నహూము 1

నహూము 1

నహూముకు కాల్విన్ ముందుమాట

నహూము ప్రవచించిన కాలమును నిశ్చయముగా తెలిసికొనుట సాధ్యము కాదు. ఊహాగానములలో ఎల్లప్పుడును సాహసులైన హెబ్రీయులు, అతడు మనష్షే కాలములో తన బోధకోద్యోగమును నెరవేర్చెననియు, ఆ రాజు అట్టి ఘనతకు అపాత్రుడైనందున, లేక అతడు చెరలోనికి కొనిపోబడినందున అతని పరిపాలన దుర్దశగలదైనందున, ఆ రాజు పేరు మరుగుచేయబడెననియు చెప్పుదురు. ఎవరైనను యూదులను కారణమడిగినప్పుడు, తమకు అట్లు తోచుచున్నదని మాత్రమే వారు చెప్పుదురు. కావున ఈ ఊహకు ఏ ఆధారమును లేదు గనుక, సంభావ్యముగా కనబడుదానియొద్దకు మనము రావలెను.

అతడు యోతాము కాలములో ప్రవచించెనని తలంచువారు నిస్సందేహముగా పొరబడుచున్నారు, వారి అభిప్రాయమును సులభముగా ఖండింపవచ్చును; ఏలయనగా అష్షూరీయులు ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును క్రూరముగా పాడుచేసినందున అతడు ఇక్కడ నీనెవె పట్టణమునకు నాశనమును బెదరించుచున్నాడు; ఈ అన్యాయముల నిమిత్తమే అతడు ప్రతికారమును ప్రకటించుచున్నాడు: అయితే యోతాము కాలములో ఇశ్రాయేలు రాజ్యము పాడుచేయబడలేదు. పొరుగున ఉన్న ఇద్దరు రాజుల, అనగా సిరియా రాజు ఇశ్రాయేలు రాజుల దాడులను ఎదిరించుటకు తాను చాలనని ఆహాజు గ్రహించినప్పుడు, అతడు అష్షూరీయులను రహస్యముగా ప్రేరేపించెనని మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము. అప్పుడే అష్షూరీయులు ఇశ్రాయేలు దేశములోనికి చొచ్చుకొనివచ్చిరి, కాలక్రమమున వారు ఆ రాజ్యమంతటిని పాడుచేసిరి. ఈ కాలములోనే నహూము ప్రవచించెను; ఏలయనగా దేవుడు తన దత్తత నిమిత్తము, అనగా తన నిబంధన నిమిత్తము, ఆ రాజ్యమును గూర్చి శ్రద్ధ వహించెనని చూపుటయే అతని ఉద్దేశము; ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని ప్రజలనుండి విశ్వాసఘాతకముగా తమ్మును తాము వేరుపరచుకొనినను, దేవుని నిబంధన స్థిరముగా నిలిచియుండెను. కాబట్టి దేవుడు ఆ రాజ్యమునకు తండ్రియు సంరక్షకుడునై యున్నాడని చూపుటయే అతని ఉద్దేశము. ప్రవక్త ఉద్దేశము ఇదే గనుక, అతడు ఆహాజు మరణానంతరము హిజ్కియా కాలములోనైనను, లేక ఆ కాలమునకు సమీపమునందైనను బోధించెనని నిశ్చయము.

280 "నహూము 2:2ను బట్టి, పది గోత్రములు చెరలోనికి పోయిన తరువాత నహూము ప్రవచించెనని నేను నిర్ణయించుచున్నాను. యోసీఫస్ అతనిని యోతాము పరిపాలనలో ఉంచి, అతని ప్రవచనములు నూట పదునైదు సంవత్సరముల తరువాత నెరవేరెనని చెప్పుచున్నాడు. Ant. IX. 11. 3. మన శ్రేష్ఠులైన కాలగణనకర్తల ప్రకారము, ఈ తేదీ సమరయ పట్టబడిన సంవత్సరమునకు మనలను తీసికొనివచ్చును. నహూము ఈ ప్రవచనమును హిజ్కియా పరిపాలనలో, షల్మనేసెరు ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును కూలద్రోసిన కొద్దికాలమునకే పలికెనని తలంచువారితో నేను ఏకీభవించుచున్నాను." — న్యూకమ్.

మనము సులభముగా తెలిసికొనగలిగినట్లు, అతడు యోనా తరువాత కొంతకాలమునకు వచ్చెను. మనము ఇదివరకే చూచినట్లు, యోనా నీనెవె పట్టణముమీద బెదరింపును ప్రకటించెను; అయితే నీనెవెవారు తమ్మును తాము తగ్గించుకొని, ప్రకటింపబడిన శిక్షను తప్పించుమని దీనముగా వేడుకొనినందున ఆ శిక్ష తొలగింపబడెను. సాధారణముగా జరుగునట్లే, తరువాత వారు తమ పాత మార్గములకు తిరిగిపోయిరి. అందుచేతనే దేవుడు వారిని విడిచిపెట్టుటకు తక్కువ మనస్సుగలవాడాయెను. వారు నిజముగా పరదేశులైనను, యోనా పరిచర్యద్వారాను ప్రయాసములద్వారాను వారికి బోధించుటచేత వారియెడల దయచూపుటకు దేవుడు ఇష్టపడెను: మరియు వారి పశ్చాత్తాపము పూర్తిగా కపటమైనది కాదు. కావున వారు ఇదివరకే సత్యదేవుని గూర్చిన కొంత జ్ఞానము కలిగియుండిరి గనుక, ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును అణచివేయుటకు వారు ప్రయత్నించినప్పుడు వారి క్రూరత్వము మరింత క్షమింపరానిదాయెను. ఆ జనము దేవునికి ప్రతిష్ఠితమైనదని వారు నిజముగా ఎరిగియుండిరి: కాబట్టి వారు చేసినది ఒక విధముగా దేవునిమీదనే చేసిన దౌర్జన్యమై యుండెను.

నహూము ఏ కాలములో తన బోధకోద్యోగమును నెరవేర్చెనన్నది సంభావ్యమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము; అయినను, నేను ఆరంభములో చెప్పినట్లు, నిశ్చయమైనదేదియు తెలిసికొనలేము: అందుచేతనే ఈ విషయమున రబ్బీలను వారి దుస్సాహసము నిమిత్తము నేను ఖండించితిని; ఏలయనగా ఏ నిశ్చయతయు లేని సంగతిని సహితము సత్యమువలె ముందుంచుటకు వారు వెనుదీయరు.

ప్రవక్త ఉద్దేశమును నేను ఇదివరకే కొంతమట్టుకు తెలియజేసితిని. సమస్తముయొక్క సారాంశము ఇదియే: అష్షూరీయులు కొంతకాలము ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును కలవరపరచినప్పుడు, ప్రవక్త లేచి ఇశ్రాయేలీయులను, అనగా దేవుని సేవకులుగా నిలిచియున్నవారిని, ఓర్పుకలిగియుండుమని హెచ్చరించెను; ఏలయనగా దేవుడు వారిని పూర్తిగా విడిచిపెట్టలేదు, వారు ఆయన సంరక్షణక్రింద ఉన్నందున ఆయన వారి పక్షమును వహించును. సమస్తముయొక్క సారము ఇదియే.

నీనెవెను గూర్చి చెప్పవలెనంటే, అష్షూరీయులు ఏలుబడి చేసినంతకాలము అది ఆ సామ్రాజ్యమునకు రాజధానిగా ఉండెనని మనము ఇదివరకే చెప్పితిమి: ఏలయనగా బబులోను ఒక సంస్థానము మాత్రమే; అనగా, బబులోను రాజధానిగాగల కల్దీయ దేశము ఆ సామ్రాజ్యపు సంస్థానములలో ఒకటి. తరువాత రాజ్యము మెరోదక్బలదాను చేతనుండి తీసివేయబడెను. నెబుకద్నెజరు కల్దీయ దేశపు మొదటి చక్రవర్తి యని కొందరు తలంచుదురు. అయితే ఈ విషయమును గూర్చి నేను ఎక్కువ ప్రయాసపడను. మెరోదక్బలదానుకు రెండు పేర్లు ఉండియుండవచ్చును, ఇది చాలా సాధారణము; ఐగుప్తు రాజులు ఫరోలని పిలువబడిరని మనమెరుగుదుము గనుక, అష్షూరీయులును కల్దీయులును మొదట వేరు పేర్లతో పిలువబడినను, ఒక సాధారణ రాజనామమును ధరించియుండవచ్చును. నీనెవె ఎంత ప్రసిద్ధమైనదనగా, ఆ పట్టణమును కూలద్రోయకుండ బబులోనువారు మరియొక రాజ్యమును స్థాపించుట సాధ్యము కాకుండెను. యోనాను వివరించినప్పుడు మనము చెప్పినట్లు, అది మిక్కిలి విశాలమైనదని మనము నిజముగా ఎరుగుదుము. లౌకిక గ్రంథకర్తలు వ్రాసియున్నట్లు, దాని చుట్టుకొలత దాదాపు మూడు దినముల ప్రయాణము. మరియు దాని ప్రాకారములు నూరు అడుగుల ఎత్తుగలవి, రథములు ఒకదానికొకటి తగులకుండ ఒకదానినొకటి దాటిపోగలిగినంత వెడల్పుగలవి: వెయ్యిన్నియైదువందల గోపురములు అక్కడ ఉండెను. కాబట్టి ఈ పట్టణము పూర్వము అంత ప్రసిద్ధమగుట కారణము లేనిది కాదని మనము చూచుచున్నాము.

నీనస్ దానిని స్థాపించెనని వారు చెప్పుదురు, అయితే ఆదికాండము 10లోని మోషే సాక్ష్యముచేత ఇది పొరపాటని రుజువగుచున్నది. సెమిరామిసు బబులోనుకు మొదటి రాణి యనియు, ఆ పట్టణము ఆమెచేత కట్టబడెననియు వారు ఊహించుదురు: అయితే ఇది కల్పితకథ. ఆమె ఆ పట్టణమును విస్తరింపజేసియుండవచ్చును; అయితే ఆమె పుట్టుటకు అనేక యుగముల ముందే అది బబులోనుగా ఉండెను.

అదే విధముగా నీనస్ నీనెవెను వృద్ధిచేసి అలంకరించియుండవచ్చును; అయితే ఆ పట్టణము అతని జన్మమునకు ముందే స్థాపింపబడెను. లౌకిక గ్రంథకర్తలు దానిని నీనెవె అనక నీనస్ అని పిలుచుదురు; తరచుగా జరుగునట్లు, హెబ్రీ పేరు వారిచేత బహుశా వికృతము చేయబడియుండవచ్చును. ఇది ఎట్లున్నను, మెరోదక్బలదాను గాని, అతని తరువాత వచ్చిన అతని కుమారుడు గాని, సామ్రాజ్య పీఠమును బబులోనులో స్థిరపరచగోరినప్పుడు, పోటీని నివారించుటకై నీనెవెను నాశనము చేయవలసిన అగత్యము అతనికి కలిగెనని స్పష్టమగుచున్నది. ఈ విధముగా ఆ పట్టణము పూర్తిగా కూలద్రోయబడుట సంభవించెను. మనము చూడబోవునట్లు, ఈ నాశనమును గూర్చియే నహూము ప్రవచించెను.

281 ఈ వ్యవధి సుమారు 150 సంవత్సరములని కాలగణనకర్తలు భావించుదురు. — సం.

తొంబది తొమ్మిదవ ఉపన్యాసము

నహూము 1:1

1. నీనెవెనుగూర్చిన దేవోక్తి; ఎల్కోషువాడగు నహూమునకు కలిగిన దర్శనమును వివరించు గ్రంథము.

1. Onus Nineveh: Liber visionis Nahum Helkosi: ఇక్కడ ఇవ్వబడినదానిలో ఒక భాగము ఇశ్రాయేలీయులకును యూదులకును సంబంధించినదైనను, అతడు తన గ్రంథమునకు అది ప్రధానముగా కలిగియున్న విషయమును బట్టి పేరుపెట్టుచున్నాడు; దానిని నీనెవెను గూర్చిన భారము అని పిలుచుచున్నాడు.

{,}משאmesha అను ఈ పదమును గూర్చి మనము మరియొకచోట మాటలాడితిమి. ప్రవక్తలు దేవుని కఠినమైన భయంకరమైన ప్రతికారమును ప్రకటించునప్పుడెల్ల తమ ప్రవచనమును ఈ విధముగా పిలుచుదురు: మరియు వారు యూదులను తరచుగా బెదరించినందున, యూదులు ఎగతాళిగా ప్రవచనములన్నిటిని {,}משאmesha, అనగా భారము, అను ఈ పేరుతో పిలుచుట సంభవించెను. అయినను ఆ పదముయొక్క భావము తగినదే. దేవుడు ఏర్పరచుకొనిన ప్రజల నిమిత్తము నీనెవెవారిమీద యుద్ధము ప్రకటించుటకై తాను దేవునిచేత ఒక దూతగా పంపబడితినని నహూము చెప్పినట్లే యున్నది. ఇశ్రాయేలీయులు తమ దుర్గుణములచేత దేవునికి దూరస్థులైనను ఆయన ఇంకను వారియెడల తన శ్రద్ధను కనుపరచెను గనుక, దేవుడు తన నిబంధనయందు ఎంత సత్యవంతుడును మార్పులేనివాడునై యుండెనో ఇందుమూలముగా వారు నేర్చుకొనియుండవచ్చును.

అటుపిమ్మట అతడు {,}ספר{ }חזוןsapher chezun, దర్శనముయొక్క గ్రంథము, అని చేర్చుచున్నాడు. దేవునియొద్దనుండి తాను పొందినదానిని నమ్మకముగా అందించెను గనుక, అతడు నీనెవెవారిమీద నాశనమును వ్యర్థముగా ప్రకటింపలేదని ఈ వాక్యభాగము సూచించుచున్నది. ఏలయనగా అష్షూరీయులకు తాను నాశనమును బెదరించుచున్నానని మాత్రమే అతడు ముందుమాటగా చెప్పియుంటే, దాని ఫలితమును గూర్చి కొంత సందేహము కలిగియుండవచ్చును. అయితే ఇక్కడ అతడు దేవుని నామమును ఆశ్రయించుటద్వారా తనకు అధికారమును సంపాదించుకొనుటకు ప్రయత్నించుచున్నాడు; ఏలయనగా తాను తనంతట తానే ఏదియు తీసికొనిరాలేదనియు, ఈ భారము పరలోకసంబంధమైన దైవోక్తిచేత తనకు తెలియజేయబడెననియు అతడు బహిరంగముగా దృఢపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా {,}חזהcheze, అనగా సరిగా చూచుట, అందుచేత హెబ్రీ భాషలో దర్శనము {,}חזוןchezun, అని పిలువబడును. అయితే ప్రవక్తలు దర్శనమును గూర్చి మాటలాడునప్పుడు, ఏ భ్రాంతినైనను కల్పననైనను ఉద్దేశించరు, సంఖ్యాకాండము 14లో పేర్కొనబడిన ప్రత్యక్షతా విధమునే ఉద్దేశించుచున్నారు; అక్కడ దేవుడు తన ప్రవక్తలతో దర్శనముద్వారా గాని స్వప్నముద్వారా గాని మాటలాడుదునని చెప్పుచున్నాడు. (282 ఈ పదము {,{נשא, అనగా మోయుట, భరించుట, అను దానినుండి వచ్చినది. కొందరు దానిని ప్రవక్తలు దేవునియొద్దనుండి ప్రజలయొద్దకు మోసికొనివచ్చిన వర్తమానముగా ఎంచి, దానిని ప్రవచనముతో సమానముగా భావించుదురు. మరికొందరు అది ఎవరిని గూర్చి ప్రకటింపబడెనో ఆ ప్రజలు భరింపవలసిన తీర్పు అని తలంచుదురు. "నీనెవెను గూర్చిన భారము" అని చెప్పబడిన ఈ స్థలములో రెండవ అర్థమే దాని భావముగా కనబడుచున్నది. అది వారిమీద మోపబడిన తీర్పు, ఆ పట్టణము దానిని భరించి, సహించి, అనుభవింపవలసియుండెను. — సం.) నీనెవెను గూర్చిన భారము దర్శనమై యుండెనని ఇది ఎందుకు చేర్చబడెనో దీనినిబట్టి మనము చూచుచున్నాము; తమ శత్రువులమీద దేవుని ప్రతికారమును గూర్చిన ఈ సాక్ష్యము మర్త్యుడైన మనుష్యునిచేత తేబడలేదని ఇశ్రాయేలీయులు తెలిసికొనునట్లును, దేవుడే ఈ ప్రవచనమునకు కర్త యనుటలో ఏ సందేహమును లేకుండునట్లును అది చేర్చబడెను.

నహూము తనను ఎల్కోషువాడని పిలుచుకొనుచున్నాడు. అది అతని వంశపు పేరని కొందరు తలంచుదురు.

యూదులు తమ పద్ధతిచొప్పున అది అతని తండ్రి పేరని చెప్పుదురు; మరియు ఎల్కోషు కూడ ఒక ప్రవక్తయని తమ సాధారణ వ్యాఖ్యానమును చేర్చుదురు: ఏలయనగా ఒక ప్రవక్త తండ్రి పేరు పేర్కొనబడినప్పుడు, ఎవని పేరు ఇవ్వబడెనో అతడును ప్రవక్తయేయని వారు అభిప్రాయపడుదురు. అయితే ఇవి కేవలము వ్యర్థమైన మాటలు: మరియు కథలు కల్పించుటకు వారు ఎంత సిద్ధముగా ఉందురో మనము తరచుగా చూచితిమి. పైగా ఆ పదముయొక్క అంత్యప్రత్యయము, దానికి భిన్నముగా, అది ఒక స్థలముయొక్క సొంతపేరని తలంచుటకు మనలను నడిపించుచున్నది; తన కాలములో షిమ్యోను గోత్రములో ఈ పేరుగల ఒక చిన్న గ్రామము ఉండెనని జెరోము మనకు తెలియజేయుచున్నాడు. కాబట్టి నహూము ఆ ఊరినుండి వచ్చెననియు, అందుచేత "ఎల్కోషువాడు" అని పిలువబడెననియు మనము గ్రహింపవలెను. ఇప్పుడు ముందుకు సాగుదము ---

నహూము 1:2

2. యెహోవా రోషముగల దేవుడు; యెహోవా ప్రతికారము చేయువాడు; యెహోవా ప్రతికారము చేయువాడు, ఆయన మహా రౌద్రుడు; యెహోవా తన శత్రువులకు ప్రతికారము చేయును, తన విరోధులమీద కోపముంచుకొనును.

2. Deus aemulator (sic vertunt,) et ulciscens Jehova; ulciscens Jehova, et Dominus irae (vel, possidens iram;) ulciscens Jehova hostes suos, et servans (vel, responens) idem (vel, ipse) inimicis suis.

నీనెవె నాశనమును గూర్చి తరువాత చేర్చుచున్నది మరింత బరువుగలదై, వినువారిమీద మరింత గొప్ప ముద్రవేయునట్లు, నహూము దేవుని స్వభావముతో ఆరంభించుచున్నాడు. ఈ ముందుమాట సాధారణమైనది, అయితే ప్రవక్త తరువాత దానిని ఒక ప్రత్యేక ఉద్దేశమునకు అన్వయించుచున్నాడు. దేవుడు ఎట్టివాడో దానిని గూర్చి మాత్రమే అతడు మాటలాడియుంటే, అది నిస్సారముగా ఉండియుండును, కనీసము తక్కువ ప్రభావము గలదై యుండును; అయితే అతడు రెండిటిని కలిపినప్పుడు, అతని బోధ తన స్వకీయ బలమును శక్తిని కలిగియుండును. ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. అతడు నిజముగా నీనెవె పట్టణపు పతనమును గూర్చి మాటలాడియుండవచ్చును: అయితే అతడు దీనిని ఆకస్మికముగా ప్రస్తావించియుంటే, అపవిత్రులైన మనుష్యులు అతనిని తిరస్కారముతో చూచియుండవచ్చును; ఇశ్రాయేలీయులు సహితము బహుశా తక్కువగా కదిలింపబడియుండవచ్చును. అందుచేతనే దేవుడు ఎట్టివాడో అతడు సాధారణ రీతిగా చూపుచున్నాడు. మరియు అతడు తన మాటలను మోషేనుండి తీసికొనుచున్నాడు; ప్రవక్తలు తమ బోధను అతనినుండి తీసికొనుట వాడుక: మరియు అది, పలకలు పగులగొట్టబడిన తరువాత దేవుడు మోషేకు ప్రత్యక్షమైన ఆ మిక్కిలి స్మరణీయమైన దర్శనమునుండి తీసికొనబడినది. కావున ఇక్కడ మనము చదువుచున్నదానిని నహూము నిర్గమకాండము 34నుండి తీసికొనెనని నాకు ఏ సందేహమును లేదు: అక్కడ కనబడుదానిని అతడు అక్షరశః ఇయ్యలేదు; అయినను దేవుని స్వభావము కనబడునట్లు ఆయన స్వరూపమును అతడు సజీవముగా ఉన్నట్లే చిత్రించుచున్నాడని తగినంత స్పష్టముగా ఉన్నది.

