏమాత్రమును సరిగా ప్రేరేపింపబడలేదని నిశ్చయము; ఏలయనగా అతడు తాను పారిపోయినదానిని గూర్చి అతిశయించెను. అయితే మనము చెప్పినట్లు, ఈ పారిపోవుట బహిరంగమైన తిరుగుబాటుకు రుజువై యుండెను, ఏలయనగా కాడిని విదిలించివేసి అతడు దేవుని పిలుపును తృణీకరించెను.

కాబట్టి యోనా చేసిన ఈ ప్రార్థనయందు అనేక దోషములతోపాటు కొంత భక్తియు ఉండెనని మనము ఒప్పుకొనవలెను. అతడు తన మొరలను దేవునియొద్దకు తెచ్చుట భక్తికార్యమై యుండెను. వేషధారులు దేవునికి ప్రార్థన చేసినను, వారు ఆయనకు పూర్తిగా విముఖులై యుండి, దేవునికి విరోధముగా తమ చేదుతనమును స్వేచ్ఛగా వెళ్లగ్రక్కుదురు: అయితే యోనా ఇక్కడ మొరపెట్టుచు, మితమును పాటింపక, గ్రుడ్డిదియు వక్రమైనదియునైన ఉద్రేకముచేత కొట్టుకొనిపోయినను, ముందు మనము చూడబోవునట్లు దేవునికి లోబడుటకు సిద్ధముగానే యున్నాడు. తాను ప్రార్థన చేసెనని అతడు చెప్పుటకు కారణమిదే: ఏలయనగా తనకు తెలిసియున్న ఏ ఘోరమైన పాపమునైనను ఒప్పుకొనుటకు అతడు సిగ్గుపడియుండడు. కాబట్టి తమ నీచత్వమును కప్పిపుచ్చుకొనజూచునప్పుడు ఎల్లప్పుడును ఏవో సాకులను లేక ముసుగులను నిలుపు వేషధారులు చేయు వాడుకప్రకారము, అతడు ప్రార్థన అను పదమును వాడుటచేత తన దోషమును తగ్గించుకొనలేదు: యోనా ఉద్దేశము అట్టిది కాదు. కాబట్టి తాను ప్రార్థన చేసెనని అతడు చెప్పినప్పుడు, తాను దేవునికి విరోధముగా ఈలాగు మాటలాడినను, భక్తియు విధేయతయునను బీజమును కొంత తన హృదయములో ఇంకను నిలుపుకొనియుంటినని అతడు సాధారణముగా ప్రకటించుచున్నాడు. కాబట్టి యోనా ప్రార్థన చేసెను. ఇందువలన, నేను మునుపు చెప్పినట్లు, పరిశుద్ధుల ప్రార్థనలలో అనేకములు దోషయుక్తములై (vitiosas — లోపముగలవి) యున్నవనియు, సరియైన నియమముచేత పరీక్షింపబడినయెడల అవి త్రోసివేయబడుటకు యోగ్యములై యున్నవనియు తెలియుచున్నది. అయితే ప్రభువు తన కనికరముచొప్పున వారి లోపములను క్షమించును; అందుచేత గందరగోళమైనవియు కలవరముగలవియునైన ఈ ప్రార్థనలు ఇంకను తమ పేరును ఘనతను నిలుపుకొనుచున్నవి.

ఇప్పుడు అతడు, యెహోవా, నిన్ను బతిమాలుచున్నాను, నేను చెప్పినది ఇదే గదా? అని చెప్పుచున్నాడు. నీనెవె నాశనమునుండి విడిపింపబడుటను తాను ఎందుకు అంత కష్టముగా భరించెనో యోనా ఇక్కడ బహిరంగముగా ప్రకటించుచున్నాడు, అనగా ఇందువలన తాను అబద్ధికుడుగాను మాట తప్పినవాడుగాను కనబడెను గనుక. అయితే ప్రవక్త దేవుని మహిమకంటె తన స్వంత ప్రతిష్ఠను ఎక్కువగా లక్ష్యపెట్టుట వింతగా కనబడవచ్చును; ఏలయనగా మనుష్యులు సరియైన మార్గమునకు తిరిగి వచ్చిన వెంటనే దేవుడు సమాధానపడువాడై యుండుటయు, తండ్రివలె తన్ను వారికి సమర్పించుకొనుటయు అను దీనియందే దేవుని మహిమ విశేషముగా ప్రకాశించుచున్నది. కాబట్టి యోనా దేవుని మహిమకంటె తన స్వంత ఘనతను ఎక్కువగా ఎంచియుండవలసినదా? నా ప్రత్యుత్తరమిదే, — ప్రవక్త తనకు తానే అంకితుడై యుండలేదు; దేవుని మహిమను గూర్చిన శ్రద్ధయే అతని ఆత్మలో ప్రథమ స్థానమును ఆక్రమించెను; ఇది నిశ్చయము. ఏలయనగా తన పరిచర్య దేవుని అధికారమునుండి బయలుదేరినది గనుక అతడు దానిని దేవుని మహిమతో జతపరచెను, అది న్యాయమే. యోనా నీనెవెలో ప్రవేశించినప్పుడు అతడు ఒక సామాన్య వ్యక్తివలె కేకవేయలేదు, తాను దేవునిచేత పంపబడితినని ప్రకటించెను. ఇప్పుడు యోనా ప్రకటన అబద్ధమని తేలినయెడల, ఆ నింద అతని పిలుపునకు కర్తయైనవానిమీదికి, అనగా దేవునిమీదికే తిరిగి వచ్చును. కాబట్టి దేవుడు ఒకప్పుడు నరకమును మరియొకప్పుడు పరలోకమును తెరచుచు మోసకరముగా మాటలాడెనన్నట్లు, దేవుని నామము అన్యజనుల దూషణలకు గురియగుటను యోనా నిస్సందేహముగా సహింపలేకపోయెను: మరియు అట్టి కపటముకంటె దేవుని మహిమకు అంత విరుద్ధమైనది మరేదియు లేదు. కాబట్టి యోనా ఎందుకు అంత దుఃఖముచేత పట్టబడెనో మనము చూచుచున్నాము; అతడు తన్ను తాను లక్ష్యపెట్టలేదు; అయితే దేవుడు తన సంకల్పమును మార్చుకొనినయెడల, లేక ఆయన తన వాక్యమునకు అనుగుణముగా ఉన్నట్లు కనబడనియెడల, భక్తిహీనులైన దూషకులకు అవకాశము ఇయ్యబడునని అతడు చూచినందున అతడు మిక్కిలి దుఃఖపడెను.

అయితే ఈ కారణము ఎంత సమంజసముగా కనబడినను, దేవుని యెదుట మంచి ఉద్దేశములు ఎంత మాత్రము విలువగలవో మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఊహింపదగిన మంచి ఉద్దేశము ఏదైనను, దేవుని వాక్యము కేవలము ఆటయనియు, ఆయన బెదిరింపులు కల్పితకథలకంటె మేలైనవి కావనియు, దేవుడు ఇట్టి అట్టి వేషములు వేయుచు నానా రూపములుగా తన్ను మార్చుకొనుచున్నాడనియు పలుకబడు ఈ నిందాపూర్వకమైన దూషణలను వినుటకంటె నూరుసార్లు చనిపోవుటకే యోనా ఇష్టపడుట నిశ్చయముగా యోనాయందున్న మంచి ఉద్దేశమే, కొంత మెప్పునకు యోగ్యమైనదే. మన తీర్పుచేత అంచనా వేసినయెడల ఇది నిశ్చయముగా అత్యుత్తమమైన ఉద్దేశమే. అయితే అది దేవుని నోటిచేతనే ఖండింపబడెనని మనము త్వరలోనే చూచెదము. కాబట్టి మన సామర్థ్యమునకు మించిన విషయములలో తీర్పుతీర్చు అధికారమును మనకు మనమే ఆపాదించుకొనక, మన మనస్సులను దేవునికి లోపరచి, జ్ఞానాత్మను ఆయనయొద్ద వెదకుటకు మనము ఇందువలన నేర్చుకొందము. యోనా దేవుని మహిమకొరకైన కోరికతో రగులుచుండుట వలననే గదా అతడు దేవునిమీద అంతగా చిరాకుపడెను? అయితే అతని ఆసక్తి అవివేకమైనదై యుండెను, ఏలయనగా అతడు పూర్తిగా దేవునికి లోబడియుండవలసియుండగా, దానికి విరుద్ధముగా తానే న్యాయాధిపతియు మధ్యవర్తియునై యుండగోరెను. మరియు ఇదే నియమము మనచేతను పాటింపబడవలెను. దైవిక జోక్యము ద్వారా, అనగా దేవుని మరుగైన సంరక్షణ ద్వారా, అనేక సంగతులు జరుగుచుండుటయు, ఆయన నామమును భక్తిహీనుల దూషణలకు గురిచేయు సంగతులు జరుగుచుండుటయు మనము చూచునప్పుడు, మనము నిజముగా దుఃఖపడవలెను; అయితే ఈ మధ్యకాలములో ఈ అవమానకరమైన నిందలను తుదకు తన మహిమకే మార్చుమని ప్రభువును వేడుకొందము; మరియు సంగతులు తాము కోరినట్లు గాని ప్రయోజనకరమని తలంచినట్లు గాని కాక వేరుగా నిర్ణయింపబడినప్పుడు వెంటనే దేవునితో వాదించుట ఆరంభించు అనేకులవలె మనము ఏమాత్రమును కలహము రేపకుందము. దేవుని తీర్పులను మన స్వంత జ్ఞానముచేత కొలువక, ఆయన చీకటిని వెలుగుగా మార్చువరకు కనిపెట్టుటకు యోనా మాదిరివలన నేర్చుకొందము. మరియు అదే సమయములో ఆయన ఆజ్ఞలకు లోబడుటకును, ఏ వివాదము లేకుండ ఆయన పిలుపును వెంబడించుటకును నేర్చుకొందము: భూమ్యాకాశములు మనలను ఎదిరించినను, సరియైన మార్గమునుండి మనలను మళ్లించునట్టి అనేక సంగతులు సంభవించినను, దేవునికి లోబడుటకంటెను ఆయన మనకు చూపు మార్గములో సాగిపోవుటకంటెను మనకు మేలైనదేదియు లేదు అను ఈ నిశ్చయములో మనము స్థిరముగా నిలిచియుందము.

అయితే తాను తర్షీషునకు వెళ్లుటకు త్వరపడితినని చెప్పుటచేత అతడు తాను పారిపోయినదానిని పూర్తిగా సమర్థించుకొనుట లేదు; అయితే తాను కష్టమునకు గాని ప్రయాసకు గాని వెనుదీయలేదనియు, పోరాటమునుండి గాని అపాయమునుండి గాని పారిపోలేదనియు, దేవుని మహిమను గూర్చిన శ్రద్ధ తనకుండినందుననే తన పిలుపును మాత్రము తప్పించుకొంటిననియు అతడు ఇప్పుడు మరింత స్పష్టముగా వివరించుచున్నాడు. కాబట్టి యోనా మాటల భావమిదే, — అపాయభయముచేత గాని, సోమరితనముచేత గాని, తిరుగుబాటు స్వభావముచేత గాని, మరి ఏ దుష్ట ప్రేరణచేత గాని తాను దేవునికి విధేయత చూపకుండ వెనుదీయలేదనియు, ఆయన పరిశుద్ధ నామము అపవిత్రపరచబడుటకు తాను ఇష్టపడనందుననే, భక్తిహీనులును అపవిత్రులునైన మనుష్యుల నోళ్లు తెరచుటకును వారు దేవునినే అపహసించునట్లు చేయుటకును అవకాశమైన ఆ ప్రకటనకు తాను స్వయిచ్ఛతో పరిచారకుడనై యుండగోరనందుననే అట్లు చేసితిననియు, ఇక్కడ దేవునినే ఒక విధముగా తనకు సాక్షిగాను న్యాయాధిపతిగాను అతడు చేయుచున్నాడు. అతడు ఇట్లనుచున్నాడు: అన్యజనులు దేవుని అపహసించునట్లు, అవును, ఆయన అబద్ధికుడును మోసగాడునైనట్లు ఆయన పరిశుద్ధ నామమును దూషించునట్లు చేయుటకంటె వేరొక ఫలితమును నా ప్రకటనకు నేను నిరీక్షింపలేను గనుక, తర్షీషునకు పారిపోవుటకే నేను కోరుకొంటిని. కాబట్టి యోనా ఇక్కడ తన్ను తాను పూర్తిగా నిర్దోషిగా నిరూపించుకొనుట లేదు; లేనియెడల అతనిని పూర్తిగా అణచవలసిన ఆ శిక్ష తన ఫలమును పొందక విఫలమైయుండెడిది. అతడు ఇటీవలనే అగాధమునుండి తిరిగి రక్షింపబడెను; అయినను సమస్త నిందనుండి పూర్తిగా విముక్తుడుగా కనబడగోరునంతగా అతడు ఇప్పుడు దేవునికి విరోధముగా తన్ను తాను హెచ్చించుకొనుచున్నాడని మనము చెప్పుదుమా? ఇది నిశ్చయముగా బహు వింతగా ఉండును: అయితే నేను చెప్పినట్లు, తన ప్రకటనవలన ఏ మంచి ఫలమును తాను నిరీక్షింపనందుననే, పైగా ఇప్పుడు జరుగుచున్నట్లు కనబడుదానికే, అనగా దేవుని నామము అపహాస్యము చేయబడునని భయపడినందుననే గాని మరి ఏ కారణముచేతను తాను ఆరంభములో పారిపోలేదని అతడు దేవునితో ప్రకటించుచున్నాడు.

