ఆమోసు 5

ఆమోసు 5

ఆమోసు 5:1

1. ఇశ్రాయేలు వంశస్థులారా, మిమ్మును గూర్చి నేనెత్తు ఈ మాటను, అనగా ఈ ప్రలాపవాక్యమును ఆలకించుడి.

1. Audite verbum hoc quod ego tollo super vos, lamentum domus Israel.

కొందరు ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదించుచున్నారు: “ఈ మాట వినుడి, ఏలయనగా మీమీద, లేక మీ నిమిత్తము నేను ప్రలాపము ఎత్తుచున్నాను;” అయితే సరియైన అనువాదమును గూర్చి ఇకమీదట మరింత విస్తారముగా మాటలాడుదము. విషయమేమిటో చూతము. ప్రవక్త ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులు పొందదగిన శిక్షను వారిమీద ప్రకటించుచున్నాడు; అయినను అది సమీపములో ఉన్నదని వారు తలంచలేదు; మరియు అటువంటి నాశనమును సూచించగల మార్పేదియు అప్పటికింకను జరుగలేదు గనుక, వారు ఆ ప్రకటనను క్రూరముగా తిరస్కరించిరనుటకు నాకు సందేహము లేదు.

కాబట్టి ప్రవక్తయు అతని బెదరింపులును రెండును తిరస్కరింపబడెను.

అయినను వారు భయపడని దేవుని తీర్పును బట్టి అతడు ఇక్కడ వారిని కఠినమైన మాటలతో బెదరించుచున్నాడు; అందుచేతనే అతడు, వినుడి, అని చెప్పుచున్నాడు. అతడు ఈ విధముగా ఆరంభించి, వారు తమ్మును తాము మిక్కిలి ముఖస్తుతి చేసికొనుచున్నారనియు, ఇంతేకాక హితకరమైన ఆలోచనలకు తమ చెవులు మూసికొనుచున్నారనియు సూచించుట నిర్హేతుకముగా కాదు; లేనియెడల ఆ హెచ్చరిక నిరర్థకమైయుండును. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు తమకు తాము అనుమతించుకొనిన ఆ అజాగ్రత్తయైన ఉదాసీనతను ప్రవక్త పరోక్షముగా గద్దించుచున్నాడు.

అయితే మాటల విషయములో, నేను ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, కొందరు ఈ ప్రలాపమును ఆమోసునకే అన్వయించుచున్నారు; జనులు ఎంతో మూఢులైయుండి, దేవుని ఉగ్రత ఎంత భయంకరమైనదో గ్రహింపకుండుట చూచి, అతడు జనుల స్థితిని గూర్చి ప్రలాపించెనని అతడు చెప్పినట్లుగా వారు భావించుచున్నారు. వారు ఈ విధముగా తమ పాపములలో తమ్మును తాము ముఖస్తుతి చేసికొనుచుండిరి గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ దిద్దుబాటుకు లొంగని ఆ జనుల నిమిత్తము దుఃఖించువాని పాత్రను ధరించుచున్నాడని ఆ వ్యాఖ్యాతలు తలంచుచున్నారు. ఈ మాటను వినుడి, ఏలయనగా నేను మిమ్మును గూర్చి ప్రలాపించుచున్నాను, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. జనులు ఎంత తిరుగుబాటుగలవారైయుండిరో, ప్రవక్త అంత ఎక్కువగా దుఃఖముచేత కదిలింపబడెననుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా వారి మొండితనము నిమిత్తము వారికి సమీపమైయుండిన దేవుని తీర్పు ఎంత భయంకరమైనదో అతడు చూచెను. కాబట్టి తాను జనుల నిమిత్తము ప్రలాపము చేపట్టితిననియు ఎత్తితిననియు ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుట ఆశ్చర్యము కాదు; మరియు ఈ విధమైన మాటతీరు లేఖనములో సామాన్యమైనది.

అయినను ఈ స్థలమునకు మరియొక అర్థము మరింత తగియున్నదని నేను తలంచుచున్నాను; ఒక వివరణాత్మకమైన అవ్యయమును చేర్చుటచేత అది స్పష్టమగును: కాబట్టి నేను మీమీద ఎత్తుచున్న ఈ మాటను, అనగా ప్రలాపమును వినుడి, మొదలైనవి. భారము అని అనువదింపబడిన {,}משאmesha అను మాట, పైకెత్తుట అను అర్థముగల {,}נשאnusha అను క్రియనుండి పుట్టినది; మరియు ఇక్కడ చర్చింపబడుచున్న విషయమునకు ఇందులో గమనార్హమైన సూచన కలదు. ఏలయనగా ప్రవక్త ఇక్కడ జనులకు కేవలము బోధించుటలేదు, వారిని ఆదరించుటలేదు, వారిని హెచ్చరించుట మాత్రమే చేయుటలేదు; అంతిమ శిక్షను వారిమీద ప్రకటించుచున్నాడు. కాబట్టి ఒక మాటను ఎత్తుట అను మాటకు భావమేమిటో మనము చూచుచున్నాము; “ఈ ప్రవచనమును నేను మీమీద మోపుచున్నాను” అని అతడు చెప్పినట్లే అది యుండెను; ఏలయనగా దేవుని ఉగ్రత ప్రకటింపబడునప్పుడు మనుష్యుల భుజములమీద భారము మోపబడును.

తరువాత, ఇశ్రాయేలు వంశస్థులారా, అనగా ప్రలాపము, అని వచ్చుచున్నది; దాని భావమేమనగా: “మిమ్మును దుఃఖించుటకును ప్రలాపించుటకును బలవంతము చేయు మాటను నేను మీమీద ఎత్తుచున్నాను; మీరు ఇప్పుడు దేవునికి విరోధముగా ఎంత తిరుగుబాటుగలవారైయున్నారనగా, సమస్త హెచ్చరికలను త్రోసివేయుచున్నారు, సమస్త బెదరింపులను నిరాకరించుచున్నారు; అయినను ఈ మాట తుదకు మీకు దుఃఖకరమైనదగును.” ఇదియే ప్రవక్త యొక్క యథార్థమైన భావమని కనబడుచున్నది: మొదట, ఆలకించుమని కోరుటచేత అతడు ఇశ్రాయేలు జనుల మూఢత్వమును గద్దించుచున్నాడు; తరువాత సమస్త బెదరింపులను తిరస్కరించుటయందు వారు దేవునియెడల చూపిన అలక్ష్యమును గద్దించుచున్నాడు; మరియు ఇంత దీర్ఘకాలము దేవునితో ఆటలాడినందున ఈ ప్రవచనము వారికి దుఃఖకరమైనదగునని కూడ అతడు చూపుచున్నాడు: “నేను ఇప్పుడు మీమీద ఎత్తుచున్న ఈ మాటయే ఇశ్రాయేలు వంశపు ప్రలాపమగును.” తరువాత వచ్చునదేమనగా —

ఆమోసు 5:2

2. ఇశ్రాయేలు కన్యక కూలిపోయెను, ఆమె ఇక లేవదు; తన దేశములో ఆమె విడువబడియున్నది, ఆమెను లేవనెత్తువాడెవడును లేడు.

2. Cecidit nec adjiciet ut resurgat virgo Israel: relicta est super terram suam; non est qui attollat.

ఇశ్రాయేలీయులు నిర్భయముగా విశ్రమించుచు, దేవుని సమస్త బెదరింపులను అపహసించుచున్నను, ఇప్పుడు వారికి సమీపమైయుండిన ప్రతీకారము సారాంశములో ఇదియే. ఇశ్రాయేలు కన్యక కూలిపోయెను, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. వ్యాఖ్యాతలు కన్యక అను మాటను మితిమీరిన సూక్ష్మబుద్ధితో వివరించిరి; ఏలయనగా దేవుడు ఇశ్రాయేలు జనులను తనకు ప్రధానము చేసికొనెను గనుక వారు ఇక్కడ కన్యక అని పిలువబడుచున్నారనియు, వారు దేవునియెడల ఆత్మీయ పవిత్రతను కాపాడవలసియుండినను, సమస్తవిధములైన అపవిత్రతలకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనిరనియు వారు తలంచుచున్నారు; అయితే కన్యక అనునది ప్రవక్తలు ఈ జనమునకో ఆ జనమునకో వారి సుఖభోగములను బట్టి సాధారణముగా ఇచ్చు బిరుదని మనకు తెలియును; ఏలయనగా సమరయ లేక ఇశ్రాయేలు జనులవలెనే బబులోను కూడ కన్యక అని పిలువబడుచున్నది. ఈ సూక్ష్మమైన వ్యాఖ్యానము బబులోనునకును ఐగుప్తునకును తూరునకును ఇతర స్థలములకును నిశ్చయముగా అన్వయింపబడజాలదు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు తమ బలమును ఆశ్రయించి సుఖభోగములలో మునిగియుండిరి గనుక ప్రవక్త ఇక్కడ వారిని నిందించుచున్నాడనుటకు నాకు సందేహము లేదు. వారు తమ స్వకీయ నివాసములలో నెమ్మదిగా ఉండిరి; సమస్తవిధములైన ఆశీర్వాదములు సమృద్ధిగా ఉండగా వారు సుకుమారముగాను విలాసముగాను జీవించిరి. కాబట్టి వారు అటువంటి సుఖములలో మునిగియుండిరి గనుక అతడు వారిని కన్యక అని పిలుచుచున్నాడు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు కన్యక కూలిపోయెను, ఆమె ఇక మరల లేవదు.

ఇక్కడ ఒక షరతు ఇమిడియుండవచ్చును, ఏలయనగా వెంటనే మారుమనస్సునకు ఒక హెచ్చరిక వచ్చుచున్నది: కాబట్టి “వారు తగిన కాలములో పశ్చాత్తాపపడని యెడల” అను మాట ఇక్కడ అంతర్గతముగా గ్రహింపబడవలెనని మనము తగినరీతిగా ఎంచవచ్చును; లేనియెడల ఇశ్రాయేలీయులు పునరుద్ధరణ నిరీక్షణ లేకుండ కూలిపోవలసియుండెను. అయితే దీనిని జనుల సమూహమునకు కూడ మనము అన్వయింపవచ్చును: కాబట్టి ఇశ్రాయేలు కన్యక కూలిపోయెను, అయినను మనము ఇకమీదట చూడబోవునట్లు వారందరును నాశనము చేయబడునట్లు కాదు; ఏలయనగా పదియవ భాగము మిగిలియుండునని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు: అయితే ఇది సాధారణముగా జనులను గూర్చి సరిగానే చెప్పబడినది; ఏలయనగా ఆ రాజ్యము మరల ఎన్నడును లేవనంతగా కూలిపోయెనని మనకు తెలియును. యూదా గోత్రపు శేషము యెరూషలేమునకు నిజముగా తిరిగివచ్చెను; అయితే ఇశ్రాయేలీయులు నేటివరకు లోకములోని వివిధ ప్రాంతములయందు చెదరియున్నారు; అవును, వారు అర్మేనియా పర్వతములలోనో తూర్పుదేశములలోని ఇతర ప్రాంతములలోనో దాగియున్నారు. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నది రాజ్యమంతటి విషయములో నిజముగా నెరవేరెను గనుక, ఏదియు అంతర్గతముగా గ్రహింపబడవలెనని తలంచకయే, “ఇశ్రాయేలు కన్యక కూలిపోయెను” అని ఈ స్థలమును మనము గ్రహింపవచ్చును. ఏలయనగా జనులు సమూహముగా నాశనము చేయబడినప్పుడు కొందరు మిగిలియుండునట్లు దేవుడు కనికరము చూపెను గనుక, ఆ విషయము శరీరమంతయు కూలిపోయెనను ప్రవచనమునకు విరోధముగా లేదు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు కన్యక కూలిపోయెను, ఆమె ఇక మరల లేవదు; అనగా, ఆ రాజ్యము కోలుకొను విధముగా పునరుద్ధరింపబడదు; మరియు ఇది ఎన్నడును జరుగలేదని మనకు తెలియును.

తన దేశములో ఆమె విడువబడియున్నది, ఆమెను లేవనెత్తువాడెవడును లేడు, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; దాని భావమేమనగా, ఆమె కూలిపోయినస్థితిలోనే నిలిచియుండును: ఆమె తన స్వస్థలములో నిలిచియుండినను, తాను పోగొట్టుకొనిన దానిని తిరిగి సంపాదింపదు. ప్రవక్త యొక్క భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; అదే సమయములో, చెప్పబడినట్లు, ఆ జనులు మరల ఎన్నడును ఒక రాజ్యముగా లేవనంతగా కూలిపోయిరని మనము చూచుచున్నాము. ఇప్పుడు మనము ముందుకు సాగుదము —

ఆమోసు 5:3

3. ప్రభువైన యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా — ఇశ్రాయేలు వంశములో వెయ్యిమంది బయలువెళ్లిన పట్టణములో నూరుమంది మిగిలియుందురు; నూరుమంది బయలువెళ్లిన పట్టణములో పదిమంది మిగిలియుందురు.

3. Quia sic dicit Dominus Jehova, Urbs e qua egrediebantur mille, manebunt in ea centum; et e qua egrediebantur centum, manebunt (ad verbum, restabunt) decem domui Israel.

ప్రవక్త తాను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ఇప్పుడు మరింత స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నాడు — రాజ్యము నశించును, అయినను ప్రభువు కొంత శేషమును కాపాడునట్లుగా నశించును. కాబట్టి జనుల సమూహము విషయములో ఇశ్రాయేలు కూలిపోయెను; అయితే కొంత శేషము విషయములో వారు రక్షింపబడిరి; అయినను ప్రవక్త పేర్కొనుచున్నట్లు వారు కొద్ది సంఖ్యగలవారు. కాబట్టి దేవుడు ఏర్పరచుకొనిన జనులకు కనికరమును గూర్చిన కొంత నిరీక్షణ ఇయ్యబడెననియు, అదే సమయములో జనమంతటిమీద నాశనము ప్రకటింపబడెననియు మనము చూచుచున్నాము. వారి దుష్టత్వము నిరీక్షణకు అతీతమైనదని మనము ఇంతకుముందే చూచితిమి; కాబట్టి అంతిమ నాశనమును గూర్చిన తీర్పును వారికి ప్రకటించుట ఆవశ్యకమైయుండెను; అయితే జనసమూహములో దాగియుండిన కొద్దిమంది విశ్వాసులను నిరాశలోనికి త్రోయకుండునట్లు అది చేయబడెను.

కాబట్టి వెయ్యిమంది బయలువెళ్లిన పట్టణములో నూరుమంది మిగిలియుందురు; నూరుమంది బయలువెళ్లిన పట్టణములో పదిమంది మిగిలియుందురు. పూర్వకాలమున ఏదైన తిరుగుబాటు జరిగినప్పుడు సైన్యములు పదిమందిలో ఒకనిచొప్పున దండింపబడుట వాడుకయైయుండెను: అయితే దేవుడు ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులను అంతకంటె మిక్కిలి కఠినమైన తీర్పుతో బెదరించుచున్నాడు, అనగా పదియవ భాగము మాత్రమే నాశనమునుండి తప్పింపబడును. కాబట్టి ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. ఇది జనుల దుఃఖమును ఉపశమింపజేయజాలదు; అయితే కొద్దిమందియే రక్షింపబడుదురనియు, విడుదలను గూర్చిన సమస్త నిరీక్షణ తమకు కొట్టివేయబడెననియు విని వేషధారులు మరింత రేగిరి. కాబట్టి దేవుడు తమయెడల ఇంత కఠినముగా వ్యవహరించుట వారు చూచినప్పుడు, అసూయ వారి దుఃఖములను అధికము చేసి వారి మనస్సులను మరింత చేదుగా చేసెను; మరియు ప్రవక్త ఉద్దేశించినది ఇదియే; ఏలయనగా దేవుని తిరస్కరించువారికి ఏ ఆదరణను ప్రయోగించుటయు నిష్ప్రయోజనము: అయితే జనులమధ్య కొంత సంతానము మిగిలియున్నదని దేవుడు ఎరిగియుండెను గనుక, ఏ ఉపశమనమును తమకు అర్పింపబడని యెడల నూరుసార్లు దుఃఖములో మునిగిపోయియుండెడి దీనులకు ఆయన సమకూర్చ నుద్దేశించెను. కాబట్టి ప్రవక్త, “వెయ్యిమంది బయలువెళ్లిన పట్టణములో నూరుమంది యుందురు; నూరుమంది బయలువెళ్లిన పట్టణములో పదిమంది సజీవులై మిగిలియుందురు” అని చెప్పునప్పుడు, తన ప్రసంగమును ఆ కొద్దిమందివైపు త్రిప్పుచున్నాడు. ఇప్పుడు తరువాత వచ్చునదేమనగా —

ఆమోసు 5:4-6

4. ఇశ్రాయేలు వంశస్థులకు యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా — నన్ను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు.

4. Quia sic dicit Jehova domui Israel, Querite me, et vivetis.

5. బేతేలును వెదకకుడి, గిల్గాలులో ప్రవేశింపకుడి, బెయేర్షెబాకు వెళ్లకుడి; గిల్గాలు నిశ్చయముగా చెరలోనికి పోవును, బేతేలు శూన్యమగును.

5. Et ne quaeratis Bethel, et in Gilgal ne eatis, et ne transeatis in Berseba; quia

Gilgal migrando migrabit, et Bethel erit in nih ilum (vel, in molestiam.)

6. యెహోవాను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు; లేనియెడల ఆయన అగ్నివలె యోసేపు సంతతిమీద పడి దానిని దహించును, బేతేలులో దానిని ఆర్పువాడెవడును లేకపోవును.

6. Quaerite Jehovam et vivetis; ne transeat (vel, scindat) quasi ignis domum

Joseph, et absorbeat, et non sit extinguens in Bethel.

ఆమోసు ఇక్కడ మరల ఇశ్రాయేలీయులను మారుమనస్సునకు హెచ్చరించుచున్నాడు; మనము చెప్పినట్లు, అధికభాగము బాగుపడుటకు పూర్తిగా అతీతులైయుండినను, ఇది అందరికిని సామాన్యముగా చెప్పబడిన ప్రసంగము; అయితే వారు ఏర్పరచబడిన జనముగా కొనసాగినంతకాలము, వారిని మారుమనస్సునకు పిలుచుట ఆవశ్యకమైయుండెను; ఏలయనగా వారు అప్పటికింకను త్యజింపబడలేదు. మరియు కొందరిని దేవునియొద్దకు ఆహ్వానించుటకును, ఇతరులను నిరుత్తరులుగా చేయుటకును ప్రవక్తలు ప్రకటించిరని మనకు తెలియును.

బహిరంగ బోధయొక్క అంతమును ఉద్దేశమును గూర్చి చెప్పవలెనంటే, అందరును సామాన్యముగా పిలువబడవలెననునదే అది: అయితే దేవుని సంకల్పము వేరైనది; ఏలయనగా ఆయన తన మర్మమైన ఆలోచనచొప్పున ఏర్పరచబడినవారిని తనయొద్దకు ఆకర్షింపవలెనని ఉద్దేశించుచున్నాడు, మరియు భ్రష్టులైనవారి మొండితనము మరింత మరింత బయలుపడునట్లు వారినుండి సమస్త సాకును తీసివేయవలెనని సంకల్పించుచున్నాడు. మరియు ఇశ్రాయేలు జనులు కొనసాగినంతకాలము మారుమనస్సు విశ్వాసములను గూర్చిన బోధ వారిమధ్య కాపాడబడెనని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; దానికి కారణము నేను సూచించినదే, అనగా వారు అప్పటికింకను దేవుని మందలో నిలిచియుండిరి. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు పశ్చాత్తాపపడిన యెడల క్షమాపణను గూర్చిన నిరీక్షణను ప్రవక్త వారికి మరల ఇచ్చుట ఆశ్చర్యము కాదు.

ఇశ్రాయేలు వంశస్థులకు యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా — నన్ను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు. ఈ వాక్యమునకు రెండు భాగములు కలవు. నన్ను వెదకుడి, అని చెప్పుటయందు ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయులను స్వస్థబుద్ధికి తిరిగిరమ్మని హెచ్చరించుచున్నాడు: తరువాత వారు హృదయపూర్వకముగా ఆయనతో సమాధానపడుటకు వెదకినయెడల మాత్రమే, దేవుని కనికరమును వారికి అర్పించుచున్నాడు. దేవుడు తమయెడల కటాక్షముగలవాడై యుండునని నమ్మితేనే గాని మనుష్యులు మారుమనస్సునకు నడిపింపబడజాలరని మనము మరియొక స్థలములో చెప్పితిమి; ఏలయనగా ఆయన సమాధానపడనివాడని తలంచువారందరును ఎల్లప్పుడు ఆయనయొద్దనుండి పారిపోవుదురు, ఆయన నామము ఎత్తబడుటకే భయపడుదురు. కాబట్టి ఎవడైనను తన జీవితకాలమంతయు మారుమనస్సును ప్రకటించినను, దానితో విశ్వాసమును గూర్చిన బోధను జతపరచితేనే గాని, అనగా మనుష్యులు హృదయపూర్వకముగా పశ్చాత్తాపపడినయెడల దేవుడు క్షమించుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాడని చూపితేనే గాని, అతడు ఏమియు సాధింపజాలడు. కాబట్టి వేరుపరచబడకూడని ఈ రెండు భాగములను, నన్ను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు, అని చెప్పునప్పుడు ప్రవక్త ఇక్కడ మిక్కిలి జ్ఞానయుక్తముగాను శ్రేష్ఠమైన హేతువుతోను జతపరచుచున్నాడు; ఇశ్రాయేలీయులు తమ మొండితనములో కొనసాగని యెడల కనికరపు ద్వారము ఇంకను తెరువబడియున్నదని సూచించుచున్నాడు. అయితే అదే సమయములో అతడు ఈ నేరమును వారిమీద మోపుచున్నాడు — వారు తమ స్వకీయ దోషముచేత బుద్ధిపూర్వకముగా నశించిరి; ఏలయనగా వారు రక్షింపబడకుండుటకు అడ్డము వారిలోనే యున్నదని అతడు చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారిని తన కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనుటకు సిద్ధముగా ఉండుటయే కాక, ముందుగానే వారిని హెచ్చరించి, తన స్వేచ్ఛాచిత్తముచేత సమాధానమును వెదకెను. అట్లయితే ఇశ్రాయేలీయులు తమకు అర్పింపబడిన రక్షణను తిరస్కరించుట ఎట్లు? అతడు ఇప్పుడు వారిమీద మోపుచున్న వెఱ్ఱితనము ఇదియే; ఏలయనగా దేవుడు, నన్ను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు, అని ఇంత దయతో వారిని ఆహ్వానించినప్పుడు వారు ఆయనయొద్దకు తిరిగిరాలేదు గనుక, వారు రక్షణకంటె నాశనమునే కోరుకొనిరి. ఇదే సంగతి మరియొక స్థలములో చెప్పబడినది; అక్కడ దేవుడు పాపి మరణమును కోరడని చెప్పబడినది, (యెహెజ్కేలు 18:32)

అయితే మనము ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, ప్రవక్తలు ఈ విధముగా జనులందరితో సామాన్యముగా మాటలాడిరి, అయినను వారి బోధ అందరియందును ఫలవంతము కాలేదు; ఏలయనగా ప్రభువు తాను ఏర్పరచుకొనినవారిని అంతరంగములో ఆకర్షించెను, ఇతరులు నిరుత్తరులుగా చేయబడిరి. అయినను వారు నశించినందుకు దోషమంతయు ఇశ్రాయేలు సంతతిమీదనే యున్నదనునది సత్యమే, ఏలయనగా తమకు అర్పింపబడిన రక్షణను వారు నిరాకరించిరి. వాస్తవముగా వారి నాశనమునకు వారి స్వకీయ మొండితనము తప్ప కారణమేమి? మరియు ఆ కీడుయొక్క వేరు వారి స్వకీయ హృదయములలోనే లేదా? కాబట్టి ప్రవక్త వారిమీద మోపిన నేరమునుండి — వారు తమ స్వకీయ నాశనమునకు కర్తలనుదానినుండి — వారిలో ఎవడును తప్పించుకొనజాలడు, ఏలయనగా ప్రతివాడును తన స్వకీయ వక్రబుద్ధిని ఎరిగియుండవలసియుండెను.

అయితే ఆమోసు తరువాత నిజమైన మారుమనస్సు యొక్క స్వభావమును నిర్వచించుచు, బేతేలును వెదకకుడి, గిల్గాలునకు వెళ్లకుడి, బెయేర్షెబాకు దాటిపోకుడి, అని చెప్పుచున్నాడు. వేషధారులు సాధారణముగా నటించు సమస్త వేషములను ప్రవక్త ఇక్కడ నిరాకరించుచున్నాడని కొందరు తలంచుచున్నారు.

దేవుడు అటువంటి మనుష్యులను తనయొద్దకు పిలుచునప్పుడు వారు వక్రమైనవియు వంకరైనవియునైన మార్గములను వెదకుదురని మనకు నిజముగా తెలియును; ఏలయనగా వారిలో ఎవడును యథార్థముగాను ఇష్టపూర్వకముగాను దేవునియొద్దకు తిరిగిరాడు. దేవునినుండి తొలగిపోయినందుకు తాము న్యాయముగా గద్దింపబడుచున్నామని మనుష్యులు నిజముగా చూచుచున్నారు: అయితే ఆయనయొద్దకు తిరిగి పిలువబడినప్పుడు, నేను చెప్పినట్లు, వారు తిన్నని త్రోవను కాక చుట్టుత్రోవను పట్టుదురు. ఈ విధముగా వారు దేవుని వెదకుచున్నట్లు నటించినను, ఆయన యెదుట తమ్మును తాము కనుపరచుకొనకుండునట్లు తప్పించుకొను మార్గములను వెదకుదురు. ఇదంతయు నిస్సందేహముగా సత్యమే; అయితే ప్రవక్త ఇంకను ముందుకు సాగుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు బేతేలునకు వెళ్లుటచేత తమ ప్రయాసనంతటిని పోగొట్టుకొనుటయే కాక, దేవునికి ఘోరముగా కోపము పుట్టించిరని అతడు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా మూఢనమ్మకము దానంతట అదే శిక్షార్హమైనది.

ఆమోసు యెరూషలేములో ప్రకటించియుండినయెడల, “దేవాలయములోనికి వెళ్లకుడి, ఏలయనగా మీరు వ్యర్థముగా బలులు అర్పించుచున్నారు” అని అతడు చెప్పియుండవచ్చును; వాస్తవముగా ఇకమీదట, “మీ మందతో రాకుడి” అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా దేవుడు ఆచారములచేత శాంతింపబడడని అతడు అక్కడ చూపుచున్నాడు; ఇంతేకాక, ఆ అధ్యాయములోనే అతడు పండుగదినములను బలులను నిరాకరించుచున్నాడు; అయితే ఈ స్థలములో అతడు మరింత ఉన్నతమునకు ఎక్కి, దేవుని వెదకుటయు బేతేలును వెదకుటయు అను ఈ రెండు సంగతులు పూర్తిగా పరస్పర విరుద్ధమైనవని చెప్పుచున్నాడు; “మీరు హృదయపూర్వకముగా నాయొద్దకు తిరిగివచ్చినయెడల, ఇంతవరకు మీరు హత్తుకొనియుండిన సమస్త మూఢనమ్మకములను విసర్జించుడి” అని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

పాపి తన పాపములను బట్టి తనయందు తానే అసహ్యపడి, ఇంతకుముందు తనకు ఇష్టమైయుండిన వాటిని ద్వేషించి, మారిన మనస్సుతో తన్ను తాను పూర్తిగా దేవునికి సమర్పించుకొనుట నిజమైన మార్పునకు నిదర్శనము. ప్రవక్త ఇప్పుడు చర్చించుచున్నది దీనినే; “దేవునియొద్దకు తిరిగిరావలెనను ఉద్దేశము మీలో ఉన్నయెడల, మీ మూఢనమ్మకములన్నిటిని విసర్జించుడి; ఏలయనగా నిజమైన భక్తియు విగ్రహారాధనయు అను ఈ రెండు సంగతులు కలిసియుండజాలవు. కాబట్టి మీరు అలవాటు చేసికొనిన ఆ అబద్ధ ఆరాధనయందు మీరు స్థిరముగా నిలిచియున్నంతకాలము, మీరు దేవునికి దూరస్థులుగానే యుందురు. కాబట్టి ఆయనతో సమాధానపడుటకు, మీ భ్రష్టమైన ఆరాధనా విధానములన్నిటికిని మీరు వీడ్కోలు చెప్పవలసియున్నది” అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి దీని అంతటి సారాంశమేమనగా — ఇశ్రాయేలీయులు తమ మూఢనమ్మకములను విడిచిపెట్టితేనే గాని దేవునితో సమాధానపడజాలరు. బేతేలునుండియు గిల్గాలునుండియు బెయేర్షెబానుండియు వారు తొలగిపోవలెను, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

దూడలు బేతేలులో చేయబడెనని మనకు నిజముగా తెలియును; గిల్గాలు జనులు యొర్దానును దాటుటను బట్టియు, బాగుగా తెలిసినట్లు, అబ్రాహాము సంతతివారికి సున్నతి చేయబడుటను బట్టియు ప్రసిద్ధిచెందెననుటకు సందేహము లేదు; మరియు బెయేర్షెబా విషయములో, అబ్రాహాము అక్కడ దీర్ఘకాలము నివసించి తరచుగా దేవునికి బలులు అర్పించెనని మనకు తెలియును. ఇప్పుడు ఈ దుష్టమైన ఆసక్తి ({κακοζηλία} — దుష్ట ఆసక్తి లేక కృత్రిమ అనుకరణ) లోకములో ఎల్లప్పుడు ప్రబలుచునే యున్నది; పోపు పీఠము క్రింద జరుగుచున్నట్లు మనము చూచుచున్న ప్రకారము, అది దేవుని ఆరాధనను స్థాపింప పూనుకొనునప్పుడు హేతువు గాని వివేచన గాని లేకుండ ఏదో ఒక ప్రత్యేకమైనదానిని పట్టుకొనును.

