ఆమోసు 2

ఆమోసు 2

ఏబది యొకటవ ఉపన్యాసము

ఆమోసు 2:1-3

1. యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా–మోయాబు మూడు సార్లు నాలుగు సార్లు చేసిన దోషములనుబట్టి నేను దాని శిక్షను తప్పింపను; ఏలయనగా వాడు ఎదోము రాజు ఎముకలను కాల్చి సున్నము చేసెను.

1. Sic dicit Jehova, Super tribus sceleribus Moab et super quatuor non convertam eum (vel, non convertam me, sicut prius diximus,) quia ipse combussitossa regis

Edom in calcem:

2. మోయాబుమీద నేను అగ్ని పంపెదను; అది కెరీయోతు నగరులను దహించును; అల్లరితోను ఆర్భాటముతోను బూరధ్వనితోను మోయాబు చచ్చును.

2. Et mittam ignem in Moab qui comedet palatia, ({,}קריותalii vertunt urbium appellative: sed magis arbitror esse proprium nomen loci) et morietur in tumultu

Moab, in strepitu, in clangore tubae.

3. మరియు దాని మధ్యనుండి న్యాయాధిపతిని నేను నిర్మూలము చేసెదను; వానితోకూడ దాని అధిపతులనందరిని సంహరించెదను; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

3. Et excidam judicem e medio ejus, et omnes principes ejus occidam cum eo, dicit Jehova.

ఇప్పుడు ఆమోసు ఇక్కడ మోయాబీయులకు విరోధముగా ప్రవచించుచు, ఇతర జనములను గూర్చి మనము గమనించిన సంగతినే వారినిగూర్చియు ప్రకటించుచున్నాడు, — అనగా మోయాబీయులు పూర్తిగా మూర్ఖులైరి, వారు దోషములమీద దోషములను కూర్చుకొని దుష్టత్వముయొక్క పరమ శిఖరమును చేరినందున వారియొద్ద పశ్చాత్తాపమును నిరీక్షింపవీలు లేకపోయెను; మనము చెప్పినట్లు, ఏడు అను సంఖ్య దీనినే సూచించుచున్నది. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ మోయాబీయులమీద మూర్ఖత్వమును మోపుచున్నాడు: దీనినిబట్టి దేవుని ప్రతిదండన వారిమీదికి తొందరపడి రాలేదని మనము గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా వారు ఈ విధముగా తమ దోషములను ఎడతెగక అనుసరించినందున వారి దుష్టత్వము సహింపరానిదాయెను. అయితే ఆయన ఒక సంగతిని ప్రత్యేకముగా పేర్కొనుచున్నాడు, — వారు ఎదోము రాజు ఎముకలను కాల్చిరి.

కొందరు ఇక్కడ ఎముకలు అనగా ధైర్యము అని తీసికొనుచున్నారు; ఎదోముయొక్క సమస్త బలము బూడిదగా చేయబడెనని ప్రవక్త చెప్పినట్టు వారు తలంచుచున్నారు: అయితే ఇది బలవంతముగా లాగిన వివరణ; మరియు దాని కర్తలే, ఏ అవసరమును లేనప్పటికిని, అవసరముచేత తాము దానికి బలవంతపెట్టబడితిమని ఒప్పుకొనుచున్నారు. రబ్బీలు ఇచ్చిన వ్యాఖ్యానము వారికి నచ్చలేదు, — అనగా ఒకానొక రాజు దేహము కాల్చబడెననియు, పిమ్మట మోయాబీయులు విచిత్రముగా ఆ బూడిదను సున్నమునకు బదులుగా గచ్చు చేయుటకు వాడుకొనిరనియు చెప్పిన వ్యాఖ్యానము. ఈ విధముగా రబ్బీలు తమ వాడుక చొప్పున వ్యర్థమైన మాటలాడుచున్నారు; ఏలయనగా ఒక అస్పష్టమైన స్థలము ఎదురైనప్పుడు వారు వెంటనే ఏదో ఒక కల్పితకథను సృష్టించెదరు; చరిత్ర ఏమియు లేకపోయినను వారు కల్పిత వ్యాఖ్యానములయందు తమ చాతుర్యమును ప్రయోగించెదరు; ఇది నాకు బొత్తిగా నచ్చదు: అయితే ఎదోము రాజు దేహము కాల్చబడెనని ప్రవక్త చెప్పుచున్న దానిని మనము సూటిగా గ్రహింపగలిగినప్పుడు ఉపమానార్థమునకు పరుగెత్తవలసిన అవసరమేమి? ఏలయనగా ప్రవక్త మోయాబీయులమీద క్రూరమైన అనాగరిక కాఠిన్యమును మోపుచున్నాడనుటకు నాకు సందేహము లేదు. శత్రువుల శవములను త్రవ్వితీసి వారి ఎముకలను కాల్చుట, — ఇది మానవత్వము లేని క్రియ, పూర్తిగా అనాగరికమైనది. అయితే ఎదోము ప్రజలతో కొంత సంబంధము కలిగియున్న మోయాబీయులయందు అది మరి హేయమైనదాయెను; ఏలయనగా వారు ఒకే కుటుంబమునుండి వచ్చినవారు; మరియు ఆ బంధుత్వముయొక్క జ్ఞాపకము నిలిచియుండవలసినది, ఏలయనగా మోయాబీయుల తండ్రియైన లోతును అబ్రాహాము పెంచెను; ఈ విధముగా మోయాబీయులు ఇదూమీయులకు ఋణపడియుండిరి. కాబట్టి వారిలో ఏ కొంచెము మానవత్వమైనను ఉండినయెడల, తమ సహోదరులయెడల అంత క్రూరముగా ప్రవర్తింపకుండునట్లు వారు తమ ఉద్రేకములను అణచుకొనవలసియుండెను. అయితే వారు యుద్ధములో సమస్త మితమును మీరి, శవములమీద రేగి, మృతుల ఎముకలను కాల్చినప్పుడు, నేను చెప్పినట్లు, అది మిక్కిలి అనాగరికమైన ప్రవర్తనయైయుండెను. కాబట్టి భావమేమనగా, మోయాబీయులను ఇక సహింపవీలులేదు; ఏలయనగా ఈ ఒక్క సంగతిలోనే వారు క్రూరమైన కాఠిన్యమునకు దృష్టాంతము చూపిరి. వారిలో ఒక్క బిందువంత మానవత్వమైనను ఉండినయెడల, తమ సహోదరులైన ఇదూమీయులయెడల వారు మరి దయతో ప్రవర్తించియుందురు; అయితే వారు ఎదోము రాజు ఎముకలను సున్నముగా, అనగా బూడిదగా కాల్చిరి; తద్వారా తాము సమస్త మానవత్వమును న్యాయమును మరచిపోయితిమని రుజువుచేసిరి. ప్రవక్త భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

కాబట్టి ఆయన ఒక బెదిరింపును చేర్చుచున్నాడు, మోయాబుమీద నేను అగ్ని పంపెదను, అది {,}קריותKoriut నగరులను దహించును. ఈ విధమైన పలుకుబడులచేత ప్రవక్త సూచించునది ఏమనగా, మండుచున్న అగ్నిచేతవలె దేవుడు తీవ్రమైన శిక్షచేత మోయాబీయులను నశింపజేయును, ఆయన తన ప్రతిదండనను జరిగించకుండ దుర్గస్థలములు ఆయనను అడ్డగింపలేవు, మరియు వారు తమ నగరులనుబట్టి గర్వించినను అవి వారికి ఏమియు ఉపయోగపడవు అని మనము ఇంతకుముందే చెప్పితిమి.

మరియు ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, అల్లరితోను ఆర్భాటముతోను బూరధ్వనితోను మోయాబు చచ్చును; అనగా, నేను బలమైన శత్రువులను పంపెదను; వారు వచ్చి మోయాబీయులతో ఏ సమాధానమును చేసికొనక, ప్రతి స్థలమును దుర్గములుగల పట్టణములను బలాత్కారముచేతను ఖడ్గముచేతను స్వాధీనపరచుకొందురు. ఏలయనగా అల్లరి, ఆర్భాటము, బూరధ్వని అను మాటలచేత ప్రవక్త సూచించునది ఏమనగా, ఇష్టపూర్వకముగా లొంగిపోయినప్పుడు జరుగునట్లు, శత్రువుల ద్వేషపూరితమైన రౌద్రమును సాధారణముగా తగ్గించు కొన్ని ఒడంబడికలచేతను నిబంధనలచేతను మోయాబీయులు తమ శత్రువుల అధికారము క్రిందికి రారు; అట్లు జరుగదు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి శత్రువులు వారి సంపదను మాత్రమే గాక వారి ప్రాణములను కూడ తీసికొందురు.

చివరకు ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, మరియు దాని మధ్యనుండి న్యాయాధిపతిని నేను నిర్మూలము చేసెదను, దాని అధిపతులను సంహరించెదను, ఇదే యెహోవా వాక్కు. మోయాబీయుల రాజ్యమును ప్రజలును ఇక ఉండరని దేవుడు ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఏదో ఒక పౌర పరిపాలన లేకుండ మనుష్యులు ఒక సమాజముగా నిలువలేరని మనకు తెలియును. కాబట్టి మనుష్యుల సమూహము ఎక్కడ ఉండునో అక్కడ వారిని ఏలుటకును పరిపాలించుటకును అధిపతులు ఉండవలెను. అందుచేత మోయాబీయులలో ఇక న్యాయాధిపతి యుండడని దేవుడు ప్రకటించునప్పుడు, వారి పేరు తుడిచివేయబడునని ఆయన చెప్పినట్టే యున్నది; ఏలయనగా మోయాబు ప్రజలు నిలిచియుండినయెడల, మనము చెప్పినట్లు, కొందరు అధిపతులు వారిమధ్య తప్పక నిలిచియుండవలసియుండెను. కాబట్టి అధిపతులు నాశనము చేయబడినప్పుడు ప్రజలును నశింపవలెను, ఏలయనగా వారికి ఏ భద్రతయు లేదు. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ మోయాబీయులమీద తాత్కాలికమైన శిక్షను కాదు గాని, వారు మరల ఎన్నడును లేవలేని సంపూర్ణ నాశనమును ప్రకటించుచున్నాడు. ఇదే భావము. ఇప్పుడు మనము ముందుకు సాగుదము

ఆమోసు 2:4-5

4. యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా–యూదా మూడు సార్లు నాలుగు సార్లు చేసిన దోషములనుబట్టి నేను దాని శిక్షను తప్పింపను; ఏలయనగా వారు యెహోవా ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించి ఆయన ఆజ్ఞలను గైకొనకపోయిరి; తమ పితరులు అనుసరించి నడచిన అబద్ధములు వారిని తప్పుత్రోవను పట్టించెను.

4. Sic dicit Jehova, Super tribus sceleribus Jehudah, et super quatuor non convertam cum; quia spreverunt (vel, abjecerunt) legem Jehovae, et statuta ejus non custodierunt; et errare eos fecerunt mendacia sua, post quae ambulaverunt patres ipsorum:

5. యూదామీద నేను అగ్ని పంపెదను; అది యెరూషలేము నగరులను దహించును.