ఏలయనగా అతడు వెంటనే, నీవు కృపాపూర్ణుడవును కనికరముగలవాడవును దీర్ఘశాంతుడవునైన దేవుడవని నేనెరుగుదును, మొదలైనవి, అని చేర్చుచున్నాడు. యోనా తన న్యాయమైన పిలుపునుండి వెనుదీయుట ఆశ్చర్యమే; ఏలయనగా దేవుడు కనికరముగలవాడని అతడు ఎరిగియుండెను; దేవుడు మన ప్రయాసను వాడుకొనుటకు ఇష్టపడినప్పుడు మనలను ప్రేరేపించుటకు దీనికంటె బలమైన ప్రోత్సాహము మరొకటి లేదు: మరియు దేవుని తండ్రివంటి దయాళుత్వముచేత ఆకర్షింపబడితేనే గాని ఎవడును ఉత్సాహముతో దేవునికి సేవచేయలేడని మనమెరుగుదుము. కాబట్టి దేవుడు కనికరముగలవాడని నిశ్చయముగా నమ్మితేనే గాని ఎవడును ఇష్టపూర్వకముగా ప్రవక్తగా గాని బోధకుడుగా గాని యుండడు. కాబట్టి దేవుడు కనికరముగలవాడని తాను ఎరిగియుండినందున తన పదవినుండి తాను వెనుదీసితినని యోనా చెప్పునప్పుడు, అతడు ఇక్కడ బహు అసంబద్ధముగా తర్కించుచున్నట్లు కనబడుచున్నాడు. అయితే అతడు దీనిని ఎట్లు ఎరిగియుండెను? దేవుని ధర్మశాస్త్రమువలననే; ఏలయనగా ఈ వాక్యభాగము నిర్గమకాండము 33:1 నుండి తీసికొనబడినది; అక్కడ దేవుడు మోషేకు తన దర్శనమును అనుగ్రహించిన ఆ విశేషమైనదియు జ్ఞాపకముంచుకొనదగినదియునైన దర్శనము వర్ణింపబడియున్నది: అప్పుడు పరిశుద్ధ ప్రవక్తకు దేవుని యొక్క సజీవ ప్రతిరూపము వంటిది కనుపరచబడెను; మరియు దేవుని స్వభావమును ఇంత సజీవముగా వ్యక్తపరచు వాక్యభాగము ధర్మశాస్త్రములో మరొకటి లేదు; ఏలయనగా అప్పుడు దేవుడు తన సేవకునికి సన్నిహితమైన రీతిగా తన్ను తాను తెలియపరచుకొనుటకు ఇష్టపడెను.

కాబట్టి యోనా ధర్మశాస్త్ర సిద్ధాంతములో ఉపదేశింపబడియుండగా, అతడు తన స్వజనులమధ్య ప్రవక్త పదవిని ఎట్లు నెరవేర్చగలిగెను? మరియు బోధకుని పదవికి అతడు పిలువబడినప్పుడు ఈ జ్ఞానము అతని మనస్సును ఎందుకు నిరుత్సాహపరచలేదు? కాబట్టి ఇది మనము మునుపు వివరించినట్టి ఆ విధమైన ప్రకటనకు మాత్రమే పరిమితము చేయబడవలెనని నిశ్చయము. ఏర్పరచబడిన జనము మధ్య బోధించుమని తనకు ఆజ్ఞాపింపబడినదానినే బోధించుటకు నీనెవెవారియొద్దకు పంపబడియుండినయెడల, యోనా దేవుని ఆజ్ఞనుండి వెనుదీసియుండడు. కాబట్టి కటాక్షముగలవాడును కనికరముగలవాడునైన దేవుని నీనెవెవారికి ప్రకటించుమను వర్తమానము యోనాకు అప్పగింపబడియుండినయెడల, తన సేవను అర్పించుటకు అతడు ఒక్క క్షణమైనను సంశయించియుండడు. అయితే నీనెవె నాశనమగును అను ఈ స్పష్టమైన బెదిరింపు అతనికి అప్పగింపబడినందున, అతడు కలవరపడి, అట్టి ఆజ్ఞను నెరవేర్చుటకంటె తుదకు పారిపోవుటకే ప్రయత్నించెను. ఎందుకు? ఏలయనగా అతడు తనలో తాను ఈలాగు తర్కించుకొనెను, "నేను నీనెవెవారిమీద సమీపమైన నాశనమును ప్రకటింపవలసియున్నది; ఈ దౌర్భాగ్యులను మారుమనస్సునకు పిలుచుటకే గాక మరి దేనికొరకు దేవుడు నాకు దీనిని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు? ఇప్పుడు వారు మారుమనస్సు పొందినయెడల, దేవుడు వారిని క్షమించుటకు వెంటనే సిద్ధముగా ఉండడా? లేనియెడల ఆయన తన స్వభావమునే నిరాకరించువాడగును: దేవుడు తనకు తాను అసమానుడుగా ఉండలేడు, తాను ఒకప్పుడు మోషేకు సాక్ష్యమిచ్చిన ఆ స్వభావమును ఆయన విడిచిపెట్టలేడు. కాబట్టి దేవుడు సమాధానపడువాడు గనుక, నీనెవెవారు సరియైన మార్గమునకు తిరిగి ఆయనయొద్దకు పారిపోయినయెడల, ఆయన వారిని వెంటనే హత్తుకొనును: ఈ విధముగా నేను నా ప్రకటనలో అబద్ధికుడనుగా కనబడుదును."

కాబట్టి దేవుడు కటాక్షముగలవాడని తాను ఎరిగియుండినందున తాను సముద్రము దాటి పారిపోతినని, కనీసము అట్లు చేయుటకు ప్రయత్నించితినని యోనా చెప్పినప్పుడు, యోనా యొక్క ఈ వాక్యభాగమును ఎట్లు గ్రహింపవలెనో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా ఈ విరుద్ధత అతని మనస్సును కలవరపరచి నిరుత్సాహపరచియుండనియెడల, అతడు దేవునికి తన సేవను నిరాకరించియుండడు: "ఏమి! నేను దేవుని రాయబారిగా అక్కడికి వెళ్లుదును, కొద్దికాలములోనే నేను అబద్ధికుడనుగా కనుగొనబడుదును: ఈ నింద దేవుని నామముమీదనే మోపబడదా? కాబట్టి నా పిలుపునకు స్థాపకుడైన దేవుడు అపహసింపబడుటకంటె నేను మౌనముగా ఉండుటయే నాకు మేలు." మనము ఇదివరకే సూచించిన ఆ విధమైన ప్రకటనను యోనా ప్రత్యేకముగా లక్ష్యపెట్టెనని మనము చూచుచున్నాము.

మరియు యోనా తాను తలంచినదానికంటె ఎక్కువను నీనెవెవారికి ఇచ్చెనని ఇందువలన కనబడుచున్నది; ఏలయనగా నీనెవెవారు తాము నాశనము చేయబడవలసియున్నారని తెలిసికొనుటకు మాత్రమే తాను దేవునిచేత పంపబడితినని అతడు తలంచెను: అయితే అతడు వారికి విడుదలను తెచ్చెను; మరియు ఇది అతడు నిజముగా ముందుగానే కొంతవరకు అనుమానించెను లేక ఎరిగియుండెను; ఏలయనగా దేవుడు ఎల్లప్పుడును ఏకరీతిగానే యుండువాడు గనుక తన కనికరమును విడిచిపెట్టలేడు అను ఈ సత్యమును అతడు నిలుపుకొనియుండెను. అయితే తనకు విధింపబడిన కర్తవ్యమును నెరవేర్చుటకు అతడు బయలుదేరినప్పుడు నీనెవె పట్టణము యొక్క సంపూర్ణ నాశనము తప్ప మరేదియు అతడు నిశ్చయముగా నిరీక్షింపలేదు. ఈ మధ్యకాలములో దేవుడు అతని పరిచర్యను మేలైన అంతమునకును ఉద్దేశమునకును వినియోగించెను.

అతడు నీనెవెవారిని మారుమనస్సు పొందుమని హెచ్చరించెననుటకు నిజముగా సందేహము లేదు; అయితే అతని స్వంత హృదయము ఒక విధముగా మూయబడియుండెను గనుక వారికి దేవుని కనికరమును అతడు అనుమతింపలేకపోయెను. కాబట్టి యోనా సందిగ్ధతలచేత పట్టబడెనని మనము చూచుచున్నాము; అందుచేత అతడు నీనెవెవారికి విడుదలను అందింపలేకపోయెను, అయినను అతని ద్వారా అది దేవునిచేత వారికి అందింపబడెను.

కాబట్టి దేవుడు తరచుగా తన సేవకుల ద్వారా ఎట్లు కార్యము చేయుచున్నాడో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా వారు తలంపని చోటికి ఆయన గ్రుడ్డివారినివలె వారిని తన స్వహస్తముతో నడిపించుచున్నాడు. ఈ విధముగా ఆయన మనలో ఎవనినైనను ప్రేరేపించునప్పుడు, మనము కొన్నిసార్లు {ὀλιγόπίστοι} — విశ్వాసములో బహు బలహీనులమై యుందుము; మన ప్రయాస నిష్ప్రయోజనమై ఏ ఫలమును లేనిదై యుండుననియు, లేక కనీసము కొద్ది ఫలితమునే పొందుననియు మనము తలంచుదుము. అయితే మనము నిరీక్షింపలేకపోయినదానిని ప్రభువు మనకు చూపును. యోనా విషయములో అట్లే జరిగెను; ఏలయనగా అతడు నీనెవెకు వచ్చినప్పుడు పట్టణము యొక్క నాశనమును గూర్చి సాక్ష్యమిచ్చుట తప్ప అతనికి వేరే ఉద్దేశము లేదు; అయితే ప్రభువు అతనిని రక్షణకు పరిచారకునిగా చేయుటకు ఇష్టపడెను. కాబట్టి యోనా అంత గొప్ప ఘనతకు అయోగ్యుడై యుండినను, దేవుడు అతని బోధను విశేషమైన ఫలితముతో ఘనపరచెను; ఏలయనగా మనము ఇదివరకే చెప్పినట్లు, అతడు దేవుని ఆశీర్వాదమునకు ప్రతి ప్రవేశమును ఒక విధముగా మూసివేసెను. కాబట్టి దేవుడు కటాక్షము చూపుటకును కనికరించుటకును సిద్ధముగా ఉన్నాడని తాను ఎరిగియుండినందున దేవుని పిలుపునుండి తాను పారిపోతినని యోనా చెప్పుచున్న ఈ వాక్యభాగము యొక్క భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

ఇప్పుడు దేవుని గూర్చి చెప్పబడిన గొప్ప సంగతులకు వచ్చుచున్నాను. {,}חנוןchenun, అనగా సరిగా దయచూపుటకు గల స్వభావము; దేవుడు ఉచితముగా దయాళుడై యున్నాడని చెప్పబడినట్లున్నది; మేము మా భాషలో benin, gratieux, debonnaire అను పదములచేత దీనినే వ్యక్తపరచుదుము. కాబట్టి దేవుడు ఈ స్వభావమును తనకు తానే ఆపాదించుకొనుచున్నాడు; అటుపిమ్మట కనికరముగలవాడు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; మనము మంచితనమునకును కనికరమునకును ఊటయైనవానియొద్దకువలె ఆయనయొద్దకు వచ్చినయెడల, ఆయన మనలను చేర్చుకొనుటకు ఎల్లప్పుడును సిద్ధముగా ఉన్నాడని మనము తెలిసికొనుటకై ఆయన దీనిని చేర్చుచున్నాడు. అయితే తరువాత వచ్చు మాటలు ఆయన కనికరమును మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచి, దేవుడు ఎట్లు కనికరముగలవాడో కనుపరచుచున్నవి, — అనగా ఆయన బహు వాత్సల్యముగలవాడును దీర్ఘశాంతుడునై యున్నాడు గనుకనే. కాబట్టి దేవుడు దయాళుత్వమునకు మొగ్గుచూపువాడు; మరియు ఆయన దృష్టించు మనుష్యులు అయోగ్యులైనను, ఆయన కనికరముగలవాడే; దీనిని ఆయన {,}רחוםrechum అను పదముచేత వ్యక్తపరచుచున్నాడు

అదే సమయములో ఆయన బహు వాత్సల్యముగలవాడును దీర్ఘశాంతుడునై యున్నాడను ఈ రెండు వాక్యములను చేర్చుట ఆవశ్యకము, — ఎందుకు? ఏలయనగా దేవుని అనుగ్రహమునకు ఏదో ఒక కారణమును మనము ఎల్లప్పుడును మనలోనే వెదకుదుము; దేవుడు మనయెడల దయగా ఉండవలెనని మనము కోరునప్పుడు, ఆయన మనయెడల ఎందుకు అనుగ్రహము చూపవలెనో మనలో మనమే విచారించుకొందుము: మరియు మనకు ఏమియు కనబడనప్పుడు, దేవుని కృపను గూర్చి మునుపు మనకుండిన విశ్వాసమంతయు ఒక్కసారిగా మాయమగును. కాబట్టి ప్రభువు ఇక్కడ మనలను తనయొద్దకు తిరిగి పిలుచుచు, తాను బహు వాత్సల్యముగలవాడు గనుక దయగలవాడును కనికరముగలవాడునై యున్నానని సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది, "నేను మీకు అందుబాటులో ఉండుటకును, మిమ్మును చేర్చుకొని మీకు అనుగ్రహము చూపుటకును తగిన కారణము నాలోనే యున్నది." కాబట్టి మనము ఆయన కనికరమును కోరునప్పుడును, మనకు క్షమాపణ అవసరమైనప్పుడును, దేవుని మంచితనమును మాత్రమే మనము లక్ష్యపెట్టవలెను. ఆయన మన యోగ్యతను ఏమాత్రమును లక్ష్యపెట్టుట లేదనియు, మనము పాపము చేసినప్పుడు ఆయన కనికరమునకు మొగ్గుచూపుటయు మనలను అనుగ్రహములోనికి చేర్చుకొనుటయు పుణ్యకార్యముల నిమిత్తము కాదనియు, తన మంచితనము అనంతమైనదియు తరగనిదియునై యున్నందుననే ఆయన ఇదంతయు చేయుచున్నాడనియు ఆయన చెప్పినట్లున్నది. మరియు ఆయన దీర్ఘశాంతుడు అని కూడ చేర్చబడియున్నది. మనుష్యులు తమ పాపములచేత దేవునికి కోపము పుట్టించునప్పుడు సహితము ఆయన మానవజాతి యొక్క రక్షణను గూర్చి శ్రద్ధవహించుచున్నాడని ఈ దీర్ఘశాంతము రుజువుపరచుచున్నది. దౌర్భాగ్యులైన మనుష్యులు దినదినము దేవునికి తమమీద కోపము పుట్టించుచున్నను, ఆయన వారి రక్షణను లక్ష్యపెట్టుచునే యున్నాడు.

