నహూము 2

నహూము 2

నహూము 2:1-2

1. పడగొట్టువాడు నీ యెదుటికి వచ్చియున్నాడు; కోటను కాచుకొనుము, మార్గమును కనిపెట్టుము, నీ నడుము బలపరచుకొనుము, నీ బలమును బహుగా స్థిరపరచుకొనుము.

1. Ascendit destructor coram facie tua; custodi munitionem, respice viam, robora lumbos, fortifica vires valde:

2. యెహోవా ఇశ్రాయేలు ఘనతనువలెనే యాకోబు ఘనతను తొలగించియున్నాడు; దోచుకొనువారు వారిని వట్టివారినిగా దోచుకొని వారి ద్రాక్షతీగెలను పాడుచేసిరి.

2. Quia abstulit (alii vertunt, recedere fecit; alii, quiescere fecit) Jehova fortitudinem (alii, superbiam) Jacob, sicuti fortitudinem (vel, superbiam, est idem nomen)

Israel; quia evacuarunt avacuantes, et palmites eorum succiderunt.

ఇక్కడ ప్రవక్త చెప్పుచున్న పాడుచేయువాడు సన్హెరీబు అని కొందరును, నెబుకద్నెజరు అని మరికొందరును తలంచుచున్నారు. {,}עלהole అను క్రియాపదము కూడ నానావిధములుగా వివరింపబడుచున్నది: హెబ్రీభాషలో అది తరచుగా అంతర్ధానమగుటకు అలంకారముగా వాడబడును; ఫ్రెంచి భాషలో మనము Il s'en va en fumee (అది పొగవలె ఎగిరిపోవుచున్నది) అని చెప్పునట్లే; ఏలయనగా పొగ పైకి లేచును, ఈ అలంకారమునకు ఇదే కారణము.

కాబట్టి వారు ఈ అర్థమును తీయుచున్నారు, — ఏర్పరచబడిన ప్రజల యెదుట, అనగా బహిరంగముగా, ఒక నాశకుడు అంతర్ధానమాయెను; దేశమంతటిని పాడుచేయుటకు వచ్చిన అష్షూరీయులు అంతర్ధానమగుట స్పష్టముగా దేవుని కార్యమైయుండెను: పాడుచేయువాడు అంతర్ధానమాయెను; మరియు నీ యెదుట, అనగా ప్రత్యక్షముగా, నీ కన్నుల యెదుటనే.

{,}מצורה{ }נצורnutsur metsure, కోటను కాచుకొనుము; అనగా ప్రతివాడును తన తన పట్టణమునకు తిరిగివెళ్లి, సాధారణముగా జరుగునట్లు కావలి కాయవలెను; ఏలయనగా దేశము మనుష్యులు లేనిదై విడువబడును; మరియు మార్గమును కనిపెట్టుము, అనగా పరిశుద్ధ పట్టణముపై దాడిచేయుటకు వచ్చుచు సన్హెరీబు ఏ మార్గమున వచ్చెనో దానిని చూడుము; ఆ మార్గము ఇప్పుడు శత్రువులు లేనిదై యుండును; మరియు పిమ్మట, నడుమును గట్టిగా ఉంచుము లేక బలపరచుము, ఏలయనగా {,}חזקchesek అను మాట కొన్నిసార్లు గట్టిగా ఉంచుట అని అర్థమిచ్చును, — కాబట్టి నీవు మునుపటివలె సడలిపోక ధైర్యముగా నిలుచునట్లు నడుమును గట్టిగా ఉంచుము లేక బలపరచుము, ఏలయనగా నిన్ను భయపెట్టగలవాడెవడును లేడు; కడపట, బలమును బహుగా స్థిరపరచుము, అనగా ఇకమీదట నీ స్థానమును నిలుపుకొనుటకు చాలినంత బలము నీకుండునని సందేహింపకుము; ఏలయనగా నిన్ను బాధించిన ఆ రాజ్యాధిపత్యము నిర్మూలము చేయబడును.

అయితే మరికొందరు వేరొక అభిప్రాయము కలిగి ఇట్లు చెప్పుచున్నారు, — నాశకుడు ఎక్కి వచ్చెను, అనగా సన్హెరీబు వచ్చెను; తరువాత వచ్చునది భయము పుట్టించుటకు ఉద్దేశింపబడెనని వారు తలంచుచున్నారు; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లు: "ఇప్పుడు మీరు ముట్టడివేయబడియుండగా కావలి కాయుడి, మీ కోటలను కాపాడుకొనుటకు జాగ్రత్తపడుడి, మీ దుర్గములన్నిటిని బలపరచుకొనుడి; అయినను ఇదంతయు ఏమియు ప్రయోజనపడదు. — ఎందుకు? ఏలయనగా దేవుడు ఇశ్రాయేలు గర్వమునువలెనే యాకోబు గర్వమును తొలగించియున్నాడు." ఇది రెండవ వివరణ. మరికొందరైతే ప్రవక్త ఇక్కడ అష్షూరీయులను సంబోధించుచున్నాడనియు, నెబుకద్నెజరు ఇక్కడ పాడుచేయువాడని పిలువబడుచున్నాడనియు, అతనిచేత ఆ సామ్రాజ్యము తొలగింపబడెననియు, తరచుగా చెప్పబడినట్లు నీనెవె నాశనము చేయబడెననియు తలంచుచున్నారు. ఈ వ్యాఖ్యాతల ప్రకారము ప్రవక్త ఇక్కడ అష్షూరీయులమీద ఈ రీతిగా నాశనమును ప్రకటించుచున్నాడు, — "నాశకుడు ఇప్పుడు నీ యెదుట ఎక్కి వచ్చుచున్నాడు." అష్షూరీయులు అనేక సంస్థానములచేత చుట్టబడియుండి, బాగుగా కోటలు కట్టబడిన పట్టణములు కలిగియుండినప్పుడు, అట్టి బెదిరింపును నిజముగా తృణీకరించియుండవచ్చును: — "మీరు నిరీక్షించునట్లు జరుగదు; పాడుచేయువాడు నిశ్చయముగా నీ యెదుటికి వచ్చును; నీవు ఇప్పుడు నీ కోటలను ఎంతగా కాచుకొనినను, నీ మార్గములను కనిపెట్టినను, నీ శత్రువులకు ప్రతి ద్వారమును మూసివేయుటకు జాగ్రత్తగా చుట్టు చూచినను, నీవు ఏమియు సాధింపలేవు; నీకిష్టమైనంతగా నడుమును బలపరచుకొని నీ శక్తిని హెచ్చించుకొనినను, అది నిష్ప్రయోజనమును వ్యర్థమునై యుండును" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఈ అభిప్రాయము అంగీకరింపబడినయెడల, ఇంతకుముందు చెప్పబడినదానిని, — అనగా దేవుడు నీనెవె పట్టణమును అష్షూరీయులు కలిగియుండిన సామ్రాజ్యమును నాశనము చేయుటకు ఇప్పుడు నిర్ణయించుకొనెనని, — అది స్థిరపరచును. కాబట్టి ఈ అర్థము అనుచితమైనది కాదు; అయితే మనము ఈ అభిప్రాయమును అంగీకరించినయెడల, ఇంకొక సంగతి కూడ చెప్పవలసియున్నది, అదేదనగా, — దేవుడు తన ప్రజలను, అనగా యూదా రాజ్యమును పది గోత్రములను కూడ, అవసరమైనదానికంటె ఎక్కువగా అణచివేసినందున నీనెవెను దాని రాజ్యాధిపత్యమును ఇప్పుడు నాశనము చేయుటకు ఉద్దేశించెను. ఇప్పుడు నేను ఇంకను ముందుకు సాగలేను.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము ప్రతిదినము నీ కొరడాలచేత శిక్షింపబడుచున్నాము గనుక, నీచేత న్యాయముగానే దండింపబడుచున్నామని మేము గ్రహించి, మా జీవితమంతటిని పరిశోధించుకొని, యథార్థమైనట్టియు నిష్కపటమైనట్టియు ఒప్పుకోలుతో, మా ప్రభువైన క్రీస్తునందు నీ సువార్తద్వారా మాకు అర్పింపబడుచున్న నీ కనికరమునొద్దకు దీనులమై పారిపోవునట్లు దయచేయుము; మరియు నీవు మాకు ఇన్ని ఉపకారములను కూడ చూపుచున్నావు గనుక, మేము కృతఘ్నులము కాకుండునట్లును, నీ కృపను గూర్చిన మరపు ఏదియు మామీదికి చొరబడకుండునట్లును, విశేషముగా మా జీవితమంతయు నీ నామమును ఆరాధించుటయందును నీకు కృతజ్ఞతాస్తుతులు చెల్లించుటయందును మమ్మును మేము అభ్యసింపజేసికొనునట్లును, ఈ రీతిగా మా నాలుకలతో స్తుతియాగములను నీకు అర్పించి, మా జీవితమంతయు దానికి అనుగుణముగా నుండునట్లును, భూమిమీద నీ నామమును మహిమపరచి, కడపట ఆ క్రీస్తు యేసు ప్రభువుద్వారానే నీ పరలోక రాజ్యములోనికి చేర్చుకొనబడునట్లును అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

నూట రెండవ ఉపన్యాసము

నాశకుడు నీ యెదుట ఎక్కి వచ్చెను, కోటను కాచుకొనుము అను ప్రవక్త యొక్క ఈ మాటలు సన్హెరీబును గూర్చినవని, అనగా దేవుడు అతనిని తొలగించి మంచువలె అతడు అదృశ్యమగునట్లు చేసెనని, కొందరు వ్యాఖ్యాతలు ఎంచుచున్నారని నిన్న చెప్పితిమి. మరియు కొందరు ఈ అర్థమును తీయుచున్నారని కూడ చెప్పితిమి, — సన్హెరీబు యూదయలోనికి ఎక్కి వచ్చి దేశమంతటిని భయముతో నింపెననియు, కడపట దానిని పూర్తిగా పాడుచేసెననియు. అయితే ఇది నీనెవెను పాడుచేసిన నెబుకద్నెజరును గూర్చి చెప్పబడెనని తలంచువారి అభిప్రాయమును అంగీకరించుటకే నేను మొగ్గుచున్నాను: ఆ పట్టణము యొక్క నిరంకుశత్వమును పడద్రోయుటకు అతడు దేవునిచేత లేపబడెను గనుక, అతనిని ఎదిరించుటకు నీనెవె వాసులు చేసిన ప్రయత్నములన్నిటిని సన్నాహములన్నిటిని (ఒక దేశముమీద దండెత్తబడినప్పుడు సాధారణముగా జరుగునట్లు) ప్రవక్త అపహాస్యము చేయుచున్నాడు. కాబట్టి ఆయన, కోటను కాచుకొనుము, మార్గమును కనిపెట్టుము, నడుమును బలపరచుకొనుము, నీ ధైర్యమును బహుగా స్థిరపరచుకొనుము అని చెప్పుచున్నాడు. అయితే ఇవి వ్యంగ్యమైన మాటలు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లు: నీనెవె వాసులు తమ శత్రువుల దాడికి విరోధముగా తమ్మును తాము కాపాడుకొనుటకు ఏమి యుక్తులు పన్నినను అదంతయు వ్యర్థమగును.

తరువాత చేర్చబడినది, నా అభిప్రాయములో, అప్పటికే జరిగినదానిని గూర్చి చెప్పబడినది, అనగా దేవుడు ఇశ్రాయేలు గర్వమునువలెనే యాకోబు గర్వమును తొలగించెను. కొందరు దీనిని "దేవుడు తిరిగి వచ్చునట్లు లేక విశ్రమించునట్లు చేసెను" అని అనువదించుచున్నారు; మరియు వారు {,}גאוןgaun అను మాటను మంచి అర్థములో, ధైర్యము లేక మహిమ అను అర్థముతో తీసికొనుచున్నారు. వీరి ప్రకారము భావమేదనగా, — దేవుడు సన్హెరీబు సైన్యమును చెదరగొట్టి, లేక అష్షూరీయులను నాశనము చేసి, తన ప్రజల పూర్వ మహిమను తిరిగి వచ్చునట్లు చేయును; ఏలయనగా రెండు రాజ్యములును పడిపోయియుండెను. కాబట్టి ఇది ప్రజలందరి పునరుద్ధరణను గూర్చి చెప్పబడెనని వారు గ్రహించుచున్నారు; మరియు "ఆయన విశ్రమింపజేయును" అని అనువదించువారు, యూదులకువలెనే ఇశ్రాయేలీయులకును ఇక్కడ నిత్య సమాధానము వాగ్దానము చేయబడెనని తలంచుచున్నారు.

అయితే దీనికి భిన్నముగా, నీనెవె పట్టణము నాశనమగుటకు సమయము పరిపక్వమాయెనని ప్రవక్త చూపుచున్నాడని నాకు తోచుచున్నది; ఏలయనగా దేవుడు అప్పటికే తన ప్రజలను తగ్గించియుండెను.

కాబట్టి ఆయన ఇశ్రాయేలు గర్వమునువలెనే యాకోబు గర్వమును తొలగించెను; అనగా, దేవుడు మొదట ఇశ్రాయేలు గర్వమును సరిదిద్ది, యూదాకును అదే ఔషధమును ప్రయోగించెను: ఈ రీతిగా ప్రజలందరును తగ్గింపబడి, తమ అత్యధికమైన ఔన్నత్యమును విడిచిపెట్టిరి; ఏలయనగా {,}גאון gaun అను మాట చాలమట్టుకు చెడ్డ అర్థములో, అహంకారము లేక గర్వము అను అర్థముతో తీసికొనబడును. కాబట్టి నీనెవె నాశనము సమీపించెనని దేవుడు ఇప్పుడు ప్రకటించుటకు కారణమిదే; యూదులును ఇశ్రాయేలీయులును తగినంతగా అణచివేయబడియుండిరి గనుక అది అట్లుండెను. ఈ భావమే అత్యంత తగినది.

మరియు తరువాతి వాక్యభాగము కూడ అదే ఉద్దేశముతో చెప్పబడినది, — వట్టిచేయువారు వారిని వట్టివారినిగా చేసిరి, అనగా దోపిడిగాండ్రు వారిని దోచుకొని వారికి ఏమియు మిగులకుండ చేసిరి.

దీనికి సరిపోలు ఒక వాక్యభాగము యెషయాలో కలదు; అక్కడ ఇట్లు చెప్పబడెను, — ప్రభువు సీయోను కొండమీదను యెరూషలేములోను తన కార్యమంతయు నెరవేర్చిన తరువాత, ఆయన తన ప్రతిదండనను అష్షూరీయులమీదికి త్రిప్పును (యెషయా 10:12): అయితే వారు ఎందుకు మునుపే నాశనము చేయబడలేదు? ఏలయనగా యూదులను శిక్షించు నిమిత్తము వారిని ఉపయోగించుకొనవలెనని ప్రభువు ఉద్దేశించెను. కాబట్టి దేవుని కార్యమంతయు నెరవేరువరకు, అనగా ఆయన వారి గర్వమును పూర్తిగా పడద్రోయునంతగా సరిదిద్దువరకు, నీనెవె వాసులను నాశనము చేయుట ఆయన ఉద్దేశము కాదు; అయితే కడపట వారు నాశనముతో దర్శింపబడిరి. ప్రభువు తన ప్రజల అహంకారమును తొలగించినప్పుడు నీనెవెను కూలద్రోయుటకు నెబుకద్నెజరు వచ్చునని, మన ప్రవక్త ఇప్పుడు ఇక్కడ అదే సంగతిని మనకు బోధించుచున్నాడు.