5. Et mittam ignem in Jehudah, qui devorabit palatia Jerusalem.

ఆమోసు ఇప్పుడు తన ప్రసంగమును యూదా గోత్రమువైపునకును, ఇంకను దావీదు కుటుంబములో నిలిచియుండిన ఆ రాజ్యమువైపునకును త్రిప్పుచున్నాడు. ఇంతవరకు ఆయన అన్యజనులను గూర్చియు సున్నతిలేని జనములను గూర్చియు మాటలాడెను: వారినిగూర్చి ఆయన చెప్పినది ఏర్పరచబడిన ప్రజలకు సమీపించుచున్న నాశనమునకు ఒక పూర్వసూచనయైయుండెను; ఏలయనగా అజ్ఞానముచేత పాపము చేసిన ఇతరులను దేవుడు విడిచిపెట్టనప్పుడు, ధర్మశాస్త్రములో ఉపదేశింపబడిన ఇశ్రాయేలు ప్రజలకు ఏమి సంభవింపవలెను? ఏలయనగా తన యజమానుని చిత్తము ఎరిగియుండియు దాని చొప్పున చేయని దాసుడు అనేకమైన దెబ్బలకు పాత్రుడు, (లూకా 12:47.) కాబట్టి మనుష్యులు సాధారణముగా తలంచునట్లు అజ్ఞానము క్షమింపదగినదైన అన్యజనులమీద ఆయన అంత కఠినమైన శిక్షలను విధించినప్పుడు, తన స్వకీయ ప్రజలుగా దత్తత చేసికొనిన అబ్రాహాము సంతతివారిని దేవుడు క్షమింపలేకపోయెను. ధర్మశాస్త్రము లేక పాపము చేసినవారందరు న్యాయముగా నశింతురనునది సత్యమే, పౌలు రోమీయులకు 2లో చెప్పుచున్నట్లు; అయితే ఇశ్రాయేలు సంతతివారికిని భ్రమలలో మునిగియున్న దౌర్భాగ్యులైన అన్యజనులకును మధ్య పోలిక చేయబడినప్పుడు, తమ మూర్ఖత్వమును బయలుపరచుకొని, బుద్ధిపూర్వకముగానే దేవుని ప్రతిదండనను తమమీదికి తెచ్చుకొనుటకు నిశ్చయించుకొనినట్లున్న ఆ ప్రజలతో పోల్చగా, ఈ అన్యజనులు నిస్సందేహముగా క్షమాపణకు అర్హులైయుండిరి.

కాబట్టి ప్రవక్త ఇంతవరకు అన్యజనులను గూర్చి మాటలాడి, ఇప్పుడు తన ప్రసంగమును ఏర్పరచబడిన ప్రజలవైపునకు, అనగా అబ్రాహాము సంతతివారివైపునకు త్రిప్పుచున్నాడు. అయితే నేను మొదట చెప్పినట్లు, తాను పుట్టిన యూదా గోత్రమును గూర్చి ఆయన మాటలాడుచున్నాడు; తన స్వదేశస్థులయెడల పక్షపాతము చూపుచున్నాడని ఎవడును తనమీద నేరము మోపకుండునట్లు ఆయన ఈలాగు చేసెను: ఆయన ఇశ్రాయేలు రాజ్యములోనికి వలసపోయిన మాట నిజమే; అయితే అక్కడ ఆయన పరదేశియైయుండెను. ఆయన వారిని ఎంత కఠినముగా గద్దించెనో మనము ఇప్పుడు చూతుము. కాబట్టి ఆయన యూదా గోత్రమును గూర్చి మౌనముగా ఉండినయెడల, ఆయన అపనిందకు లోనైయుండును; ఏలయనగా ఆయనకును ఆయన స్వదేశస్థులకును మధ్య కుట్ర ఉన్నదనియు, ఆయన వారి దుర్గుణములను దాచిపెట్టుచున్నాడనియు, రాజ్యమును మరల దావీదు కుటుంబములోనికి మార్చుటకై దుష్టమైన మత్సరముచేత తమ పొరుగువారిమీద తీవ్రముగా విరుచుకుపడుచున్నాడనియు అనేకులు చెప్పియుందురు. అందుచేత అట్టి అనుమానమేదియు తన బోధను మలినపరచకుండునట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ యూదా గోత్రమును న్యాయవిచారణకు పిలిచి, ఇతర జనములను గూర్చి మాటలాడినదానికంటె ఏమాత్రము మెత్తని భాషలో యూదులను గూర్చి మాటలాడుటలేదు: ఏలయనగా వారు తమ మొండితనముచేత దేవుని ఉగ్రతను ఎంతగా రేపిరనగా క్షమాపణకు ఏ నిరీక్షణయు లేకపోయెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి దుర్గుణముల రాశి ఎంత గొప్పదనగా, మితమైన శిక్ష చాలనందున దేవుడు ఇప్పుడు న్యాయముగా పరమ ప్రతిదండనను జరిగించును. కాబట్టి ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

ఇప్పుడు మాటలకు వచ్చుచున్నాను: ఏలయనగా వారు యెహోవా ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించిరి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

ఇక్కడ ఆయన యూదులమీద విశ్వాసభ్రష్టత్వమును మోపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు దేవుని ఆరాధనను, మతముయొక్క పవిత్రమైన బోధను త్రోసివేసిరి. ఇది అన్నిటికంటె ఘోరమైన నేరము. కాబట్టి ప్రవక్త తనకు తగినట్లుగా ఇక్కడ తన స్వజనుల దుర్గుణములను స్వేచ్ఛగాను నిజాయితీగాను ఖండించుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము; అందుచేత పిమ్మట ఆయన ఇశ్రాయేలీయులకు కఠినమైన విమర్శకుడును గద్దించువాడును అయినప్పుడు అపనిందకు ఏ తావును లేకపోయెను; ఏలయనగా యూదా గోత్రములోని ఏదో ఒక తప్పిదమును ఆయన తేలికగా ముట్టి విడిచిపెట్టక, వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును త్రోసివేసినందున విశ్వాసభ్రష్టులును ద్రోహులునైరని చెప్పుచున్నాడు. అయితే హోషేయ ప్రవచనములలో మనము చూచినట్లు, మతము ఇంకను వారిమధ్య నిలిచియుండగా, ప్రవక్త యూదులమీద అంత ఘోరమైన నేరమును ఎందుకు మోపుచున్నాడని అడుగవచ్చును. అయితే దీనికి సిద్ధమైన ఉత్తరము కలదు: వారు ఇశ్రాయేలీయులవలె అంత బహిరంగముగా దేవుని ఆరాధనను విడిచిపెట్టకపోయినను, వారిమధ్య అది భ్రష్టమైపోయెను. ఇశ్రాయేలీయులలో సున్నతి నిలిచియుండెను నిజమే; అయితే వారి బలులు అపవిత్రతలు, వారి దేవాలయములు వేశ్యాగృహములు: తాము దేవుని ఆరాధించుచున్నామని వారు తలంచిరి; అయితే దేవుని ఆజ్ఞకు విరుద్ధముగా బేతేలులో ఒక దేవాలయము కట్టబడినందున ఆ ఆరాధన యావత్తును అపవిత్రపరచుటయే యాయెను. యూదులు కొంత పవిత్రులుగా ఉండిరి; అయితే వారును దేవుని యథార్థమైన ఆరాధననుండి భ్రష్టులైరని మనకు తెలియును. అందుచేత వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించిరని ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుట అన్యాయము కాదు.

అయితే వెంటనే తరువాత వచ్చు వివరణను మనము గమనింపవలెను, — వారు ఆయన కట్టడలను గైకొనలేదు. కాబట్టి యూదులు నిబంధనను భంగము చేసినవారనియు, దేవుని ధర్మశాస్త్రమును నిరాకరించి దుష్టమైన మూఢనమ్మకములలో పడిపోయిరనియు ఆమోసు రుజువుచేయు విధానము, వారు దేవుని ఆజ్ఞలను గైకొనలేదని చెప్పుటయే. అయితే ఆయన ఇక్కడ వారిని మితిమీరిన కాఠిన్యముతో చూచుచున్నట్లు కనబడవచ్చును; ఏలయనగా ఒకడు అజ్ఞానముచేతనైనను అజాగ్రత్తచేతనైనను మరి ఏదో ఒక దోషముచేతనైనను దేవుని ఆజ్ఞలను పూర్తిగా గైకొనకపోవచ్చును, అయినను అతడు నిబంధనను భంగము చేయువాడును విశ్వాసభ్రష్టుడును కాకపోవచ్చును. నేను ఉత్తరమిచ్చుచున్నాను, — ప్రవక్తయొక్క ఈ మాటలలో యూదులయందు కేవలము అజాగ్రత్త గద్దింపబడుటలేదు; అయితే వారు బుద్ధిపూర్వకముగా, అనగా తెలిసి తెలిసి ఇష్టపూర్వకముగా దేవుని ఆజ్ఞలనుండి తొలగిపోయి, తమకొరకు నానా విధములైన ఆరాధనా పద్ధతులను కల్పించుకొనినందుకు దోషులని తీర్పు తీర్చబడుచున్నారు. కాబట్టి మనుష్యులు ఆయన ధర్మశాస్త్రము క్రింద నిలువక, తమకొరకు క్రొత్త ఆరాధనా రూపములను దుస్సాహసముతో కల్పించుకొనునప్పుడు, అది దేవుని ఆజ్ఞలను గైకొనుట కాదు; వారు దేవుడు ఆజ్ఞాపించుదానిని లక్ష్యపెట్టక, తమ మనస్సులకు తట్టిన ఇష్టమైన దేనినైనను పట్టుకొనుచున్నారు. ఈ నేరమునే ప్రవక్త ఇప్పుడు యూదులయందు ఖండించుచున్నాడు: అందుచేతనే వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించిరి. ఏలయనగా దేవుని ఆరాధనలో దేనినైనను మార్చుటకు మనుష్యులు ఎన్నడును అంత అధికారమును తమమీద వేసికొనకూడదు; దేవునియెడల తగిన భయభక్తులు వారిని నడిపింపవలెను: దేవునియొద్దనుండి వచ్చు జ్ఞానము తప్ప మరి ఏ జ్ఞానమును లేదని వారు నిశ్చయముగా నమ్మినయెడల, వారు నిశ్చయముగా ఆయన ఆజ్ఞల పరిధిలోనే తమ్మును తాము నిలుపుకొందురు. కాబట్టి వారు క్రొత్తవియు కల్పితమైనవియునైన ఆరాధనా రూపములను కనిపెట్టునప్పుడెల్లను, ప్రభువు దేనిని కోరుచున్నాడో, దేనిని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడో, దేనిని నిషేధించుచున్నాడో దానిని తాము లక్ష్యపెట్టుటలేదని వారు చాలినంతగా కనుపరచుచున్నారు. ఈ విధముగా వారు ఆయన ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించి దానిని త్రోసివేయుచున్నారు కూడ.

ఇది విశేషమైన వాక్యభాగము; ఏలయనగా మొదట, ప్రవక్త మిక్కిలి ఘోరమైన పాపమును ఖండించుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము; ఆ పాపమేమనగా, యూదులు దేవుని ధర్మశాస్త్రము పరిధిలో తమ్మును తాము నిలుపుకొనక, క్రొత్తవాటిని ప్రవేశపెట్టు స్వేచ్ఛను తీసికొనిరి; ఇది ఒక సంగతి: మరియు దేవుడు విధేయతకు ఎంత విలువనిచ్చుచున్నాడో కూడ మనము నేర్చుకొనుచున్నాము; మరియొక స్థలములో చెప్పబడినట్లు అది సమస్త బలులకంటె శ్రేష్ఠమైనది, (1 సమూయేలు 15:22.) మరియు ఇది తేలికైనదియు అల్పమైనదియునైన పాపమని మనము తలంచకుండునట్లు, వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించిరి అను పలుకుబడిని గమనింతము. ప్రతివాడును దీనిని అన్నిటికంటె భయంకరమైన సంగతిగా ఎంచి భయపడవలెను; ఏలయనగా ఆయన మహాత్మ్యమును అవమానపరచకుండ మనము దేవుని ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరింపలేము. అయినను ధర్మశాస్త్రము ఆజ్ఞాపించుదానిని మనము పూర్తిగా అనుసరించి, అది నియమించిన సరిహద్దులలో నిలిచియుంటేనే గాని, మనము దేవుని ధర్మశాస్త్రమును నిరాకరించి త్రోసివేయుచున్నామని పరిశుద్ధాత్మ ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు. ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