అయితే దేవుడు తాను ఆరాధింపబడవలసిన ఒక నిర్దిష్టమైన నియమమును మనకు విధించియున్నాడు; కాబట్టి మన కల్పనలు దానితో కలుపబడుట ఆయన చిత్తము కాదు. కాబట్టి అబ్రాహాము సంతతివారు అహంకారముతో అతని మాదిరిని ఆశ్రయించినప్పుడును, సున్నతి యను జ్ఞాపకార్థమైన సంఘటనను ఘనపరచినప్పుడును, దేవుడు ఈ విధమైన కల్పనలన్నిటిని నిరాకరించెను; ఏలయనగా బాగుగా తెలిసినట్లు, తాను యెరూషలేములో ఆరాధింపబడవలెనని స్పష్టముగా ఆయన చిత్తమైయుండెను; మరియు ఒకే గుడారమును ఒకే బలిపీఠమును నియమించుటచేత జనులమధ్య ఐక్యతను సమైక్యతను పోషింపవలెనని ఆయన ఉద్దేశించెను. కాబట్టి జనులు తాము అలవాటుపడిన సమస్త మూఢనమ్మకములనుండియు దుష్టమైన ఆరాధనా విధానములనుండియు తొలగిపోవువరకు వారి మార్పు కల్పితమైనదగునని చూపుటయే ఆమోసు ఉద్దేశమని మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: కాబట్టి, బేతేలును వెదకకుడి, గిల్గాలులో ప్రవేశింపకుడి, బెయేర్షెబాకు దాటిపోకుడి.

పోపు మతపు మడ్డిని దేవుని పవిత్రమైనదియు పరిశుద్ధమైనదియునైన ఆరాధనతో కలుపగోరువారికి నేడు ఇదే సంగతి చెప్పవచ్చును; ఏలయనగా మా బోధను తప్పుపట్టజాలమని చూచియు, ఏదో ఒక మధ్యమార్గమును కల్పింపగోరు మధ్యవర్తులు (mediatores) నేడు అనేకులున్నారు; అనగా వారు పోపు మతమును సువార్త బోధతో సమాధానపరచగోరుచున్నారు. అయితే అటువంటి మిశ్రమమును దేవుడు సహింపడని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు. అదెట్లు? వెలుగు చీకటితో పొందికగా ఉండజాలదు గనుక. కాబట్టి భ్రష్టత్వములు నిర్మూలము చేయబడని యెడల, అవి ఎల్లప్పుడు దేవుని నిజమైన ఆరాధనను తలక్రిందు చేయును.

కాబట్టి ఈ బోధచేత అందింపబడు పాఠమేమనగా, ఆయన వాక్యమునకు విరుద్ధమైన లోకపు భ్రష్టత్వములు ప్రబలియున్నంతకాలము దేవుని పవిత్రమైన ఆరాధన పునరుద్ధరింపబడజాలదని మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

కాబట్టి గిల్గాలునకు రాకుడి, ఏలయనగా అది వలసపోవుటచేత వలసపోవును. ప్రవక్త మాటలలో ఒక శబ్దాలంకారము కలదు: “గిల్గాలు దొర్లింపబడుటచేత దొర్లింపబడును;” ఏలయనగా గిల్గాలు అనగా దొర్లుట అని అర్థము. అటువంటి పదప్రయోగము అనుమతింపదగినదైతే, అది ఈలాగుండును: “గిల్గాలు గిల్లుటచేత గిల్లబడును;” అనగా అది శీఘ్రమైన దొర్లుటతో దొర్లింపబడును. ఇశ్రాయేలీయులు ఏ స్థలము యొక్క సంరక్షణక్రింద తాము సురక్షితముగా ఉన్నామని తలంచిరో ఆ స్థలము ఇంతకుముందే నాశనమునకు నిర్ణయింపబడినట్లు నాశనము చేయబడునని దేవుడు సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి గిల్గాలు వలసపోవుటచేత వలసపోవును; ఆ స్థలము తొలగిపోగలదని కాదు గాని, దేవుని ప్రతీకారపు భయంకరమైన గుర్తులు తప్ప అక్కడ ఏమియు మిగులకుండునట్లు అది పూర్తిగా పడద్రోయబడునని భావము.

తరువాత అతడు, యెహోవాను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు, అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ పునరుక్తి నిరర్థకమైనది కాదు: నేను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ప్రవక్త స్థిరపరచుచున్నాడు, అనగా దేవుని యథార్థమైనదియు న్యాయబద్ధమైనదియునైన ఆరాధనకును, విగ్రహారాధనకును మూఢనమ్మకమునకును మధ్య ఎంత వైరుధ్యము కలదనగా, ఇశ్రాయేలు జనులు తమ భ్రష్టత్వములను నిలుపుకొనినంతకాలము, తమ నోటితోను తమ ఆచారములచేతను ఏమి నటించినను, తమకు దేవునితో ఏ సంబంధమును లేదని రుజువుపరచిరి. దేవుని వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; మరియు వేషధారులు తమ్మును తాము పూర్తిగా దేవునికి ప్రతిష్ఠించుకొనలేదు గనుక, తాము న్యాయముగా శిక్షావిధి పొందితిమని వారు ఎరుగునట్లు ఈ పునరుక్తి మిక్కిలి ప్రయోజనకరమైయుండెను; ఏలయనగా వారు వీలైనప్పుడెల్ల దేవునితో వాదించుటకు ఎల్లప్పుడు సిద్ధముగా ఉండిరి: “దేవుడు మనయెడల ఇంత కఠినముగా ఎందుకు వ్యవహరించుచున్నాడు? కనీసము ఏదైనను మనకు ఆయన ఎందుకు అనుమతింపడు? ఏలయనగా మనము ఆయనకు సమస్తమును నిరాకరించుటలేదు. అయితే మనకు సరియని తోచినదానిని మనము చేసినయెడల, కనీసము ఈ హేతువుచేతనైనను ఆయన మనయెడల ఎందుకు ఓర్పు చూపడు?” అయితే దేవుడు తన బోధచేత వేషధారులను ఒత్తిడిచేయుటయే కాక, శిక్షలతో కూడ వారిని దర్శించునప్పుడు, వారు కోపపడి కేకలుకూడ వేయుదురు. కాబట్టి ప్రవక్త రెండవసారి ఈ కర్తవ్యమునకు వారిని పిలుచుచు, యెహోవాను వెదకుడి, అప్పుడు మీరు బ్రదుకుదురు, అని చెప్పుచున్నాడు; “తప్పించుకొనుటచేత మీరు ఏమియు సంపాదింపరు; ఏలయనగా ఎవడైనను దేవుని యథార్థముగాను హృదయపూర్వకముగాను వెదకినయెడల, దేవుడు అతనిని నిరాశపరచడు; ఆయన అతనిని తన కటాక్షములోనికి చేర్చుకొని ఆశీర్వదించును. కాబట్టి మీరు మీ ఆపదలలో క్షీణించిపోవుచున్నయెడల, దానిని మీ స్వకీయ మొండితనమునకును హఠమునకును ఆరోపించుకొనుడి: మీరు దేవుని యథార్థముగా వెదకకపోవుటచేతనే అది ఆలాగున్నది; ఏలయనగా నేను ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, మీరు మీ భ్రష్టత్వములను నిలుపుకొనినంతకాలము ఆయనను వెదకుటలేదు” అని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

అయితే అతడు, ఆయన అగ్నివలె దాటిపోకుండునట్లు, అని చేర్చుచున్నాడు. {,}צלחtselach అనగా దాటిపోవుట, ముందుకు సాగుట అని అర్థము; దానికి విరుచుకొనిపడుట అనియు, కొన్నిసార్లు వర్ధిల్లుట అనియు అర్థము కలదు; అయితే ఈ స్థలములో ప్రవక్త నేను చెప్పిన అర్థమునే ఉద్దేశించెననుటకు సందేహము లేదు. కాబట్టి ఇది ఈలాగున్నది: ఆయన అగ్నివలె యోసేపు సంతతిమీదికి ముందుకు సాగి దానిని దహింపకుండునట్లును, బేతేలులో దానిని ఆర్పువాడెవడును లేకపోకుండునట్లును. దేవుడు బెదరించిన ప్రతీకారము ఏ విధమైనదో ఇక్కడ వ్యక్తపరచబడలేదు, అయితే అది సులభముగా గ్రహింపబడవచ్చును. కాబట్టి భావములో ఏ అస్పష్టతయు లేదు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు దేవునికి విరోధముగా తమ హృదయములను కఠినపరచుకొనినయెడల, ఒక దహనము సమీపములోనే యున్నదనియు, అది వారిని పట్టుకొని మ్రింగివేసి దహించివేయుననియు అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. కాబట్టి యోసేపు సంతతిమీదికి అగ్ని వచ్చును, లేక ముందుకు సాగును; విరుచుకొనిపడును, అని కొందరు చెప్పుచున్నారు, అది ఒకటే భావమునిచ్చును. యోసేపు సంతతి అనగా ఎఫ్రాయిము అని భావము; ఏలయనగా అతడు యోసేపు యొక్క రెండవ కుమారుడని మనకు తెలియును; మరియు బాగుగా తెలిసినట్లు, ప్రవక్తలు ఎఫ్రాయిమును పేర్కొనునప్పుడు, భాగమును సమస్తమునకు ఉపయోగించుటచేత సాధారణముగా పది గోత్రములను అందులో చేర్చుదురు; మరియు ఇశ్రాయేలు రాజ్యము కొన్నిసార్లు యోసేపు సంతతి అని పిలువబడుచున్నది. కాబట్టి ఆయన అగ్నివలె యోసేపు సంతతిలోనికి ఎక్కివచ్చి దానిని దహింపకుండునట్లును, దానిని ఆర్పువాడెవడును లేకపోకుండునట్లును: తాము ఈ విధముగా అకస్మాత్తైన దహనముచేత దహింపబడుదుమని ఇశ్రాయేలీయులు ఎన్నడును తలంచలేదు గనుక ఇది చెప్పబడెను. కాబట్టి అగ్ని యోసేపు సంతతిని మ్రింగివేయును, దానిని ఆర్పువాడెవడును ఉండడు.

ముందటి వచనములో నేను ఒక సంగతిని విడిచిపెట్టితిని, దానిని ఇప్పుడు ప్రస్తావించెదను. బేతేలు శ్రమకరమైనదగును, లేక శూన్యమగును, అని ప్రవక్త చెప్పెను. బేతేలు మరియొక స్థలములో బేతావెను, అనగా దుష్టత్వపు గృహము అని పిలువబడెనని మనకు తెలియును; మరియు ఆవెను అనునది హెబ్రీ భాషలో కొన్నిసార్లు దుష్టత్వము అనియు, కొన్నిసార్లు దుఃఖము లేక శ్రమ అనియు, కొన్నిసార్లు ప్రయాస లేక కష్టము అనియు, కొన్నిసార్లు శూన్యము అనియు అర్థమిచ్చును. ఈ స్థలములో అది దుష్టత్వము అను అర్థములో తీసికొనబడకూడదు; ఇది నిశ్చయము: అయితే దానికి భిన్నముగా, ఆ స్థలము దేవుని దృష్టికి హేయమైనదైయుండెను గనుక దానికొరకు కాచుకొనియుండిన శిక్షను గూర్చి ఆమోసు మాటలాడుచున్నాడు. కాబట్టి గిల్గాలును గూర్చి అది దొర్లింపబడునని అతడు చెప్పినట్లే, బేతేలును గూర్చి అది శ్రమకరమైనదిగా లేక దుఃఖకరమైనదిగా అగునని, లేక శూన్యమగునని ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. ఈ రెండు అర్థములలో ఏదైనను తగియుండును — తమ కీడులన్నిటికిని ఇశ్రాయేలీయులు ఏ బేతేలునుండి ఔషధమును నిరీక్షించిరో ఆ బేతేలు వారికి శ్రమకరమగును, అనగా వారి నాశనమునకు కారణమగును; లేక అది శూన్యమగును; బేతేలునుండి ఏదైన ఉపశమనమును ఎదురుచూచుటయందు వారి నిరీక్షణలు మోసకరమైనవియు వట్టివియునగునని అతడు చెప్పినట్లున్నది. తరువాత వచ్చునదేమనగా —

ఆమోసు 5:7

7. న్యాయమును మాచిపత్రివంటి చేదుగా మార్చి, నీతిని నేలను పడవేయువారలారా,

7. Qui convertunt in absynthium judicium, et justitiam in terra dimittunt.

ఇక్కడ ప్రవక్త మూఢనమ్మకములకు విరోధముగా తీవ్రముగా మాటలాడిన తరువాత, ధర్మశాస్త్రపు రెండవ పలకయొద్దకు వచ్చుచున్నాడు. వేషధారులు తమ బాహ్యమైన ముసుగులను దేవుని యెడుట పరచునప్పుడు, హృదయ యథార్థతతో కూడియుండని యెడల వారి ఆచారములన్నియు నిష్ప్రయోజనమైనవని చెప్పుటచేత, ప్రవక్తలు కొన్నిసార్లు వారి ఆత్మసంతృప్తిని దులిపివేయుదురు: అయితే ఈ స్థలములో ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయులలో రెండు సంగతులను స్పష్టముగా ఖండించుచున్నాడు; అనగా, వారు దేవుని యథార్థమైన ఆరాధనను భ్రష్టపరచి, ధర్మశాస్త్ర బోధనుండి తొలగిపోయి, భక్తిహీనమైన మూఢనమ్మకములచేత తమ్మును తాము అపవిత్రపరచుకొనిరి; మరియు మనుష్యులయెడల వారి దుష్టమైనదియు అన్యాయమైనదియునైన ప్రవర్తనను బట్టియు — సరియైనదానిని న్యాయమైనదానిని వారు అలక్ష్యము చేసినందుకును, దోపిడి, క్రూరత్వము, మోసము నిమిత్తమును — అతడు వారిని గద్దించుచున్నాడు. వారు న్యాయమును మాచిపత్రిగా మార్చిరనియు, నీతిని నేలను పడనిచ్చిరనియు చెప్పునప్పుడు ప్రవక్త ఈ రెండవ విషయమును చర్చించుచున్నాడు. అయితే మిగిలినదానిని నేను రేపటికి వాయిదా వేయవలసియున్నది.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము దుష్టమైన దురాశలచేత మాత్రమే కాక, సాతాను ప్రలోభములచేతను మా స్వకీయ అజ్ఞానముచేతను అంధత్వముచేతను ఇంతగా చిక్కుకొనియున్నామని నీవు చూచుచున్నావు గనుక, — ఓ దేవా, నీ వాక్యముచేత మేల్కొలుపబడి, నీవు మమ్మును నీయొద్దకు పిలుచుచున్న నీ హితకరమైన హెచ్చరికలకు మా కన్నులు తెరచుటను అదే సమయములో మేము నేర్చుకొనునట్లు అనుగ్రహించుము: మరియు నీ ఆత్మ మాకు మార్గదర్శియు నాయకుడునై యుంటేనే గాని మేము దీనిని చేయజాలము గనుక, మేము యథార్థముగాను హృదయపూర్వకముగాను నీవైపు తిరిగి, నిన్ను నిష్కపటముగా వెదకువారందరియెడల నీవు కటాక్షముగలవాడవై వారి మొర ఆలకించుటకు సిద్ధముగా ఉన్నావని ఎరుగునట్లును, క్రీస్తునందు నీతో సమాధానపరచబడి, నీవు మాకు కటాక్షముగల తండ్రివైయున్నావనియు, తుదకు నీవు మమ్మును నీ పరలోక రాజ్యములోనికి చేర్చుకొనువరకు సమస్తవిధములైన ఆశీర్వాదములను మామీద కుమ్మరించెదవనియు మేము ఎరుగునట్లును, ఆయన మా కన్నులను వెలిగించునట్లు, మా ప్రభువైన క్రీస్తుద్వారా అనుగ్రహించుము.

ఆమేన్.

ఏబది యెనిమిదవ ఉపన్యాసము

న్యాయమును ముసిణిగా మార్చి, నీతిని నేలను విడిచిపెట్టువారలారా.

ప్రవక్త ఈ వాక్యమును ఎందుకు చేర్చెనో నిన్న మనము వివరించితిమి: ఇశ్రాయేలీయులను సర్వవిధముల దోషులని నిరూపింపవలెనని ఆయన కోరెను. వారి మూఢాచారములకు విరోధముగా తీవ్రముగా గద్దించిన తరువాత, వారు మనుష్యులయెడలను వంచనతోను అన్యాయముతోను ప్రవర్తించిరని ఆయన ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు. మరియు ప్రజలను ఏలిన అధికారులమీద ఆయన దాడిచేయుచున్నాడు; వారు మాత్రమే దోషులైనందున కాదు, వారు సమస్త సమాజమును తమతోకూడ ఈడ్చుకొనిపోయినందుననే. రోగములు తలనుండి సర్వశరీరమునకు దిగివచ్చునని మనము ఎరుగుదుము: ఈ హేతువుచేతనే ప్రవక్త తన మాటలను విశేషముగా అధికారులకు ఉద్దేశించుచున్నాడు. వారు న్యాయమును ముసిణిగా మార్చిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఈ ఉపమానము తరచుగా కనబడును. ప్రతివానికి వాని హక్కు లభించునప్పుడు న్యాయముకంటె మధురమైనది ఏదియు లేదని మనము ఎరుగుదుము; ఏలయనగా సమాధానమును కాపాడుటకు ఇది ఎంతో సహాయపడును. కావున యథార్థతయు నీతియు ప్రబలునప్పుడు కలుగునంత సంతోషము మనకు మరేదియు కలుగజేయదు. న్యాయమును నీతినిగూర్చి ఎట్టి లక్ష్యమును లేని ఆ దుర్నీతిగల స్థితిని ప్రవక్త చేదు అని పిలుచుటకు ఇదే హేతువు. మరియు నీతి నేలమీద పడద్రోయబడెను, లేక నేలకు విసరివేయబడెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. న్యాయాధిపతులు ప్రజలమధ్య న్యాయమైనదానిని కాపాడవలసియుండెను: ఏలయనగా వారికి విధింపబడిన కర్తవ్యము ఇదేనని మనము ఎరుగుదుము: వారు న్యాయమును నేలమీద విడిచిపెట్టిరనియు — అది సాష్టాంగముగా పడియుండునట్లు ఊరకుండిరనియు ప్రవక్త ఇప్పుడు వారిమీద ఈ నేరము మోపుచున్నాడు. ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. తరువాత వచ్చునది —

ఆమోసు 5:8

8. ఏడు నక్షత్రములను (కృత్తికలను) మృగశీర్షమును సృష్టించి, మరణాంధకారమును ఉదయముగా మార్చి, పగటిని రాత్రిచేత చీకటిగా చేయువానిని, సముద్రజలములను పిలిచి భూమిమీద వాటిని కుమ్మరించువానిని వెదకుడి: యెహోవా అని ఆయనకు పేరు:

8. Qui facit Pleiades et Orionem, qui convertit in lucem matutinam tenebras, et diem in noctem obtenebrescere facit: qui vocat aquas maris et effundit super superficiem terrae: Jehova nomen ejus.

కొందరు వ్యాఖ్యాతలు ఈ వచనమును మునుపటి వచనముతో కలిపి, ప్రవక్త ఇంతకుముందు చెప్పినది ఇక్కడ వివరింపబడుచున్నదని తలంచుచున్నారు; అయితే వారు గొప్పగా పొరబడి ప్రవక్త భావమును వక్రీకరించుచున్నారు. ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని పవిత్రమైన ఆరాధననుండి తొలగిపోయినందున ఆయనయెడల విశ్వాసఘాతకులును నిబంధన మీరినవారునై యుండుట మాత్రమే కాక, మనుష్యులయెడలను వారు అన్యాయముగాను అపనీతిగాను ప్రవర్తించిరని ప్రవక్త ఆ వచనములో చూపుచున్నాడని మనము నిజముగా చెప్పితిమి: అయితే ఈ వ్యాఖ్యాతలు, ఒక రూపకాలంకారముచేత దేవుడు నీతి అనియు, మతము న్యాయము అనియు పిలువబడుచున్నదని తలంచుచున్నారు. ఇది ఏ విధముగాను ప్రవక్త ఉద్దేశము కాదు; సరిగదా, నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, అది పూర్తిగా భిన్నమైనది.

అట్లయితే ప్రవక్త భావమేమి? ఈ వచనమును నేను ప్రత్యేకముగా తీసికొనుచున్నాను; అయినను ప్రవక్త దేవుని శక్తిని ఇంత ఉన్నతమైన మాటలతో మనకు ఎందుకు ప్రకటించుచున్నాడో మనము చూడవలెను. వేషధారులు తాము ఒక పసిబిడ్డతో వ్యవహరించుచున్నట్లు దేవునితో ఎంత అజాగ్రత్తగా ఆటలాడుదురో మనము ఎరుగుదుము: ఏలయనగా వారు తమ ఇష్టానుసారముగా ఒక దేవుని ఊహించుకొందురు; అవును, తమకు ఇష్టమైనప్పుడెల్ల ఆయనను మార్చివేయుదురు, మరియు ఆయన వ్యర్థమైన అల్పవస్తువులయందు ఆనందించునని తలంచుదురు. అందుచేతనే దేవుని శాంతపరచు మార్గము వారికి అంత సులభముగా కనబడును. వారు నానావిధములుగా దేవుని ఉగ్రతను రేపినప్పుడు, ఏదో ఒక చిన్న ప్రాయశ్చిత్తము సిద్ధముగా ఉండును, మరియు అది దేవునికి తృప్తికరమని వారు తలంచుదురు. కావున దేవుడు ఒక నిర్జీవమైన విగ్రహమువంటివాడని వేషధారులు ఊహించుచున్నారు గనుక, ఈ భ్రమలను తొలగించుటకై, దేవుని స్వభావము మిక్కిలి భిన్నమైనదని ప్రవక్త చూపుటకు ఇదే హేతువు. "దేవుడు ఎట్టివాడని మీరు తలంచుచున్నారు?" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; "దేవుడు ఒక పసిబిడ్డయైనట్లు, లేక బుద్ధిలేని స్త్రీయైనట్లు, ఈ అల్పవస్తువులతో ఆయన తృప్తిపొందునని మీరు మీ నిష్ప్రయోజనమైన వ్యర్థమైన ప్రాయశ్చిత్తములను తెచ్చుచున్నారు: అయితే దేవుడు కృత్తికలను మృగశీర్షమును సృష్టించువాడు, చీకటిని ఉదయముగా మార్చువాడు, పగటిని రాత్రిగా మార్చువాడు, సముద్రజలములను భూమిమీద కుమ్మరించువాడు. ఇప్పుడు పోయి మీ ఆటవస్తువులను ముందుంచుడి, మీ అల్పవస్తువులతో ఆయనను శాంతపరచుటకు మీరు ప్రయాసపడుచుండగా దేవుని సన్నిధికి మీకు మార్గము తెరువబడియున్నట్లు." ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: ఈ వచనము ప్రత్యేకముగా ఎట్లు తీసికొనవలెనో, అయినను ప్రవక్త యొక్క ముఖ్య ప్రసంగముతో ఎట్లు జతపరచవలెనో చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ప్రజల ఘోరమైన దుర్గుణములకు విరోధముగా తీవ్రముగా గద్దించిన తరువాత, ఆయన మొండివారితో, అవును, దేవుని అపహసించువారితో పోరాడవలసియుండెను గనుక, ఆయన కోపపడి, "దేవుడు ఎట్టివాడని మీరు తలంచుచున్నారు, లేక కల్పించుచున్నారు?" అని తీక్ష్ణముగా కేకవేయుచున్నాడు. అప్పుడు వేషధారులు తమ స్వంత ఊహలలో ఆయనను ఎట్టివానిగా కల్పించుకొందురో దానికి మిక్కిలి భిన్నమైనదిగా ప్రవక్త దేవుని స్వభావమును వివరించుచున్నాడు. "ఆయనను గూర్చి మీ తలంపులేమి?" అని ఆయన అడుగుచున్నాడు. "మీరు నిజముగా దేవుని ఒక పసిబిడ్డవంటివానిగా చేయుచున్నారు; అయితే ఆయన కృత్తికలను మృగశీర్షమును సృష్టించెను."

కొందరు {,}כימהkime అను మాటను స్వాతి (Arcturus) అని అనువదించుచున్నారు. అట్టి పేర్లనుగూర్చి ఎక్కువగా ప్రయాసపడవలసిన అవసరము లేదు; ఏలయనగా ఉదార విద్యలు ఎరుగని యూదులు ఏ నక్షత్రములు ఉద్దేశింపబడినవో నేటివరకు నిశ్చయముగా నిర్ణయింపలేరు; మరియు మూలికలనుగూర్చియు వారు తమ సంపూర్ణ అజ్ఞానమును కనుపరచుచున్నారు. వారు నిజముగా చాల ధైర్యము గలవారు; ప్రతి మాటకు అర్థమేమో వారు నిర్వచించుదురు; అయినను, నేను చెప్పినట్లు, వారు తమ జ్ఞానలోపమును బయలుపరచుకొందురు. మరియు మన ప్రవక్త ఒక గొఱ్ఱెలకాపరి; తన యౌవనమునందైనను పెద్దవయస్సునందైనను అతడు ఖగోళశాస్త్రమును ఎన్నడును నేర్చుకొనలేదు. కాబట్టి అతడు తన కాలపు సామాన్య అభిప్రాయముల ప్రకారము నక్షత్రములనుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడు: అయితే అతడు నిస్సందేహముగా పరస్పర విరుద్ధమైన ప్రభావముగల రెండు నక్షత్రములను ఎన్నుకొనెను. కృత్తికలు (వీటిని ఏడు నక్షత్రములని కూడ పిలుతురు) సౌమ్యమైనవని మనము ఎరుగుదుము; ఏలయనగా అవి ఉదయించినప్పుడు చలియొక్క తీవ్రతను తగ్గించును, మరియు వసంతకాలపు వర్షమును కూడ తమతో తెచ్చును. అయితే మృగశీర్షము మరి ఉగ్రమైన నక్షత్రము; దాని ఉదయాస్తమయములయందు అది ఎల్లప్పుడును తీవ్రమైన కల్లోలకరమైన సంక్షోభములను రేపును. ఇట్లుండగా, ప్రవక్త ఇక్కడ అందరికిని బాగుగా తెలిసిన ఆ నక్షత్రములను పేర్కొనుచున్నాడు.