మొదట దేవుడు రోషముగలవాడు (amulus — పోటీపడువాడు) అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా {,}קנא kona, అను క్రియకు రెచ్చగొట్టుట, అలాగే పోటీపడుట, అసూయపడుట అని అర్థము. దేవుడు {,}קנואkonua, అని చెప్పబడినప్పుడు, గ్రీకులు దానిని రోషముగలవాడు, {ζηλωτην}, అనియు, లాతీనులు పోటీపడువాడు, (amulatorem) అనియు అనువదించుదురు. అయితే దేవుడు నిందలను అన్యాయములను సహింపలేడని దానికి సరియైన అర్థము.

283 "హెబ్రీలో {{}נחום{, כפד అని యున్న కపెర్నహూము, సరిగా అనువదించినయెడల నహూము గ్రామము, మన ప్రవక్త అందులో నివసించినందున ఆ పేరు పొందెనని కొందరు తలంచిరి, అది కారణము లేనిది కాదు." — హెండర్సన్.

284 ఈ మాట ఎంతవరకు సరియైనదో ప్రశ్నింపవచ్చును. దైవాత్మయొక్క ప్రత్యక్ష నడిపింపుక్రింద ఉన్న ప్రవక్తలు ఒక పూర్వ గ్రంథకర్తనుండి తీసికొనిరని చెప్పుట కష్టము. మోషే వ్రాతలలో కనబడు అభిప్రాయములనే వారు నిస్సందేహముగా ప్రకటించిరి, కొన్ని సందర్భములలో అవే మాటలను వాడిరి; అయితే వారు వాటిని ఆ వ్రాతలనుండి కాక దైవావేశమునుండి పొందిరి: మరియు కాల్విన్ తరచుగా గమనించినట్లు, దేవునియొద్దనుండి తాము పొందినదానిని తప్ప మరేదియు వారు ముందుంచలేదు. అయితే ఈ విధమైన మాట కాల్విన్కు మాత్రమే ప్రత్యేకమైనది కాదు: ఆయన దానిని సంఘ పితరులనుండి స్వీకరించెను. — సం.

కాబట్టి దేవుడు కొంతకాలము మనుష్యుల దుష్టత్వమును చూచిచూడనట్లుండినను, ఆయన తన స్వకీయ మహిమను కాపాడువాడై యుండును. తరువాత అతడు ఆయనను ప్రతికారము చేయువాడని పిలుచుచు, దీనిని మూడుమారులు తిరిగి చెప్పుచున్నాడు: యెహోవా ప్రతికారము చేయును, యెహోవా ప్రతికారము చేయును, ఆయన కోపము కలిగియున్నాడు, ఆయన ప్రతికారము చేయును. దేవుడు తన శత్రువుల నిమిత్తము ఉంచుకొనునని అతడు చెప్పునప్పుడు, అవిశ్వాసులకును దేవుని తృణీకరించువారికిని ప్రతికారము దాచియుంచబడెనని అతని భావము. మా మధ్యను ఇదే విధమైన మాటతీరు వాడుకలో ఉన్నది, Je lui garde, et il la garde a ses ennemis. దేవుడు తన శత్రువుల నిమిత్తము ఉంచుకొనునని చెప్పుటద్వారా ప్రవక్త ఇక్కడ ఏమి ఉద్దేశించుచున్నాడో మా భాషలోని ఈ నుడి చూపుచున్నది. దేవుని గూర్చిన ఈ భీకరమైన వర్ణనను ప్రస్తుత సందర్భమునకు అన్వయింపవలెను; ఏలయనగా నీనెవెవారు దేవుని సంఘమును అన్యాయముగా బాధించినందున, తాను వారిమీద యుద్ధము ప్రకటించుచున్నానని అతడు చెప్పుచున్నాడు: ఈ కారణముచేతనే దేవుడు రోషముగలవాడనియు, దేవుడు ప్రతికారము చేయువాడనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు; మరియు ఈ ఆపద గంభీరముగా ప్రకటింపబడెనని ఇశ్రాయేలీయులు నిశ్చయముగా గ్రహించునట్లు అతడు దీనిని మూడుమారులు దృఢపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా ఈ వర్ణన వారి యెదుట ఉంచబడియుండనియెడల, వారు తమలోతాము ఇట్లు తర్కించుకొనియుండవచ్చును: "మన శత్రువులచేత మనము నిజముగా క్రూరముగా బాధింపబడుచున్నాము; అయితే దేవుడు మన దుర్దశలను ఏమాత్రమైనను లక్ష్యపెట్టుచున్నాడని ఎవరు తలంపగలరు? ఆయన వాటిని ఇంతకాలము ప్రతికారము లేకుండ ఉండనిచ్చుచున్నాడు గదా?" కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ చేయుచున్నట్లు, అట్టి తలంపులను ముందుగానే అడ్డగించుట అవసరమై యుండెను. అతడు ఎందుకు ఇంత తీవ్రమైన భాషతో ఆరంభించి, దేవుని రోషముగల దేవుడనియు ప్రతికారము చేయువాడనియు పిలుచుచున్నాడో ఇప్పుడు మనము మరింత పూర్తిగా గ్రహించుచున్నాము.

అటుపిమ్మట దేవుడు కోపము కలిగియున్నాడని అతడు చేర్చుచున్నాడు. {,}חמהcheme, అను పదమును నేను కేవలము కోపమని కాక, కోపావేశము లేక కోపతాపము అని తీసికొనుచున్నాను. తరచుగా గమనింపబడినట్లు, మన ఆవేశములు దేవునికి చెందినవని మనము నిజముగా తలంపకూడదు; ఏలయనగా ఆయన ఎల్లప్పుడును తనవలెనే నిలిచియుండును. అయినను దేవుడు కొంతకాలము కోపపడువాడనియు, భ్రష్టులయెడల నిత్యము కోపపడువాడనియు చెప్పబడుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆయన మనకును వారికిని న్యాయాధిపతి. కాబట్టి ఇక్కడ దేవుడు కోపమునకు ప్రభువనియు, లేక ఆయన కోపము కలిగియున్నాడనియు ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు, ఆయన ప్రతికారముతో ఆయుధధారియై యున్నాడనియు, మనుష్యుల పాపములను చూచిచూడనట్లుండినను ఆయన ఉదాసీనుడు కాడనియు, ఆయన శక్తిహీనుడైనందున గాని, సోమరియు నిర్లక్ష్యుడునైనందున గాని ఆలస్యము చేయుటలేదనియు, ఆయన కోపమును నిలుపుకొనుచున్నాడనియు అతని భావము; అందుకే తరువాత ఆయన తన శత్రువుల నిమిత్తము ఉంచుకొనును అని అదే సంగతిని తిరిగి చెప్పుచున్నాడు. సంక్షేపముగా, దేవుడు తన తీర్పులను వెంటనే అమలుపరచనప్పుడు ఆయన ఆలస్యము నిమిత్తము ఆయనను గూర్చి తొందరపడి తీర్పుతీర్చకూడదని ఈ మాటతీరులద్వారా ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన తగిన సమయము కొరకు కనిపెట్టుచున్నాడు. అయితే ఈలోగా, ఆయన శిక్షను నిలిపివేయునప్పుడు గాని, కొంతకాలము భక్తిహీనులను విడిచిపెట్టునప్పుడు గాని, ఆయన తన ఉద్యోగమును మరచిపోవుచున్నాడని మనము తలంచుటకు ఏ కారణమును లేదు. కావున దేవుడు అంత త్వరపడనప్పుడు, మనము ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ఆయన తన కోపమును ఆలస్యము చేయుచున్నందున, లేక దానిని నిలుపుకొనుచున్నందున, ఆయన ఉదాసీనుడని మనము తలంచుటకు ఆధారము లేదు; ఏలయనగా కోపమును నిలుపుకొనుటయు, కోపమునకు ప్రభువై యుండుటయు, దానిని కలిగియుండుటయు ఒక్కటే. దీని తరువాత వచ్చుచున్నది ---

285 ఈ వచనముయొక్క అక్షరార్థ అనువాదముగా ఈ క్రిందిదానిని సూచింపవచ్చును, — రోషముగలవాడును ప్రతికారము చేయువాడునైన దేవుడు యెహోవా; ప్రతికారము చేయువాడు యెహోవా, ఆగ్రహము గలవాడు: ప్రతికారము చేయువాడు యెహోవా తన విరోధులమీద, తన శత్రువుల నిమిత్తము ఆయన కనిపెట్టుచుండును. రెండవ ఆజ్ఞలో దేవుడు రోషముగలవాడని చెప్పబడుచున్నాడు, తన ఘనతను మరియొకనికి ఇయ్యనిచ్చనివాడు గనుక. ప్రతికారము చేయువాడు, {,{נקם, అనగా తన స్వకీయ హక్కులను నిలబెట్టువాడు; మరియు ఆయన ఆగ్రహము, లేక తీవ్రమైన కోపము, లేక గొప్ప అసంతోషము గలవాడని చెప్పబడుచున్నాడు; {}חמה{, }בעל, ఆగ్రహమును కలిగియుండువాడు, ధరించువాడు, లేక కాపాడుకొనువాడు. ఆయన విరోధులు, ,{}צריו, అనగా ఆయనను బాధించువారు అనుట మేలు; ఆయన ప్రజలను బాధించువారు ఆయనను బాధించువారే. {}נוטר అనగా కాపాడుట కంటె కనిపెట్టుట అని అర్థము. ఇక్కడ దాని భావము, తన శత్రువులమీద ప్రతికారము చేయుటకు తగిన సమయము కొరకు కనిపెట్టుట. ఇక్కడి వర్ణన విశేషమైనది, యూదుల అణచివేయబడిన స్థితికి సరిగా తగినది. దేవుని ప్రజలకు చేయబడిన అవమానము ఆయనకే చేయబడెను. ఆయన రోషముగలవాడు, తన స్వకీయ హక్కులను నిలబెట్టువాడు, ఆగ్రహముతో నిండినవాడు, మరియు తన స్వకీయ ఘనతను నిలబెట్టుకొనుటకై ప్రతికారము చేయుటకు తగిన సమయము కొరకు కనిపెట్టుచు వేచియుండువాడు. — సం.

నహూము 1:3

3. యెహోవా దీర్ఘశాంతుడు, ఆయన మహా బలము గలవాడు; ఆయన దోషులను నిర్దోషులుగా ఎంచడు; యెహోవా తుపానులోను సుడిగాలిలోను వచ్చువాడు; మేఘములు ఆయనకు పాదధూళిగా నున్నవి.

3. Jehova tardus iris (ad verbum, sed, tardus ad iram) et magnus robore; et purgando non purgabit; Jehova in turbine et tempestate via ejus, et nubes pulvis pedum ejus.

ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు; దేవుని స్వభావమును గూర్చిన ముందుమాట ఇంకను పొడవుగా ఉన్నది; అయితే నేను చెప్పినట్లు, అతడు ఇకమీదట తెలియజేయబోవు ప్రత్యేక విషయములకు దానిని అన్వయింపవలెను. దేవుడు కోపించుటకు నిదానించువాడని అతడు ఇక్కడ చెప్పుచున్నాడు. ఈ మాట కూడ మోషేనుండి తీసికొనబడినదైనను, ప్రవక్త ఇక్కడ ఒక ఆక్షేపణను ముందుగానే అడ్డగించు ఉద్దేశముతో మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా తమమీద ఏదైన కీడు ప్రకటింపబడినప్పుడు దేవుని సాహసముతో అపహసించిన భక్తిహీనుల దుస్సాహసమును అతడు అడ్డగించుచున్నాడు: — దేవుని కనికరము ఎక్కడ?

దేవుడు తన దయాళుత్వమును విడిచిపెట్టగలడా? ఆయన తన్ను తాను ఉపేక్షించుకొనలేడు. ఈ విధముగా అపవిత్రులైన మనుష్యులు దేవుని ఘనపరచుచున్నామను నెపముతో ఆయనమీద అతి ఘోరమైన నిందను మోపుదురు, ఏలయనగా వారు ఆయన స్వకీయ శక్తిని ఉద్యోగమును ఆయననుండి తీసివేయుదురు: మన ప్రవక్త కాలములో భక్తిహీనులలో అనేకులు సాధారణముగా ఇట్లు చేసిరనుటకు సందేహము లేదు. అందుచేత అతడు ఈ ఆక్షేపణను ముందుగానే అడ్డగించి, దేవుడు కోపించుటకు నిదానించువాడని ఒప్పుకొనుచున్నాడు. కాబట్టి ఇక్కడ ఒక అంగీకారము ఉన్నది; అయితే అదే సమయములో దేవుడు బలమునందు గొప్పవాడని అతడు చెప్పుచున్నాడు; దేవుడు దీర్ఘశాంతుడనియు, కోపించుటకు నిదానించువాడనియు, కనికరముగలవాడనియు, దయాళుత్వముతో నిండినవాడనియు, ఈ ఉన్నతమైన గుణములు దేవునికి ఆపాదింపబడుట భక్తిహీనులు వినునప్పుడు, వారు తమ్మును తాము ముఖస్తుతి చేసికొని మోసపుచ్చుకొనకుండునట్లు అతడు దీనిని చెప్పుచున్నాడు. "వారు ఒక పసిబిడ్డతో వ్యవహరించుచున్నామని తలంపకుండునట్లు, అదే సమయములో దేవుని శక్తియొక్క గొప్పతనమును జ్ఞాపకము చేసికొనవలెను" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

కాబట్టి ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా దేవుడు ఆకస్మికముగా కోపమునకు త్వరపడడు, భక్తిహీనులు పొందదగిన శిక్షను ఓర్పుతో వాయిదావేసి నిలిపియుంచును అను ఈ ప్రకటన, ప్రవక్త దానిని ఒక అంగీకారముగా ప్రవేశపెట్టియుండనియెడల, ప్రస్తుత వాదముతో పొసగియుండదు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "లోకము అంతటను దేవునితో ఆటలాడుచున్నదనియు, భక్తిహీనులు అట్టి కుతర్కములతో తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొని సమస్త బెదరింపులను త్రోసివేయుచున్నారనియు నేను చూచుచున్నాను. దేవుడు క్షమించుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాడనియు, మిక్కిలి అగత్యముచేత బలవంతపెట్టబడితేనే గాని ఆయన కోపమునకు దిగడనియు నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను: ఇదంతయు నిజమే; అయినను దేవుడు తన స్వకీయ శక్తితో ఆయుధధారియై యున్నాడని తెలిసికొనుడి: కాబట్టి ఆయన ఓర్పును దుర్వినియోగము చేయుటకు తమకు స్వేచ్ఛ తీసికొనువారిలో ఒక్కడును, వారు ఆయనయెడల ఎంత గర్వము కనుపరచినను, తప్పించుకొనడు."

అటుపిమ్మట, నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో ఆయన నిర్దోషినిగా ఎంచడు అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. కొందరు "నిర్దోషిని ఆయన నిర్దోషినిగా చేయడు" అని అనువదించుదురు. అయితే ఈ వాక్యముయొక్క నిజమైన భావము నిర్గమకాండము 34లోని వాక్యపు భావమే; మరియు మారుమనస్సు పొందనివారితో దేవుడు సమాధానపడడని మోషే ఉద్దేశించెను.

యోవేలు 3 చివరిలో దానికి మరియొక అర్థము ఉన్నది; అక్కడ 'నేను శుద్ధిచేయని రక్తమును శుద్ధిచేతును' అని చెప్పబడియున్నది. ఆ వచనమును గూర్చి వ్యాఖ్యాతలు భిన్నాభిప్రాయములు కలిగియున్నారు; ఏలయనగా వారు క్రియాపదపు కాలములోని మార్పును గమనింపరు; ఏలయనగా దేవుడు తన సంఘముయొక్క మలినమును అపవిత్రతలను, తాను మునుపు శుద్ధిచేయనివాటిని, శుద్ధిచేయునని ఆయన భావము. అయితే దేవుడు పాపులయెడల ఏ శిక్షను మినహాయించకుండ కఠినముగా వ్యవహరించునని మోషే భావము. కాబట్టి నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో నేను నిర్దోషినిగా ఎంచను; అనగా, దేవుడు మనుష్యుల సమస్త క్రియలను గూర్చి కఠినముగా లెక్క అడుగును; మరియు ఆయనకు మరుగైనదేదియు లేనట్లే, దేవుడు తన న్యాయపీఠము నెక్కినప్పుడు మనుష్యులచేత దుష్టముగా చేయబడిన ప్రతిదియు బయటికి రావలసినదే; ఆయన నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో నిర్దోషినిగా ఎంచక, తన తీర్పును కఠినముగా అమలుపరచును.

దేవుడు సమాధానపడువాడును క్షమించుటకు సిద్ధముగా ఉన్నవాడునై యున్నాడనియు, అయినను నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో ఆయన నిర్దోషినిగా ఎంచడనియు చెప్పుటలో కొంత పొంతనలేనితనము ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది. అయితే విషయముల స్వరూపము వేరు. ప్రవక్త దేనిని దృష్టిలో ఉంచుకొనెనో మనము ఇదివరకే చెప్పితిమి: భక్తిహీనులు ఎల్లప్పుడును తమకు శిక్షలేదని వాగ్దానము చేసికొని, ఈ ధైర్యముతో దేవునినే దురుసుగా అపహసించుదురు గనుక, ప్రవక్త వారికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చి, వారు ఈ విధముగా దేవుని సహనమును దుర్వినియోగము చేయుటకు ఏ కారణమును లేదని ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో ఆయన నిర్దోషినిగా ఎంచడు, అనగా భ్రష్టులను, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా మన రక్షణ పాపముల ఉచితమైన క్షమాపణయందే ఉన్నది; మరియు దేవుని ఆపాదించుటనుండియు, మన పాపములు విస్మృతిలో పాతిపెట్టబడుటనుండియు గాక మన నీతి మరెక్కడనుండి వచ్చును? అవును, మనము నిర్దోషులుగా ఎంచబడుట అంతయు దేవుని కనికరముమీదనే ఆధారపడియున్నది. అయితే దేవుడు విశ్వాసులకు వారి పాపములను క్షమించునప్పుడు, ఆయన తన తీర్పును కూడ అమలుపరచి, నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో నిర్దోషినిగా ఎంచును; ఏలయనగా విశ్వాసులు పశ్చాత్తాపముద్వారా ఆయన తీర్పుకంటె ముందుగానే వచ్చుదురు; మరియు ఆయన వారిని నిర్దోషులుగా ఎంచునట్లు వారి హృదయములను పరిశోధించును. పశ్చాత్తాపము అనగా శిక్షావిధియే గాక మరేమి? అయినను అది రక్షణ సాధనముగా పరిణమించును. కాబట్టి దేవుడు శిక్షావిధి పొందినవారిని తప్ప మరెవరిని నిర్దోషులుగా విడుదల చేయడు గనుక, నిర్దోషినిగా ఎంచుటలో ఆయన నిర్దోషినిగా ఎంచడని, అనగా ఆయన వారిని పరిశోధించి న్యాయాధిపతి ఉద్యోగమును నెరవేర్చితేనే గాని వారి పాపములను క్షమింపడని, సంక్షేపముగా, దేవుడు మొదట శిక్షావిధికి లోపరచని ఏ పాపమును ఆయన క్షమింపడని, మన ప్రవక్త ఇక్కడ సరిగా ప్రకటించుచున్నాడు. అయితే తమ దుష్టత్వమునందు పూర్తిగా మొండివారైన భ్రష్టులను గూర్చి, వారు తమ స్వకీయ ఆలోచనలను మూర్ఖముగా అంటిపెట్టుకొని, దేవుని హస్తమును తప్పించుకొనగలమని తలంచుచున్నారు గనుక, క్షమాపణను గూర్చిన నిరీక్షణ వారికి లేదని ప్రవక్త న్యాయముగా వారికి ప్రకటించుచున్నాడు: వారు మోసపోవుచున్నారని ప్రవక్త వారితో చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా దేవుడు దేనిని దాటిపోడు, సమస్తము జ్ఞాపకమునకు తేబడువరకు ఆయన ఒక్క పాపమునైనను తుడిచివేయడు.