అయితే వారి స్వంత అబద్ధములు వారిని మోసపుచ్చెను, లేక వారిని తప్పుత్రోవను పట్టించెను అని కూడ ఆయన చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడ ఆయన తన మునుపటి బోధను స్థిరపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రవక్త తమయందు ఖండించినదానిని తాము మంచి ఉద్దేశముతోనే చేసితిమను సమాధానము యూదులకు ఎల్లప్పుడు సిద్ధముగా ఉండెను. వారు, నిజమే గదా! శ్రద్ధతో దేవుని ఆరాధించిరి, తమ బలులను భ్రష్టపరచిన తమ స్వంత పులిసిన పిండిని వారు కలిపినను: అది దేవునికి అంగీకారమైన సేవయని వారు తలంచియుండనియెడల, తమ ఆస్తిని వ్యర్థముగా వెచ్చించుటయు, బలులకొరకు గొప్ప వ్యయములను భరించుటయు, అధిక ప్రయాసమును పూనుకొనుటయు వారి ఉద్దేశము కాదు! కాబట్టి మంచి ఉద్దేశము అను సాకు (వారు అనునట్లు) అవిశ్వాసులను ఎల్లప్పుడు మోసపుచ్చుచుండుటచేత, ప్రవక్త ఈ సాకును ఖండించి, అది పూర్తిగా మోసకరమైనదనియు నిష్ప్రయోజనమైనదనియు చూపుచున్నాడు. “దేవుని యెదుట వారు ఏదో మంచి ఉద్దేశమును సాకుగా చూపుట ఏమియు కాదు; వారి స్వంత అబద్ధములే వారిని మోసపుచ్చుచున్నవి,” అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. మరియు ఆమోసు ఇక్కడ దేవుని ఆజ్ఞలకు విరుద్ధముగా ఈ అబద్ధములను పేర్కొనుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు. కాబట్టి మనుష్యులు దేవుని వాక్యమునుండి తొలగిన వెంటనే, అనేక భ్రమలలో చిక్కుకొని తప్పిపోక మానరు; ఇది ప్రత్యేకముగా గమనింపదగినది. లోకము తనకొరకు ఎంత జ్ఞానమును ఆరోపించుకొనుచున్నదో మనము నిజముగా చూచుచున్నాము: ఏలయనగా మనము దేనినైనను కనిపెట్టిన వెంటనే దానియందు మిక్కిలి ఆనందించెదము; పాత సామెత చొప్పున, కోతి తన పిల్లను చూచి ఎల్లప్పుడు సంతోషించును. అయితే మన కల్పనలచేత దేవుని ఆరాధనను భ్రష్టపరచి కల్తీచేయునప్పుడు ఈ దుర్గుణము విశేషముగా ప్రబలుచున్నది. అందుచేత దేవుని వాక్యమునకు ఏది చేర్చబడినను, మనుష్యులు తమ మెదళ్లలో ఏది కల్పించుకొనినను అది అబద్ధమే అని ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు: “ఇదంతయు మోసము తప్ప మరేమియు కాదు,” అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

కాబట్టి మంచి ఉద్దేశము ఎంతవరకు ప్రయోజనకరమో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము: దీనిచేత మనుష్యులు నిజముగా తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనుచున్నారు; అయితే ప్రభువు తన ప్రవక్త నోటిద్వారా ఒకసారి ప్రకటించినదానిని వారు ఆయనచేత ఉపసంహరింపజేయలేరు. కాబట్టి మనము దేవుని వాక్యముయొక్క సరిహద్దులలోనే నిలిచియుండునట్లును, ఈ ప్రక్కకైనను ఆ ప్రక్కకైనను వాటిని ఎన్నడును దాటకుండునట్లును జాగ్రత్తపడుదము; ఏలయనగా దేవుని పవిత్రమైన వాక్యమునుండి మనము ఏ కొంచెము తొలగినను, వెంటనే అనేక మోసములలో చిక్కుకొనిపోయెదము.

పిమ్మట ఇది వచ్చుచున్నది, వారి పితరులు వేటిని అనుసరించి నడచిరో; అక్షరార్థముగా ఇది, వారి పితరులు వాటి వెంబడి నడచిరి అని యున్నది: అయితే మనము భావమును ఇచ్చితిమి. ప్రవక్త ఇక్కడ వారి పాపమును, ఆ ప్రజల తృప్తిలేని రౌద్రమును అధికముగా చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా పిల్లలు ఇప్పుడు తమ పితరులను వెంబడించిరి. యూదులలో ఈ దుర్గుణము అన్ని యుగములలోను ప్రబలియుండెనని మనకు తెలియును; దేవుని వాక్యమును విడిచిపెట్టి వారు ఎల్లప్పుడు తమ స్వంత కలలను, సాతాను భ్రమలను అనుసరించిరి. దేవుడు ఇప్పుడు తన ప్రవక్తలద్వారా ఈ దుర్గుణమును సరిదిద్దుటకు అనేకసార్లు ప్రయత్నించినను ఏ ఫలమును కలుగనందున, ప్రవక్త ఇక్కడ వారిమీద కాఠిన్యమును మోపుచు, ఈ సంగతిచేత యూదుల పాపమును అధికము చేయుచున్నాడు: “పిల్లలు తమ పితరులను అనుకరించుటయు, పూర్తిగా వారివంటివారగుటయు క్రొత్త సంగతి ఏమియు కాదు: కాబట్టి వారు చెడ్డ కాకుల చెడ్డ గుడ్లు,” అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. (27 ఇది హెబ్రీ భాషయొక్క ప్రత్యేక లక్షణములలో ఒకటి — రెండు సర్వనామములను, ఒకటి క్రియకు ముందును మరియొకటి క్రియకు తరువాతను వాడుట; మరియు అవసరమైనప్పుడు విభక్తి ప్రత్యయము మొదటిదానితో కాక రెండవదానితో ఇవ్వబడును. వెల్ష్ భాషలోను సరిగా ఇట్టిదే, తరచుగా వాడుకలోనున్న ఒక ప్రత్యేక లక్షణము కలదు. ఈ రెండు భాషల మధ్య అనేక పోలికలు, నుడికారములో ఏకత్వము సహా, కలవు; అదియు అవి ఇతర భాషలనుండి భిన్నమైయుండు సంగతులలోనే. ప్రస్తుత సందర్భములో వెల్ష్ భాష అక్షరశః, మాటకు మాట, హెబ్రీయే — y shai yr aeth eich tadau ar eu hol — మీ పితరులు వేటిని వాటి వెంబడి నడచిరో. — సం.) ఆలాగే స్తెఫనును ఇట్లనెను, “మీరు కఠినులును హృదయమందు సున్నతిలేనివారునై, మీ పితరులు పూర్వము చేసినట్లే మీరును పరిశుద్ధాత్మను ఎదిరించుచున్నారు,” (అపొస్తలుల కార్యములు 7:51.)

ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

అయితే పోపు మతస్థులు ప్రాచీనతనుబట్టి అతిశయించునప్పుడు వారు ఆశ్రయించు తప్పించుకొను సాకు ఎంతవరకు ప్రయోజనకరమో దీనినుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఏలయనగా వారు ధర్మశాస్త్రమునకును ప్రవక్తలకును సువార్తకును విరోధముగా ఈ డాలును ఎత్తిపట్టుచున్నారు, — తమది ప్రాచీన మతమనియు, తాము మొదటి స్థాపకులము కామనియు, ఆదికాలమునుండి తమకు అప్పగింపబడి అనేక యుగములుగా ఆచరింపబడినదానిని తాము అనుసరించుచున్నామనియు చెప్పుచున్నారు. పోపు మతస్థులు ఇదంతయు అతిశయముతో ప్రకటించునప్పుడు, దేవుని నోరుమూయించుటకును ఆయన వాక్యమును పూర్తిగా త్రోసివేయుటకును తాము చాలినంత చెప్పితిమని వారు తలంచుచున్నారు. అయితే ఈ విధమైన కుతర్కము ఎంత వ్యర్థమైనదో, దేవుని యెదుట ఎంత విలువలేనిదో మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా ప్రవక్త పితరుల మాదిరిని యూదులకు ఒక సాకుగా ఒప్పుకొనక, ప్రభువు ధర్మశాస్త్రమును విడిచిపెట్టిన ద్రోహులైన తమ పితరులను వారు వెంబడించినందున వారి పాపము మరి గొప్పదని తెలియజేయుచున్నాడు. యెహెజ్కేలును ఇదే సంగతిని చెప్పుచున్నాడు, ‘మీ పితరుల కట్టడల ననుసరించి నడువకుడి,’ (యెహెజ్కేలు 20:18.)

ప్రవక్త మాటలాడుచున్న నేరము ఎట్టిదో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము. చివరకు ఒక బెదిరింపు వచ్చుచున్నది, “యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా, యూదామీద నేను అగ్ని పంపెదను, అది యెరూషలేము నగరులను దహించును.” అయితే ఇదంతయు మనము ఇంతకుముందే వివరించితిమి. ఇప్పుడు మనము ముందుకు సాగుదము —

ఆమోసు 2:6

6. యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా–ఇశ్రాయేలు మూడు సార్లు నాలుగు సార్లు చేసిన దోషములనుబట్టి నేను దాని శిక్షను తప్పింపను; ఏలయనగా వారు ద్రవ్యమునకై నీతిమంతులను, పాదరక్షలకై బీదవారిని అమ్మివేసిరి.

6. Sic dicit Jehova, Super tribus sceleribus Israel et super quatuor non convertam cum (vel, ad eum,) quia emerunt (vel, vendiderunt: quidam enim deducunt a {,}כרת et putant {}מesse literam formalem nominis: alii autem deducunt a {}מכרquod est vendere vel mercari; sed sensus Prophetae eodem redit, quia intelligit quasi ad nundinationem expositos fuisse justos; ideoque proestabit vertere, pretium ipsorum; quasi diceret, commercium non secus ac de merce voenale fuisse habitum; quoniam ergo emerunt) justum pro argento, et miserum pro calceamentis.

మనము మొదట చెప్పినట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ తాను ఎవరియొద్దకు పంపబడెనో ఆ ఇశ్రాయేలీయులమీద దాడిచేయుచున్నాడు. ఇప్పుడు ఆయన ఇతర జనములను గూర్చిన ప్రతి ప్రస్తావనను విడిచిపెట్టుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన ఎవరికి ప్రత్యేకముగా బోధకునిగా నియమింపబడెనో ఆ ఇశ్రాయేలీయులతోనే ఆయనకు పని యుండెను. అయితే వారిని మరి ప్రభావవంతముగా మేల్కొలుపుటకై, వారికొరకు కనిపెట్టుచున్న దేవుని తీర్పును నానా అద్దములలోవలె వారియెదుట ఉంచవలెనని ఆయన కోరెను: మరియు యూదులలో ఎక్కువ పవిత్రత, కనీసము మరి పవిత్రమైన మతము ఉండినను, దేవునియెడల ఎక్కువ భయభక్తులు ఇంకను వారిమధ్య ప్రబలియుండినను, ఆ యూదులయందే దేవుని పరమ ప్రతిదండనకు ఒక దృష్టాంతమును చూపవలెనని కూడ ఆయన కోరెను. ఈ విధముగా ఇశ్రాయేలీయులు తన బోధను మొండితనముతోను గర్వముతోను త్రోసివేయకుండునట్లు ఆయన వారిని సిద్ధపరచెను. కాబట్టి ఇప్పుడు ఆయన వారిని సంబోధించి, వారు తమ అనేక పాపములలో చలింపక నిలిచియుండిరని చెప్పుచున్నాడు. దీని యావత్తు సారాంశమేమనగా, మోయాబీయులును ఇదూమీయులును తూరీయులును సీదోనీయులును ఇతర జనములును, మరియు వీరితోపాటు యూదులును తమ మొండితనములో దిద్దుబాటుకు అతీతులై, వారి రోగములు చికిత్సకు లొంగనివియు, వారి దుష్టత్వము దేవుడు ఇక సహింపలేనిదియు ఆయెనంటే, ఇశ్రాయేలీయులును అదే స్థితిలో ఉండిరి; ఏలయనగా దేవుడు చాలకాలము కనిపెట్టి పశ్చాత్తాపపడుడని వారిని హెచ్చరించినను, వారును తమ దుష్టత్వములో మూర్ఖులై నిలిచి, దేవునికి కోపము రేపి, పశ్చాత్తాపపడలేదు.