38 కాల్విన్ స్పష్టముగా గ్రహించినట్లు, ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదింపవలెను — "కృత్తికలను మృగశీర్షమును సృష్టించినవాడు, చీకటిని ఉదయముగా మార్చువాడు, పగటిని రాత్రిగా చీకటిచేయువాడు, సముద్రజలములను పిలిచి, భూమి ముఖముమీద వాటిని కుమ్మరించువాడు, — యెహోవా అని ఆయనకు పేరు." సెప్టువజింటు అనువాదము ఇదే. మన అనువాదములో చేసినట్లు, మునుపటి వచనమునుండి ఒక మాటను అరువు తీసికొనుట హెబ్రీభాషా స్వభావమునకు అనుగుణమైనది కాదు. న్యూకమ్ "విడిచిపెట్టినవారు" అను మాటలను ముందు చేర్చెను; ఏ ఆధారముతో చేర్చెనో తెలియదు. పైన ఇవ్వబడినది ఈ వాక్యభాగముయొక్క స్పష్టమైన అన్వయము. — సం.

ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "చలికాలపు తీవ్రత తరువాత వసంతకాలపు సౌమ్యత వచ్చునట్లు ప్రభువు ఋతువులను మార్చుచున్నాడు గనుకను, రాత్రుల తరువాత పగళ్లును వెలుగు తరువాత చీకటియు వచ్చుచున్నవి గనుకను, భూమి నరములనుండియైనను సముద్రమునుండియైనను ఆవిరులను లేపి నిర్మలమైన ఆకాశమును అకస్మాత్తుగా మేఘావృతముగా చేయువాడు దేవుడే గనుకను, ఈ మార్పులన్నియు దేవుని ఆశ్చర్యకరమైన శక్తిని మనకు కనుపరచుచున్నవి గనుకను, మనుష్యులు ఇంత అహంకారముతో ఆయనతో ఆటలాడుట ఎట్లు? వారు దేవుని కార్యములను పూర్తిగా లక్ష్యపెట్టక, ఆయనకు కేవలము ఒక పేరును మాత్రమే మిగిల్చి, తమ కన్నులయెదుట ఉన్నదానిని చూడకుండుటవలననే గాక, ఇంత గొప్ప మూఢత్వము ఎక్కడనుండి వచ్చును?" కావున ప్రవక్త ఇక్కడ దేవుని శక్తిని ఎంత సుందరముగాను ఎంత ప్రభావవంతముగాను వివరించుచున్నాడో, మరియు దానిని గూర్చి ఎంత సమయోచితముగా మాటలాడుచున్నాడో మనము చూచుచున్నాము. కాబట్టి ఆయన కృత్తికలను మృగశీర్షమును సృష్టించువాడు.

మరియు ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, ఆయన చీకటిని ఉదయముగా మార్చును, పగటిని రాత్రిగా చీకటిచేయును. ఇక్కడ ఆయన కాలముల నానావిధమైన మార్పులను మనయెదుట ఉంచుచున్నాడు. రాత్రి యాదృచ్ఛికముగా పగలుగా మారదు, సూర్యుడు ప్రకాశించుట మానినప్పుడు చీకటియు యాదృచ్ఛికముగా భూమిమీదికి రాదు. కాబట్టి ఈ వైవిధ్యము ఇష్టములేనివారిని సైతము మేలుకొలిపి, దేవుని ఆరాధించునట్లు వారిని బలవంతము చేయవలసియుండగా, మనుష్యులు ఆయన మహాత్మ్యమును ఇంత అపహాస్యముతో చూచుట ఎట్లు? దాది మధురమైన స్వరముతో పసిబిడ్డను ఊరడించునట్లు, వారు తమ వ్యర్థమైన ప్రాయశ్చిత్తములను తెచ్చి, నిష్ప్రయోజనమైనదియు పిల్లచేష్టయునైనదానిని ఆయనకు అర్పించినప్పుడు ఆయన ఇక తమమీద కోపపడడని తలంచుట ఎట్లు? మనలనందరిని తన నామమును ఆరాధించునట్లు బలవంతము చేయుటకై దేవుడు తన్నుతాను మనకు కనుపరచుకొను ఇంత ప్రకాశమానమైన ప్రదర్శనకు మనుష్యులు ఉద్దేశపూర్వకముగా తమ కన్నులు మూసికొనుటవలననే గాక, ఇంత గొప్ప మందత్వము ఎక్కడనుండి వచ్చును అని మరల అడుగుచున్నాను.

ప్రతిదినము సంభవించు నానావిధమైన మార్పులను ప్రవక్త ఎందుకు వర్ణించుచున్నాడో ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

ఆయన సముద్రజలములనుగూర్చియు మాటలాడుచున్నాడు, సముద్రజలములను పిలిచి, భూమిమీద వాటిని కుమ్మరించువాడు, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. కొందరు దీనిని ఊటలను గూర్చినదిగా వివరించుచున్నారు; ఏలయనగా సమస్త జలములు సముద్రమునుండియే వచ్చుననియు, ఊటలు సముద్రపు కన్నులవంటివే గాని మరేమియు కావనియు వారు తలంచుచున్నారు: అయితే ఈ వాక్యభాగము వర్షములను సూచించునదిగా ఎంచుటయే మేలు; ఏలయనగా ఆయన ఆవిరులతో ఆకాశమును అకస్మాత్తుగా చీకటిచేయునప్పుడు కనబడునంతగా, భూమిలోనుండి వచ్చు జలములయందు దేవుని శక్తి ప్రత్యక్షము కాదు. కొంతసేపటిక్రిందట నిర్మలముగా ఉండిన ఆకాశము ఇప్పుడు మేఘావృతమగుట ఎట్లు? మేఘములు లేచుట మనము చూచుచున్నాము, — అయితే ఎవరి ఆజ్ఞచేత? తత్త్వవేత్తలు నిజముగా కొన్ని ప్రకృతి సంబంధమైన కారణములను చూపుదురు; సూర్యుని వేడిచేత భూమినుండియు సముద్రమునుండియు ఆవిరులు పైకి లాగబడునని వారు చెప్పుదురు: అయితే ఇది నిన్నటికంటె నేడు ఎందుకు జరుగుచున్నది? దేవుడు జలమను మూలకమును, గాలిని, ఒక విధముగా శూన్యమునుండి ఏర్పడు ఆవిరులను సైతము తన స్వాధీనములో ఉంచుకొనియున్నాడని చూపుటవలననే గాక, ఈ వైవిధ్యము ఎక్కడనుండి వచ్చును? ఆవిరి అనగా దట్టమైన గాలి, లేక గాఢమైన గాలియే గాని మరేమి? అయినను ఆవిరులు సముద్రమునుండియేగాక భూమి గుంటలనుండియు లేచును. నిశ్చయముగా జలము తనంతట తాను ఒక క్రొత్త మూలకమును పుట్టింపలేదు: అది బరువైనది, ఆవిరులేమో పైకి లేచును: అట్లయితే జలము ఈ విధముగా తన స్వభావమును ఎట్లు కోల్పోవుచున్నది? అయితే ఆవిరులు గాలికిని జలమునకును మధ్యస్థితిలో ఉన్నవి, అయినను అవి గాలికంటె పైకి ఎక్కి, భూమినుండి ఆకాశమువరకు లేచును. కాబట్టి జలములు పిలువబడుచున్నవి, అనగా ఈ ఆవిరులు సముద్రమునుండి పిలువబడి, తరువాత భూమిమీద కుమ్మరింపబడుచున్నవి అని ప్రవక్త హేతువులేకుండ చెప్పుటలేదు. ఇది వర్షమునకువలెనే మేఘములకును అన్వయించును; ఏలయనగా మేఘములు భూమిమీద వ్యాపించి మనలను ఆవరించును; వర్షము భూమిమీద కుమ్మరింపబడును. ఇది నిస్సందేహముగా దేవుని ఆశ్చర్యకరమైన కార్యము.

39 ఇక్కడ కృత్తికలు మరియు మృగశీర్షము అని అనువదింపబడిన {,{כימה మరియు .{}כסיל మాటల అర్థమునుగూర్చి వ్యాఖ్యాతలు ఏకీభవించుటలేదు. ఇవి మరి రెండు స్థలములలో మాత్రమే కనబడుచున్నవి, యోబు 9:9, మరియు యోబు 38:31; వీటిలో మొదటిదానిలో ,{}עש తో కలిసి — మన అనువాదములో స్వాతి (Arcturus) — మరియు రెండవదానిలో ,{}מזרות మజ్జరోతుతో కలిసి కనబడుచున్నవి. ఇవన్నియు కొన్ని నక్షత్రములకు లేక నక్షత్రరాశులకు హెబ్రీయులు పెట్టిన పేర్లని చాలమంది తలంచుదురు. చివరిదైన మజ్జరోతు తప్ప, కృత్తికలు మొదలైన మాటలు గ్రీకు కవులనుండి అరువు తీసికొనబడి, సెప్టువజింటు అనువాదకులచేత మొదట ప్రవేశపెట్టబడిన పేర్లని స్పష్టము: అయితే వారు ఏ నిలకడను పాటించలేదు; ఏలయనగా యోబు 9:9లో వారు ,{{ }כימה ను {Αρκτουρος} అనియు, యోబు 38:31లో {πλειας} అనియు అనువదించిరి; ఆమోసులోనైతే ఆ వాక్యము భావానువాదము చేయబడి ఆ మాట విడిచిపెట్టబడెను. మరియు {}כסיל ను యోబు 9:9లో {ἕσπερος}, అనగా సాయంకాల నక్షత్రము అనియు, యోబు 38:31లో {Ωρίωνος} అనియు అనువదించిరి; {}עש నేమో {ἕσπερος} అనియు, యోబు 9:9లో {πλειας} అనియు అనువదించిరి. అనువాదకులు ఏ వివేచనయు చూపలేదని ఈ గందరగోళము రుజువుచేయుచున్నది. వల్గేటు కూడ ఇట్టి అస్థిరతనే కనుపరచుచున్నది. పార్కహర్స్ట్ అభిప్రాయము అత్యంత తృప్తికరమైనది; అది యోబు 38:31లో ఈ మాటలతో కలిపి వాడబడిన పదములకును, ఇక్కడి సందర్భమునకును సరిపోవుచున్నది. ఆయన ప్రకారము ,{}כימה అనునది హితకరమైన వేడిమి, .{}כסיל అనునది చలి. యోబులోని వాక్యభాగము ఇది: "కృత్తికల ,{}כימה మధుర ప్రభావములను నీవు బంధింపగలవా, లేక మృగశీర్షము కట్లను విప్పగలవా? (మధుర ప్రభావములు ,{}מעדנות అనగా ఆనందములు, సుఖములు, మధురములు) హితకరమైన వేడిమియొక్క, లేక{,}כימה చలియొక్క బహిరంగ సంకోచములు? {}כסיל ప్రస్తుత వాక్యభాగములో దేవుడు నిరంతరము చేయుచున్న కార్యములు సూచింపబడుచున్నవి గాని ఆయన గతకార్యములు కావు; నక్షత్రరాశులు ఉద్దేశింపబడియుండినయెడల అట్లుండెడిది. అప్పుడు మొదటి పంక్తి ఈలాగుండును: — హితకరమైన వేడిమిని చలిని కలుగజేయువాడు. ఈ విధముగా భౌతిక లోకములో సర్వోన్నత కర్తగా దేవుడు చేయు నానావిధ కార్యములను వివరించునదిగా వాక్యభాగమంతయు చక్కగా సమన్వయమగును. — సం.

కావున ప్రవక్త ఇట్లు ముగించుచున్నాడు, యెహోవా అని ఆయనకు పేరు. "అది మీకొరకు మీరు కల్పించుకొనిన విగ్రహము కాదు; ఏలయనగా మీ ప్రాయశ్చిత్తములు ఒక పసిబిడ్డకు నవ్వు తెప్పింపవచ్చును గాని దేవుని న్యాయతీర్పును తృప్తిపరచలేవు. కాబట్టి మీరు దేవునితోనే వ్యవహరించుచున్నారని తలంచుడి, మరియు ఈ మోసకరమైన భ్రమలు ఇకమీదట మిమ్మును మోసపుచ్చకుండును గాక." తరువాత వచ్చునది —

ఆమోసు 5:9

9. దోచుకొనబడినవానిని బలవంతునిమీద బలపరచువాడు, అందుచేత దోచుకొనబడినవాడు దుర్గముమీదికి వచ్చును.

9. Qui fortificat vastatorem super robustum, et vastator super munitiones ascendet. 40

ప్రవక్త ఇప్పుడు దేవుని సాధారణ కార్యములనుగూర్చి మాటలాడుటలేదు, వాటియందు అత్యధిక భక్తిభావమును పుట్టించు ఆయన మహాత్మ్యమును ఆయన భయంకరమైన శక్తియు ప్రకాశించుచున్నవి; అయితే తమ దుర్గుణములయందు ఎంత కఠినులైరనగా పూర్తిగా వంగనివారైన ఇశ్రాయేలీయులను ఆయన మరి సమీపముగా ఒత్తిడిచేయుచున్నాడు. కాబట్టి ఇక్కడ ప్రవక్త వారిమీద మొండితనమును మోపి ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఏమి జరుగునని మీరు తలంచుచున్నారు? మీరు బలవంతులు; అయితే దేవుడు మీమీదికి దోపిడిగాండ్రను రేపును, వారు జయించి, మీరిప్పుడు దేవుని ఎదిరించుచున్న ఆ కాఠిన్యమును పడగొట్టి ముక్కలుముక్కలుగా పగులగొట్టుదురు." ఈ విధముగా ప్రకృతి క్రమమును వారియెదుట ఉంచి వారిని భయముతో నింపిన తరువాత, వారు తామే దేవుని శక్తిని అనుభవింపవలసియుండునని ఆయన ఇప్పుడు ఈ బెదరింపును ముందుంచుచున్నాడు: ఏలయనగా వారు ఎంత మొద్దుబారినవారైనను, తమ క్రూరత్వములో దేవునిమీదికి లేచుటకు తెగించినను, అది వారికి ఏమియు ప్రయోజనకరము కాదని ఆయన ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని హస్తములో ఒక నాశనకారుడు ఉండెను, వాడు వారి కాఠిన్యమును జయించును.

40 ఈ అనువాదము మన అనువాదమునకు చాల భిన్నమైనది, అయినను నిస్సందేహముగా మూలభావమునకు మరి సమీపముగా ఉన్నది. న్యూకమ్ అనువాదము ఈ విధముగా ఉన్నది — బలవంతునిమీద నాశనమును చెదరగొట్టువాడు, దుర్గముమీదికి నాశనమును రప్పించువాడు. మూలమునకు అత్యంత సమీపముగా వచ్చునది పార్కహర్స్ట్ ప్రతిపాదించిన అనువాదము; అది ప్రభావవంతమైనదియు కావ్యాత్మకమైనదియు: మొదటి పంక్తి ఇది — నాశనకారుని బలమును చూచి నవ్వునట్లు చేయువాడు. ఇక్కడ వాడబడిన క్రియకు ప్రాథమికముగా నవ్వుట లేక చిరునవ్వు నవ్వుట అని అర్థము, ద్వితీయార్థములో సేదదీర్చబడుట లేక ఉల్లాసపరచబడుట, లేక ఆదరింపబడుట అని అర్థము. ఇక్కడ అది హిఫిల్, అనగా ప్రేరణార్థక రూపములో ఉన్నది. వచనమంతయు ఈలాగు అనువదింపవచ్చును: — నాశనకారుని బలమును చూచి నవ్వునట్లు చేయువాడు; దుర్గముమీదికి ఒక నాశనకారుని ఆయన రప్పించును. — సం.

మరియు ఒక నాశనకారుడు దుర్గములమీదికే ఎక్కును, లేక దుర్గములలో ప్రవేశించును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. తాము ప్రాకారములుగల పట్టణములలో భద్రముగా ఉన్నామనియు, తమకు రక్షణ దుర్గములును బలమైన సైన్యమును కలవనియు చూచి ఇశ్రాయేలీయులలో నిండియున్న వ్యర్థమైన నమ్మికను ప్రవక్త ఇక్కడ పరోక్షముగా ఎగతాళి చేయుచున్నాడు. దేవుడు బలమైన దోపిడిగాండ్రను రేపునప్పుడు, వారు బాగుగా బలపరచబడిన గుమ్మములగుండ చొచ్చుకొనిపోయి, ప్రాకారములమీదుగా దాటి, గట్టిగా కాపాడబడిన పట్టణములలో ప్రవేశింతురు గనుక, ఇదంతయు వారికి పూర్తిగా నిష్ప్రయోజనమగునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఈ మాటలలో ప్రవక్త దేనిని లక్ష్యపెట్టెనో ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

ఈ బోధను మన ఉపదేశమునకు అన్వయించుకొనుట ఇప్పుడు సులభము: సత్యముచేతనైనను, హెచ్చరికలచేతనైనను, బెదరింపులచేతనైనను మనము తగినట్లు కదిలింపబడనప్పుడెల్ల, ప్రవక్త ఇక్కడ బోధించుచున్నది మన మనస్సులకు రావలెను, అనగా దేవుడు వెక్కిరింపబడడనియు, వేషధారులు బలులు అర్పించి తమ ప్రాయశ్చిత్తములను సమర్పించునప్పుడు, ఏ విధముగాను దేవునికి ఇష్టముకాని తమ మోసకరమైన ఆచారములవలన వారు ఏమియు సంపాదింపరనియు, — అది ఎట్లు?

దేవుని స్వభావమునుండియే దాని హేతువును మనము సులభముగా నేర్చుకొనవచ్చును. కాబట్టి మనము దేవుని రూపాంతరపరచకుండునట్లు, ఆయనను చూచుటకు మన కన్నులెత్తుటను, మరియు మన చుట్టునున్న సమస్తమును చూచుటను నేర్చుకొందము; ఇది ఆయన గొప్ప శక్తిని ఆరాధించుటకును దానికి భయపడుటకును మనలను బలవంతము చేయును. తరువాత వచ్చునది —

ఆమోసు 5:10

10. గుమ్మములో గద్దించువానిని వారు ద్వేషించుదురు, యథార్థముగా మాటలాడువానిని వారు అసహ్యించుకొందురు.

10. Oderunt (odio habent) in porta corripientem, et loquentem rectum abominantur.

ఈ వచనములో కూడ ప్రవక్త న్యాయాధిపతులనే గద్దించుచున్నాడని సంభావ్యము, అయినను ఇక్కడ చెప్పబడినది ప్రజలందరికిని వర్తింపజేయవచ్చును: అయితే దాదాపు ప్రసంగమంతయు న్యాయాధిపతులకు విరోధముగా గురిపెట్టబడియున్నది గనుక, ప్రవక్త ఇప్పుడు న్యాయాధిపతులను ఈ హేతువుచేత నిందించుచున్నాడను అభిప్రాయమును నేను సంతోషముగా అంగీకరించుచున్నాను, — తాము అనుమతించుకొనిన గొప్ప స్వేచ్ఛనుగూర్చి గద్దింపబడుటను వారు సహింపలేకపోయిరి, దానికి భిన్నముగా తమ్మును గద్దించువారినందరిని అసహ్యించుకొనిరి. కాబట్టి గద్దించువాడు గుమ్మములో ద్వేషింపబడునని ఆయన చెప్పుచున్నదానిని ఈలాగు వివరింపవలెను: న్యాయాధిపతులు గుమ్మములో కూర్చుండి న్యాయమును హక్కును వక్రీకరించినప్పుడు, ఎవడైనను వారి కర్తవ్యమును వారికి జ్ఞాపకము చేసినయెడల, వారు గర్వముతో సమస్త హెచ్చరికలను త్రోసివేసి, వాటిని ద్వేషించిరి సహితము. కాబట్టి గుమ్మములో, అనగా, ఇతరులను ఏలుచు ప్రజలమధ్య ఉండు ఏ దుర్గుణమునైనను సరిదిద్దవలసినవారు, తమ స్వంత దుర్గుణములకు బలమైన ఔషధములు అవసరమైనప్పుడు, ఏ గద్దించువానినైనను తామే సహింపలేరు.

నేటి దినమున ఈ రోగము స్వస్థపరచబడినయెడల ఎంత మేలుగా ఉండును. రాజులును అధికారములో ఉన్నవారును తాము పవిత్రులుగా ఎంచబడవలెనని కోరుచు, ఏ గద్దింపును అనుమతింపకుండుట మనము నిజముగా చూచుచున్నాము. బోధకులును దేవుని సేవకులును వారి దుష్ట ప్రవర్తనను బట్టబయలు చేయుటకు తెగించినప్పుడెల్ల, వారు ఫిర్యాదుచేసి కేకలువేయుదురు గనుక, వెంటనే వారి వ్యక్తియందు దేవుని మహాత్మ్యము భంగపరచబడినట్లగును.

కాబట్టి ప్రవక్త ఖండించు ఈ దుర్గుణము ఒక్క కాలపు దుర్గుణము కాదు; ఏలయనగా నేటి దినమునను న్యాయపీఠములను ఆక్రమించియున్నవారు సమస్త గద్దింపులనుండి మినహాయింపబడవలెనని కోరుదురు, మరియు పాపము చేయుటకు తమకు సంపూర్ణ స్వేచ్ఛను కోరుకొందురు; ఏలయనగా తాము మనుష్యుల సామాన్య వర్గమునకు చెందినవారమని వారు తలంచరు, సమస్త నిందనుండి తాము మినహాయింపబడినవారమని ఊహించుకొందురు; సంక్షేపముగా, వారు ఏ నీతియు లేకుండ ఏలవలెనని కోరుదురు, ఏలయనగా వారికి అధికారమనగా కళ్లెములేని విచ్చలవిడితనమే గాని మరేమియు కాదు. ప్రవక్త భావమును ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది —

ఆమోసు 5:11

11. మీరు దరిద్రులను అణగద్రొక్కుచు, వారియొద్దనుండి గోధుమల బరువులను తీసికొనుచున్నారు గనుక, మీరు చెక్కిన రాళ్లతో ఇండ్లు కట్టుకొంటిరి గాని వాటిలో కాపురముండరు; మనోహరమైన ద్రాక్షతోటలు నాటితిరి గాని వాటి ద్రాక్షారసము త్రాగరు.

11. Quia calcastis pauperem (vel, onus imposuistis,) et onus frumenti abstulistis ab eo, domos excisionis (hoc est, ex lapide quadrato) aedificabitis, et non habitabitis in illis; vineas desiderabiles plantabitis, et non bibetis vinum earum.

న్యాయాధిపతులు దోపిడిచేత తమ్మును ధనవంతులుగా చేసికొనినను, దేవుడు వారిని తమ దోపుసొమ్మును అనుభవింపనియ్యడనియు, వారు కూర్చుకొనిన గొప్ప ధనమును వారినుండి తీసివేయుననియు ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు. ఇదే సమస్త భావము. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ సామాన్య ప్రజలతో వాదించుటలేదు గాని, ప్రబలియున్న కీడంతయు ప్రధానులనుండియే బయలుదేరెను గనుక, వారిమీదనే బహిరంగముగా దాడిచేయుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము.

మొదటి సంగతి, వారు దరిద్రులమీద బరువులు మోపిరి, తరువాత వారియొద్దనుండి ధాన్యమును తీసికొనిరి. "మీరు బరువు మోపితిరి", లేక "మీరు దరిద్రులను త్రొక్కితిరి" అని ఆయన మొదట చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆ క్రియను రెండు అర్థములలోను తీసికొనవచ్చును, మరియు వాక్యభాగపు భావమునకు సంబంధించినంతవరకు ఏది తీసికొనినను భేదము లేదు. నాలుగు అక్షరముల క్రియ మనకు తరచుగా కనబడదు; అయితే వ్యాఖ్యాతలు దీనికి కాళ్లక్రింద త్రొక్కుట, లేక బరువు మోపుట అని అర్థము చెప్పుదురు.

దౌర్భాగ్యులైన మనుష్యులను కనికరింపక, సుంకములతోను బలవంతపు వసూళ్లతోను వారిమీద భారము మోపుచున్నారని ప్రవక్త ఇక్కడ న్యాయాధిపతులను నిందించుచున్నాడని నేను సందేహింపను; ఏలయనగా దరిద్రులమీద భారము మోపుట అనగా ఇదే. తరువాత ఆయన, "మీరు ధాన్యపు బరువును తీసికొంటిరి" అని చేర్చుచున్నాడు. ఇతరులను దోచుకొనుటలో అత్యంత అసహ్యకరమైన ఒక విధమైన క్రూరత్వమును ప్రవక్త ఇక్కడ నిస్సందేహముగా ఎత్తిచూపెను. న్యాయాధిపతులు ద్రవ్యమునుగాని మరి ఏ బహుమానమునుగాని తీసికొనునప్పుడు, దరిద్రులు తమ భుజములమీద ధాన్యమును వారియొద్దకు మోసికొనిపోవుటకు బలవంతము చేయబడునప్పటికంటె అది తక్కువ అసహ్యకరము. అది తమ ప్రాణమునే తమ దోపిడిగాండ్రకు అప్పగించినట్లుండెను; ఏలయనగా న్యాయాధిపతులు ధాన్యపు బరువులు తమయొద్దకు తేబడునట్లు బలవంతము చేసినప్పుడు, వారు దరిద్రుల ఆహారమును జీవనాధారమును దోచుకొనిరి గనుక, వారిని గొంతుపిసికినట్లు, లేక వారి నరములనుండి రక్తము పీల్చినట్లుండెను. ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: మీరు దరిద్రులను బాధించి, వారియొద్దనుండి ధాన్యపు బరువును తీసికొంటిరి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

కొందరు {,}ברber అను మాటను ఏర్పరచబడినది అని అనువదించుదురు, అయితే అది సరికాదు.

కాబట్టి మీరు కట్టుకొందురు, మొదలైనవి. వారు రాజమందిరములు కట్టుటకు అన్నివైపుల దోచుకొనినను, తమ్మును తమ వారసులను ధనవంతులుగా చేయుటకు గొప్ప ఆస్తులను సంపాదించినను, వారు తమ నిరీక్షణను నెరవేర్చుకొనలేరని ఆయన ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు: "ఈ స్వార్థప్రేమ మిమ్మును మోసపుచ్చును," అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; "మోసము చేయుడి, దోచుకొనుడి, కొల్లగొట్టుడి; అయితే ప్రభువు తుదకు మీ దోపిడులన్నిటిని మీయొద్దనుండి తీసివేయును: ఏలయనగా మీరు లంచగొండులై, లాభముకొరకు మీ ఆత్మలనే కాక మీ సిగ్గును కూడ అమ్ముకొనిన తరువాత, కట్టుటయందు ఎంతో శ్రమయు వ్యయమును వెచ్చించిన తరువాత, మీరు మీ రాజమందిరములలో కాపురముండరు; గొప్ప వ్యయముతోను శ్రద్ధతోను ద్రాక్షతోటలు నాటిన తరువాత, మీరు వాటి ద్రాక్షారసము త్రాగరు." యెషయాయు ఇదే రీతిగా మాటలాడుచున్నాడు, 'దోచుకొనువాడా, నీవు దోపుడుపాలగుదువు' (యెషయా 33:1)

అనుభవమును ఇదే సంగతిని బోధించుచున్నది; ఏలయనగా ప్రభువు ఈ లోకపు ఆస్తులను ఒకనియొద్దనుండి మరియొకనికి ఎట్లు మార్చుచున్నాడో మనము చూచుచున్నాము: తన మరణము తరువాత తన వారసులకు నిత్యము ధనమును సమకూర్చుచున్నట్లు కనబడువాడు, మనము చూచుచున్నట్లు, తన స్వంత ఆస్తిని అనుభవింపకయే తన జీవితమంతయు గడుపును; ఏలయనగా అత్యధిక సమృద్ధిమధ్యను వాడు ఆకలిగొనియుండును, తన్నుతానే ఆకలితో మాడ్చుకొనును సహితము. (41 ఆ క్రియ {,{בושסכם, {}בושם నుండి వచ్చినది; అయితే కెన్నికాట్ యొక్క పది వ్రాతప్రతులలోను, డి రోస్సీ యొక్క ఐదింటిలోను {}ו విడిచిపెట్టబడినది: అప్పుడు {}ש అనునది ,{}ס కు బదులుగా ఉంచబడినదని ఎంచబడును; ఆమోసు మరియొక స్థలములో, ఆమోసు 7:14లో, .{}ש కు బదులుగా {}ס ను ఉంచినట్లు. ,{}בס అను క్రియయు, దాని ద్విరుక్త రూపమైన ,{}בסס యు ఇతర స్థలములలో కనబడుచున్నవి; వాటికి కాళ్లక్రింద త్రొక్కుట లేక అణగద్రొక్కుట అని అర్థము. ఇక్కడి పదబంధము అక్షరార్థముగా "మీ త్రొక్కుట;" అయితే అట్టి రూపమును మన భాషలో తరచుగా "మీరు త్రొక్కుచున్నారు" అని వ్యక్తపరచవచ్చును. వచనమంతటి సంబంధము ఈ క్రింది అనువాదమువలన మరి బాగుగా కనబడును: — కాబట్టి, మీరు దరిద్రులను త్రొక్కుచు, వారియొద్దనుండి ధాన్యపు సుంకమును బలవంతముగా వసూలు చేయుచున్నారు గనుక, — చెక్కిన రాళ్లతో ఇండ్లు మీరు కట్టవచ్చును, అయితే వాటిలో మీరు కాపురముండరు; మనోహరమైన ద్రాక్షతోటలు మీరు నాటవచ్చును, అయితే వాటి ద్రాక్షారసము మీరు త్రాగరు. — సం.) ఇది మిక్కిలి తరచుగా జరుగుచుండును. మరియు వాని సమృద్ధి వాని వారసులకు చేరినప్పుడు, అది దుబారాచేయువారి చేతులలో పడును, వారు త్వరలోనే దానినంతటిని పాడుచేయుదురు.