అటుపిమ్మట దేవుని మార్గము సుడిగాలిలోను తుపానులోను ఉన్నదని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, దేవుడు తన్ను తాను కనుపరచుకొనిన వెంటనే వాతావరణమంతటిని కలవరపరచి, తుపానులను గాలివానలను రేపును: మరియు దీనిని ప్రస్తుత విషయమునకు అన్వయింపవలెను; ఏలయనగా ఇతర స్థలములలో దేవుని ప్రత్యక్షత మనోహరమైనదిగాను కృపగలదిగాను వర్ణింపబడియున్నది: అంతేకాదు, దేవుని దర్శనము గాక మరేది విశ్వాసులను సంతోషపరచెను? దేవుడు తన ముఖమును త్రిప్పుకొనిన వెంటనే, వారు భయంకరమైన చీకటిలో ముంచబడి, భీకరమైన భయములచేత చుట్టబడుట అనివార్యము. అలాగైతే దేవుని మార్గము సుడిగాలిలోను తుపానులలోను ఉన్నదని ప్రవక్త ఇక్కడ ఎందుకు చెప్పుచున్నాడు? కీర్తనలు 18లోవలెనే అతని మాటలు భక్తిహీనులను, లేక దేవునినే తృణీకరించువారిని ఉద్దేశించినవి గనుకనే; అక్కడ ఆయన మిక్కిలి భయంకరుడుగా వర్ణింపబడుట మనము చూచుచున్నాము — మేఘములును చీకటియు ఆయన చుట్టు ఉన్నవనియు, ఆయన భూమియంతటిని కదిలించుచున్నాడనియు, ఆయన అన్నివైపుల ఉరుముచున్నాడనియు, ఆయన నాసికారంధ్రములనుండి పొగ వెడలుచున్నదనియు, ఆయన లోకమంతటిని అగ్నితోను దహనముతోను నింపుచున్నాడనియు. ఇది ఏ ఉద్దేశముతో చేయబడెను? దేవుడు భక్తిహీనులమీద అమలుపరచిన ఆయన తీర్పులను వివరించుటయే దావీదు ఉద్దేశము గనుక. ఈ స్థలములోను అలాగే యున్నది; ఏలయనగా నహూము అష్షూరీయులకు అప్పుడు సమీపముగా ఉన్న భావి ప్రతికారమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; అందుచేత దేవుని మార్గము సుడిగాలిలోను తుపానులోను ఉన్నది అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, దేవుడు బయలువెడలునప్పుడు, ఆయన సన్నిధిచేత సుడిగాలులును తుపానులును రేగును, లోకమంతయు కలవరపడును.

మేఘములు ఆయన పాదధూళియై యున్నవని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఎవడైనను తన పాదములతో కొంచెము స్థలములో మాత్రమే ధూళిని లేపినను, కొంత భయము పుట్టును; అయితే దేవుడు ఒక్క స్థలములో మాత్రమే ధూళిని లేపువాడు కాడు, — మరి యేమి? ఆయన సమస్త ఆకాశమును చీకటిచేసి దానిని కప్పివేయుచున్నాడు. కాబట్టి మేఘములు ఆయన పాదధూళియై యున్నవి. ప్రవక్త ఉద్దేశము యావత్తును, ఈ వర్ణన ఏ నిమిత్తము ఇయ్యబడినదో దానిని మనమిప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. తరువాత వచ్చునదియు ఇదే భావముగలదై యున్నది —

నహూము 1:4

4. ఆయన సముద్రమును గద్దించి దానిని ఆరిపోజేయును, నదులన్నిటిని ఆయన ఎండిపోజేయును; బాషానును కర్మెలును వాడిపోవును, లెబానోను పుష్పము వాడిపోవును.

4. Increpat mare et arefaciet illud (hoc est, simulac mare increpuerit, arefaciet;) et omnia flumina exiccat, infirmatur (vel aboletur) Basan et Carmelus, et germen Libani aboletur (vel, infirmatur, est idem verbum.)

నహూము తన ప్రసంగమును కొనసాగించుచున్నాడు, — దేవుడు తన అసంతృప్తికి నిదర్శనమిచ్చునప్పుడు సముద్రమును కలవరపరచును లేక దానిని ఆరిపోజేయును. ఇక్కడ మోషే వర్ణించిన చరిత్రను సూచించుట కలదేమో; ఏలయనగా ప్రవక్తలు తన ప్రజలకు దేవుని సహాయమును వాగ్దానము చేయునప్పుడు, దేవుడు అద్భుతరీతిగా వారి పితరులను ఐగుప్తులోనుండి ఏలాగు రప్పించెనో దానిని తరచుగా వారికి జ్ఞాపకము చేయుచుందురు. కాబట్టి ఎఱ్ఱసముద్రము గుండా దాటిపోవుట యూదులలో మిక్కిలి ప్రసిద్ధికెక్కినది గనుక, ప్రవక్త ఆ సంఘటనను సూచించియుండవచ్చును (నిర్గమకాండము 14:22). అయితే మరియొక అభిప్రాయము నాకు ఎక్కువ సంభావ్యముగా కనబడుచున్నది. సముద్రము ఎంత ఉద్రేకముగల మూలపదార్థమో మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము; అందుచేత యిర్మీయా 5లో దేవుడు తన శక్తిని కనుపరచగోరి, సముద్రపు పొంగును — దానికంటె ఉద్రేకమైనదియు బలాత్కారమైనదియు మరేదియు లేదు — అణచుట తన అధికారములో ఉన్నదని చెప్పుచున్నాడు. యోబు 28లోను అదే రీతిగా దేవుని మహాత్మ్యము వర్ణింపబడుచున్నది. ఈ స్థలము యొక్క భావము కూడ అదేయని నేను తలంచుచున్నాను, — దేవుడు తన గద్దింపుచేత సముద్రమును ఆరిపోజేయుననియు, నదులను ఎండిపోజేయగలడనియు. ప్రవక్త నదులను సముద్రముతో జతపరచుట, నేను ఇప్పుడే చెప్పినదానిని — అనగా ఇక్కడ ఎఱ్ఱసముద్రము గుండా దాటిపోవుటను సూచించుట లేదనియు, సర్వలోకమును పరిపాలించుటయందు దేవుని శక్తి ఎంత గొప్పదో సాధారణముగా చూపుటయే ఉద్దేశమనియు — స్థిరపరచుచున్నది.

బాషానును కర్మెలును బలహీనపరచబడును, లెబానోను చిగురు బలహీనపరచబడును, లేక నశింపజేయబడును అని అతడు చేర్చుచున్నమాటయు ఇదే ఉద్దేశముగలది. దేవుడు తన అసంతృప్తికి నిదర్శనములిచ్చునప్పుడు, ఆయన మార్చివేయలేనంత ఘనమైనది లోకములో ఏదియు లేదని ఈ మాటలచేత అతడు సూచించుచున్నాడు; కీర్తనలు 104లో, ‘నీవు నీ ఆత్మను పంపగా అవి సృజింపబడును’ అనియు, మరల, ‘నీ ఆత్మను తీసివేసినయెడల,’ లేక దానిని తొలగించినయెడల, ‘సమస్తమును మంటికి తిరిగి చేరును’ అనియు — అవును, శూన్యములోనికి — చెప్పబడినట్లే. ఆలాగే నహూము ఈ స్థలములో ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: “దేవుడు తన ఉగ్రతను కనుపరచిన వెంటనే నదులు ఎండిపోవును, సముద్రము సహా ఆరిపోవును, అప్పుడు పుష్పములు వాడిపోవును, గడ్డి ఎండిపోవును;” అనగా, భూమి ఆశ్చర్యకరముగా అలంకరింపబడి సమృద్ధిగా నింపబడియున్నను, దేవుడు కోపించినప్పుడెల్లను సమస్తమును నిర్జనముగాను పాడుగాను చేయబడును. ఆ తరువాత అతడు చేర్చుచున్నాడు —

286 ఈ వచనమునకు నేను ఈ క్రింది అనువాదమును సమర్పించుచున్నాను, — యెహోవా దీర్ఘశాంతుడు, ఆయన మహాబలము గలవాడైనను; నిర్దోషినిగా ఎంచుచు, యెహోవా నిర్దోషినిగా ఎంచడు: సుడిగాలిలోను తుపానులోను ఆయన మార్గము కలదు; మేఘము ఆయన పాదధూళి. రెండవ పంక్తి కొంత కష్టమును కలిగించుచున్నది. అది స్పష్టముగా అసంపూర్ణ వాక్యము; చాలామంది “దోషి” అను మాటను చేర్చుదురు; అయితే అంతకుముందు పేర్కొనబడిన “శత్రువులనే” అర్థము చేసికొనవలెను. భావము ఇదియే అని కనబడుచున్నది, — యెహోవా కోపించుటకు, అనగా తన ప్రతిదండనను అమలుపరచుటకు, దీర్ఘశాంతుడు, ఆయన మహాబలము గలవాడై అట్లు చేయగల సామర్థ్యము గలవాడైనను; ఆయన ఆలస్యము చేసినను, తుదకు తన శత్రువులను నిర్దోషులుగా విడిచిపెట్టడు. సెప్టువజింటును అనుసరించి నేను “యెహోవా”ను మూడవ పంక్తితో కాక రెండవ పంక్తితో జతపరచుచున్నాను, ఇది హెబ్రీ భాషా విధానమునకు అనుగుణముగా ఉన్నది; క్రియ సాధారణముగా దాని కర్తకు ముందు వచ్చును. వెల్ష్ భాషలో మాటల క్రమము సరిగ్గా అదేవిధముగా ఉండును, — Gan ddieuogi ni ddiuoga Jehova. — సం.

287 అక్షరశః, “సముద్రమును గద్దించుచు, ఆయన దానిని ఆరిపోజేసెను సహా.” ఇక్కడ {{ו మార్పుచేయునదైనను, “సహా” అని అనువదింపబడవలెను, ఏలయనగా మొదటి క్రియ కృదంతము. మాటలను వాటి కావ్య క్రమములో తీసికొనినయెడల, ఈ వచనమంతయు ఈలాగు అనువదింపబడవచ్చును, — సముద్రమును గద్దించుచు, ఆయన దానిని ఆరిపోజేసెను సహా; నదులన్నిటిని ఆయన ఎండిపోజేసెను: బాషానును కర్మెలును వాడిపోయెను, లెబానోను మొగ్గ వాడిపోయెను. ఈ వచనములోను తరువాతి వచనములోను క్రియలు భూతకాలములో ఉన్నవి; దేవుని పూర్వకార్యములు, కొన్నిచోట్ల అరణ్యములో చేయబడినవి, సూచింపబడుచున్నవి. — సం.

నహూము 1:5

5. ఆయనయెదుట పర్వతములు కంపించును, కొండలు కరిగిపోవును; ఆయన సన్నిధిని భూమియు, లోకమును, అందులో నివసించువారందరును కాల్చబడుదురు.

5. Montes concutientur ab eo (vel, contremiscent, quanquam notat continuum actum; sensus est igitur, montes contremiscere ad nutum ejus,) et colles dissolvent se (hoc est, solvuntur, vel, liquefiunt,) et ardet terra a facie ejus, et orbis et omnes qui habitant in eo.

నహూము ఇంకను అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు, — దేవుడు తన న్యాయపీఠమును ఎక్కి లోకమునకు న్యాయాధిపతిగా ప్రత్యక్షమైనప్పుడు, ఆయన సమస్త మూలపదార్థములను కదలించుటయే కాక, వాటి స్వభావమును మార్చుకొనునట్లు వాటిని బలవంతము చేయును. పర్వతములు వణకుటయు కొండలు కరిగిపోవుటయు లేక ద్రవించుటయు కంటె స్వభావమునకు విరుద్ధమైనది మరేమి కాగలదు? ఇది మనము గ్రహింపగలదానికంటె విచిత్రమైనది. అయితే పర్వతములు తమ స్వబలముచేత నిలువజాలవనియు, దేవుని కటాక్షముచేత ఆధారము పొందినంతవరకే నిలుచుననియు ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు. కావున దేవుడు కోపించిన వెంటనే పర్వతములు మంచువలె కరిగి నీళ్లవలె ప్రవహించిపోవును. ఈ సంగతులన్నియు ఈ ఉద్దేశమునకే అన్వయింపవలెను, ఈ గురికే నియమింపబడియున్నవి, — దుష్టులు దేవుని బెదిరింపును తెగించి తృణీకరింపకుండునట్లును, ఆయన దీర్ఘశాంతముచేత తమకు తగిన శిక్షను తప్పించుకొనగలమని తలంపకుండునట్లును; ఏలయనగా ఆయన వారిని ఎంతగా విడిచిపెట్టినను వారికి న్యాయాధిపతిగా ఉండును; మనుష్యులు తమ పాపముల నిమిత్తము తమ్మును తామే ద్వేషించుకొని హృదయపూర్వకముగా పశ్చాత్తాపపడినప్పుడెల్లను దేవుడు క్షమించుటకు సిద్ధముగా ఉన్నను, భ్రష్టులందరికిని మూర్ఖులకును ఆయన సమాధానపడనివాడై యుండును. కాబట్టి ఆయన యెదుట పర్వతములు వణకును, కొండలు ద్రవించును లేక కరిగిపోవును.

ఈ మాటలనుండి ఈ ప్రయోజనకరమైన ఉపదేశమును గ్రహింపవచ్చును: దేవుని కటాక్షముచేతను మంచితనముచేతను ఆధారము పొందిననే గాని లోకము ఒక్క క్షణమైనను నిలువజాలదు; ఏలయనగా దేవుడు తన తీర్పు సూచనలను కనుపరచిన వెంటనే ఏమి జరుగునో మనము చూచుచున్నాము. పర్వతముల దృఢత్వమే మంచువలెను మైనమువలెను ఉండునంటే, నీడవలెను భ్రాంతివలెను ఉన్న దౌర్భాగ్యులైన మనుష్యుల గతి యేమగును? దేవుడు వారిమీద తన ఉగ్రతను కనుపరచిన వెంటనే వారు మాయమైపోవుదురు; కీర్తనలు 39లో మనుష్యులు నీడవలె గతించిపోవుదురని చెప్పబడినట్లే. దేవుని మరచుట మనలోనికి ప్రాకుట ఆరంభించినప్పుడెల్లను ఈ పోలికను మనము ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; అప్పుడు మనము స్వసంతృప్తిచేత — దానికంటె హానికరమైనది మరేదియు లేదు — ఆయన ఉగ్రతను రేపకుండుము. కాబట్టి భూమియు, లోకమును, అందులో నివసించువారందరును కాల్చబడుదురు. ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ ఉగ్రత ఎంత భయంకరమైనదో దర్పణములోవలె ఇక్కడ నీవు మాయెదుట ఉంచుచున్నావు గనుక, మేము నీ యెదుట దీనులమై, నీ భీకరమైన శక్తిచేత సాష్టాంగముగా పడద్రోయబడకుండునట్లు మా అంతట మేమే సాగిలపడునట్లు అనుగ్రహించుము, — ఓ దేవా, ఈ ఉపదేశముచేత మేము పశ్చాత్తాపమునకు నిజముగా సిద్ధపరచబడి, మా అతిక్రమములచేత మేము దినదినము పాత్రులమగుచున్న శిక్షను వినయముతో తప్పించుమని వేడుకొనునట్లును, ఈ మధ్యకాలములో మేము నీ కుమారుని స్వరూపములోనికి మార్చబడి, మా భ్రష్టమైన దురాశలన్నిటిని విసర్జించి, మా దుర్గుణములనుండి పవిత్రపరచబడునట్లును అనుగ్రహించుము; తుదకు మేము ధైర్యముతో నీ యెదుట కనబడి, నీ పిల్లలలో చేర్చబడి, నీ కుమారుని రక్తముచేత మాకు సంపాదింపబడిన నీ పరలోకరాజ్యము యొక్క నిత్య స్వాస్థ్యమును అనుభవించువరకు ఆలాగు అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

288 ఈ అర్థమును రబ్బీలు ఈ క్రియకు ఇచ్చిరి; అయితే ఇక్కడ ఏ పాఠభేదములును లేక కనబడుచున్న ఈ క్రియకును గ్రీకు అనువాదములకును అది పొసగదు. {{תשא అనునది ,{}נשא ఎత్తుట అను దానినుండి గాని, ,{}שאה పాడుచేయబడుట, లేక కలవరపరచబడుట అను దానినుండి గాని వచ్చినది, చివరి {}ה విడువబడినది; న్యూకమ్ అంగీకరించునది ఇదియే. మార్కియస్ మరియు హెండర్సన్ మొదటి అర్థమును, పైకి లేపబడుట లేక ఉబుకుట అను భావములో తీసికొందురు. “{Ανεσταλη}, తొలగింపబడెను,” సెప్టువజింటు; “{Εκινηθη}, కదలింపబడెను,” సిమ్మకస్; “{Εφριξεν}, వణకెను,” అక్విలా. కలవరపరచబడుట లేక పాడుచేయబడుట అను భావము వాక్యములోని అన్ని భాగములకును చక్కగా పొసగును; ఏలయనగా ఉబుకుట అను భావము నివాసులకు సరిగా అన్వయింపదు. గ్రీకు అనువాదములన్నియు ఈ క్రియను భూతకాలములో ఉంచుచున్నవని ఇక్కడ చూచుచున్నాము; సెప్టువజింటులో ఇయ్యబడినట్లు ఈ వచనములోని పూర్వక్రియలును అట్లే ఉన్నవి, ఇది హెబ్రీకి అనుగుణముగా ఉన్నది. పర్వతములు ఆయనచేత కంపించినవి, కొండలు కరిగిపోయినవి; ఆయన సన్నిధిని భూమి కలవరపరచబడినది, అవును, లోకమును దాని నివాసులందరును.

నూరవ ఉపన్యాసము

నహూము 1:6

6. ఆయన ఉగ్రతయెదుట ఎవడు నిలువగలడు? ఆయన కోపాగ్నిని ఎవడు సహింపగలడు? ఆయన క్రోధము అగ్నివలె కుమ్మరింపబడును, ఆయనచేత బండలు పడద్రోయబడును.

6. Coram indignatione ejus quis stabit? Et quis consistet in furore irae ejus? Furor ejus effunditur tanquam ignis, et rupes solvuntur ab eo.

గత ఉపన్యాసములో గమనింపబడిన భాగములో దేవుని గూర్చి అతడు అంత భయంకరమైన వర్ణన ఎందుకిచ్చెనో ప్రవక్త ఇక్కడ చూపుచున్నాడు; మనుష్యులు ఆయన న్యాయపీఠము ఎదుటికి వచ్చునప్పుడు, ఆయన కటాక్షముచేత ఆధారము పొందిననే గాని ఎవడును నిలువజాలడని వారు తెలిసికొనవలెననియే. ప్రవక్త ముఖ్యోద్దేశమును గూర్చి మనము చాలినంతగా మాటలాడితిమి; చెప్పబడినదానిని ఇక్కడ మరల చెప్పుట అవసరము లేదు. దీనిని జ్ఞాపకముంచుకొనిన చాలును, — సంఘశత్రువులు తమ బలమును ఆశ్రయించి, దానిమీద తెగించి మితిమీరి రేగుచుండిరి గనుక, ఎవని సన్నిధిని తాము సహింపజాలరో ఆయనకు లెక్క అప్పగింపవలసియున్నదని వారు గ్రహించునట్లు దేవుని తీర్పు ఇక్కడ వారియెదుట ఉంచబడుచున్నది.

అయితే సర్వలోకము దేవుని యెదుట నిలువజాలదని ప్రవక్త కేవలము చెప్పియుండిన దానికంటె ఈ ప్రశ్నకు ఎక్కువ బలము కలదు: ఏలయనగా అతడు ఆణపెట్టి పలుకువాని పాత్రను వహించుచున్నాడు.