మనము ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని జ్ఞాపకము చేసికొనుట ఇప్పుడు మనకు తగియున్నది, — ఆ యుగములో భక్తిహీనత అంత విచ్చలవిడిగా ఉండి, దేవునియెడల తిరస్కారము అంతగా ప్రబలినందున మనుష్యులను స్వస్థబుద్ధికి మరల తేవీలులేకపోయినయెడల, మరియు దుర్నీతి అంతటను పొర్లిపారినయెడల, (ఏలయనగా ఆమోసు కొద్దిమంది ప్రజలను కాదు గాని అనేక జనములను నిందించుచున్నాడు,) నేటి దినమున అట్టి భ్రష్టతలు మనలో ప్రబలకుండునట్లు జాగ్రత్తపడుదము; ఏలయనగా నిశ్చయముగా లోకము అప్పటికంటె ఇప్పుడు మరి చెడ్డదైయున్నది: అంతేకాదు, ఇశ్రాయేలీయులును యూదులును తమ మొండితనములో పూర్తిగా దిద్దుబాటుకు అతీతులైరని ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుచున్నందున, బాప్తిస్మము పొందినవారమై విశ్వాసముయొక్క సూచనను కలిగియున్నామని ఒక వట్టి పేరుచేత మనలను మనము మోసపుచ్చుకొనుటకు నేటి దినమున మనకు ఏ సాకును లేదు; మరియు దేవుని సంఘమునకు చెందినవిగా కనబడు ఇతర గుర్తులు మనకు ఉన్నను, ఇశ్రాయేలీయులయందును యూదులయందును ప్రవక్త ఇక్కడ ఖండించుచున్న ఆ అవిధేయతకు మనము చోటిచ్చినయెడల, అందుచేత మనము దోషవిముక్తులమని తలంచకుందము; ఏలయనగా వారు సమస్త ఉపదేశములకును సమస్త హెచ్చరికలకును విరోధముగా కఠినులైపోయిరి.

కాబట్టి ప్రభువు మనమీద పరమ ప్రతిదండనను జరిగించునట్లు ఆయనను బలవంతపెట్టునంతగా మనము వారివలె మనలను మనము కఠినపరచుకొనకుండునట్లు ఈ దృష్టాంతములు మన అవధానమును మేల్కొలుపును గాక.

ప్రవక్త ఇశ్రాయేలుమీద ఏమి నేరము మోపుచున్నాడో ఇప్పుడు మనము విశేషముగా గమనింతము. ఆయన వారి క్రూరమైన క్రియలతో ఆరంభించుచున్నాడు; అయితే ఈ గ్రంథమంతయు గద్దింపులతో నిండియున్నది; అప్పుడు ఇశ్రాయేలు ప్రజలలో ప్రబలియుండిన నేరములను గూర్చి కడవరకు ఎడతెగని నిందారోపణ కలదు. కాబట్టి ఇతర జనముల విషయములోవలె ఆయన ఒకే ఒక ప్రత్యేక నేరమును మాత్రము ఎత్తిచూపుటలేదు; అయితే వారిని పూర్తిగా శవపరీక్ష చేయువానివలె, ప్రజలు దోషులైయుండిన సమస్త దుర్గుణములను ఆయన శోధించుచున్నాడు. అయితే వీటిని వాటి వాటి క్రమములో మనము గమనింతుము.

ఇప్పుడు మొదటి సంగతినిగూర్చి, ఇశ్రాయేలీయులలో నీతిమంతుడు వెండికై, అవును, పాదరక్షలకై అమ్మబడెనని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. వారు యూదులను మించియుండిన ఆ మూఢనమ్మకములతో ఆయన ఎందుకు ఆరంభించుటలేదని అడుగవచ్చును? ఏలయనగా యూదులు మూఢనమ్మకములతోను కల్తీయైన ఆరాధనా పద్ధతులతోను భ్రష్టులైనందున దేవుడు యెరూషలేమును తన స్వంత దేవాలయమును నాశనము చేయ నిశ్చయించుకొనినయెడల, ధర్మశాస్త్రమంతటిని వక్రపరచి పూర్తిగా భ్రష్టులైపోయిన ఇశ్రాయేలీయులమీద, — వారి సున్నతి సహితము దేవుని నిబంధనను అపవిత్రపరచుటయే తప్ప మరేమియు కానప్పుడు, — అట్టి తీర్పు ఇంకెంత ఎక్కువగా జరిగింపబడవలసియుండెను? కాబట్టి ప్రవక్త ఈ సంగతిని ఎందుకు ముట్టుటలేదు?

దీనికి నా ప్రత్యుత్తరమిది: — మూఢభక్తి అనేక సంవత్సరములనుండి వారిలో ప్రబలియుండినను, ప్రవక్త ఇప్పుడు దానిని తన విషయముగా చేసికొనుటలేదు; అయితే ఇశ్రాయేలీయులలో విచ్చలవిడిగా పెరిగిన ఆ భక్తిహీనమైన భ్రష్టతలను ఆయన విడిచిపెట్టలేదని ఇకమీదట మనము చూతుము. ఆయన నిశ్చయముగా వారి మూఢాచారములన్నిటిని కఠినముగా ఆక్షేపించుచున్నాడు; అయితే దానిని దాని తగిన స్థలమునందే చేయుచున్నాడు. ఇప్పుడు సామాన్యమైన దుష్టత్వములతో ఆరంభించుట అవసరమైయుండెను; మొదటనే మూఢాచారములను గూర్చి మాటలాడుటకంటె ఇది ఎంతో సమయోచితమైనది; ఏలయనగా తాము నిజముగా దేవుని ఆరాధించుచున్నామని వారు చెప్పియుండవచ్చును. కావున దేవుని పవిత్రమైన ఆజ్ఞలనుండి తమ్మును తాము దూరపరచుకొనినందుకు యూదులను దోషులుగా తీర్చుటకే ఆయన ఇష్టపడెను; ఇశ్రాయేలీయుల విషయమైతే, ఇక్కడ ఆయన వారి స్థూలమైన దుర్గుణములను గద్దించుచున్నాడు. అయితే క్రూరత్వము, సిగ్గులేని దోపిడి, అనేకమైన దురాశలు వారిమీద మోపి, వారి అసహ్యమైన హేయక్రియలను బయలుపరచిన తరువాత, అప్పుడు మరింత తగినదైన సందర్భమును పట్టుకొని ఆయన మూఢాచారములకు విరోధముగా ఎలుగెత్తి పలుకుచున్నాడు. మన ప్రవక్త ఈ క్రమమును బుద్ధిపూర్వకముగా పాటించెను; ఇది ఆయన ప్రసంగముయొక్క పొందికనుండి మనము మరింత సంపూర్ణముగా చూతుము.

ఇప్పుడు నేను మాటలయొద్దకు తిరిగి వచ్చుచున్నాను: వారు నీతిమంతుని వెండికిని, దరిద్రుని చెప్పులకును అమ్మిరి.

ఇశ్రాయేలీయులలో న్యాయమైనను నీతియైనను లేదని ఆయన భావము; ఏలయనగా వారు దేవుని పిల్లలను అమ్మకపు సరకుగా చేసిరి; అన్యాయములకు ఏ పరిహారమును లేకపోవుట మిక్కిలి సిగ్గుకరమైన సంగతి. ఆ కాలమందు అధికారము నెరపుచుండిన న్యాయాధిపతులమీదనే ప్రవక్త తన గద్దింపును ఎక్కుపెట్టుచున్నాడని దీనినుండి నిస్సందేహముగా నేర్చుకొనుచున్నాము. నీతిమంతుడు వెండికి అమ్మబడుచున్నాడని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: ఇది సామాన్య వ్యక్తులకు వర్తింపదు, గాని దీనులకును దరిద్రులకును సహాయహస్తము చాచుటయు, అన్యాయములకు ప్రతిదండన చేయుటయు, ప్రతివానికి వాని హక్కును ఇచ్చుటయు ఎవరి పనియో ఆ న్యాయాధిపతులకే వర్తించును. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులలో కళ్లెములేని విచ్చలవిడితనము విజయవంతముగా ఏలుచుండెననియు, అందుచేత నీతిమంతులు దోపుడుసొమ్మువలె బయటపెట్టబడి, అమ్మకమునకు పెట్టబడినట్లుండిరనియు ప్రవక్త చెప్పినట్లే యున్నది. వారు వెండికి అమ్మబడిరని ఆయన మొదట చెప్పి, తరువాత చెప్పులకు అని చేర్చుచున్నాడు; దీనిని జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా మనుష్యులు ఒక్కసారి సరియైన మార్గమునుండి తొలగుటకు మొదలుపెట్టిన తరువాత, ఏ సిగ్గును లేక తమ్మును తాము చెడుతనమునకు అప్పగించుకొందురు. నీతిమంతుడును యథార్థవంతుడును లంచమునకు లోనుకానివాడునైన యొక మనుష్యుని తప్పుదారికి ఈడ్చుటకు మొదటిసారి ప్రయత్నము జరిగినప్పుడు, అతడు వెంటనే లొంగిపోడు; గొప్ప వెల అతనికి చూపబడినను అతడు స్థిరముగా నిలుచును: అయితే పది బంగారు నాణెములకు తన యథార్థతను అమ్ముకొనిన తరువాత, స్త్రీల విషయములో సాధారణముగా జరుగునట్లే, అతడు ఆ తరువాత సులభముగా కొనబడవచ్చును. ఒక స్త్రీ పవిత్రురాలైయుండగా తన వైవాహిక విశ్వాస్యతనుండి సులభముగా తొలగింపబడదు; అయినను గొప్ప వెలచేత ఆమె చెడగొట్టబడవచ్చును; ఒక్కసారి చెడిపోయిన తరువాత ఆమె తన్నుతాను వ్యభిచారమునకు అప్పగించుకొనును, ఎంతగా అనగా ఒక రొట్టెముక్కకే ఆమె కొనబడవచ్చును. న్యాయాధిపతుల విషయమును అట్లే యున్నది. కాబట్టి మొదట వెండిని ఆశించువారు, అనగా సమృద్ధియైన పుష్టియైన లంచముచేతనే గాని చెడగొట్టబడనివారు, ఆ తరువాత మిక్కిలి అల్పమైన బహుమానమునకే తమ యథార్థతను మార్చుకొందురు; ఏలయనగా వారిలో ఇక ఏ సిగ్గును మిగిలియుండదు. ఈ మాటలలో ప్రవక్త సూచించుచున్నది ఇదియే: — వారు నీతిమంతుని వెండికి అమ్మిరి; అనగా వారు మొదట గొప్ప వెలకు అతని అమ్మిరి, తరువాత మిక్కిలి అల్పమైన కానుకచేత చెడగొట్టబడిరి, ఎంతగా అనగా ఎవడైనను వారికి ఒక జత చెప్పులను ఇచ్చినను, సిగ్గుచేత ముఖము ఎరుపెక్కకుండనే అట్టి లంచమును తీసికొనుటకు వారు సిద్ధముగా ఉండిరి.

ఆమోసు ఇశ్రాయేలీయులమీద మోపిన నేరము ఏదో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము. ఆయన వారి మూఢాచారములను ముట్టియుండినయెడల వారు ఆక్షేపణ చెప్పియుండవచ్చును; అయితే ఇక్కడ వారు ఏ ఆక్షేపణను లేవనెత్తలేకపోయిరి. కాబట్టి మొదట వారి బహిరంగమైన స్పష్టమైన నేరములను ఖండించుటద్వారా అధికారమును సంపాదించుకొనవలెనని ఆయన కోరెను. ఆ తరువాత, ముందు చెప్పబడినట్లు, దేవుని ధర్మశాస్త్రమును త్రోసివేసి వారు హత్తుకొనిన ఆ కల్పిత ఆరాధనను గూర్చి ఆయన దాని తగిన స్థలమునందు మాటలాడుచున్నాడు.