కాబట్టి ఆయన దీర్ఘశాంతుడు, అనగా ఈ విధముగా తనకు కోపము పుట్టించువారు పొందదగిన శిక్షను ప్రభువు వెంటనే అమలుపరచడని అర్థము. కాబట్టి ఈ మాటల భావమేమిటో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

యోనా దేవుడు దీర్ఘశాంతుడును కనికరముగలవాడును కృపాపూర్ణుడునై యున్నాడని ఎరిగియుండినందున తన పదవినుండి తన్ను తాను త్రోసివేసికొనెను అను ఈ విషయమునకు ఇప్పుడు తిరిగి వత్తము: అతడు ఈ తర్కమును సహితము ఆశ్రయించెను, "దేవుడు తన స్వభావమును మార్చుకొనునో, లేక నీనెవెవారు మారుమనస్సు పొందినయెడల వారిని విడిచిపెట్టునో: మరియు వారు మారుమనస్సు పొందుదురేమో; అప్పుడు నా ప్రకటన అబద్ధమని తేలును; ఏలయనగా దేవుడు తన్ను తాను నిరాకరించుకొనడు, ఈ జనమును క్షమించుటలో తన మంచితనమునకును కనికరమునకును ఒక మాదిరిని కనుపరచును." మన స్వంత ఆసక్తిని వివేచన లేకుండ వెంబడించునప్పుడు మనము వక్రముగా ప్రవర్తించుచున్నామని మరల గమనింపవచ్చును: అప్పుడు మనలను ముందుకు త్రోయునది నిజముగా గ్రుడ్డి ఆవేశమే. కాబట్టి దేవుడు ఏదైనను ఆజ్ఞాపించునప్పుడు వెయ్యి అసంగతులు మనకు ఎదురైనను, మన కన్నులు వాటికి మూయబడియుండవలెను, మనము ఎల్లప్పుడును మన పిలుపు యొక్క మార్గమును వెంబడింపవలెను; ఏలయనగా సమస్తమును తన మహిమకే దారితీయునట్లు ఆయన సమస్త సంఘటనలను క్రమపరచును. అట్టి సందర్భములో అతిజ్ఞానులమగుట మనకు తగదు; సంగతుల ఫలితమును దేవుని చేతికి విడిచిపెట్టుటయే శ్రేష్ఠమైన మార్గము. మనము భయపడుటయు చింతించుటయు నిజముగా తగినదే; అయితే అదే సమయములో మన ఆందోళన దేవునికి లోబడియుండవలెను, అందుచేత ప్రార్థించుటయే మనకు చాలును. సమస్తము యొక్క భావమిదే.

దేవుడు కీడును గూర్చి పశ్చాత్తాపపడును అని అతడు చెప్పుచున్నదానిని గూర్చి మేము ఇదివరకే వివరించితిమి: దాని భావమేమనగా, దేవుడు తన చేతిని ఇదివరకే ఎత్తియున్నను, మనుష్యులలో ఏ కొంచెము మారుమనస్సునైనను చూచినవెంటనే ఆయన దానిని వెనుకకు తీసికొనును; ఏలయనగా ఇచ్చట కీడు అనగా శిక్ష అని గ్రహింపవలెను. కావున ప్రభువు మనుష్యులమీద న్యాయముగా అత్యంత కఠినమైన శిక్షను విధింపగలిగినను, తన తీర్పును నిలిపివేయును; మరియు వారు నిజమైన పశ్చాత్తాపముతో ఆయనయొద్దకు వచ్చినప్పుడు ఆయన వెంటనే శాంతించును. ఇదే దేవుని పశ్చాత్తాపము; మనుష్యులు తమ్మును తామే అసహ్యించుకొనునప్పుడెల్లను, వారు పొందదగిన ఏ శిక్షనైనను ఏ కీడునైనను ఆయన ఉచితముగా క్షమించునప్పుడు ఆయన పశ్చాత్తాపపడెనని చెప్పబడుచున్నది.

ఇప్పుడు ఇట్లు వచ్చుచున్నది —

యోనా 4:3

3. కాబట్టి యెహోవా, నేను బ్రదుకుటకంటె చనిపోవుట నాకు మేలు గనుక నా ప్రాణము నాయొద్దనుండి తీసివేయుమని నిన్ను బతిమాలుకొనుచున్నాను.

3. Et tu Jehova, tolle, quaeso, animam meam a me; quia melius mori meum quam vivere.

యోనా తన ఆసక్తిలో ఎంతగా కోపపడెనో ఇచ్చట మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా ఈ ప్రార్థన నిశ్చయముగా అతని విశ్వాసమునకు ఆపాదింపబడజాలదు; కొందరు అట్లు తలంచుచు, యోనా ఈ ప్రార్థన చేసినప్పుడు తన ఆత్మలో ఒక విధముగా పరలోకమునకు ఎగిరిపోయెననియు, అతడు మరణమునకు భయపడక, సమస్త భయమును విడిచిపెట్టి, స్వేచ్ఛగాను బంధములేనివాడుగాను తన్నుతాను దేవునికి సమర్పించుకొనెననియు చెప్పుదురు. యోనా మనస్సు అంత వీరోచితమైనదని నేను తలంచను. నిజమే, నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, అతడు ఇంకను భక్తి యొక్క కొంత బీజమును నిలుపుకొనెననుటలో సందేహము లేదు; మరియు ఇది ప్రార్థన అను పదముచేతనే తగినంతగా రుజువగుచున్నదని నేను చెప్పితిని; ఏలయనగా యోనా నిరాశచెందినవాని ధోరణిలో విరుచుకుపడియుండినయెడల, అది ప్రార్థన అయియుండదు. కావున అతడు ఈలాగు మాటలాడుటచేత ప్రార్థన చేసెను గనుక, అది నిరాశ యొక్క అరుపు కాదు గాని, యోనా అణచుకొనని మితిమీరిన అసంతృప్తి యొక్క అరుపు అని తేలుచున్నది. సంక్షేపముగా, ఈ ప్రార్థన భక్తియుక్తమైన పరిశుద్ధమైన ఆసక్తినుండి పుట్టెను; అయితే యోనా దాని కొలతవిషయములో, అనగా దాని అతిశయమువిషయములో పాపము చేసెను; ఏలయనగా జీవముకంటె మరణమును కోరుకొనినప్పుడు అతడు ఒక విధముగా తన్నుతానే మరచిపోయెను.

129 యోవేలు 2:13 నందు ఇవ్వబడినట్లుగా, ఈ వాక్యభాగమును గూర్చి మార్కియస్ ఇచ్చిన శ్రేష్ఠమైన వివరణ ఇచ్చట చేర్చబడుచున్నది. అది సారాంశములో కాల్విన్ వివరణతో ఏకీభవించుచున్నది, — "Ipse est {,{חנוןgratiosus, apud LXX., et Hieronymum, {ελεημων}, benignus, h. e. ut voces junctas sic distinguamus commodé, in creaturas praeter omne earum meritum benefictus; deinde ,{}רחוםmisericors, apud LXX., {οικτίρμων}, h.e. tenerrimo amore motus in miseros ad illus succurrendum et indulgendum; tum {}אפים{ }ארךlonganumis, apud LXX., et Hieronymum, {μακροθυμος}, patiens, h.e. tardus ad iram, seu judicia sua satis facilé et satis diu differens; adhuc ,{}חסד-{}רבamplus benignitate, apud LXX., et hieronymum, {πολυελεος}, multae misericordiae, h.e. bonitatem demonstrans intensissime, latissime et diutissime, inter homines; tandem quod aliis vocibus in Exodo exprimitur, {}נחם }הרעת{, }על{non consolabilis, sed poenitens super malo, apud LXX., {μετανοων} {επὶ} {ταις} {κακιαις}, apud Hieronymum, praestabilis super malitia, sive poenitens, --- h.e. malum non culpae ab hominibus commissum, sed poenae, seu afÒictionis, juxta Hieronymum, coll Matthew 6:34, à se immittendum aut immissum homini, ad hujus resipiscentiam facilé arcens vel auferens, adeoque placabilis, juxta propositum suum immutabile et promissa generalia, Jeremiah 18:7, 8; 26:3, etc., et finem judicii omnis, qui est, malum peccati dedocere. Quomodo poenitentia Deo, respectu mutati operis sui, et verbi sui absque explicita conditione antea propositi, saepe tribuitur, Genesis 6:6; Exodus 32:14; 1 Samuel 15:11 etc.; alias respectu decreti longissimi ab eo arcenda, Numbers 23:19; 1 Samuel 15:29; Jac. 1:17, etc.; notante dudum Theodoreto, et praeunte Jonathane, apud quem dicitur, revocens verbum suam ab inducendo malo. Ita haec bonitatis nomina Deo, per Scripturae testimonia et clarissima rerum documenta, verissimé competunt." — సం.

యెహోవా, నీవు నన్ను తీసివేయుము అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మొదటిగా, త్వరపడి చావగోరుటలో అతడు నిందారహితుడు కాడు; ఏలయనగా ఈ లోకమును విడిచిపెట్టుట మన అధికారములో లేదు; దేవుడు మనలను ఏ స్థానములో ఉంచెనో ఆ స్థానములో ఆయన మనలను నిలిపియుంచునంత కాలము మనము లోబడిన మనస్సులతో దానిలో నిలిచియుండవలెను. కావున ఇంత గొప్ప ఆతురతతో మరణమునకు త్వరపడువాడెవడైనను నిస్సందేహముగా దేవునికి విరోధముగా తప్పిదము చేయుచున్నాడు. తన విషయములో మరణము కోరదగినదని పౌలు ఎరిగియుండెను (ఫిలిప్పీయులకు 1:22); అయితే తన ప్రయాసము సంఘమునకు ప్రయోజనకరమగునని గ్రహించినప్పుడు, అతడు తన భాగముతో తృప్తిపొంది, తన చిత్తముకంటె దేవుని చిత్తమునకే ప్రాధాన్యమిచ్చెను; ఈ విధముగా దేవునికి ఎట్లు మంచిదని తోచెనో అట్లు బ్రదుకుటకును చనిపోవుటకును అతడు సిద్ధపడియుండెను. యోనా విషయము వేరుగా ఉండెను; "ఇప్పుడు నా ప్రాణము తీసివేయుము" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఇది ఒక తప్పిదము; అయితే రెండవది ఏదనగా — దేవుడు నీనెవె వారిని కనికరించినందున అతడు చావగోరెను. అతడు కొంత దుఃఖముచేత కలవరపడినను, ఇంతవరకు పోకుండవలసినది, లేక తన జీవితముపట్ల విసుగుచేత మరణమును కోరుకొనునంతగా దూకుడుగా పరుగెత్తకుండవలసినది.

అయితే మనుష్యులు ఒక్కసారి అవివేకమైన ఆసక్తికి కళ్ళెము విడిచిపెట్టినప్పుడు వారు ఎంతటి అతిశయములకు కొనిపోబడుదురో దీనినుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఇటీవలనే ఇంత కఠినమైన శిక్షచేత మచ్చికచేయబడి లోబరచబడిన పరిశుద్ధ ప్రవక్తయైన యోనా, ఇప్పుడు చావవలెనను కోరికచేత పట్టబడి కొనిపోబడుచున్నాడు — ఎందుకు? తాను నీనెవె వారిమీద నాశనమును ప్రకటించినను వారి పట్టణము ఇంకను క్షేమముగా నిలిచియుండుట కఠినమైన సంగతి అని అతడు తలంచెను. దేవుని కార్యములను గూర్చి మన అభిప్రాయమును మితిమీరిన ధైర్యముతో వెల్లడింపకుండునట్లును, దానికి భిన్నముగా, ఇట్టి అహంకారమేదియు మనయందు కనబడకుండునట్లు మన తలంపులను చెరపట్టియుంచునట్లును ఈ మాదిరి మనలను అదుపులో ఉంచవలెను; ఏలయనగా యోనా తన్నుతానే ఖండించుకొనినట్లు, మనలో అతనిని ఖండింపనివాడు ఒక్కడును లేడు; ఏలయనగా అతడు ఇచ్చట తన స్వంత ప్రశంసను వివరించుట లేదు గాని, దేవుని కార్యమును గూర్చి తాను ఎంత మూర్ఖముగా తీర్పు తీర్చెనో చూపింపగోరుచున్నాడు. కావున యోనా తన స్వంత మూర్ఖత్వమును ఒప్పుకొనుచున్నాడు; అందుచేత, మన స్వంత జ్ఞానము ప్రకారము దీనిని దానిని నిర్ణయించుటకంటె వికృతమైనది మరేదియు లేదనుటకు అతని అనుభవము మనకు ఒక సాక్ష్యముగా ఉన్నది; ఏలయనగా దేవుని చిత్తమునకు మనలను మనము సంపూర్ణముగా అప్పగించుకొనుటయే నిజమైన జ్ఞానము.

ఇప్పుడు ఎవడైనను ఇచ్చట మరణమును కోరుకొనుట న్యాయసమ్మతమా అను ప్రశ్నను లేవదీసినయెడల, సంక్షేపముగా ఇట్లు జవాబియ్యవచ్చును — జీవితముపట్ల విసుగుచేత మరణమును కోరుకొనరాదు; ఇది ఒక సంగతి: జీవితముపట్ల విసుగు అనగా, దారిద్ర్యముగాని, లేమిగాని, అవమానముగాని, అట్టి మరేదైనను గాని మన జీవితమును మనకు అసహ్యమైనదిగా చేయు మనఃస్థితి అని నేను గ్రహించుచున్నాను: అయితే ఎవడైనను తన పాపములనుబట్టి కలిగిన విసుగుచేతను వాటిపట్ల ద్వేషముచేతను, భూమిమీద తాను ఆలస్యముగా నిలిచియుండుటను గూర్చి దుఃఖించి, "అయ్యో, నేను ఎంత దౌర్భాగ్యుడను! ఇట్టి మరణమునకు లోనగు శరీరమునుండి నన్నెవడు విడిపించును?" (రోమీయులకు 7:24) అను పౌలు మాటలను తనవిగా చెప్పుకొనగలిగినయెడల — అతడు పరిశుద్ధమైన భక్తియుక్తమైన కోరికను కలిగియున్నాడు; అయితే నేను పేర్కొనిన ఆ లోబడుట దానితో చేర్చబడవలెను; అనగా ఈ భావము దేవుని చిత్తమునకు విరోధముగా విరుచుకుపడకుండునట్లును, అట్టి కోరిక గలవాడు ఆయనకు ఇష్టమైనంత కాలము ఆయన చేతిచేత నిలిపియుంచబడుటకు తన్నుతాను ఇంకను అప్పగించుకొనునట్లును ఉండవలెను. మరియు ఎవడైనను భవిష్యత్తును గూర్చి తనవిషయమై భయపడుటచేతనో, లేక ఏదైన కీడును అనుభవింపవలసి వచ్చునని జడియుటచేతనో చావగోరినయెడల, అతడును దేవునికి విరోధముగా పోరాడుచున్నాడు; యోనా తప్పిదము అట్టిదే; ఏలయనగా జీవముకంటె మరణమే తనకు మేలని అతడు చెప్పుచున్నాడు — ఎందుకు? ప్రభువు నీనెవె వారిని కనికరించెను గనుక. కావున అతడు ఎంతగా గ్రుడ్డివాడాయెనో, అవును, మరణమును కోరుకొనునట్లు వెఱ్ఱి ఆవేశముచేత ఎంతగా కొనిపోబడెనో దీనినుండి మనము చూచుచున్నాము.