దేవుడు ఎంత భయంకరుడో చూపిన తరువాత అతడు, ఆయన ఉగ్రతయెదుట ఎవడు నిలుచును? ఆయన కోపమును ఎవడు సహింపగలడు? అని ఎలుగెత్తి పలుకుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన క్రోధము అగ్నివలె కుమ్మరింపబడును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. హెబ్రీ వ్యాఖ్యాతలు ఇక్కడ వ్యర్థముగా ప్రయాసపడిరి: {,}נתך నుతే అను క్రియ కుమ్మరించుట అని అర్థమిచ్చును గనుక, దేవుని ఉగ్రత అగ్నివలె కుమ్మరింపబడుననుట వారికి పొసగని మాటగా తోచుచున్నది; ఏలయనగా ఇది అగ్నిని గూర్చి కంటె ఏదైన లోహమును గూర్చి చెప్పుట ఎక్కువ తగియుండును. అయితే ఇక్కడ కుమ్మరింపబడుట అనగా దూరముగాను విస్తారముగాను చెదరగొట్టబడుటయే గాని మరేమియు కాదు. కాబట్టి నీ ఉగ్రత అగ్నివలె కుమ్మరింపబడును; అనగా, అగ్ని ఒక అడవి యంతటిని పట్టుకొనునప్పుడు జరుగునట్లు, అది ప్రతి క్షణము ముందుకు సాగును; అది బలపడినప్పుడు దాని ఉగ్రత ఎంత గొప్పదో, అది ఎంత అకస్మాత్తుగా ఇటు అటు వ్యాపించునో మనము ఎరుగుదుము. అయితే వేరొక భావము కోరబడినయెడల, నేను దానికి పెద్దగా అభ్యంతరపెట్టను, “అగ్నివంటిదైన ఆయన ఉగ్రత కుమ్మరింపబడును.”

మెరుపులు గాలిగుండా కరిగిపోవునట్లు — కనీసము మనకు అట్లు కనబడునట్లు — ప్రవక్త వాటిని సూచించుచున్నాడని కొందరు తలంచుదురు. అయితే ప్రవక్త భావము చాలినంత స్పష్టముగా ఉన్నది గనుక, అగ్ని ఏలాగు కుమ్మరింపబడునో ఆతురతతో విచారించుట అనవసరము: ఏలయనగా ప్రవక్త ఉద్దేశము దేవుని ఉగ్రత వ్యాపించుననుటయే గాని మరేదియు కాదని నేను ఇదివరకే చెప్పితిని; అది ఒక్క పట్టణమునే గాక అతి విశాలమైన ప్రాంతములను సర్వలోకమును వెంటనే పట్టుకొనును; కాబట్టి అది అగ్నివంటిది, ఏలయనగా అది ఇటు అటు, అదియు అకస్మాత్తుగా, వ్యాపించును.

289 ఆయన కోపాగ్నికి విరోధముగా ఎవడు లేచును? — న్యూకమ్. ఆయన కోపపు వేడిమిలో ఎవడు నిలువగలడు? — హెండర్సన్. ఈ అనువాదములలో ఏదియు భావమును తెలియజేయదు. {,{קום అను క్రియ దాని తరువాత {}ב ఉన్నప్పుడు, విరోధముగా లేచుట లేక ఎదిరించుట అని అర్థమిచ్చును. {Τις} {αντιστησεται} — ఎవడు ఎదిరించును? — సెప్టువజింటు. కాబట్టి ఈ పంక్తి ఈలాగు అనువదింపబడవలెను, — ఆయన ఉగ్రతయొక్క మంటను ఎవడు ఎదిరింపగలడు? ఈ పంక్తి పూర్వపంక్తి భావమునే, మరింత బలమైన మాటలలో తెలియజేయుచున్నది. అసంతృప్తి లేక కోపము అనుదానికి బదులుగా ఇక్కడ ఆయన ఉగ్రతయొక్క మంట అని యున్నది, నిలుచుట అనుదానికి బదులుగా ఎదిరించుట అని యున్నది. “చేయును” అనుదానికంటె “చేయగలడు” అనుట మేలు; హెబ్రీ భవిష్యత్కాలమును తరచుగా ఈలాగే అనువదింపవలెను. ఇక్కడ వాడబడిన మాటలకు వాటి ప్రత్యేక లక్షణమును ఇచ్చు ఉద్దేశముతో, వచనమంతటికిని నేను ఈ క్రింది అనువాదమును సమర్పించుచున్నాను, — ఆయన కోపము ఎదుట ఎవడు నిలువగలడు? ఆయన ఉగ్రతయొక్క మంటను ఎవడు ఎదిరింపగలడు? ఆయన క్రోధము అగ్నివలె కుమ్మరింపబడియున్నది; ఆయనచేత బండలు ముక్కలుగా బద్దలుచేయబడియున్నవి. చివరి రెండు క్రియలు భూతకాలములో ఉన్నవి, అట్లు అనువదించినప్పుడు మరింత భావవ్యక్తీకరణ గలవై యుండును. — సం.

అటుపిమ్మట ఆయన యెదుట బండలు సహా బద్దలగును లేక కరిగిపోవును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మన పెళుసుదనము ఎంత గొప్పదో మనము గుర్తెరుగవలెను. దేవుని యెదుట కరిగిపోని కాఠిన్యమేదియు లేనప్పుడు, తమంతట తామే నీళ్లవలె ప్రవహించిపోవు మనుష్యులు ఆయనకు విరోధముగా తమ్మును తాము హెచ్చించుకొనుటకు ఎట్లు తెగింపగలరు? తమ స్వబలమును నమ్ముకొని, తమ బలహీనతను మరచినందున దేవునితో సహా పోరాడుటకు తెగించు మనుష్యుల వెఱ్ఱితనము ఇక్కడ గద్దింపబడుచున్నదని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము. ఇదియే మొత్తము భావము. ఇప్పుడు తరువాత వచ్చునది —

నహూము 1:7

7. యెహోవా ఉత్తముడు, శ్రమదినమందు ఆశ్రయదుర్గము; తనయందు నమ్మికయుంచువారిని ఆయన ఎరుగును.

7. Bonus Jehova ad fortitudinem in die angustiae, et cognoscens sperantes in se.

మన గత ఉపన్యాసములో మనము సూచించినదానిని ప్రవక్త ఇక్కడ మరింత స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నాడు, — దేవుడు మొండివారైన మనుష్యులయెడల కఠినుడును తీవ్రుడునై యున్నాడనియు, బోధకు లోబడువారియెడలను విధేయులయెడలను కనికరముగలవాడును దయగలవాడునై యున్నాడనియు; — దేవుడు తన స్వభావమును మార్చుకొనునని గాని, ప్రోటియస్ వలె నానారూపములను ధరించునని గాని కాదు; ఆయన మనుష్యులను వారి స్వభావమునుబట్టి వ్యవహరించును గనుకనే. కాబట్టి దేవుని ఉగ్రతను మర్త్యులు సహింపజాలరని ప్రవక్త ఇంతవరకు మనకు బోధించెను గనుక, ఇప్పుడు ఎవడును అతి కాఠిన్యమును గూర్చి ఫిర్యాదు చేయకుండునట్లు, అతడు మరియొకవైపున, దేవుడు సరియైనదానిని న్యాయమైనదానిని ఆదరించుననియు, సాత్వికులయెడల ఆయన మృదువుగాను శాంతముగాను ఉండుననియు, అందుచేత విశ్వాసులకు సహాయము చేయుటకు సిద్ధముగా ఉండుననియు, తనయందు నమ్మికయుంచువారిలో ఎవనిని తన సహాయము లేకుండ విడిచిపెట్టడనియు చూపుచున్నాడు.

మొదటిగా, దేవుడు ఉత్తముడని చెప్పుటచేత, అతి కాఠిన్యము అను కారణముచేత ఆక్షేపింపబడగల దేనినైనను అతడు తొలగించుచున్నాడు. మంచితనముకంటె దేవునికి మరింత విశిష్టమైనది నిజముగా మరేదియు లేదు. ఆయన నామము ఎత్తుటయే సర్వలోకమును భయపెట్టునంత తీవ్రుడై యున్నప్పుడు, ఆయన ఒక విధముగా తనకు తానే భిన్నుడైనట్లు కనబడుచున్నాడు. అందుచేత దేవుని భయంకరమైన తీర్పును గూర్చి తాను ఇంతవరకు చెప్పినదేదైనను ఆయన మంచితనమునకు విరుద్ధము కాదని ప్రవక్త ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు తన శత్రువులకు విరోధముగా ప్రతిదండనతో ఆయుధధారియై యున్నను, ఆయన తనకు తాను సమానుడై యుండుట మానడు, తన మంచితనమును మరువడు.

అయితే దేవుడు భక్తిహీనులకు భయంకరుడు మాత్రమే కాడనియు, తన సంఘమునకు సంరక్షకుడై యుందునని ఆయన వాగ్దానము చేసినట్లు, విశ్వాసులకు సహాయము చేసి తగిన కాలమందు వారి దుర్దశలను ఉపశమింపజేయుననియు ఇశ్రాయేలీయులను యూదులను నమ్మికయందు ప్రవక్త ఇక్కడ మరింత సంపూర్ణముగా స్థిరపరచుచున్నాడు. కాబట్టి యెహోవా ఉత్తముడు; మరియు సహాయము నిమిత్తము అని చేర్చబడుచున్నది. ఆయన శ్రమదినమందు బలము నిమిత్తము ఉన్నాడని అతడు చెప్పునప్పుడు, ప్రవక్త ఉద్దేశము ఇందువలన మరింత స్పష్టముగా గ్రహింపబడవచ్చును; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, — “దేవుడు తన ప్రజలకు సహాయము చేయుటకు ఎల్లప్పుడును సిద్ధముగా ఉన్నాడు:” మరియు దేవుడు శ్రమలచేత విశ్వాసుల ఓర్పును శోధించునప్పుడు, తాము విసర్జింపబడితిమని వారు తలంపకుండునట్లు, శ్రమదినమందు అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు తన ప్రజలను సిలువకును కష్టములకును ఎంతగా లోపరచినను, వారి శ్రమలో ఆయన ఇంకను వారికి సహాయము చేయుచునే యుండును.

290 “లోకమునకు సార్వభౌముడైనవాని ఈ మహిమగల వర్ణన, మేఘస్తంభమువలెను అగ్నిస్తంభమువలెను, ఇశ్రాయేలువైపు ప్రకాశమానమైన పార్శ్వమును, ఐగుప్తీయులవైపు చీకటి పార్శ్వమును కలిగియున్నది.” — హెన్రీ.

291 ఇది నిస్సందేహముగా సరియైన అభిప్రాయము. దేవుడు ఉత్తముడని సాధారణముగా స్థిరపరచుట ఇక్కడ ఉద్దేశము కాదు, శ్రమదినమందు ఆదుకొనుటకును సహాయము చేయుటకును ఆయన ఉత్తముడని చెప్పుటయే. కాబట్టి న్యూకమ్ హెండర్సన్ ఇద్దరి అనువాదములును దోషయుక్తములు; ఏలయనగా మూలములో ఒక్కటిగా ఉన్నదానిని వారు రెండు వాక్యఖండములుగా విభజించుచున్నారు, — శ్రమదినమందు సంరక్షణ నిమిత్తము యెహోవా ఉత్తముడు; తనయందు నమ్మికయుంచువారిని ఆయన ఎరుగును. {{מעיז అను మాట ,{}עז బలము అను దానినుండి వచ్చినది, ,{}מ అను నిర్మాణాక్షరము కలిగియుండుటచేత అది ప్రేరణార్థకమును పొంది, బలమును సమకూర్చునది లేక ఇచ్చునది, — కోట, దుర్గము, లేక సంరక్షణ అని అర్థమిచ్చును. — సం.

తుదకు, తనయందు నిరీక్షణయుంచువారిని ఆయన ఎరుగును అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. ఈ ఎరుగుట అనగా వారిని నిర్లక్ష్యము చేయకుండుటయే గాని మరేమియు కాదు. అందుచేత దేవుడు తనయందు నిరీక్షణయుంచువారిని ఎరుగునని చెప్పబడుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆయన ఎల్లప్పుడును వారిని కాపాడుచు, వారి క్షేమమును గూర్చి శ్రద్ధవహించుచున్నాడు: సంక్షేపముగా, ఈ జ్ఞానము దేవుని శ్రద్ధయే, లేక విశ్వాసులను కాపాడుటయందు ఆయన దైవసంరక్షణయే గాని మరేమియు కాదు. అదే సమయమున ప్రవక్త దేవుని భక్తిగలవారిని యథార్థ ఆరాధకులను వేషధారులనుండి వేరుపరచుచున్నాడు: తనయందు విశ్వసించుచున్నామని ఒప్పుకొను అనేకులను దేవుడు సహాయము లేకుండ విడిచిపెట్టునప్పుడు, ఆయన న్యాయముగానే తన కటాక్షమును వారికి ఇయ్యకుండ నిలిపివేయుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు హృదయపూర్వకముగా ఆయనకు మొఱ్ఱపెట్టరు, ఆయనను వెదకరు.

కాబట్టి ప్రవక్త భావమును మనమిప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. ఒకవైపున, దేవుడు తన శత్రువులమీద ప్రతిదండన చేయుటకు శక్తితో ఆయుధధారియై యున్నాడని అతడు చూపుచున్నాడు; మరియొకవైపున, దేవుడు తాను వాగ్దానము చేసినట్లు తన సంఘమునకు నమ్మకమైన సంరక్షకుడై యున్నాడని అతడు చూపుచున్నాడు. ఇది ఎట్లు రుజువుచేయబడుచున్నది?

దేవుడు ఎట్టివాడో, అనగా ఆయన ఉత్తముడని, అతడు మనయెదుట ఉంచి, ఆ తరువాత ఆయన సహాయము చేయుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాడని చేర్చుచున్నాడు. అయితే ఈ ప్రత్యేక విషయమును — ఆయన నిజముగాను హృదయపూర్వకముగాను తనయందు నిరీక్షణయుంచు విశ్వాసులను గూర్చి శ్రద్ధవహించునని — అతడు వ్యర్థముగా పేర్కొనుట లేదు; తాము దేవునిచేత నిర్లక్ష్యము చేయబడలేదని విశ్వాసులు గ్రహించునట్లును, వేషధారుల ఒప్పుకోలు కపటమే గాని మరేమియు కాదు గనుక తాము సహాయము పొందుట లేదని వారును తెలిసికొనునట్లును ఇది చేయబడుచున్నది; ఏలయనగా వారు ఆయన నామమును గూర్చి ఎంతగా అబద్ధముగా అతిశయించినను, యథార్థముగా దేవునియందు నిరీక్షణయుంచరు. ఇప్పుడు తరువాత వచ్చునది —

నహూము 1:8

8. అయితే పొర్లిపారు ప్రవాహముచేత ఆయన దాని స్థలమును బొత్తిగా నిర్మూలము చేయును, అంధకారము ఆయన శత్రువులను తరుమును.

8. Et cum inundatione (vel, per inundationem) transiens consumptionem faciet locoejus; et inimicos ejus persequentur tenebrae (vel, persequi faciet inimicos suos a tenebris.)

ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు, — దేవుడు తన ప్రజలను సులభముగా కాపాడగలడు, ఏలయనగా సర్వలోకమును జయించుటకు చాలినంత శక్తితో ఆయన ఆయుధధారియై యున్నాడు. అయితే ప్రవక్త ఇప్పుడు పేర్కొనబడిన రెండు సంగతులను కలిపి చెప్పుచున్నాడు: దేవుని ఉగ్రతను గూర్చియు, విశ్వాసులయెడల ఆయన మంచితనమును గూర్చియు సాధారణముగా మాటలాడిన తరువాత, అతడు ఇప్పుడు తన బోధను తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజల ఆదరణకు అన్వయించుచున్నాడు. కాబట్టి, ప్రవాహముచేత ఆయన దాటిపోవుచు దాని స్థలమందు సమాప్తి చేయును అని అతడు చెప్పునప్పుడు, అది అతని బోధయొక్క ప్రత్యేక అన్వయము. ఈ వచనమునకు రెండు విధముల వ్యాఖ్యానము కలదు.

కొందరు ఈ భేదమును చూపుదురు, — దేవుడు దాటిపోవుచున్నట్లుగా ఇశ్రాయేలు యూదా దేశమును నశింపజేయును గాని, ఆయన శత్రువులమీద నిత్యాంధకారము నిలిచియుండును. అందుచేత ఏర్పరచబడిన ప్రజల శ్రమ అష్షూరు రాజ్యముయొక్క పతనమునుండి వేరుపరచబడుచున్నదని వారు తలంచుదురు; ఏలయనగా దేవుడు తన స్వప్రజలను కొంతకాలము మాత్రమే శిక్షించును, అపవిత్రులను భ్రష్టులను మాత్రము అంతములేని నాశనమునకు అప్పగించును. కాబట్టి ఈ వ్యాఖ్యాతల ప్రకారము, దాటిపోవుట అనుదానిచేత తాత్కాలికమైన శ్రమ లేక శిక్షయు, అంధకారము అనుదానిచేత నిత్యనాశనము, లేక చెప్పవలెనంటే, సరిదిద్దజాలని విపత్తులును అర్థము చేసికొనవలెను. అయితే ప్రవక్త ఒక్క సంలగ్నమైన వాక్యములో అష్షూరీయులమీద తుది నాశనమును ప్రకటించుచున్నాడని నేను సందేహింపను. కాబట్టి ప్రవాహముచేత ఆయన దాటిపోవుచు దాని స్థలమందు సమాప్తి చేయును; అనగా, సర్వభూమిని కప్పుటకు జలప్రళయము లేచినట్లు, దేవుడు అష్షూరువానిని అకస్మాత్తుగా ముంచివేయును. కొన్నిసార్లు మనుష్యులు తమకు తామే ప్రతీకారము చేసికొనుటకు అంచెలంచెలుగా సాగునట్లు దేవుడు అష్షూరీయులను క్రమక్రమముగా శిక్షింపడనియు, అకస్మాత్తుగా శిక్షించుననియు అతడు సూచించుచున్నాడు. జలప్రళయము ఒక దేశముమీదికి వచ్చునప్పటివలె దేవుడు అష్షూరీయులమీద అకస్మాత్తుగా ఉరుమును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

అందుచేత దేవుని ఈ దాటిపోవుట దీర్ఘమైన లేక మెల్లనైన సాగుబడికి విరుద్ధముగా చెప్పబడుచున్నది; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది — “దేవుని ఉగ్రత అష్షూరీయులమీద విరుచుకుపడిన వెంటనే లేక వచ్చిన వెంటనే, అంతయు ముగిసిపోవును, ఏలయనగా సమాప్తి తక్షణమే వెంబడించును: ప్రవాహముచేత ఆయన దాటిపోవుచు దాని స్థలమందు సమాప్తి చేయును.” స్థలము అనుదానిచేత అతడు నేలను అర్థమిచ్చుచున్నాడు; దేవుడు దేశపు ఉపరితలమును నాశనము చేయుటయే కాక, ఆ నేలనే నాశనముచేసి దానిని బొత్తిగా పడగొట్టునని అతడు చెప్పినట్లున్నది. హెబ్రీలో సాధారణముగా ఉన్నట్లు, అతడు రాజ్యమును గూర్చి లేక జనమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు గనుక ఇక్కడ స్త్రీలింగ సర్వనామము చేర్చబడినది.

అయితే దేవుడు అష్షూరీయులను పూర్తిగా పడద్రోయుననియు, అగ్నిగాని జలములుగాని ఇండ్లను నాశనము చేయునప్పటివలె ఉపరితలమును మాత్రమే పడగొట్టక, ప్రభువు దేశమునే, అనగా ఆ నేలనే, శూన్యము చేయుననియు ప్రవక్త వారిని బెదిరించుచున్నాడని విశేషముగా గమనింపవలెను.