దాని తరువాత వచ్చునది ఇది: —

ఆమోసు 2:7

7. దరిద్రుల తలలమీద నేలధూళిని చూడవలెనని వారు ఆశపడుదురు, దీనుల మార్గమునకు అడ్డము వచ్చెదరు; నా పరిశుద్ధ నామమును అపవిత్రపరచునట్లు తండ్రియు కుమారుడును ఒకే పడుచుదానియొద్దకు పోవుదురు.

7. Anhelantes super pulverem terrae ad caput inopum, viam miserorum (vel, pauperum) deflectere facient: vir et pater ejus ingredientur ad puellam ut profanent nomen sanctum meam (vel, nomen sanctitatis meae.)

ఇక్కడ ఆమోసు మొదట తృప్తిలేని ధనాపేక్షను వారిమీద మోపుచున్నాడు; నేలధూళిమీదనున్న దరిద్రుల తలలకొరకు వారు రొప్పుచు ఆశపడిరి. నా అభిప్రాయములో ఈ వాక్యభాగము సరిగా గ్రహింపబడలేదు.

అను పదమునకు రొప్పుట, శ్వాసించుట అని అర్థము; అది తరచుగా రూపకార్థముగా ఆశించుట అను భావముతో వాడబడును: అందుచేత కొందరు ఈ మాటలను, "దరిద్రుల తలలు నేలధూళిలో ఉండవలెనని వారు ఆశించుచున్నారు" అని అనువదించుచున్నారు; అనగా నిర్దోషులు క్రిందికి పడద్రోయబడి నేలమీద సాష్టాంగపడియుండుట చూడవలెనని వారు ఆతురపడుచున్నారు. అయితే ఈ వ్యాఖ్యానమును ఖండించుటకు అనేక మాటల అవసరము లేదు; ఏలయనగా అది బలవంతముగా లాగబడినదని మీరు చూచుచున్నారు. మరికొందరు, వారు తమ దురాశచేత దీనులను ధూళిలోనికి పడద్రోయుదురని చెప్పుచున్నారు; కాబట్టి దుష్టమైన దురాశ బలాత్కారముతో కూడియున్నదని వారు తలంచి, క్రియకు బదులుగా దురాశను ఉంచుచున్నారు.

అయితే ప్రవక్త మాటలు వాటంతట అవే తేటగాను స్పష్టముగాను ఉండగా, ఈ బాహ్యమైన అర్థములను ఆశ్రయించుటకు ఏమి అవసరము? దరిద్రులు నేలమీద ఉండగా వారి తలలకొరకు వారు రొప్పుచు ఆశపడిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా దీనులను పడద్రోయుటతో వారు తృప్తిపడక, వారిని పూర్తిగా నాశనముచేయువరకు ఆతురతతో నోరు తెరచుకొని యుండిరని ఆయన చెప్పినట్లే యున్నది. కాబట్టి ప్రవక్త మాటలలో మార్చవలసినదిగాని చేర్చవలసినదిగాని ఏమియు లేదు; అవి ఒకదానితో ఒకటి చక్కగా పొసగుచున్నవి; దరిద్రులు పడద్రోయబడి ధూళిలో సాష్టాంగపడియుండిన తరువాతను, దురాశచేత వారు ఆ దరిద్రుల తలలకొరకు రొప్పుచు ఆశపడిరని వాటి భావము. తమ అధికారములో ఉన్నట్లును తమ పాదములయొద్ద పడియున్నట్లును వారు చూచిన దరిద్రుల దుర్దశయే వారిని తృప్తిపరచవలసియుండెను: అయితే దరిద్రులమీదను దీనులమీదను మరి ఎక్కువ శిక్ష కొరకు వారు రొప్పునంతగా తృప్తిలేని దురాశ ఇంకను వారిని మండించుచుండగా, అది పూర్తిగా హద్దుమీరిన ఉన్మాదము కాదా? ప్రవక్త భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: ఇశ్రాయేలీయులు దోపిడికిని ధనాపేక్షకును సకలవిధమైన క్రూరత్వమునకును లోనైయుండిరని పూర్వ వచనములో తాను చెప్పినదానినే ఆయన మరల సూచించుచున్నాడు.

చివరకు ఆయన, దీనుల మార్గమును వారు వక్రము చేయుదురు అని చేర్చుచున్నాడు. ఆయన ఇంకను న్యాయాధిపతులమీదనే విరుచుకుపడుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇది సామాన్య వ్యక్తులకు చెందినదానితో పొసగదు; న్యాయమును వక్రము చేయుటయు, లంచము కొరకు నీతిని భంగపరచుటయు సరిగా న్యాయాధిపతులకే చెందును; అందుచేత మంచి వ్యాజ్యము గలవాడు తగినంత పెద్ద లంచము తేనందున నష్టపోవువాడాయెను. ఆయన ఇశ్రాయేలీయులమీద మోపిన నేరారోపణ ఏదో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము. అయితే దాని తరువాత మరియొక నేరారోపణ వచ్చుచున్నది, అది దురాశలలో విచ్చలవిడిగా మునిగిపోవుటయే.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ వాక్యముయొక్క పవిత్రమైన జ్ఞానమును ఎన్నడును రుచిచూడని అవిశ్వాసులమీద పూర్వకాలమందు ఇంత ఘోరమైన శిక్షలు అమలుపరచబడుట మేము చూచుచున్నాము గనుక, వారి మాదిరిచేత మేము హెచ్చరింపబడి, సమస్త దుష్టత్వమునుండి దూరముగా ఉండి, నీ వాక్యమునకు పవిత్రమైన విధేయతలో నిలిచియుండునట్లు అనుగ్రహించుము; మరియు నీ వాక్యమునుండి మమ్మును తొలగించు ఆ మూఢాచారములను భ్రష్టతలను అన్నిటిని నీవు ద్వేషించుచున్నావని నీవు మాకు తెలియజేసియున్నావు గనుక, — ఓ, ధర్మశాస్త్రమునందును ప్రవక్తలయందును సువార్తయందును నీచేత మాకు విధింపబడిన ఆ నియమమును మేము ఎల్లప్పుడును లక్ష్యపెట్టుచు, నీ ఆజ్ఞలలో నిత్యము నిలిచియుండి, నీ నోటి మాటలమీదనే పూర్తిగా ఆధారపడి, కుడికైనను ఎడమకైనను ఎన్నడును తొలగక, నీవు మాకు ఆజ్ఞాపించినట్లే సత్యమైనదియు నిష్కపటమైనదియు ఆత్మసంబంధమైనదియునైన ఆరాధనను నీకు అర్పించుటద్వారా నీ నామమును మహిమపరచునట్లు, మా ప్రభువైన క్రీస్తుద్వారా అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

యాబది రెండవ ఉపన్యాసము

ఏడవ వచనములో దాని తరువాత వచ్చునదేమనగా, కుమారుడును తండ్రియు ఒకే పడుచుదానియొద్దకు పోయిరి. అప్పుడు ఇశ్రాయేలు ప్రజలలో ప్రబలియుండిన కళ్లెములేని దురాశలను ప్రవక్త ఇక్కడ వారిమీద మోపుచున్నాడు; అవి విచ్చలవిడియైనవి మాత్రమే గాక వావివరుసలు లేనివి కూడ. తండ్రియు కుమారుడును ఒకే స్త్రీతో సంబంధము కలిగియుండుట అసహ్యమైన ఘోరవిపరీతమని మనకు తెలియును; ఏలయనగా మానవజాతియొక్క సామాన్య భావమే అట్టి దుర్మార్గతను అసహ్యించుకొనును.

అయితే ఇశ్రాయేలీయులు తమ దురాశలకు ఎంతగా లోబడిపోయిరనగా, తండ్రియు కుమారుడును ఒకే స్త్రీని ఉమ్మడిగా కలిగియుండిరి; మనుష్యులు మితిమీరిన భోగములకు తమకుతాము అనుమతి ఇచ్చుకొనినప్పుడు నిశ్చయముగా ఇట్లే జరుగవలసియున్నది. వేశ్యకు సిగ్గు లేదు గనుక ఆమె కుమారుని తండ్రిని ఏ భేదమును లేక సిద్ధముగా చేర్చుకొనును; మరియు అపవిత్రతకు అప్పగించుకొనిన భ్రష్టస్త్రీలను దేవుని భయమేదియు అడ్డగింపదు. అందుచేత తండ్రియు కుమారుడును వావివరుసలులేని ఉంపుడుతనముచేత తమ్మును తాము అపవిత్రపరచుకొనుట సామాన్యమైన సంగతి అగుచున్నది.

అయితే మనుష్యులు తమ దురాశలచేత గ్రుడ్డివారై, ఏ భేదమును చూపక, ఏ వివేచనయు లేక, ఏ సిగ్గును లేక తమ పాపపు ప్రవృత్తులను అనుసరించినప్పుడు, దేవుని యెదుట దోషము ఏ మాత్రమును తగ్గదు. ఇది జరిగినప్పుడెల్లను, దేవుని భయము లేదనియు, ప్రకృతియొక్క సామాన్య భావము సహితము ఆరిపోయెననియు అది నిశ్చయముగా రుజువుచేయుచున్నది. కాబట్టి తండ్రియు కుమారుడును ఒకే స్త్రీయొద్దకు పోయిరను ఈ నేరమును ప్రవక్త ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులలో న్యాయముగానే ఖండించుచున్నాడు.

ఈ నేరమునకు ఒక విస్తరణ కూడ చేర్చబడియున్నది, — ఈ విధముగా వారు దేవుని పరిశుద్ధ నామమును అపవిత్రపరచిరి. ఇశ్రాయేలు ప్రజలు ఈ ఉద్దేశముకొరకే ఏర్పరచబడిరని మనకు తెలియును, — వారిచేత దేవుని నామము ప్రార్థింపబడవలెనని; మరియు మోషే తరచుగా మరల మరల చెప్పిన ఈ ప్రకటన సుప్రసిద్ధమైనది, 'నేను పరిశుద్ధుడను గనుక మీరును పరిశుద్ధులై యుండుడి' (లేవీయకాండము 11:44)

కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు తమమీద చెక్కబడియున్న దేవుని నామమును అదే సమయమున అపవిత్రపరచకుండ తమ్మును తాము అపవిత్రపరచుకొనలేకపోయిరి. కావున దేవుడు ఇక్కడ ఈ అపవిత్రపరచుటను గూర్చి ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు తమ్మును తాము మలినపరచుకొనుట మాత్రమే గాక, తమలో పరిశుద్ధమైనదంతటిని కూడ అపవిత్రపరచిరి; ఏలయనగా ప్రజలు ఈ విధముగా తమ అపవిత్రమైన దురాశలకు లొంగిపోయినప్పుడు దేవుని నామము నిందకు గురియాయెను. ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. దాని తరువాత వచ్చునది ఇది: —

ఆమోసు 2:8

8. తాకట్టుగా ఉంచబడిన బట్టలను పరచుకొని ప్రతి బలిపీఠము దగ్గర పండుకొందురు; శిక్షింపబడినవారి ద్రాక్షారసమును తమ దేవుని మందిరములో త్రాగుదురు.

8. Et super vestes oppignoratas accubuerunt prope omne altare, et vinum damnatorum biberunt in domo Dei sui.

ఇక్కడ ప్రవక్త ప్రజల ధనాపేక్షమీద మరల విరుచుకుపడుచు, తన ప్రసంగమును ముఖ్యముగా ప్రధానులనుద్దేశించి పలుకుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన చెప్పుచున్నది సామాన్య ప్రజలచేత జరిగియుండజాలదు; క్రిందితరగతివారును దీనులును న్యాయవిచారణలద్వారా సంపాదించిన దోపుడుసొమ్ముతో విందులు చేయలేరు. కాబట్టి ఇక్కడ ప్రవక్త ఉన్నతస్థానములలోనున్న మనుష్యుల భోగలాలసను దోపిడితనమును నిస్సందేహముగా ఖండించుచున్నాడు. తాకట్టు పెట్టబడిన బట్టలమీద ప్రతి బలిపీఠము దగ్గర వారు పండుకొందురని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. దరిద్రునికి జీవనాధారముకొరకును అనుదిన వాడుకకొరకును అవసరమైనదానిని అతనియొద్దనుండి తాకట్టుగా తీసికొనకూడదని దేవుడు తన ధర్మశాస్త్రములో నిషేధించియుండెను (నిర్గమకాండము 22:26). ఉదాహరణకు, దరిద్రునియొద్దనుండి అతని పైవస్త్రమునైనను అంగీనైనను తీసికొనుటయు, అతని పడకమీది కప్పునైనను అతనికి అవసరమైన మరి దేనినైనను తీసికొనుటయు ధర్మశాస్త్రముచేత నిషేధింపబడియుండెను. అయితే ఇశ్రాయేలీయులు ఏ భేదమును చూపక తాకట్టులను బట్టలను తీసికొని, వాటిమీద తమ బలిపీఠముల దగ్గర పండుకొనిరని ప్రవక్త ఇప్పుడు వారిమీద నేరము మోపుచున్నాడు. ఇది ధనవంతులకు చెందినది.