కావున ప్రభువునకు ఇష్టమైనప్పుడెల్లను ఈ జీవితమును విడిచిపెట్టుటకు సిద్ధముగా ఉండునంతగా మాత్రమే దానిని ప్రేమింపనేర్చుకొందము: మరణమును కోరుకొనుటయు నేర్చుకొందము, అయితే ప్రభువునకై జీవించుచు, ఆయనే మనలను దాని గమ్యమునకు నడిపించువరకు మనయెదుట ఉంచబడిన పరుగులో సాగిపోవునట్లుగా అట్లు కోరుకొందము. ఇప్పుడు దేవుని గద్దింపు వచ్చుచున్నది —

యోనా 4:4

4. అందుకు యెహోవా–నీవు ఈలాగు కోపించుట న్యాయమా? అని అడిగెను.

4. Et dixit Jehova, An bene facis excandescendo apud te? 130

దేవుడు యోనాను ఈలాగు గద్దించుటచేత అతని మితిమీరిన ఆవేశమును ఖండించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు. అయితే మనుష్యుని ప్రవర్తనకు దేవుడొక్కడే తగిన న్యాయాధిపతి గనుక, మనము మంచి ఉద్దేశములచేత నడిపింపబడుచున్నామని అతిశయించుటకు మనకు ఏ కారణమును లేదు; ఏలయనగా మన స్వంత త్రాసులకంటె మోసకరమైనది మరేదియు లేదు. కావున మనము సంగతులను, క్రియలను, తలంపులను మన స్వంత తీర్పుచేత తూచునప్పుడు మనలను మనమే మోసపుచ్చుకొనుచున్నాము. ఎవడైనను వాక్చాతుర్యముతో యోనా ప్రవర్తనను సమర్థింపగోరినయెడల, అతడు నిశ్చయముగా అనేకమైన పైకి సమంజసముగా కనబడు సాకులను కూర్చగలడు; మరియు ఎవడైనను యోనా పక్షమున సాకులు చూపుటకు మనస్సుగలవాడైనయెడల, అతడు మనకు పూర్తిగా నిర్దోషిగా కనబడునట్లు చేయబడవచ్చును: అయితే లోకమంతయు అతనిని నిర్దోషిగా తీర్చినను, దానివలన ప్రయోజనమేమి? ఏలయనగా నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ఏకైక న్యాయాధిపతియైన దేవుని నోటిచేతనే అతడు ఖండింపబడెను. కావున ఏ కారణమును మనకు కనబడకపోయినను, యోనా మూర్ఖముగా ప్రవర్తించెనని మనము నిశ్చయముగా నమ్మవలెను; ఏలయనగా సర్వోన్నత న్యాయాధిపతి యొక్క అధికారము తగినంతకంటె ఎక్కువగా సరిపోవలెను.

ఇప్పుడు దేవుడు స్పష్టముగా అతని కోపమును ఖండించుచున్నాడు. యోనా వినయముతో వాదించి, తన దుఃఖములను దేవుని ఒడిలో కుమ్మరించియుండినయెడల, అది క్షమింపదగినదై యుండును; అతని ఆవేశము నిందారహితమైనది కాకపోయినను, అది సహింపబడియుండవచ్చును.

అయితే ఇప్పుడు అతడు కోపపడుచున్నప్పుడు, అది సహింపశక్యము కానిది; ఏలయనగా ఒకడు చెప్పినట్లు, కోపము అల్పకాలపు వెఱ్ఱియే; మరియు అది మనుష్యుల గ్రహింపులను గ్రుడ్డివిగా చేసి, ఆత్మ యొక్క సమస్త శక్తులను కలవరపరచును. కావున దేవుడు ఇచ్చట యోనాను స్వల్పముగా ఖండించుట లేదు గాని, ఈలాగు కోపపడుటకు తన్నుతాను అనుమతించుకొనుటచేత అతడు ఎంత ఘోరముగా పడిపోయెనో చూపించుచున్నాడు. అదే సమయమున, యోనా కేవలము కోపమునకు లోనగుటచేత మాత్రమే పాపము చేయలేదని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; మేము చెప్పినట్లు, కోపపడకుండనే అతడు పాపము చేసియుండవచ్చును. అయితే అతడు ఈలాగు అల్లకల్లోలమైనవాడాయెను అను ఈ సంగతిచేత దేవుడు అతని పాపమును మరింత ఘనమైనదిగా చూపించుచున్నాడు. మరియు అల్పమైన సృష్టి దేవునికి విరోధముగా లేచి, ఉద్రేకపూరితమైన ఆత్మతో ఆయనతో వాదించుట నిశ్చయముగా మిక్కిలి అనుచితమైన సంగతి: ఇది భయంకరమైనది; మరియు యోనా ఇట్టి మనఃస్థితిలోనే ఉండెను.

130 ఈ వాక్యఖండము వివిధముగా అనువదింపబడినది. మూలపదములు ఇవి, {{}לך{. }חרה{ ההיטב డా. హెండర్సన్ చెప్పుచున్నట్లుగా, మొదటి పదము కొన్నిసార్లు "మిక్కిలి" మొదలైన అర్థముతో క్రియావిశేషణముగా అనువదింపబడుచున్నదని చెప్పుట సందర్భోచితము కాదు; ఏలయనగా ఇతర స్థలములలో అది "మంచిదగుట" లేక "మేలు చేయుట" అని క్రియాపదముగా అనువదింపబడుచున్నది. ఏ అనువాదము అత్యంత తగినదనునది పూర్తిగా వాక్యనిర్మాణముమీదనే ఆధారపడియున్నది. పదముల వాక్యరచనయు వాక్యభాగపు సందర్భమును రెండును అక్షరార్థమైన అనువాదమునకే అనుకూలముగా కనబడుచున్నవి. మొదటి {}ה లాటిను భాషలోని an, అనగా "ఏమో" అను ప్రశ్నార్థకము. అప్పుడు అనువాదము, "అది మంచిదా" లేక "అది మేలా?" అగును. జీవించుటకంటె చనిపోవుట తనకు "మేలు" అని యోనా అంతకుముందు చెప్పెను; ఏలయనగా అదే పదము వేరొక రూపములో ఉన్నది — {`` }מחיי{, }מותי{ }טוב{ }כי"ఏలయనగా నా జీవముకంటె నా మరణము మేలు." అప్పుడు అతనికి వేయబడిన ప్రశ్న ఇది, "నీవు కోపపడుట మంచిదా," లేక అక్షరార్థముగా, "నీకు కోపము కలుగుట మంచిదా?" మొదటి వచనమునందువలెనే ,{}חרה అను క్రియాపదము అకర్తృకముగా అన్వయింపబడవలెను. "నీవు మిక్కిలి వ్యసనపడుచున్నావా?" అను అనువాదము నిరర్థకమైనదియు నిస్సారమైనదియు. నిజమే, సెప్టువజింటు దానిని సమర్థించుచున్నది; అయితే కొన్ని విషయములలో ఆ అనువాదములో తప్పుడు మొగ్గు ఉన్నదనియు, ఇది ఆ విషయములలో ఒకటనియు మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. జెరోము మరియు తొలినాటి సంఘపితరుల విషయములో, ప్రాచీన పరిశుద్ధుల సమస్త దోషములను లోపములను తగ్గించుటకును తుడిచివేయుటకును ఒక మొగ్గును ప్రయత్నమును ఉండినట్లే, ఈ అనువాదకర్తల విషయములోను స్పష్టముగా అట్లే ఉండెను. మూఢభక్తియు పరిసయ్యతత్వమును తమ పరిశుద్ధులందరు పరిపూర్ణులుగా ఉండవలెనని కోరును; దేవుని వాక్యమైతే నిజమైన పరిశుద్ధులందరిని ప్రస్తుత స్థితిలో అపరిపూర్ణులుగాను, అయినను పరిపూర్ణతను గురిగా పెట్టుకొని దానికొరకు ఆశపడుచు, ఇకమీదట దానిని అనుభవింతుమని సంపూర్ణముగా నిరీక్షించువారిగాను చిత్రించుచున్నది. న్యూకమ్ అనువాదము, "నీ కోపము రగులుకొనుట నీవు చేయుచున్న మంచిపనియా?" రగులుకొనుట లేక వేడి, అనగా కోపము యొక్క లేక ఉగ్రత యొక్క వేడి, ఆ క్రియాపదము యొక్క మూలార్థము. జూనియస్ మరియు ట్రెమెల్లియస్, అట్లే డాతియస్ కూడ, దుఃఖము కాదు గాని కోపమే ఉద్దేశింపబడినదని తలంచుచున్నారు.

డా. ఆడమ్ క్లార్క్ అనువాదము ఇది, "కోపము నీకు మంచిదా?" ఇది నిశ్చయముగా చాల అక్షరార్థమైనది; లేక, ఆ క్రియాపదము ప్రేరణార్థక రూపములో ఉన్నది గనుక, దానిని "కోపము నీకు మేలు చేయగలదా?" అని అనువదింపవచ్చును. ఇచ్చటను, అదే వాక్యఖండము రెండుసార్లు కనబడు తొమ్మిదవ వచనమునందును, ఈ అనువాదము అత్యంత స్పష్టమైనదియు సహజమైనదియునా అని సందేహింపవచ్చును. — సం.

కావున అతని కోపము స్పష్టముగా ఎందుకు పేర్కొనబడెనో మనము చూచుచున్నాము — యోనా ఇక సాకులు వెదకకుండునట్లు, దేవుడు ఈ విధముగా అతని మనస్సాక్షికి దోషనిర్ధారణను కలిగింపగోరెను. ఆయన కేవలము, "ఏమి! సర్వోన్నతమైన తీర్పుతీర్చు హక్కును నీవు నాకు ఎందుకు విడిచిపెట్టవు? నా చిత్తము అట్టిదైతే, నేను చేయునది సరిగా చేయబడినదని నీవు లోబడిన మనస్సుతో ఎందుకు ఒప్పుకొనవు? నాకు శాసనములు విధించుటకుగాని నా నిర్ణయములను సరిదిద్దుటకుగాని తగినంత జ్ఞానము గలవాడవై యుండుట నీ హక్కా?" అని చెప్పియుండినయెడల — ప్రభువు ఈలాగు మాటలాడియుండినయెడల, ఇంకను ఏదో ఒక సాకు మిగిలియుండెడిది; యోనా ఇట్లు చెప్పియుండవచ్చును, "ప్రభువా, నీ నామము అనుచితమైన నిందలచేత ఇంతగా అపవిత్రపరచబడుట చూచినప్పుడు నేను నా దుఃఖమును అణచుకొనలేను; నేను దీనిని శాంతమైన మనస్సుతో చూడగలనా?" ఈ విధముగా అతడు తన దుఃఖమునకు ఇంకను కొన్ని ముసుగులను వెదకియుండవచ్చును; అయితే ప్రభువు అతని కోపమును బయటికి తెచ్చినప్పుడు, అతడు తప్పనిసరిగా నోరుమూసుకొనవలసివచ్చెను; ఏలయనగా నేను చెప్పినట్లు, తన న్యాయాధిపతియు సృష్టికర్తయునైన దేవునికి విరోధముగా అతడు ఈలాగు మూర్ఖముగా తిరుగబడినప్పుడు, యోనాను సమర్థించుటకు ఏమి కనుగొనబడగలదు? కావున ఈలాగు కోపపడుటలో యోనా మంచిపని చేయలేదని దేవుడు ఎందుకు స్పష్టముగా ప్రకటించుచున్నాడో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

అయితే యోనా ఇచ్చట ప్రభువుచేత గద్దింపబడుట లేదనియు, ఏదో ఉదాసీనమైన సంగతి మాత్రమే పేర్కొనబడుచున్నదనియు చెప్పవలెనని జెరోము మనస్సునకు ఎట్లు తోచెనో నేను ఆశ్చర్యపడుచున్నాను. నిజముగా అతడు స్వభావముచేతనే వితండవాది (cavillator — కుతర్కి); కావున అతడు లేఖనమును వక్రీకరించు పనితో విచ్చలవిడిగా ఆటలాడెను; పరిశుద్ధ లేఖనములోని వాక్యభాగములను వక్రీకరించుటకు అతనికి మనస్సాక్షి ఏమాత్రము అడ్డురాలేదు. ఉదాహరణకు, వివాహమును గూర్చి వ్రాయునప్పుడు, వివాహము చేసికొనువారు చెడుగా చేయుట లేదనియు, అయినను వారు మంచిగా చేయుట లేదనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఇది ఎంత కుతర్కము, ఎంత నిస్సారము! అట్లే ఈ స్థలమునుగూర్చియు అతడు ఇట్లనుచున్నాడు, "దేవుడు యోనాను ఖండించుట లేదు, అతని పాపమును గద్దింపవలెనని ఆయన ఉద్దేశింపలేదు; దానికి భిన్నముగా, సర్వలోకము రక్షింపబడునట్లు మరణమును వెదకిన క్రీస్తు యొక్క వ్యక్తిత్వమును యోనా ఇచ్చట మనయెదుట ఉంచుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన జీవించియుండగా తన స్వంత జనమునకు మేలు చేయలేకపోయెను, తన స్వంత బంధువులను రక్షింపలేకపోయెను; కావున లోకవిమోచనకొరకు తన్నును తన ప్రాణమును సమర్పించుకొనుటకే ఆయన ఇష్టపడెను." ఇవి కేవలము పిల్లచేష్టలు; మనము స్పష్టముగా చూచుచున్నట్లు, ఈ విధముగా ఈ వాక్యభాగము యొక్క భావమంతయు వక్రీకరింపబడుచున్నది. అయితే "ఈలాగు కోపపడుటచేత నీవు పాపము చేసితివి" అని దేవుడు కేవలము చెప్పియుండుటకంటె ఈ ప్రశ్న మరింత బలమైనది; ఏలయనగా ప్రశ్నరూపములో ఉన్న వాక్యమునకు ఉన్నంత బలము నిశ్చయార్థక వాక్యమునకు ఉండదు.