299 "నాశకుడు," లేక చెదరగొట్టువాడు, లేక చెల్లాచెదరు చేయువాడు అను మాటచేత బబులోను శక్తి సూచింపబడుచున్నదని జెరోము, డ్రూసియస్, గ్రోషియస్, మార్కియస్, న్యూకమ్ అభిప్రాయపడుచున్నారు. అయితే కిమ్చీ, డాథియస్, హెండర్సన్ మరియు మరికొందరు "నాశకుని" అష్షూరు రాజుగా ఎంచుచున్నారు. సందర్భమునకు బాగుగా సరిపోవునది మొదటి అభిప్రాయమే. ముందటి వచనములో ఇశ్రాయేలు ప్రజలు అష్షూరు పాలననుండి విడుదల పొందుదురని ప్రకటించిన పిమ్మట, ప్రవక్త ఇప్పుడు దాని నాశకుని ప్రవేశపెట్టి, తన ప్రవచనము యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశమునకు సాగి, నీనెవె పతనమును వర్ణించుచున్నాడు. మార్కియస్ ఈ వచనమంతయు రాజు అను వ్యక్తిరూపములో బబులోను శక్తిని సంబోధించినదిగా ఎంచుచున్నాడు; కాల్విన్ మాత్రము మొదటి పంక్తిని లేక వాక్యభాగమును తప్ప మిగిలినదంతయు నీనెవెను వ్యంగ్యముగా సంబోధించినదిగా ఎంచుచున్నాడు. ఈ క్రియాపదములు కృదంతములైనను లేక నిర్దేశార్థక భూతకాలములైనను అయియున్నవి; అయితే మొదటివాడు వాటిని క్రియావాచక నామములుగా అన్వయించుచున్నాడు; అధికులు వాటిని ఆజ్ఞార్థకములుగా ఎంచుచున్నారు. {{נצור అను మాట సెప్టువజింటులో కర్మణి కృదంతముగా అనువదింపబడెను, అది అట్లే కనబడుచున్నది, మరియు తరువాతి మూడును ఆజ్ఞార్థకములుగా కనబడుచున్నవి. అయితే రెండు ప్రతులలో అది ;{}ו లేకుండ ఉన్నది; అప్పుడు ఆ వచనములోని క్రియాపదములన్నియు ఒకే రూపములో ఉన్నట్లు కనబడును, మరియు అవి నిర్దేశార్థక భూతకాలములుగాను లేక కృదంతములుగాను ఎంచబడవచ్చును; మరియు హెబ్రీభాషలో వర్తమానకాలమును తెలియజేయుటకు కృదంతములు తరచుగా వాడబడును: బబులోనీయుడు ఎక్కి వచ్చి నీనెవెను ముట్టడివేయుచుండుట ప్రవక్త చూచుచున్నట్లు ఎంచవచ్చును, ఏలయనగా {}מצורה అను మాట కోట అనియే గాక ముట్టడి అని కూడ అర్థమిచ్చును: అప్పుడు అనువాదము ఈ విధముగా నుండును, — పాడుచేయువాడు నీ యెదుట ఎక్కి వచ్చుచున్నాడు; అతడు ముట్టడిని కనిపెట్టుచున్నాడు, మార్గమును కాచుచున్నాడు, నడుమును బిగించుచున్నాడు, బలమును బహుగా ప్రయోగించుచున్నాడు. అయితే "ముట్టడి" కంటె "కోట" అను మాటకే ప్రాధాన్యమిచ్చినయెడల, దానిని సందర్భమునకు అనుగుణముగానే స్వీకరింపవచ్చును. — సం.

300 డ్రూసియస్ ఈ వచనమును తాను గ్రహింపలేదని ఒప్పుకొనెను. దీనిని గూర్చి కాల్విన్ ఇచ్చిన అభిప్రాయము స్పష్టముగా కనబడుచున్నది, మార్కియస్ కూడ దీనిని గూర్చి అదే అభిప్రాయమును తీసికొనెను: అయితే న్యూకమ్ మరియు హెండర్సన్ కూడ చాల భిన్నముగా అభిప్రాయపడి, సందర్భమునకు పొసగనట్లు కనబడు ఒక అనువాదమును ఇచ్చుచున్నారు. అది డ్రూసియస్ అనువాదము వంటిది; నిస్సందేహముగా అదే అతడు ఈ వాక్యభాగమును తాను గ్రహింపలేదని చెప్పునట్లు చేసెను. "ఏలయనగా యెహోవా ఇశ్రాయేలు ఘనతవలె యాకోబు ఘనతను మరల తెప్పించుచున్నాడు." ఈ సంబంధములో దీనికి అర్థమేమియు ఉండదు. హెండర్సన్ అనువాదము కూడ అదే, అతడు క్రియాపదమును భవిష్యత్కాలములో ఉంచుచున్నాడు, అంతే. {{שב అను క్రియాపదమునకు తిరిగి తెచ్చుట అను అర్థమేగాక తొలగించుట అను అర్థము కూడ ఉన్నది, మరియు మార్కియస్ దానిని avertit, ఆయన తొలగించెను, అని అనువదించుచున్నాడు. మరియు ,{}גאון, అనగా లేచుట, ఉబుకుట, elatio, అను మాట మంచి అర్థములో కంటె చెడ్డ అర్థములోనే, గర్వము, అహంకారము అను అర్థముతో, సాధారణముగా తీసికొనబడును. ఈ గర్వమును తొలగించుటకు అవలంబింపబడిన సాధనములను వచనము యొక్క చివరి భాగము మన యెదుట స్పష్టముగా ఉంచుచున్నది. ఈ వాక్యభాగము స్పష్టముగా కుండలీకరణ వాక్యమైయున్నది. — సం.

తరువాత వచ్చునది, వారు వారి తీగెలను, లేక వారి కొమ్మలను, పాడుచేసిరి అను మాటను నేను అలంకారముగా తీసికొనుచున్నాను; ఏలయనగా బాహ్యముగా కనబడినంతవరకు ఇశ్రాయేలీయులు వేళ్లతో సహా పెల్లగింపబడిరి; వారి శత్రువుల కన్నుల యెదుట వారు శూన్యులుగా చేయబడిరి, వారి వేళ్లు సహా పెరికివేయబడెను గనుక తమకు ఏమియు మిగిలియున్నట్లు వారు గ్రహింపలేదు. ప్రభువు నిశ్చయముగా ఎల్లప్పుడును మరుగైన శేషమును కాపాడెను; అయితే ఇది మనుష్యుల గ్రహింపునకు అతీతముగా జరిగెను. అయితే నాశనమైన కొమ్మలను గూర్చి ప్రవక్త అలంకారముగా చెప్పునది కనబడినదానిని గూర్చియే గ్రహింపవలెను.

నహూము 2:3

3. అతని బలాఢ్యుల డాలు ఎఱ్ఱగా చేయబడియున్నది, అతని పరాక్రమశాలులు రక్తవర్ణ వస్త్రములు ధరించియున్నారు; అతడు సన్నద్ధుడగు దినమున రథములు జ్వలించు దివిటీలతో ఉండును, సరళవృక్షములు భయంకరముగా కదిలింపబడును.

3. Clypeus fortium ejus rubefactus est, viri potentiae ejus vermiculati (hoc est, rubro etiam colore;) in igne lampadum (vel, taedarum) currus in die expeditionis ejus, et abietes tremefactae sunt.

అష్షూరీయులకు విరోధముగా సిద్ధపడినప్పుడు కల్దీయులు ఎంత భయంకరులై యుందురో ప్రవక్త ఇక్కడ వర్ణించుచున్నాడు. అతని శూరుల డాలు ఎఱ్ఱగా చేయబడెను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. రక్తము కనబడకుండునట్లు వారి డాళ్లకు ఎఱ్ఱరంగు పూయబడెననియు, సైనికులు గాయపడినయెడల భయపడకుండునట్లు ఎఱ్ఱని వస్త్రములు ధరించిరనియు కొందరు తలంచుచున్నారు; లాసెడెమోనీయులను గూర్చి చరిత్ర వ్రాయుచున్నది ఇదే. అయితే ఈ జనముల ఆచారములు మనకు అంతగా తెలియవు గనుక, వారి యుద్ధరూపము ఇక్కడ వర్ణింపబడుచున్నదని తెలిసికొనుట మనకు చాలును; కల్దీయులు ఉగ్రమైనట్టియు భయంకరమైనట్టియు శక్తితో నీనెవెమీదికి వచ్చెదరని ఆయన చెప్పినట్లు. అందుచేత అతని బలము గల మనుష్యులు రక్తవర్ణ వస్త్రములు ధరించియుందురని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; నిస్సందేహముగా ఆయన వారి వస్త్రముల రంగును సూచించుచున్నాడు. కొందరు దీనిని అష్షూరీయులను గూర్చినదిగా వివరించి, వారి అవమానము ఇక్కడ సూచింపబడెనని చెప్పుచున్నారు; అయితే ఇది మిక్కిలి బలవంతపు అర్థము. ప్రవక్త ఇక్కడ కల్దీయులను వర్ణించుచు, వారి రూపమే వారి శత్రువులను, అనగా అష్షూరీయులను, పారద్రోలునంతగా వారు ఆయుధధారులై యుందురని చూపుచున్నాడని నాకు సందేహము లేదు.

అదే ఉద్దేశముతో ఆయన తరువాత ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, అతని యుద్ధయాత్ర దినమున రథము దివిటీల, లేక దీపముల, అగ్నితో నుండును. {,}פלדותpeladut అను మాట మరెక్కడను కనబడదు; దాని అక్షరములు తారుమారైనవనియు, అది {,}לפידות అని యుండవలెననియు యూదులు తలంచుచున్నారు; ఏలయనగా ఈ మాటను ప్రవక్త తరువాతి వచనములో అదే అర్థములో వాడుచున్నాడు. ప్రవక్త సూచించుచున్నది దివిటీలనో దీపములనో అని సందర్భమునుబట్టి నిశ్చయముగా స్పష్టమగుచున్నది. కాబట్టి అతని రథము దీపముల అగ్నితో నుండును, అనగా అతని రథములు ఎంత వేగముగా పరుగెత్తునంటే, చక్రములు అంత వడితో తిరుగుచుండగా అవి అగ్నిజ్వాలలవలె కనబడును.

301 {,{גבוריהו అతని వీరుల, — "heroum." — డాథియస్. 302 {,{}חיל-{אנשי యుద్ధవీరులు, — "యోధులు," హెండర్సన్; "పరాక్రమశాలులు." — న్యూకమ్. 303 ఈ మాటకు అత్యంత తృప్తికరమైన వివరణ పార్క్‌హర్స్ట్ ఇచ్చినదే, హెండర్సన్ దానినే స్వీకరించెను. అరబీ భాషలో {,{פלד అనగా కోయుట, లేక ముక్కలుగా నరుకుట అనియు, {}פלדות అనునవి రథములకు అమర్చబడిన కొడవళ్లు లేక కోయు సాధనములై యుండవచ్చుననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. మరియు ఎనిమిది లేక తొమ్మిది వ్రాతప్రతులలో ,{}אש కు ముందున్న ,{}ב (బేత్) స్థానములో ,{}כ (కాఫ్) కలదు. ఈ పాఠాంతరము అంగీకరింపబడి, రథము అను మాటకు కావ్యసంబంధమైన ఏకవచనము నిలుపబడినయెడల, ఆ వాక్యభాగమును ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును: — అగ్నివలె నున్నవి రథము యొక్క కొడవళ్లు, అతడు సన్నద్ధుడగు దినమున. దీనికి తరువాతి పంక్తి చేర్చబడును, — మరియు సరళవృక్షములు (ఈటెలు) వణకుచు కదలుచున్నవి. సరళవృక్షములను హెండర్సన్ "సైప్రస్ వృక్షములు" అని అనువదించుచున్నాడు; న్యూకమ్ సెప్టువజింటును అనుసరించి ఆ మాటను "గుఱ్ఱపురౌతులు" అను అర్థమిచ్చు మాటగా మార్చుచున్నాడు. ఈ అలంకారము సాహసమైనది, అయితే ఒక సాధనమును అది చేయబడిన పదార్థము పేరుతో పిలుచుట కావ్యములో అసాధారణమైన సంగతి కాదు. — సం.

మరియు సరళవృక్షములు భయంకరముగా కదిలింపబడుచున్నవి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. కొందరు "మత్తెక్కియున్నవి" లేక "మూర్ఛిల్లియున్నవి" అని అనువదించి, దీనిని అష్షూరీయులకు అన్వయించుచున్నారు, — వారి గొప్పవారు (వారు ఇక్కడ సరళవృక్షములతో పోల్చబడిరని, లేక వాటిచేత అలంకారముగా సూచింపబడిరని వీరు తలంచుచున్నారు) విస్మయముచేత మూర్ఛిల్లిరి. కాబట్టి అష్షూరీయులలోని ముఖ్యులు విస్మయమొందుదురు; ఏలయనగా వారి శత్రువులను చూచుటయే వారిని ప్రాణములేనివారివలె చేయును; ఏలయనగా {,}רעלrol అను క్రియాపదమును కొందరు విషము ఎక్కించుట లేక మత్తుపరచుట అను అర్థములో తీసికొనుచున్నారు. అయితే సరళవృక్షములను ఈటెలుగా తీసికొనవలెనని తలంచువారి అభిప్రాయము మరింత సరియైనది, వారు ప్రవక్త భావమును తగినంతగా వ్యక్తపరచకపోయినను; ఏలయనగా ఈటెల మధ్య కలుగు తాకిడి అడవిలో అటు ఇటు ఊగులాడు సరళవృక్షముల తాకిడివలె నుండునని ఆయన భావమని నాకు సందేహము లేదు. ఏలయనగా ఈటెలు సరళవృక్షములతో చేయబడునని మనకు తెలియును, ఎందుకనగా అది తేలికైనదియు వంగునదియునైన కఱ్ఱ; మన భాషలో ఎవరైనను les lances branslent (ఈటెలు ఊగుచున్నవి) అని చెప్పునట్లు. కాబట్టి సరళవృక్షములు ఊగునట్లు ఈటెలు సైనికుల చేతులలో వణకెను, లేక ఊగెను. ఈ రీతిగా ప్రవక్త ఇక్కడ కల్దీయుల భయంకరమైన రూపమును వర్ణించుచునే యున్నాడని మనము చూచుచున్నాము. మనము ముందుకు సాగుదము —

నహూము 2:4

4. రథములు వీధులలో రోషముతో పరుగెత్తును, రాజమార్గములలో ఒకదానినొకటి ఢీకొనును; అవి దివిటీలవలె కనబడును, మెరుపులవలె పరుగెత్తును.