మరియు కొన్నిసార్లు అంత విస్తారమైన ధనమునకు వారసులుండుటకు ప్రభువు అనుమతింపడు, అది అక్కడక్కడ చెదరగొట్టబడును, ఆ పేరే ఆరిపోవును; అట్టి గర్విష్ఠులైన ధనవంతులకు తమ పేరు గొప్ప లక్ష్యమైనను, తమ మరణము తరువాత కొన్ని వందల యుగములవరకు అది లోకములో ప్రసిద్ధిగా ఉండవలెనని వారు సాధారణముగా కోరుదురు.

కాబట్టి ప్రవక్తయొక్క ఈ వాక్యభాగమును విశేషముగా గమనింపవలెను. గొప్ప ధనమును కూర్చుకొనుటకై ఈ దోపిడిగాండ్రచేతను దుష్టులైన కొల్లగొట్టువారిచేతను అన్యాయపు లాభములు దాచిపెట్టబడెనని ఆయన మనకు చెప్పుచున్నాడు; అయితే ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, "వారు అన్ని దిక్కులనుండి ఎంత ఆతురతతో దానిని కూర్చుకొనినను, ప్రభువు వారిని దోచుకొనును, వారి సమృద్ధిని వారు అనుభవింపనియ్యడు."

ఇప్పుడు ముందుకు సాగుదము —

ఆమోసు 5:12

12. మీ అపరాధములు అనేకములనియు మీ పాపములు ఘోరమైనవనియు నేనెరుగుదును: వారు నీతిమంతులను బాధపెట్టుదురు, లంచము పుచ్చుకొందురు, గుమ్మములో దరిద్రులను వారి న్యాయమునుండి తొలగించుదురు

12. Quia cognosco magnas iniquitates vestras (vel, multas, {)}רביםet robusta scelera vestra; efÒictores justi, sublatores redemptionis, et pauperes in porta declinare faciunt (hoc est, causa cadere faciunt.)

బెదరింపు మరి అధికారయుక్తముగా ఉండునట్లు ప్రవక్త ఇక్కడ దేవునినే మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు: ఏలయనగా, ఇంతకుముందు చెప్పబడినట్లు, ప్రవక్తలు గర్విష్ఠులైన మనుష్యులచేత తృణీకరింపబడిరని మనము ఎరుగుదుము; అయితే దేవుడే ఒక విధముగా వారియెదుట ప్రత్యక్షమైనప్పుడు, ఏ భయమును వారిని పట్టకుండుట వింతయే; దేవుని నామము వారి హృదయములను తాకి వారిని తగ్గింపనియెడల, వారి అహంకారమునకు కనీసము ఏ సాకును ఉండదు.

నేను మీ దోషములను ఎరుగుదును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "అట్టి లెక్క మీచేత అప్పగింపబడదేమో గనుక, మనుష్యులకు లెక్క అప్పగించుటకు మీరు బద్ధులమని తలంచుటలేదు; అయితే నా న్యాయపీఠమునుండి మీరు ఎట్లు తప్పించుకొనగలరని తలంచుచున్నారు? ఏలయనగా నేనే మీ న్యాయాధిపతిని, ఏలుబడి నాదే: మీరు ఇప్పుడు ఎంత క్రూరముగా దరిద్రులను త్రొక్కినను, నాతో ఎంత కపటముగా వాదించినను, మీ నేరములు నాచేత తప్పక తీర్పుతీర్చబడవలెను; మీ నేరములను నేను ఎరుగుదును." మరియు ధనవంతులు, విశేషముగా బహిరంగ హోదాతో అలంకరింపబడిన అధికారులు, తమ వైభవముచేత ప్రతి దుష్టత్వమును కప్పిపెట్టిరి గనుక, వారి నీచత్వము తనకు పూర్తిగా తెలియునని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు: ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది, "మీకు ఇష్టమైనంత వాదించుడి, అయినను మీ దోషములు నాకు తగినంత స్పష్టముగా కనబడుచున్నవి; మీ సూక్ష్మమైన తప్పించుకొను మాటలవలన మీరు ఏమియు సంపాదింపరు." మరియు ఆయన వారిని కేవలము స్వల్పమైన అపరాధములనుబట్టి మాత్రమే గద్దించుటలేదు, వారు సహింపబడుటకు పూర్తిగా అతీతులని చెప్పుచున్నాడు. అత్యున్నత అధికారముగలవానిచేత ఏదైనను తప్పిదము జరిగినప్పుడు, సాధారణముగా క్షమ అనుగ్రహింపబడును; ఏలయనగా అంత గొప్పదియు బరువైనదియునైన భారమును మోయువాడు, సమస్త నిందనుండి విముక్తుడై యుండునంత యథార్థతను నిలుపుకొనుటకంటె కష్టమైనది మరేదియు లేదు: అయితే వారు స్వల్పముగా దోషులు కారనియు, వారి నేరములు సహింపబడలేనంత ఘోరమైనవియు ప్రత్యక్షమైనవియునై యుండెననియు ప్రభువు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు. కాబట్టి ప్రవక్త ఉద్దేశము ఏమైయుండెనో ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

కాబట్టి గర్విష్ఠుల కన్నులను వారి స్వకీయ ఘనత మిరుమిట్లు గొలుపునప్పుడు, వారు దేవుని హక్కును ఆయన యొద్దనుండి తీసివేయలేరని మనము తెలిసికొందము; ఏలయనగా ఆయన నేడు వారికి తీర్పు తీర్చకపోయినను, త్వరలోనే తన న్యాయపీఠమును ఎక్కును: మరియు వారు తమ అనేక నేరములను కప్పుకొను ఆ ఆడంబర ప్రదర్శనలు మాయమైపోవు నీడలు మాత్రమే అని ఆయన వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

ప్రవక్త భావము ఇదే.

అటుపిమ్మట ఆయన వారిని నీతిమంతులను బాధించువారు అని పిలుచుచున్నాడు. ఇప్పుడు తాను సంబోధించుచున్న న్యాయాధిపతుల దుర్నీతి ఘోరమైనదిగాను హేయమైనదిగాను స్పష్టముగా అనుభవములోనికి వచ్చునట్లు ఆయన ఇక్కడ కొన్ని వివరములను లెక్కించుచున్నాడు. మీరు నీతిమంతులను బాధించుచున్నారు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఇది ఒకటి: పిమ్మట మరియొకటి వచ్చుచున్నది, వారు {,}כפרcapher, అనగా ప్రాయశ్చిత్తమును, లేక విమోచన క్రయధనమును తీసికొనుచున్నారు. ప్రవక్త ఇక్కడ మునుపటి నేరముకంటె భిన్నమైన దానిని సూచింపనుద్దేశించెనని నాకు సందేహము లేదు. వ్యాఖ్యాతలు ఈ రెండు విషయములను కలిపివేసినను, అవి పూర్తిగా భిన్నమైనవని నేను తలంచుచున్నాను; ఏలయనగా ఈ కూలికి పనిచేయు న్యాయాధిపతులు, ఏదైన నరహత్యగాని ఇతర బలాత్కారముగాని జరిగినప్పుడెల్లను దుష్టులతో ఒప్పందము చేసికొనుచుండిరి; సంక్షేపముగా, ఎవడైనను ఏదైన ఘోరపాపములో చిక్కుకొనినప్పుడెల్ల, ఒక దోపుడుసొమ్ము దొరికినదని వారు గ్రహించి, దానికొరకు ఆతురతతో నోరు తెరచుకొని యుండిరి: లాభము సంపాదించుకొనుటకై ప్రతిదినము హత్యలు జరుగవలెనని వారు కోరుచుండిరి. కావున ఈ న్యాయాధిపతులు ఈ విధముగా లంచములమీద మనస్సు నిలిపియుండిరి గనుక, ప్రవక్త వారిని విమోచనధనము తీసికొనువారని నిందించుచున్నాడు. వారు నేరములను శిక్షింపవలసియుండెను; అది వారు చేయలేదు; దుష్టులను శిక్షింపకుండ విడిచిపెట్టిరి; నరహంతకులను, వ్యభిచారులను, దొంగలను, మాంత్రికులను వారు విడిచిపెట్టిరి, అయితే బహుమానములు లేకుండ కాదు; ఏలయనగా వారు విమోచన క్రయధనమును తెచ్చి, నిర్దోషులైనట్టు వెళ్లిపోయిరి.

ప్రవక్త ఇక్కడ ఏమి భావించుచున్నాడో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; ఈ నేరము ఇంత సామాన్యమైనది కాకుండిన ఎంత మేలైయుండును: అయితే నేటి దినమున అనేక న్యాయాధిపతుల క్రూరత్వము ముఖ్యముగా దీనియందే కనబడుచున్నది — వారు లాభముకొరకు నేరములను వేటాడుచున్నారు, అది ఒక విధముగా విమోచనధనముగా కనబడుచున్నది; ఏలయనగా {,}כפרcapher అను మాటకు సరియైన అర్థము ఇదే. కావున ఈ కీడు సాధారణముగా ప్రబలియున్నది గనుక, ప్రవక్త తన కాలపు చెడుతనములను గద్దించుచు, న్యాయాధిపతులు విమోచనధనము తీసికొనిరని చెప్పుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు.

అటుపిమ్మట ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, గుమ్మమునొద్ద బీదలను న్యాయమునుండి త్రోసివేయుచున్నారు. ఇది మూడవ నేరము: ధనవంతులవలె అంత పెద్ద లంచము తేలేకపోయినందున దీనులైన మనుష్యులకు వారి హక్కును వారు నిరాకరించిరని ప్రవక్త ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; అయితే ఆ బీదలు తమ వ్యాజ్యము న్యాయమైనదని నమ్ముకొని, తమకు జయము నిశ్చయమని తలంచిరి. వారి నిరీక్షణ భంగమాయెననియు, గుమ్మమునొద్ద, అనగా న్యాయసభలో, వారి హక్కు వారికి నిరాకరింపబడెననియు ప్రవక్త ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా న్యాయాధిపతులు గుమ్మములలో కూర్చుండి అక్కడ న్యాయము తీర్చుట పూర్వాచారమని మనకు తెలియును; అందుచేతనే ఆమోసు ఇక్కడ గుమ్మమును రెండుమారులు పేర్కొనుచున్నాడు: మరియు అన్యాయము పొందినవారు తమ అపకారములకు పరిహారము పొందుటకై ఆశ్రయించు ఒక విధమైన పరిశుద్ధ ఆశ్రయస్థానముగా న్యాయసభ యుండెను గనుక, ఆయన ఫిర్యాదు చేయుచున్న సంగతి మరింత అవమానకరమైనది. ఇదియే దొంగల గుహగా మారినప్పుడు, వారికి ఇక ఏమి మిగిలియుండెను? కావున ప్రవక్త ఇక్కడ సామాన్య జనులను గూర్చి మాటలాడుట లేదనియు, ముఖ్యముగా అధికారులమీదనే తన గద్దింపులను గురిపెట్టుచున్నాడనియు మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

ముందుకు సాగుదము —

ఆమోసు 5:13

13. ఇట్టి కాలము చెడ్డది గనుక ఈ కాలమున బుద్ధిమంతులు ఊరకుందురు.

13. Propterea prudens in tempore hoc silebit, quia tempus hoc malum est. 42

42 ఈ వచనము హెబ్రీనుండి అక్షరశః అనువదించినయెడల ఈ విధముగా ఉండును: — కావున, ఆ కాలమున బుద్ధిమంతుడు ఊరకుండును; ఏలయనగా అది కీడుగల కాలమైయుండును. మూలభాషలో వ్యక్తపరచబడక అధ్యాహారముగా ఉన్నప్పుడెల్ల "ఉండు" అను అస్తిత్వ క్రియను ఆ వాక్యములోని ఇతర క్రియల కాలములోనే అనువదింపవలెను అనునది దాదాపు సార్వత్రికమని, కాకపోయినను పూర్తిగా సార్వత్రికమని ఎంచదగిన ఒక నియమము. కాబట్టి ఇక్కడ "అది కీడుగల కాలమైయుండును" అని ఉండవలెను గాని "ఉన్నది" అని కాదు; ఏలయనగా ముందున్న క్రియ భవిష్యత్కాలములో ఉన్నది. మన అనువాదములో ఈ నియమము ఉపేక్షింపబడిన దృష్టాంతములు అనేకములున్నవి, కీర్తనలు 23:4లో వలె, "ఏ అపాయమునకు భయపడను: నీవు నాకు తోడైయున్నావు"; అది "నీవు నాకు తోడైయుందువు" అని ఉండవలెను. మరియు అప్పుడు దాని తరువాత వచ్చు పంక్తిని కూడ అదే విధముగా అనువదింపవలెను, ఏలయనగా ఆ క్రియ భవిష్యత్కాలములో ఉన్నది, — "నీ దుడ్డుకఱ్ఱయు నీ దండమును నన్ను ఆదరించును." — సం.

ఇక్కడ ఇశ్రాయేలు ప్రజలమీద ఒక శిక్ష ప్రకటింపబడుచున్నదని, అనగా ప్రభువు వారికి ప్రవక్తలును బోధకులును లేకుండ చేయునని కొందరు వ్యాఖ్యాతలు తలంచుచున్నారు. ప్రభువు సద్బోధ అను వెలుగును ఆర్పివేసి, మనము అంధకారములో తప్పిపోవుటకు, అవును, ఆరోగ్యకరమైన ఆలోచనలు లేనివారు చేయునట్లుగా తొట్రిల్లి నాశనమునకు తలక్రిందుగా పరుగెత్తుటకు మనలను విడిచిపెట్టుటకంటె భయపడదగినది మరేదియు లేదని మనకు నిశ్చయముగా తెలియును. అయితే భావము పూర్తిగా భిన్నమైనదని నేను తలంచుచున్నాను. మరియొక వివరణ సంభావ్యమైనదిగా ఎంచబడవచ్చును, అది ఇదే: ప్రబలియున్న నిరంకుశత్వము నిమిత్తము బుద్ధిమంతులు మాటలాడుటకు సాహసింపలేదు; ఏలయనగా అప్పుడు పరిపాలించుచున్న న్యాయాధిపతులు గద్దింపును సహింపరని ఆమోసు ముందే చెప్పియుండెను. కావున ఆ కాలము చెడ్డది గనుక, ఆ కాలమున బుద్ధిమంతులు ఊరకుండుటకు బలవంతపెట్టబడిరి; బోధించుటకు సమస్త స్వాతంత్ర్యము తీసివేయబడెను. మరియు ఈ భావము ఇంకను విస్తారముగా వ్యాపించుచున్నది; ఏలయనగా మౌనముగా నున్నవారు తమకు చేయబడిన అపకారములను సహించి, తమ మూలుగులను లోలోపలనే మింగుకొనవలసివచ్చును, ఏలయనగా ఫిర్యాదు చేయుటకు వారు సాహసింపలేదు; అంతేకాదు, బోధకులే ఆ ప్రవాహమును ఎదిరింపలేదు, ఏలయనగా అహంకారులను బలాత్కారులను ఎదిరించుటకు అది సమయము కాదని వారు చూచిరి. అయితే ఈ అభిప్రాయమును దేవుని తీర్పునకు కూడ తగినట్లుగా అన్వయింపవచ్చును, అనగా బుద్ధిమంతులు భయపెట్టబడి ఊరకుందురు: ఏలయనగా మౌనము తరచుగా భయముతో జతపడియుండును: మరియు బుద్ధిమంతుడు తన నోరు మూసికొనునప్పుడు, లేక మరియొక చోట చెప్పబడినట్లు, తన చేతిని తన నోటిమీద ఉంచుకొనునప్పుడు, అది దేవుని భయంకరమైన తీర్పు.

మొదటి వివరణ విషయమై, నేను దానిని ఇదివరకే త్రోసివేసితిని, దానికి అనుకూలముగా నిశ్చయముగా ఏమియు లేదు: అయితే రెండవదానిని ప్రవక్త యొక్క సాధారణ భావమునకు అన్వయింపవచ్చును, అనగా సమస్త స్వాతంత్ర్యము తీసివేయబడును గనుక ఆ కాలమున బుద్ధిమంతులు ఊరకుందురు. అయినను వారు చేయునట్లు దానిని ఈ విధముగా పరిమితము చేయుటకు నాకు ఇష్టము లేదు; ఏలయనగా అంత ఘోరమైన పాపములను మౌనముగా దాటిపోవుట జ్ఞానియైన మనుష్యునికి తగదు: నిరంకుశులు నూరు మరణములను బెదిరించినను, బోధించవలసిన ఆవశ్యకత ఎవరిమీద మోపబడెనో వారు ఊరకుండవలసినవారు కారు. అయితే బుద్ధిమంతులు ఏమి చేయుదురో లేక ఏమి చేయకుందురో అను దానిని గూర్చి ప్రవక్త ఇక్కడ మాటలాడుట లేదు; దానికి భిన్నముగా, వారు మాటలాడ నారంభించినప్పుడెల్లను న్యాయాధిపతుల అహంకారము సమస్త గద్దింపులను త్రోసివేయునంత గొప్పగా ఉండునని ఆయన సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి బుద్ధిమంతులు ఊరకుందురు, ఇష్టపూర్వకముగా కాదు; ఏలయనగా నేను చెప్పినట్లు, అది జ్ఞానులకు అయోగ్యమైనదై యుండును. మరియు ప్రవక్త ఇక్కడ ఘనతాసూచకముగా, విషయములను సరిగా వివేచించువారిని, చెడుతనములచేత ఈడ్వబడక యథార్థముగా నిలిచియుండువారిని, వస్తువుల సమస్త క్రమము కూలిపోవుచుండుట చూచినను, ఆకాశమును భూమియు ఒక విధముగా కలిసిపోవుట చూచినను, ఆరోగ్యకరమైన వివేచనను నిలుపుకొనువారిని బుద్ధిమంతులని పిలుచుచున్నాడు. ప్రవక్త అట్టి మనుష్యులను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు గనుక, వారు ఇష్టపూర్వకముగా ఊరకుందురని ఆయన నిశ్చయముగా భావించుట లేదు; ఏలయనగా ఈ విధముగా సత్యమును మంచి వ్యాజ్యమును అప్పగించుట వారియందు నీచమైన సోమరితనమై యుండును. అయితే ఆయన భావమేమి? ఇదే — నిరంకుశుల దుష్టత్వము బుద్ధిమంతులచేత ఒక్క మాటయైనను ప్రకటింపబడనియ్యనంత గొప్పగా ఉండును; ఎవడైనను వారి దుర్గుణములను గద్దించుటకు ముందుకు వచ్చినప్పుడు, వానిని సహింపలేదు.

కాబట్టి ఆ కాలము చెడ్డదని ఆయన చెప్పునప్పుడు, జ్ఞానులకు సమస్త స్వాతంత్ర్యము నిరాకరింపబడునంతగా అట్టి తెగువ ప్రబలునని ఆయన భావము. అప్పుడు వారు ఊరకుండుటకు బలవంతపెట్టబడుదురు, ఏలయనగా మాటలాడుటవలన వారు ఏమియు సాధింపలేరు, అంతేకాదు, వారికి మాటలాడు స్వాతంత్ర్యమే అనుమతింపబడదు: మరియు వారు తమ పదవిని నెరవేర్చుటకు ప్రయత్నించినను, నిరంకుశ బలాత్కారము వెంటనే వారిమీద మౌనమును మోపును. లోతు విషయము కూడ అట్టిదే, అతడు మూలుగుచు తన హృదయమును వేదనపరచుకొనెనని అతనిని గూర్చి చెప్పబడియున్నది, (ఆదికాండము 16:1) అనేకమారులు స్వేచ్ఛగా గద్దించిన పిమ్మట అతడు ఊరకుండుటకు బలవంతపెట్టబడెనని నాకు సందేహము లేదు; అంతేకాదు, సొదొమీయులను గద్దించుటకు అతడు చేసిన ప్రయత్నములచేత అతడు అనేక అపాయములకు తన్ను గురిచేసికొనెనని నిస్సందేహము. ఈ నిరంకుశులు సమస్త బోధకులమీద మౌనమును మోపుదురు గనుక — ఒకసారి వారిని చెరసాలలలో వేయుచు, మరియొకసారి వారిని దేశమునుండి వెళ్లగొట్టుచు, — ఒకసారి వారిమీద మరణమును ప్రకటించుచు, మరియొకసారి వారిని ఏదో ఒక శిక్షతో దండించుచు, లేక నిందలతో నింపుచు, లేక తిరస్కారమునకు తగినవారివలె వారిని ఎగతాళి చేయుచు — బుద్ధిమంతులు ఊరకుందురని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు ఆయన భావము ఇదేయని నాకు తోచుచున్నది.

ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. ఇంకను మనము గమనింపవచ్చునదేమనగా, సద్బోధకును హితకరమైన ఆలోచనలకును ఇక ఆదరణ లభింపనప్పుడును, సమస్త స్వాతంత్ర్యము కఠినముగా అణచివేయబడి, పిల్లలు సహితము గమనించునట్టియు గ్రుడ్డివారు సహితము అనుభవించునట్టియు దుర్గుణములు ఎంత విచ్చలవిడిగా ప్రబలినను వాటిని గద్దించుటకు బుద్ధిమంతులు సాహసింపనప్పుడును, మనుష్యులు దుష్టత్వపు అంత్యసీమకు చేరియున్నారు. విచ్చలవిడితనము ఈ స్థాయికి చేరినప్పుడు, పరిస్థితి బాగుపడుటకు వీలులేకుండ పోయినదనియు, మారుమనస్సునకు గాని మేలైన స్థితికి గాని నిరీక్షణ లేదనియు నిశ్చయము: మరియు ప్రవక్త భావము ఇదే.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ అనంతమైనదియు గ్రహింపశక్యముకానిదియు మాకు మరుగైనదియునైన నీ మహిమను మేము మా కన్నులతో చూడలేము గనుక, కనీసము నీ క్రియలవలననైనను నీ మహాశక్తి ఎట్టిదో మేము నేర్చుకొని, నీ బలమైన చేతిక్రింద దీనులమై, వేషధారులు చేయు అలవాటుప్రకారము నీతో ఎన్నడును ఆటలాడక, నిజముగా యథార్థమైన హృదయమును పవిత్రమైన చేతులను తెచ్చునట్లును, మా హృదయములలో నీ నామమునెడల నిజమైన భయము ప్రబలుచున్నదని మా జీవితమంతయు సాక్ష్యమిచ్చునట్లును అనుగ్రహించుము: మరియు మేము పూర్తిగా నీ సేవకు మమ్మును సమర్పించుకొనుచుండగా, అన్నివైపులనుండి మమ్మును చుట్టుముట్టియున్న ఈ సమస్త చెడుతనములకు విరోధముగా, మా యుద్ధమును ముగించి, మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తుద్వారా మాకొరకు సిద్ధపరచబడిన ఆ పరలోక విశ్రాంతిని పొందువరకు, ధైర్యముతోను అజేయమైన హృదయములతోను పోరాడునట్లు అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

యేబది తొమ్మిదవ ఉపన్యాసము

ఆమోసు 5:14

14. మీరు బ్రదుకునట్లు కీడు విడిచి మేలు వెదకుడి; ఆలాగు చేసినయెడల మీరు చెప్పుచున్న ప్రకారము సైన్యములకధిపతియు దేవుడునగు యెహోవా మీకు తోడుగా నుండును.

14. Quaerite bonum et non malum, ut vivatis; et erit hoc modo Jehova, Deus exercituum, vobiscum, quemadmodum dixistis.

ఇశ్రాయేలీయులకు మేలు కలుగకపోవుటకు వారే కారణమని ప్రవక్త మరల చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు తన ఆశీర్వాదమును వారికి అనుగ్రహించుటకు సిద్ధముగా ఉండెను; అయితే వారు ఉద్దేశపూర్వకముగా తమకు శాపమును వెదకుకొనిరి. కాబట్టి వేషధారులు ప్రతి కీడు యొక్క నిందను తమమీదనుండి తొలగించుకొని, ప్రభువు తమను అన్యాయముగా బాధించుచున్నట్టు తమ దురవస్థలను గూర్చి ఫిర్యాదు చేయుట అలవాటు గనుక, ఇశ్రాయేలీయులు తమ దుర్గుణములచేత సంపాదించుకొనినదే తప్ప వారికి ఏ కీడును సంభవింపలేదని ప్రవక్త ఇక్కడ చూపుచున్నాడు: మరియు అదే సమయమున ఆయన వారిని మారుమనస్సు పొందవలెనని హెచ్చరించుచు, వారు తుదివరకు తమ హృదయములను కఠినపరచుకొనకుండినయెడల క్షమాపణ నిరీక్షణను వారికిచ్చుచున్నాడు. కావున మేలు వెదకుడని ఆయన వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; అయితే కీడు వెదకకుడి అని చేర్చుటచేత, ఆయన మాటలు భావగర్భితమైనవి; వారు తమ దుష్టత్వములో ఎంతగా స్థిరపడియుండిరనగా దానినుండి వారిని పెకలింపలేమని ఆయన చెప్పినట్టున్నది. కావున దీని సారాంశమిదే — ఇశ్రాయేలీయులు తమయెడల దయగా వ్యవహరింపబడుటకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనలేదు గనుక, దేవుడు తమతో మిక్కిలి కఠినముగా వ్యవహరించెనని వారు ఫిర్యాదు చేయలేరు. మరియు ప్రవక్త దీనికి ఈ కారణమును చూపుచున్నాడు — వారు మేలునుండి దూరమగుట మాత్రమే కాక, ఆతురతతోను తీవ్రమైన ఆశతోను కీడును వెంబడించిరి: ఇంతలో ఆయన వారిని మారుమనస్సు పొందవలెనని హెచ్చరించుచు, వారిని మరింత ప్రోత్సహించుటకై ఒక వాగ్దానమును చేర్చుచున్నాడు.

కాబట్టి మీరు బ్రదుకునట్లు మేలు వెదకుడి, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అటుపిమ్మట ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, ఆలాగు చేసినయెడల మీరు చెప్పినట్లు దేవుడు మీకు తోడుగా నుండును. దేవుని తమకు బద్ధునిగా చేసికొన చూచిన ప్రజల దుష్టత్వము ఇక్కడ గద్దింపబడుచున్నది; ఏలయనగా వేషధారులు వాగ్దానములను దురుపయోగము చేయుట అలవాటు: వారు అహంకారముతో దేవునినే త్రోసివేయుచుండగా, ఆయన తమకు బాధ్యుడై యుండవలెనని ఇంకను కోరుదురు. ఈ విధముగా తాము అబ్రాహాము పిల్లలమనియు, ఏర్పరచబడిన ప్రజలమనియు వారు అతిశయించిరి; సున్నతి వారికి ఒక రాజకిరీటమువలె ఉండెను; సమస్త ఇతర జనములకంటె ఉన్నతులుగా ఉండవలెనని వారు కోరిరి: ఈ విధముగా వారు దేవుని నామమును దురుపయోగము చేసిరి, మరియు అదే సమయమున దేవుని వాక్యమును ఆయన ప్రవక్తలను పొగరుతో తిరస్కరించిరి. కాబట్టి దేవుడు తమ మధ్య నివసించుచున్నాడని వారు ఎల్లప్పుడు అతిశయించుచుండిరి గనుక, ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు, "మీరు మేలును, లేక మేలు చేయుటను వెదకినయెడల, అప్పుడు ఆ విధముగా దేవుడు మీకు తోడుగా నుండును;" ఏలయనగా మేలు వెదకుట అనగా మేలు చేయుటకు ప్రయత్నించుటయే తప్ప మరేమియు కాదు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్టున్నది, "మీ స్వభావమును మీ నడవడిని మార్చుకొనుడి; ఏలయనగా ఇంతవరకు మీ మధ్య దుర్నీతి ప్రబలియున్నది; మీరు బలాత్కారులును, దోచుకొనువారును, మోసగాండ్రునై యుంటిరి: ఇప్పుడు మేలు చేయ నారంభించుడి, అప్పుడు దేవుడు మీకు తోడుగా నుండును."