మరియు అంధకారము ఆయన శత్రువులను తరుమును అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. హెబ్రీయులు చేయు అలవాటు ప్రకారము, అతడు అష్షూరీయులను ఒక సర్వనామముచేత మాత్రమే సూచించెను; ఏలయనగా వారు సంబంధవాచక సర్వనామమును గాని నిర్దేశవాచక సర్వనామమును గాని ఉంచుదురు, ఎవరిని గూర్చి మాటలాడుచున్నారో అనిశ్చితముగా ఉండును; అయితే తరువాత తమ భావమును విశదపరచుదురు. ఈ స్థలములో ప్రవక్తయు అట్లే చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు తన ప్రసంగమును ఇశ్రాయేలీయులకును యూదులకును నిర్దేశించుచున్నాడు, నీనెవెమీదను దాని రాజరికముమీదను దేవుని ప్రతిదండనను ప్రకటించుటతో ఆరంభించుచున్నాడు; అయితే ఇప్పుడు చాలినంతగా తెలిసిన సంగతినిగూర్చి మాటలాడువానివలె, అంధకారము దేవుని శత్రువులను తరుమును అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ రెండవ వాక్యఖండముచేత ఆ రాజ్యముయొక్క నాశనము శాశ్వతమైనదై యుండునని అతడు సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి దాని నాశనము అకస్మాత్తుగా ఉండునని, దేవుడు ఒక్క క్షణములోనే దేశమంతటిని నాశనము చేయునని అతడు చెప్పెను గనుక; ఇప్పుడు, ఎల్లప్పుడును దేవునితో పోరాడు దుష్టులకు జరుగునట్లు, కొద్దికాలములోనే తాము బలము కూర్చుకొని మరల లేవగలమని వారు తలంపకుండునట్లు, అతడు వారికి ప్రతి నిరీక్షణను కొట్టివేయుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు వారిమీదికి తెచ్చు కీడు నివారణలేనిదై యుండునని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు. కొందరు {,}יררף ఇరెదఫ్ అను క్రియను సకర్మకముగా ఈ రూపములో అనువదింతురు, “ఆయన అంధకారముచేత తన శత్రువులను తరుమును:” అయితే ప్రవక్త భావము విషయమై భేదము కొంచెమే లేక ఏమియు లేదు; కాబట్టి ఆ విషయమును నేను నిర్ణయింపకుండ విడిచిపెట్టుచున్నాను. విషయమునందు సందిగ్ధమైనదేదియు లేదు; చెప్పబడినదాని సారాంశము ఇదియే, — దేవుడు అకస్మాత్తైన ప్రవాహముచేత తన శత్రువులను నాశనము చేయును, — మరియు ఆ అకస్మాత్తైన జలప్రళయమును నిత్యాంధకారము వెంబడించును గనుక, పునరుద్ధరణను గూర్చిన ఏ నిరీక్షణయు ఇయ్యకుండ ఆయన వారిని నాశనము చేయును. ఆ తరువాత అతడు చేర్చుచున్నాడు —

నహూము 1:9

292 ఈ పంక్తిలోని మొదటి మాటలు మన అనువాదములో, “పొర్లిపారు ప్రవాహముచేత” అనియు, లేక న్యూకమ్ అనువదించినట్లు, “పొంగిపారు ప్రవాహముచేత” అనియు, లేక హెండర్సన్ అనువదించినట్లు, “పొంగిపొర్లు జలప్రళయముచేత” అనియు మరి మెరుగుగా అనువదింపబడినవి. మిగిలిన భాగము అనేక అభిప్రాయములకు కారణమైనది. పాఠము ఉన్నరీతిగా — దానికి వేరే పాఠభేదములు లేవు — ఇది, “దాని స్థలమును ఆయన బొత్తిగా సమాప్తి చేయును;” లేక హెండర్సన్ అనువదించినట్లు, “ఆయన దాని స్థలమునకు సమాప్తిని కలుగజేయును.” “దాని” అనుదానికి దగ్గరలో పూర్వపదము లేకపోవుటయే ఏకైక కష్టము; అయితే సాధారణ సందర్భము దానిని పూరించునట్లు విడుచుట ప్రవక్తలకు అసాధారణము కాదు. ఈ దర్శనము “నీనెవెను గూర్చిన దేవోక్తి” గనుక, ఆ పట్టణమే నిస్సందేహముగా సూచింపబడుచున్నది. న్యూకమ్, సిమ్మకస్ అనువాదము తప్ప గ్రీకు అనువాదములను అనుసరించి, ఈలాగు అనువదించుచున్నాడు, — “తనకు విరోధముగా లేచువారిని ఆయన బొత్తిగా నిర్మూలము చేయును.” అయితే హెబ్రీ పాఠమును అనుసరించుటయే మేలు; ఏలయనగా ఆ అనువాదములలో కనబడు అనేక స్పష్టమైన పొరపాట్లు వాటియందు గొప్ప నమ్మకముంచకుండ మనలను నిషేధించుచున్నవి. ఈ క్రిందిదానిని అక్షరశః అనువాదముగా ఎంచవచ్చును: — మరియు పొర్లిపారు ప్రవాహముచేత దాని స్థలమును ఆయన బొత్తిగా సమాప్తి చేయును; అంధకారము ఆయన శత్రువులను తరుమును. ఈ ప్రవచనము ఎంత సంపూర్ణముగా నెరవేరినది! రెండవ శతాబ్దపు గ్రీకు అన్యమత గ్రంథకర్తయైన లూసియన్ ఈ విశేషమైన మాటలను పలుకుచున్నాడు, — {Νινος} {μεν} {απολωλεν} {ηδη}, {και} {ουδεν} {ιχνος} {ετι} {λοιπον} {αυτης}, {ουδ} {αν} {ειπης} {οπου} {ποτ} {ην} — “నీనెవె ఇదివరకే నాశనమైపోయినది, దాని ఆనవాలు ఏదియు మిగిలియుండలేదు, అది పూర్వము ఎక్కడ ఉండెనో నీవు చెప్పజాలవు.” దాని స్థానమును గూర్చి వివిధ గ్రంథకర్తలు చేసిన వేర్వేరు ఊహలను బొకార్ట్ లెక్కించుచున్నాడు, వాటిలో చాలామట్టుకు ఒకదానితో ఒకటి భిన్నించుచున్నవి. — సం.

9. యెహోవాను గూర్చి మీరేమి యోచించుచున్నారు? ఆయన బొత్తిగా నాశనము చేయును; శ్రమ రెండవసారి లేచిరాదు.

9. Quid cogitatis contra Jehovam? Consumptionem ipse facit; non consurget iterum afÒictio.

కొందరు వ్యాఖ్యాతలు ఈ వచనమును కూడ ఈ విధముగా భావించుచున్నారు; అనగా దేవుడు కొంత మితమును పాటించి నిర్ణీతమైన హద్దులలోనే నిలుచును గనుక, ఏర్పరచబడిన ప్రజలకు కలుగు ఆపద నాశనము కాబోదని ప్రవక్త చెప్పినట్లుగా వారు దీనిని తీసికొనుచున్నారు. దేవుని పిల్లలు ప్రతికూలమైన సంగతులచేత అణచివేయబడినప్పుడెల్ల, సంఘము యొక్క పని ముగిసిపోయినదన్నట్లు అవిశ్వాసులు వెంటనే ఉప్పొంగుదురని మనము ఎరుగుదుము. కావున ఈ వ్యాఖ్యాతల అభిప్రాయము ప్రకారము, ప్రవక్త ఇచ్చట ఈ విధమైన పొగరును ఎదుర్కొని అడ్డగించుచు, దేవునికి విరోధముగా మీరేమి యోచించుచున్నారు? అని అడుగుచున్నాడు. ఆయన తన సంఘమును నిజముగా శ్రమపరచును, గాని దాని శ్రమలను మరల రప్పించడు; ఏలయనగా ఒక్క శ్రమతోనే ఆయన తృప్తిపొందును. మరియు ఇచ్చట యూదా రాజ్యము ఇశ్రాయేలు రాజ్యముతో పోల్చబడుచున్నదని కూడ వారు తలంచుచున్నారు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలు రాజ్యము రెండుసార్లు శ్రమపరచబడెను: మొదట నాలుగు గోత్రములు చెరగొనిపోబడెను, తరువాత రాజ్యమంతయు పడద్రోయబడెను. ఒక ఆపద షల్మనేసెరుచేతను, మరియొకటి తిగ్లత్పిలేసెరుచేతను కలుగజేయబడెను గనుక, ఇచ్చట ఒక గూఢమైన పోలిక యున్నదని వారు ఊహించుచున్నారు; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లు: "దేవుడు యూదా రాజ్యమును కనికరించును; ఇశ్రాయేలు రాజ్యమునకు సంభవించినట్లు తన ప్రతీకారమును మరల రప్పించడు." అయితే ఈ అర్థము బలవంతముగా లాగబడినదియు మిక్కిలి దూరమునుండి తేబడినదియునై యున్నది. కావున ప్రవక్త ఇచ్చట తన ప్రసంగమును కొనసాగించుచు, సంఘ శత్రువులమీద నిత్యనాశనమును ప్రకటించుచున్నాడని నేను సందేహింపను. మొదట అతడు, యెహోవాకు విరోధముగా మీరేమి యోచించుచున్నారు? అని చెప్పుచున్నాడు. అష్షూరీయులు తాము కేవలము మర్త్యులతోనే, అదియు నీచమైనదియు అనేక దురవస్థలచేత ఇప్పటికే అలసిపోయినదియునైన ప్రజలతోనే వ్యవహరించవలసి యున్నదని తలంచిరి గనుక, అతడు వారిమీద విజయగర్వముతో మాటలాడుచున్నాడు. ఏలయనగా అష్షూరీయులు దేశములోనికి చొరబడకమునుపే యూదా రాజ్యము అనేక యుద్ధములచేత బలహీనపరచబడియుండెనని మనము ఎరుగుదుము: తమ పొరుగువారైన ఇశ్రాయేలు రాజుచేతను సిరియా రాజుచేతను వారు రెండు కఠినమైనవియు బాధాకరమైనవియునైన దాడులను అనుభవించిరి; అప్పుడే వారు అష్షూరీయులను తమకు సహాయులుగా చేసికొనిరి. కావున అష్షూరీయులు యూదయమీదికి వచ్చినప్పుడు, తాము అల్పులైన ప్రజలతో, మేము చెప్పినట్లు కీడులచేత అలసిపోయిన ప్రజలతో యుద్ధము చేయుచున్నాము గనుక విజయము పొందుటలో తమకు ఏ కష్టమును ఉండదని వారు తలంచిరి. అయితే వారు అబద్ధముగా తలంచినట్లు ఈ యుద్ధము మనుష్యులతో కాదు గాని జీవముగల దేవునితోనే అని ప్రవక్త ఇచ్చట చూపించుచున్నాడు. కావున యెహోవాకు విరోధముగా మీరేమి యోచించుచున్నారు? అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లు: "ఈ ప్రజలు దేవుని సంరక్షణ క్రిందను కాపుదల క్రిందను ఉన్నారని మీరు ఎరుగరా? కావున దేవుని మీకు విరోధిగా చేసికొనకుండ మీరు యూదా రాజ్యముమీద దాడిచేయలేరు. ఈ ప్రజలు దైవశక్తిచేత కాపాడబడుచున్నారనుట నిశ్చయము గనుక, మీరు జయింతురని తలంచుటకు మీకు ఏ కారణమును లేదు." అదే సమయమున, ఇశ్రాయేలీయులను యూదులను కూడ ఆదరించుటయే ఉద్దేశమైయుండగా, ప్రవక్త మాటలను యూదా గోత్రమునకే ఎందుకు పరిమితము చేయవలెనో నేను ఎరుగను.

ఇది మిక్కిలి ప్రయోజనకరమైన బోధ; ఏలయనగా భక్తిహీనులు సంఘమును బాధించునప్పుడెల్ల, వారు మనుష్యులకు అన్యాయము చేయుట మాత్రమే కాక దేవునితోనే పోరాడుచున్నారని ప్రవక్త సాధారణముగా మనకు బోధించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన మరియొక స్థలములో ప్రకటించుచున్నట్లు, మనలను బాధపెట్టువారందరు తన కనుపాపను ముట్టునంతగా ఆయన మనలను తనతో జతపరచుకొనుచున్నాడు (జెకర్యా 2:8). కావున ఈ మాటలనుండి మనము వెలలేని ఆదరణను పొందవచ్చును; ఏలయనగా మన శత్రువులు దేవునికి విరోధముగా తమ ఆలోచనలను కల్పించుకొని ప్రయత్నములు చేయుచు ఆయనమీదనే దాడిచేయుచున్నారను ఈ డాలును మనము వారికి ఎదురుగా సంపూర్ణముగాను ధైర్యముగాను నిలువబెట్టవచ్చును; ఏలయనగా మనకు హాని కలిగినప్పుడెల్ల ఆయన మన సంరక్షకునిగా మధ్యను నిలుచుటకై, ఈ ఉద్దేశముతోనే ఆయన మనలను తన కాపుదల క్రిందికి తీసికొనుచున్నాడు. ఇది ఒక సంగతి.

ఇప్పుడు రెండవ భాగములో ఆయన సంపూర్ణముగా నాశనము చేయునని అతడు చేర్చుచున్నాడు; శ్రమ మరల లేచిరాదు; అనగా దేవుడు మిమ్మును శూన్యముచేయగలడు గనుక మీమీద రెండవసారి దాడిచేయవలసిన అవసరముండదు. ఈ వాక్యభాగము ఈ అర్థమునకు మళ్లింపబడియున్నదని మనము ఎరుగుదుము: దేవుడు మనుష్యులను రెండుసార్లు శిక్షింపడు, తన ఉగ్రతలో మితమును మీరడు; అయితే ఇది ప్రవక్త మనస్సునకు పూర్తిగా అన్యమైనది. ఈ వాక్యభాగమును సంఘమునకును ముఖ్యముగా యూదా రాజ్యమునకును అన్వయించు ఇతరులు చెప్పినదానిని నేను అంగీకరింపనని కూడ ఇదివరకే చెప్పితిని. ఏలయనగా ప్రవక్త మాటలను నేను ఈ విధముగా సరళముగా వివరించుచున్నాను: దేవుడు తనకు అనుకూలమని తోచినప్పుడు ఒక్క దాడితోనే తన శత్రువులను ఎంతగా నాశనము చేయగలడనగా, వారితో రెండవసారి పోరాడవలసిన అవసరముండదు: మా భాషలో మేము చెప్పునట్లు, Il n'y faudra plus retourner. కావున దేవుడు సంపూర్ణముగా నాశనము చేయును; అనగా ఆయన ఒక్క క్షణములో తన శత్రువులను పడగొట్టగలడు, మరియు ఆ నాశనము సంపూర్ణమగును, అనగా ఆ పాడుచేయుట పూర్తిగా నుండును. మరల లేక రెండవసారి శ్రమ కలుగదు; ఏలయనగా దేవుని శత్రువుల పని ముగిసిపోవును; దేవుడు తన శత్రువులను శిక్షించునప్పుడు ఎల్లప్పుడును ఒకే నియమమును పాటించునని కాదు, నహూము ఇచ్చట ఏ సాధారణ నియమమును విధించుటయు లేదు; అయితే దేవుడు తనకు ఇష్టమైనప్పుడెల్ల తన శత్రువులను క్షణములో నాశనము చేయునని మాత్రమే అతని భావము. తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు —

నహూము 1:10

10. ముండ్లవలె వారు ఒకదానితో ఒకటి చిక్కుకొనియుండగను, త్రాగుబోతులవలె వారు మత్తులైయుండగను, బొత్తిగా ఎండిన కొయ్యకాలువలె వారు కాల్చివేయబడుదురు.

10. Qui ad spinas perplexas et tanquam potatione sua ebrios (vel, et ebrios ubi inebriati fuerint; potest enim duplex sensus; postea) devorabuntur tanquam stipulae ariditatis planae (vel, quasi stipula ariditatis in plenitudine, vel, arida in plenitudine.)

అతడు ఇదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు: దేవుడు తన శక్తిని ప్రయోగింప ఇష్టపడినప్పుడు ఏ కష్టమును లేకుండ తన శత్రువులను దహించివేయగలడు; ఏలయనగా ఇచ్చట చేర్చబడిన ఉపమానమునకు అర్థమిదే: దేవుని ప్రతీకారమునుండి ఏదియు సురక్షితముగా ఉండదు; ఏలయనగా చిక్కుకొనిన ముండ్లు అను మాటచేత అతడు చేతపట్టుటకు కష్టమైన వస్తువులను సూచించుచున్నాడు. ముండ్లు చిక్కుకొనియున్నప్పుడు, మన వ్రేళ్ళకొనలతో వాటి వెలుపలి భాగములనైనను ముట్టుటకు మనము సాహసింపము; ఏలయనగా మనము చేతులు ఎక్కడ పెట్టినను ముండ్లు ఎదురై మనలను గుచ్చును. కావున చిక్కుకొనిన ముండ్ల గుచ్చుట మనకు భయము పుట్టించునట్లు, మనలో ఎవడును వాటి దగ్గరకు పోవుటకు సాహసింపడు. అందుచేత ప్రవక్త, చిక్కుకొనిన ముండ్లవంటివారు అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా "మీరు ఎంత ముండ్లతో నిండినవారైనను, ఎంత విషముతో నిండినవారైనను, ఎంత క్రోధముతోను, ఎంత దుష్టత్వముతోను, ఎంత మోసములతోను, ఎంత క్రూరత్వముతోను నిండినవారైనను, ప్రభువు ఒక్క అగ్నితో మిమ్మును దహించివేయగలడు, అదియు ఏ కష్టమును లేకుండ దహించివేయగలడు."

కావున వారు చిక్కుకొనిన ముండ్లవలె నుండిరి.

మరియు, తమ త్రాగుడుచేత మత్తులైనవారివలె. మనము ఈలాగు చదివినయెడల, దాని అర్థమేమనగా: దేవుడు లేక దేవుని ఉగ్రత త్రాగుబోతులమీదికి వచ్చునట్లు మీమీదికి వచ్చును; వారు తమ అమితత్వమునందు ఉప్పొంగుచున్నను బలహీనులైయుందురు, యుద్ధమునకు తగినవారు కారు, ఏలయనగా విపరీతమైన త్రాగుడుచేత తమ బలమును క్షీణింపజేసికొనిరి. త్రాగుబోతులో నిజముగా గొప్ప బలమున్నట్లు కనబడును, ఏలయనగా అతడు మితిమీరి డంబముగా తిరుగుచు అధికమైన రోషమును నురుగువలె కక్కును; అయినను ఒక్క వ్రేలితోనే అతని పడద్రోయవచ్చును; ఒక చిన్నబిడ్డయైనను త్రాగుబోతును సులభముగా జయింపగలదు. కావున ఇది తగిన ఉపమానము: త్రాగుబోతులను సాధారణముగా ఎట్లు లొంగదీయుదురో అట్లే దేవుడు అష్షూరీయులను లొంగదీయును; ఏలయనగా త్రాగుబోతులలో ఎంత ఎక్కువ తెగువ యుండునో అంత సులభముగా వారు లోపరచబడుదురు; వారు ఏ అపాయమును గ్రహింపక, మత్తెక్కినవారైయుండుటచేత, మరింత తీవ్రతతో తలక్రిందులుగా పరుగెత్తుదురు. "అదే విధముగా," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "నేను మీమీద పడినప్పుడు మీ విపరీతమైన తృప్తియే మీ నాశనమునకు కారణమగును. మీరు నిజముగా మిక్కిలి ఉగ్రులు; అయితే మీ ఈ క్రోధమంతయు కేవలము మత్తే: తమ త్రాగుడుచేత మత్తులైనవారిమీదికి వచ్చునట్లు దేవుని ప్రతీకారము మీమీదికి వచ్చును," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

కొందరు చివరి మాటలను, "తమ త్రాగుడు చొప్పున త్రాగుబోతులకు" అని అనువదించుచున్నారు; ఈ అర్థము కూడ అంగీకారయోగ్యమే; అయితే ప్రవక్త భావము అదే గనుక నేను మాటలను గూర్చి వాదింపను. మరికొందరు ప్రవక్త మాటలకు వేరొక అర్థమును ఇచ్చుచున్నారు; అయితే అష్షూరీయులు ఉబ్బిపోయియుండిన ఆ గర్వమును అతడు ఇచ్చట ఎగతాళిచేసి దానిని మత్తుతో పోల్చుచున్నాడనుటలో నేను సందేహింపను; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లు: "మీరు నిజముగా మితిమీరి ఉబ్బియున్నారు, అందుచేత అందరును మీ బలమునకు వణకుచున్నారు; అయితే మీ ఈ అతిశయము మీ శక్తులను బలపరచుటకంటె బలహీనపరచి క్షీణింపజేయుచున్నది. కావున దేవుడు త్రాగుబోతులవంటి మిమ్మును నాశనము చేయ పూనుకొనినప్పుడు, మీ పొగరు మీకు ఏమియు ప్రయోజనకరముగా నుండదు; దానికి భిన్నముగా, మీరు మీ అంతట మీరే మిమ్మును అప్పగించుకొనుచున్నారు గనుక అది మీ నాశనమునకే కారణమగును; ఒకడు త్రాగుబోతును త్రోసి వెంటనే నేలమీద పడవేయునట్లు ప్రభువు మిమ్మును సులభముగా పడద్రోయును."