4. In compitis insanient per currus (est hic nomen singulare, currus, ideo quidam subaudiunt viros currus, sed possumus aliter intelligere, quod insaninient in suis curribus; diende) properabunt in plateis (alii vertunt, congregabuntur; potest deduci tam a {,}שקקquam in {,}שוקsed hic significat properare;) aspectus eorum quasi lampades (hoc est, lampadum,) quasi fulgura discurrent.

ఆయన అదే విషయమును ఇంకను కొనసాగించుచున్నాడు, — వారు వీధులలో రోషముతో ఉందురు, అనగా వారు తమ మతి తప్పినవారివలె అంత అల్లకల్లోలముగా నుందురు: హేతువును మితమును మించి ఉద్రేకముతో కొనిపోబడు రోషపరులు ఉండునట్లే, వారును తమ కోలాహలములో వెఱ్ఱివారగుదురు. తరువాత ఆయన, వారు త్వరపడుదురు అని చెప్పుచున్నాడు. ఈ క్రియాపదము తుంటల నుండి పుట్టినది; ఏలయనగా త్వరపడువాడు తన తుంటలను కదిలించి, వాటిని వేగముగా ఆడించును; ఒక మాటను సృష్టించుట న్యాయమైనయెడల, అది "వారు తుంటలాడింతురు" అని యుండును; Ils remueront les hanches. ప్రవక్త భావము ఇదే. మరియు, వారి రూపము దీపములవలె నుండును. ఇక్కడ ఆయన రథములను సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి అవి దీపములవలె నుండును; అనగా అవి తమ ప్రకాశముచేత చూచువారి కన్నులకు మిరుమిట్లు గొలుపును. ఈ సంగతులన్నియు భయంకరమైనదానిని తెలియజేయుటకు ఉద్దేశింపబడినవి. మెరుపులవలె వారు అటు ఇటు పరుగెత్తుదురు అని కూడ ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

సంక్షేపముగా, కల్దీయుల ఉద్రేకము మనుష్యులలో సాధారణముగా కనబడుదానిని మించునంత ఉగ్రముగా నుండునని, అది పైనుండి పంపబడిన ఒక విధమైన రోషమును వెఱ్ఱియునై యుండునని ఆయన సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి మానవ సంబంధమైన సమస్తమును మించునట్లు వారు మెరుపులవలెను అగ్నిజ్వాలలవలెను ఉండవలసియుండెను. అయితే ఈ వాక్యరీతులు అతిశయోక్తులైనను, హేతువు లేకుండ వాడబడలేదు; ఏలయనగా అప్పుడు నీనెవె పట్టణము ఎంత నిర్భయముగా నుండెనో, దాని నాశనము అను సంఘటన ఎంత నమ్మశక్యము కానిదై యుండెనో మనము సులభముగా ఊహింపవచ్చును. ఆ రాజ్యాధిపత్యము అప్పుడు సర్వలోకములోని ప్రతి ఇతర రాజ్యముకంటె అగ్రగణ్యమై యుండెను, అది ఎన్నడైనను దాడికి గురికాగలదని ఎవడును తలంచియుండలేదు. కాబట్టి అష్షూరీయులకు నాశనము సమీపించెనని యూదులను ఒప్పించుట కష్టమై యుండెను గనుక, ప్రవక్త ఈ నానావిధమైన వాక్యరీతులను పోగుచేయుట అవసరమాయెను; వాటిద్వారా అష్షూరీయుల నాశనమునందు దేవుని శక్తిని ఆయన కనుపరచుచున్నాడు. తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది —

304 {,{מראיהן అను మాటకు మూడు వ్రాతప్రతులలో పుంలింగ ప్రత్యయము {}הם కలదు. — సం.

నహూము 2:5

5. అతడు తన పరాక్రమశాలులను జ్ఞాపకము చేసికొనును; వారు నడుచుచు తొట్రిల్లుదురు; దాని ప్రాకారమునకు త్వరపడుదురు, కాపుదల సిద్ధపరచబడును.

5. Recordabitur fortium suorum, impingent in itinere suo (vel, itineribus suis, si legamus plurali numero;) festinabunt ad murum ejus, parabitur integumentum.

కొందరు వ్యాఖ్యాతలు దీనిని కూడ కల్దీయులను గూర్చినదిగా వివరించుచున్నారు: కాబట్టి బబులోను రాజు తన పరాక్రమశాలులను జ్ఞాపకము చేసికొనును; అనగా తన సైన్యములను తన అధికారము క్రింద తనకుండు సమస్త బలమును లెక్కించును; నీనెవెతోను అష్షూరీయులతోను యుద్ధము చేయుటకు ఇదంతయు అతడు పోగుచేయును. మరికొందరు ఇక్కడ మాటలలో స్థానమార్పు కలదని తలంచుచున్నారు (ఇది మిక్కిలి బలవంతపు అర్థము), "పరాక్రమశాలులు జ్ఞాపకము చేసికొందురు" అని, అది వచనమార్పు అయినట్లు. అయితే నేను ప్రవక్త మాటలను ఉన్నవి ఉన్నట్లే సరళముగా తీసికొనుచున్నాను, — అతడు పరాక్రమశాలులను జ్ఞాపకము చేసికొనును: అయితే ఇది, నా తలంపులో, అష్షూరీయులను గూర్చినది. కాబట్టి అతడు, అనగా నీనెవె రాజైనను లేక ప్రజలైనను, పరాక్రమశాలులను జ్ఞాపకము చేసికొనును; అనగా అతడు ప్రతి దిక్కునుండి తన సైన్యములను పోగుచేసి, రక్షణకు ఉపయోగపడు దేనిని విడిచిపెట్టడు; గొప్ప అపాయములోను అత్యంత విపత్కర స్థితులలోను సాధారణముగా జరుగునట్లు: ఏలయనగా వారు అప్పుడు యుద్ధప్రియులుగా ప్రసిద్ధిచెందియుండిరి; నైపుణ్యము గల ప్రతివాడును, ధైర్యము గల ప్రతివాడును, ఆయుధములలో శిక్షణ పొందిన ప్రతివాడును, వీరందరును సహాయము చేయునట్లు సమకూర్చబడిరి. కాబట్టి అష్షూరు దేశములో భయము ఎంతగా నుండునంటే, తమ శత్రువులనుండి తమ్మును తాము కాపాడుకొనుటకు తమకున్న బలమంతటిని వారు పోగుచేయుదురని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి రాజు తన పరాక్రమశాలులను జ్ఞాపకము చేసికొనును, అనగా తనకు అందుబాటులోనున్న సహాయములన్నిటిని సమకూర్చును.

తరువాత ఆయన, వారు తమ నడకలో తొట్రిల్లుదురు అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా పోగుచేయబడిన పరాక్రమశాలులు గ్రుడ్డివారివలె వణకుచు తొట్రిల్లుదురు: ఇది భయముచేత కలుగును; కాబట్టి విస్మయమొందిన మనుష్యులవలె వారు అటు ఇటు తిరుగుచు, స్థిరమైన అడుగు లేనివారై యుందురు. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ రెండు సంగతులను ప్రకటించుచున్నాడు, అష్షూరీయులు తమ శత్రువుల దాడిని తిప్పికొట్టుటకు సైన్యములను పోగుచేయుటలో శ్రద్ధగలవారై యుందురు, — అయినను వారు ఏమియు సాధింపలేరు, ఏలయనగా అందరి మనస్సులను వణకు పట్టుకొనును గనుక పరాక్రమశాలులు తమ నడకలలో తొట్రిల్లుదురు. వారు తొట్రిల్లుదురు, మరియు పిమ్మట, వారు దాని ప్రాకారమునకు త్వరపడుదురు అని చెప్పబడెను, అనగా వారు ప్రాకారము ఎక్కుదురు; మరియు కాపుదల సిద్ధపరచబడును అని చేర్చబడెను, పట్టణములను కాపాడుటలో సాధారణముగా జరుగునట్లు. కొందరు దీనిని కల్దీయులకు అన్వయించుచున్నారు; కాపుదల సిద్ధపరచబడును, అనగా వారు ప్రాకారమునొద్దకు వచ్చునప్పుడు. ప్రాకారమును సమీపించువారు బురుజులతోనైనను తడికలతోనైనను తమ్మును తాము కాపాడుకొనుట వాడుకయై యుండెనని చరిత్రలవలన బాగుగా తెలియును. అయితే అష్షూరీయులు గొప్ప వణకుతో తమ శత్రువులను ఎదుర్కొనుటకు వచ్చెదరు గాని ఏ జయమును పొందరని ప్రవక్త సూచించుచున్నాడని నాకు సందేహము లేదు. కాబట్టి వారు తమ్మును తాము ఎంతగా కాపాడుకొనినను, వారి శత్రువులే గెలుచుదురు. అందుచేత ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు —

నహూము 2:6

6. నదుల ద్వారములు తెరువబడును, నగరు కరిగిపోవును.

6. Portae fluviorum apertae sunt, et palatium solutum est.

నదుల ద్వారములు అను మాటచేత ప్రవక్త టైగ్రిసు నదిచేత అత్యధికముగా సురక్షితమైయుండిన పట్టణభాగమును సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా టైగ్రిసు ఆ పట్టణమునకు ఆనుకొని ప్రవహించుచుండెను. టైగ్రిసు అత్యంత బలమైన రక్షణవలె నుండెను గనుక (అది మిక్కిలి వేగముగా ప్రవహించు నదియని మనకు తెలియును), టైగ్రిసు ప్రవహించిన భాగములో శత్రువుల ప్రవేశమును పూర్తిగా అడ్డగింపవచ్చునని తలంచిన నీనెవె వాసుల నమ్మికను ప్రవక్త అపహాస్యము చేయుచున్నాడు. కాబట్టి నదుల ద్వారములు తెరువబడియున్నవి; అనగా మీ శత్రువులు చొచ్చుకొని మీ పట్టణములోనికి ప్రవేశించకుండ మీ నది అడ్డగింపదు.

శత్రువులను దూరముగా ఉంచుటకు ఉపయోగపడునట్లు కనబడిన అడ్డంకులన్నిటిని ప్రవక్త తొలగించుచున్నాడని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము; ఆయన అట్లు చేసినది నీనెవె నిమిత్తము కాదు గాని, ఆ పట్టణము ఇతర ఏ పట్టణముకంటెను తక్కువగా దేవుని అధికారములో లేదని ఇశ్రాయేలీయులును యూదులును తెలిసికొనునట్లు ఆయన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజల నిమిత్తమే; ఏలయనగా అడ్డంకి ఏదియు లేని మైదానములో నడచునంత సులభముగానే దేవుడు నదులను దాటగలడు. నదుల ద్వారములు తెరువబడెనని ప్రవక్త ఎందుకు చెప్పుచున్నాడో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము: మరియు పిమ్మట ఆయన, నగరు కరిగిపోయెను అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా శత్రువుల సమీపమును అడ్డగించుటకు ఏ ఆటంకమును ఉండదు; ఏలయనగా దుర్గములన్నియు కాగితపు గోడలైనట్లును, రాళ్లు నీళ్లైనట్లును తమంతట తామే కరిగిపోవును. తరువాత ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు —

నహూము 2:7

7. హుస్సాబు చెరపట్టబడి కొనిపోబడును, ఆమె పైకి తేబడును; ఆమె దాసీలు గువ్వల స్వరమువలె మూల్గుచు తమ రొమ్ములు కొట్టుకొనుచు ఆమెను నడిపించుదురు.

7. Et quae stabat solida (vel, firma) ejecta est in exilium (vel, quae stabat occulta, patefacta est, jussa est ascendere;) et ancillae ejus ducentes tanquam in voce columbarum, plangentes super pectora sua.

ఈ మాటలలో కొంత సందిగ్ధత కలదు; అనేకమంది వ్యాఖ్యాతలు {,}הצב estab అనునది రాణి పేరని తలంచుచున్నారు. అప్పుడు {,}הצב estab అను పేరుగల రాణి చెరలోనికి ఈడ్చుకొనిపోబడుచున్నది; ఆమె శత్రుదేశమునకు తరలిపోవునట్లు ఎక్కిపోవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడుచున్నది అని వారు చెప్పుదురు. అయితే ఈ అభిప్రాయము మిక్కిలి బలవంతముగా లాగబడినది; ఏదో ఒకటి చెప్పవలెనను కోరిక యుండుటయు, ఇంతకంటె సంభావ్యమైన మరి యే ఊహయు లేకపోవుటయు తప్ప, ఆ పదమును వ్యక్తి నామముగా ఎంచుటకు ఏ కారణమును లేకుండెను. అయితే దీనిని రాజ్యపు స్థితికి అన్వయించువారి అభిప్రాయమే మరింత సరియైనదని నేను ఎంచుచున్నాను; ఇక్కడ ఒక వ్యక్తిత్వారోపణ కలదని నాకు సందేహము లేదు; మనము భావమును గమనించినయెడల అది స్పష్టమగును. రాణియే ఉద్దేశింపబడినదని ఎవరైనను ఎంచుటకు ఇష్టపడినయెడల, {,}הצבestab అను పదమును దాని సరియైన యథార్థమైన అర్థములో తీసికొనుటయే మేలు, — అనగా ముందు తన రాజనగరులో దాగియుండి, మిక్కిలి సుకుమారముగా నుండుటచేత ఒక్క అడుగైనను కదలలేకపోయిన రాణి, — ఆమె వెలుగులోనికి తీసికొనిరాబడెను; ఏలయనగా {,}גלהgele అనగా బయలుపరచుట, మరియు వెళ్లగొట్టుట అని కూడ అర్థము. బయలుపరచబడెను అని మనము అనువదించినయెడల, ప్రవక్త దాగుకొను స్థలములను సూచించుచు, రాణి వెలుగులోనికి బయలువెళ్లక, తమ అంతఃపురములలోనే తమ్మును తాము ఉంచుకొను సుకుమారమైన స్త్రీలవలె ఉండెనని భావించుచున్నాడు; అయితే చెరలోనికి ఈడ్చుకొనిపోబడినది అని మనము అనువదించినయెడల, అది ముందు తన నివాసములో స్థిరముగా నెలకొనియున్న స్త్రీకి మరింత తగియుండును. ఈ పదము {,}יצבitsab, అనగా నిలుచుట, అను ధాతువునుండి వచ్చుచున్నది; అయితే ఇక్కడ అది హోఫల్ రూపములో, {,}הוצבeustab, అని యున్నది: కావున అది ముందు స్థిరముగాను దృఢముగాను నెలకొనియున్నదానిని, అనగా తన మరుగులో నున్నదానిని సూచించుచున్నది; ఆమె చెరలోనికి ఈడ్చుకొనిపోబడుచున్నది అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. కావున ఎవరైనను దీనిని రాణి వ్యక్తికి అన్వయింపగోరినయెడల, అత్యంత తగిన భావము ఇదియే, — ముందు తన భోగముల మధ్య కూర్చుండియున్న రాణి బలాత్కారముగా చెరలోనికి ఈడ్చుకొనిపోబడి, మరియొక దేశమునకు కొనిపోబడును. మరియు ప్రవక్త రాణిని గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడనుట సంభావ్యమే, ఏలయనగా వెంటనే, ఆమె దాసీలు గువ్వల స్వరమువలె ఆమెను నడిపించుచు, తమ రొమ్ములు కొట్టుకొనుచున్నారు అని వచ్చుచున్నది; అనగా ముందు ఆమెను ముఖస్తుతి చేసిన ఆమె దాసీలు దుఃఖించుచు, నిట్టూర్పులతోను కన్నీళ్లతోను విలాపముతోను తమ స్వంత యజమానురాలిని చెరపట్టబడినదానిగా నడిపించుకొనిపోవుదురు.