తరువాత మరియొక వాక్యభాగము వచ్చుచున్నది; ఖచ్చితముగా చెప్పవలెనంటే అది న్యాయాధిపతులకును అధిపతులకును పరిమితము చేయబడవలెను: వారు శిక్షింపబడినవారి ద్రాక్షారసమును తమ దేవుని మందిరములో, లేక ఆలయములో, త్రాగిరి. అన్యాయముగా సంపాదించిన దోపుడుసొమ్ముతో భోగములలో మునిగియుండుట అలవాటైన ధనవంతులను గూర్చి కూడ దీనిని గ్రహింపవచ్చును: ఏలయనగా వారు కారణములేకయే వ్యాజ్యములాడిరి; తమకు అనుకూలముగా తీర్పు పొందినప్పుడు మరింత విలాసముగా భోజనము చేయుట తమకు ధర్మమేనని వారు తలంచిరి. కాబట్టి ప్రవక్త యొక్క ఈ మాటను ధనవంతులలో ఎవరికైనను విస్తరింపవచ్చును. అయితే ఇక్కడ ఆయన మరి విశేషముగా న్యాయాధిపతుల క్రూరత్వమును దోపిడితనమును ఖండించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. తాకట్టు పెట్టబడిన వస్త్రములమీద వారు పండుకొనిరని చెప్పుటలో ప్రవక్త ఉద్దేశమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

ఆ తరువాత శిక్షింపబడినవారిమీద విధింపబడిన జుల్మానాలనుండి వచ్చిన ద్రాక్షారసమును వారు త్రాగిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అయితే చేర్చబడిన ఈ సంగతిని గమనింపవలెను, — వారు బలిపీఠముల దగ్గర పండుకొని, ఆలయములోనే త్రాగిరి: ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు ఆలయమునకు వచ్చి బలిపీఠముమీద బలులు అర్పించినయెడల దేవునియెడల తమ విధిని నెరవేర్చుచున్నామని తలంచిన వారి స్థూలమైన మూఢభక్తిని ప్రవక్త ఇక్కడ ఎగతాళి చేయుచున్నాడు. ఒకడు బొమ్మలతో బిడ్డను ఆడించినట్లు, వేషధారులు నిశ్చయముగా ఈ విధముగానే దేవుని శాంతపరచుటకు అలవాటుపడియున్నారు. ఇది అన్ని యుగములలోను మిక్కిలి సామాన్యమైన దుష్టత్వమైయుండెను; ఇక్కడ ప్రవక్త దానిని ఇశ్రాయేలీయులమీద మోపుచున్నాడు: వారు బహిరంగముగా ధైర్యముతో ఆలయములో ప్రవేశించి, అక్కడికి తాకట్టు వస్త్రములను తెచ్చి, తమ దోపుడుసొమ్ముతో విందుచేయుటకు తెగించిరి. వేషధారులు ఎల్లప్పుడును దేవుని మందిరమును దొంగల గుహగా చేయుదురు (మత్తయి 21:13); ఏలయనగా బాహ్యారాధనచేత దేవునికి సమర్పించుకొనినవారమను వేషము ధరించినయెడల, సమస్తమును తమకు ధర్మమేనని వారు తలంచుదురు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు మతసంబంధమైన ఆచారములను జరిగించుచుండిరి గనుక తమకు శిక్ష ఉండదని తమకుతాము వాగ్దానము చేసికొని పాపము చేయుటకు స్వేచ్ఛ తీసికొనిరి గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ వారిని కఠినముగా గద్దించుచున్నాడు: తాకట్టు వస్త్రములను తెచ్చుటద్వారాను, తమ దోపుడుసొమ్మును తమ బలులతో కలుపుటద్వారాను, దేవునికి దొంగలతో పాలుపంపులు ఉన్నట్లుగా, తమ క్రూరత్వమునకు దేవునినే సాక్షిగా చేయుటకు సహితము వారు తెగించిరి.

కాబట్టి దోపిడితనమును ధనాపేక్షయు మాత్రమే ఇక్కడ ప్రవక్తచేత ఖండింపబడుటలేదు గాని, ఇశ్రాయేలీయుల స్థూలమైన మూఢభక్తి కూడ గద్దింపబడుచున్నదని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా దోపుడుసొమ్ములో ఒక భాగమును దేవునికొరకు ప్రత్యేకించినయెడల, దరిద్రులను దోచుకొనినను కొల్లగొట్టినను తమకు ఏ శిక్షయు ఉండదని వారు తలంచిరి; అన్యాయముగా సంపాదించినదానినుండి అర్పించిన బలి ఆయనకు హేయము కానట్లే వారు తలంచిరి.

అయితే, ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయులను ఈ విధముగా ఎందుకు ఖండించుచున్నాడు? అని అడుగవచ్చును; ఏలయనగా వారికి పరిశుద్ధమైన ఆలయము లేదు; మరియు (ఇతర స్థలములలో చెప్పబడినట్లు) తాము దేవుని ఆరాధించుచున్నామని వారు తలంచిన ఆలయములు అపవిత్రమైన వ్యభిచారగృహములై, సమస్త అసభ్యతతో నిండియుండెనని కూడ మనకు తెలియును. అట్లయితే, వారు తమ దోపుడుసొమ్మును తమ అపవిత్రమైన బలులతో కలిపినందుకు ప్రవక్త ఇప్పుడు ఇంత కఠినముగా వారిమీద విరుచుకుపడుట ఎట్లు? దీనికి ప్రత్యుత్తరమిది: ఆయన వారి అభిప్రాయములను లక్ష్యపెట్టి, తమకుతామే కల్పించుకొనిన దేవునితో వారు ఈ విధముగా బాలిశముగా ఆటలాడుచుండిరని వారి మనస్సుల స్థూలత్వమును ఎగతాళి చేసెను. ఈ దినమున పోపు మతస్థులతో కూడ మనము ఇదే చెప్పుచున్నాము, — వారు తమ మాస్సులను అమ్మకమునకు పెట్టునప్పుడును, తమ ఆచారములలో దేవునితో ఆటలాడునప్పుడును, అపవిత్రమైనవాటిని పరిశుద్ధమైనవాటితో కలుపుచున్నారు. పోపు మతస్థులు చేయునదంతయు హేయమేనని నిశ్చయము; ఏలయనగా వారియొద్ద మతమంతయు కల్తీ చేయబడియున్నది: అయినను తాము ఒప్పుకొనుచున్నట్లు నటించు దేవుని నామమునకు వారు అపకారము చేయుట మానరు. అప్పటి ఇశ్రాయేలీయులును అట్టివారే: తాము ఇంకను దేవుని ఆరాధించుచున్నామని ఒప్పుకొనినను, వారు దేవద్రోహులే; దానులోను బేతేలులోను దూడలకు బలులు అర్పించినను, వారు ఎల్లప్పుడును ఆయన నామమును దుర్వినియోగము చేసిరి గనుక దేవుని నిందించిరి. కాబట్టి ప్రవక్త ఇప్పుడు వారిలో ఖండించుచున్న నేరము ఇదియే. అయితే నేను చెప్పినది జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను, — తాము దేవుని ఆరాధించుచున్నామని ఒప్పుకొనినయెడల దోపుడుసొమ్ము ధర్మమేనని తలంచిన ఈ గ్రుడ్డి నిశ్చింత ఇశ్రాయేలీయులలో గద్దింపబడుచున్నది: అయితే మనము చెప్పినట్లు, వారు ఈ విధముగా తమ నేరమును రెట్టింపు చేసికొనిరి; ఏలయనగా తమ బలులతో తమ మాలిన్యములను కలుపుచు, దేవుని దొంగలకు జతగానిగా చేయుటకు వారు ప్రయత్నించిరి. మనము ముందుకు సాగుదము: —

ఆమోసు 2:9-12

9. దేవదారు వృక్షములంత యెత్తయినవారును సింధూర వృక్షములంత బలముగలవారునగు అమోరీయులను వారి యెదుట నేను నశింపజేసితిని; పైన వారి ఫలమును క్రింద వారి వేళ్లను నేను నాశనము చేసితిని.

9. Et ego exterminavi Amorrhaeum a facie ipsorum, cujus proceritas erat sicut proceritas cedrorum, et qui fortis erat sicut quercus; et perdidi fructum ejus superne et radicem ejus subtus.

10. మరియు అమోరీయుల దేశమును స్వాధీనపరచుకొనునట్లు ఐగుప్తుదేశములోనుండి మిమ్మును రప్పించి, నలువది సంవత్సరములు అరణ్యములో మిమ్మును నడిపించితిని.

10. Et ego eduxi vos e terra Egypti, et deduxi vos (ambulare feci vos ad verbum) in deserto per quadraginta annos ad possidendam terram Amorrhaei.

11. మరియు మీ కుమారులలో కొందరిని ప్రవక్తలుగాను, మీ యౌవనులలో కొందరిని నాజీరులుగాను నియమించితిని. ఇశ్రాయేలీయులారా, యీ మాట నిజము కాదా? అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు.

11. Et suscitavi ex filiis vestris prophetas, et ex juvenibus vestris Nazaraeos: annon etiam hoc, filii Israel? dicit Jehovah.

12. అయితే నాజీరులకు మీరు ద్రాక్షారసము త్రాగించితిరి; ప్రవచింపవద్దని ప్రవక్తలకు ఆజ్ఞ ఇచ్చితిరి.

12. Et propinastis Nazaraeis vinum, et super prophetis mandastis, dicendo, Non prophetabitis.

దేవుడు ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయుల కృతఘ్నతను గూర్చి వారితో వాదించుచున్నాడు. ఆయన ఇంతకుముందు ఆ ప్రజలకు అనుగ్రహించిన ఉపకారములను జ్ఞాపకము చేయుచు, ఆ తరువాత వారు ఎంత అయోగ్యముగాను అవమానకరముగాను ప్రవర్తించిరో చూపించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమ అనేక ఆశీర్వాదములను మరచి, గర్వముతో దేవుని తృణీకరించి, తాము ఇతర జనములవంటివారైనట్లును, దత్తపుత్రత్వము అను అసాధారణమైన ఉపకారమునుబట్టి దేవునికి బద్ధులు కానట్లును ప్రవర్తించిరి. కాబట్టి సారాంశమేమనగా, తన ఆశీర్వాదములు వ్యర్థముగా అనుగ్రహింపబడెనని దేవుడు ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; మరియు ఉచితముగా విమోచింపబడిన తరువాత వారు మరింత పరిశుద్ధమైన జీవితము జీవింపనందున వారి భక్తిహీనతను బట్టి ఆయన ప్రజలను గద్దించుచున్నాడు.