కాబట్టి {,}כןcan, ఆలాగు దేవుడు మీకు తోడుగా నుండును, అను అవ్యయముమీద గొప్ప నొక్కు ఉంచవలెను: ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రములో తరచుగా కనబడుదానిని ప్రవక్త వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు, "మీ మధ్య నివసించు నేను పరిశుద్ధుడను గనుక మీరును పరిశుద్ధులై యుండవలెను," (లేవీయకాండము 11:44) ఇశ్రాయేలీయులు తమ్మును తాము పరిశుద్ధపరచుకొని, పరస్పరము ఒక ఒడంబడిక కలిగియుండిననే తప్ప ఆయన వారితో నివసించుట సాధ్యము కాదని దేవుడు ఈ మాటలలో చూపుచున్నాడు. అయితే వారు పరిశుద్ధతను లక్ష్యపెట్టలేదు, అయినను దేవుడు తమకు బద్ధుడై యుండవలెనని కోరిరి. ఈ తప్పుడు నమ్మికను ప్రవక్త ఎగతాళి చేసి, దేవుడు వారి మధ్య నివసించుటకు ధర్మశాస్త్రములో ఒక నిర్ణీతమైన షరతు నియమింపబడియున్నదని చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి ఆలాగు దేవుడు మీ మధ్య నుండును; అనగా, మీరు యథార్థతకొరకును మేలు చేయుటకొరకును ప్రయాసపడుచున్నారని ఆయన చూచునప్పుడు.

మీరు చెప్పినట్లు, అను దాని భావమేమో నేను ఇదివరకే వివరించితిని; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయుల మధ్య వినబడిన ఆ బుద్ధిహీనమైన అతిశయము అబద్ధమని ఆయన రుజువు చేయుచున్నాడు: "ప్రభువు మనలను తన ప్రజలనుగా ఏర్పరచుకొని దత్తత చేసికొనలేదా? నిబంధన మందసము ఆయన సన్నిధికి నిశ్చయమైన సూచన కాదా? అట్లయినప్పుడు ఆయన మనలను ఎట్లు విడిచిపోగలడు? ఆయన తాను ప్రమాణముచేసిన విశ్వాస్యతను నిలుపుకొనకపోయినయెడల తన్ను తానే బొంకినవాడగును; ఏలయనగా లోకాంతమువరకు మనము ఆయన మందగా నుండవలెనని ఆయన మన పితరులతో నిబంధన చేసెను." కాబట్టి వారు ఈ విధముగా బుద్ధిహీనముగా అతిశయించుచు, అదే సమయమున నిబంధనను మీరువారై యుండిరి గనుక, ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు, "దేవుడు మీ మధ్య నున్నాడని మీరు మీ నోటితో అతిశయించుచున్నారు, అయితే ఆయన తన వంతుగా మీయొద్దనుండి ఏమి షరతు చేసి కోరుచున్నాడో చూడుడి. మీరు ఆయన పిలుపునకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చినయెడల, ఆయన నిశ్చయముగా తాను ప్రమాణముచేసిన విశ్వాస్యతకు తప్పిపోడు; అయితే మీరు బుద్ధిపూర్వకముగా ఆయనను విడిచిపోవుచున్నారు గనుక, ఆయన తప్పక మీకు దూరస్థుడగును." కావున ఈ మాటలలో ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. దీని తరువాత వచ్చునది —

ఆమోసు 5:15

15. కీడును ద్వేషించి మేలును ప్రేమించుచు గుమ్మములలో న్యాయము స్థిరపరచుడి; ఒకవేళ సైన్యములకధిపతియు దేవుడునగు యెహోవా యోసేపు సంతతిలో శేషించినవారియందు కనికరించును.

15. Odio habete malum et dilligite bonum; et statuite in porta judicium, si forte misereatur Jehova Deus exercituum reliquiarum Joseph.

ప్రవక్త అదే సత్యమును బోధించుచున్నాడు; మరియు ఆయన దీనిని ఉద్దేశపూర్వకముగా చేసెను; ఏలయనగా మొదటిది, స్వభావముచేత తిరుగుబాటు చేయువారును, రెండవది, దీర్ఘకాల అలవాటుచేత తమ దుర్గుణములలో కఠినపరచబడినవారునైన ఈ ప్రజలను మారుమనస్సునకు తెచ్చుటకంటె కష్టమైనది మరేదియు లేదని ఆయన చూచెను. ఏలయనగా సాతాను మనుష్యుల హృదయములలో క్రమక్రమముగా ఆధిపత్యము సంపాదించి, వారు మంచిచెడ్డలను వివేచింపలేనంతగా వారిని పూర్తిగా మందబుద్ధులనుగా చేయును.

కాబట్టి ఇశ్రాయేలు ప్రజల మధ్య ప్రబలియుండిన అంధత్వము అట్టిది: కావున ఆమోసు ఇక్కడ చేయుచున్నట్లు వారిని తరచుగా ములుకోలతో పొడుచుట అవసరమాయెను.

అందుచేత కీడును ద్వేషించి మేలును ప్రేమించుడని ఆయన వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు. మరియు మనము నిజముగా దేవుని వైపు తిరిగి మారుమనస్సు పొందగోరునప్పుడు ఈ క్రమమును పాటింపవలెను. ఆమోసు ఇక్కడ వక్రబుద్ధిగల మనుష్యులను సంబోధించుచున్నాడు, వారు తమ దుష్టత్వములో ఎంతగా మునిగియుండిరనగా వెలుగునకును చీకటికిని ఇక భేదము కనుగొనలేకపోయిరి: కాబట్టి వారు కీడును ద్వేషింపవలెనను ఈ వాక్యముతో ఆయన ఆరంభించుట నిర్హేతుకము కాదు; ఇంతవరకు వారికిని దేవునికిని మధ్య శత్రుత్వపూరితమైన విభేదము ఉండెననియు, కాబట్టి వారు ఆయన యొద్దకు తిరిగి వచ్చుటకై ఒక మార్పు అవసరమనియు ఆయన చెప్పినట్టున్నది. ఏలయనగా ఎవడైనను దేవుని సేవకు తన్ను తాను సమర్పించుకొనుటకు ఇదివరకే కోరియుండినయెడల, కీడును ద్వేషించుడను ఈ హెచ్చరిక అనవసరము: అయితే ఒకడు ఇంకను తన దుర్గుణములలో మునిగియుండినప్పుడు, అట్టి ప్రేరణ వానికి అవసరము. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ వారిని గద్దించుచున్నాడు; వారు తమ్మును తాము పొగడుకొనినను, వారు తమ దుర్గుణములకు మిక్కిలి లోబడియుండిరని ఆయన చూపుచున్నాడు.

అటుపిమ్మట ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, మేలును ప్రేమించుడి. ఉపకారబుద్ధిని అలవరచుకొనుటయు, సరియైనదానికి తమ్మును తాము అప్పగించుకొనుటయు వారికి ఒక క్రొత్త సంగతియై యుండునని ఆయన సూచించుచున్నాడు. దీని సారాంశమిదే, — ఇశ్రాయేలీయులు పూర్తిగా మారి క్రొత్త మనుష్యులగువరకు వారికి దేవునితో సమాధానము ఉండదు; ఏలయనగా వారు ఇప్పుడు మంచితనమునకు పరాయివారై, దుష్టత్వమునకును చెడుతనమునకును అప్పగించుకొనియుండిరి. అయితే ఆమోసు ఇక్కడ మారుమనస్సులో ఒక భాగమును మాత్రమే పేర్కొనుచున్నాడు: ఏలయనగా దుర్నీతి సరిగా {,}רעro [కీడు చేయుట] అని పిలువబడునట్లు, {,}טובthub నిస్సందేహముగా మేలు చేయుటను సూచించుచున్నది. ఆయన ఇక్కడ విశ్వాసమును గూర్చిగాని దేవునికి చేయు ప్రార్థనను గూర్చిగాని మాటలాడుట లేదు, మారుమనస్సును దాని ఫలములచేత వర్ణించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇతర స్థలములలో చెప్పబడినట్లు, మన విశ్వాసము ఈ విధముగా రుజువుచేయబడును; ఒకరియెడల ఒకరికి యథార్థతయు నిష్కపటమును మనయందు వర్ధిల్లునప్పుడును, మనము స్వచ్ఛందముగా ఒకరినొకరు ప్రేమించి ప్రేమ యొక్క విధులను నెరవేర్చునప్పుడును అది తన్ను తాను ప్రత్యక్షపరచుకొనును. కాబట్టి ఇక్కడ ఒక భాగమును సమస్తమునకు బదులుగా చెప్పుటచేత మారుమనస్సు వర్ణింపబడుచున్నది; అనగా, సాధారణముగా చెప్పునట్లు, భాగముచేత సమస్తము చూపబడుచున్నది.

అయితే ఇప్పుడు ప్రవక్త ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, మరియు గుమ్మములలో న్యాయము స్థిరపరచుడి. నిన్నటి ఉపన్యాసములో మనము విస్తారముగా మాటలాడిన ప్రజల స్థితిని ఆయన ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు.

దుర్నీతి అను జలప్రళయము దేశమును ఎంతగా ముంచివేసెననగా, న్యాయసభలలోనే, తీర్పులు తీర్చుటయందే, ఇక ఏ సమత్వమును ఏ న్యాయమును లేకపోయెను. కాబట్టి చెడుతనము గుమ్మములనే ఆక్రమించుకొనెను గనుక, గుమ్మములలో న్యాయము స్థిరపరచుడని ప్రవక్త వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు; ఒకవేళ, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, దేవుడు యోసేపు శేషమునందు కనికరము చూపును. ప్రజలు క్షేమముగా నిలిచియుండుట దాదాపు అసాధ్యమనియు, అంతేకాదు, అది పూర్తిగా నిరీక్షణలేనిదనియు ప్రవక్త ఇక్కడ చూపుచున్నాడు. అయితే సామాన్యమైన భ్రష్టత్వము, భయంకరమైన తుఫానువలె, మంచివారిని కూడ తనతోకూడ కొట్టుకొనిపోయెను గనుక, విశ్వాసులు సంఖ్యలో కొద్దిమందియైనను నిరుత్సాహపడక, మరల దేవుని ఆశ్రయింపవలెననియు, ఇతరులు తొలగిపోయి నాశనమునకు తలక్రిందుగా పరుగెత్తుటకు విడిచిపెట్టి, అదే సమయమున మంటలనుండి పారిపోవువారివలె తమ స్వకీయ రక్షణకొరకు ఏర్పాటు చేసికొనవలెననియు ప్రవక్త ఇక్కడ వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు.

కావున ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: ఏలయనగా నాశనమునకు అప్పగింపబడిన సమస్త సమూహము తమ రక్షణను గూర్చిన సమస్త చింతను విడిచిపెట్టినప్పుడు, కొద్దిమంది మిగిలియుండిరి, అయినను వారు, చెప్పబడినట్లు, ఒక తుఫాను తమ్మును కొట్టుకొనిపోయినట్టు, తమ్మును తాము ఈడ్వబడనిచ్చిరి. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ ఇంకను జీవించియున్న అట్టి మంచి మనుష్యులకు ఆదరణనిచ్చి, ప్రజలు మునిగిపోవుచుండినను, వారు నిరాశచెందుటకు కారణము లేదని చూపుచున్నాడు, ఏలయనగా ప్రభువు ఇంకను వారియెడల కటాక్షము చూపుదునని వాగ్దానము చేసెను.

ఈ బోధ నేర్పునదేమనగా, — వేయిమంది ఏమి చేయుదురో దానిని పదిమంది లక్ష్యపెట్టకూడదు; సమూహముతోకూడ తమ్మును తాము అప్పగించుకొనుటకంటె దేవుడు మాటలాడుటను వారు వినవలెను; మనుష్యులు గ్రుడ్డిగాను ఉద్రేకముతోను తమ స్వకీయ నాశనమునకు తలక్రిందుగా పరుగెత్తుట చూచునప్పుడు, వారిని వెంబడింపక, దేవుని ఆలకించి, ఆయన అందించిన రక్షణను త్రోసివేయకూడదు. కాబట్టి వారి స్వల్పసంఖ్య వారిని ఎంత నిరుత్సాహపరచినను, దేవుని వాగ్దానములను తమయొద్దనుండి బలవంతముగా తీసివేయబడుటకుగాని లాగివేయబడుటకుగాని వారు ఒప్పుకొనక, వాటిని సంపూర్ణముగా హత్తుకొనవలెను.

ఒకవేళ, అను మాట సందేహసూచకము కాదు, మరియొక చోట చెప్పబడినట్లు, (యోవేలు 2:1) దానికి భిన్నముగా ప్రవక్త, అవసరమైనట్లు, విశ్వాసుల ఉత్సాహమును వృద్ధిచేయుటకై వారిని తీవ్రముగా ప్రేరేపింపనుద్దేశించెను. కాబట్టి {,}פן pen, ఒకవేళ ఏమో, లేక {,}אוליauli, ఒకవేళ, అను మాటలు ఉంచబడినప్పుడెల్ల, మనుష్యుల మనస్సులు నిరుత్సాహపడునట్లుగాని సందేహముతో దేవుని యొద్దకు వచ్చునట్లుగాని వాటిని సందిగ్ధములోను కలవరములోను విడిచిపెట్టుటకు అవి ఉద్దేశింపబడలేదనియు, వారిని రేపుటకును వారి కోరిక యొక్క తీవ్రతను వృద్ధిచేయుటకును వాటిద్వారా ఒక కష్టము సూచింపబడుచున్నదనియు మనము తెలిసికొందము: మరియు మిశ్రమమైన స్థితిలో ఇది అవసరము, ఏలయనగా మన శరీరము యొక్క సోమరితనము ఎంత గొప్పదో మనము చూచుచున్నాము. దేవుని యొద్దకు తిరిగి రాగోరువారు సహితము తమకు తగిన ఆసక్తితో త్వరపడక, మెల్లగా ప్రాకుచు, కష్టముమీద తమ్మును తాము ఈడ్చుకొనిపోవుదురు; మరియు అనేక ఆటంకములు వారికి ఎదురైనప్పుడు, లేనియెడల పూర్ణ ధైర్యముతో నుండువారు ప్రతి అడుగునందు దాదాపు నిరాశచెందుదురు. కాబట్టి ఇట్టి ములుకోలలను ఉపయోగించుట అవసరము, "జాగ్రత్తపడుడి; ఏలయనగా ఎవడైనను అన్నివైపుల అగ్నిచేత చుట్టుముట్టబడినప్పుడు, వాడు ఎక్కువసేపు ఆలస్యము చేయడు, ఏ హానియు ఏ అసౌకర్యమును లేకుండ ఎట్లు తప్పించుకొనవలెనో తనలో తాను ఆలోచింపడు; ఆలస్యముచేతగాని మందగమనముచేతగాని తప్పించుకొను మార్గమును పోగొట్టుకొనుటకంటె అపాయమునకు సాహసించును. అట్లే దుర్నీతి అన్నివైపుల మిమ్మును చుట్టుముట్టియున్నదని మీరు చూచుచున్నారు; కావున మీలో ప్రతివాడును త్వరగా పారిపోవుట తప్ప చేయవలసినదేమి?"

ఒకవేళ ఆయన కనికరము చూపును, అని చెప్పుటలో ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. దీని సారాంశమిదే, — ఇంతవరకు దుష్టత్వమునకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనినవారు పూర్తిగా క్రొత్త మనుష్యులగుటకై గొప్ప మార్పు అవసరమాయెను, — మరియు అటుపిమ్మట, సమస్త సమూహము తమతో కలియువరకు ఆ కొద్దిమంది కనిపెట్టి యుండకూడదు; ఏలయనగా ప్రజలు తప్పిపోవుటకు నిశ్చయించుకొనినను, దేవుడు ఆ కొద్దిమందిని తన యొద్దకు తిరిగి పిలుచుచు, మంటలనుండి వలె తప్పించుకొనుడని ఆజ్ఞాపించుచుండగా, వారు ఆయనను ఆలకింపవలసియుండెను, — మరియు మూడవది, ఇంకను స్వస్థపడగలవారు దేవుని యొద్దకు ఆలస్యముగా రాక, గొప్ప ప్రయాసలేకుండ తమ్మును తాము విడిపించుకొనలేరు గనుక, ఆటంకములకు విరోధముగా పోరాడి త్వరగా ఆయన యొద్దకు పరుగెత్తునట్లు, ఇక్కడ ఒక కష్టము చెప్పబడుచున్నది; కాబట్టి వారు దేవుని యొద్దకు మెల్లగా కాక, సమస్త కష్టములను జయించి, దానికి భిన్నముగా ఆయన యొద్దకు పారిపోవలసియుండిరి. దీని తరువాత వచ్చునది —

ఆమోసు 5:16

16. కాబట్టి ప్రభువును సైన్యములకధిపతియు దేవుడునగు యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా — రాజవీధులన్నిటిలో రోదనము వినబడును; అయ్యో, అయ్యో, అని రాజమార్గములన్నిటిలో చెప్పుకొందురు; వ్యవసాయకులను దుఃఖించుటకై పిలుతురు; దుఃఖగీతములు పాడ నేర్చినవారిని ఏడ్చుటకై పిలుతురు.

16. Quapropter dicit Jehova Deus exercituum, Dominus, In omnibus compitis lamentum, et in omnibus viis dicent, Vae, vae; et vocabunt agricolam ad luctum, et lamentum erit super omnes peritos luctus.

ఇక్కడ ఉంచబడిన నిర్ణయసూచక అవ్యయము ఇదివరకే చెప్పబడినదానిని స్థిరపరచుచున్నది, — ఇశ్రాయేలీయులు అత్యంత దుర్దశలో ఉండినను, వ్యర్థముగా తమ్మును తాము పొగడుకొనిరి. మరియు వారు వక్రబుద్ధిగల వేషధారులై యుండిరి గనుక వారి తప్పించుకొను మాటలకు అంతముండదని ప్రవక్త ఎరిగియుండెను గనుక, దేవుడు ఇప్పుడు వారిని గూర్చిన తన సంకల్పమును ప్రకటించెననియు, వారు ఇది అది అని ఎంత అభ్యంతరము చెప్పినను, దేవుని తీర్పు ఇక ఆలస్యముచేత వాయిదా వేయబడదనియు, ఏలయనగా వారి దుర్నీతి చాలినంతకంటె ఎక్కువగా రుజువాయెననియు చెప్పుటచేత ఆయన వారి సమస్త కుయుక్తులను కొట్టివేయుచున్నాడు.

కాబట్టి సైన్యములకధిపతియు దేవుడునగు యెహోవా, ప్రభువు, సెలవిచ్చుచున్నాడు, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. దేవుని సర్వోన్నత శక్తిని తెలియజేయుటకై ఆయన దేవుని గుణలక్షణములను మరల చెప్పుచున్నాడు; దేవునితో కుతర్కవాదుల పాత్రను వహించుటవలన ఇశ్రాయేలీయులకు ఏ లాభమును లేదని ఆయన చెప్పినట్టున్నది; ఏలయనగా ఆయన సర్వోన్నత న్యాయాధిపతి, ఆయనకు విరోధముగా అప్పీలు లేదు, ఆయన తీర్పు రద్దుచేయబడదు. కావున ఇశ్రాయేలీయులు దేవునికి విరోధముగా అరచుచుండగా వారిని మోసపుచ్చిన ఆ మొండితనమే ఇక్కడ అణచివేయబడుచున్నదని మనము చూచుచున్నాము. కాబట్టి యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు; తాము స్వభావమందు భ్రష్టులును, నడవడియందు చెడిపోయినవారును, పూర్తిగా దుష్టత్వమునకు అప్పగించుకొనినవారును, తమయందు రవంతయైనను మంచితనము లేనివారునై యున్నారని వారు గ్రహించునట్లు ఇది చెప్పబడెను.

కాబట్టి దేవుడు ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు, జనులు కూడు వీధులన్నిటిలో రోదనముండును, మరియు రాజమార్గములన్నిటిలో అయ్యో! అయ్యో! అని చెప్పుకొందురు. ప్రవక్త ఇక్కడ వారితో వాదించుట లేదు, వారి దుర్గుణములను ఖండించుట లేదు, శిక్షను గూర్చి మాత్రమే మాటలాడుచున్నాడు; వ్యాజ్యము నిర్ణయింపబడెననియు, నేరము మోపువాని అవసరము లేదనియు ఆయన చెప్పినట్టున్నది; ఏలయనగా దేవుడు వారితో ఇదివరకే చాలినంతకంటె ఎక్కువగా వాదించెను గనుక, ఆయన వారిమీద తన ప్రతిదండనను నెరవేర్చుట తప్ప ఇక ఏమియు మిగిలియుండలేదు. మరియు ఈ బోధనా విధానము ప్రవక్తలలో తరచుగా కనబడుచున్నది; ప్రభువు మనలను దోషులుగా ఎంచునప్పుడు, మన తప్పించుకొను మాటలవలన మనము ఏదైనను సాధింపగలమని మనము తలంచకుండునట్లు దీనిని గమనింపవలెను. కాబట్టి లోబడనివారందరికొరకును మొండివారందరికొరకును సిద్ధపరచబడియున్న శిక్షకు మనము భయపడుదము. రాజమార్గములన్నిటిలో అయ్యో! అయ్యో! అని వారు చెప్పుకొందురు, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. వారు ఇప్పుడు వదరుచు, తమ వాచాలతచేత జయింపగలమని తలంచుచున్నారు: వారు దేవునికి విరోధముగా సణుగునప్పుడు, ఈ విధముగా ఆలస్యము సంపాదింపబడునని, ఆయన శిక్ష విధించుటకు సాహసింపడని వారు తలంచుచున్నారు; అయినను దేవుడు తన తీర్పుతో ముందుకు సాగుచున్నాడు; వారు అయ్యో! అయ్యో! అని కేకలు వేయుదురు; అప్పుడు కుయుక్తులు కల్పించుటకు సమయముండదు, వారు పూర్తిగా రోదనములోనే మునిగియుందురు.

వారు వ్యవసాయకుని దుఃఖించుటకు పిలుతురు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. కొందరు {,}אכרacar అను పదము {,}נכרnucar అను దానినుండి వచ్చినదని తలంచుచున్నారు; దానికి తన్ను తాను పరదేశిగా ఎంచుకొనుట, లేక పరదేశిగా చేసికొనుట అని అర్థము; ప్రవక్త వెంటనే రోదనము చేయుటలో నేర్పరులైనవారిని పేర్కొనుచున్నాడను ఈ ఒక్క కారణముచేతనే వారు దానిని అట్లు ఎంచుటకు ప్రేరేపింపబడుచున్నారు. అయితే ఈ పదము యొక్క అర్థమును గూర్చి హెబ్రీయులందరును ఏకీభవించుచున్నారు గనుక, ఆధారము లేకుండ ఏ మార్పును చేయుటకు నాకు మనస్సు లేదు; మరియు అది ప్రవక్త చెప్పుచున్న దానితో చక్కగా పొందికగా ఉన్నది. అదే సమయమున, వాక్యక్రమము తారుమారైనదని తలంచు ఆ హెబ్రీ వ్యాఖ్యాతలు పొరబడుచున్నారు; వారి తలంపు ప్రకారము ఇది, "రోదనమందు నేర్పరులైనవారు వ్యవసాయకులను దుఃఖించుటకు పిలుతురు" అని ఉండవలసియుండెను. (43 హెండర్సన్ ఈ రెండు పంక్తులకు మరింత మెరుగైన అనువాదము ఇచ్చుచున్నాడు, — విశాల స్థలములన్నిటిలో రోదనము కలుగును, వీధులన్నిటిలో, అయ్యో! అయ్యో! అని చెప్పుదురు. {,{רחבות అనునవి ,{}רחב అనగా విశాలపరచబడుట, వెడల్పుగా లేక విశాలముగా చేయబడుట అను దానినుండి వచ్చి, విశాలమైన స్థలములు లేక విశాలమైన వీధులు అని అర్థమిచ్చును: మరియు ,{}חוצות అనునవి ,{}חצה అనగా విభజించుట అను దానినుండి వచ్చి, పట్టణము విభజింపబడు సామాన్యమైన వీధులను సూచించును. ,{}הו{, }הו అను ఆశ్చర్యార్థకములను కాల్విన్ Vae! Vae! అని అనువదించుచున్నాడు. ధ్వనిలో మూలమునకు అతి సమీపముగా వచ్చునవి లాటిను భాషలో Eheu, మన భాషలో Woe (అయ్యో). — సం.)

అయితే అందరును కలిసి దుఃఖమునకు నడిపింపబడవలెనని ప్రవక్త భావమనుటలో నాకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా విధము వేరైనను, అతడు మొదట వ్యవసాయకులకు దుఃఖమును నియమించుచున్నాడు, తరువాత అది రోదనము చేయుట అలవాటైన వారందరికిని సామాన్యమగునని చూపించుచున్నాడు.

కావున ప్రవక్త చెప్పుచున్న దానిని మనము ఆలోచింతము: రోదనమందు నేర్పరులైనవారందరికిని విలాపము. తూర్పు దేశపు జనములు దుఃఖమును నటించుటలో తమ్మును తాము అభ్యసించుకొనిరని మనము ఎరుగుదుము, నేటివరకును వారు అట్లే చేయుచున్నారు. వారు నానావిధములైన అంగవిక్షేపములను అభ్యసించిరని మనము నిజముగా కనుగొనుచున్నాము; దుఃఖము ఎంత భారమైనదైనను, కనీసము మనలో ఎక్కువ మితము కనబడుచున్నది. మరియు ఈ ఆచారము పూర్వకాలమందు యూరోపునకును వచ్చెను; ఏలయనగా రోమాలో దుఃఖించుటకు కూలికి కుదుర్చుకొనబడిన స్త్రీలు ఉండిరని మనము ఎరుగుదుము; మరియు ప్రతిచోటను విలపించువారు ఉండిరని మనము ఎరుగుదుము. కావున వారు కూలికొరకు దుఃఖించిరి. ఈ దుష్టమైన ఆచారమును ప్రవక్త ప్రస్తావించుచున్నాడు; అయితే ఇది సరిగా జరిగెనా లేక మూర్ఖముగా జరిగెనా అను విషయము ఇక్కడ చర్చింపబడుటలేదు; ఏలయనగా ప్రవక్త ఇక్కడ కేవలము ఒక సామాన్యమైన ఆచారమును సూచించుచున్నాడు; 'రోదనమందు నేర్పరులైనవారందరికిని విలాపములు కలుగును,' అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, ఏడ్చుటయందు తమ శ్రమను వినియోగించుట అలవాటైనవారందరును ఇప్పుడు పూర్తిగా పనిలో నిమగ్నులైయుందురు. క్రమములో చివరిదైనను ఇదియే మొదటిది; కనీసము ఇది మిగిలిన రెండు వాక్యభాగముల మధ్యనున్నది. ఇప్పుడు మిగిలిన రెండును వచ్చుచున్నవి, అవేవనగా, — వ్యవసాయకులే దుఃఖమునకు నడిపింపబడుదురు, — తరువాత రాజమార్గములన్నిటిలో విలాపము కలుగును. అయితే రోదనమందు నేర్పరులైనవారందరును విలాపములో నిమగ్నులైయుందురని ప్రవక్త ఎందుకు చెప్పుచున్నాడు? సామాన్యమైన విపత్తు వారిని ఆ విధముగా బలవంతపెట్టును గనుక. ఈ దుఃఖము నటన కాదనియు, నాశనము పట్టణములయందును పొలములయందును వ్యాపించును గనుక ఎవడును మినహాయింపబడడనియు అతడు ఇంకను చేర్చుచున్నాడు. వ్యవసాయకులు అట్టి ఆచారములకు ఎంత అలవాటుపడనివారైనను, వారు సహితము ప్రలాపించి ఈ క్రొత్త విద్యను నేర్చుకొందురని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. ఈ మాటల భావమేమో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: అయితే తరువాతి వచనమును వీటితో కలుపవలెను —

ఆమోసు 5:17

17. ద్రాక్షతోటలన్నిటిలోను రోదనము కలుగును; ఏలయనగా నేను నీ మధ్యను సంచరించెదనని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు.