305 గ్రోటియస్ మరియు న్యూకమ్ ఈ వచనమును అష్షూరు రాజునకు కాక బబులోను రాజునకు అన్వయించుచున్నారు. చివరి ఖండము ఈ అభిప్రాయమునకు అనుకూలముగా కనబడుచున్నది, అయితే రెండవ ఖండము మరియొక అభిప్రాయమునకు అనుకూలముగా నున్నది. {{יכשלו ను కర్మపదము లేకుండ “వారు పడద్రోయుదురు” అని హిఫిల్ రూపముగా అనువదించుట ఆమోదయోగ్యము కాదు; అయితే తరువాత పేర్కొనబడిన వారి మహా త్వరపాటువలన వారు “తొట్రిల్లిరి” అని, ఆ పదము యొక్క అర్థము ప్రకారము, చెప్పబడియుండవచ్చును. పిస్కాటర్, మార్కియస్ మరియు హెండర్సన్ ఇక్కడ ఇవ్వబడిన అభిప్రాయముతో ఏకీభవించుచున్నారు. — సం.

ఈ విధముగా సందర్భము పొందికగా నుండును.

అయితే, నేను చెప్పినట్లు, స్త్రీ వ్యక్తిరూపములో ఇక్కడ రాజ్యపు స్థితి వర్ణింపబడుచున్నదని తలంచువారి అభిప్రాయమే సరియైనదిగా కనబడుచున్నది. కావున ముందు నిలిచియుండినది, లేక స్థిరముగా నిలుకడగా నుండినది, చెరలోనికి ఈడ్చుకొనిపోబడును; లేక ముందు నెమ్మదిగా కూర్చుండియుండినది బయలుపరచబడును; అనగా ఇంతవరకు వలె ఆమె తన ఏకాంతములో ఇక దాగియుండక, బయటికి రావలసినదిగా బలవంతపెట్టబడును. మరియు ఆమె ఎక్కిపోవును; అనగా అదృశ్యమైపోవును, ఏలయనగా ఈ క్రియాపదము ఇక్కడ రూపకార్థములో తీసికొనబడవలెను; కావున ఆమె అదృశ్యమైపోవును, లేక శూన్యమైపోవును. మరియు ప్రవక్త ఇక్కడ ఒక స్త్రీని మనయెదుట ఉంచుచున్నాడు గనుక, తరువాత వచ్చునది ఈ భావముతో ఏకీభవించుచున్నది, — ఆమె దాసీలు ఏడ్చుచు తమ మూలుగుటలో గువ్వలను పోలియుందురు; అనగా ముందు అత్యధిక సుఖభోగములలో పోషింపబడిన తమ స్వంత యజమానురాలిని దాసీలు బయటికి నడిపించుకొనిపోవునప్పుడు వలె, పరిస్థితులు అంతగా మారిపోవునప్పుడు ప్రజలందరు రాజ్యపు గతిని గూర్చి విలపింతురు.

ఈ మాటల రాశి ఏమాత్రము వ్యర్థము కాదు; ఏలయనగా నీనెవె పట్టణపు నాశనము సమీపించుచున్నదని ఇశ్రాయేలీయుల యొక్కయు యూదుల యొక్కయు విశ్వాసమును అనేక మాటలచేత స్థిరపరచుట అవసరమై యుండెను; లేనియెడల అది నమ్మశక్యము కానిదై యుండెను; మరియు దీనిని గూర్చి మన స్వంత అనుభవముచేతనే మనము సులభముగా నిర్ణయింపగలము. ఈ దినమున లోకమంతటిని విస్మయపరచు వైభవముగల బలాఢ్యులైన రాజులను గూర్చి ఎవరైనను మాటలాడినయెడల, — వారిలో ఒకని రాజ్యము నాశనమగునని ఎవరైనను ప్రకటించినయెడల, అది ఒక కట్టుకథవలె కనబడును. కావున కొద్ది మాటలలో చెప్పబడగలిగిన సంగతిని ప్రవక్త ఇన్ని అలంకారములచేత వివరించుచు, అనేక విధములైన వాక్యరీతులచేత, అతిశయోక్తులైనవాటిచేత సహా, దానిని స్థిరపరచుటకు కారణము ఇదియే. ఆయన చివరకు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు—

306 ఈ వచనపు వాక్యనిర్మాణమును గూర్చి వివిధ అభిప్రాయములు కలవు. రబ్బీలు సాధారణముగా మొదటి పదమును నీనెవె రాణి పేరుగా ఎంచిరి; అయితే ఈ అభిప్రాయమును కొద్దిమంది మాత్రమే స్వీకరించిరి. న్యూకమ్ ఈ పదమును గత వచనముతో కలిపి, ఊహ యొక్క ఆధారము తప్ప మరి యే ఆధారమును లేకయే దానిని {,{מצב గా మార్చి, “దుర్గము” అని అనువదించుచున్నాడు. హెండర్సన్ స్వీకరించినదే శ్రేష్ఠమైనదిగా కనబడుచున్నది: ఆయనయు దానిని గత వచనముతో కలుపుచున్నాడు, అయితే దానిలో ఏ మార్పును చేయక, {}ו కు అది తరచుగా కలిగియుండు వ్యతిరేకార్థమును మాత్రము ఇచ్చుచున్నాడు. ఆయన సరిగానే చెప్పినట్లు, {}הצב యొక్క స్పష్టమైన లింగము దానికి గత వచనముతో గల సంబంధమును రుజువుచేయుచున్నది; ఏలయనగా అది పుంలింగము, కాగా ఈ వచనములోని క్రియాపదములు స్త్రీలింగములు. ఆ రెండు వచనములకు ఆయన అనువాదము ఈ క్రింది విధముగా నున్నది, — 7. జలద్వారములు తెరువబడినవి, దృఢముగా స్థాపింపబడినను నగరు కరగిపోయినది. 8. ఆమె దిగంబరి చేయబడినది, ఆమె పైకి కొనిపోబడినది, ఆమె దాసీలు గువ్వలవలె మూలుగుచు తమ హృదయములమీద కొట్టుకొనుచుండగా. ,{}הצב అను పదము తప్ప, ఈ అనువాదము అనేక అభ్యంతరములకు గురియగుచున్నది. {}גלה అను క్రియాపదము కల్ రూపములో తరచుగా అకర్మకముగా, “తొలగింపబడెను” అని ఉపయోగింపబడుచున్నది; మరియు ఈ అర్థము తరువాతి క్రియాపదపు అర్థమును, “ఆమె ఎక్కిపోవునట్లు చేయబడెను” అనుదానిని, అనగా చెరలోనికి, సామ్రాజ్యపు పీఠమైన బబులోనునకే, — అది ఎల్లప్పుడును అత్యున్నత స్థలముగా ఎంచబడుచుండెను, — అనుదానిని మరింత బాగుగా గ్రహించుటకు మనకు సహాయపడుచున్నది. {}מנהגות అనునది ఏదో ఒక రూపములో హెబ్రీ భాషలో తరచుగా వచ్చు పదము; దానికి ఇక్కడ ఇవ్వబడిన అర్థము ఎన్నడును లేదు. ఇక్కడ అది హోఫల్ రూపములోని కృదంతము; “కొనిపోబడిరి” అనునదే దాని స్పష్టమైన అర్థము; సెప్టువజింటు దానిని {ηγοντο}, కొనిపోబడిరి, అని అనువదించుచున్నది. “గువ్వల స్వరమువలె” లేక “గువ్వల స్వరముగా” అనునవి ఈ క్రియాపదము తరువాత వచ్చు మాటలకు అక్షరార్థము. ఏ విధముగా కలిపినను, అవి లుప్తవాక్యముగా ఎంచబడవలెను — “స్వరముతోవలె, లేక గువ్వల స్వరమువంటి స్వరముతో.” అప్పుడు వాటిని తరువాతి పంక్తితో కలుపవచ్చును. అప్పుడు వచనమంతయు ఈ విధముగా నుండును, — ఆమె తొలగింపబడెను, ఆమె ఎక్కిపోవునట్లు చేయబడెను; ఔను, ఆమె దాసీలు కొనిపోబడుచున్నారు, వారు గువ్వల స్వరమువంటి స్వరముతో తమ రొమ్ములమీద తంబుర వాయించుచున్నారు. వారు గువ్వల స్వరమువంటి స్వరముతో తంబుర వాయించుటకు తోడుగా నుండిరి. “తంబుర వాయించుట” అనునది మూలములోని అక్షరార్థము; “హృదయములమీద” అనునది హెబ్రీ నుడికారము అయినట్లే, “రొమ్ములమీద” అనునది ఆంగ్ల నుడికారము. — సం.

నహూము 2:8

8. నీనెవె పూర్వకాలమునుండి నీటి కొలనువలె నుండెను గాని దాని జనులు పారిపోవుచున్నారు; నిలువుడి నిలువుడి అని కేకలువేయుదురు గాని వెనుకకు తిరిగిచూచువాడొకడును లేడు.

8. Atqui Nineveh quasi piscina aquarum a diebus (hoc est, a longo tempore) fuit; ipsi autem fugiunt; state, state; et nemo respicit.

తన మాటలయందలి నమ్మకమును బలహీనపరచగలిగిన ఒక సందేహమును ప్రవక్త ఇక్కడ ముందుగానే నివారించుచున్నాడు; ఏలయనగా నీనెవె బలములో వర్ధిల్లుట మాత్రమే కాక, దీర్ఘకాలగమనములో తన బలమును స్థిరపరచుకొనియుండెను; మరియు ప్రాచీనత రాజ్యముల బలమునకు తోడగుట మాత్రమే కాక, వాటికి అధికారమును కూడ సంపాదించిపెట్టును. కావున నీనెవె పట్టణపు సామ్రాజ్యాధికారము ప్రాచీనమైనది గనుక, అది నిత్యమైనదిగా కనబడియుండవచ్చును: “ఏమి! నీనెవె ఎల్లప్పుడును తూర్పు దేశములన్నిటిలో ఏలుబడి చేసి సర్వాధికారమును కలిగియుండెను; ఇప్పుడు అది కదిలింపబడగలదా, లేక దాని బలము ఇప్పుడు అకస్మాత్తుగా పడద్రోయబడగలదా? ఏలయనగా ఆరంభము లేనిచోట, అంతము ఉండునని మనము నమ్మలేము.” మరియు సామాన్య అభిప్రాయము ప్రకారము దానికి ఆరంభము లేకుండెను; ఐగుప్తీయులు కూడ తమ ప్రాచీనతను గూర్చి ఎట్టి కట్టుకథలు చెప్పుకొనిరో మనకు తెలియును; లోకము సృజింపబడుటకు ఐదువేల సంవత్సరముల ముందే తమ రాజ్యము ఉండెనని వారు ఊహించుకొనిరి; అనగా తమ యుగములను లెక్కించుటలో వారు సృష్టికి దాదాపు ఐదువేల సంవత్సరముల వెనుకకు పోయిరి. నీనెవీయులు తాము ఎల్లప్పుడును ఉండియుంటిమని నిస్సందేహముగా గొప్పలు చెప్పుకొనిరి; మరియు వారు తమ ప్రాచీనతను గూర్చిన ఈ అహంభావములో స్థిరపడియుండిరి గనుక, వారు ఎన్నడైనను క్షీణింపగలరని ఎవడును తలంచలేదు. కావుననే నీనెవె పూర్వదినములనుండి నీటి కొలనువలె నుండెనని ప్రవక్త స్పష్టముగా ప్రకటించుచున్నాడు; అనగా నీనెవె, ఒక విధముగా, లోకములోని మిగిలిన భాగమునుండి వేరుపరచబడియుండెను; ఏలయనగా కొలను ఉన్నచోట, అది తన స్వంత గట్లచేత బాగుగా కోటకట్టబడినట్లు కనబడును, దానిలోనికి ఎవడును రాడు; ఒకడు నేలమీద నడచునప్పుడు నీళ్లలోనికి ప్రవేశింపడు. ఈ విధముగా నీనెవె కొద్దికాలము మాత్రమే కాక, అనేక యుగములపాటు నెమ్మదిగల స్థితిలో నుండెను. అయినను ఈ సంగతి దేవుడు ఇప్పుడు దాని ఏలుబడిని పడద్రోయకుండ అడ్డగింపదు. కావున నీనెవె తన ప్రాచీనతను గూర్చిన తలంపులో ఎంతగా గర్వించినను, దానిని నాశనము చేయవలెననుటయే దేవుని సంకల్పమై యుండెను.

కావున ఆయన, వారు పారిపోవుచున్నారు, అని చెప్పుచున్నాడు: పారిపోవుట అనుదానిచేత, వారు తమ శత్రువులచేత కొట్టబడకపోయినను, తమ స్వంత భయముచేతనే జయింపబడుదురని ఆయన భావించుచున్నాడు. కావున నీనెవె సంహారముచేత నాశనమగుట మాత్రమే కాక, అష్షూరీయులందరు పారిపోవుదురనియు, నిరాశ వారిని వారి శత్రువులకు అప్పగించుననియు ఆయన సూచించుచున్నాడు. కావున కల్దీయులు తమ ధైర్యముచేతను ఖడ్గముచేతను జయము పొందుట మాత్రమే కాక, అష్షూరీయులు తమ స్వంత బలములను నమ్మక పారిపోవుదురు.