మొదట ఆయన, అమోరీయులను వారి యెదుట నేను నిర్మూలము చేసితిని అని చెప్పుచున్నాడు. ఎవరి నిమిత్తము ఆయన ఇంతకుముందు అమోరీయులను నాశనము చేసెనో ఆ ఇశ్రాయేలీయులచేతనే తాను అవమానకరముగా మోసగింపబడెనని దేవుడు ఇక్కడ చూపించుచున్నాడు. దేవుడు ఆ దేశమును పవిత్రపరచవలెననియు, తాను పవిత్రముగా ఆరాధింపబడునట్లు అక్కడ తన స్వకీయ ప్రజలకు నివాసము ఇయ్యవలెననియు గాక, అమోరీయులు మరి ఎందుకు నిర్మూలము చేయబడిరి? కాబట్టి ఇశ్రాయేలు ప్రజలు తమ్మును తాము పూర్తిగా దేవుని సేవకు అప్పగించుకొనవలసియుండెను; అయితే వారు అట్లు చేయుటను నిర్లక్ష్యము చేసినందున, అమోరీయులను ఆ దేశమునుండి వెళ్లగొట్టి, అవును, వారిని పూర్తిగా నాశనము చేసిన దేవుని సంకల్పమును వారు వ్యర్థపరచిరి. కాబట్టి మొదటి ఫిర్యాదు ఇది: దేవుడు దాని స్వదేశీయులనుండి తీసికొనబడిన దేశమును వారు దానిలో నివసించునట్లును, అక్కడ తన నామము ఆరాధింపబడవలెనను షరతుమీదను వారికి ఇచ్చినను, ఇశ్రాయేలీయులు అమోరీయులకంటె ఏ మాత్రమును మంచివారు కారు. అందుచేత ప్రవక్తలు ఇతర స్థలములలో వారు అమోరీయులని చెప్పుచున్నారు. వారు ఒక క్రొత్త ప్రజగా ఉండవలసియుండెను; అయితే వారు ఇతరుల మాదిరులను అనుసరించినందున, వారికిని వీరికిని భేదమేమి? కాబట్టి వారు వారి సంతానమని పిలువబడుచున్నారు. అయితే ఇక్కడ ప్రవక్త అంత కఠినముగా మాటలాడుటలేదు; అమోరీయుల స్థానములో తాము ప్రవేశపెట్టబడి వారి స్వాస్థ్యమునకు వారసులగునట్లే వారు నాశనము చేయబడిరని ఇశ్రాయేలీయులు ఎరిగియుండినను, వారు ఆ అమోరీయులనుండి ఏ విషయములోను భిన్నముగా లేనందుకు మాత్రమే ఆయన వారిని గద్దించుచున్నాడు.

అమోరీయులు ఎత్తైన దేహము గలవారనియు, బలాఢ్యులైన మనుష్యులనియు ఆ తరువాత చేర్చబడియున్నది. అమోరీయులు ప్రజల పరాక్రమముచేత గాక దేవుని ఆశ్చర్యకరమైన శక్తిచేతనే జయింపబడిరని ఈ మాటలచేత ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు. వారు రాక్షసులవంటివారు గనుక ఇశ్రాయేలు ప్రజలు వారికి భయపడిరని నిశ్చయముగా మనకు తెలియును. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు వారిని తమ స్వకీయ పరాక్రమముచేత జయింపలేదనియు, తాము కన్నెత్తి చూచుటకైనను తెగింపలేని రాక్షసులతో తాము పోరాడవలసి వచ్చినందున ఆ దేశము ఒక అద్భుతముచేత తమకు ఇయ్యబడెననియు ఇశ్రాయేలీయులు ఆలోచించునట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ వారి ఎత్తును బలమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు.

కాబట్టి తన ప్రజల యెదుట దేవదారులను సింధూర వృక్షములను పడద్రోసినవాడు దేవుడే. యుద్ధముద్వారా తమ శత్రువులను వెళ్లగొట్టినందున తామే దేశమును స్వాధీనపరచుకొనినట్లు ఇశ్రాయేలీయులు తమ స్వకీయ బలమునుబట్టి అతిశయింపలేరని దీనినుండి నేర్చుకొనుచున్నాము; ఏలయనగా ఇది దేవుని అసాధారణమైన దయచేతనే జరిగెను. 'మీరు ఊరకయే యుండగా, నేను మీ పక్షమున యుద్ధము చేయుదును' (నిర్గమకాండము 14:14) అని ప్రభువు అంత తరచుగా ముందుగా చెప్పినది నెరవేరియుండనియెడల, వారు తమ శత్రువులతో నిశ్చయముగా పోరాడియుండలేరు. ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. అయితే ఇశ్రాయేలీయులు ఆ దేశపు పూర్వనివాసులైన అమోరీయులకంటె శ్రేష్ఠులైనందున దానిని స్వాధీనపరచుకొనలేదనియు, దేవునికి అట్లు ఇష్టమాయెను గనుకనే స్వాధీనపరచుకొనిరనియు దీనినుండి మనము ఇంకను నేర్చుకొనవచ్చును. కాబట్టి ఏ శ్రేష్ఠతనుబట్టియైనను ఇశ్రాయేలు ప్రజలు గర్వించుటకు ఏ కారణమును లేదు. అందుచేత తమకు చేయబడిన ఈ విశేషమైన దయను ఆలోచింపనివారు దేవునియెడల రెట్టింపుకంటె ఎక్కువ కృతఘ్నులని స్పష్టమగుచున్నది.

పైన వారి ఫలమును క్రింద వారి వేరును నాశనము చేయబడెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఈ రూపకాలంకారముచేత దేవుడు అమోరీయులలో ఒక్కడును మిగులకుండ వారు నిర్మూలము చేయబడిరని తాను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని విస్తరించుచున్నాడు. "నేను పడగొట్టితిని," అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, లేక, "క్రింద వేరును పైన ఫలమును నేను పూర్తిగా నాశనము చేసితిని; ఆ జనముయొక్క పేరునే నేను ఆర్పివేసితిని." అయినను అమోరీయులు ఈ విధముగా నాశనము చేయబడినను, ఇశ్రాయేలీయులు వారికంటె మంచివారు కాలేదు; వారి స్థానమునకు వారసులైన తరువాత వారును వారివంటివారైరి: ఇది ఏ మాత్రమును క్షమింపరానిది. అమోరీయులయెడల దేవుని ప్రతిదండన ఎంత కఠినముగా ఉండెనో, ఇశ్రాయేలీయులు ఆయన కటాక్షమును అంత ఎక్కువగా ఘనపరచవలసియుండెను: అయితే దేవుని తండ్రివంటి ప్రేమకు ఇంత విశేషమైన సాక్ష్యమును వారు కన్నులు మూసికొని దాటిపోయినప్పుడు, వారు మిక్కిలి దుష్టులును కృతఘ్నులునైయుండిరని స్పష్టమగుచున్నది.

ఆ తరువాత ఆయన, అమోరీయుల దేశమును స్వాధీనపరచుకొనునట్లు ఐగుప్తుదేశములోనుండి మిమ్మును ఎక్కించితిని; నలువది సంవత్సరములు అరణ్యములో మిమ్మును నడిపించితిని అని చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడ వివరింపబడిన సంగతులు, దేవుడు తన ప్రజలను అద్భుతముగా విమోచించెనను అదే సంగతిని స్థిరపరచుటకే ఉద్దేశింపబడినవి. మనుష్యులు చాలమట్టుకు దేవుని ఉపకారములను తక్కువచేయుదురని మనకు తెలియును; అంతేకాదు, ఈ దుర్గుణము మనలో పుట్టుకతోనే యున్నది. ప్రవక్త ప్రజల విమోచనను ఇంత విస్తారముగా వర్ణించి ఘనపరచుటకు కారణమిదియే. అందుచేత వారు ఐగుప్తుదేశములోనుండి నడిపింపబడిరని ఆయన ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. ఐగుప్తులో తమ స్థితి ఎట్టిదైయుండెనో వారు జ్ఞాపకము చేసికొనవలసియుండెను; ఏలయనగా అక్కడ వారు మిక్కిలి దుర్భరముగా బాధింపబడిరి. కాబట్టి ఆ బయలువెడలుట వారి యెదుట ఉంచబడినప్పుడు, ఐగుప్తులో వారు ఎంత అవమానకరముగా చూడబడిరో, వారి దాస్యము ఎంత కఠినమైనదో దేవుడు వారికి జ్ఞాపకము చేసినట్లే యుండెను. ఆ ఆరంభము వారిని దీనులనుగా చేయవలసియుండెను, మరియు భక్తిని అభ్యసించుటకు వారిని ప్రేరేపింపవలసియుండెను. ఇప్పుడు వారు దేవునికి విరోధముగా గర్వముతో ఉప్పొంగినప్పుడు, తమ విడుదలను గూర్చిన జ్ఞాపకమేదియు వారిని పట్టుకొననప్పుడు, ఈ దుర్గుణము న్యాయముగానే ప్రవక్తచేత వారిమీద మోపబడుచున్నది: "చూడుడి," అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, "ఐగుప్తుదేశములోనుండి నేను మిమ్మును బయటికి రప్పించితిని; అప్పుడు మీరు ఏమైయుంటిరి? మీ కులీనత ఏది? మీ ధనముగాని ఐశ్వర్యముగాని ఏది? మీ బలము ఏది? ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు మిమ్మును అతి నీచమైన దాసులనుగా చూచిరి; అప్పుడు మీ స్థితి మిక్కిలి అవమానకరమైనది; మీరు నశించినవారివలె ఉంటిరి, నేను మిమ్మును విమోచించితిని: ఇప్పుడైతే నిత్యము జ్ఞాపకముంచుకొనదగిన ఇంత ప్రసిద్ధమైన దయయొక్క జ్ఞాపకము పాతిపెట్టబడియున్నది."

ఆ తరువాత ఆయన, నేను మిమ్మును నడిపించితిని, మొదలైనవి, అని చేర్చుచున్నాడు. దేవుడు ఆ దేశమును అబ్రాహామునకు స్వాస్థ్యముగా వాగ్దానము చేసియుండినను, దానిలోనికి ప్రవేశమును వారికి న్యాయముగానే మూసివేసియుండవచ్చునని ఇశ్రాయేలీయులు తెలిసికొనునట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ అరణ్యమును వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. వారు తమచేతనైనంతమట్టుకు దేవుని నిరాకరించి, వాగ్దత్తదేశమును అనుభవించుటకు తమ్మును తాము అయోగ్యులనుగా చేసికొనిరనుటయే గాక, ప్రభువు ఇంత దీర్ఘకాలము వారిని చుట్టుత్రిప్పుచు నడిపించుటకు మరి కారణమేమి? కాబట్టి దేవుడు వారిని వెంటనే వాగ్దత్తదేశములోనికి ప్రవేశపెట్టక నలువది సంవత్సరములు ఆపియుంచుటకు తామే కారణమైనందుకు ప్రవక్త ఇక్కడ పరోక్షముగా ఇశ్రాయేలీయులను నిందించుచున్నాడు; వారు తమ కృతఘ్నతచేత తమకుతామే ద్వారమును మూసివేసికొనియుండనియెడల అది సులభముగా జరిగియుండును. ప్రవక్త ఇప్పుడు నలువది సంవత్సరములను గూర్చి మాటలాడుటకు ఇది ఒక కారణము. మరియు, దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులయెడల తన దయను నానావిధములుగా కనుపరచియుండెను గనుక, ఆయన వారిని తనకు మరింత బద్ధులనుగా చేసికొనెను; అయితే భక్తిహీనమైన మతిమరుపు ఆయన ఉపకారములన్నిటిని పాతిపెట్టెను. దేవుడు అనుదినము ఆకాశమునుండి వారిమీద మన్నాను కురిపించెను; ఎండిన బండనుండి వారికి త్రాగుటకు నీళ్లు ఇచ్చెను; పగటియందు మేఘస్తంభముచేతను రాత్రియందు అగ్నిచేతను వారిని నడిపించెను: మరియు దేవుడు ఎన్నిమారులు వారిని సహించెనో, తన దీర్ఘశాంతమునకు ఎన్ని రుజువులు వారికిచ్చెనో కూడ మనకు తెలియును. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ నలువది సంవత్సరములను గూర్చి మాటలాడుటద్వారా, అరణ్యములో నలువది సంవత్సరములు దేవునిచేత అద్భుతముగా నడిపింపబడుచుండగా తాము ఆయనకు బద్ధులగునట్లు చేసిన అనేక ఉపకారములను జ్ఞాపకము చేసికొనవలెనని ఇశ్రాయేలీయులకు బుద్ధిచెప్పుటకు ఉద్దేశించెను.