ఈ పోలికలను మనము జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను: ఏలయనగా మన శత్రువులు నాశనమగుదురను సంభావ్యత ఏమాత్రమును కనబడనప్పుడు, దేవుడు ఒక్క నిప్పురవ్వతో వారిని సులభముగా దహించివేయగలడు. అదెట్లు? ఏ మనుష్యుడును ముట్టుటకు సాహసింపని, ఒకదానితో ఒకటి చిక్కుకొనిన ముండ్లను అగ్ని దహించునట్లు, దుష్టులందరు ఎంతగా ఏకమైయున్నను దేవుడు ఒక్క నిప్పురవ్వతో వారిని నాశనము చేయగలడు. మరియు రెండవ పోలిక కూడ మనకు కొద్ది ఆదరణను ఇయ్యదు; ఏలయనగా మన శత్రువులు పొగరుబోతులై, గొప్పగా ఉబ్బిన మాటలు పలుకుచు, తమ బెదరింపులచేత లోకమంతటిని భయపెట్టి కుదిపివేయుచున్నట్లు కనబడునప్పుడు, వారి అతిశయము మత్తువంటిదే; లోపల ఏ బలమును లేదు; త్రాగుబోతులందరి విషయములో జరుగునట్లు, వారు ఉన్మత్తులే గాని బలవంతులు కారు.

మరియు అతడు, బొత్తిగా ఎండిన కొయ్యకాలువలె వారు కాల్చివేయబడుదురు అని చెప్పుచున్నాడు. {,}מלאmela అనగా నిండియుండుట మాత్రమే కాదు, పరిపూర్ణమైయుండుట లేక సంపూర్ణమైయుండుట అని కూడ అర్థము. మరికొందరు ఈ మాటలను, "ఎండుదనముతో నిండిన కొయ్యకాలువలె" అని అనువదించుచున్నారు; అయితే అర్థము ఒక్కటే. కావున తన సంఘ శత్రువులను దహించివేయకుండ దేవుని అడ్డగించునది ఏదియు ఉండదని అతడు సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన వారి సమస్త బలమును ఎండిపోజేయును గనుక వారు కొయ్యకాలువకు, అదియు సులభముగా అగ్ని అంటుకొను స్థితిలోనున్న మిక్కిలి ఎండిన కొయ్యకాలువకు, ఏ విధముగాను భిన్నముగా నుండరు.

దీని తరువాత ఇట్లున్నది —

నహూము 1:11

11. యెహోవాకు విరోధముగా కీడు యోచించువాడు, దుష్టుడైన ఆలోచనకర్త యొకడు నీలోనుండి బయలుదేరియున్నాడు.

11. Ex te egressus est cogitans (vel, consultans) contra Jehovam malum, consultor Beliiaal (hoc est, impius, vel, perversus; alii vertunt, Nihili.)

దేవుడు అష్షూరీయులమీద అంత అధికముగా కోపపడుటకు కారణమేమో ప్రవక్త ఇప్పుడు చూపించుచున్నాడు; అదేమనగా, ఆయన తన సంఘమునకు సంరక్షకుడుగా, బాధింపబడువారిని అన్యాయముగా వారిని అణచివేయువారినుండి కాపాడగోరెను. కావున దేవుడు తమ రక్షణనుగూర్చి శ్రద్ధ కలిగియున్నాడని యూదులు ఎరుగునట్లు వారికి స్థిరమైన నిరీక్షణను ఇచ్చుటయే ఇచ్చట ప్రవక్త ఉద్దేశము; ఏలయనగా ఆయన కారణమును తెలుపకుండ కేవలము అష్షూరీయులను బెదరించియుండినయెడల, అది యూదులకు ఏమి ప్రయోజనకరమై యుండును? (293 న్యూకమ్, కేవలము సిరియాక్ మరియు టార్గుము అను వాటి ఆధారముతోనే, "ముండ్లు" అను మాటను "అధిపతులు" అని మార్చుచున్నాడు; ఈ విధముగా వచనము చివరనున్న ఎండిన కొయ్యకాలువ ఉపమానము యొక్క ఔచిత్యమును పూర్తిగా నాశనము చేయుచున్నాడు. ఈ మార్పు ఏ విధముగాను అంగీకరింపదగినది కాదని హెండర్సన్ న్యాయముగా చెప్పుచున్నాడు. ముండ్లవలె పెనవేసికొనియున్నను, తమ త్రాగుడుచేత మత్తులైనవారివలె నున్నను, బొత్తిగా ఎండిన కొయ్యకాలువవలె వారు కాల్చివేయబడుదురు. "ముండ్లు" అను మాటకు ముందున్న {,{עד అను అవ్యయమును ఇచ్చట 1 దినవృత్తాంతములు 4:27 నందువలె పోలికను సూచించునదిగా తీసికొనవలెను. — సం.) మన శత్రువులు నాశనమగుట చూచునప్పుడు అది నిజముగా సంతోషకరమును ఆహ్లాదకరమునై యుండును; అయితే దేవుడు మనలను ప్రేమించుచున్నాడు గనుకను, పితృప్రేమతో మనలను హత్తుకొని మనలను కాపాడగోరుచున్నాడు గనుకను, అది దేవుని తీర్పుచేతనే జరుగుచున్నదని మనము నమ్మకపోయినయెడల, ఇది చల్లనిదియు నిష్ఫలమైనదియునైన ఆదరణయే యగును; అయితే మనము దీనిని ఎరిగినప్పుడు, మిక్కిలి కఠినమైన కీడులలో సహితము మనము జయోత్సాహము పొందుదుము. దేవుడు మనయెడల కటాక్షము గలవాడని మాత్రమే కాక, మన రక్షణ ఆయన శ్రద్ధకు గురియైయున్నదని కూడ ఆయన సాక్ష్యమిచ్చి వాస్తవముగా రుజువుచేయునప్పుడు, మన రక్షణనుగూర్చి మనము నిశ్చయత కలిగియుందుము. ప్రవక్త నీనెవెను ఈ విధముగా సంబోధించుటలో అతని ఉద్దేశము ఇదే.

యెహోవాకు విరోధముగా కీడు కల్పించువాడు, భక్తిహీనుడైన ఆలోచనకర్త నీలోనుండి బయలుదేరియున్నాడు.

అష్షూరీయులు యూదులకు విరోధముగా ఆలోచించిరనియో, దేవుడు ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలకు విరోధముగా ఆలోచించిరనియో అతడు చెప్పియుండుటకంటె, వారు దేవునికే విరోధముగా ఆలోచించిరని చెప్పుటలో ఈ మాటతీరు మరింత బలమైనది.

అయితే ఇది యూదులనుగూర్చి చెప్పబడినను, ఇది మనకును చెందినదని జ్ఞాపకముంచుకొందము. నేను ఇంతకుముందు సూచించిన బోధను ప్రవక్త స్థిరపరచుచున్నాడు; అనగా భక్తిహీనులు మనకు శ్రమ కలిగించునప్పుడెల్ల వారు దేవునితోనే యుద్ధము చేయుచున్నారు; మనకు విరోధముగా వారు ఏ కీడును కల్పించినను, వారు ఆయనమీదికే తలక్రిందులుగా పరుగెత్తుచున్నారు. ఏలయనగా దేవుడు తన్నుతాను డాలుగా నిలువబెట్టుకొని, తన కాపుదలకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొను వారినందరిని తన రెక్కల నీడక్రింద కాపాడెదనని ప్రకటించుచున్నాడు. కావున మనము దేవుని సంరక్షణ క్రింద దాగియుండి, మన సమస్త శ్రమలలో ఆయనయొద్దకు పారిపోయి, సమస్త అన్యాయములను ఓర్పుతో సహించుచు ఆయన కాపుదలను సహాయమును వేడుకొనినయెడల, మనకు విరోధముగా లేచువాడెవడైనను దేవుని తనకు శత్రువుగా కలిగియుండును. ఎందుకు? ఏలయనగా అతడు ఆయనకు విరోధముగా ఆలోచించుచున్నాడు. మరియు ప్రవక్త ఇంతవరకు అష్షూరీయులకు విరోధముగా చెప్పినదంతయు సంఘ శత్రువులందరికిని భేదము లేకుండ వర్తింపజేయవలెనని ఈ కారణము చూపించుచున్నది. ఏలయనగా దేవుడు అష్షూరీయులను ఆకస్మికమైన జలప్రవాహముతోను నిత్యాంధకారముతోను ఎందుకు బెదరించెను? వారు ఆయనకును ఆయన సంఘమునకును విరోధముగా ఆలోచించిరి గనుక అను కారణము ఇచ్చట చేర్చబడియున్నది. కావున ఇంతకుముందు చెప్పబడినట్లు, మనము దేవుని కాపుదల క్రింద నెమ్మదిగా నిలిచియుండినయెడల, మన శత్రువులకును ఇదే సంభవించును.

అయితే యెహోవాకు విరోధముగా కీడు యోచించినవాడు ఆ పట్టణములోనుండి బయలుదేరెనని అతడు చెప్పునప్పుడు, ఇది సన్హెరీబుకే పరిమితము చేయబడక, అష్షూరీయులందరికిని సామాన్యమైనదిగా ఎంచవలెను; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లు: "నీవు తినబోవు ఫలమును నీవే పుట్టించుచున్నావు; ఏలయనగా నీ నాశనమునకు కారణము నీలోనుండియే పుట్టును. దేవుడు నీమీద క్రూరముగా విజృంభించుచున్నాడన్నట్లు ఆయనతో వాదించుటకు నీకు ఏ కారణమును లేదు; ఏలయనగా యెహోవాకు విరోధముగా కీడు యోచించినవాడు నీలోనుండియే బయలుదేరెను: నీవు కనినదానికి తగిన ప్రతిఫలమును నీవు ఇప్పుడు కోయుచున్నావు; దేవుని సంఘమునకు విరోధమైన ఆలోచనలు నీ సొంత రొమ్ములోను నీ సొంత కడుపులోను తప్ప మరెక్కడ పుట్టినవి? కావున నీలోనుండి బయలుదేరిన కీడు నీ సొంత తలమీదికే తిరిగివచ్చును."

తరువాత అతడు, భక్తిహీనుడైన ఆలోచించువాడు, లేక ఆలోచనకర్త, {,}בליעל{ }יועףivots beliol, అని చేర్చుచున్నాడు. {,}בליעלbeliol అను పదమునుగూర్చి హెబ్రీయులే ఏకాభిప్రాయము కలిగియుండలేదు. అది {,}בל{ }יעל ప్రయోజనములేదు అను సంయుక్త పదమని ఊహించువారు కొందరున్నారు; అది వ్యర్థమైన వస్తువులను సూచించుటకును వ్యర్థులైన మనుష్యులను సూచించుటకును వాడబడుచున్నదని వారు తలంచుచున్నారు. జెరోమువలె దానిని కాడి లేనివాడు అని అనువదించువారు మరికొందరున్నారు, గాని అది కారణము లేనిదే. కావున బెలియోల్ అనునది సరిగా, పూర్తిగా సారములేని వ్యర్థమైన వస్తువు; అందుచేత అది ఏ యథార్థతయు లేని మనుష్యుని సూచించును. అది దుష్టులందరికిని వారి నేరములకును కూడ అన్వయింపబడుచున్నది: అందుచేత ఘోరమైన ఏ పాపమైనను హేయమైన ఏ నేరమైనను బెలియాలు యొక్క పని లేక క్రియ అని చెప్పబడును; మరియు వక్రముగాను దుష్టముగాను ప్రవర్తించు మనుష్యుడు బెలియాలు అని పిలువబడును.

294 "{,{בל కాదు, మరియు ,{}יעל ప్రయోజనము అను వాటినుండి: — భావవాచక నామవాచకముగా, నిష్ప్రయోజనము, వ్యర్థత, దుష్టత్వము: — విశేషణముగా, వ్యర్థమైన, దుష్టమైన, దేనికిని పనికిరాని." — పార్క్‌హర్స్ట్. "ఇది యూదుల సరిహద్దులలో నివసించిన జనుల సామాన్య విగ్రహమైన బయలును సూచించుచున్నది; లేఖనకర్తలు తిరస్కారసూచకముగా కొన్ని అక్షరములను మార్చి దానిని బెలియాలు అని పిలిచిరి: ఈ విగ్రహముపై తమకున్న మరింత ద్వేషమును వ్యక్తపరచుటకు, వారు ఈ పేరును అపవాదికి అన్వయించిరి, 2 కొరింథీయులకు 6:15; ఈ పదము ప్రయోజనపడకుండుట అని గాని, పైకి ఎక్కకుండుట అని గాని అర్థమిచ్చు ఒక ధాతువునుండి వచ్చినది; ఏలయనగా వాడు మానవజాతి పతనమును వెదకుచు, తన ఉరులలో పడినవారిని పట్టియుంచుకొనును, 2 తిమోతికి 2:26. జెరోము దానిని, మరియొక పదముతో కలిసి కాడి లేని, లేక ధర్మవిరుద్ధమైన అని అర్థమిచ్చు ఒక ధాతువునుండి తెచ్చుచున్నాడు; అందుచేత సెప్టువజింటు సాధారణముగా దానిని {παρανομος} అని అనువదించుచున్నది." — లీ.

మరియు పౌలు బెలియాలు అను మాటను సాతానుయొక్కయు దుష్టులందరియొక్కయు దుర్నీతికే సూటిగా వాడుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు బెలియాలును క్రీస్తునకు ఎదురుగా నిలుపుచున్నాడు (2 కొరింథీయులకు 6:15). కావున ప్రవక్త భావము ఇదే అని మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: అష్షూరీయులు దేవుని ప్రజలమీద అన్యాయముగా యుద్ధము చేసి, యూదులకు విరోధముగా మాత్రమే కాక, చెప్పబడినట్లు వారిని తన సంరక్షణ క్రిందను కాపుదల క్రిందను చేర్చుకొనిన దేవునికి విరోధముగా కూడ ఆలోచించిరి గనుక, దేవుడు అష్షూరీయులమీద యుద్ధము ప్రకటించుచున్నాడు. దీని తరువాత ఇట్లున్నది —

నహూము 1:12

12. యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా — వారు నెమ్మదిగా నుండినను, అనేకులైయుండినను, ఆయన సంచరించునప్పుడు వారు ఆలాగుననే నరకబడుదురు. నేను నిన్ను శ్రమపరచినను, ఇకను నిన్ను శ్రమపరచను.

12. Sic dixit Jehovah, Si tranquilli fuerint, utcunque fuerint multi (vel, potentes;) sic etiam tollentur et transibit: et si afÒixerim te, non afÒigam te amplius.

ప్రవక్త ఇచ్చట అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు; అయితే సందేహాస్పదముగా నుండగలిగినదానిని మరింత స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నాడు: అష్షూరీయులలో ఎంత బలమున్నను, అది దేవుని ప్రతీకారము వచ్చుటను ఎదిరింపలేదు. ఏలయనగా యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు, వారు నెమ్మదిగాను బలవంతులుగాను నుండినను, మొదలైనవి. నేను ఇప్పుడు ఈ విషయమును ముగింపలేను, గాని ఇది మాత్రమే చెప్పెదను: నీనెవె బాగుగా దుర్గములతో బలపరచబడియుండి, విస్తారమైనదియు విశాలమైనదియునైన సామ్రాజ్యమును కలిగియుండెను గనుక తనకు నెమ్మదియైన స్థితిని వాగ్దానము చేసికొనినను, "నీ ఈ సమాధానము, లేక నీ ఈ ధైర్యమును నిర్భయమును, దేవుని హస్తము నీమీదికి చాపబడకుండ అడ్డుపడదు," అని అతడు చెప్పుచున్నాడని ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు. కావున వారు అనేకులైనను లేక బలవంతులైనను, మొదలైనవి; ఏలయనగా {,}רביםrebim అను పదమును అనేకులు అనియు బలవంతులు అనియు కూడ అనువదింపవచ్చును; అయితే ఈ స్థలమునకు రెండును సరిపోవును; ఏలయనగా దేవుని శత్రువులు తమ సొంత బలమును దుర్గములను ఆధారము చేసికొని ఎంత నిర్భయముగా నుండినను, వారందరు నరికివేయబడుదురనియే ప్రవక్త భావమని మనము గ్రహించుచున్నాము. మిగిలినది రేపు.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ శత్రువులు ఈ దినమున నీ సంఘమునకు విరోధముగా క్రూరమైన, అవును, అపవాదిసంబంధమైన ఉగ్రతతో విజృంభించుచుండుట నీవు చూచుచున్నావు గనుక, పూర్వకాలములన్నిటిలోని విశ్వాసులు నిన్ను కనుగొనినట్లే, అనగా సత్యముగాను యథార్థహృదయముతోను నిన్ను ప్రార్థించి, మిక్కిలి కఠినమైన ఆపదలో నిన్ను వెదకినవారి క్షేమమునకు సంరక్షకునిగా, మేమును నిన్ను అట్టివానిగానే కనుగొనునట్లు అనుగ్రహించుము; మరియు ఈ దినమున నీ హస్తమును చాపి, నీ సేవకులందరికిని నీ పిల్లలకును విరోధముగానున్నదని నీవు చూచుచున్న ఆ ఉగ్రతను ఎట్లు అణచివేయుమనగా, తాము ధైర్యము చెడినవారును రక్షణ లేనివారునైన దీనులైన మర్త్యులతో కాదు గాని నీ వర్ణింపశక్యముకాని శక్తితోనే పోరాడుచున్నామని దుష్టులు తుదకు తమ నాశనముతోనే వాస్తవముగా తెలిసికొనునట్లును, వారు సిగ్గుపడకపోయినను కలవరపరచబడునట్లును, వారు నీకును జయింపశక్యముకాని నీ హస్తమునకును విరోధముగా ఎంత కేకలు వేసినను, నీవు నీ వాగ్దానములయందు నమ్మకమైనవాడవు మాత్రమే కాక, నీ సంఘ సంరక్షణనుగూర్చి నీవు వాగ్దానము చేసినదంతయు నెరవేర్చగల శక్తితో ఆయుధధారివై యున్నావని చెప్పుటకు వారు ఒక దృష్టాంతముగాను ప్రత్యక్షమైన నిదర్శనముగాను ఉండునట్లును చేయుము; నీ కుమారుని రక్తముచేత మాకొరకు సిద్ధపరచబడిన ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతిలోనికి నీవు తుదకు మమ్మును చేర్చుకొనువరకు ఈలాగు చేయుము. ఆమేన్.

నూట ఒకటవ ఉపన్యాసము

అష్షూరీయులు నెమ్మదిగాను అనేకులుగాను ఉన్నను, ప్రభువుచేత వారు అకస్మాత్తుగా నరికివేయబడుదురు అను ఈ మాటలచేత ప్రవక్త భావమేమో మనము నిన్న చెప్పితిమి. దుష్టులు తమ సొంత బలములచేతనైనను ఇతరుల సహాయముచేతనైనను ఎన్నడును ఎంతగా బలపరచబడియుండరనగా, ప్రభువు ఏ కష్టమును లేకుండ వారిని నాశనము చేయలేనంతగా ఉండరు అని అతడు స్పష్టముగా సూచించుచున్నాడు.