తరువాత, నిలువుడి, నిలువుడి, అయినను ఎవడును లక్ష్యపెట్టడు, అని వచ్చుచున్నది. తాను చెప్పుచున్న భయము యొక్క ఫలితమును ప్రవక్త ఇక్కడ, ఒక విధముగా, మన కన్నులయెదుట ఉంచుచున్నాడు. ఆయన ఒక సాదా వృత్తాంతమును ఇచ్చియుండవచ్చును, — ఒకడు వారిని వెనుకకు పిలిచినను వారు వెనుకకు తిరిగిచూచుటకు తెగింపరనియు, పారిపోవుటయందే రక్షణ కలదని తలంచి వారు తమ పరుగును కొనసాగింతురనియు. ప్రవక్త ఈ విధమైన వృత్తాంతమును రచించియుండవచ్చును: అయితే ఆయన దీనిని చేయలేదు; పారిపోవువారిని ఆయన చూచుచు వారిని వెనుకకు తీసికొనిరావలెనని ప్రయత్నించుచున్నట్టుగా, పారిపోవువారిని వెనుకకు పిలుచువాని పాత్రను ఆయన ధరించుచున్నాడు: ఎవడును లక్ష్యపెట్టడు, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

307 మూలములో ఇది ఏకవచన రూపములో నున్నది, {{`` }היא{, מימי “దాని దినములనుండి,” లేక, ఆమె దినములనుండి. ఇది “స్త్రీలింగ సర్వనామ ప్రత్యయమును వ్యక్తపరచు ఒక పురాతన విధానము — ఖండిత రూపమైన {}ה కు బదులుగా సర్వనామపు సంపూర్ణ రూపము నిలుపబడినది” అని హెండర్సన్ చెప్పుచున్నాడు. ఈ వచనమును ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును: — నీనెవె తన దినములన్నియు నీటి కొలనువలె నుండినను, వారు పారిపోవుచున్నారు; — — “నిలువుడి, నిలువుడి;” అయినను వెనుకకు తిరిగిచూచువాడొకడును లేడు. మొదటి పంక్తికి న్యూకమ్ అనువాదము ఈ విధముగా నున్నది, — మరియు నీనెవె జలములు నీటి కొలనువలె నున్నవి: సర్వనామము కొన్నిసార్లు వాక్యఖండము చివర నుండునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: అయితే ఇక్కడ అది అట్లు ఎంచబడజాలదు, ఏలయనగా {}היא అనునది {}מימי తో సంబంధరూపములో (in regimine) నున్నది. ప్రవక్త ఈ సంగతి యంతటిని, అది తనకు దర్శనములో చూపబడినట్లే, కన్నులార చూచిన సాక్షివలె అంతటను వర్ణించుచున్నాడని గమనింపవలెను. — సం.

ప్రవక్త ఉద్దేశ్యము ఏమిటో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

అయితే మనుష్యుల సంఖ్యయందైనను, పట్టణముల రక్షణలయందును దుర్గములయందైనను, ప్రాచీనతయందైనను నమ్మికయుంచకూడదని ఈ వాక్యభాగమునుండి మనము నేర్చుకొనవలెను; ఏలయనగా మనుష్యులు బలములో అతిశయించునప్పుడు, దేవుడు దీనినే వారిని నాశనము చేయుటకు అవకాశముగా తీసికొనును, ఏలయనగా గర్వము దాదాపు ఎల్లప్పుడును బలముతో జతపడియుండును. మనుష్యులు తాము దేనియందైనను అతిశయించుచున్నామని తలంచునప్పుడు, తమకు తాము మితిమీరి ఆపాదించుకొనకుండుట దాదాపు అసాధ్యము. ఈ విధముగా వారు తమ బలము నిమిత్తమే తలక్రిందులుగా నాశనములోనికి పరుగెత్తుదురు; అపవిత్రులైన మనుష్యులు ఊహించునట్లు, దేవుడు భూముఖమును తలక్రిందులు చేయునప్పుడు ఆయనకు దానియందు ఏదో ఆనందము కలదని కాదు, గాని మనుష్యులు తమ స్వంత వర్ధిల్లుటను భరింపలేక, మితమైన హద్దులలో తమ్మును తాము ఉంచుకొనలేక, అనేకులు దేవునికి విరోధముగా అతిశయించుదురు గనుకనే: కావుననే మానవ బలము దానిని కలిగియున్నవారి తలమీదికే తిరిగివచ్చును. ప్రాచీనతను గూర్చి కూడ ఇదే సంగతులు చెప్పవలెను: ఏలయనగా తమ ప్రాచీనతను గూర్చి గొప్పలు చెప్పుకొనువారు తాము ఎంతకాలమునుండి దేవుని ఉగ్రతను రేపుచున్నారో ఎరుగరు; ఏలయనగా సమృద్ధి తనంతట తానే కామవిశృంఖలతను పుట్టించుట, లేక కనీసము మితిమీరుటకు నడిపించుట తప్పక జరుగును; మరియు అత్యంత బలవంతులైనవారే ఇతరులను చెరుపుటలో అత్యంత తెగువగలవారై యుందురు. కావుననే కుళ్లు అధికమగును; ఏలయనగా దేవుని భయముచేత పాలింపబడనప్పుడు మనుష్యులు మృతులవంటివారు. మృతదేహము ఎంత ఎక్కువకాలము కుళ్లుచుండునో అంత ఎక్కువగా దుర్గంధము గలదగును; మనుష్యుల విషయములోను అట్లే. వారు చాలకాలము పాపము చేయుచు, ఇంకను పాపము చేయుచునే యుండినయెడల, వారి పాపముల దుర్గంధము అధికమగును, మరియు దేవుని ఉగ్రత మరి మరి రేపబడును.

కావున ప్రాచీనత మనలను మోసపుచ్చుటకు ఏ కారణమును లేదు. మరియు ఎప్పుడైనను మనుష్యులు తమ స్వంత బలముచేతనైనను, అనేకమంది సహాయకులచేతనైనను తగినంతగా కోటకట్టబడియున్నారనియు, లేక తమ ప్రాచీనతచేత వారు ఒక విధముగా పవిత్రులైయున్నారనియు తలంచుటకు మనము శోధింపబడినయెడల, ఇక్కడ చెప్పబడినది మన మనస్సులకు రావలెను, — నీనెవె పూర్వదినములనుండి నీటి కొలనువలె నుండెను; అయితే అది నాశనమునకు అప్పగింపబడినప్పుడు, అది పారిపోయెను; మరియు వారి శత్రువులు వారిని తరిమివేయకపోయినను, వారు తమ స్వంత భయముచేత తరుమబడి పారిపోయిరి, ఒకడు వారిని తిరిగిరమ్మని పిలిచినను వారు ఆగలేదు.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, ఈ లోకములో స్థిరమైనది ఏదియు లేదనియు, అత్యంత దృఢముగా కనబడు సంగతులు నాశనమునకే సాగుచు, మనుష్యులు నమ్ముకొను ఆ బలమును నీవు నీ శ్వాసచేత కదలించునప్పుడు అవి క్షణములో కూలి తమంతట తామే అదృశ్యమైపోవుననియు నీవు నీ వాక్యములో మాకు ఎడతెగక జ్ఞాపకము చేయుచు, ఇన్ని దృష్టాంతములచేత మాకు బోధించుచున్నావు గనుక, —

ఓ దేవా, మేము యథార్థముగా అణచబడి దీనులమై, భూసంబంధమైనవాటిమీద ఆనుకొనక, మా హృదయములను మా తలంపులను పరలోకమునకు లేవనెత్తి, అక్కడ మా నిరీక్షణ యొక్క లంగరును స్థిరపరచునట్లు అనుగ్రహించుము; మా తలంపులన్నియు అక్కడనే నిలిచియుండునుగాక; నీవు భూమిమీద మా పరుగు ద్వారా మమ్మును నడిపించిన తరువాత, చివరకు నీ అద్వితీయ కుమారుని రక్తముచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ పరలోక రాజ్యములోనికి మేము చేర్చుకొనబడుదుముగాక. ఆమేన్.

నూట మూడవ ఉపన్యాసము

నహూము 2:9

9. వెండిని దోచుకొనుడి, బంగారమును దోచుకొనుడి; దానియందు సమకూర్చబడిన ధనమునకు మితిలేదు, సకలవిధములైన రమ్యమైన వస్తువుల ఘనత దానియందున్నది.

9. Diripite argentum, diripite aurum; et non finis (quia non est, copula debet resolvi in causalem particulam; quia nullus finis) praeparationis ejus (sic vertunt, sed proprie {}תכונהsignificat locum;) gloria ex omni vase desiderabili.

ఇక్కడ ప్రవక్త, ఒక విధముగా, దేవుని ఆజ్ఞచేతను అధికారముచేతను, నీనెవెను దాని శత్రువులు దోచుకొని కొల్లపెట్టునట్లు వారి ఇష్టమునకు అప్పగించుచున్నాడు. ఈ మాటలు తన సైనికులను ప్రోత్సహించు ఒక సేనాధిపతి పేరట చెప్పబడినవని కొందరు తలంచుచున్నారు; అయితే ప్రవక్తలు ఈ విధముగా అధికారముతో దేనినైనను ఆజ్ఞాపించునప్పుడు దేవుని పాత్రను ధరించుదురని మనకు తెలియును; మరియు ఇది మిక్కిలి బలమైన వాక్యరీతి. ప్రవక్తలు మాటలాడునప్పుడు వట్టి ధ్వనిని వెళ్లగ్రక్కరనియు, దేవుడు ఇక్కడ ఏమి చేయవలెనని నిర్ణయించెనో, తగిన కాలమందు ఏమి నెరవేర్చునో దానినే వారు యథార్థముగా సాక్ష్యమిచ్చుచున్నారనియు మనము తెలిసికొనునట్లు ఇది ఉపయోగింపబడుచున్నది.

కావున ఈ మాటలాడు విధానము ప్రవక్తలకు సామాన్యమైనదని మనకు తెలియును గనుక, దీనిని నెబుకద్నెజరు వ్యక్తికిగాని మరి యెవని వ్యక్తికిగాని అన్వయించుటకు ఏ కారణమును లేదు. కావున నీనెవె నాశనమునకు అప్పగింపబడెనని దేవుడు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు; అందుచేత ఆయన దానిని శత్రువుల చేతికి అప్పగించెను.

బబులోనీయులు పట్టణమును దోచుకొనుటలో దేవుని ఆజ్ఞకు లోబడలేదనుట నిశ్చయమే; అయినను దేవుని రహస్య ప్రేరణచేత వారు అష్షూరీయులను శిక్షించిరనుటయు సత్యమే: ఏలయనగా నీనెవీయులు చాలకాలమునుండి పేరుపొందిన వారి క్రూరత్వము నిమిత్తమును లోభము నిమిత్తమును, విశేషముగా యూదులయెడల వారు అసమానమైన అనాగరికతను చూపినందుకును, వారిని దండించవలెననుటయే ఆయన సంకల్పమై యుండెను. కావుననే దేవుడు ఇప్పుడు వారిని బబులోనీయులకు అప్పగించి దోపుడునకు గురిచేయుచున్నాడు. అయితే దేవుని రహస్య తీర్పులను గూర్చి నేను ఇతర స్థలములలో విస్తారముగా మాటలాడియున్నాను గనుక, ఇక్కడ క్లుప్తముగా మాత్రమే గమనించెదను, — దేవుడు బబులోనీయులను కల్దీయులను నిర్దోషులుగా చేయుటకు వారికి ఆజ్ఞాపించుట లేదు, గాని నీనెవె యాదృచ్ఛికముగా కాక, తన ప్రజలకు చేయబడిన అన్యాయములకు ప్రతీకారము చేయవలెనని ఆయన చిత్తమైనందున, దాని శత్రువులచేత నాశనము చేయబడవలసియున్నదని తన ప్రవక్త ద్వారా చూపుచున్నాడు. అదే సమయమున, మనము ఇతర స్థలములలో చెప్పినదానిని జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను, — కార్యసాధన ఇదివరకే సిద్ధపరచబడినప్పుడు ప్రవక్తలు ఈ విధముగా మాటలాడుదురు; ఏలయనగా దేవుడు వ్యర్థముగాను కారణము లేకుండను మనుష్యులను భయపెట్టడు, గాని తరువాత ఫలితముచేత దానిని ప్రత్యక్షపరచును: ఆయన తన వాక్యముచేత శూన్యమునుండి లోకమును సృజించినట్లే, తన వాక్యముచేతనే తన తీర్పులను జరిగించి నెరవేర్చును. కావున ప్రవక్త, తన చిత్తప్రకారము కల్దీయులను పాలించుచున్నట్టుగా, దోచుకొనుడి, దోచుకొనుడి అని ఇక్కడ వారిని సంబోధించుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు. అయితే ఇది విశ్వాసులకు సంబంధించినదిగా ఎంచబడవలెను; ఏలయనగా బబులోనీయులు నీనెవె పట్టణమును దోచుకొనుటలో తాము దేవునికి లోబడుచున్నామని తలంచలేదు, జయము నిమిత్తము దేవునికి చెందవలసిన స్తుతిని ఆయనకు చెల్లింపనులేదు; అయితే ఇదంతయు దేవుని రహస్య సంరక్షణచేత జరిగెననియు, శ్రమపడుచున్న తన ప్రజల పక్షమును వహించుటకు ఆయన ఈ విధముగా దయతో ఒప్పుకొనినప్పుడు, అది తన సంఘమునెడల దేవుని తండ్రివంటి ప్రేమకు స్పష్టమైన, ఒక విధముగా కన్నులకు కనబడు, నిదర్శనమై యుండెననియు విశ్వాసులు ఈ విధముగా జ్ఞాపకము చేయబడిరి.

తరువాత, సిద్ధపాటులకు అంతము లేదు, అని వచ్చుచున్నది: కొందరు {,}תכונהtechune అను పదమును నిధి, లేక దాచబడిన ధనము, అని అనువదించి, సిద్ధపరచుట అను అర్థముగల {,}כוןcun అను ధాతువునుండి దానిని వ్యుత్పన్నము చేయుదురు; అయితే {,}תכונהtacune అనునది దాదాపు ఎల్లప్పుడును కొలతగా తీసికొనబడుచున్నది. {,}תכון tacun నుండి వచ్చిన {,}תכנותtacanut అనునది మొత్తము అని అర్థమిచ్చును, ఏలయనగా {,}תכשtacan అనగా లెక్కించుట లేక ఎంచుట; మరియు ఈ అర్థము ఈ వాక్యభాగమునకు తగియున్నది. అయితే ఈ పదమును గూర్చి ఎక్కువగా శ్రమపడవలసిన అవసరము లేదు; మనము దానిని కేవలము స్థలముగా తీసికొనినయెడల, భావము ఇదియగును, — ఆ పట్టణములో, ఒక విధముగా, నిండింపబడిన అగాధము కాని నేలముక్క యేదియు లేకుండెను; ఏలయనగా అది జనముల ధనమంతటిని పోగుచేసికొనియుండెను: మరియు ఈ భావము ప్రవక్త విషయముతో చక్కగా పొందికగా నుండును, — సైనికులు తృప్తిపొందువరకు దోచుకొనవలసియుండిరి; ఏలయనగా ఆ స్థలము, ఒక విధముగా, లోతైన అగాధమై యుండెను.

308 బుక్స్‌టార్ఫ్ ఈ పదమును సిద్ధపరచుట అను అర్థముగల {,{כון నుండియు, పార్క్‌హర్స్ట్ క్రమపరచుట, కొలుచుట అను అర్థముగల ,{}תכן నుండియు వ్యుత్పన్నము చేయుచున్నారు. న్యూకమ్ మరియు హెండర్సన్ దీనిని … అని అనువదించుచున్నారు. అష్షూరీయులు పోగుచేసిన విస్తారమైన ధనమే ఉద్దేశింపబడినదని స్పష్టము. తరువాతి మాటలు మరింత వివిధముగా అనువదింపబడుచున్నవి. న్యూకమ్ {}כבד అను పదమును “నిధి”తో కలిపి, ఆ రెండు పంక్తులను ఈ విధముగా అనువదించుచున్నాడు, — మరియు మహిమగల నిధికి అంతము లేదు, సకలవిధములైన రమ్యమైన పాత్రల నిమిత్తము. అయితే భాష యొక్క స్వభావమునకు మరింత అనుగుణమైనదియు, డా. వీలర్ సూచించుదానికి సరిపడునదియు ఇది, — మరియు ఆమె నిధికి అంతము లేదు, అది కోరదగిన సకల పాత్రలకంటె విలువైనది. ,{}כבד తరువాత వచ్చు ,{}מ అను విభక్తిప్రత్యయమును తులనాత్మక స్థాయిగా ఎంచవచ్చును. — సం.