కావున యోనా మంచిపని చేయలేదని దేవుడు న్యాయాధిపతిగా ప్రకటించుట మాత్రమే కాదు, అతనినుండి అతని స్వంత ఒప్పుకోలును కూడ రాబట్టుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, "నీ స్వంత వ్యాజ్యములో నీవే న్యాయాధిపతివైనను, నీ ఆవేశమునకు నీవు ముసుగు వేయలేవు; ఏలయనగా నీవు మితిమీరి కోపపడుచున్నావు." ఏలయనగా {,}לךlak, నీతో, లేక నీలో, అని ఆయన చెప్పినప్పుడు, తన స్వంత హృదయమును పరిశోధించుకొనవలెనని యోనాకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, "అద్దములో చూచుకొనునట్లు నిన్ను నీవు చూచుకొనుము: ఇంత వెఱ్ఱి ఉగ్రతచేత పట్టబడియున్న నీ ఆత్మ ఎంత అల్లకల్లోలమైన సముద్రమో నీవు చూచెదవు." కావున ఈ వాక్యభాగము యొక్క సరళమైన భావమును మాత్రమే గాక, జెరోము పూర్తిగా విరుద్ధమైన అర్థమునకు త్రిప్పిన ఈ ప్రశ్నలలో ఇమిడియున్న నొక్కిచెప్పుటను కూడ మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. నేను ఇంకను ముందుకు సాగను; ఏలయనగా మిగిలియున్నది రేపటి ఉపన్యాసమునకు సరిపోవును.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము ఇన్ని తప్పిదములలో చిక్కుకొనియుండుటను నీవు చూచుచున్నావు; మేము ఆలోచనలేమిచేత తరచుగా పడిపోవుచున్నామనియు, మా శరీరము యొక్క తీవ్రమైన ఉద్రేకములు మాలో ఉన్న ఏ కొంచెము వివేకమునైనను తీర్పునైనను పూర్తిగా గ్రుడ్డిదిగా చేయుచున్నవనియు నీవు ఎరిగియున్నావు; కావున — ఓ దేవా, మేము నీకు విధేయులగుటకు మమ్మును మేము సంపూర్ణముగా అప్పగించుకొన నేర్చుకొనునట్లును, సమస్తము మా కోరికలకు విరుద్ధముగా జరిగినను, నీతో ఎన్నడును వాదింపకుండ నీ జ్ఞానమును ఘనపరచునట్లును, నీవు అనుగ్రహింప ఇష్టపడు ముగింపుకొరకు ఓపికతో కనిపెట్టుకొనునట్లును దయచేయుము; సాతాను మా మార్గములో వేయు ఏ ఆటంకములచేతను మేము ఎన్నడును కలవరపడక, నీవు మాయెదుట ఉంచిన గురివైపు ఎల్లప్పుడును సాగిపోవుచు, సమస్త అపాయములను దాటి సమస్త అడ్డంకులను జయించి, నీ కుమారుని రక్తముచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతిని తుదకు చేరువరకు, నీయొద్దనుండి ఎన్నడును తొలగిపోకుండునట్లు అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

131 ఇచ్చట అంచునందు ఈ గమనిక చేర్చబడియున్నది, — "Putavit, cessante horologio, se ante tempus finire;" — "గడియారము ఆగిపోయినందున, తాను సమయమునకు ముందే ముగించితినని అతడు తలంచెను." — సం.

ఎనుబదియవ ఉపన్యాసము

యోనా 4:5

5. అంతట యోనా ఆ పట్టణములోనుండి బయలువెళ్లి పట్టణమునకు తూర్పుదిక్కున కూర్చుండి, అక్కడ తనకొరకు ఒక పందిరి వేసికొని, పట్టణమునకు ఏమి సంభవించునో చూచువరకు దాని క్రింద నీడలో కూర్చుండెను.

5. Et egressus est Jonas ex urbe, et sedit ab oriente contra urbem, et fecit sibi illic tabernaculum, et sedit sub eo in umbra, quousque videret quid fieret in urbe.

యోనా నలువది దినములు గడచువరకు కనిపెట్టెనా, ఆ సమయము వచ్చెనా అని ఇచ్చట సందేహింపవచ్చును; ఏలయనగా నలువదియవ దినమునకు ముందే అతడు పట్టణములోనుండి బయలువెళ్లెనని మనము చెప్పినయెడల, మరియొక ప్రశ్న పుట్టును, ఏమి జరుగునో అతడు ఎట్లు తెలిసికొనగలిగెను? ఏలయనగా దైవోక్తి ద్వారా అతనికి తెలియజేయబడినట్లు మనము ఇంతవరకు కనుగొనలేదు.

అయితే మనము గమనించిన మాటలు, దేవుడు ఆ పట్టణమును నాశనమునుండి కనికరించెనని ఆ సంఘటనచేతనే అప్పటికి తెలియవచ్చెనని సూచించుచున్నవి; ఏలయనగా దేవుడు తాను ప్రకటించిన కీడును గూర్చి పశ్చాత్తాపపడి దానిని చేయలేదని గత ఉపన్యాసములో చెప్పబడెను. కావున నలువది దినములు గడచువరకు యోనా పట్టణములోనుండి బయలువెళ్లలేదని ఇందువలన కనబడుచున్నది. అయితే మరల మరియొక ప్రశ్న వచ్చుచున్నది, దేవుని సంకల్పము మారెనని, లేక కనీసము యోనా ప్రకటించిన తీర్పు మారెనని తగినంత స్పష్టముగా తెలియవచ్చినప్పుడు, అతడు పట్టణమునకు సమీపముగా కూర్చుండవలసిన అవసరమేమి? కావున అతడు సందేహించువానివలె పట్టణమునకు సమీపముగా కూర్చుండియుండకూడదు.

అయితే యోనా నలువదియవ దినము తరువాత బయలువెళ్లెనను ఊహనే స్వీకరించుటకు నేను మొగ్గుచూపుచున్నాను; ఏలయనగా మాటలు దానినే సమర్థించుచున్నట్లు కనబడుచున్నవి. కాలమే ఆ ఫలితమును రుజువుచేసినట్లు కనబడినప్పుడు అతడు ఇంకను దానిని ఎందుకు సందేహించెను అను ప్రశ్నకు జవాబు సులభముగా ఇయ్యవచ్చును: నిజముగా నలువది దినములు గడచిపోయినను, దేవుని ఆజ్ఞ ప్రకారము తాను ఇంతకుముందు ప్రకటించినది నిష్ఫలమగునని అతడు ఇంకను నిశ్చయముగా నమ్మలేకపోయెను గనుక, యోనా ఒక విధముగా కలవరపడి నిలిచియుండెను. కావున "నీవు దేనినియు అవివేకముగా ప్రకటింపలేదు; దేవుడు తన స్వంత ఆజ్ఞచేతను తన స్వంత నామమునను ప్రకటింపబడవలెనని కోరినది, దానికి తగిన ఫలితమేదియు లేక, ఇప్పుడు వ్యర్థమగుట ఎట్లు సంభవింపగలదు?" అను ఈ తలంపుచేత యోనా కలవరపడియుండెనని నేను సందేహించుట లేదు.

కావున యోనా దేవుని ఆజ్ఞను దృష్టియందుంచుకొనెను గనుక, అతడు తన సందేహములనుండి వెంటనే బయటపడలేకపోయెను. కావున అతడు కనిపెట్టుచు కూర్చుండుటకు కారణము ఇదే: దేవుని ప్రతిదండన నిలిపివేయబడినను, తన ప్రకటన ఇంకను వ్యర్థము కాదనియు, పట్టణము యొక్క నాశనము సమీపముగా ఉన్నదనియు అతడు తలంచెను. కావున ఫలితము ఇంకను సందేహాస్పదముగా ఉన్నట్లుగా, నిర్ణయింపబడిన కాలము తరువాత కూడ అతడు ఇంకను కనిపెట్టుటకు కారణము ఇదే.

ఇప్పుడు ఇది మరింత స్పష్టమగునట్లు, దేవుని సంకల్పము మరుగైయుండెననియు, అందుచేత యోనా తన పిలుపు యొక్క అన్ని భాగములను గ్రహింపలేదనియు మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము. కావున దేవుడు నీనెవె వారికి నాశనమును బెదిరించినప్పుడు, షరతుతో మాటలాడవలెనని ఉద్దేశించెను: ఏలయనగా నీనెవె వారు మారుమనస్సుపొందినయెడల రక్షింపబడుదురను ఈ షరతు చేర్చబడకపోయినయెడల, ఆ వాక్యమువలన ప్రయోజనమేమి కలిగియుండును? లేనియెడల ప్రవక్త అవసరమే ఉండెడిది కాదు; ప్రభువు వారి రక్షణను లక్ష్యపెట్టవలెనని ఉద్దేశింపకుండినయెడల, నీనెవె వారు పొందదగిన తీర్పును ఆయన అమలుపరచియుండవచ్చును. వారిని నిరుత్తరులనుగా చేయుటకు ఒక ప్రకటికుడు పంపబడెనని ఎవడైనను ఆక్షేపించినయెడల — అది అసాధారణమైనదై యుండును; ఏలయనగా దేవుడు తన ఇతర తీర్పులన్నిటిని ముందుగా ఏ హెచ్చరికయు లేకుండనే అమలుపరచెను, అనగా అన్యజనముల విషయములో నా భావము: సమీపించుచున్న శిక్షలను ప్రవక్తలు ఎల్లప్పుడును ప్రకటించుట సంఘమునకు మాత్రమే ప్రత్యేకమైన భాగ్యము; అయితే ఇతర జనములకు, వారిని హెచ్చరించుటకు ఆయన ప్రవక్తలను పంపకపోయినను, తానే వారి న్యాయాధిపతినని దేవుడు తెలియజేసెను. కావున నీనెవె వారు ఇంత స్పష్టమైన ప్రకటనచేత భయపెట్టబడవలెనని ఆయన ఆజ్ఞాపించినప్పుడు, దేవుని సంకల్పము విషయములో ఒక షరతు ఇమిడియుండెను. అయితే యోనా, అట్లనవచ్చునేమో, మితిమీరిన అక్షరార్థవాదియైన బోధకుడాయెను; ఏలయనగా తాను చేర్చవలసినదానిని — అనగా మారుమనస్సునకు అవకాశమున్నదనియు, నీనెవె వారు తమ దుష్టత్వమునుగూర్చి పశ్చాత్తాపపడినయెడల పట్టణము రక్షింపబడుననియు — అతడు చేర్చలేదు. కావున యోనా తన పదవిలో సగము మాత్రమే నేర్చుకొనెను గనుక, అతని మనస్సు ఇంకను సందేహములో ఉండి, ఫలితమును గూర్చి నిశ్చయముగా నమ్మలేకపోవుటలో ఆశ్చర్యము లేదు; ఏలయనగా అతనికి సంఘటన తప్ప మరేదియు లేదు, దేవుడు తాను ఏమి చేయబోవునో అతనికి ఇంకను తెలియజేయలేదు. ఇప్పుడు మనము ముందుకు సాగుదము —

యోనా 4:6-8

6. దేవుడైన యెహోవా ఒక సొరచెట్టును ఏర్పరచి, యోనాకు కలిగిన శ్రమను పోగొట్టుటకై అతని తలకు నీడగా ఉండునట్లు దానిని అతనిమీదికి పెరుగజేయగా, ఆ సొరచెట్టును బట్టి యోనా బహుగా సంతోషించెను.

6. Et paravit Jehova Deus cucurbitam (vel, hederam,) et ascendere fecit ad Jonam, ut esset umbra super caput ejus, atque liberaret eum a molestia sua; et gavisus est

Jonas super hedera (vel, cucurbita) gaudio magno.

7. మరునాడు తెల్లవారుచుండగా దేవుడు ఒక పురుగును ఏర్పరచెను; అది ఆ సొరచెట్టును తొలిచినందున అది ఎండిపోయెను.

7. Et paravit Deus vermem quum ascenderet aurora postridie, qui percussit hederam et exaruit.

8. మరియు సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు దేవుడు తీవ్రమైన తూర్పుగాలిని ఏర్పరచెను; యోనా తలమీద ఎండ దెబ్బ తగులగా అతడు సొమ్మసిల్లి, చావవలెనని తనలో కోరుకొని–బ్రదుకుటకంటె చచ్చుట నాకు మేలు అనెను.

8. Et accidit, quum exoriretur sol, ut pararet Deus ventum impetuosum (qui obsurdescere facit homines; {}חרשsignificat obsurdescere; alii vertunt, ventum arationis, quia verbum illud etiam significat arare; et intelligunt, ventum siccum et frigidum, qualis grassari solet arationis tempore,) et percussit sol super caput Jonae, et defecit; et optavit pro anima sua, ut moreretur; et dixit, Melior mors mea quam vita.

ఈ వచనముల విషయమును గూర్చి వివరించుటకు ముందు, {,}קיקיוןkikiun అను పదమును గూర్చి నేను కొన్ని సంగతులు చెప్పెదను; ఏలయనగా పూర్వము ఈ పదమును గూర్చి కొన్ని వివాదములు జరిగెను.