మాటల విషయమై, కొందరు {,}כןcan అను అవ్యయమును, "వారు నెమ్మదిగా నుండినను" అని అతడు చెప్పినదానితో జతపరచి, ఈ అనువాదమును ఇచ్చుచున్నారు: "వారు నెమ్మదిగా నుండినను, అదే విధముగా అనేకులైయుండినను, అనగా వారు తాము సమస్త అపాయమునుండి సురక్షితులమని తలంచుచు నిర్భయముగా నుండినను, అదే విధముగా తమ సంఖ్యను నమ్ముకొనినను, వారు తొలగింపబడుదురు." అయితే హెబ్రీ భాషలో {}כן యొక్క పునరుక్తి సామాన్యము; మరియు ఈ వాక్యమును ఇట్లు వివరింపవచ్చును: వారు నెమ్మదిగా నుండినను, వారు ఎంత అనేకులైనను, అయినను వారు ఆలాగే తొలగింపబడుదురు. {,}וכן{ }וכןucan ucan, అనగా "వారు ఎంత అనేకులో, అంత అనేకులు నాశనము చేయబడుదురు." {}גוזguz అను క్రియాపదము విషయమై (కొందరు సరిగా కాకపోయినను దానిని {,}גזזgezaz నుండి వచ్చినదిగా చెప్పుదురు,) మధ్యనుండి తొలగించుట, నాశనము చేయుట అను అర్థములో నేను దానిని తీసికొనుచున్నాను: హెబ్రీ భాషలో దానికి సరియైన అర్థము దూరముగా తొలగించుట; అయితే దాదాపు వ్యాఖ్యాతలందరును దానిని "వారు కత్తిరింపబడుచున్నారు" అని అనువదించుచున్నారు, అది "వారు కత్తిరింపబడుదురు" అని యుండవలెను: మరియు {,}גוזguz, {,}גזזgizaz అను రెండు క్రియాపదములును కత్తిరించుట లేక బొచ్చు కత్తిరించుట అని అర్థమిచ్చును: అయితే ఆ రెండవ అర్థము ప్రవక్త ప్రసంగపు రూపమునకు మరింత బాగుగా సరిపోవును గనుక, "వారు తీసివేయబడుదురు," లేక నాశనము చేయబడుదురు అని దానిని అనువదించుటకు నేను సంకోచింపను. తరువాత ప్రవక్త చేర్చుచున్న {,}ועברuober, మరియు అతడు సంచరించును అను మాటను కొందరు సన్హెరీబు సైన్యమును నాశనముచేసిన దూతకు అన్వయించుచున్నారు. మరికొందరు తాత్కాలికమైన తెగులు సూచింపబడుచున్నదని తలంచుచున్నారు; అది కేవలము దాటిపోవునని అతడు చెప్పినట్లు. అయితే ఆకస్మికమైనదియు అనూహ్యమైనదియునైన జలప్రవాహముచేతవలె దేవుడు అష్షూరీయులను అకస్మాత్తుగా నాశనము చేయునని అతడు చెప్పిన పూర్వ భాగమునకు ప్రవక్త సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. కావున అత్యంత తగిన అర్థమిదే: అష్షూరీయులు జనసంఖ్యలోను బలములోను ఎంతగా అతిశయించినను, వారు అకస్మాత్తుగా నాశనము చేయబడుదురు; ఏలయనగా ప్రభువు సంచరించును, అనగా ప్రభువు ఒక్క దాడితోనే వారిని శూన్యము చేయును.

తరువాత ఇట్లున్నది, నేను నిన్ను శ్రమపరచినను (అక్షరశః, మరియు), ఇకను నిన్ను శ్రమపరచను. అయితే ఈ వాక్యమును ఇట్లు అనువదింపవలెను: 'నిన్ను నేను శ్రమపరచినను, ఇకను నిన్ను శ్రమపరచను.' కలవరపడిన విశ్వాసుల మనస్సులను పట్టుకొనగలిగిన ఒక సందేహమును ప్రవక్త ఎదుర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు ఇంతవరకు తమమీద కోపముగా నుండెనని వారు చూచిరి. కావున వారు కొంతకాలము శ్రమపరచబడిన మాట నిజమే గాని, దేవుడు ఇప్పుడు తన కాఠిన్యమునకు అంతము చేయును, ఏలయనగా ఆయన ఇకమీదట వారిని శ్రమపరచడు అని చేర్చబడకపోయినయెడల, వారు తమ దుఃఖములక్రింద కృంగిపోయియుండెడివారు. వారు ఆ తరువాత తరచుగా శ్రమపరచబడిరనుట నిశ్చయమే; అయితే ఇది అష్షూరీయులు చేసినదానికే పరిమితము చేయవలెను; ఏలయనగా మన ప్రవక్త తన ప్రవచనములను ముఖ్యముగా ఆ రాజ్యమునకు విరోధముగా ప్రకటించెనని మనము ఎరుగుదుము: అటుపిమ్మట బబులోను రాజ్యము దాని స్థానమును పొందెను; అయితే ఇశ్రాయేలీయులును యూదులును ఆ రాజ్యము దేవుని స్వకీయ ప్రజలను బాధించుటవలన దేవునిమీదనే తిరుగబడినందున అది పడద్రోయబడెనని తెలిసికొనునట్లు, మొదట నీనెవె పడగొట్టబడుటయు, ప్రభుత్వము కల్దీయులకు మార్చబడుటయు అవసరమైయుండెను.

295 ఈ రెండు పంక్తులకు, చివరి మాట తప్ప, అత్యుత్తమమైనదియు అత్యంత అక్షరానుసారమైనదియునైన అనువాదము న్యూకమ్ ఇచ్చిన డాక్టర్ వీలర్ అనువాదమే, — వారు సమాధానముగా నుండినను, బలవంతులైయుండినను, అయినను వారు నరికివేయబడి గతించిపోవుదురు. చివరి క్రియాపదము ఏకవచనములో ఉన్నది, {,{`` ועבד "మరియు అతడు సంచరించును" లేక గతించిపోవును, అనగా పూర్వ వచనములో చెప్పబడిన దుష్టుడైన ఆలోచనకర్త. న్యూకమ్ సొంత అనువాదము, సెప్టువజింటునుండి పొందిన కేవలము ఒక సూచననుండి తానే రూపొందించిన క్రొత్త పాఠమునకు చెందినది. హెండర్సన్ అనువాదము ఈ విధముగా నున్నది, — వారు సంపూర్ణులైనను, మిక్కిలి అనేకులైనను, ఈ స్థితిలోనే వారు నరికివేయబడుదురు, మరియు అతడు గతించిపోవును. {}שלמים అను పదమునకు సంపూర్ణమైన, పూర్తియైన, పరిపూర్ణమైన అను అర్థమును, సమాధానముగా, నిర్భయముగా, నెమ్మదిగా నుండుట అను అర్థమును నిస్సందేహముగా కలవు; మరియు గ్రంథకర్త చెప్పుచున్నట్లు, దీనిని అష్షూరు సైన్యముయొక్క సంపూర్ణ స్థితికి అన్వయింపవచ్చును: అయితే ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడినది ఆ జనముయొక్క స్వభావమే అని తోచుచున్నది.

కాబట్టి ఇప్పుడు ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము గ్రహించుచున్నాము: అష్షూరీయులను బెదిరించిన పిమ్మట, ఆయన ఇప్పుడు తన మాటలను ఇశ్రాయేలీయులవైపు త్రిప్పుచున్నాడు: నేను నిన్ను బాధపరచినను, ఇకమీదట నిన్ను బాధపరచను; అనగా, విశ్వాసులు ఇంతవరకు దేవునిచేత కఠినముగా శిక్షింపబడియుండుటను బట్టి నిరుత్సాహపడుటకు హేతువేమియు లేదు; అందుకు భిన్నముగా ఈ కొరడాదెబ్బలు తాత్కాలికమైనవనియు, తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలయెడలను తన సంఘముయెడలను దేవునికి కలుగు అసంతోషము మితిని పాటించునట్టిదనియు వారు జ్ఞాపకము చేసికొనవలెను; ఏలయనగా ఈ మాట ఎల్లప్పుడును నెరవేరవలసియున్నది—'నా ఉగ్రతయొక్క నిమిషమాత్రమున నేను నిన్ను కొట్టితిని; అయితే నిత్యమైన కటాక్షములను నీకు చూపుదును,' (యెషయా 54:8.)

ఈ వాగ్దానము ఒకసారి సంఘమునకు ఇయ్యబడెను; అది ఇప్పుడును అమలులోనున్నది, లోకాంతమువరకును అమలులో నుండును. ఈ విధముగా విశ్వాసులు దేవుని తమయెడల ఇంత కఠినునిగా కనుగొనినందున తమకు నిరీక్షణ ఏమియు లేదని తలంచకుండునట్లు ప్రవక్త ఒక సందేహమును ముందుగానే తొలగించెనని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు తాను విధించిన శిక్షతో తృప్తిపొందెననియు, ఇకమీదట తన ప్రజలను బాధపరచడనియు ఆయన చెప్పుచున్నాడు. దీని తరువాత వచ్చునది—

నహూము 1:13

13. ఇప్పుడు నీమీదనున్న వాని కాడిని నేను విరుగగొట్టెదను, నీ కట్లను తెంపివేయుదును.

13. Et nunc conteram (vel, confringam) jugum ejus ab te, et vincula tua disrumpam.

మునుపటి వచనములోని సంగతిని—దేవుడు ఇప్పుడు తన కాఠిన్యమును విడిచిపెట్టునను సంగతిని—ఆయన స్థిరపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు ఆ సామ్రాజ్యముయొక్క నిరంకుశ పాలనను పడగొట్టి శూన్యము చేయునప్పుడు, ఏర్పరచబడిన ఈ ప్రజలకు విడుదల సమీపముగా నుండెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. మునుపటి వచనములోని ఒక వాక్యభాగము సన్హెరీబు సైన్యముయొక్క సంహారమును గూర్చి చెప్పబడినదని ఎంచు కొందరు వ్యాఖ్యాతలు దానిని పరిమితము చేయునంతగా దానిని పరిమితము చేయకూడదని ఈ వచనము స్పష్టముగా చూపుచున్నది. ఏలయనగా సందర్భమునుబట్టి స్పష్టమగుచున్నట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులను యూదులను ఉభయులను కలిపి సంబోధించుచున్నాడు; మరియు ప్రవక్త యూదులను గూర్చి మాత్రమే మాటలాడుట లేదని ఈ వచనము కూడ తగినంతగా రుజువుచేయుచున్నది; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు అష్షూరీయులచేత లోపరచబడినంతగా వారు లోపరచబడలేదు. వారు కప్పము కట్టువారైరని నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను; ఏలయనగా వారు తమ నిబంధనను భంగము చేసినప్పుడు, అష్షూరు రాజు ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును సిరియా రాజ్యమును జయించిన పిమ్మట, తుదకు తన సైన్యములను యూదయవరకు వ్యాపింపజేసెను. కాబట్టి వారు కొంతమట్టుకు కాడిక్రింద నుండిరనుట నిశ్చయమే; అయితే ప్రవక్త మాటలు దానికి అన్వయింపబడునంత కఠినమైన దాస్యము అది కాదు. కావున దేవుడు తన స్వకీయ ప్రజలైన ఇశ్రాయేలీయులను యూదులను ఉభయులను నీనెవె నిరంకుశ పాలననుండి విడిపించునని ఈ మాటను నేను సాధారణముగా గ్రహించుచున్నాను. ఇశ్రాయేలీయులు ఎన్నడును విడిపింపబడలేదని ఎవడైనను అభ్యంతరము చెప్పినయెడల—ఇది నిజమే; అయితే నీనెవె విషయములో, సామ్రాజ్యము కల్దీయులకు మార్చబడి బబులోను సామ్రాజ్యమునకు పీఠమైనప్పుడు వారు విడిపింపబడిరి.

కాబట్టి మన ప్రవక్త భావము కేవలము ఇదే అని ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము—దేవుడు అష్షూరీయులద్వారా తన ప్రజలను శిక్షించినను, ఆయన తన నిబంధనను మరువలేదు, ఏలయనగా అష్షూరీయులు శిక్షింపబడిరి. కాబట్టి యూదులు తరువాత ఇతర నిరంకుశులక్రింద ఎంతగా శ్రమపడినను, ఇశ్రాయేలీయులవలెనే యూదులును ఇకమీదట నీనెవె కాడిక్రింద లేరని చెప్పుట ఆయన ఉద్దేశమునకు చాలియుండెను. మరియు కాడి విరుగగొట్టబడుటను గూర్చి చెప్పబడినది కొంతమట్టుకు యూదులకును చెందును; ఏలయనగా దీనిని ఇశ్రాయేలీయులకును యూదులకును ఉభయులకును వ్యాపింపజేయునప్పుడు, వారిద్దరును కాడిక్రింద నుండిరనియు గొలుసులతో బంధింపబడిరనియు చెప్పుట అనుచితము కాదు. ఏలయనగా ఇశ్రాయేలు దాస్యము కఠినమైనదైనను, యూదులు కూడ తమ స్వాతంత్ర్యమును కోల్పోయియుండిరి. కాబట్టి ఇప్పుడు నీమీదనుండి వాని కాడిని నేను విరుగగొట్టెదను, నీ కట్లను తెంపివేయుదును అని చెప్పబడినదానిని సాధారణముగా గ్రహించుట సరియైనది.

ప్రజలు తమ శత్రువుల నిరంకుశ పాలనచేత లోపరచబడినను, వారి విడుదల ఎల్లప్పుడును దేవుని చేతిలోను అధికారములోను ఉండెనని ఈ వచనము మనకు బోధించుచున్నది. ఏలయనగా అష్షూరీయులు దేవుని చేతిలో దండమువలె నుండిరనుట తప్ప, వారు ఇశ్రాయేలీయులమీద ప్రబలి, తరువాత యూదులను లోపరచుకొనుట ఎట్లు సంభవించెను? యెషయా పదియవ అధ్యాయములో ఈలాగే మనకు బోధించుచున్నాడు. వారు తమ్మును తాము ఆయుధధారులుగా చేసికొనినను, వారు దేవుని ఆయుధములును సాధనములును మాత్రమే అయియుండిరి; ఏలయనగా ఒకడు తన చేతితో ఈటెనైనను బాణమునైనను విసరునట్లు, ప్రభువు తనకిష్టమైన చోటికి వారి గమనమును త్రిప్పితేనే గాని వారు ఏ కదలికయు చేయలేకపోయియుందురు. దీని తరువాత వచ్చునది—

నహూము 1:14

14. మరియు యెహోవా నిన్నుగూర్చి ఈలాగు ఆజ్ఞ ఇచ్చియున్నాడు–నీ పేరు పెట్టుకొను సంతతి యికను విత్తబడదు; నీ దేవతాలయములోనుండి చెక్కబడిన విగ్రహమును పోత విగ్రహమును నేను నిర్మూలము చేసెదను; నీవు పనికిమాలినవాడవు గనుక నేను నీకు సమాధి సిద్ధపరచెదను.

14. Et mandavit super te Jehova, Ne seminetur ex nomine tuo posthac; e domo (vel, e templo) deorum tuorum excidam sculptile et conflatile; ponam sepulchrum tuum, quia execrabilis es (aut, vilis factus es.)

చీకటిని గూర్చి తాను మునుపు చెప్పినదానిని నహూము మరింత స్పష్టముగాను అలంకారము లేకుండను వివరించుచున్నాడు—నీనెవె రాజ్యము ఇక ఎన్నటికిని తన బలమును తిరిగి పొంది తన పూర్వస్థితికి మరల రాలేనంతగా పడద్రోయబడునని. ఆయన నిజముగా రాజునే సంబోధించుచున్నాడు, అయితే అతని వ్యక్తిత్వముక్రింద ఆయన నిస్సందేహముగా రాజ్యమంతటిని చేర్చుచున్నాడు.

కాబట్టి యెహోవా నిన్నుగూర్చి ఆజ్ఞాపించియున్నాడు, నీ పేరునుండి ఏదియు విత్తబడకుండును గాక, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, నీ పేరుయొక్క జ్ఞాపకము నిలువకుండునట్లు దేవుడు నిర్ణయించియున్నాడు: ఏలయనగా ఒకని పేరునుండి విత్తుట అనగా అతని కీర్తిని వ్యాపింపజేయుటయే. కాబట్టి దేవుడు ఒక వంశమును లోకములోనుండి పూర్తిగా నిర్మూలము చేయునప్పుడు, లేక ఒక జనమును తుడిచివేయునప్పుడు, అట్టి పేరునుండి ఏదియు విత్తబడకూడదని ఆయన ఆజ్ఞాపించుచున్నాడని చెప్పబడును; అనగా, ఆ పేరుయొక్క వ్యాప్తి ఏదియు ఉండకూడదని. సంక్షేపముగా, అష్షూరీయులు ఇక ఎన్నటికిని లేవలేని నాశనమును మన ప్రవక్త వారిమీద ప్రకటించుచున్నాడు. మరియు అట్టి ఆజ్ఞ దేవునికి ఆరోపింపబడునప్పుడు, దేవుని ఆజ్ఞచేత మాత్రమే జనములును రాజ్యములును వ్యాపింపజేయబడుచున్నవనియు, కొట్టివేయబడి నాశనము చేయబడుచున్నవనియు దాని భావము: ఏలయనగా వ్యక్తులను గూర్చి చెప్పబడినది సమస్త జనములకును వ్యాపింపజేయవలెను; కీర్తనలలో చెప్పబడినట్లు, 'సంతానము, అనగా గర్భఫలము, దేవుని ప్రత్యేకమైన బహుమానము,' (కీర్తనలు 127.) ఏలయనగా దేవుడు కొందరిని ఆశీర్వదించి మరికొందరిని గొడ్డువారినిగా చేయుట తప్ప, అనేకులు పిల్లలు లేనివారై యుండగా, మరికొందరికి పెద్దదియు విస్తారమైనదియునైన కుటుంబము ఉండుట ఎట్లు సంభవించుచున్నది? జనములను గూర్చియు ఇట్లే తలంచవలెను; ప్రభువు వారిని వ్యాపింపజేసి వారి జ్ఞాపకమును కాపాడుచున్నాడు; అయితే ఆయనకు మంచిదని తోచినప్పుడు, ఏ సంతానమును మిగులకుండునట్లు ఆయన వారిని శూన్యము చేయుచున్నాడు.

మరియు ఇది యెహోవా ఆజ్ఞయని ప్రవక్త సాక్ష్యమిచ్చునప్పుడు, అష్షూరీయులు పునరుద్ధరణకు ఏ నిరీక్షణయు లేకుండ నశించుదురని ఇశ్రాయేలీయులును యూదులును సందేహింపకుండునట్లు ఆయన వారి విశ్వాసమును స్థిరపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా అది పరలోకమునుండి ఆలాగు నిర్ణయింపబడియుండెను.

పిమ్మట ఆయన, నీ దేవతల గృహములోనుండి, లేక ఆలయములోనుండి, చెక్కబడిన విగ్రహములను నేను నిర్మూలము చేసెదను అని చెప్పుచున్నాడు. దేవదూత ద్వారా పరిశుద్ధ పట్టణముయొక్క ముట్టడి అద్భుతముగా ఎత్తివేయబడినప్పుడు, యూదయనుండి తిరిగివచ్చిన కొంతకాలమునకే తన విగ్రహముయొక్క ఆలయములో తన స్వంత కుమారులచేత చంపబడిన సన్హెరీబును ప్రవక్త ఇక్కడ సూచించుచున్నాడనుట సంభవనీయమే, మరియు అది సాధారణముగా అంగీకరింపబడిన అభిప్రాయమే. కాబట్టి అతడు ఆలయములో చంపబడెను గనుకను, అతని హత్యచేత అది అపవిత్రపరచబడెను గనుకను, ఇక్కడ అతని వ్యక్తిని గూర్చిన సూచన కలదని దాదాపు మిగిలినవారందరును చెప్పుదానిని అంగీకరించుటకు నేను మొగ్గుచున్నాను: అయితే అదే సమయమున, ప్రవక్త ఒక్క రాజు వ్యక్తిత్వముక్రింద రాజ్యమంతటియొక్క నాశనమును పతనమును నిస్సందేహముగా వర్ణించుచున్నాడు. దేవుడు నిజముగా ఆ కాలమున నీనెవె సామ్రాజ్యమును గూర్చియు అష్షూరీయులందరిని గూర్చియు తాను నిర్ణయించినదానిని తెలియజేసెను; ఏలయనగా ఈ సంఘటననుండి, నెబుకద్నెజరు సామ్రాజ్యమును బబులోనుకు మార్చుటయు, ఆ వంశమంతయు, అధికారము వహించిన ప్రతివాడును అసహ్యుడగుటయు అను మార్పు కూడ కలిగెను. కాబట్టి అష్షూరీయులు అంతఃకలహములచేత చీల్చబడినప్పుడు, కల్దీయులు వారిని జయించుట సులభమాయెను. అందుచేత ప్రవక్త ఇక్కడ ఒక్క రాజును గూర్చి మాత్రమే ప్రవచించుట లేదు; అయితే అతని హత్య సామాన్య నాశనమునకు ఒక విధముగా పూర్వరంగమైయుండెను గనుక, ప్రవక్త ఈ చరిత్రను జ్ఞాపకముంచుకొనదగినదిగా వివరించుచున్నాడు—సన్హెరీబు హత్యచేత ఆలయము అపవిత్రపరచబడుననియు, అప్పుడు రాజ్యము త్వరలో కల్దీయులకు మార్చబడుననియు.