తరువాత ఆయన, కోరదగిన ప్రతి పాత్రనుండి మహిమ కలదు, అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ స్థలములో తులనార్థక అవ్యయము కలదని తలంచువారు గొప్పగా పొరబడి, ప్రవక్త భావమును తప్పుగా అన్వయించుచున్నారు; వారి అనువాదము, కోరదగిన ప్రతి పాత్రతో పోల్చినయెడల, అని యున్నది; అయితే ఇది మిక్కిలి నిస్సారమైనదని అందరును చూడవలెను. నీనెవె ధనము కోరదగిన ప్రతి పాత్రతో కూడియుండెనని ప్రవక్త ప్రకటించుచున్నాడని నాకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా వారు చాలకాలమునుండి సకలవిధములైన అపారమైన ధనమును పోగుచేసికొనియుండిరి. హెబ్రీయులు విలువైనదానిని కోరదగిన వస్తువు అని పిలుతురు; మరియు వారి పాత్రలను మనము సామగ్రి అను పదము క్రింద చేర్చుదుము. కావున ప్రవక్త భావము ఏమిటో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. కొందరు {,}כבדcabed అనుదానిని కృదంతముగా తీసికొని, అది కోరదగిన ప్రతి పాత్రచేత భారముగా, లేక అలంకరింపబడినదిగా (ఏలయనగా దానికి ఈ రెండు అర్థములును కలవు) నున్నది, అని అనువదించుచున్నారు. అయితే మనము వివరించినదే మరింత సరళమైన వాక్యరీతి, — దాని మహిమ కోరదగిన ప్రతి పాత్రనుండి కలిగెను.

మరియు అష్షూరీయులు అన్ని దిక్కులనుండి అంత ధనమును పోగుచేసికొనినదానిని ప్రవక్త ఇక్కడ ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు విచక్షణ లేకుండ దోపిడి చేసి, జనముల సంపదలన్నిటిని తమకొరకు సమకూర్చుకొనిరి. వారు నిజముగా తమ పొరుగువారినందరిని దోచుకొని, ఔను, వారిని పూర్తిగా దిగంబరులను చేసిరి. వారిని అపహాస్యమునకు గురిచేయుటకై, ప్రభువు వారిమీదికి లేపబోవు ఇతర దోపిడిగాండ్రు ధనవంతులగుదురని ప్రవక్త ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు. యెషయా కూడ ఇదే చెప్పుచున్నాడు, ‘దోచుకొనువాడా, నీవును దోపుడునకు గురికావా?’ (యెషయా 33.)

అట్లే మనుష్యులు ధనముకొరకు అంత ఆతురతతో రగులుకొనుచు, అంత చింతతో గొప్ప ఐశ్వర్యమును పోగుచేయుట బుద్ధిహీనతయని ప్రవక్త ఈ వాక్యభాగములో చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా దోచుకొనినవారిని తమ వంతున దోచుకొను కొందరిని దేవుడు కనుగొనును. తరువాత వచ్చునది—

నహూము 2:10

10. అది వట్టిదియు శూన్యమును పాడైనదియు ఆయెను; హృదయము కరగిపోవుచున్నది, మోకాళ్లు ఒకదానికొకటి కొట్టుకొనుచున్నవి, అందరి నడుములలో మహా వేదన కలదు, అందరి ముఖములు నల్లబారుచున్నవి.

10. Exinanita etexinanita est, et nudata; et cor liquefactum, et collisio genuum, et terror in omnibus lumbis; et facies omnium contraxerunt nigredinem (vel, splendorem, ut alii vertunt.)

గత వచనములోని సంగతిని ప్రవక్త ఇక్కడ స్థిరపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా దోపుడుసొమ్మును ఎత్తికొనిపోవుటకు కల్దీయులను ఆయన ఎందుకు పిలిచెనో, — అది అట్లు జరుగవలసియుండెను గనుక, — అని ఆయన చూపుచున్నాడు. (నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు) వారి లోబడుట దేవుని దృష్టిలో మెచ్చదగినదగునట్లుగా ఆయన కల్దీయులకు ఆజ్ఞాపించలేదు: అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ ఆయన రహస్య ఆలోచనను గూర్చి మాత్రమే మాటలాడుచున్నాడు. కావున అది దేవుని నిర్ణయమని కల్దీయులు ఎరుగకపోయినను, నీనెవీయులు దిగంబరులుగా చేయబడినప్పుడు తమ క్రూరత్వము నిమిత్తము, విశేషముగా యూదులయెడల అంత శత్రుభావముతో ప్రవర్తించినందుకు, శిక్షను అనుభవించిరని ప్రవక్త విశ్వాసులకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు: కావుననే నీనెవె వట్టిదాయెను, వట్టిదాయెను, దిగంబరి చేయబడెను, అని ఆయన ప్రకటించుచున్నాడు. అదే పదమును మరల చెప్పుటచేత ఆయన సంభవము యొక్క నిశ్చయతను సూచించుచున్నాడు: వట్టిదాయెను, వట్టిదాయెను, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, మా భాషలో ఒకడు videe et revidee అని చెప్పునట్లు. (309 హెబ్రీ భాషలోని ఆ మూడు పదములు మిక్కిలి ఆకర్షణీయమైన అనుప్రాసను ఏర్పరచుచున్నవి; మరియు అవి మరియొక విశేషతను కనబరచుచున్నవి, — అవి నిడివిలో, లేక అక్షరములలో, క్రమముగా పెరుగుచున్నవి; తరువాత వచ్చుదానికి కొంత పోలికగా, — ఆమె వట్టిదిగా చేయబడెను, శూన్యమాయెను, పాడాయెను: లేక, ఆమె శూన్యమైనది, శూన్యము చేయబడినది, పాడుచేయబడినది. bwqh wmbwqh wmblqh Buke, umebuke, umebelake. కొందరు ఈ పదములను నామవాచకములుగా ఎంచుదురు, అయితే అవి స్పష్టముగా కృదంత రూపములు. — సం.) కావున సంభవమును గూర్చి విశ్వాసులు సందేహింపకుండునట్లు, ఈ మరల చెప్పుటచేత ప్రవక్త ఉద్దేశించినది మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచబడినదని మనము చూచుచున్నాము: మరియు అదే ఉద్దేశ్యముతో ఆయన, ఆమె దిగంబరి చేయబడెను, అని చేర్చుచున్నాడు.

ప్రవక్త ఉద్దేశము ఇప్పుడు మనకు గ్రహింపవచ్చుచున్నది. నీనెవెమీదికి సైన్యములను పంపుటకును, ఆ పట్టణమును దోచుకొనుటకును కొల్లపెట్టుటకును వారికి అప్పగించుటకును తనకు పైనుండి అధికారము ఇయ్యబడెనని అతడు గత వచనములో చూపినట్లే, కల్దీయులు దేవుని న్యాయమైన సేవకులైనట్లును, తాము ఆయనకు సేవ చేయుచున్నామని చెప్పుకొనగలిగినట్లును తాను వారికి ఆజ్ఞాపింపలేదని ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు. కాబట్టి నీనెవెను దోచుకొనుమని కల్దీయులకు ఏ ఉద్దేశముతో ఆజ్ఞాపించెనో అతడు తెలియజేయుచున్నాడు; అదేదనగా, దేవుడు ఆలాగు నిర్ణయించియుండెను; తాను తన సంరక్షణలోనికి చేర్చుకొనిన తన ప్రజలకు చేయబడిన అనేక అన్యాయములను ఆయన సహింపనొల్లనందున ఆయన ఆలాగు నిర్ణయించి ఆజ్ఞాపించెను. నీనెవె దేవుడు ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలను అంత క్రూరముగా బాధించెను గనుక, ఆమెకు తగిన ప్రతిఫలము ఆమెకు తిరిగి చెల్లింపబడుట అవసరమాయెను. అయితే నేను గమనించిన ఆ పునరుక్తిని విశేషముగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా దేవుని శక్తి ఆయన వాక్యముతో జతపరచబడియున్నదనియు, ఆయన దేనిని అనాలోచితముగా గాని వ్యర్థముగా గాని ప్రకటింపడనియు అది మనకు బోధించుచున్నది.

మోకాళ్లు ఒకదానికొకటి కొట్టుకొనుచున్నవనియు, ప్రతి హృదయము కరగిపోయెను, లేక ద్రవించిపోయెను అనియు, మరియు నడుములన్నియు వణకుచున్నవనియు అతడు ఆ తరువాత చెప్పుచున్నాడు. దీనినిబట్టి, దేవుడు మనుష్యులకు బలము అనుగ్రహించినంతమట్టుకే గాని వారియందు ఏ ధైర్యమును లేదని మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. కాబట్టి ఆయన తన ఆత్మను ఉపసంహరించుకొనిన వెంటనే, అంతకుముందు మిక్కిలి పరాక్రమశాలులైనవారు ధైర్యము చెడినవారగుదురు, మహా క్రౌర్యమును శ్వాసించినవారు మెత్తనివారును స్త్రీలవంటి బలహీనులును అగుదురు: ఏలయనగా హృదయము అను మాటచేత అంతరంగ ధైర్యము లేక సాహసము సూచింపబడుచున్నది; మోకాళ్లు నడుములు అను మాటలచేత శరీర బలము గ్రహింపవలెను. అష్షూరీయులు ఏలుబడి చేయుచుండగా వారు మిక్కిలి ధైర్యముగల జనమైయుండిరనుటకు నిశ్చయముగా సందేహము లేదు, ఏలయనగా అధికారము ఎల్లప్పుడును ధైర్యమును పుట్టించును; మరియు తమ పొరుగువారందరు వారి అధికారము క్రిందికి తేబడిరి గనుక వారు యుద్ధప్రియులైన జనమై యుండిరనుటయు సంభవమే. అయితే వారి హృదయములలో ఏ బలమును, వారి నడుములలో గాని వారి శరీరములోని ఏ భాగములో గాని ఏ శక్తియు ఉండదని ప్రవక్త ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు. కాబట్టి హృదయము కరగిపోయెను అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మనుష్యులు సింహములవలె కనబడుచుండగా తమ ధైర్యమునుగూర్చి ఎంత బుద్ధిహీనముగా అతిశయించుచున్నారో దీనినిబట్టి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు ఒక్క క్షణములో వారి హృదయములను కరగించగలడు, అప్పుడు వారు స్థిరత్వమంతయు పూర్తిగా కోల్పోవుదురు. ఇక బాహ్య బలము విషయమైతే, అది దేవుని చేతిలో ఉన్నదని మనము చూచుచున్నాము; ఒక కొట్టుకొనుట కలుగును, లేక మనుష్యులు వణకునప్పుడు జరుగునట్లు మోకాళ్లు ఒకదానికొకటి తాకును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మరియు ఆ తరువాత నడుములన్నిటియందు వణకు కలుగును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

చివరిగా అతడు అందరి ముఖములు నల్లబారును అని చెప్పుచున్నాడు. {,}פארורparur అను మాటను కొందరు {,}פארpar నుండి పుట్టినదని చెప్పుదురు; అప్పుడు అనువాదము, “ముఖములన్నియు తమ సౌందర్యమును ఉపసంహరించుకొనును లేక తీసివేసికొనును” అని యుండును; యోవేలు 2:6ను కూడ వారు ఆలాగే వివరించుదురు, ఏలయనగా అక్కడి వాక్యము ఇదియే. అయితే ఈ అర్థమును అంగీకరింపనివారు, {,}קבףkobets అను మాటకు ఉపసంహరించుకొనుట లేక తీసివేసికొనుట అను అర్థము ఉండనేరదని చెప్పి, ఆ నామవాచకమును నల్లదనము అని అనువదించుదురు. అయితే ఇది బలవంతముగా లాగిన వివరణ. {,}פארורparur అనునది నల్లని రంగును సూచింపదు గాని ఒక కుండను సూచించును [అని వారు చెప్పుదురు]: కాబట్టి ఒక గంగాళము గాని కాగు గాని పొగవలన నల్లదనము పొందినప్పుడు, అది {,}פארורparur అని పిలువబడును: అయితే ఈ స్థలములో ఈ వ్యాఖ్యాతలు దానిని ఆ రంగునకు రూపకముగా తీసికొనవలసివచ్చుచున్నది; నేను చెప్పినట్లు, అది బలవంతముగాను దూరముగాను లాగబడినదే. కాబట్టి ముఖములన్నియు తమ సౌందర్యమును, లేక తమ కాంతిని ఉపసంహరించుకొనును అని ఈ వాక్యమును అనువదించువారి అభిప్రాయమును అంగీకరించుటకే నేను మొగ్గుచున్నాను: అయితే ఈ వాక్యభాగపు భావము విషయములో కొంచెమైనను భేదము లేదు, లేక ఏ భేదమును లేదు; కాబట్టి ప్రతివాడును తనకు ఇష్టమైనదానిని ఏర్పరచుకొనవచ్చును. ప్రవక్త ఉద్దేశము విషయమైతే, ప్రభువు వారి మనస్సులను తలంపులను భయముతో నింపును గనుక అందరి ముఖములు దుఃఖముగా నుండునని అతడు స్పష్టముగా భావించుచున్నాడు. కాబట్టి సౌందర్యమును ఉపసంహరించుకొనుట దుఃఖము యొక్క బాహ్య రూపమును, లేక పాలిపోవుటను, లేక మనుష్యులు దుఃఖముచేత కృంగియున్నప్పుడు వారి ముఖములో కనబడు దేనినైనను సూచించుచున్నది. సంక్షేపముగా, అష్షూరీయులు ఇంతవరకు తమ శిఖలను ఎంత ఎత్తుగా లేపుకొనినను, గొప్ప ఉబ్బు మాటలను శ్వాసించినను, గర్వముగా ప్రవర్తించినను, ఇప్పుడు వారు కృంగిపోవుదురని ప్రవక్త భావించుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రభువు వారి ధైర్యమును పడద్రోసి వారి బలమును కరగించును: వారి గర్వపు మనస్సులను పడగొట్టుటచేత ఆయన వారిని అవమానము అనుభవించునట్లు బలవంతపెట్టును. ఇదే మొత్తము యొక్క భావము. ఇప్పుడు ఈలాగు వచ్చుచున్నది —

310 ఈ మూడు పంక్తులు అక్షరార్థముగా ఈలాగున్నవి, — మరియు హృదయము కరగిపోయెను, మరియు మోకాళ్లకు తడబాటు కలిగెను, మరియు నడుములన్నిటియందు వేదన కలిగెను. {{חלחלה అను మాట వణకు కాదు గాని, ప్రసవించుచున్న స్త్రీ వేదనవంటి తీవ్రమైన నొప్పి, ప్రసవవేదన, లేక వేదన. — సం.