17. Et in omnibus vineis lamentum, quia transibo in medio tui, inquit Jehova.

దేశమంతయు రోదనముతోను దుఃఖముతోను ఎందుకు నిండియుండునో దానికి ఇప్పుడు ఒక కారణము చేర్చబడుచున్నది; ఏలయనగా ప్రభువు దేశమంతటను సంచరించును. దేవుడు తన సొంత దేశమును దర్శించుటకంటె ఎక్కువగా కోరదగినది నిశ్చయముగా మరేదియు లేదు; అయితే తాను శత్రువువలె దానిగుండ సంచరించెదనని ఆయన ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు. శత్రువు ఒక దేశమంతటను పరుగెత్తి తాను వచ్చిన ప్రతిచోటను నాశనమును వ్యాపింపజేయునట్లే, ప్రవక్త ఇప్పుడు బెదరించుచున్న ఆ సంచారము ఉండును. "మీ మధ్య నివసించుచున్నాడని మీరు అతిశయించుచున్న ఆ దేవుడే బయలువెడలి, శత్రువు నాశనమును నలుదిక్కుల వ్యాపింపజేయునట్లు, దేశమంతటిని పాడుచేసి నాశనము చేయును."

అయితే నిర్గమకాండము 11 లో మోషే వర్ణించిన దేవుని సంచారమును ప్రవక్త సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. అప్పుడు ప్రభువు ఐగుప్తు మధ్యనుండి సంచరించెను; అనగా, ఆయన ఉగ్రత దేశమంతటను వ్యాపించెను; ఏ మూలయు సురక్షితముగా గాని నెమ్మదిగా గాని లేకుండెను, ఏలయనగా దేవుని ప్రతీకారము దానిలోని ప్రతి భాగమునందును చొచ్చుకొనిపోయెను. అట్లే ఇప్పుడును ఇశ్రాయేలు దేశము ఐగుప్తు దేశమువలె ఉండునని ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా అప్పుడు అబ్రాహాము సంతతియెడల తన ప్రేమను కనుపరచిన ప్రభువు, ఇప్పుడు అందుకు విరుద్ధముగా, వారి మధ్యనుండి సంచరించుచు, తన్ను తాను వారికి శత్రువుగా కనుపరచుకొనును. మరియు ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని నామమును సాకుగా వాడుకొనుచుండగా వారిని గ్రుడ్డివారిగా చేసిన ఆ వ్యర్థమైన నమ్మికను ప్రవక్త మరల పరోక్షముగా అపహసించుచున్నాడు; ఇది తరువాత వచ్చుదానినుండి మరింత స్పష్టముగా కనబడును, ఏలయనగా అతడిట్లు చెప్పుచున్నాడు —

ఆమోసు 5:18

18. యెహోవా దినము రావలెనని కోరువారలారా, మీకు శ్రమ; యెహోవా దినము వచ్చుటవలన మీకు ప్రయోజనమేమి? అది వెలుగైయుండదు, అంధకారముగానే యుండును.

18. Vae desiderantibus diem Jehovae! Ad quid hoc vobis? Dies Jehovae ipse tenebrae et non lux.

దేవుడు దేశముగుండ సంచరించుటను గూర్చి తాను క్లుప్తముగాను అస్పష్టముగాను ప్రస్తావించిన దానిని ప్రవక్త ఇక్కడ మరింత విపులముగా వివరించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు తాము దేవుని సంరక్షణ క్రింద ఉన్నట్లుగా ఆయన నామమును తమకు డాలుగా నిలుపుకొనుటలోను, దేవుడు తాము తన శ్రద్ధకు పాత్రులగుదురని వాగ్దానము చేసెను గనుక అనేక కీడులచేత అణచివేయబడినను ఇంకను నిరీక్షణను కలిగియుండుటలోను వింతగా ప్రవర్తించిరని అతడు చూపించుచున్నాడు: ఇది మిక్కిలి వ్యర్థమైన సాకు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. "యెహోవా దినమును కోరువారికి శ్రమ!" అని చెప్పుటద్వారా అతడు వారి అహంకారమును మరింత తీక్ష్ణముగా గద్దించుచున్నాడు. ఇది మొదటి చూపులోనే మిక్కిలి కఠినముగా కనబడుచున్నది; అయితే దేవునిమీద క్రూరులగుటకు కారణమైన ఆ నిర్భయత్వమును ఎవరినుండి విదిలించుట కష్టసాధ్యమో ఆ వేషధారులయెడల ప్రవక్త అత్యధికమైన ఆగ్రహముతో మండుచున్నాడని మనము ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు. మరియు బహిరంగముగా భక్తిహీనులును దుష్టులునైనవారికంటె వేషధారులతో పరిశుద్ధాత్మ ప్రతిచోటను ఎంతో ఎక్కువ కఠినముగా వ్యవహరించుట మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా దేవుని తిరస్కరించువారు ఎంత మూఢులైనను, తమ దుర్గుణములను సమర్థించుకొనరు; అయితే వేషధారులు ఎల్లప్పుడును దేవునిని వివాదములోనికి లాగుటకు ప్రయత్నింతురు, తమ అవమానకరమైన దుష్టత్వమును కప్పుకొనుటకు వారికి ముసుగులు కలవు: కావున ప్రవక్త ఇక్కడ చేయుచున్నట్లుగా, వారిని తీక్ష్ణతతోను కాఠిన్యముతోను వ్యవహరించుట అవసరమాయెను.

యెహోవా దినమును కోరువారికి శ్రమ! అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. కొందరు యెహోవా యొక్క ఈ దినమును మరణదినముగా వివరించి, ప్రవక్త భావమును వక్రీకరించుచున్నారు; ఏలయనగా ఆత్మనాశనమును కోరువారును, తమమీద తామే బలాత్కారముగా చేతులు వేసికొనువారునైన నిరాశాపరులను గూర్చి ప్రవక్త ఇక్కడ మాటలాడుచున్నాడని వారు తలంచుచున్నారు. కావున యెహోవా దినమును కోరువారికి, అనగా తమకు మరే ఉపాయమును కనబడనందున ఉరికి గాని విషమునకు గాని శరణుజొచ్చువారికి శ్రమ.

అయితే నేను ఇదివరకే మీకు జ్ఞాపకము చేసినట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ అందుకు విరుద్ధముగా వేషధారులను మేల్కొలుపుచున్నాడు. ఆమోసు ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన తిరస్కారమే ఇక్కడ గద్దింపబడుచున్నదని మరికొందరు తలంచుచున్నారు; ఇది కొంతవరకు సత్యమే; అయితే వారు ప్రవక్త ఉద్దేశమును తగినంతగా అనుసరించుటలేదు; ఏలయనగా ఈ స్థలములోని విశేషమును వారు గమనించుటలేదు, — అదేమనగా, తాము దేవుని ప్రజలనియు, దేవుడు తమకు బద్ధుడైయున్నాడనియు దీనిని సత్యముగా అబద్ధముగా భావించుకొని వేషధారులు తమ్మును తాము ముఖస్తుతి చేసికొనిరి. కావున ఇశ్రాయేలీయులు నూరుసార్లు ద్రోహులైనను, వారు ఇంకను తమ సున్నతిని గూర్చి గర్వముగా అతిశయించుచునే యుండిరి; మరియు ధర్మశాస్త్రమును, బలులును, వారి ఆచారములన్నియు వారికి ధ్వజములవలె ఉండెను, — "ఓ! మేము పరిశుద్ధ జనము, దేవుని స్వాస్థ్యము; మేము అబ్రాహాము సంతానము, యెహోవాచేత విమోచింపబడినవారము; మేము యాజకరూపకమైన రాజ్యము." ఈ సంగతులు అందరి నోటను సిద్ధముగా ఉండెను గనుక, "యెహోవా దినమును కోరువారికి శ్రమ!" అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. మరియు నిజముగా, ప్రభువు వారి పాపములనిమిత్తము వారిని శిక్షింప మొదలుపెట్టినప్పుడు వారింకను ఇట్లనిరి: "ప్రభువు బహుశా మన స్థిరత్వమును పరీక్షింపదలచుచున్నాడు: అయితే ఆయన మనలను ఎట్లు నాశనము చేయగలడు? అప్పుడు ఆయన అసత్యవంతుడగును గదా; ఆయన నిబంధన నిరర్థకము చేయబడజాలదు: కావున మనము రక్షింపబడుదుమనియు, ఆయన శీఘ్రముగా మనతో సమాధానపడుననియు నిశ్చయమే." దేవుడు తమయెడల కటాక్షము చూపునని వారు నిజముగా ఎదురుచూడలేదు; అయితే అనేక కీడులచేత ముంచివేయబడినవారై, అట్టి ఔషధముచేత తమ దుఃఖములను ఉపశమింపజేసికొనుటకు వారు ప్రయత్నించిరి.

కావున ఇశ్రాయేలీయులు అంత మొండిగా తమ్మును తాము ముఖస్తుతి చేసికొనుచు, అంత మూర్ఖముగాను దుష్టముగాను దేవుని నామమును తమదిగా చెప్పుకొనుట ప్రవక్త చూచినప్పుడు, యెహోవా దినమును కోరువారికి శ్రమ! అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అది మీకు ఏమగును? అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. యెహోవా దినము వెలుగుగా కాదు, అంధకారముగా ఉండును; అతడిట్లు చెప్పినట్లున్నది: "దేవుడు మీకు శత్రువు, ఆయన మీకు ఎంత సమీపముగా వచ్చునో మీరు అంత ఘోరముగా బాధింపబడవలెను: ఆయన మీకు నాశనమును తప్ప మరేమియు తేడు, ఏలయనగా మిమ్మును నశింపజేయుటకు ఆయన ఆయుధములు ధరించి వచ్చును. కావున మీరు ఏర్పరచబడిన ప్రజలనియు, యాజకరూపకమైన రాజ్యమనియు అతిశయించుటకు మీకు కారణమేమియు లేదు, ఏలయనగా మీరు దేవుని కటాక్షమునుండి తొలగిపోయితిరి; ఇది మీ సొంత దుష్ప్రవర్తనకే ఆరోపింపబడవలెను. కావున దేవుడు మీ నాశనమునకై ఆయుధములు ధరించియున్నాడు; ఆయన ఎప్పుడు ప్రత్యక్షమైనను, అదే సమయమున ఆయన మిమ్మును క్రూరత్వముతోను బలాత్కారముతోను తరుమును; మరియు దేవుడు ఇట్లు ఆయుధములు ధరించి మీయొద్దకు వచ్చుట మీ నాశనమునకే అగును. కావున ప్రభువు ఎప్పుడు వచ్చినను, మీ కీడులు తప్పక అధికమగును. కావున యెహోవా దినము వెలుగుగా కాదు, అంధకారముగా ఉండును." తరువాత అతడు ఈ సత్యమును స్థిరపరచుచున్నాడు —

ఆమోసు 5:19

19. ఒకడు సింహము నొద్దనుండి తప్పించుకొనగా ఎలుగుబంటి యెదురైనట్టును, ఒకడు ఇంటిలోనికి పోయి గోడమీద చెయ్యి ఆనించగా పాము వానిని కరిచినట్టును ఉండును.

19. Quemadmodum si quis fugiat coram leone, et occurrat ei ursus; et veniat domum suam, et nitatur manu sua super parietem, et eum mordeat coluber.

20. యెహోవా దినము వెలుగైయుండక అంధకారముగా ఉండును గదా? ప్రకాశము ఏమాత్రము లేక కారుచీకటిగా ఉండును గదా?

20. Annon tenebrae dies Jehovae et non lux? et caligo et non splendor ei?

ప్రవక్త ఇంతకుముందు చెప్పినది ఇక్కడ మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచబడుచున్నది, — అదేమనగా వేషధారులకు ఏ నిరీక్షణయు ఉండజాలదు, సంభవింపగల నానావిధములైన మార్పులు వారికి ఏ ఉపశమనమును తేవు. వేషధారులు చుట్టుదారులలో తిరుగులాడుచు, కాలపరిస్థితి మారినప్పుడు తమకు మేలైన సంగతులను నిజముగా వాగ్దానము చేసికొందురు: మరియు సాతాను వెలుగుదూతవలె తన్ను తాను మార్చుకొనునట్లే, వేషధారులు దేవుని నిజమైన సేవకులను అనుకరింతురు. అయితే అది కపటమైన అనుకరణ; ఏలయనగా ఇవి కేవలము వాడిపోవు పుష్పములు, వాటివెంట ఏ ఫలమును రాదు; మరియు అదిగాక, అవి జీవముగల వేరునుండి పుట్టవు. దేవుని పిల్లలు ఎప్పుడైనను ప్రతికూల సంఘటనలచేత అణచివేయబడినప్పుడు, మేఘములు శీఘ్రముగా గతించిపోవునను ఈ ఆదరణతో వారు తమ విశ్వాసమును నిలుపుకొని ఓపికతో పోషించుకొందురు: అట్లే ప్రభువు వారిని తాత్కాలిక శిక్షతో దండించినప్పుడు, ఆయన త్వరలోనే వారితో మరల కటాక్షములోనికి వచ్చును. వేషధారులు అదే బాహ్యరూపమును కనుపరతురు; అయితే వారు విశ్వాసులకు బహుగా భిన్నులైయున్నారు: ఏలయనగా విశ్వాసులు తమకు సఫలమైన అంతమును వాగ్దానము చేసికొనునప్పుడు, అదే సమయమున వారు తమ సొంత కీడులను గూర్చిన గ్రహింపుచేత తాకబడి, దేవునితో తమ్మును తాము సమాధానపరచుకొనుటకు ప్రయత్నింతురు; అయితే వేషధారులు తమ దుర్గుణములలో మునిగియుండి, ధైర్యముగా దేవుని తిరస్కరింతురు; అదే సమయమున వారు అటునిటు చూచుచుందురు, ఏదైనను మార్పు సంభవించినప్పుడు తాము సమస్త కీడులనుండి విడుదల పొందితిమని తలంచుదురు. కావున వారు వ్యర్థమైన ఆదరణచేత తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిరి గనుక, ప్రవక్త ఇప్పుడిట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఒక విపత్తు గతించిపోయినప్పుడు మీకు మేలుగా ఉండునని తలంచుటకు మీకు కారణము లేదు; ఏలయనగా ఒకడు సింహమునొద్దనుండి పారిపోయి ఎలుగుబంటిని ఎదుర్కొనినప్పుడును, ఒకడు ఎలుగుబంటినుండి తప్పించుకొని తన సొంత ఇంటికి వెళ్లగా అక్కడ ఒక పాము వానిని కనుగొనినప్పుడును జరుగునదే మీకును జరుగును: అతడు తన చేతితో గోడమీద ఆనుకొనుచుండగా, ఒక పాము వానిని కరచును. ఈ ప్రకారము ప్రభువు మిమ్మును శిక్షించుటకు నానావిధములైన అనేక మార్గములను సిద్ధముగా ఉంచుకొనియున్నాడు. కావున మీరు ఒక యుద్ధమును సహించిన తరువాత, ఒక శత్రువు వెళ్లిపోయినప్పుడు, యుద్ధము వెంటనే క్రొత్తగా ఆరంభమగును, అదియు మరియొక శత్రువుచేత: ఒక పరదేశ బలము ఇశ్రాయేలు రాజ్యమంతటను విజృంభించనప్పుడు, ప్రభువు కరవుచేత గాని, లేమిచేత గాని, తెగులుచేత గాని మిమ్మును నశింపజేయును." ప్రవక్త సందర్భము ఎంత చక్కగా పొందికగా ఉన్నదో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

"యెహోవా దినమునుండి ఏ వెలుగునైనను నిరీక్షించుటకు మీకు కారణము లేదు," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

ఎందుకు? "ఏలయనగా యెహోవా ఆయుధములు ధరించియే తప్ప రాడు; మీరు ఆయనయెడల శత్రుభావముతో ప్రవర్తించుచున్నారు గనుక, ఆయన తప్పక ప్రతీకారము చేయవలెను. కావున మీమీద పిడుగులు కురిపించుటకే తప్ప, ఆయన తనతోకూడ ఏ వెలుగును తేడు: ఆయన ప్రత్యక్షత భయంకరముగా, అంధకారముగాను కారుచీకటిగాను ఉండును; మరియు ఆయన ఒక విధముగా మిమ్మును తరుముట మానినప్పుడు, మరియొక విధముగా మిమ్మును ఎదుర్కొనును; పరదేశ శత్రువులు మిమ్మును విడిచిపెట్టినప్పుడు, మనుష్యుల సాధనము లేకుండనే మీ సొంత దేశములో మిమ్మును నశింపజేయుటకు దేవుడు ఉపాయములను కనుగొనును; ఏలయనగా దేశము యొక్క నిస్సారత్వము ఎట్టిదో, తెగులు ఎట్టిదో మీరు ఇదివరకే అనుభవించితిరి: కావున అట్టి ప్రతీకార విధానములన్నియు ప్రభువు తన సొంత చేతిలో కలిగియున్నాడు. కావున లోకము నూరుసార్లు మారినను, దేశపరిస్థితి పూర్తిగా భిన్నమైనను, మీకు ఏదైనను ఉపశమనము కలుగునని తలంచకుడి."

అయితే ఘోరమైన అపరాధములు చేసిన వారందరిని విచక్షణ లేకుండ నిరాశలోనికి త్రోయుట ఇక్కడ ప్రవక్త ఉద్దేశము కాదు; అయితే దేవుడు ఎల్లప్పుడును తనకు తానే సమానుడైయుండునని అట్టి నిదర్శనములచేత వారు గ్రహించునట్లు, వేషధారుల ఆత్మముఖస్తుతులను వారినుండి విదిలించుటయే అతని ఉద్దేశము. కావున వారు ఆయనతో మరల కటాక్షములోనికి రాగోరినయెడల, ఒక మార్పు అవసరమని అతడు చూపించుచున్నాడు: వారు తమ వక్రమైన ప్రవర్తనను విడిచిపెట్టినప్పుడు, దేవుడు వెంటనే వారికి క్షమాపణ అనుగ్రహించుటకు సిద్ధముగా ఉండును; అయితే వారు తమ దుర్గుణములలోను మొండి దుష్టత్వములోను కొనసాగి, ఇదివరకు తాము లోబడియున్న ఆ కాఠిన్యములోనే ఎల్లప్పుడును నిలిచియుండినయెడల, యెహోవా దినము వారికి ఎల్లప్పుడును అంధకారముగాను చీకటిగాను ఉండుననియు, ప్రభువు ఎల్లప్పుడును ఒకే విధమైన దండమును ఉపయోగింపకపోయినను, అప్పటి ఇశ్రాయేలీయులవంటి వక్రమైన జనమును నశింపజేయుటకు ఆయనకు లెక్కలేనన్ని ఉపాయములు కలవనియు అతడు ప్రకటించుచున్నాడు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము ఇంత నిద్రమత్తులమై, అవును, మా పాపములచేత ఇంతగా మోహింపబడినవారమై యున్నందున, మా సొంత స్వభావమును విసర్జించి, మాకు అలవాటైపోయిన ఆ దుష్టత్వమును త్యజించుటకంటె కష్టమైనది మరేదియు లేదు గనుక, — ఓ, నీ దండనలచేత మేము నిజముగా మేల్కొలుపబడి, యథార్థముగా నీయొద్దకు తిరిగి వచ్చునట్లును, మా మనస్సును సంపూర్ణముగా మార్చుకొని సమస్త దుష్టత్వమును త్యజించి, నిష్కపటముగాను హృదయపూర్వకముగాను నీకు మమ్మును మేము లోపరచుకొనునట్లును అనుగ్రహించుము; మరియు నీ కుమారుని రాకడకొరకు మేము ఎదురుచూచుచు, మా శరీరమును సమస్త భ్రష్టతలను మమ్మునుండి తీసివేయునట్టి జీవిత నూతనత్వము కొరకు ఎల్లప్పుడును ప్రయాసపడుచు, సంతోషముతోను ఆనందముతోను ఆయనకొరకు కనిపెట్టునట్లును, తుదకు నీ స్వరూపమునకు అనుగుణముగా నూతనపరచబడి, నీ అద్వితీయ కుమారుడైన ఆయన రక్తముచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ మహిమలో పాలివారమగువరకు అట్లు నిలిచియుండునట్లును అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

అరువదియవ ఉపన్యాసము

ఆమోసు 5:21-23

21. మీ పండుగ దినములను నేను ద్వేషించుచున్నాను, తృణీకరించుచున్నాను; మీ వ్రత సమాజములలో అర్పించువాటిని నేను ఆఘ్రాణింపను.

21. Odi, reprobavi dies festos vestros, et non olfaciam in solennitatibus vestris (alii legunt, sacrificia vestra, et non olfaciam in congregationibus vestris; sed de vocibus postea dicam suo loco.)

22. మీరు నాకు దహనబలులను నైవేద్యములను అర్పించినను నేను వాటిని అంగీకరింపను; సమాధానబలులుగా మీరర్పించు క్రొవ్విన పశువులను నేను లక్ష్యపెట్టను.

22. Certe si obtuleritis mihi holocausta et munera vestra, grata non habebo: et pacifica pinguium vestrorum non respiciam.

23. నీ పాటల ధ్వని నాయొద్దనుండి తొలగనిమ్ము; నీ స్వరమండలముల నాదమును నేను వినను.

23. Tolle a me multitudinem canticorum tuorum; et concertum lyrarum tuarum non audiam.

ఇక్కడ ప్రవక్త ఒక ఆక్షేపణను ముందుగానే ఎదుర్కొనుచు, ఇశ్రాయేలీయులు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిరని చూపించుచున్నాడు, ఏలయనగా దేవుడు తమ బలులచేత శాంతింపజేయబడెనని వారు నమ్మిరి: ఇవన్నియు నిష్ప్రయోజనములని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు; నేను తలంచునట్లు, వారు అపవిత్రులైయుండిరను కారణముచేత మాత్రమే కాదు, వారి బలులన్నియు కేవలము అపవిత్రపరచుటలే అయియుండెను గనుక. భక్తియు యథార్థతయు తోడులేనప్పుడు బలులు ప్రవక్తలచేత తరచుగా గద్దింపబడుచున్నవని మనము మరియొక చోట చెప్పియున్నాము: ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము క్రింద తనకు బలులు అర్పింపబడవలెనని దేవుడు ఆజ్ఞాపించినది మతసంబంధమైన అభ్యాసములుగానే గాక మరెందుకు? కావున అవి పశ్చాత్తాపముతోను విశ్వాసముతోను కూడియుండుట అవసరమాయెను. అయితే మనము చూచియున్నట్లుగా, వాటిద్వారా తాము తమ సమస్త విధిని నెరవేర్చితిమని వేషధారులు తలంచిరి: కావున అది దైవారాధనను అపవిత్రపరచుటయే అయియుండెను. యూదులు బాహ్యరూపము విషయములో ధర్మశాస్త్ర నియమమునుండి తొలగిపోకపోయినను, వారి బలులు దోషభరితములై దేవునిచేత నిరాకరింపబడెను: "నేను వాటిని సహింపలేను — అవి నాకు ఆయాసకరములు — నేను వాటిని నిరాకరించుచున్నాను — అవి నాకు అసహ్యములు," — యెషయాలో ప్రతిచోటను మనకు ఎదురగు మాటలు ఇవే. అయినను వేషధారులు తమ ఆరాధనను ధర్మశాస్త్రమునకు అనుగుణమైనదిగా ఎంచుకొనిరి; అయితే హృదయ అపవిత్రత వారి క్రియలన్నిటిని చెరిపివేసెను, మరియు యూదులు పరిశుద్ధతకు ప్రయోజనకరమని తలంచిన ప్రతిదానిని దేవుడు నిరాకరించుటకు కారణము ఇదియే. అయితే నేను తలంచునట్లు, మన ప్రవక్త ఉద్దేశము భిన్నమైనది: ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు తమ బలులలో దేవుని నామమును కపటముగా సాకుగా చూపిరను ఈ ఒక్క కారణముచేతనే అతడు వారిని నిందించలేదు, వారు మతభ్రష్టులైయుండిరి గనుక కూడ; ఏలయనగా వారు ధర్మశాస్త్ర బోధనుండి తొలగిపోయి, తమకొరకు ఒక కల్పిత మందిరమును కట్టుకొనిరి.

బలులచేత తమ పాపములకు ప్రాయశ్చిత్తము కలుగునను ఈ తప్పుడు తలంపుచేత వారు మోసపోయిరనుట నిజమే: అయితే యూదులకును సోకిన ఈ స్థూలమైన పొరపాటు నిమిత్తము మాత్రమే గాక, తన సత్యమైనదియు న్యాయమైనదియునైన ఆరాధనను వారు విసర్జించినందునను దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులను గద్దించెను. కావున వారి ఆరాధన యొక్క బాహ్యరూపము ఖండింపబడుటకు తగినదైయుండెను; ఏలయనగా సీయోను పర్వతముమీద తప్ప బలులు అర్పించుట న్యాయము కాదు: అయితే వారు నిబంధన మందసము లేకుండనే వేరొకచోట ఒక ఆరాధనను కల్పించుకొని, అక్కడ దూడలను సహితము పూజించిరి. ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: మరియు దీనిని జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను, ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు ఇంకను తమ పాపములలో మొండిగా కొనసాగుచుండగానే బాహ్యమైన బలులచేత దేవుని తృప్తిపరచ జూచిరను కారణముచేత, వారిలోని తప్పుడు అహంకారమును ఖండించుట తప్ప ప్రవక్తకు మరి ఏ ఉద్దేశమును లేదని వ్యాఖ్యాతలు తలంచుచున్నారు.

అయితే మరియొక కీడును కూడ చేర్చవలెను, అదేమనగా, వారు దేవుని సత్యారాధనను దాని బాహ్యరూపములో సహితము భ్రష్టపరచిరి.

ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు సూచించిన తరువాత, అతని మాటలను ఆలోచించుటకు నేను వచ్చుచున్నాను, నేను ద్వేషించితిని, నేను నిరాకరించితిని, మొదలైనవి. {,}חגגchegig అను పదమునకు గంతులువేయుట, నాట్యమాడుట అని అర్థము: అందుచేత {,}חגcheg అను పదము బలిని కూడను పండుగదినమును కూడను సూచించును. కావున కొందరు ఈ మాటలను, "మీ బలులను నేను నిరాకరించితిని," అనియు, తరువాతి మాటలను, "మీ ఉత్సవములలో నేను ఆఘ్రాణింపను," అనియు అనువదించుచున్నారు. మరికొందరు చివరి పదమును, "సమాజములు," అని అనువదించుచున్నారు. {,}עצר otser అను పదమునకు అడ్డగించుట, కొన్నిసార్లు సమకూర్చుట అని అర్థము: అందుచేత {,}עצרהostare అనగా సభ లేక సమాజము. అయితే {,}עצרתosteret అనగా పండుగదినము, ఏలయనగా అందరికిని తెలిసియున్నట్లు, ఆ దినమున ప్రజలు పనిచేయకుండ అడ్డగింపబడిరి, మరియు వారు పరిశుద్ధస్థలములో నిలుపబడిరి. అయితే విషయము విషయములో, మనము సమాజము అని చదివినను పండుగదినము అని చదివినను కొంచెమే భేదము కలదు: ప్రవక్త భావము ఇదియే అని మనము చూచుచున్నాము, — అదేమనగా, ఇశ్రాయేలీయులు అతి ప్రభావవంతమైన ప్రాయశ్చిత్తములుగా ఎంచి, వాటిచేత దేవుడు శాంతింపజేయబడెనని తలంచిన ఆచారములన్నిటిని దేవుడు నిరాకరించెను.