నీ సమాధిని నేను నియమించెదను అని ఆయన చెప్పునప్పుడు, ఈ వాక్యభాగమును మునుపటిదానితో ఆయన జతపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆ ఘోరమైన కార్యము ఆ స్థలమును అసహ్యమైనదిగా చేయుట తప్ప, ఆ ఆలయములోనుండి విగ్రహములు నిర్మూలము చేయబడుట ఎట్లు సంభవించెను? ఏలయనగా పిల్లలు తమ స్వంత చేతులతో తమ తండ్రిని చంపుట వంటి నీచమైన నేరమునుగూర్చి భయకంపము చెందనివాడెవడును లేడు. రోమాలో గర్విష్ఠురాలైన ఒక స్త్రీ తన తండ్రి శవముమీదుగా తన రథమును నడిపింపమని ఆజ్ఞాపించినప్పుడు, ఆ మార్గము అపవిత్రమైనదిగా ఎంచబడెనని మనకు తెలియును. అట్లే రాజు హత్యచేత ఆలయము కూడ అపవిత్రమైనదిగా నిస్సందేహముగా ఎంచబడెను. కాబట్టి ఈ రెండు వాక్యభాగములను కలిపి చదువవలెను—దేవుడు ఆలయములోనుండి విగ్రహములను చెక్కిన ప్రతిమలను నిర్మూలము చేయుననియు,—అటుపిమ్మట సన్హెరీబు సమాధి అక్కడ ఉండుననియు.

నీవు అసహ్యుడవు గనుక, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. {,}קלותkolut అను పదమును, అసహ్యింపదగినది అని నేను అనువదించితిని. దీనిని నిజముగా ఆ చరిత్రకు అన్వయింపవచ్చును; అయితే సన్హెరీబు అసహ్యుడగును, అతడు మాత్రమే కాదు, రాజవంశమంతయు నీనెవె రాజ్యమును అసహ్యమగును అను భావముతో దీనిని నేను స్వతంత్రముగా గ్రహించుచున్నాను. ఏలయనగా మనము ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ఈ సంగతులన్నియు సన్హెరీబు వ్యక్తికే చెందునని చెప్పుట సమంజసము కాదు; ఏలయనగా ప్రవక్త పట్టణముయొక్కయు జనముయొక్కయు నాశనమును గూర్చి సాధారణముగా మాటలాడుచున్నాడు; అదే సమయమున, ఒక విధముగా మార్గమధ్యమున సన్హెరీబు వ్యక్తిని సూచించుటకు ఇది ఆయనకు అడ్డము కాదు.

అదే సమయమున, అష్షూరు రాజులు తమ విగ్రహములయందును చెక్కిన ప్రతిమలయందును ఉంచిన వ్యర్థమైన నమ్మికను ఇక్కడ పరోక్షముగా గద్దింపబడుచున్నదని గమనింపవలెను; ఏలయనగా విగ్రహారాధకులు తమ స్వంత బలమునందు నమ్మిక యుంచుట మాత్రమే గాక, తమ నిరీక్షణలో ఒక భాగము వారి మూఢభక్తులమీద కూడ ఆధారపడియున్నదని మనకు తెలియును. అందుచేత అష్షూరీయులకు, సమస్త ప్రజలకును రాజులకును, ఏ సహాయమును మిగులకుండునట్లు వారి ఆలయము దేవునిచేత అపవిత్రపరచబడునని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. మనము ముందుకు సాగుదము—

296 నీవు పనికిమాలినవాడవైతివి. — న్యూకమ్. నీవు విలువలేనివాడవు గనుక. — హెండర్సన్. ఈ పదమునకు కొన్నిసార్లు కలిగియుండు అర్థమైన అసహ్యమైన, లేక శాపగ్రస్తమైన, అను అర్థము సందర్భమునకు మరింత తగినదిగా తోచుచున్నది. — సం.

నహూము 1:15

15. ఇదిగో, సువర్తమానము ప్రకటించుచు సమాధానము చాటించువాని పాదములు పర్వతములమీద కనబడుచున్నవి! యూదా, నీ పండుగలను ఆచరింపుము, నీ మ్రొక్కుబడులను చెల్లింపుము; వ్యర్థుడు నీ మధ్యను సంచరించుట ఇక నెన్నటికిని జరుగదు; వాడు బొత్తిగా నిర్మూలమాయెను.

15. Ecce super montes pedes annunciantis, promulgantis pacem: celebra Jehudah solennitates tuas, redde vota tua; quia non adjiciet posthac ad transeundum in te, impius (Beliiaal) in totum excisus est.

నీనెవె పట్టణముయొక్క నాశనమును గూర్చి తాను ప్రవచించినదంతయు ఈ ఉద్దేశముతోనే అని ప్రవక్త మరల మనకు బోధించుచున్నాడు—దేవుడు ఈ గొప్ప నిదర్శనముచేత తనకు తన ప్రజలయెడల శ్రద్ధ కలదనియు, అబ్రాహాము సంతతితో తాను చేసిన నిబంధనను తాను మరువలేదనియు చూపుటకే. లేనియెడల ఈ ప్రవచనము ఇశ్రాయేలీయులమీద ఏ హితకరమైన ఫలమును కలుగజేసియుండదు; నీనెవె యాదృచ్ఛికముగానో, విధివశమైన ఏదో మార్పుచేతనో, లేక వేరొక కారణముచేతనో పడద్రోయబడెనని వారు తలంచియుండవచ్చును. అందుచేత ఆ పట్టణముయొక్కయు నీనెవె రాజ్యముయొక్కయు నాశనము తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలయెడల దేవునికున్న తండ్రివంటి ప్రేమకు రుజువగుననియు, అట్టి మార్పు ఒక్క ప్రజలనిమిత్తమే చేయబడవలసియుండెననియు ప్రవక్త చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు కొంతకాలము ఇశ్రాయేలీయులను శిక్షించినను, కొంత సంతానము మిగిలియుండవలెనని ఆయన సంకల్పించెను; ఏలయనగా భంగపరచబడకుండ నిలువవలసిన నిబంధన పూర్తిగా కొట్టివేయబడుట అసంగతమైయుండును. కాబట్టి ప్రవక్త ఉద్దేశమును, ఈ వచనము మిగిలిన సందర్భముతో ఎట్లు జతపరచబడవలెనో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

ఇదిగో, సమాధానము ప్రకటించువాని పాదములు పర్వతములమీద, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ప్రవక్త యెరూషలేము ఉనికిని సూచించుచున్నాడని కొందరు తలంచుచున్నారు. దాని చుట్టు పర్వతములుండెనని మనకు నిజముగా తెలియును: అయితే ప్రవక్త మరింత సాధారణముగా మాటలాడుచున్నాడు—సమాధాన దూతలు తమ స్వరము మరింత విస్తారముగా వినబడునట్లు పర్వత శిఖరములకు ఎక్కుదురని: ఇదిగో, సమాధానము ప్రకటించువాని పాదములు పర్వతములమీద, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా అంతకుముందు మార్గములన్నియు మూయబడియుండెను, మరియు గుసగుసలాడుటకైనను ఎవడును సాహసింపలేదు. ఎవడైనను సమాధానమును గూర్చియైనను యుద్ధమును గూర్చియైనను విచారించినయెడల, అతడు అనుమానమునకు గురియగునను అపాయము వెంటనే కలిగెను. కాబట్టి అష్షూరీయులు తమ నిరంకుశ పాలనచేత ఇశ్రాయేలీయులకు మాటలాడు స్వాతంత్ర్యము లేకుండ చేసియుండిరి గనుక, సమాధానము ప్రకటించువారి పాదములు పర్వతములమీద నుండునని ప్రవక్త ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, ఉన్నత స్థలములమీద సమాధానమును ప్రకటించుటకు ఇప్పుడు పూర్ణ స్వాతంత్ర్యము కలుగునని. మనము వివరించినట్లు, పాదములు అనుటచేత ఆయన రాకడను సూచించుచున్నాడు; యెషయా కూడ అట్టి భాషనే వాడుచున్నాడు, 'సమాధానము ప్రకటించువారి, మంచి సంగతులను ప్రకటించువారి పాదములు ఎంతో సుందరములైయున్నవి!' (యెషయా 52:7.)

కాబట్టి సమాధాన దూతలు అన్ని చోట్లను లేచెదరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: మరియు వేరొక మాటలతో చేయబడిన పునరుక్తి దీనిని ఇంకను స్పష్టముగా వ్యక్తపరచుచున్నట్లు తోచుచున్నది; ఏలయనగా ప్రకటించువాని, వినిపించువాని అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన కేవలము {,}מבשרmebesher అని చెప్పియుండవచ్చును, అయితే {,}משמיע meshemio అని ఆయన జతచేయుచున్నాడు; అతడు సమాధానమును ప్రకటించుట మాత్రమే గాక, అతని ప్రకటన దూరస్థలములనుండి కూడ వినబడునట్లు స్పష్టమైన బిగ్గరయైన స్వరముతో ప్రకటించునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ప్రవక్త దేనిని దృష్టియందుంచుకొనెనో, ఆయన మాటల భావమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

297 హెబ్రీ భాషలో ఇది రెండవ అధ్యాయముయొక్క మొదటి వచనముగా నున్నది. అనేక అనువాదములు సెప్టువజింటు విభజననే అనుసరించినవి. — సం. 298 కాల్విన్ {{מבשר అను పదమునకు ప్రకటించుట లేక తెలియజేయుట అను అర్థమును మాత్రమే ఇచ్చుచున్నాడు. వార్తను లేక సమాచారమును వ్యాపింపజేయుట లేక తెచ్చుట దాని అర్థము; ఏలయనగా అది మంచి సమాచారమును సూచించుటకేగాక చెడ్డ సమాచారమును సూచించుటకును వాడబడుచున్నది. 1 సమూయేలు 4:17; 2 సమూయేలు 1:20; మరియు 2 సమూయేలు 4:10; యెషయా 3:7 చూడుము. సెప్టువజింటు దీనిని సాధారణముగా {ευαγγελιζεσθαι} అని అనువదించుచున్నది. ఇక్కడ దీనిని తరువాత వచ్చు కృదంతముతో సమానస్థితిలోనున్న కృదంతముగా ఎంచవచ్చును. ఇదే వాక్యనిర్మాణ విధానము యెషయా 52:7లో మనకు కనబడుచున్నది; అక్కడ ఆ పదమునకు ఖచ్చితముగా సమాచారమును తెచ్చుట లేక తెలియజేయుట అని అర్థమని స్పష్టముగా కనబడుచున్నది, ఏలయనగా దానికి మంచి అను మాట జతచేయబడియున్నది. ఆ వాక్యభాగము ఈలాగున్నది:—పర్వతములమీద ఎంతో సుందరములైనవి, ప్రకటించువాని పాదములు, సమాధానమును చాటించువాని,—మేలును ప్రకటించువాని, {}רשבמ{( )}בוט రక్షణను చాటించువాని పాదములు! సీయోనుతో, నీ దేవుడు ఏలుచున్నాడు అని చెప్పువాని పాదములు. — సం.

ఇప్పుడు ఆయన, యూదా, నీ పండుగ దినములను ఆచరింపుము అని జతచేయుచున్నాడు. ఇది నిజముగా ఒకే పదముయొక్క పునరుక్తి; లాటిను భాషలో Festiva festivitates, పండుగ ఉత్సవములు, అని మనము చెప్పినట్లు; అయితే దీనికి ఈ వాక్యభాగముయొక్క భావముతో ఏ సంబంధమును లేదు. ఇక్కడ పండుగ దినములకు కలిగిన అంతరాయమును గూర్చిన సూచన కలదని తలంచువారి అభిప్రాయమునకు నేను సమ్మతించుటకు మొగ్గుచున్నాను; ఏలయనగా యెరూషలేములోను చుట్టుపట్ల దేశములోను సమస్తము ఎంతగా అస్తవ్యస్తమైయుండెననగా, బలులు నిలిచిపోయెను, పండుగ దినములు కూడ ఆగిపోయెను; ఏలయనగా హిజ్కియా కాలములోను, యోషీయా కాలములోను కూడ పస్కా క్రొత్తగా ఆచరింపబడెనని పరిశుద్ధ చరిత్ర మనకు చెప్పుచున్నది. దేశమును పాడుచేసిన యుద్ధములవలననే ఈ లోపము సంభవించెననుటకు సందేహము లేదు. అందుచేత ఏర్పరచబడిన ప్రజలందరును ఏ భయమును లేకుండ యెరూషలేమునకు ఎక్కిపోయి, తమ పండుగ దినములను ఆచరించి, ప్రభువునకు కృతజ్ఞతాస్తుతులు చెల్లించి, మోషే తరచుగా వాడిన భాష ప్రకారము ఆయన సన్నిధిని సంతోషించునట్లు, వారికి నెమ్మదియు సమాధానమును కలుగునని ప్రవక్త ఇప్పుడు సూచించుచున్నాడు. అదే సమయమున, ప్రభువు శత్రువుయొక్క కాడిని ఏ ఉద్దేశముతో విరుగగొట్టి వారిని దాసభయమునుండి విడిపించునో ప్రవక్త నిస్సందేహముగా యూదులకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; అది ఏమనగా, వారు తమ నెమ్మదియైన స్థితిని అనుభవించుచు దేవునికి బలులర్పించి ఆయనను ఆరాధించుటకే. మరియు ఆయన యూదాను సంబోధించుట హేతువులేకుండ జరుగలేదు; ఏలయనగా దేవుడు ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును తన ప్రజలుగా ఎంచనంతగా అది ఇంకను విసర్జింపబడలేదు గాని, వారిమధ్య న్యాయబద్ధమైన బలులేవియు లేవు, దేవుడు అంగీకరించు పండుగ దినములేవియు లేవు: అక్కడ ప్రబలియుండిన ఆరాధన భ్రష్టమైనదియు చెడిపోయినదియునై యుండెనని మనకు నిజముగా తెలియును.

కాబట్టి ఇశ్రాయేలులో అర్పింపబడిన బలులను దేవుడు నిరాకరించెను గనుక, నహూము ఇక్కడ యూదాతో మాత్రమే తన మాటలను పలుకుచున్నాడు; అయినను ఇశ్రాయేలీయులు తమ విడుదలను జ్ఞాపకము చేసికొని ఆయనకు కృతజ్ఞతాస్తుతులు చెల్లించునట్లు, దేవుడు వారియెడల ఇంత ఉదారముగా వ్యవహరించెనని ఆయన సూచించుచున్నాడు.

కాబట్టి ప్రభువు మనకు నెమ్మదిని అనుగ్రహించి మనలను సమాధానస్థితిలో కాపాడునప్పుడు, ఈ ఉద్దేశమును ఎల్లప్పుడును దృష్టియందుంచుకొనవలెనని మనము తెలిసికొందము—మనము ఆయనను యథార్థముగా సేవింపవలెనని ఆయన చిత్తము. అయితే మనకు అనుగ్రహింపబడిన ప్రజాసమాధానమును మనము దుర్వినియోగము చేసినయెడలను, సుఖభోగములు దేవుని మరచుటకు కారణమైనయెడలను, ఈ కృతఘ్నత ఎంతమాత్రమును సహింపబడదు. మిక్కిలి కష్టకాలములలో మనము దేవునికి బలులర్పింపవలెనుగదా, ఏలయనగా అప్పుడు విశేషముగా ఆయన కనికరమును ఆశ్రయింపవలసిన అవసరము మనకు కలదు; అయితే కలవరపడిన మనస్సుతో మనము ఆయనను అంత నెమ్మదిగా ఆరాధింపలేము గనుక, ఆయన మనకు సమాధాన కాలములను అనుగ్రహించుటకు ఇష్టపడుచున్నాడు. ఇప్పుడు, మనము ఈ విరామమును దుర్వినియోగము చేసి సోమరితనమునకు లోనైనయెడల, అవును, దేవుని నిర్లక్ష్యము చేయునంతగా అజాగ్రత్తపరులమైనయెడల, నేను చెప్పినట్లు ఇది సహింపరాని కీడగును. కాబట్టి దేవుని సంకల్పమును తెలియజేయుటలో ప్రవక్త పలికిన మాటలను మనము గమనింతము—తన ప్రజలు తమ పండుగ దినములను ఆచరించునట్లు ఆయన వారిని అష్షూరీయుల అధికారమునుండి విడిపించునని.

నీ మ్రొక్కుబడులను చెల్లింపుము, అని ఆయన జతచేయుచున్నాడు. ఆయన ఇక్కడ సాధారణ బలులను గూర్చియు విధింపబడిన ఆరాధనను గూర్చియు మాత్రమే మాటలాడుట లేదు; ఆ సమయమున దేవుని హస్తముచేత విడిపింపబడినందుకు కృతజ్ఞతయొక్క ప్రత్యేకమైన రుజువును కూడ ఆయన కోరుచున్నాడు; ఏలయనగా హెబ్రీయులలో మ్రొక్కుబడులు చెల్లించుట అనగా ఏమియో మనకు తెలియును: యుద్ధమునుండి విజయులై తిరిగివచ్చినప్పుడైనను, ఏదైన అపాయమునుండి విడిపింపబడినప్పుడైనను, ఏదైన విపత్తునుండి ఉపశమనము పొందినప్పుడైనను, వారు సమాధాన బలులను అర్పించుచుండిరి. కాబట్టి దేవుడు తన ప్రజలయెడల ఇంత ఉదారముగా వ్యవహరించెను గనుక, దేవునికి మ్రొక్కుబడులు చెల్లించుట న్యాయమని ప్రవక్త ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు; కీర్తన 116లో చెప్పబడినట్లు, 'యెహోవా నాకు చేసిన ఉపకారములన్నిటికి నేనాయనకు ఏమి చెల్లించెదను? రక్షణపాత్రను చేతపుచ్చుకొని యెహోవా నామమున ప్రార్థన చేసెదను.' హోషేయలో కూడ ఇట్లు వ్రాయబడియుండుట మనకు కనబడుచున్నది, 'నీ పెదవుల దూడలను నీవు నాకు చెల్లింతువు,' (హోషేయ 14:2.)

నహూము సారాంశముగా ఉద్దేశించినదేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము—సమాధానము పునరుద్ధరింపబడినప్పుడు, ప్రజలు దేవుని యొక్క ఇంత గొప్పదియు ఇంత విశేషమైనదియునైన ఉపకారమును పాతిపెట్టక, తమ మ్రొక్కుబడులను చెల్లింపవలెను; అనగా, దేవుడే తమ విడుదలకు కర్తయనియు, తాము పొందిన విమోచనము దేవుని ప్రత్యేకమైన కార్యమనియు ప్రజలు సాక్ష్యమియ్యవలెను.

దీని తరువాత, "బెలియాలు నీ మధ్యను సంచరించుటకు ఇకమీదట మరల రాడు, వాడు బొత్తిగా నిర్మూలమాయెను" అని వచ్చుచున్నది. ఈ వాక్యభాగమును సాధారణ భావములో వివరింపకూడదు; ఏలయనగా కల్దీయులు యూదులకు అష్షూరీయులకంటె మరింత బాధాకరులైరని మనకు తెలియును; అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ విశేషముగా నీనెవెవారిని, అనగా అష్షూరీయులను సూచించుచున్నాడు; చెప్పబడినట్లు, వారి ముఖ్యపట్టణము నీనెవె. కాబట్టి ఆ దుష్టుడు నీ మధ్యను సంచరించుటకు ఇకమీదట మరల రాడు.—ఎందుకు? ఏలయనగా వాడు పూర్తిగా నిర్మూలమాయెను. ఆయన దుష్టులను గూర్చి సాధారణముగా మాటలాడుట లేదనియు, విశేషముగా అష్షూరీయులనే సూచించుచున్నాడనియు ప్రవక్త ఇచ్చిన ఈ హేతువు స్పష్టముగా రుజువుచేయుచున్నది. ఇప్పుడు దీని తరువాత వచ్చునది—