నహూము 2:11-12

11. సింహములుండు గుహ యేమాయెను? కొదమసింహములు మేయు స్థలమేమాయెను? ఎవరును వాటిని బెదరింపకుండ సింహమును ముసలిసింహమును సింహపుపిల్లయు తిరుగులాడిన స్థలమేమాయెను?

11. Ubi domicilium leonum, et locus pascui leonibus, quo veniebant leo, leo, catulus leonis, et nemo exterrens?

12. సింహము తన పిల్లలకు కావలసినంత చీల్చి, తన ఆడుసింహములకొరకు గొంతుపట్టి చంపి, తాను పట్టినదానితో తన గుహలను, తాను చీల్చినదానితో తన గుహలను నింపెను.

12. Leo rapiebat quantum sufÏceret catulis suis, et strangulabat leanis suis, et replebat repina speluncas suas et lustra sua praeda.

ఇక్కడ ప్రవక్త అష్షూరీయులమీద జయోత్సాహముతో మాటలాడుచున్నాడు, ఏలయనగా నీనెవె పట్టణము ప్రతి అపాయమునకును దూరముగా ఉన్నదని వారు తలంచిరి: దేనికిని భయపడని సింహములు తమ గుహలలో ఉన్నప్పుడు తమ ఎరను తమ గోళ్లతో గాని తమ నోళ్లతో గాని అక్కడికి లాగుకొని పోవునట్లే, అష్షూరీయుల విషయమును ఆలాగే యుండెను; నీనెవె వర్ధిల్లుచుండగా తాము క్షేమముగా ఉన్నామని తలంచి, వారు అంతటను దోపిడులు చేయుటకు మరి ఎక్కువ స్వేచ్ఛ తీసికొనిరి. ఏలయనగా నీనెవె దొంగలకు ఆశ్రయస్థానము మాత్రమే గాక సింహముల గుహవంటిదియు ఆయెను. మరియు అష్షూరీయులను కేవలము సింహములని పిలిచియుండిన దానికంటె, వారిని సింహములతో పోల్చుటచేత ప్రవక్త వారి అనాగరిక క్రౌర్యమును మరి సంపూర్ణముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు. కాబట్టి సింహముల స్థలమేమాయెను? అని అతడు చెప్పినప్పుడు అతని భావమేమో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. మరియు అతడు ఉద్దేశపూర్వకముగానే అష్షూరీయులనుగూర్చి ఈలాగు మాటలాడుచున్నాడు: ఏలయనగా అత్యల్పమైన హానియైనను వారిని ముట్టగలదని ఎవడును ఎన్నడును తలంచలేదు; వారిని గూర్చిన భయము నిజముగా మనుష్యులందరిని ఎంతగా ఆవరించెనంటే, వారు తమంతట తామే అష్షూరీయులకు లోబడిరి.

కాబట్టి ఎవడును వారిని ఎదిరించుటకు తెగింపలేదు గనుక, ప్రవక్త ఏమాయెను? అని చెప్పుచున్నాడు; నీనెవె పడద్రోయబడగలదనుట అందరికిని నమ్మశక్యము కానిదిగా కనబడినను, అది ఈలాగు జరుగునని అతడు చెప్పినట్టున్నది. అయితే ప్రభువు అట్టి తీర్పును అమలుపరచునప్పుడు, అది దాదాపు అందరిని ఆశ్చర్యముతో నింపు ఒక అద్భుత కార్యముగా నుండునని సూచించుటకై అతడు విస్మయమును వ్యక్తపరచువాని పాత్రను ధరించుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుని ప్రతీకారమునుగూర్చి తీర్పు తీర్చువారు మిక్కిలి బుద్ధిహీనులని ఈ ప్రశ్న నిరూపించుచున్నది; దానినిగూర్చి ప్రవక్త ఆ కాలమందలి సంగతుల రూపమునుబట్టి మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా నీనెవె యొక్కయు ఆ సామ్రాజ్యము యొక్కయు నాశనము దేవుని యొక్క గ్రహింపశక్యముకాని కార్యముగా నుండవలసియుండెను, అది అందరి మనస్సులను విస్మయముతో నింపవలసియుండెను.

311 ఈ పంక్తి నిర్మాణము విషయములో పార్కుర్స్టు మరియు ఇతరులు కాల్వినుతో ఏకీభవించుదురు. ఇక్కడ అంగీకరింపబడిన భావమును మొదట అబెన్-ఎజ్రా సూచించినట్టు కనబడుచున్నది, మార్కియస్ వలన ఆలాగు తెలియుచున్నది; అయితే కిమ్హీ దానిని బలముగా వ్యతిరేకించెను, మరియు స్పష్టముగా మంచి ఆధారముతోనే — అనగా ఇక్కడ వాడబడిన క్రియాపదము యొక్క అర్థమునుబట్టి. {,{קבף క్రియాపదముగాను నామవాచకముగాను, దాని రూపాంతరములన్నిటియందును, ఎల్లప్పుడును సమకూర్చుట లేక పోగుచేయుట అను భావమునే కలిగియున్నది, ఈ వాక్యములోను యోవేలులోను అని చెప్పబడుచున్నదే గాని, ఏ స్థలమందును ఉపసంహరించుకొనుట అను భావమును కలిగియుండలేదు. దాతియస్, మార్కియస్, న్యూకమ్ మన అనువాదములోని భావమునే నిలుపుకొనుచున్నారు; మరియు సెప్టువజింటు ఇచ్చిన ఈ వాక్యభాగపు భావానువాదము దీనికి అనుగుణముగానే యున్నది, “{και} {το} {προσωπον} ({τα} {προσωπα}, comp.) {παντων} {ως} {προσκαυμα} {χυτρας} — మరియు అందరి ముఖము (లేక, ముఖములు) కుండమీది మసివలె నుండును.” ఈ భావము మరియొకదానికంటె ఎంతో ఎక్కువ భావవ్యక్తిగలదియు ప్రభావముగలదియునై యున్నది. — సం.

అతడు మొదట సింహముల స్థలమేమాయెను? అని చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ స్త్రీలింగము వాడబడియున్నది నిజమే; అయినను ప్రవక్త మగ సింహములనుగూర్చియే మాటలాడుచున్నాడని అందరు ఒప్పుకొనుచున్నారు. ఆ తరువాత అతడు సింహములు మేయు స్థలమేమాయెను? అని చెప్పుచున్నాడు. మనము ముందు చూడబోవునట్లు {,}כפריםcaphrim అనగా కొదమసింహములు; {,}אריותariut అనగా ముసలి సింహములు. ఆ తరువాత అతడు {,}אריהarie వచ్చిన స్థలమేమాయెను అని చెప్పుచున్నాడు: అటుపిమ్మట {,}לביאlabia వచ్చుచున్నది, దానిని కొందరు ఆడుసింహము అని అనువదించుదురు; అయితే {,}לביאlabia అనుదానికి సరియైన అర్థము ముసలి సింహము; ప్రవక్త నిస్సందేహముగా తరువాతి వచనములో దానిని స్త్రీలింగములో ఆడుసింహములకొరకు వాడుచున్నాడు. కాబట్టి ఇక్కడ ఆ మాటలను సింహము, ఆడుసింహము అని తగినరీతిగా అనువదింపవచ్చునని నేను కాదనను; ఆ తరువాత, సింహపుపిల్లయు, ఎవడును బెదరింపకుండ. ఆ తరువాత అతడు, సింహము తన పిల్లలకొరకు తృప్తిగా చీల్చెను (ఆ మాట {,}אריהarie), అనగా సరిపడునంతగా; మరియు తన ఆడుసింహములకొరకు గొంతుపట్టి చంపెను, {,}ללבאתיוlalabatiu అని చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ ప్రవక్త నిస్సందేహముగా ఆడుసింహములనే భావించుచున్నాడు; లేనియెడల ఈ వాక్యభాగములో ఏ పొందికయు ఉండదు. ఆ తరువాత అతడు, మరియు తాను పట్టినదానితో తన గుహలను, తాను చీల్చినదానితో తన దాగుచోట్లను నింపెను అని చెప్పుచున్నాడు; ఇది వేరువేరు అంత్యప్రత్యయములుగల ఒకే మాట, {,}טרףthereph, మరియు {,}טרפהtherephe

ఇక్కడ ప్రవక్త సింహము, కొదమసింహము, ఆడుసింహము అని చేసిన పునరుక్తి నిష్ప్రయోజనమైనది కాదు; ఏలయనగా ఈ అనేక మాటలచేత అష్షూరీయులు ప్రాబల్యములో ఉండగా వారి అత్యంత క్రౌర్యమును చూపవలెనని అతడు ఉద్దేశించెను. నిస్సందేహముగా అతడు వారి రాజులను, వారి ఆలోచనకర్తలను, వారి ప్రధానులను సింహములతో పోల్చుచున్నాడు: వారి భార్యలను ఆడుసింహములని పిలుచుచున్నాడు, వారి పిల్లలను కొదమసింహములు లేక సింహపుపిల్లలు అని పిలుచుచున్నాడు. మొత్తము యొక్క సారాంశమేదనగా, నీనెవె తన ఐశ్వర్యములో ఎంతగా భ్రష్టమాయెనంటే, అధికారములో ఉన్నవారందరు ప్రతివిధమైన దయాభావము లేని క్రూర మృగములవలె ఆయిరి. ఇది ఒక్క పట్టణమునుగూర్చియు ఒక్క రాజ్యమునుగూర్చియు మాత్రమే చెప్పబడగలిగియుండిన ఎంత బాగుండును! అయితే ఇక్కడ ప్రవక్త, అద్దములో చూపినట్లు, ఈ దినమున మనము గమనించుచున్నదానిని, గొప్ప సామ్రాజ్యములలో ఎల్లప్పుడును అన్ని యుగములలోను గమనింపబడినదానిని మనకు చిత్రించి చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా ఎక్కడ గొప్ప అధికారము ఉండునో, అక్కడ గొప్ప దుర్నీతి ప్రబలును; మరియు రాజులును వారి ఆలోచనకర్తలును ఒకసారి దోపిడికి అలవాటుపడినప్పుడు దానికి అంతము ఉండదు; అంతేకాదు, వారి హృదయములలో ఒక విధమైన ఉన్మాదము రగులుకొనును, అప్పుడు వారు మ్రింగుటను, చీల్చి ముక్కలు చేయుటను, చింపుటను, గొంతుపట్టి చంపుటను తప్ప మరి దేనిని వెదకరు. తమ శత్రువుల అన్యాయము శిక్షింపబడక పోదని చూపుటచేత ఇశ్రాయేలీయులను యూదులను ఆదరింపవలెనని ప్రవక్త ఇక్కడ నిజముగా కోరెను: అయితే అదే సమయమందు, నిరంకుశముగా ఏలుబడి చేయువారి క్రౌర్యము లోకాంతమువరకు ఎంత గొప్పదిగా నుండునో చూపవలెనని అతడు ఉద్దేశించెను: మరియు నేను చెప్పినట్లు, నీనెవెవారివంటివారు మిక్కిలి అనేకులున్నారని అనుభవము నిరూపించుచున్నది. ప్రవక్త ఇక్కడ సింహములనుగూర్చియు ఆడుసింహములనుగూర్చియు అన్నిసార్లు మాటలాడుట కారణము లేకుండ కాదనుట నిశ్చయముగా నిస్సందేహమే.

కాబట్టి అతడు, “సింహమును, ఆడుసింహమును, సింహపుపిల్లయు అక్కడికి వచ్చెను” అని చెప్పుచున్నాడు. ఆ పట్టణములో న్యాయము వెదకబడినప్పుడు, అది క్రూర మృగముల గుహగా కనుగొనబడెనని అతని భావము; ఏలయనగా రాజు, అతని ఆలోచనకర్తలవలెనే, మానవత్వమంతయు విడిచిపెట్టెను; వారి భార్యలును ఆడుసింహములవలె ఉండిరి, వారి పిల్లలును సేవకులును కొదమసింహములవలె లేక సింహపుపిల్లలవలె ఉండిరి. (312 హెబ్రీలో ఉన్నట్లే లింగమును నిలుపుట మేలు: అది ఈ వాక్యభాగమును మరి పొందికగలదిగా చేయును, తరువాతి పంక్తిలోని “మేయు స్థలము” అనుదానితో మరి బాగుగా సరిపోవును. ఇక్కడ ఆడుసింహముల యొక్కయు పిల్లల యొక్కయు దాగుచోట్లు ప్రస్తావింపబడుచున్నవి, మరియు తరువాతి వచనములో సింహము వాటికొరకు ఏమి చేసెనో చెప్పబడుచున్నది: — 11. ఆడుసింహముల నివాసస్థలము ఏమాయెను? మేయు స్థలము, అనగా పిల్లలకైనది ఏమాయెను? సింహమును, ఆడుసింహమును, సింహపుకూనయు ఎక్కడ తిరిగెనో, ఎవడును వాటిని బెదరింపలేదో అది ఏమాయెను? 12. సింహము తన పిల్లల పోషణకొరకు వేటాడి చీల్చెను, తన ఆడుసింహములకొరకు గొంతుపట్టి చంపెను, తాను చీల్చినదానితో తన గుహలను, తన వేటచేత తన నివాసస్థలములను నింపెను. “ఈ అలంకారిక రూపకము,” అని న్యూకమ్ చెప్పుచున్నాడు, “మితిలేనంత సుందరమైనది. సింహములవలె బలముగలవారును దోచుకొనువారునైన నీనెవె నివాసులు ఎక్కడ ఉన్నారు?” — సం.) మరియు క్రౌర్యము ఇంచుమించు ఈ విధముగా ప్రవేశించును: ఒక రాజు తనకు మితిమీరిన స్వేచ్ఛను తీసికొనినప్పుడు, అతని ఆలోచనకర్తలు అతని వెంబడింతురు; అప్పుడు ఆచారముగా అంగీకరింపబడిన ప్రతిదియు న్యాయమైనదైనట్టు, ప్రతివాడును సామాన్యమైన మాదిరిని అనుసరించును. ఈ మాటలలో ప్రవక్త మన యెదుట ఉంచుచున్న చిత్రము ఇదే; మరియు అవే సంగతులను మనము మన కన్నులారా చూచుచున్నాము. ఆ తరువాత అతడు, ‘సింహము తన పిల్లలకు సరిపడినంత చీల్చెను, తన ఆడుసింహములకొరకు గొంతుపట్టి చంపెను; తాను పట్టినదానితో తన గుహలను, దోపుడుసొమ్ముతో తన దాగుచోట్లను నింపెను’ అని చెప్పుచున్నాడు. అతడు అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు, — అష్షూరీయులు న్యాయమైనదానిని లక్ష్యపెట్టనందున అన్యాయపు దోపిడులచేత తమకొరకు గొప్ప ఐశ్వర్యమును కూర్చుకొనిరి. సింహము తన పిల్లలకొరకు చీల్చెను అని అతడు చెప్పుచున్నాడు: సింహములు తమ పిల్లలకు దోచుకొనుట అలవాటు చేయునట్లును, అవి నిర్దోషమైన జంతువులమీద పడగలిగినంతగా ఎదుగనప్పుడు వాటికొరకు ఎరను సంపాదించి, కొంత ఆడుసింహములకును తెచ్చునట్లును, నీనెవెలోను ఆలాగే జరిగెనని ప్రవక్త మనకు తెలియజేయుచున్నాడు; ప్రధానులచేతను అధికారులచేతను మనుష్యులందరి అలవాట్లు క్రౌర్యమునకు తగినట్లుగా రూపింపబడెను. {,}בדיbedi, సరిపడినంత, అను మాటచేత నీనెవెవారు తమ ఎరతో తృప్తిపొందిరని అతని భావము కాదు, ఏలయనగా వారు తృప్తిలేనివారై యుండిరి; అది వారికి కలిగియున్న సమృద్ధినే సూచించుచున్నది.