కొందరు దానిని సొరచెట్టు (cucurbitam) అని అనువదించుచున్నారు; మరికొందరు అది దోసతీగ అని తలంచుచున్నారు. అస్పష్టమైన తెలియని సంగతులను గూర్చి సాధారణముగా స్వేచ్ఛగా ఊహలు చేయబడుచుండును. అయినను మొదటి అనువాదమే అంగీకరింపబడినదై యుండెను: మరియు అది ఐవీ తీగ అని చెప్పిన జెరోము యొక్క క్రొత్త అనువాదమును ఒక బిషప్పు చదివినప్పుడు, ఒక సంఘములో అల్లరి లేచెనని ఆగస్తీను చెప్పుచున్నాడు. ఇంత అల్పమైన సంగతినిబట్టి అంతగా అభ్యంతరపడిన ఆ మనుష్యులు నిశ్చయముగా అవివేకులును మూర్ఖులునై యుండిరి; ఏలయనగా ఏ అనువాదము శ్రేష్ఠమైనదియు అత్యంత సరియైనదియు అని వారు మరింత జాగ్రత్తగా విచారించియుండవలెను. మరియు ఈ విషయములో ఆగస్తీను కూడ అంత జ్ఞానయుక్తముగా ప్రవర్తింపలేదు; ఏలయనగా పాతనిబంధన యొక్క అంగీకరింపబడిన అనువాదము మార్చబడుటకు అతడు ఇష్టపడనంతగా మూఢభక్తి అతనిని ఆవరించియుండెను. క్రొత్తనిబంధనను గ్రీకు మూలమునుండి అనువదించుటకు అతడు జెరోముకు ఇష్టపూర్వకముగా అనుమతించెను; అయితే పాతనిబంధనను ముట్టకూడదని అతడు కోరెను; ఏలయనగా యూదులు విశ్వాసమునకు అత్యంత బద్ధశత్రువులు గనుక, వారు ధర్మశాస్త్రమును ప్రవక్తలను వక్రీకరింప ప్రయత్నించియుందురని అతడు యూదులను అనుమానించెను. కావున ఆగస్తీనుకు ఈ అనుమానము ఉండెను గనుక, అతడు సామాన్య అనువాదమునే నిలుపుకొనుటకు ఇష్టపడెను. మరియు తాను సొరచెట్టు అనుటకు బదులుగా ఐవీ తీగ అని అనువదించినందున రోమాలో తనమీద నిందలు మోపబడెనని జెరోము చెప్పుచున్నాడు; అయితే అతడు ఆగస్తీనుకు మిక్కిలి కఠినముగాను దాదాపు కోపముగాను జవాబిచ్చెను; మరియు తాను ఈ పదమును మార్చినందున రోమాలో తనను దేవదూషణ దోషిగా నిందించిన కొర్నేలియస్ అను ఒకనిమీదను, అసీనియస్ పోలియో అను పేరుగల మరియొకనిమీదను అతడు మిక్కిలి అసంతృప్తితో విరుచుకుపడెను. సంభావ్యమైనదానిని వారు చిరాకుతో తిరస్కరించిరని నేను సాకుగా చెప్పలేను. అయితే ఆ సంగతి విషయమైతే, ప్రాముఖ్యములేని ఒక సంగతినిబట్టి ఏ కలవరమును పుట్టించుటకంటె, ఈ స్థలములో సొరచెట్టు లేక దోసతీగ అను పదమునే నిలుపుకొనుటకు నేను ఇష్టపడుదును. అది ఐవీ తీగ కాదని జెరోము స్వయముగా ఒప్పుకొనుచున్నాడు; ఏలయనగా అది ఒక విధమైన పొద అనియు, సిరియా అంతటను అది పెరుగుననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు; అది తన స్వంత కాండముచేత నిలువబడు పొద అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, ఐవీ తీగ విషయములో అట్లు కాదు; ఏలయనగా ఐవీ తీగ గోడనుగాని చెట్టునుగాని పట్టుకొనియుంటేనే తప్ప నేలమీద ప్రాకును.

కావున అది ఐవీ తీగె అయియుండుట సాధ్యము కాదు; అతడు దానిని అట్లు అనువదించియుండకూడదు. అతడు తన్నుతాను సమర్థించుకొనుచు, తాను హెబ్రీ పదమునే వ్రాసియుండినయెడల, అది ఏదో ఒక మృగమనియో సర్పమనియో అనేకులు కలగనియుందురని చెప్పుచున్నాడు. కావున అందరికి తెలిసిన దేనినైనను వ్రాయవలెనని అతడు కోరెను. అయితే అతడు అనేకులకు సందేహములను కూడ కలిగించియుండవచ్చును: "ఏమిటి! ఐవీ తీగె యోనా తలకు పైగా ఎదిగి అతనికి నీడ నిచ్చెనని చెప్పబడుచున్నది; ఇది ఎట్లు సాధ్యమాయెను?" ఆ పొద తన కాలములో సిరియా భాషలో సికియోన్ (Cicion) అని పిలువబడెనని జెరోము ఒక స్థలములో చెప్పుటయు, తన వ్యాఖ్యానములలో మరొక స్థలములో అదే భాషలో దానిని ఎల్కెరోయా (Elkeroa) అని పిలిచిరని చెప్పుటయు చూచి నేను ఆశ్చర్యపడుచున్నాను; ఇది {,}קיקיוןkikiun అను పదమునకు పూర్తిగా భిన్నమైనదని మనము చూచుచున్నాము. అతడు అగస్టీనుకు జవాబిచ్చినప్పుడు కపటముగా వ్యవహరించెనని నేను సందేహించుటలేదు; ఏలయనగా అగస్టీనుకు హెబ్రీ భాష తెలియదని అతడు ఎరిగియుండెను: కావున అతడు అజ్ఞానియైయుండెను గనుక అతడు అతనితో ఒక బాలునితోవలె పరిహాసమాడెను. అది ఆ సమయమున తన సౌకర్యము కొరకు కల్పింపబడిన, నేనెరుగని ఏదో క్రొత్త వ్యాఖ్యవలె కనబడుచున్నది: {,}קיקיוןkikiun కును సికియోన్‌కును కొంత పోలిక ఉన్నందున, అతడు అప్పటికప్పుడు ఆ పదమును సృష్టించెనని నేను సందేహించుటలేదు. అది ఎట్లున్నను, అది సొరచెట్టైనను పొదయైనను, అది అంత త్వరగా అంత గొప్ప పరిమాణమునకు ఎట్లు ఎదుగగలిగెనో అను విషయమును గూర్చి ఎక్కువగా వాదింపవలసిన అవసరము లేదు. అది అనేక ఆకులుగల ఒక పొద అనియు, అది ద్రాక్షతీగె పరిమాణమునకు ఎదిగెననియు జెరోము చెప్పుచున్నాడు. అట్లే కానిమ్ము; అయితే ఈ పొద ఒక్క దినములోగాని, రెండు దినములలోగాని, మూడు దినములలోగాని ఎదుగదు.

కావున అది అసాధారణమైనదేదో అయియుండవలెను. ఐవీ తీగెగాని, సొరచెట్టుగాని, ఏ పొదగాని, ఏ వృక్షముగాని యోనా తలకు కప్పుగా ఉండునంత శీఘ్రముగా ఎదిగియుండలేదు: మరియు ఈ పొద ఒక్కటే యోనా తలకు ఆశ్రయమియ్యలేదు; ఏలయనగా అతడు తనకొరకు చేసికొనిన పందిరినుండి కూడ ఆ నీడ కలిగెననుట మరింత సంభవనీయము. కావున యోనా ఆ పొద క్రింద మాత్రమే ఆశ్రయము పొందలేదు గాని, సూర్యుని వేడిమినుండి తగినంతగా కాపాడబడనప్పుడు, ఆ పందిరిని అదనపు కప్పుగా కలిగియుండెను. అందుచేత దేవుడు పందిరి ఇచ్చిన నీడకు ఈ పొదను చేర్చెను: ఏలయనగా మనమెరిగినట్లు ఆ ప్రాంతములలో సూర్యుడు మిక్కిలి తీక్షణముగా ఉండును; మరియు మనము చూడబోవునట్లు, అది అసాధారణమైన వేడిమియై యుండెను.

ఐవీ తీగె అను పదమును గూర్చి ఇంతమట్టుకు చెప్పవలెనని కోరితిని; నేను ఉద్దేశించినదానికంటె ఎక్కువగా మాటలాడితిని; అయితే పూర్వకాలమున ఈ విషయమును గూర్చి వివాదములు జరిగినందున, కుతూహలముగల చదువరులకు సైతము తృప్తి కలిగించునదానిని తెలియజేయవలెనని కోరితిని. ఇప్పుడు ఈ వాక్యభాగములో ఉన్నదానికి వచ్చుచున్నాను.

ఒక సొరచెట్టు, లేక దోసతీగె, లేక ఐవీ తీగె యెహోవాచేత సిద్ధపరచబడెనని యోనా మనకు తెలియజేయుచున్నాడు.

యోనా పందిరికి కప్పుగా ఉండునట్లు ఈ పొద అసాధారణ రీతిగా ఎదిగెననుటలో సందేహము లేదు. ఈ వాక్యభాగమును నేను ఈ విధముగా గ్రహించుచున్నాను. అయితే దేవుడు ప్రకృతికి అతీతమైనదేదైనను చేయునప్పుడెల్ల, ఆయన ప్రకృతిని సమీపించునని మనమెరుగుదుము: ఇది ఎల్లప్పుడును ఇట్లే యుండదు; అయినను దేవుడు ప్రకృతి క్రమమును అతిక్రమించునట్లు కార్యము చేయుచున్నను, ప్రకృతినుండి పూర్తిగా వైదొలగడని మనము సాధారణముగా కనుగొందుము. ఏలయనగా ఆయన అరణ్యములో ప్రజలకు మాంసము ఇచ్చుటకై విస్తారమైన పూరేడు పిట్టలను పోగుచేయ నుద్దేశించినప్పుడు, తూర్పునుండి గాలిని లేపెను (సంఖ్యాకాండము 11:31). అట్టి పక్షుల సమృద్ధిని తేకుండ గాలులు ఎన్నిసార్లు వీచెను? కావున అది ఒక అద్భుతము: అయినను దేవుడు ప్రకృతి సహాయమును పూర్తిగా విడిచిపెట్టలేదు; అందుచేత ఆయన గాలిని ఉపయోగించుకొనెను; అయినను గాలి తనంతట తాను ఈ పక్షులను తేజాలదు. అట్లే ఈ స్థలములో కూడ, దేవుడు శీఘ్రముగా గొప్ప ఎత్తునకు ఎదుగు ఒక మొక్కను ఎన్నుకొనెనని నేను సందేహించుటలేదు; అయినను అది ప్రకృతి యొక్క సాధారణ క్రమమును బహుగా అతిశయించెను. కావున ఈ భావములోనే దేవుడు {,}קיקיוןkikiun ను సిద్ధపరచి, యోనా తలకు నీడగా ఉండి అతని బాధను తొలగించునట్లు దానిని అతని తలకు పైగా ఎదుగజేసెనని చెప్పబడుచున్నది.

అయితే తరువాత ఒక పురుగు సిద్ధపరచబడెనని చెప్పబడుచున్నది. యాదృచ్ఛికముగా జరిగినట్లు కనబడినది సహితము దేవుని మరుగైన దైవసంరక్షణచేత నడిపింపబడెనని ఇక్కడ కూడ మనము చూచుచున్నాము.

ఇక్కడ వివరింపబడినది సాధారణముగా జరుగునది కాదనియు, ఒక్కసారి మాత్రమే జరిగినదనియు ఎవడైనను చెప్పినయెడల, దానికి నేను ఇట్లు జవాబిచ్చుచున్నాను — అప్పుడు దేవుడు జ్ఞాపకముంచుకొనదగిన ఒక ఆశ్చర్యకరమైన మాదిరిని కనుపరచ నుద్దేశించినను, పురుగులు కొరుకుట సహితము దేవుని ఆలోచనచేత నడిపింపబడుచున్నదనియు, ఆయన సంకల్పము లేకుండ ఒక మొక్కయైనను వృక్షమైనను వాడిపోదనియు ఎల్లప్పుడును సత్యమే. తండ్రి నియమము లేకుండ పిచ్చుకలు నేలను పడవని క్రీస్తు చెప్పినప్పుడు ఆయన ఇదే సత్యమును ప్రకటించుచున్నాడు (మత్తయి 10:29). పురుగును గూర్చి ఇంతమట్టుకు చాలును.

మరునాడు సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు ఒక గాలి సిద్ధపరచబడెనని ఇప్పుడు చేర్చబడుచున్నది.

ఇక్కడ మనము అదే సంగతిని నేర్చుకొనుచున్నాము — గాలులు తమంతట తామే గాని యాదృచ్ఛికముగా గాని లేవవు, దైవశక్తిచేత లేపబడుచున్నవి. గాలి ఒకప్పుడు ప్రశాంతముగాను, మరొకప్పుడు గాలులచేత కలవరపడియు ఉండుటకు ప్రకృతిలో కారణములు కనబడవచ్చును; అయితే దేవుని సంకల్పము ఈ మధ్యస్థ కారణములన్నిటిని క్రమపరచుచున్నది; కావున ప్రకృతి ఏదో ఒక గ్రుడ్డి ప్రేరణ కాదు గాని, దేవుని చిత్తముచేత స్థిరపరచబడిన నియమమే అనునది ఎల్లప్పుడును సత్యము. కావున దేవుడు జరుగునదంతటిని తన స్వంత ఆలోచనచేతను హస్తముచేతను ఎల్లప్పుడును క్రమపరచుచున్నాడు. భేదమేమనగా, సాధారణ క్రమములో ప్రవహించు ఆయన కార్యములు ప్రకృతి అను పేరు కలిగియున్నవి; దేవుడు వాటి సహజ క్రమమును మార్చునప్పుడు అవి అద్భుతములై ప్రకృతి అను పేరును నిలుపుకొనవు; అయినను అవన్నియు దేవునినుండియే, ఆయనే కర్తయై యుండగా, ఉద్భవించుచున్నవి. కావున ఈ గాలిని గూర్చి, అది సాధారణమైనదిగాని సామాన్యమైనదిగాని కాదనియు, అయినను యోనా చెప్పుచున్న ఈ గాలికంటె తక్కువ కాకుండ గాలులు ప్రతిదినము దేవుని దైవసంరక్షణచేత లేపబడుచున్నవనియు మనము గ్రహింపవలెను. అయితే దేవుడు ప్రకృతి యొక్క క్రమబద్ధమైన వ్యవస్థను ప్రతిదినము కాపాడుచున్నను, అప్పుడు ఆయన, ఇట్లు చెప్పవచ్చునేమో, ప్రకృతి యొక్క సాధారణ క్రమమునకు అతీతముగా కార్యము చేసెను.