అవి దేవుని యెదుట లెక్కలోనివి కావని మాత్రమే అతడు ప్రకటించుటలేదు; అయితే మరింత బలముగా మాటలాడుచు, దేవుడు వాటిని తృణీకరించి అసహ్యించుకొనెనని చెప్పుచున్నాడు. మీ పండుగదినములను నేను ద్వేషముతో చూచుచున్నాను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన దహనబలులను గూర్చియు మాటలాడుచున్నాడు, మీరు నాకు బలులను మీ అర్పణను అర్పించినను, మొదలైనవి. {,}מנחהmeneche అను పదమునకు సరియైన అర్థము పిండితో చేసిన అర్పణ, అది బలికి చేర్పుగా ఉండెను; అయితే అది తరచుగా ఏ విధమైన అర్పణకైనను సామాన్యముగా వాడబడుచున్నది. ఇశ్రాయేలీయులు తమ ఆచారక్రియలను ఎంతగా పోగుచేసికొనినను, తమకు ఇయ్యబడిన ధర్మశాస్త్రమును వారు గైకొనలేదు గనుక, దేవుని శాంతింపజేయుటకు వారు ఏమియు చేయలేదని ప్రవక్త భావమనుట నిశ్చయమే; మరియు వారు తమ బలులను తప్పుడు ఉద్దేశమునకు మళ్లించిరి; ఏలయనగా వారు భక్తియందును దేవుని ఆత్మసంబంధమైన ఆరాధనయందును తమ్మును తాము అభ్యసించుకొనలేదు, అందుకు విరుద్ధముగా, ఒక కల్పిత ఆరాధనా రూపమును సమర్పించుటద్వారా తమ పాపములన్నిటిని కప్పుకొనుటకై దేవుని యెదుట ముసుగులను పరచిరి; ఏలయనగా తాము దేవునికి మరుగైయున్నామని వారు తలంచిరి.

ఈ అర్పణలు దేవునిచేత అంగీకరింపబడవని ప్రవక్త ప్రకటించుటకు కారణము ఇదియే, {,}לא{ }ארצהla areste, నేను వాటిని అంగీకరింపను. ధర్మశాస్త్రములో ప్రతిచోటను కనబడు ఆ వాగ్దానములను ప్రవక్త ఇక్కడ నిస్సందేహముగా సూచించుచున్నాడు; గత వచనములో {,}לא{ }אריחla arich, నేను ఆఘ్రాణింపను అని అతడు చెప్పినప్పుడును అట్లే చేసెను; {,}רוחה ruch అనగా ఆఘ్రాణించుట; మరియు దేవుడు బలుల సువాసనచేత గాని ధూపపు వాసనచేత గాని ఆనందించునను మాటను మోషే తరచుగా వాడుచున్నాడు. అయితే ఆ సువాసన తనకు ఇంపైనదని ప్రభువు ప్రకటించునప్పుడు, ప్రజలు సరిగా బలి అర్పించినయెడల, అనగా, వారు తమ పాపములను కప్పుకొనుటకు కపటమైన ముసుగులుగా గాక తమ విశ్వాసమునకును పశ్చాత్తాపమునకును సత్యమైనవియు వాస్తవమైనవియునైన నిదర్శనములుగా బలులను తెచ్చినప్పుడు, అది అట్లుండునని ఆయన భావము; ఆ సందర్భములో బలులు తనకు సువాసనగా ఉండునని దేవుడు వాగ్దానము చేసెను. ఇప్పుడైతే అందుకు విరుద్ధముగా, ఆ పరిమళము తనకు అంగీకారముగా ఉండదనియు, బలులు శాంతికరములుగా ఉండవనియు ఆయన ప్రకటించుచున్నాడు. అయితే బలులు దేవునికి అంగీకారములుగా ఉండుట మాత్రమే గాక, ఆయనను శాంతింపజేసెను కూడ. కావున బలులు అర్పింపబడినప్పుడు తాను తన ప్రజలయెడల కటాక్షము చూపెదనని ప్రభువు అంత తరచుగా చెప్పియుండెను గనుక, ఇశ్రాయేలీయులు దేవునితో నమ్మకముగా వ్యవహరింపనప్పుడు, వారినుండి ఈ నమ్మికను స్పష్టముగా కొట్టివేయుట అవసరమాయెను. దేవుడు తన నిజమైన ఆరాధకులను ఎన్నడును నిరాశపరచలేదు, వారు యథార్థముగా తన్ను సమీపించినయెడల ఆయన వారిని ఎల్లప్పుడును తన కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనెను. అయితే ఈ వేషధారులు ఆయనతో కపటముగా వ్యవహరించిరి గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నట్లు, వారు తమ నిరీక్షణలో తప్పక భంగపడవలసివచ్చెను.

మీ క్రొవ్వినవాటి సమాధానబలులను నేను లక్ష్యపెట్టను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. వారి బలులు న్యాయమైనవైనయెడల తాను వాటిని లక్ష్యపెట్టెదనని దేవుడు ధర్మశాస్త్రములో నిజముగా వాగ్దానము చేసెను; అయితే ఇశ్రాయేలీయులు రెండు విధములుగా పవిత్రమైన ఆరాధననుండి తొలగిపోయిరి గనుక, మీ బలులను గాని, మీ క్రొవ్వినవాటి సమాధానబలులను గాని నేను చూడను అని దేవుడు ఇప్పుడు న్యాయముగా చెప్పుచున్నాడు.

ఆయన వాటిని క్రొవ్వినవాటి సమాధానబలులని పిలుచుచు, పశువులు శ్రేష్ఠమైనవైనను అవి తనకు అంగీకారములుగా ఉండవని సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రభువునకు అన్నపానములు అవసరము లేవు గనుక, ఆయన క్రొవ్వును లక్ష్యపెట్టడు. ఒక్క మాటలో చెప్పవలెనంటే, ప్రవక్త ఇక్కడ ఈ క్రొవ్వును నిజమైన భక్తికిని విధేయతకును విరుద్ధముగా ఉంచుచున్నాడు. మనము చూచియున్నట్లుగా, ఈ రెండు విషయములలోను ఇశ్రాయేలీయులలో లోపము ఉండెను; ఏలయనగా వారు ధర్మశాస్త్రము యొక్క బాహ్యమైన విధుల విషయములో దానికి విధేయులు కాలేదు, మరియు వారి హృదయములు అపవిత్రమైనవియు వక్రమైనవియునై యుండెను: కావున వారి బలులన్నియు తప్పక అపవిత్రమైనవియు భ్రష్టమైనవియునై యుండెను.

తరువాత ఇట్లున్నది, నీ పాటల సమూహమును నాయొద్దనుండి తొలగించుము. సమూహమును గూర్చి మాటలాడుటద్వారా అతడు వేషధారులను గురిపెట్టుచున్నాడు; వారు మితియు అంతమును లేకుండ తమ కల్పనలలో బహుగా ప్రయాసపడుదురు, పోపుమతము క్రిందనున్నవారు నేడు చేయుచున్నట్లు మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా వారు అంతములేని ఆరాధనా రూపములను పోగుచేసికొని, ఉదయమును సాయంకాలమును తమ్మును తాము బహుగా అలయించుకొందురు; సంక్షేపముగా, వారు తమ ఆచారములను నెరవేర్చుటలో దినములను రాత్రులను గడుపుదురు, ప్రతివాడును ఏదో ఒక క్రొత్తదానిని కల్పించుకొనును, వీటన్నిటిని వారు కలిపి పోగుచేయుదురు. కావున మనుష్యులు దేవుని పవిత్రమైన వాక్యమునుండి తొలగిపోవ మొదలుపెట్టినప్పుడు, నానావిధములైన వ్యర్థకార్యములను ఎడతెగక కల్పించుచుందురు గనుక, నీ పాటల సమూహమును నాయొద్దనుండి తొలగించుము అని చెప్పునప్పుడు ప్రవక్త ఈ మూర్ఖమైన ప్రయాసను (stultan sedulitatem — మూర్ఖమైన శ్రద్ధ) ఇక్కడ పరోక్షముగా స్పృశించుచున్నాడు. "నీ పాటలు నాకు ఇంపుగా లేవు," అని అతడు సాదాసీదాగా చెప్పియుండవచ్చును; అయితే నేను చెప్పినట్లు, వేషధారులు తమ బాహ్యమైన ఆచారములకు ఏ మితియు నియమించరు గనుక అతడు వాటి సమూహమును పేర్కొనుచున్నాడు: మరియు వారు ఈ విధమైన లేక ఆ విధమైన ఆరాధనా రూపమును కల్పించు స్వాతంత్ర్యమును ఒకసారి తమకు తాము తీసికొనినప్పుడు, విశేషముగా ఒక పెద్ద రాశి వెంబడించును. కావున వారు వ్యర్థముగా ప్రయాసపడుచున్నారని దేవుడు ఇక్కడ సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు, ఏలయనగా తాను ఆజ్ఞాపించనిదానిని, తనకు సరిగా అర్పింపబడని దేనినైనను ఆయన నిరాకరించును.

మరియు స్వరమండలముల నాదమును, లేక వాద్యముల నాదమును. అయితే {,}נבלnabel అనునది ఒక వాద్యము, దాని రకమును బట్టి అది ఇప్పుడు మనకు తెలియదు. కావున స్వరమండలముల నాదమును నాయొద్దనుండి తొలగించుము; ఏలయనగా తొలగించుము అను క్రియ రెండు వాక్యభాగములకును వర్తింపవచ్చును; అయితే కొందరు వాటిని చివరి క్రియయైన {,}לא{ }אשמעla ashimo, నేను వినను అను దానితో కలుపుచున్నారు. భేదము నిజముగా అతి స్వల్పమే: అయితే, 'నీ పాటల సమూహమును, నీవు నన్ను ఆనందపరచుచున్నవని తలంచు స్వరమండలముల నాదమును నాయొద్దనుండి తొలగించుము' అని రెండు వాక్యభాగములను కలిపి చదువువారి అభిప్రాయమే అత్యంత సంభావ్యమైనది. తరువాత వారు {}לא }אשמע{ "నేను వినను," అను దానిని ప్రత్యేకముగా తీసికొందురు. అయితే అట్టి సూక్ష్మమైన విషయములను గూర్చి నేను వాదించను: ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఎరుగుట చాలును. ఇప్పుడు తరువాతిది వచ్చుచున్నది —

ఆమోసు 5:24

24. నీళ్లు పారినట్లుగా న్యాయము జరుగనియ్యుడి, గొప్ప ప్రవాహమువలె నీతి ప్రవహింపనియ్యుడి.

24. Et decurret quasi aquae judicium, et justitia quasi torrens violentus.

వ్యాఖ్యానకర్తలు ఈ వచనమును నానావిధములుగా వివరించుచున్నారు. కొందరికి ఇది ఒక హెచ్చరికవలె కనబడుచున్నది; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పుచున్నట్లుగా: "మీరు పశువుల బలులను నానావిధములైన ఆచారములను నామీద బలవంతముగా మోపుచున్నారు; అయితే నేను వీటిని లక్ష్యపెట్టను; ఏలయనగా హృదయముయొక్క అంతరంగ పవిత్రత మాత్రమే నాకు ఇష్టమైనది: కావున నా దృష్టిలో ఏ విలువయు లేని వీటినన్నిటిని తొలగించి, నేను ముఖ్యముగా కోరునదియు అపేక్షించునదియునైన దానిని, అనగా పవిత్రమైనదియు నిష్కపటమైనదియునైన హృదయమును తీసికొనిరండి."

మరికొందరు ఇక్కడ జీవితముయొక్క నూతనత్వము దాని ఫలములచేత, లేక దాని సాక్ష్యములచేత వర్ణింపబడుచున్నదని తలంచుచున్నారు: ఏలయనగా ప్రవక్త పవిత్రతను పేర్కొనుట లేదు, విశ్వాసమును గూర్చియు మారుమనస్సును గూర్చియు మాటలాడుట లేదు; అయితే దేవుడు ఎల్లప్పుడు ముఖ్యముగా లక్ష్యపెట్టునదియు, దేనినిమిత్తము ఆయన ధర్మశాస్త్రము క్రింద బలులను కోరెనో ఆ నూతనీకరణమును ఫలములచేత కనుపరచుచున్నాడు. కావున భావమేమనగా, వేషధారులు తమ స్వకల్పనలతో వ్యర్థముగాను అవివేకముగాను తమ్మును తాము బాధించుకొనుచుండిరి గనుక ఇక్కడ వారు నిజమైన ఆరాధనకు తిరిగి పిలువబడుచున్నారు: మరియు వారినుండి నీతిని న్యాయమును కోరుటద్వారా ఆయన పరిశుద్ధమైనదియు పవిత్రమైనదియునైన జీవితమును, ఒక్క మాటలో చెప్పవలెనంటే, యథార్థతను కోరెను.

మరికొందరు ప్రవక్త ఇక్కడ సువార్తయందు తెలియజేయబడవలసియున్న క్రీస్తు కృపను కొనియాడుటకు ప్రక్కకు మళ్లుచున్నాడని తలంచుచున్నారు: మరియు {,}יגלigel అను క్రియాపదమును అనేకులు "బయలుపరచబడును" అని అనువదించుచున్నారు; అయితే మరికొందరు దానిని మరింత సరిగా {,}גל igel అను ధాతువునుండి, అనగా దొర్లుట అను అర్థమునుండి తీయుచున్నారు. కావున న్యాయము దొర్లునట్లుగా ప్రవహించునుగాక. అయితే నేను రెండవ వివరణకు తిరిగి వచ్చెదను.

క్రీస్తు రాకడచేత దేవుడు తెలియజేయబోవుచుండిన నీతిని గూర్చిన ప్రవచనము ఇక్కడ ఉన్నదని అనేకులు తలంచుచున్నారు; మరియు కొందరు {,}גלgal అను క్రియాపదముయొక్క సరియైన అర్థమైన దొర్లుట అను దానిని కూడ నిలుపుకొనుచున్నారు. సాతాను ప్రభువు మార్గములో ఎన్ని అడ్డంకులను వేయ ప్రయత్నించినను, ఆయన వాటన్నిటిమీదుగా దూసుకొనిపోయి వాటిని ఛేదించుకొని ముందుకు సాగును గనుక, ఇక్కడ సువార్త వేగముగా పారు నదితోను ఉధృతమైన ప్రవాహముతోను పోల్చబడుచున్నదని వారు చెప్పుచున్నారు.

అయితే ఈ అర్థము ప్రవక్త మాటలతో పొసగునట్లు కనబడుట లేదు; మరియు నా తీర్పులో ఇది మితిమీరిన సూక్ష్మమైనది.

మరికొందరు ఈ వచనమును ఒక బెదరింపుగా ఎంచుచున్నారు; దేవుడు ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులను గద్దించుచున్నాడని, వారు తనతో ఆటలాడుచు తన్ను అపహసించుచుండిరి గనుక నిజమైన నీతి ఏదో నిజమైన న్యాయము ఏదో తాను తుదకు చూపెదనని ఆయన చెప్పుచున్నట్లుగా వారు తలంచుచున్నారు: ఏలయనగా వేషధారులు తమ ఆచారములచేత కప్పబడియున్నప్పుడు తాము పరిపూర్ణ స్థితికి ఏ మాత్రము తక్కువకారని తలంచుకొందురు; తమ దుష్కార్యములన్నిటిని కప్పిపుచ్చుకొనగోరినప్పుడు వారు ఈ దాగుకొను స్థలములకే పారిపోవుదురు. అందుచేత తాము దోషులమని వారు తలంచరు; ఏలయనగా అజాక్సు డాలు క్రిందవలె తమ ఆచారముల క్రింద వారు తమ పాపములను దాచుకొందురు.

కావున వారు ఈ విధముగా దేవునితో ఆటలాడుచున్నారు గనుక, దేవుడు ఇక్కడ వారిని తీవ్రముగా గద్దించుచు, వారు బహుగా మోసపోయిరని చెప్పుచున్నాడని కొందరు వ్యాఖ్యానకర్తలు తలంచుచున్నారు; ఏలయనగా నిజమైన నీతి ఏదో ఆయనే తుదకు తెలియజేయును. కావున నీతి క్రిందికి పారును, లేక దొర్లును; ఈ క్రియాపదముచేత ఆయన ఉధృతిని వ్యక్తపరచుచున్నాడు; అయితే ఆ తరువాత {,}איתןaitan అను మాటచేత దానిని మరింత స్పష్టముగా కనుపరచుచున్నాడు: "న్యాయము ఉధృతమైన ప్రవాహముగా ఉండును." అయితే పిల్లలు తమ బొమ్మలతో ఆడుకొనునట్లు వేషధారులు వినోదించుకొందురు. కావున వారు ఏదియు శ్రద్ధతో చేయక, ఆటవస్తువులతోవలె దేవుని శాంతపరచగోరుచున్నారు గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ అట్టి భ్రమలను విదిలించివేయుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నట్లుగా: "దేవుడు ఒక పసిబిడ్డవంటివాడని మీరు తలంచుచున్నారా? ఈ ఆటవస్తువులను మీరేల నిలువబెట్టుచున్నారు? నీతి కల్పితమైన వస్తువనియు, న్యాయము వ్యర్థమైన కల్పనయనియు మీరు తలంచుచున్నారా? నీతి ఎంత ప్రశస్తమైనదో ప్రభువు నిశ్చయముగా మీకు చూపును. కావున అది ఉధృతమైన జలములవలె, వేగముగా పారు ప్రవాహమువలె క్రిందికి పారును. న్యాయము మీమీదికి దూసుకొనివచ్చి మిమ్మును ముంచివేయును" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

ఇది మూడవ అర్థము.

అయితే ఈ వచనమును మరియొక విధముగా కూడ వివరింపవచ్చును; దేవుడు ఒక ఆక్షేపణను ముందుగానే అడ్డగించుచున్నట్లుగా; ఏలయనగా వేషధారులు ఎల్లప్పుడు గొడవచేయుచు, వాదించుటకు అంతములేకుండ ఉందురని మనము ఎరుగుదుము: "ఏమి! దేవుని ఆరాధింప ప్రయత్నించుచుండగా మా ప్రయాసయంతయు వ్యర్థమాయెనా? ఇదంతయు నిష్ఫలమైపోవలెనా? మరియు మేము బలులను అర్పించుట మాత్రమే గాక, దేవుని మహిమ మాకు శ్రద్ధగల విషయమని సాక్ష్యమిచ్చుటకు కూడ ప్రయత్నించితిమి. కావున మేము మతమును గూర్చి శ్రద్ధ వహించియుండగా దేవుడు ఇప్పుడు మమ్మును ఏల విసర్జించవలెను?" ప్రవక్త ఇక్కడ క్లుప్తముగా ఉత్తరమిచ్చుచున్నాడు — వారు నిజమైన నీతిని మాత్రము కనుపరచినయెడల వారి మార్గము నిరాటంకముగా ఉండును; ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నట్లుగా: "దేవుడు మీ నీతికిని యథార్థతకును అడ్డుకట్ట వేయడు:" మరియు దీనిని ఫలమునకు లేక ప్రతిఫలమునకు అన్వయింపవలెను; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పుచున్నట్లుగా: "నిష్కపటముగా దేవుని ఆరాధించుడి, అప్పుడు ఆయన మిమ్మును నిరాశపరచడు; ఏలయనగా మీకొరకు ప్రతిఫలము దాచియుంచబడును; మీ నీతి నదివలె పారును." మరియొక స్థలములో 'మీ నీతి ఉదయకాంతివలె ప్రకాశించును' అని చెప్పబడినట్లు, ఇక్కడ కూడ 'మీ నీతి ఉధృతమైన జలములవలె పారును' అని చెప్పబడుచున్నది. కావున దేవుడు తమకు అన్యాయము చేసెనని, లేక తమ క్రియలు అల్పముగా ఎంచబడెనని వేషధారులు వాదించి చెప్పుటకు ఏ కారణమును లేకుండెను; ఏలయనగా నీతి వేగముగా పారు నదివలె నిరాటంకముగా ప్రవహించునట్లు దానికి తాను ఏర్పాటు చేయుదునని దేవుడు బహిరంగముగా సాక్ష్యమిచ్చెను: మరియు ఇదియే ప్రవక్తయొక్క యథార్థమైన భావమని కనబడుచున్నది. ఇతర వివరణలను నేను పూర్తిగా త్రోసివేయనప్పటికిని, వాటిని అనుసరించుట లేదు; అయితే నేను ఎక్కువగా ఆమోదించుదానిని చూపుచున్నాను.

కావున ప్రవక్త, వారి కల్పితమైనవియు కృత్రిమమైనవియునైన ఆరాధనా విధానములన్నిటిని ప్రక్కన పెట్టివేయుడని వారికి ఆజ్ఞాపించిన పిమ్మట, కొందరు తలంచునట్లు నీతిని యథార్థతను కనుపరచుడని ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులను కేవలము హెచ్చరించుట లేదు; అయితే దీనిని ఒక వాగ్దానరూపములో వ్యక్తపరచుచున్నాడు: "మీ నీతి నిజమైనదై, వట్టి పేరుమాత్రమైనది కానియెడల, అది ఉధృతమైన జలములవలె పారును. దేవుడు మీయందు నిష్కపటమైన యథార్థతను చూచినప్పుడెల్లను, మీకొరకు నిశ్చయముగా సమృద్ధియైన ప్రతిఫలము సిద్ధపరచబడియుండును." ఇంకను ఇట్లున్నది —

ఆమోసు 5:25-26

25. ఇశ్రాయేలీయులారా, అరణ్యములో నలువది సంవత్సరములు మీరు బలులనైనను నైవేద్యములనైనను నాకు అర్పించితిరా?

25. An victimas et munus (est {)}מנחהobtulistis mihi in deserto quadraginta annis, domus Israel?

26. అయితే మీరు మీకు చేసికొనిన మీ మోలెకు గుడారమును, మీ విగ్రహములైన కీయూనును, మీ దేవత యొక్క నక్షత్రమును మోసికొనిపోతిరి.

26. Et sustulistis Sicuth Regem vestrum, et Chion, imagines vestras, stellam deorum vestrorum (vel, deos vestros,) quae fecistis vobis.

ఇశ్రాయేలీయులు హృదయములో నిజమైన భక్తి ఏదియు లేకుండ బాహ్యమైన ఆచారముల ఆడంబరమును మాత్రమే దేవునిమీద బలవంతముగా మోపుచుండుటను బట్టి తాను వారి వేషధారణను గద్దించుట మాత్రమే గాక, వారు ధర్మశాస్త్ర నియమమునుండి తొలగిపోయినందుకు కూడ వారిని ఖండించెనని ప్రవక్త ఈ స్థలములో చూపుచున్నాడు. ఇది ఇశ్రాయేలు ప్రజలలో క్రొత్త రోగము కాదని కూడ ఆయన చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా మొట్టమొదటనే వారి పితరులు దేవుని ఆరాధనను చెరుపునట్టి పులిసిన పిండిని కలిపిరి. కావున ఇశ్రాయేలీయులు ఎల్లప్పుడు మూఢనమ్మకములకు లోనైయుండిరనియు, ఏ విధముగాను దేవుని యొక్క నిజమైనదియు పవిత్రమైనదియునైన ఆరాధనలో నిలుపబడలేకపోయిరనియు ఆయన రుజువుపరచుచున్నాడు.

కావున అరణ్యములో నలువది సంవత్సరములు మీరు బలులను, అర్పణలను, లేక నైవేద్యమును నా సన్నిధికి రప్పించితిరా? వారు అరణ్యములో దేవుని ఆరాధనను చెరిపినట్లుగా ఆయన వారిని సంబోధించుచున్నాడు; అయినను వారు అనేక యుగముల తరువాత పుట్టిరి; ఆయన భావమేమి?

ఇదియే: ప్రవక్త మొదటి ఆరంభమునుండి ప్రజల సమస్త సమూహమును చేర్చుకొనుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నట్లుగా: "మిమ్మును మీ పితరులతో ఒకే కట్టలో కట్టుట న్యాయమే; ఏలయనగా మీ మార్గములలోను స్వభావములలోను మీరు మీ పితరులవంటివారే." కావున ఇశ్రాయేలీయులు ఒక్క యుగములో మాత్రమే తమ మూఢనమ్మకములచేత దేవుని ఆరాధనను చెరిపినందుకు గాక, ఆరంభమునుండియు అట్లు చేసినందుకు దోషులుగా ఎంచబడిరని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము. (44 ఇక్కడ మన గ్రంథకర్తయందు గొప్ప నిష్పక్షపాతము కనబడుచున్నది: అయితే ఈ వాక్యభాగముయొక్క మొదటి దృష్టియే అత్యంత సహజమైనదియు స్పష్టమైనదియుగా కనబడుచున్నది; అది మన అనువాదములో కనుపరచబడినట్లే, న్యూకమ్ మరియు హెండర్సన్ అనువాదములును దానితో ఏకీభవించుచున్నవి. తాము గొప్పగా ఎంచుకొనినవాటిని "తొలగించుడని" ఇంతకుముందు వారిని హెచ్చరించిన పిమ్మట, ప్రవక్త ఇప్పుడు న్యాయమునకును నీతికిని శ్రద్ధ చూపుడని వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు. 23 మరియు 24 అను రెండు వచనములను ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును: — 23. నీ గీతముల సమూహమును నాయొద్దనుండి తొలగించుము, నీ సితారల సంగీతమును తొలగించుము; నేను వాటిని వినను. 24. మరియు న్యాయము జలములవలె దొర్లుచు పారనిమ్ము, నీతి బలమైన ప్రవాహమువలె పారనిమ్ము. {,{`` המון అను మాటను మన అనువాదముతోను న్యూకమ్‌తోను కలిసి "ధ్వని" అనిగాని, హెండర్సన్‌తో కలిసి "శబ్దము" అనిగాని అనువదించుటకంటె, కాల్విన్‌తో కలిసి "సమూహము" అని అనువదించుటయే నాకు మేలనిపించుచున్నది. ఇది తరువాతి వాక్యఖండమునకు సంబంధించి ఒక వైవిధ్యమును కలుగజేయుచున్నది. సహజమైన ఇంగ్లీషు నుడికారములో ఈ మాటలు "నీ అనేక గీతములు మరియు నీ శ్రావ్యమైన సితారలు" అని ఉండును. ఈ రెండు వచనములను కలిపి చదువవలెను; మరియు 24వ వచనము "అయితే" అని గాక ,{}ו "మరియు" అని ఆరంభము కావలెను. — సం.) మరియు వారు తనకు బలులను అర్పించిరా అని ఆయన అడుగుచున్నాడు: వారి ఉద్దేశము అదేనని నిశ్చయము; ఏలయనగా కొంతకాలము క్రిందటనే తమను విడిపించిన దేవుని ఉపేక్షించుటకు వారు ఎన్నడును తెగింపలేదు; మరియు ధర్మశాస్త్రముచేత ఖండింపబడిన అనేకమైనవాటిని వారు తమకొరకు చేసికొనినను, "మనలను విమోచించిన దేవుడు మనచేత ఆరాధింపబడవలెను" అను ఈ సూత్రమును వారు ఎల్లప్పుడు పట్టుకొనియుండిరని మనము ఎరుగుదుము: అవును, తమ తండ్రియైన అబ్రాహామును గూర్చి వారు ఎల్లప్పుడు గర్వముతో అతిశయించుచుండిరి. కావున వారి తండ్రియైన అబ్రాహామును, తమ్మును తన ప్రజలుగా ఉండుటకు ఏర్పరచుకొనిన దేవునినుండి వారు ఎన్నడును ఇష్టపూర్వకముగా తమ్మును తాము దూరపరచుకొనలేదు: మరియు నిజముగా ప్రవక్త కొంచెము ముందే 'నాయొద్దనుండి తొలగించుడి,' మొదలైనవి అని చెప్పెను; ఆ తరువాత 'మీరు నాకు బలులను పిండి నైవేద్యమును అర్పించినను, నేను వాటిని అంగీకరింపను' అని చెప్పెను. దీనియందు ఒక పరస్పర విరోధము ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది — దేవుడు తనకు బలులు అర్పింపబడలేదని నిరాకరించుటయు — అయినను, మనము చెప్పినట్లు వారు దుర్మార్గముగా అపవిత్రమైనదియు కృత్రిమమైనదియునైన బలిపీఠమును కట్టియుండగా, ఇశ్రాయేలు ప్రజలచేత అవి తనకు అర్పింపబడెనని చెప్పుటయు. దీని పరిష్కారము సులభము; అది ఇదియే: వారు చేయుచున్నట్లు నటించినదానిని మనము లక్ష్యపెట్టినయెడల, ప్రజలు ఎల్లప్పుడు దేవునికి బలులను అర్పించిరి: ఏలయనగా సాధారణముగా పిలువబడునట్లు మంచి ఉద్దేశము మూఢభక్తులను ఎంతగా గ్రుడ్డివారినిగా చేయుననగా, వారు గొప్ప అహంకారముతో దేవునితో ఆటలాడుదురు.