మరియు సింహము తన ఆడుసింహములకొరకు గొంతుపట్టి చంపెను అని అతడు చెప్పుచున్నాడు: ఈ దినమున మ్రింగుటకు ఆడుసింహములు లేకుండిన ఎంత బాగుండును! అయితే ధైర్యములోను క్రౌర్యములోను తమ భర్తలను మించినవారు కొందరున్నారని మనము చూచుచున్నాము. అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ స్వాభావికమైనదానినే చెప్పుచున్నాడు, — సింహము ఎరను గొంతుపట్టి చంపి ఆ తరువాత దానిని తన ఆడుసింహములకు ఇచ్చును. ఆ తరువాత, అనేక దొంగలు ఆ దినమునకే బ్రదుకునట్లు, నీనెవెవారు అనుదిన దోపిడులతో తృప్తిపొందలేదనియు, వారి దోపుడుసొమ్ము నిలువచేయబడెననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి వారు తమ రహస్య స్థలములను గుహలను తమ కొల్లసొమ్ముతోను దోపుడుసొమ్ముతోను నింపిరి. ఇంకను, తరువాత అతడు చెప్పుదానిలో మనము చూడబోవునంత స్పష్టముగా ప్రవక్త ఇక్కడ మాటలాడకపోయినను, దేవుడు నీనెవెవారిని ఇంత కఠినమైన ప్రతీకారముతో దర్శించుటకు కారణము ఇక్కడ ఇయ్యబడుచున్నదనుట నిశ్చయము; అదేదనగా, వారు మనుష్యులవలె ఉండుట మానివేసి క్రూర మృగములుగా భ్రష్టులైరి. ఈలాగు వచ్చుచున్నది —

నహూము 2:13

13. నేను నీకు విరోధినైయున్నాను; దాని రథములను పొగలో కాల్చివేసెదను; ఖడ్గము నీ కొదమసింహములను మ్రింగివేయును; నీ వేటను భూమిమీద ఉండకుండ నిర్మూలము చేసెదను; నీ దూతల శబ్దము ఇక వినబడదు; ఇదే సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా వాక్కు.

13. Ecce Ego ad te dicit Jehova exercituum, et comburam in fumo currum ejus, et leunculos tuos comedet gladius, et excidam e terra praedam tuam, et non audietur amplius vox nunciorum tuorum (aut, dentium molarium.)

తాను చెప్పుదానికి మరి ఎక్కువ ప్రభావము కలుగజేయుటకై ప్రవక్త ఇక్కడ దేవుని మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు. ఇదిగో, నేను నీకు విరోధినైయున్నాను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇంతవరకు ప్రవక్త దేవుని దూత వలె ఉండి, ఆ పాత్రలోనే నీనెవెను దోచుకొనుమని కల్దీయులకు అధికారపూర్వకమైన ఆజ్ఞ ఇచ్చెను: అయితే దేవుడే స్వయముగా ముందుకు వచ్చి, మనుష్యుని నోటిని వాడక, తన తీర్మానములను తానే ప్రకటించినప్పుడు, అది ఎంతో ఎక్కువ ప్రభావముగలదిగా నుండును. కాబట్టి దేవుడు ఇప్పుడు బహిరంగముగా మాటలాడుటకు కారణము ఇదే: ఇదిగో, నేను నీకు విరోధినైయున్నాను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇదిగో అను నిర్దేశక అవ్యయము యొక్క నొక్కి చెప్పు భావమును మనము గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు, నిద్రనుండి మేల్కొలుపబడినవానివలె, తన ప్రజల పక్షమును వహించుటయు, లోకమును దాని దుష్టత్వము నిమిత్తము శిక్షించుటయు చివరకు తన కార్యమగునని చూపుచున్నాడు. ఇదిగో, నేను నీకు విరోధినైయున్నాను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇటువంటి మాటలాడు విధానమును మనము ఇతర స్థలములలో చూచియున్నాము; కాబట్టి ఇక్కడ దానిమీద నిలిచియుండవలసిన అవసరము లేదు.

దాని రథములను పొగతో కాల్చివేసెదను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ పొగ అనుదానిచేత కొందరు పొగగల అగ్నిని గ్రహించుదురు; అయితే ప్రవక్త మరియొక సంగతిని భావించెనని నేను తలంచుచున్నాను, — మొదటి దాడిలోనే దేవుడు నీనెవె రథములన్నిటిని దహించివేయును; జ్వాల బయలువెడలిన వెంటనే నీనెవె బలములన్నిటికి అంతమగునని ఆయన చెప్పినట్టున్నది; ఏలయనగా రథములు అను మాటచేత అతడు నిస్సందేహముగా వారి యుద్ధ సన్నాహములన్నిటిని భావించుచున్నాడు; మరియు ఆ కాలమందు వారు రథములమీదనుండి యుద్ధము చేసిరని మనకు తెలియును: ఈ దినమున యుద్ధములలో కవచధారులైన గుఱ్ఱపురౌతులు వాడబడుచున్నట్లు, అప్పుడు రథములుండెను. అయితే ప్రవక్త, ఒక భాగమును మొత్తమునకు బదులుగా తీసికొనుటచేత, యుద్ధ బలములన్నిటిని అందులో చేర్చుచున్నాడు: కాబట్టి నేను రథములను కాల్చివేసెదను — ఏలాగు? పొగచేత మాత్రమే, అనగా మొదటి జ్వాల పైకి లేచుటకు ఆరంభించిన వెంటనే; ఏలయనగా అగ్ని కనబడకముందే, లేక బలము పుంజుకొనకముందే పొగ లేచును: సంక్షేపముగా, నీనెవె దుష్టత్వమునకు ప్రతీకారము చేయుట దేవునికి ఇష్టమైన వెంటనే, అది ఒక క్షణములోనే అన్నట్టు శూన్యమగునని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు.

ఆ తరువాత అతడు ప్రథమ పురుషలో, మరియు ఖడ్గము నీ కొదమసింహములను మ్రింగివేయును అని చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ అతడు పురుషను మార్చుచున్నాడు నిజమే; అయితే దేవుడు తన ఉగ్రతను ఆకస్మికమైన వాక్యములలో కనుపరచునప్పుడు ఆ ప్రసంగము మరి ప్రభావముగలదిగా నుండును. ఇదిగో, నేను నీకు విరోధినైయున్నాను అనియు, ఆ తరువాత దాని రథములను కాల్చివేసెదను అనియు ఆయన చెప్పియుండెను; ఇప్పుడు ఆయన నీనెవెను సంబోధించుటకు కూడ దాదాపు ఇష్టపడుటలేదు; అయితే ఆ తరువాత ఆయన మరల ఆమెవైపు తిరిగి, ఖడ్గము నీ కొదమసింహములను మ్రింగివేయును అని చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు ఈలాగు తెగిన వాక్యములలో మాటలాడుటచేత, నీనెవెవారిమీద అమలుపరచవలెనని తాను నిశ్చయించుకొనిన భయంకరమైన ప్రతీకారమును మరి సంపూర్ణముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు. ఆ తరువాత ఆయన, నీ వేటను భూమిమీదనుండి నిర్మూలము చేసెదను అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా, ఇకమీదట నీవు ఎప్పటివలె కొనసాగుటకు నీకు అనుమతి యుండదు; ఏలయనగా నేను నీ అమానుష క్రౌర్యమును ఆపివేసెదను. ఈ విధముగా వేట అనుదానిని ఆ క్రియగానే తీసికొనవచ్చును; లేక జనములయొద్దనుండి తీసికొనబడిన దోపుడుసొమ్మునుగూర్చి అని తగినరీతిగా వివరింపవచ్చును, ఏలయనగా నీనెవెవారు తమ నిరంకుశ దోపిడిచేత అంతటను కొల్లపెట్టిరి; ఈ విధముగా దానిని పట్టణము కొల్లపెట్టబడుటకు అన్వయింపవచ్చును. కాబట్టి ఒక సింహము అంతటను ఎరను పోగుచేయుచుండినట్టు ఇంతవరకు కూర్చబడిన ఆ ఐశ్వర్యములను నేను దేశమునుండి, అనగా నీ దేశమునుండి నిర్మూలము చేసెదను.

మరియు నీ దూతల శబ్దము ఇక వినబడదు. [ఈ మాటను] దూతలు అని గ్రహించువారు, అష్షూరీయులు పొరుగు జనములమీద యుద్ధములను ప్రకటించుటకు వాడుకొనిన దూతలకు ఆ మాటను అన్వయించుదురు. కాబట్టి వారు యుద్ధమును ప్రకటించుటకు తమ దూతలను అటు ఇటు పంపిరి గనుకను, వారి భయంకరమైన స్వరము అంతటను వినబడెను గనుకను, ప్రవక్త మాటలకు ఈ అర్థము ఇయ్యబడుచున్నది, — దేవుడు చివరకు నిశ్శబ్దము కలుగజేయును, అప్పుడు వారు ఇకమీదట యుద్ధ కోలాహలముతో తమ పొరుగు దేశములన్నిటిని కలవరపెట్టరు. అయితే ఈ వివరణ బలవంతముగా లాగబడినది గనుక, ఇక్కడ విసరు పండ్లు, అనగా దవడపండ్లు సూచింపబడుచున్నవని ఇతరులు తలంచుదానిని అంగీకరించుటకే నేను మొగ్గుచున్నాను.

ఆ మాటను దూతలు అని తీసికొనినయెడల, అది వ్యాకరణ నియమము ప్రకారము వ్రాయబడలేదు; అది {,}מלאככהmelakke; చివర {,}הhe ఉండకూడదు, మరియు చివరి అక్షరమునకు ముందటి అక్షరమునకు ముందు {,}י jod చేర్చబడియుండవలెను: మరియు అది రాజు అను అర్థమిచ్చునని ఎంచబడినయెడల, అప్పుడు అది {,}מלכךmelkak అని వ్రాయబడియుండవలెను. కాబట్టి ఆ మాట వ్యాకరణ నియమము ప్రకారము వ్రాయబడలేదని అందరు ఒప్పుకొనుచున్నారు; మరియు పారసీకులు దవడపండ్లను {,}מלאככהmelakke అని పిలుచుదురు గనుక, సందర్భమునకు బాగుగా సరిపోవు ఈ అనువాదమును మనము ఇయ్యవచ్చును, ‘దవడపండ్ల శబ్దము ఇక వినబడదు.’ (313 జెరోము ఈ వాక్యభాగమును “Succendam usque ad fumum — పొగయగువరకు కాల్చివేసెదను” రథములను అని అనువదించుచున్నాడు: హెండర్సన్ అనువాదమును అదే. అయితే అత్యంత స్వాభావికమైన ఊహ ఏదనగా, ఇక్కడ అగ్నికి బదులుగా పొగ ప్రస్తావింపబడుచున్నది. ఆలాగే దాతియస్ దానిని “igni — అగ్నితో” అని అనువదించుచున్నాడు. — సం.) ఏలయనగా సింహములు తమ పండ్లతో ఎరను పట్టుకొనును, ఎముకలను కూడ విరుచును, ఈ విధముగా ఒక జంతువును గాని మనుష్యుని గాని తమ పండ్లతో చీల్చునప్పుడు గొప్ప శబ్దము చేయును గనుక, ఈ అనువాదము అన్నిటికంటె తగినదిగా కనబడుచున్నది, పండ్ల శబ్దము ఇక వినబడదు, అనగా, నీ పండ్లచేత కలుగు శబ్దము వినబడదు; ఏలయనగా నీవు ఇప్పుడు నీ ఎరను చీల్చునప్పుడు, నీ పండ్లు శబ్దము చేయుచున్నవి. కాబట్టి ఆ విరుచుటవలన కలుగు శబ్దము గాని, పండ్ల కొరుకుడు గాని, నలుగగొట్టు చప్పుడు గాని ఇక వినబడదు. అయితే ముఖ్యాంశము విషయములో ఇది ప్రాముఖ్యమైన సంగతి కాదు.

దేవుడు చివరకు నిరంకుశులను అణచివేయక మానడని ప్రవక్త ఇక్కడ కేవలము మనకు బోధించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన కొంతకాలము తన్ను మరుగుపరచుకొనినను, అన్యాయముగా బాధింపబడుచున్నారని తాను చూచువారి మూలుగులను ఆయన ఎన్నడును మరువడు: విశేషముగా నిరంకుశులు సంఘమును బాధించునప్పుడు, దేవుడు చివరకు రక్షకుడగునని ప్రవక్త ఇక్కడ నిరూపించుచున్నాడు; కాబట్టి ఇదిగో, నేను నీకు విరోధినైయున్నాను అను ఈ మాటలను మనము బాగుగా ఆలోచింపవలెను. దేవుడు ఈ మాటలను అష్షూరీయులతో మాత్రమే చెప్పుచున్నను, ఆయన వారిమీద అంత అసంతృప్తితో లేచుటకు గల కారణములను సూచించుచున్నాడు గనుక, అవి నిరంకుశులందరికిని, శ్రమపడుచున్న నిర్దోషులైన మనుష్యులయెడల క్రౌర్యము చూపువారందరికిని విస్తరింపజేయబడవలెను. అయితే ఇది తరువాతి వచనములో మరి స్పష్టముగా వ్యక్తపరచబడుచున్నది.

314 సందర్భము నిస్సందేహముగా ఈ అనువాదమునకే అనుకూలముగా నున్నది. సెప్టువజింటులో “{τα} {εργα} {σοι} — నీ క్రియలు” అని యున్నది, అది ముందున్న “శబ్దము” అను మాటతో పొసగదు; అయినను న్యూకమ్ సెప్టువజింటును అనుసరించి దానిని “నీ కార్యముల కీర్తి” అని అనువదించుచున్నాడు. అచ్చుల గుర్తుల విషయములో తప్ప ఒక్కటే భిన్న పాఠము ఉన్నది, అది రెండు ప్రతులలో ఉన్న ,{“ }מלאככם వారి దూత”; ఊహింపబడిన పాఠములన్నిటిలో ఇదే అంగీకృత పాఠమునకు అత్యంత సమీపముగా నున్నది: మరియు బహువచనములో కంటె ఏకవచనములో “దూత” అని అనువదించుట ప్రవక్తల సాధారణ శైలితో మరి బాగుగా పొసగును. బహుశ వాక్యాంతమునందలి {}ה అధికమైనదిగా ఎంచబడవచ్చును; అప్పుడు అది అక్షరార్థముగా, సామూహిక భావములో తీసికొనబడిన, “నీ దూత” అని యుండును. — సం.