132 ఈ మొక్క స్వభావమును గూర్చి చాల వ్రాయబడియున్నది. అది సాధారణముగా Palma Christi అని పిలువబడు Ricinus (ఆముదపు చెట్టు) అని ఆధునిక విమర్శకులు నిర్ధారించినట్లు చెప్పుకొనుచున్నారు. అది ఏమైయుండినను ఫరవాలేదు: దాని పెరుగుదల నిస్సందేహముగా అద్భుతకరమైనది. అది ఆ దేశపు స్వదేశీ మొక్క అయియుండవచ్చును, లేక అంతకుముందుగాని తరువాతగాని ఎన్నడును పెరుగని అట్టి మొక్క అయియుండవచ్చును. రెండు సంగతులు స్పష్టముగా ఉన్నవి — దేవుడు దానిని సిద్ధపరచెను, మరియు యోనాకు ఆశ్రయముగా ఉండుటకై దానిని సిద్ధపరచెను. అనువాదములో మూల పేరునే నిలుపుట గాని, లేక దానికి మొక్క అనియో పొద అనియో సాధారణ పేరు నిచ్చుట గాని మేలై యుండును. దానిని సొరచెట్టు, ఐవీ తీగె, లేక దోసతీగె అని పిలుచుట తప్పుడు భావమును కలిగించుటయే. — సం.

ఈ వృత్తాంతమంతయు ఎందుకు వ్రాయబడెనో ఇప్పుడు చూతము. సూర్యుని తీవ్రమైన వేడిమినుండి తనకు ఆశ్రయము దొరికినప్పుడు తాను బహుగా సంతోషించితినని యోనా ఒప్పుకొనుచున్నాడు: అయితే ఆ పొద వాడిపోయినప్పుడు, అతడు చావగోరునంతగా దుఃఖముచేత నొచ్చుకొనెను. ఇక్కడ అనవసరమైనదేదియు లేదు; ఏలయనగా యోనా తన సంతోషమును దుఃఖమును గూర్చి, తాను ఎంత సున్నితుడో, ఆ రెంటికిని ఎంత సులువుగా లోనగువాడో చూపించుచున్నాడు. యోనా ఇక్కడ మొదట తాను బహుగా సంతోషించితినని చెప్పుటచేతను, తరువాత వాడిపోయిన పొదను గూర్చి తాను ఎంతగా దుఃఖపడితినో, జీవితముపై విసుగుచేత వెంటనే మరణమును కోరితినని చెప్పుటచేతను తన స్వంత భావావేశమును ఒప్పుకొనుచున్నాడు. కావున ఇక్కడ బలహీనతను గూర్చిన ఒక నిష్కపటమైన ఒప్పుకోలు ఉన్నది; ఏలయనగా యోనా తన సంతోషమును దుఃఖమును రెంటిని మిక్కిలి సరళమైన రీతిగా పేర్కొనెను. అయితే తాను తన బలమైన ఆవేశములచేత కొనిపోబడితిననియు, అందుచేత అత్యల్ప విషయములలో కోపముచేత మండిపడితిననియు, లేక ఏ హద్దులు లేకుండ సంతోషముచేత ఉప్పొంగితిననియు మనము ఎరుగునట్లు, ఆ రెండు భావముల తీవ్రతను అతడు స్పష్టముగా వ్యక్తపరచెను. కావున అతని సంతోషములో వలెనే అతని దుఃఖములో కూడ ఇట్లే జరిగెను. అయితే అతడు మునుపటివలె తాను ప్రార్థించితినని చెప్పుటలేదు; కోరుట లేక ఆశించుట అని అర్థమిచ్చు {,}שאלshal అను పదమును అతడు వాడుచున్నాడు. తాను చనిపోవలెనని అతడు తన ప్రాణము కొరకు కోరెనని చెప్పబడుచున్నది. కావున యోనా దేవుని వైపు తన హృదయమును ఎత్తలేనంతగా దుఃఖముచేత మునిగిపోయెననుట సంభవనీయము; అయినను అతడు దేవునిచేత నిర్లక్ష్యము చేయబడలేదని మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా వెంటనే ఇట్లున్నది —

యోనా 4:9

9. అప్పుడు దేవుడు–ఈ సొరచెట్టును గూర్చి నీవు కోపించుట న్యాయమా? అని యోనాను అడుగగా యోనా–నేను చచ్చువరకు కోపించుట న్యాయమే అనెను.

9. Et dixit Deus ad Jonam, An bene facis excandescendo apud te super cucurbitam? Et dixit, Bene facio irascendo apud me usque ad mortem.

దేవుడు కొంతకాలము తన్నుతాను మరుగుపరచుకొనెను గాని, అయినను తన సేవకుని విడిచిపెట్టలేదని ఇక్కడ మనము చూచుచున్నాము. ఆయన తరచుగా వెనుకనుండి మనలను చూచుచుండును; అనగా, ఆయన మనలను మరచిపోయెనని మనము తలంచినను, తగిన కాలమున సహాయము చేయుటకై మనము ఎట్లు నడచుచున్నామో ఆయన గమనించుచుండును: అందుచేతనే ఆయన సమీపముగా ఉన్నాడని మనము గ్రహింపకమునుపే, పడిపోవుచున్నవారిని ఆయన తిరిగి లేవనెత్తుచున్నాడు. యోనాతో మాటలాడ ఆరంభించినప్పుడు ఆయన చేసిన విధానము ఇదే: ఏలయనగా మనము చెప్పినట్లు, దుఃఖము పరిశుద్ధ ప్రవక్త మనస్సును ఎంతగా అణచివేసెననగా, అది ఇక దేవుని వైపు లేవనెత్తబడజాలకపోయెను. అందుచేత అతడు చావగోరెను; అయినను దేవుడు అతని విడిచిపెట్టలేదు. తన స్వజనులు నాశనములోనికి తమ్మును తాము పడద్రోసికొనుచున్నప్పుడు సహితము ఆయన వారికి చూపు దేవుని అమూల్యమైన కనికరమునకు ఇది సామాన్యమైన మాదిరి కాదు: నిరాశ స్థితిలోనికి తలక్రిందులుగా దూకి, ఏ ఉపాయమును లక్ష్యపెట్టని యోనా విషయములో అట్లే జరిగెను. కావున దేవుడు తాను వెదకబడువరకు కనిపెట్టలేదు గాని, ఇప్పుడు తనకు తానే నాశనమును వెదకుచున్న దయనీయుడైన యోనాను ముందుగానే ఆదుకొనెను.

ఈ సొరచెట్టును గూర్చి నీవు ఈలాగు కోపించుట న్యాయమా? అని ఆయన అడుగుచున్నాడు. అనగా, అంత అల్పమైన విషయమును గూర్చి అతడు మితిమీరి కలవరపడెనని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. మరియు నిన్న మనము విపులముగా చెప్పినదానిని ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను — దేవుడు తన సేవకుని గద్దించినది అతడు సొరచెట్టు వాడిపోవుటను ఓర్పుతో సహింపనందుకు మాత్రమే కాదు — మరేమి? — అతడు కోపపడినందుకే; ఏలయనగా కోపములో ఎల్లప్పుడును మితిమీరుట ఉండును. కావున యోనా ఈ విధముగా మితిలేకుండను ఏ అదుపు లేకుండను దుఃఖపడెను గనుక, అది దేవునిచేత ఒక దోషముగా న్యాయముగా ఖండింపబడెను. యోనా ఆ పొద వాడిపోయినందుకు సణుగుటయే గాక, తన్నుతాను లక్ష్యపెట్టక, సమస్త తగిన హద్దులను దాటి అసంతృప్తితో ఉడికిపోయెను గనుక, ఆ నేరము యొక్క తీవ్రతను గూర్చి నేను నిన్న చెప్పినదానిని ఇప్పుడు మరల చెప్పను.

మరియు యోనా ఇచ్చిన జవాబు దీనిని స్థిరపరచుచున్నది: నేను చచ్చువరకు కోపించుట న్యాయమే అని అతడు అనుచున్నాడు. తనను సరియైన మనస్సునకు తిరిగి తేవలసిన దేవుని హెచ్చరికను పరిశుద్ధ ప్రవక్త ఎంత మొండిగా త్రోసిపుచ్చెనో ఇక్కడ మనము చూచుచున్నాము. దేవుడు మాటలాడెనని అతడు ఎరుగనివాడు కాడు. అట్లయితే అతడు ఎందుకు సిగ్గుచేత కొట్టబడలేదు? తన మనస్సు యొక్క ఉగ్రతను వెంటనే అణచుకొనునట్లు, మాటలాడువాని అధికారముచేత అతడు ఎందుకు కదిలింపబడలేదు?

అయితే మనుష్యుల మనస్సులు ఒక్కసారి ఏదో ఒక తప్పుడు భావముచేత గ్రుడ్డివైనప్పుడు సాధారణముగా ఇట్లే జరుగును; ప్రభువు ఆకాశమునుండి ఉరిమి గర్జించినను, వారు వినరు, కనీసము ఇక్కడ యోనా చేయునట్లు తీవ్రముగా ఎదిరించుట మానరు. కావున ఈ పరిశుద్ధుని యందే ఇట్టి మూర్ఖత్వపు మాదిరిని మనము కనుగొనుచున్నాము గనుక, మనలో ప్రతివాడును ఇంకెంత ఎక్కువగా భయపడవలెను? కావున మన భావములు మరింతగా విజృంభించినయెడల చివరకు మనము పూర్తిగా మొండివారమగుదుమేమో గనుక, వాటిని సకాలములో అణచుకొనుటయు, ఆరంభములోనే వెంటనే వాటికి కళ్ళెము వేయుటయు నేర్చుకొందము. నేను చచ్చువరకు కోపించుట న్యాయమే అని అతడు అనుచున్నాడు. దేవుడు తన సేవకుడైన యోనాపై కోపము అను దుర్గుణమును మోపెను; యోనా ఇప్పుడు తన స్వంత వెఱ్ఱితనమునకు లోనై, నిరాశ దుర్గుణము కాదని చెప్పుచున్నాడు: నేను నిరాశ చెందుచున్నను పాపము చేయుటలేదు, వెఱ్ఱి ఆవేశముతోవలె నన్ను నేను మరణమునకు అప్పగించుకొనుచున్నను నేను పాపము చేయుటలేదు అని అతడు అనుచున్నాడు.

పరిశుద్ధ ప్రవక్త ఇట్టి మనఃస్థితికి తేబడగలడని ఎవడు తలంచియుండును? అయితే నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, మన శరీరేచ్ఛలు ఎంత ఉగ్రమైనవో ఎంత అవివేకమైనవో ఈ విశేషమైన మాదిరిచేత మనము జ్ఞాపకము చేయబడుదము. కావున అవి ఉండవలసినదానికంటె ఎక్కువ బలమును సమకూర్చుకొనకమునుపే వాటిని అదుపులో ఉంచుటకంటె మేలైనదేదియు లేదు; ఏలయనగా ఎవడైనను తన దుర్గుణములను పోషించునప్పుడు, ఈ మొండితనమును కాఠిన్యమును ఎల్లప్పుడును వెంబడించును. అయితే చచ్చువరకు కోపించుట, లేక ఉడికిపోవుట అనగా, మనంతట మనమే మరణమునకు అప్పగించుకొనునంతగా జీవితముపై విసుగు కలిగియుండుట. తనపై తానే బలాత్కారముగా చేయి వేసికొనవలెనని యోనా ఉద్దేశించలేదు నిజమే; అయితే అతడు బలాత్కారమునుండి దూరముగా ఉన్నను, తన మనస్సు యొక్క సంకల్పమును బట్టి తనకు తానే మరణమును కొనితెచ్చుకొనెను; ఏలయనగా అతడు దేవునికి లోబడక, తన ప్రాణమును పారవేయగోరునంతగా ఒక గ్రుడ్డి ప్రేరణచేత కొనిపోబడెను. ఇప్పుడు ఇట్లున్నది —

యోనా 4:10-11

10. అందుకు యెహోవా–నీవు కష్టపడకయు పెంచకయు ఉండగా ఒక రాత్రిలోనే పుట్టి పెరిగి ఒక రాత్రిలోనే వాడిపోయిన యీ సొరచెట్టును గూర్చి నీవు విచారపడుచున్నావే;

10. Et dixit Jehova, Tu pepercisti cucurbitae, in qua non laborasti, et quam non extulisti; filia noctis fuit, et filia noctis transiit (hoc est nata fuit, vel, exorta una nocte, et nocte etiam una emarcuit.)

11. అయితే కుడియెడమలు ఎరుగని లక్ష ఇరువది వేలకంటె ఎక్కువైన జనమును బహుళమైన పశువులును గల నీనెవె మహాపురమును గూర్చి నేను విచారపడకుండుదునా?

11. Et ego non parcerem Nineveh urbi magnae, in qua sunt duodecies decem millia hominum, quorum quisque non novit inter dexteram suam et sinistram suam, et animalia etiam multa?

సొరచెట్టును అకస్మాత్తుగా ఎదుగజేయుటలోను, తరువాత ఒక పురుగు కొరుకుటచేత అది నశించునట్లు లేక వాడిపోవునట్లు చేయుటలోను తనకున్న ఉద్దేశమును దేవుడు ఇక్కడ వివరించుచున్నాడు; నీనెవె వాసులయెడల అతని ప్రవర్తన మిక్కిలి నిర్దయమైనదని యోనాకు బోధించుటయే ఆ ఉద్దేశము. పరిశుద్ధ ప్రవక్త భయంకరమైన భావములకు లోనైయుండెనని మనము కనుగొనుచున్నను, దేవుడు ఈ ప్రదర్శనచేత ఒక విధముగా అతని బుద్ధిహీనతను అతనికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా ఒక సొరచెట్టు యొక్క దృష్టాంతముచేత, నీనెవె వంటి అంత జనసమృద్ధిగల పట్టణము యొక్క నాశనమును అతడు ఎంత కఠినముగా కోరెనో ఆయన చూపించుచున్నాడు.