కావున వారిని బట్టి చూచినయెడల వారు దేవునికి బలి అర్పించిరని మనము చెప్పవచ్చును; అయితే దేవుని విషయములో, పవిత్రముగా అర్పింపబడనిది తనకు అర్పింపబడెనని ఆయన నిరాకరించుచున్నాడు. కావున అరణ్యములో తనకు బలులు అర్పింపబడలేదని దేవుడు ఇప్పుడేల చెప్పుచున్నాడో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము: ప్రజలు ఆయన ఆరాధనతో విగ్రహారాధనయను పులిసిన పిండిని కలిపిరి గనుక ఆయన అట్లు చెప్పుచున్నాడు: మరియు దేవుడు ఈ చెరుపును అసహ్యించుకొనెను. ఇదియే భావము.

అయితే మరల మరియొక ఆక్షేపణ చెప్పబడవచ్చును. ఈ తిరుగుబాటు చాలకాలము ప్రబలలేదు, మరియు ప్రజలందరును విగ్రహారాధనకు సమ్మతించలేదు; మరియు ఇంకను, మోసగాడైన బిలాము యాకోబునందు విగ్రహము లేదని చెప్పిన సంగతి మనము ఎరుగుదుము; మరియు సంఖ్యాకాండము ఇరువదియవ అధ్యాయములో ప్రవచనాత్మచేత మాటలాడుచు, అద్వితీయ సత్యదేవుడే యాకోబునందు ఏలుచుండెననియు, వారిమధ్య అబద్ధ దేవతలు లేరనియు అతడు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. అలాగైతే వారిమధ్య విగ్రహారాధన ప్రబలెనని ప్రవక్త ఇప్పుడు ఏలాగు చెప్పుచున్నాడు? ఉత్తరము సిద్ధముగా ఉన్నది: అధిక భాగము దారితప్పిపోయెను: అందుచేత ప్రజలందరును న్యాయముగా ఖండింపబడుచున్నారు; మరియు ఈ పాపము గద్దింపబడినను, అందరికిని తెలిసినట్లు వారు మాటిమాటికి మూఢనమ్మకములలోనికి మరల పడిపోయిరి; మరియు ఇంకను, వేశ్యలను సంతోషపెట్టుటకు వారు అన్యదేవతలను ఆరాధించిరి.

ఇది ఇట్లుండగా, వారు అపవిత్రమైన మూఢనమ్మకములచేత అపవిత్రులైరి గనుక, దేవునికి బలులను అర్పింపలేదని ఇక్కడ ప్రవక్తచేత వారు నిందింపబడుట ఆశ్చర్యము కాదు: కావున వారు దేవునియొద్దకు ఏదైనను తీసికొనివచ్చుట అసాధ్యమాయెను. అదే సమయమున, ఆయన ధర్మశాస్త్రముచేత కోరబడిన దేవుని ఆరాధన ఎంత ప్రాముఖ్యమైనదనగా, తాను యాకోబుచేత ఆరాధింపబడెనని ఆయన ప్రకటించెను; క్రీస్తు కూడ "మేము ఎరిగినదానిని ఆరాధించుచున్నాము" (యోహాను 4:22) అని చెప్పుచున్నట్లే; అయినను యూదులలో నూటికి ఒక్కడైనను తన హృదయములో నిత్యజీవ నిరీక్షణను పెంచుకొనలేదు. వారందరును ఎపికూరీయులు, లేక అపవిత్రులు; అంతేకాదు, సద్దూకయ్యులు వారిమధ్య బహిరంగముగా ప్రబలియుండిరి: మతమంతయు పడిపోయెను, లేక కనీసము ఎంతగా క్షీణించెననగా, వారిమధ్య పరిశుద్ధతయు యథార్థతయు లేకుండెను; అయినను క్రీస్తు "మేము ఎరిగినదానిని ఆరాధించుచున్నాము" అని చెప్పుచున్నాడు; మరియు ధర్మశాస్త్రమును బట్టి ఇది సత్యమే.

కావున ప్రవక్తలు ఇశ్రాయేలును గూర్చి నానావిధములుగా మాటలాడుదురని ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము: వారు ప్రజలను లక్ష్యపెట్టినప్పుడు, వారు విశ్వాసఘాతకులనియు, మొట్టమొదటినుండియే దేవుని యొక్క నిజమైనదియు న్యాయబద్ధమైనదియునైన ఆరాధననుండి తొలగిపోయిన భ్రష్టులనియు చెప్పుదురు: అయితే వారు దేవుని కృపను కొనియాడునప్పుడు, దేవుని నిజమైన ఆరాధన వారిమధ్య ప్రకాశించెననియు, సమూహమంతయు చెడిపోయినను ప్రభువు తాను ఆజ్ఞాపించినదానిని ఆమోదించెననియు చెప్పుదురు. (45 కాల్విన్ బహుశా సంఖ్యాకాండము 23:21ను సూచించుచున్నాడు; దానియందు డూయే అనువాదము ఇట్లున్నది: — 21. యాకోబునందు విగ్రహము లేదు, ఇశ్రాయేలునందు ప్రతిమారూపమైన దేవుడు కనబడుటయు లేదు. మొదలైనవి. — fj.) బాప్తిస్మము విషయములోను అట్లే; అది సాతానుచేత జరిగింపబడినను, దానిలో పాలుపొందువారందరును తమ వ్యక్తిగతముగా భక్తిహీనులును అపవిత్రులునైయున్నను, అది దేవుని కృపకు పరిశుద్ధమైనదియు మార్పులేనిదియునైన సాక్ష్యమే. బాప్తిస్మము ఎల్లప్పుడు తన స్వకీయ స్వభావమును నిలుపుకొనును, మనుష్యుల దుర్గుణములచేత అది ఎన్నడును అపవిత్రపరచబడదు. బలులను గూర్చియు ఇదే చెప్పవలెను.

ఇప్పుడు నేను ప్రవక్త మాటలకు తిరిగి వచ్చెదను: అరణ్యములో నలువది సంవత్సరములు మీరు నాకు బలులను అర్పించితిరా? వారి పరిస్థితియొక్క సందర్భమునుబట్టి ఆయన వారి పాపమును హెచ్చించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు అక్కడ ఇరుకైనదియు కఠినమైనదియునైన నిర్బంధములో మూయబడియుండిరి, అయినను వారు తమ మూఢనమ్మకముల తట్టు తొలగిపోయిరి. మరియు అది నిశ్చయముగా ఘోరమైన సంగతి: దేవుడు ప్రతిదినము వారిని మన్నాతో పోషించెను; కావున వారు ఇష్టములేకపోయినను ప్రతిదినము ఆకాశమువైపు తేరిచూడవలసిన అగత్యము వారికి కలిగెను; ఏలయనగా దేవుడు అసాధారణమైన కటాక్షముచేత వారి అయిష్టతను బలవంతము చేసెను. బండలోనుండి తమకొరకు అద్భుతముగా నీళ్లు ప్రవహించెనని కూడ వారు ఎరిగియుండిరి. కావున దేవుడు ఈ విధముగా తనవైపు తేరిచూచునట్లు వారిని బలవంతము చేసియుండగా, వారు ఇంకను తమ స్వకీయ మోసములచేత వ్యర్థులగుట ఏలాగు? నేను చెప్పినట్లు, అది ఆశ్చర్యకరమైన గ్రుడ్డితనము. అందుచేత వారి పాపముయొక్క ఘోరత్వము మరింత సంపూర్ణముగా కనబడునట్లు ప్రవక్త నలువది సంవత్సరములను గూర్చియు అరణ్యమును గూర్చియు మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా అన్ని బంధకములచేతను ప్రభువు ప్రజలను అట్టి వెఱ్ఱితనమునుండి కాపాడలేకపోయెను.

ఇంకను ఇట్లున్నది: మరియు మీ రాజైన సిక్కూతును మీరు మోసికొనిపోతిరి. ఈ స్థలము అపొస్తలుల కార్యములు ఏడవ అధ్యాయములో స్తెఫనుచేత ఉదహరింపబడినదని మనము ఎరుగుదుము: అయితే అతడు గ్రీకు అనువాదమును అనుసరించెను; మరియు ఆ గ్రీకు అనువాదకుడు, అతడు ఎవడైనను, సిక్కూతు అను మాట విషయములో పొరబడి, దానిని సుక్కోతు అని చదివి, ఆ పేరు బహువచనములోని సామాన్యనామమని తలంచి, గుడారము అను అర్థముగల {}סוךsuk అను దానినుండి అది వచ్చెనని ఊహించెను; ఏలయనగా "మందసమునకు బదులుగా మీరు మీ రాజు గుడారమును మోసికొనిపోతిరి" అని చెప్పబడినట్లు అతడు దానిని {σκήνην} అని అనువదించెను. అయితే అది స్పష్టమైన పొరపాటు; ఏలయనగా సిక్కూతు ఒక విగ్రహముయొక్క స్వకీయ నామమనుటయే సంభావ్యము. కావున మీ రాజైన సిక్కూతును మీరు మోసితిరి. నిందారూపముగా ఆయన దానిని వారి రాజు అని పిలిచెను; ఏలయనగా దేవుడు స్థాపించిన యాజక రాజ్యమును వారు భంగపరచిరి; ఏలయనగా ఆయన రాజువలె వారిమీద అధికారము చెలాయించెను. కావున దేవుడు ఇశ్రాయేలు రాజుగా ఎంచబడగోరెను గనుక, ఆయన ఆ పేరును తనకు ఆపాదించుకొనెను గనుక, మరియు ఆయన తగిన కాలమున వారికి ఇచ్చినట్లుగా ఒక రాజ్యమును వారికి వాగ్దానము చేసెను గనుక, తమకు రాజుగా ఉండుటకు ఒక విగ్రహమును వెదకుట వారియందు అతి నీచమైన కృతఘ్నత; ఆయనచేత పరిపాలింపబడుటకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనకపోవుట నిజముగా సహింపరాని దేవుని నిరాకరణమే. దేవునికి ఆయన స్వకీయ రాజ్యమును నిరాకరించి, కల్పితమైన సిక్కూతును తమకు రాజుగా సృష్టించుకొనినందుకు ఆయన వారిని ఎంత తీవ్రముగా నిందించుచున్నాడో ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము.

46 ఏ వ్యాఖ్యానకర్తయు ఈ రెండు వచనములకు సంతృప్తికరమైన అనువాదమును మనకు ఇయ్యలేదు. సమగ్రముగా చూచినయెడల కాల్విన్ అనువాదమే బహుశా మూలమునకు అత్యంత సమీపముగా వచ్చుచున్నది. మీరు...అర్పించితిరా, మొదలైనవి అను ప్రశ్న నిరాకరణను సూచించుట లేదనియు, "నేను దీనిని ఒప్పుకొనుచున్నాను; మీరు అర్పించితిరి," మొదలైనవి అని చెప్పబడినట్లు అంగీకారమును సూచించుచున్నదనియు అనేకులు ఎంచుచున్నారు; అప్పుడు 26వ వచనములో చెప్పబడినది వారు దానికి తోడుగా చేసినది. దేవుని ఆరాధన మరియు విగ్రహముల ఆరాధన అను రెండు ఆరాధనల ఈ మిశ్రమమే ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులమీద మోపబడుచున్నది. ఈ క్రింది అనువాదమును సమర్పించుటకు నేను సాహసించుచున్నాను: — ఇశ్రాయేలు వంశస్థులారా, అరణ్యములో నలువది సంవత్సరములు మీరు నాకు బలులను నైవేద్యమును తెచ్చితిరా? మీరు మీ రాజైన సకూతును, మీ ప్రతిమలైన కీయూనును కూడ మోసితిరి; ఒక నక్షత్రము మీ దేవుడాయెను, దానిని మీరు మీకొరకు రూపించుకొంటిరి. ఆకాశ సైన్యములు వారి ఆరాధనకు విషయములైయుండెనని అపొస్తలుల కార్యములు 7:42లోని స్తెఫను ప్రసంగమునుండి స్పష్టమగుచున్నది: "అందుకు దేవుడు వారికి విముఖుడై, ఆకాశ సైన్యమును సేవించుటకు వారిని అప్పగించెను." అప్పుడు స్తెఫను ఈ వాక్యభాగమును సూచించి దానిని ఉదహరించుచున్నాడు, హెబ్రీ మూలమునుండి కాదు గాని దాదాపు అక్షరశః సెప్టువజింటునుండి. "మీరు మీకొరకు చేసికొనిన వారి రూపములు" అను దానికి బదులుగా అతడు "మీరు పూజించుటకు చేసికొనిన రూపములు" అని చెప్పుచున్నాడు. అతడు భావమును ఇచ్చుచున్నాడు గాని మాటలను కాదు. హెబ్రీలోని ఆమోసు మాటలకును స్తెఫను మాటలకును మధ్య మాటలలో కాకపోయినను సారములో ఏకీభావము ఉన్నది. విగ్రహారాధనకు సంబంధించిన రెండు విషయములును, వాటి ప్రతిమలును పేర్కొనబడియున్నవి, అయితే వాటి పేర్లు భిన్నమైనవి. ఆమోసు ఉపయోగించిన పేర్లు గ్రీకు అనువాదము చేయబడిన కాలమున వాడుకలో లేవనియు, ఆ దేవతలు అప్పుడు ఏ పేర్లచేత ఎరుగబడిరో ఆ పేర్లు ఉపయోగింపబడెననియు సంభావ్యము. మోలెకు అనగా నిజముగా రాజు అని అర్థము, అయితే అది బయలువలె అనేక అన్యదేవతలకు అన్వయింపబడెను; మరియు కీయూను అరబ్బీ పదమనియు, రెంఫాను ఐగుప్తు పదమనియు, విమర్శకులు శని గ్రహముగా (Saturn) ఊహించుచున్న ఒకే నక్షత్రమును లేక గ్రహమును అవి సూచించుచున్నవనియు చెప్పబడుచున్నది. గ్రోటియస్ సూచించునట్లు, మోలెకుకు రాజు రూపమును, కీయూనుకు నక్షత్ర రూపమును ఉండెను.

అటుతరువాత ఇట్లున్నది: మరియు మీ ప్రతిమలైన కీయూనును. {,}כיוןKiun అనగా రొట్టె అని కొందరు తలంచుచున్నారు; మరియు {,}כוהkue అనగా కాల్చుట అని, దీనినుండి ఆ మాట వచ్చెనని వారు తలంచుచున్నారు; అయితే మరికొందరు మరింత సరిగా దానిని స్వకీయ నామముగా ఎంచుచున్నారు; మరియు ప్రవక్త ఇక్కడ సిక్కూతు తరువాత కల్పితమైన మరియొక దేవతను పేర్కొనెననుటలో నాకు సందేహము లేదు. కావున మీ ప్రతిమలైన కీయూను; ఈ మాటలు సమానాధికరణములో ఉన్నట్లు నేను చదువుచున్నాను. మరికొందరు "మీ ప్రతిమల రొట్టె" అని చెప్పుచున్నారు; మరియు కొందరు ఈ మాటలను అక్షరశః "మీ ప్రతిమలైన కీయూను" అని అనువదించుచున్నారు; అయినను వారు ప్రవక్త ఉద్దేశమును తగినంతగా గమనించుట లేదు; ఏలయనగా విగ్రహములలోను అట్టి ముసుగులలోను ఏదో ఒక దేవత మూయబడియున్నదని ప్రజలు కలగనిరి గనుక, ఆయన ఇక్కడ వారి వెఱ్ఱితనమును ఎగతాళిచేయుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. "మీరు సిక్కూతును కీయూనును, అనగా మీ ప్రతిమలను మోసితిరి" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. "ఇప్పుడు నేను ఘనతను కోల్పోయితిని, ఏలయనగా నేను మిమ్మును పరిపాలించుటను మీరు సహింపలేకపోతిరి. ఇప్పుడు మీ రాజైన సిక్కూతును మీరు అనుభవించుచున్నారు; అయితే ఈలోగా, సిక్కూతుకును కీయూనుకును ఏమి శక్తి ఉన్నదో చూతము; అవి ప్రతిమలే గాని మరేమియు కావు. కావున వాటియందు బలమైనను జీవమైనను లేనప్పుడు, అట్టి కల్పితమైనవాటిని ఆరాధించుట ఎంత వెఱ్ఱితనము?"

అయితే కీయూను శని గ్రహము (Saturn) యొక్క ప్రతిమ అని కొందరు తలంచుచున్నారు. ఈ విగ్రహారాధన పారసీకులనుండి వచ్చెనని హెబ్రీయులు చెప్పునది పూర్తిగా నిరాధారమైనది; ఏలయనగా పారసీకులకు ప్రతిమలైనను విగ్రహములైనను లేవనియు, వారు పవిత్రాగ్నిని మాత్రమే ఆరాధించిరనియు మనము ఎరుగుదుము. కావున పారసీకులకు ప్రతిమలు లేవు గనుక, కీయూను శని గ్రహముయొక్క ప్రతిమ అని చెప్పినప్పుడు యూదులు తమ అలవాటు చొప్పున కట్టుకథలు అల్లిరి. అయితే యూదులందరును నక్షత్రములన్నియు దేవతలని ఊహించిరనుటలో నాకు సందేహము లేదు, ఏలయనగా వారు వాటికొరకు ప్రతిమలను చేసిరి; ఏలయనగా వెంటనే ఇట్లున్నది: మీ దేవతల నక్షత్రరాశి, లేక నక్షత్రము. ఇవి మీ దేవతలు, అనగా నక్షత్రములును ప్రతిమలును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; మరియు ఇక్కడ ఒక వ్యంగ్యోక్తి ({σαρκασμος}) ఉపయోగింపబడుచున్నది; ఏలయనగా భూమ్యాకాశములను సృజించినవానితో తృప్తిపడక, తమకొరకు మృతమైన దేవతలను, లేక వ్యర్థమైన కల్పనలను వెదకుకొనిన ఇశ్రాయేలు ప్రజల బుద్ధిహీనతను ప్రవక్త ఎగతాళిచేయుచున్నాడు. "కావున మీ దేవతలు ప్రతిమలును నక్షత్రములును" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

అయితే ఆయన వాటిని ప్రతిమలు అని పిలుచుచున్నాడని గమనింపవలెను: ఇతర స్థలములలోవలె ఆయన వాటిని విగ్రహములు అని పిలుచుట లేదు; మరియు ఇది గమనింపవలసినదని నేను చెప్పుచున్నాను; ఏలయనగా తమకు విగ్రహములు లేవను కారణముచేత ఈ దినమున తమ మూఢనమ్మకములన్నిటిని సమర్థించుకొను పోపు మతస్థుల బుద్ధిహీనమైన సూక్ష్మవాదము ఇక్కడ ఖండింపబడుచున్నది; ఏలయనగా తమ కల్పనలు విగ్రహములని వారు నిరాకరించుచున్నారు. అయితే ఏమి?

అవి ప్రతిమలు అని వారు చెప్పుదురు. ఈ విధముగా ప్రతిమలు అను పేరు క్రింద వారు తమ నీచత్వమును దాచుకొనుచున్నారు.

అయితే అవి విగ్రహములని ప్రవక్త చెప్పుట లేదు; దుఃఖము లేక వేదన అను అర్థమునుండి వచ్చిన ఆ అసహ్యమైన మాటను ఆయన ఉపయోగించుట లేదు; అయితే అవి ప్రతిమలని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. కావున ఆ పేరునందు దానికదే నీచమైనదిగాని అశుభమైనదిగాని ఏదియు లేదు; అయితే అదే సమయమున, ప్రభువు ఏ దృశ్యరూపముచేతను తాను సూచింపబడుటకు ఇష్టపడడు గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ సిక్కూతును కీయూనును స్పష్టముగాను విశదముగాను ఖండించుచున్నాడు. స్తెఫను అనుసరించిన గ్రీకు అనువాదకుడు మాదిరులు లేక రూపములు, అనగా ప్రతిమలు అను మాటను వ్రాసెను. ఇప్పుడు, మీ రూపములును ప్రతిమలును దేవుని దృష్టికి పాపయుక్తమైనవని ఎవడైనను పోపు మతస్థులతో చెప్పినప్పుడు, వారు దీనిని ధైర్యముగా నిరాకరించుదురు; అయితే వారి తప్పించుకొను మార్గము ఏ ప్రయోజనమును కలుగజేయదని మనము చూచుచున్నాము.

చివరిగా ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు: మీరు మీకొరకు చేసికొనినవి. {,}אשרasher అను సంబంధవాచక సర్వనామమును నపుంసకలింగములో అనువదించుట నాకు మేలనిపించుచున్నది; వారి కల్పిత దేవతలన్నిటిని వారి ప్రతిమలను కూడ అది చేర్చుకొనుచున్నది: కావున మీరు మీకొరకు చేసికొనిన వస్తువులు. పరిశుద్ధ విషయములలో ఇట్టివాటిని చేయుట అన్ని కాలములలోను దోషమే; ఏలయనగా మనము దేవుని ఆరాధించునప్పుడు మన స్వకీయమైన దేనినైనను తీసికొనిరాకూడదు, అయితే ఎల్లప్పుడు ఆయన నోటి మాటమీద ఆధారపడి, ఆయన ఆజ్ఞాపించినదానికి లోబడవలెను. కావున దేవుని ఆరాధనలో మన క్రియలన్నియు, అట్లు చెప్పవచ్చునంటే, నిష్క్రియాత్మకమైనవిగా ఉండవలెను; ఏలయనగా ఆయన ఆమోదించునది తప్ప మరేదియు మనము ప్రయత్నింపకుండునట్లు అవి ఆయన ఆజ్ఞకు అన్వయింపబడవలెను. అందుచేత మనుష్యులు దేవుని ఆజ్ఞ లేకుండ ఇది అది చేయుటకు తెగించినప్పుడు, అది ఆయన దృష్టికి హేయము తప్ప మరేమియు కాదు. మరియు గ్రీకులు మూఢనమ్మకములను {εθελοθρησκείας} అని పిలుచుదురు; ఈ మాటకు స్వేచ్ఛాపూర్వకమైన ఆరాధనాక్రియలు, అనగా మనుష్యులు తమంతట తామే చేపట్టునట్టివి అని అర్థము. ప్రవక్తయొక్క సమస్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. ఇంకను ఇట్లున్నది —

ఆమోసు 5:27

27. కాబట్టి నేను దమస్కు పట్టణము అవతలికి మిమ్మును చెరగొనిపోవుదును అని సైన్యములకధిపతియగు దేవుడని పేరుపొందిన యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు.

27. Et migrare faciam vos ultra Damascum, dicit Jehova, Deus exercituum nomen ejus.

ఇక్కడ ప్రవక్త తుదకు ఇశ్రాయేలీయులమీద చెరను ప్రకటించుచున్నాడు; తానే అద్వితీయ సత్యదేవుడని వారు ఒప్పుకొనవలెనను షరతుమీద వారికి స్వాస్థ్యముగా ఇయ్యబడిన పరిశుద్ధ దేశమును వారు ఇకమీదట అపవిత్రపరచుటకు దేవుడు సహింపడని ఆయన చెప్పుచున్నట్లుగా. ఇశ్రాయేలీయులు మూఢనమ్మకములచేత తన దేశమును అపవిత్రపరచుట ఎన్నడును మానకపోయినను, దేవుడు ఇప్పటికే చాలకాలము వారిని సహించెను. ఇప్పుడు దానిని శుద్ధిచేయుటకు ఆయన వచ్చుచున్నాడు. దమస్కు అవతలికి మిమ్మును తరలిపోజేయుదును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆ దుర్గముచేత శత్రువులు దేశమంతటినుండి తరిమివేయబడుదురని వారు తలంచిరి, మరియు నెమ్మదిగల గూటిలోవలె వారు అక్కడ ఆశ్రయము పొందిరి. లేనియెడల ఈ మాటకు ఏ అర్థమును ఉండదు; మరియు వ్యాఖ్యానకర్తలు గమనింపనిది ఇదియే. "దమస్కు అవతలికి మిమ్మును తరలిపోజేయుదును," అనగా దూరదేశమునకు అని వారు చెప్పుచున్నారు; అయితే ప్రవక్త దమస్కును ఏల పేర్కొనెను? ఈ కారణమును గమనింపవలెను. దుర్భేద్యమని తాము తలంచిన దమస్కు పట్టణము తమకు రక్షణగా ఉండుటచేత శత్రువుల దాడులన్నియు అడ్డగింపబడునని ఇశ్రాయేలీయులు తలంచిరి గనుకనే. "ఆ దుర్గము మిమ్మును తీసికొనిపోయి అష్షూరీయులవరకు తరలించకుండ నన్ను అడ్డగింపదు" అని ప్రభువు చెప్పుచున్నాడు. ప్రవక్త భావమేమో, ఆయన దమస్కు పేరును ఏల స్పష్టముగా చేర్చెనో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

ఇంకను ఇట్లున్నది: సైన్యములకధిపతియగు దేవుడు ఆయన నామము. వేషధారులు ఆయన గంభీరముగా మాటలాడుట లేదని తలంచకుండునట్లు ప్రవక్త ఇక్కడ తన బెదరింపును దృఢపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా వారు ఎంత సులభముగా తమ్మును తాము ముఖస్తుతి చేసికొందురో మనము ఎరుగుదుము; మరియు ప్రభువు ఉరుమువలె గర్జించినప్పుడు వారు నిర్భయముగా ఉండిరి. అందుచేత ప్రవక్త భయము పుట్టించుటకై, మాటలాడువాడు సైన్యములకధిపతియగు దేవుడని చెప్పుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నట్లుగా: "దేవుడు ఇప్పుడు మీమీద ప్రకటించుచున్న ప్రతిదండనను తప్పించుకొనవచ్చునని మీరు నిరీక్షింపలేరు; ఏలయనగా ఆయన శక్తి అపరిమితమైనది, ఆయన సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా. కావున మీరు సకాలములో మారుమనస్సు పొందితేనే గాని, ఆయన మిమ్మును నాశనముచేయుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాడని తెలిసికొనుడి." ఇదియే భావము. నేను ఇప్పుడు ఇంకను ముందుకు సాగను.

47 స్తెఫను అపొస్తలుల కార్యములు 7:43లో మాటలను కాక భావమును ఇచ్చుచున్నాడనుటకు ఇది మరియొక ఉదాహరణ. ఈ సందర్భములో సెప్టువజింటు హెబ్రీ మూలపాఠముతో ఏకీభవించుచు "దమస్కు అవతలికి" అని చెప్పుచున్నది; అయితే స్తెఫను "బబులోను అవతలికి" అని చెప్పుచున్నాడు. స్థలము పేరు భిన్నమైనను, సూచింపబడినది ఒకే దిక్కు. — సం.

48 ఈ వాక్యమును ప్రవేశపెట్టుటలో ఒక విశేషమైన ఔచిత్యము కనబడుచున్నది. ఇశ్రాయేలీయులు ఆకాశ సైన్యములను ఆరాధించువారైరి; అప్పుడు యెహోవా సైన్యములకధిపతియగు దేవుడని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. కావున ఆకాశ సైన్యములను ఆరాధించి, వాటి దేవుని విడిచిపెట్టుట ఎంత బుద్ధిహీనత! — సం.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము దుష్టమైన మూఢనమ్మకములవైపు ఎంతగా మొగ్గుచున్నామో, నీ వాక్యముచేత ఎంత కష్టముతో అదుపులో ఉంచబడుచున్నామో నీవు చూచుచున్నావు గనుక, — మేము నీ ఆత్మచేత స్థిరపరచబడి, కుడికైనను ఎడమకైనను ఎన్నడును తొలగిపోక, ఎల్లప్పుడు నీయందే మాత్రము లక్ష్యముంచి, అహంకారముతో నిన్ను ఆరాధింపక, మా బాహ్యమైన ఆడంబరములచేత నీ ఆరాధనను అపవిత్రపరచక, నిష్కపటమైన హృదయముతో నీకు మొఱ్ఱపెట్టి, నీ సహాయముమీద ఆనుకొని, మా సమస్త అవసరములలో నీయొద్దకు పారిపోయి వచ్చునట్లును, నీవు మామీద చెక్కబడవలెనని నియమించిన నీ పరిశుద్ధ నామమును ఎన్నడును దుర్వినియోగము చేయక, నీ కుమారుని స్వరూపమునకు అనురూపులమగునట్లును, నీవు మాకు నిజముగా తండ్రివై యుండునట్లును, మేము నీ పిల్లలమై యుండునట్లును అనుగ్రహించుము; ఆ క్రీస్తు ప్రభువు నామమున వేడుకొనుచున్నాము. ఆమేన్.