అయినను ఈ పోలిక ఆ ఉద్దేశమునకు సరిపడనిదిగా కనబడవచ్చును. యోనా సొరచెట్టు కొరకు విచారపడెను, అయితే అతడు తన్నుతానే లక్ష్యపెట్టెను: తనకు సంతోషము కలిగించిన ఉపశమనము తననుండి తీసివేయబడినందున అతడు అసంతృప్తి చెందెను. కావున ఈ అసౌకర్యమే యోనాను కోపమునకు నడిపించెను గనుక, నీవు సొరచెట్టును కనికరింతువు, నేను ఈ మహాపట్టణమును కనికరింపకుందునా? అని దేవుడు ఈ విధముగా తర్కించునప్పుడు ఆ పోలిక తగినదిగా కనబడకపోవచ్చును. కాదు, అతడు సొరచెట్టును గూర్చియే చింతపడలేదు: లోకములోని సొరచెట్లన్నియు వాడిపోయినను అతడు ఏ దుఃఖముచేతను నొచ్చుకొనియుండడు; అయితే సూర్యుని తీవ్రమైన వేడిమిచేత మాడిపోవు గొప్ప అపాయమును అతడు అనుభవించెను గనుక, ఈ కారణముచేతనే అతడు కోపించెను. దీనికి నేను ఇట్లు జవాబిచ్చుచున్నాను — యోనా తన స్వంత ప్రయోజనమునే చూచుకొనినను, ఈ పోలిక మిక్కిలి తగినదే: ఏలయనగా దేవుడు మనుష్యులను తాను వారిని ఉద్దేశించిన ప్రయోజనము కొరకే కాపాడుచున్నాడు. సొరచెట్టు నీడను పోగొట్టుకొనెను గనుక యోనా అది వాడిపోయినందుకు దుఃఖించెను: మరియు దేవుడు మనుష్యులను వ్యర్థముగా సృజింపడు; కావున వారు రక్షింపబడవలెనని ఆయన కోరుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు. కావున నీనెవె వాసులయెడల తాను ఎంత నిర్దయగా ప్రవర్తించెనో యోనా ఈ దృష్టాంతముచేత అనుచితముగా బోధింపబడలేదని మనము చూచుచున్నాము.

అతడు నిశ్చయముగా ఒక్క వ్యక్తి మాత్రమే; కావున అతడు తన్నుతానును సొరచెట్టును మాత్రమే అంతగా లెక్కించుకొనినప్పుడు, అంత గొప్పదియు అంత జనసమృద్ధిగలదియునైన పట్టణమును గూర్చిన సమస్త చింతను అతడు ఎట్లు విడిచిపెట్టెను? సృష్టికర్తయు తండ్రియునైన దేవుడు ఇన్ని వేల మనుష్యులను గూర్చి చింత కలిగియుండుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదని ఇది అతని మనస్సునకు తట్టవలసినది కాదా? నీనెవె వాసులు దేవునికి దూరస్థులై యుండినను, వారు మనుష్యులైయుండిరి గనుక, సమస్త మానవజాతికి తండ్రియైయున్న దేవుడు, కనీసము వారికి పగటి సామాన్య వెలుగును భూలోక జీవితపు ఇతర ఆశీర్వాదములను ఇచ్చునంతమట్టుకైనను, వారిని తన స్వంతవారిగా అంగీకరించెను. కావున ఈ పోలిక యొక్క భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: "నీవు సొరచెట్టును కనికరింతువు, నేను ఈ మహాపట్టణమును కనికరింపకుందునా?" అని ఆయన అనుచున్నాడు.

యోనా పట్టణము విడిపింపబడినందుకు కోపపడలేదు గాని, దానిమూలముగా తన స్వంత జనము నాశనము చేయబడునని అతడు చూచినందుకే కోపపడెనను జెరోము వ్యాఖ్య ఎంత నిరర్థకమైనదో దీనినుండి స్పష్టమగుచున్నది: ఏలయనగా యోనా భావము పూర్తిగా భిన్నమైనదని — పట్టణము నాశనమునుండి విడిపింపబడుటను అతడు అవమానముగా భావించెనని — దేవుడు మరల చెప్పుచున్నాడు. మరియు చచ్చువరకు కోపించుటలో తాను పాపము చేయలేదని అతడు ఘనముగాను ధైర్యముగాను దేవునికి జవాబిచ్చెనని చెప్పి జెరోము యోనాను సమర్థించుట ఇంకను సహింపరానిది. అంత అవమానకరమైన మొండితనమును సమర్థించుటకై ఆ మనుష్యుడు ఏ సిగ్గును వివేచనయు లేకుండ ఒక సాకును కల్పింప సాహసించెను. అయితే ప్రవక్త యొక్క నిజమైన భావమును గ్రహించుట మనకు చాలును. కావున జనసమృద్ధిగల ఒక పట్టణము యొక్క నాశనమును ఆతురతతో కోరినందుకు తన క్రూరత్వము న్యాయముగా ఖండింపబడెనని, దేవుని దృష్టాంతమును బట్టి అతడు ఇక్కడ చూపించుచున్నాడు.

అయితే నీవు కనికరించియుందువు, మొదలైనవి అని ఆయన చెప్పునప్పుడు ఈ పోలికల యొక్క భాగములన్నిటిని మనము గమనింపవలెను. {,}אתהate (నీవు) అను సర్వనామములో ఒక నొక్కి చెప్పుట ఉన్నది, ఏలయనగా దేవుడు తన్నుతాను యోనాతో పోల్చుకొనుచున్నాడు; "నీవెవడవు? నిశ్చయముగా మర్త్యుడైన మనుష్యుడు నావలె కనికరమునకు మొగ్గువాడు కాడు. అయితే మట్టితో చేయబడిన నీవే సొరచెట్టును కనికరింపగోరు ఈ హక్కును నీకు నీవే ఆపాదించుకొనుచున్నావు. ఈ సొరచెట్టు నీ పని కాదు, నీవు దానికొరకు కష్టపడలేదు, అది నీ సాగువలనగాని శ్రమవలనగాని కలుగలేదు; మరియు నీవు దానిని పెంచలేదు; ఇంకను, అది ఒక రాత్రి కుమార్తెయై యుండెను, ఒక్క రాత్రిలోనే అది నశించెను; అది క్షణికమైన ఒక పొద లేక మొక్కయై యుండెను. కావున నీవు సొరచెట్టు స్వభావమును లక్ష్యపెట్టినను, నిన్ను నీవు లక్ష్యపెట్టినను, ఇతర సందర్భములన్నిటిని కలిపి చూచినను, నీ తీవ్రమైన అసంతృప్తికి ఏ కారణమును నీవు కనుగొనవు. అయితే దేవుడనైన నేను, సమస్తమును ఎవని చేతిలో ఉన్నవో, మనుష్యులను కనికరముతో సహించుట ఎవని విశేషాధికారమును నిరంతర ఆచారమునై యున్నదో ఆ నేను — వారు నాశనమునకు పాత్రులైనను నేను వారిని కనికరింపకుందునా? మరియు నేను ఒక మహాపట్టణమును కనికరింపకుందునా? ఇక్కడి విషయము ఒక చిన్న మొక్కను గూర్చినది కాదు గాని, విస్తారమైన జనసమూహమును గూర్చినది. మరియు చివరిగా, అది కుడిచేతికిని ఎడమచేతికిని మధ్య భేదము తెలిసికొనజాలని లక్ష ఇరువది వేల మనుష్యులున్న పట్టణము."

కావున ఈ పోలిక యొక్క భాగములన్నియు ఎంత బలమైనవో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. మరియు యోనా యొక్క బుద్ధిహీనమైనదియు పాపపూరితమైనదియునైన దుఃఖమును గద్దించుటయే దేవుని ఉద్దేశమైనను, ఈ విధముగా తర్కించుటచేత మనము ఇంకను ఒక సాధారణ ఉపదేశమును గ్రహింపవచ్చును: "మనము ఒకరియెడల ఒకరము సానుభూతి కలిగియున్నాము, ప్రకృతి మనలను అట్లు మొగ్గజేయుచున్నది; అయినను మనము దుష్టులమును క్రూరులమునై యున్నాము. కావున మనుష్యులు ప్రకృతి యొక్క ఏదో మరుగైన ప్రేరణచేత కనికరమునకు మొగ్గుచున్నయెడల, సర్వలోకమునకు సృష్టికర్తయు మనందరికి తండ్రియునైన దేవుని అగ్రాహ్యమైన మంచితనమునుండి ఏమి నిరీక్షింపలేము? సమస్త మంచితనమునకును కనికరమునకును ఊటయైన ఆయన మనలను కనికరింపడా?"

ఇక సంఖ్యను గూర్చి, యోనా ఇక్కడ పండ్రెండుసార్లు పదివేల మనుష్యులను పేర్కొనుచున్నాడు, అది మనము చెప్పినట్లు లక్ష ఇరువది వేలు. దేవుడు మానవజాతిని ఎంత తండ్రివలె కాపాడుచున్నాడో ఇక్కడ చూపించుచున్నాడు. మనలో ప్రతివాడును ఆయనచేత విశేషమైన శ్రద్ధతో పోషింపబడుచున్నాడు: అయినను ఆయన మానవజాతిని ఎంతగా లక్ష్యపెట్టుచున్నాడనగా, ఏ జనముపైనను ఆలోచనలేకుండ ఉరుమువలె విరుచుకుపడడని మరింత స్పష్టమగునట్లు, ఆయన ఇక్కడ ఒక పెద్ద సంఖ్యను పేర్కొనుచున్నాడు. మరియు వారు కుడిచేతికిని ఎడమచేతికిని మధ్య భేదము తెలిసికొనజాలరని ఆయన చేర్చుచున్నదానిని వారి వయస్సునకు అన్వయింపవలెనని నేను సందేహించుటలేదు; ఈ అభిప్రాయము దాదాపు సర్వత్ర అంగీకరింపబడినది. అయితే అంత మంది మనుష్యులను అనుమతించుటచేత పట్టణము మరీ పెద్దదిగా చేయబడునేమో అని ఒకడు భయము వ్యక్తపరచెను: కావున అతడు వృద్ధులను, మధ్యవయస్కులను, శిశువులను కలగలుపుగా చేర్చెను. వీరు దేవుని పాఠశాలలో బోధింపబడలేదు గనుకను, సరియైనదానికిని తప్పైనదానికిని మధ్య భేదము గ్రహింపలేదు గనుకను, కుడిచేతికిని ఎడమచేతికిని మధ్య భేదము తెలిసికొనజాలరని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా మనమెరిగినట్లు అవిశ్వాసులు తమ భ్రమలలో దారితప్పి తిరిగిరి. అయితే ఈ అభిప్రాయము మిక్కిలి బలవంతముగా లాగబడినది; మరియు ఈ వ్యాఖ్యకు ఏ కారణమును లేదు; ఏలయనగా ఆ పట్టణము ఈ దినమున యూరపులో ఉన్న అనేక మహాపట్టణములవంటిది మాత్రమే గాక, ఈ దినమున ఉన్న ప్రధాన పట్టణములలో చాలవాటిని అతిశయించినదని మనమెరుగుదుము. పారిస్ నగరములో నాలుగు లక్షలకంటె ఎక్కువ మంది ప్రాణులు ఉన్నారని మనమెరుగుదుము: ఇతర పట్టణముల విషయములోను అట్లే యున్నది. కావున యోనా ఇక్కడ నీనెవె వాసులందరిని గూర్చి మాటలాడుచున్నట్లు చెప్పు ఈ వ్యాఖ్యను నేను త్రోసివేయుచున్నాను. అయితే దేవుడు దానికి భిన్నముగా, పట్టణమంతటిని పూర్తిగా నాశనము చేయుటకు అత్యంత న్యాయమైన కారణమున్నను, అంత భయంకరమైన ప్రతిదండనను నిలిపివేయుటను సమర్థించు ఇతర కారణములు ఉన్నవని చూపింప నుద్దేశించెను; ఏలయనగా తమ స్వంత అతిక్రమములచేత అట్టి నాశనమునకు పాత్రులు కాని శిశువులు అనేకులు అక్కడ ఉండిరి.

కావున యోనా తన స్వంత కనికరములేని ఆసక్తిచేత కొనిపోబడెనని దేవుడు ఇక్కడ అతనికి చూపించుచున్నాడు. చెప్పబడినట్లు, అతని ఆసక్తి మంచి మూలసూత్రమునుండి పుట్టినను, యోనా మిక్కిలి తీవ్రమైన భావముచేత ప్రేరేపింపబడెను. ఇప్పటివరకు నిర్దోషులైయున్న అంత మంది శిశువులను కనికరించుటచేత దేవుడు దీనిని రుజువుపరచెను. మరియు శిశువులకు ఆయన మూగజంతువులను చేర్చుచున్నాడు. ఎద్దులు నిశ్చయముగా పొదలకంటె శ్రేష్ఠమైనవి. వాడిపోయిన ఒక్క పొదను గూర్చి యోనా న్యాయముగా దుఃఖించినయెడల, అంత మంది నిర్దోషులైన జంతువులు నశించుట ఇంకెంతో శోచనీయమును క్రూరమునై యుండును. కావున యోనా తన బుద్ధిహీనతను అసహ్యించుకొని దానినిబట్టి సిగ్గుపడునట్లు చేయుటకు ఈ పోలిక యొక్క భాగములన్నియు ఎంత తగినవో మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా అతడు దేవుని మరుగైన సంకల్పమును వ్యర్థపరచుటకును, ఒక విధముగా తన స్వంత చిత్తముచేత దానిని అధిగమించుటకును ప్రయత్నించెను; నిజమైన పశ్చాత్తాపముచేత దైవ తీర్పును ముందుగానే నివారింప ప్రయాసపడిన నీనెవె వాసులు కనికరింపబడకుండునట్లు అతడు కోరెను.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, మానవజాతి నీకు ఎంత ప్రియమైనదో ఎంత అమూల్యమైనదో నీవు నానా విధములుగా సాక్ష్యమిచ్చియున్నావు, ప్రతిదినము సాక్ష్యమిచ్చుచునే యున్నావు; మరియు నీ మంచితనమునకును కటాక్షమునకును ఇన్ని విశేషమైన నిదర్శనములను మేము ప్రతిదినము అనుభవించుచున్నాము గనుక, — ఓ దేవా, నీవు మా యెదుట ఉంచుచున్నవియు, మేము నిరంతరము అనుభవింపవలెనని నీవు కోరుచున్నవియునైన అనేక మాదిరులుగల నీ మంచితనముపై పూర్తిగా ఆనుకొనుట మేము నేర్చుకొనునట్లును, మేము మా భూలోక యాత్రను దాటుట మాత్రమే గాక, మా ప్రభువైన క్రీస్తుద్వారా పరలోకములో మాకొరకు దాచియుంచబడిన ఆ ధన్యమైన పరలోక జీవము యొక్క నిరీక్షణను ధైర్యముతో ఆకాంక్షించునట్లును అనుగ్రహించుము.

ఆమేన్.

యోనాపై వ్యాఖ్యానములు సమాప్తము.