ఆయన ఇప్పుడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు: నేను మీ కుమారులలోనుండి ప్రవక్తలను, మీ యౌవనులలోనుండి లేక బలిష్ఠులలోనుండి నాజీరులను పుట్టించితిని (ఏలయనగా మనము మరియొక చోట చెప్పినట్లు, {,}בחריםbecharim అనగా హెబ్రీయులు ఏర్పరచబడిన మనుష్యులని పిలుచువారు;) కావున మీ యౌవనులలోనుండి లేక ఏర్పరచబడినవారిలోనుండి నేను నాజీరులను పుట్టించితిని. ఇశ్రాయేలీయులారా, ఇది ఇట్లు కాదా? లేక, నిశ్చయముగా ఇది ఇట్లే యున్నది; ఏలయనగా ఆ అవ్యయము కొన్నిసార్లు కేవలము ఒక దృఢీకరణను, కొన్నిసార్లు ఒక చేర్పును సూచించును. ఇశ్రాయేలీయులారా, ఇదంతయు సత్యము కాదా? అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. తాను వారి కుమారులలోనుండి ప్రవక్తలను పుట్టించితినని దేవుడు మొదట వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. దేవుడు ప్రవక్తల ద్వారా తన ప్రజలను నడిపించుటకు అనుగ్రహించుట ఆయన ప్రేమకు విశేషమైన నిదర్శనము; ఏలయనగా దేవుడు తానే ఆకాశమునుండి మాటలాడినను, లేక తన దూతలను క్రిందికి పంపినను, అది చూచుటకు మరి ఎక్కువ ఘనమైనదిగా కనబడును; అయితే ఆయన తన ఆత్మకు సాధనములైనవారును, ఆయన తాను నివసించువారును, ఆయన తాను ఎవరి నోటిద్వారా మాటలాడునో వారునైన మర్త్యులను, మన సొంత సహోదరులనే ఉపయోగించుకొనునంతగా తన్నుతాను తగ్గించుకొనినప్పుడు, ప్రభువు ఇంత సన్నిహితమైన రీతిగా మనకు తన్నుతాను అనుగుణపరచుకొనుట ఎంత గొప్పదో, దానికి తగినంతగా ఎన్నడును ఘనపరచబడజాలదు. అందుచేతనే తాను వారి కుమారులలోనుండి ప్రవక్తలను పుట్టించితినని ఆయన ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. తాను ధర్మశాస్త్రమును ప్రవేశపెట్టెననియు, అప్పుడు ఆకాశము కదిలెననియు, భూమి కంపించెననియు వారు అభ్యంతరము చెప్పియుండవచ్చును; అయితే ఆయన తన అనుదిన కటాక్షమును గూర్చి, అనగా తన ప్రజలతో ముఖాముఖిగా అన్నట్టు నిరంతరము, అదియు మనుష్యుల ద్వారా, మాటలాడుటకు ఇష్టపడిన దానిని గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు: నేను మీ కుమారులలోనుండి ప్రవక్తలను పుట్టించితిని అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "నేను మీ మధ్యనుండి దూతలను ఏర్పరచుకొంటిని." ప్రవక్తలు నిజముగా పరలోకపు రాయబారులవంటివారు; మరియు దేవుడు తానే దృశ్యరూపములో ప్రత్యక్షమైనట్లుగానే వారి మాట వినవలెనని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు.

కావున ఆయన మన మధ్యనుండియే దూతలను ఏర్పరచుకొనుచున్నాడు గనుక, ఇది వెలలేని కటాక్షము కాదా?

తన సొంత ప్రజలలోనుండియే ప్రవక్తలు ఏర్పరచబడిరని ప్రభువు చెప్పునప్పుడు, ఈ గద్దింపులో ఎంత బలమున్నదో దీనినిబట్టి మనము చూచుచున్నాము.

మరియు ఆయన నాజీరులను కూడ ప్రస్తావించుచున్నాడు. దేవుడు నాజీరులను ఎందుకు నియమించెనో సంఖ్యాకాండము 6:1-8 నుండి తగినంత స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. మనుష్యులను ఒక సామాన్య నియమమును అనుసరించునట్లు చేయుటకంటె కష్టమైనది మరేదియు లేదని మనకు తెలియును; ఏలయనగా వారు ఎల్లప్పుడును క్రొత్తదేదో వెదకుచుందురు; అందుచేతనే దేవుని ఆరాధన చెరుపబడుటకు కారణమైన ఇన్ని కల్పనలును, ఇన్ని చేర్పులును, సంక్షేపముగా చెప్పినయెడల ఇన్ని పులిసిన పిండి మిశ్రమములును పుట్టుకొచ్చినవి; ఏలయనగా ప్రతివాడును మరియొకనికంటె ఎక్కువ పరిశుద్ధుడుగా ఉండగోరి, ఏదో ఒక విశిష్టతను ఆశించును. కావున ఎవడైనను సామాన్యముగా కోరబడినదానికంటె అధికముగా తన్నుతాను దేవునికి ప్రతిష్ఠించుకొనగోరినయెడల, ప్రజలు కనీసము తన అనుమతి లేకుండ దేనిని ప్రయత్నింపకుండునట్లు ప్రభువు ఒక ప్రత్యేకమైన ఆచారమును నియమించెను. అందుచేత, వారందరును పరిశుద్ధులే అయినను, ఎవడైనను తన్నుతాను దేవునికి ప్రతిష్ఠించుకొనగోరినప్పుడు, అతడు కొన్ని నియమములను పాటించుచుండెను: అతడు ద్రాక్షారసమును మానుచుండెను; తన తలవెండ్రుకలను పెరుగనిచ్చుచుండెను; ఒక్క మాటలో చెప్పవలెనంటే, ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన అధ్యాయములో మనము చూచు ఆచారవిధులను అతడు పాటించుచుండెను. తాము పవిత్రులుగాను పరిశుద్ధులుగాను తన ఆరాధనయందు సంపూర్ణులుగాను కాపాడబడుటకు తోడ్పడు దేనిని తాను విడిచిపెట్టలేదని దేవుడు ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

ఈ రెండు సంగతులను వివరించిన తరువాత, ఆయన ఇదంతయు సత్యము కాదా? అని వారిని అడుగుచున్నాడు. ఆ సంగతులు నిజముగా అందరికిని బాగుగా తెలిసినవే; కావున ఈ ప్రశ్న అనావశ్యకమని ఎవరైనను చెప్పవచ్చును. అయితే ప్రవక్త వారి హృదయములను మరింత లోతుగా తాకవలెనని ఉద్దేశపూర్వకముగానే ఇచ్చట ఇశ్రాయేలీయులను — ఇది ఇట్లు కాదా? అని ప్రశ్నించుచున్నాడు. బాగుగా తెలిసిన సంగతులను మనము తరచుగా తృణీకరించుచుందుము; మరియు అనేకులు తాము వినినదానిని ఎంత అజాగ్రత్తగా ఒప్పుకొని, ఏ మాత్రము ఆలోచింపకుండ సంగతులను దాటిపోవుచుందురో మనము చూచుచున్నాము. ఇశ్రాయేలీయుల మందత్వము అట్టిదై యుండియుండవలెను; ప్రభువు వారి పిల్లలలోనుండి ప్రవక్తలను పుట్టించెననియు, మనము చెప్పిన ఆ ప్రత్యేకమైన సేవను వారికిచ్చెననియు, ఇదంతయు సత్యమేనని వారు వాదింపకుండ ఒప్పుకొనియుండవచ్చును; అయితే ఈ మాట చేర్చబడకపోయినయెడల, అదే సమయమున వారు ఆ సమస్తమును తిరస్కారముతో నిర్లక్ష్యము చేసియుండవచ్చును: "ఇశ్రాయేలీయులారా, మీ ఉద్దేశమేమి? మిమ్మును నా సేవలో నిలుపుకొనుటకు నేను దేనిని చేయక విడిచిపెట్టలేదని మీరు నిజముగా చూచుచున్నారు; అట్లయితే ఇప్పుడు మీ దురాశ మిమ్మును నాయొద్దనుండి దూరముగా నడిపించుటయు, మీరు కాడిని విదిలించుకొని నాకు విరోధముగా ఇంతగా విచ్చలవిడిగా ప్రవర్తించుటయు ఏలాగు?" ప్రవక్త ఈ వాక్యమును ఎందుకు చేర్చెనో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు దోషులుగా నిరూపింపబడి తమ అపరాధమును ఒప్పుకొనునట్లు వారు మరింత తీవ్రముగా మేల్కొలుపబడుట అవసరమై యుండెను.

అయితే ఇప్పుడు ఇట్లున్నది: మీరు నాజీరులకు ద్రాక్షారసము త్రాగించితిరి; ప్రవక్తలు ప్రవచింపకూడదని మీరు వారికి ఆజ్ఞాపించితిరి. తాను నియమించిన సేవ ప్రజలచేత భంగపరచబడెనని దేవుడు ఇచ్చట ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. నాజీరులకు ద్రాక్షారసము ఇయ్యబడుట నిజముగా చిన్న అపరాధముగా కనబడును; ఏలయనగా దేవుని రాజ్యము భోజనమును పానమును కాదని మనకు తెలియును (1 కొరింథీయులకు 8:8); పౌలు యొక్క ఈ మాట అప్పటికి ఇంకను వెల్లడి చేయబడనప్పటికిని, అది అన్ని యుగములలోను సత్యమైయుండెను. కావున నాజీరులు మితముగా వాడినయెడల ద్రాక్షారసము త్రాగుట వారికి న్యాయమైనదే. దీనికి సూటియైన జవాబేమనగా, ద్రాక్షారసము త్రాగుట న్యాయమైనదే, అయితే వారు తమంతట తామే దానిని మానుటకు పూనుకొనిరి. అదే విధముగా యాజకులు దేవాలయములో ప్రవేశించునప్పుడెల్లను ద్రాక్షారసమును గాని మద్యమును గాని త్రాగకూడదని దేవుడు నిషేధించెను. దేవుడు ఈ విధమైన ఆచారముచేత సేవింపబడవలెనని నిజముగా కోరలేదు; అయితే సామాన్య ప్రజలలోకంటె యాజకులలో అధికమైన మితము కోరబడుచున్నదని అట్టి ఆచారము ద్వారా చూపించుటయే ఆయన ఉద్దేశమై యుండెను. కావున వారు దేవాలయములో ప్రవేశించినప్పుడు సామాన్య జీవన విధానమునుండి వారిని వేరుపరచుటయే ఆయన ఉద్దేశము; ఏలయనగా వారు దేవునికిని ఆయన ప్రజలకును మధ్యవర్తులవలె ఉండిరి; కావున వారు ప్రత్యేకమైన రీతిగా తమ్మును తాము ప్రతిష్ఠించుకొనవలసియుండెను. ప్రజలలోకంటె తమలో అధికమైన పరిశుద్ధత కోరబడుచున్నదని ఈ బాహ్య సూచనచేత యాజకులకు జ్ఞాపకము చేయబడెనని మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. నాజీరులను గూర్చియు ఇదే సంగతి చెప్పవలెను. నాజీరులు ద్రాక్షారసము త్రాగవచ్చును; అయితే వారు తమ్మును తాము దేవునికి ప్రతిష్ఠించుకొనిన కాలమంతయు, తాము ఒక విధముగా మనుష్యుల సామాన్య అలవాట్లనుండి వేరుపరచబడి దేవునికి మరింత సమీపముగా వచ్చితిమని దానిద్వారా గుర్తించునట్లు, ద్రాక్షారసము త్రాగుటకు వారికి అనుమతి లేకుండెను. నాజీరులు ద్రాక్షారసము త్రాగుట ఎందుకు న్యాయము కాకుండెనో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

అయితే పోపు మతస్థులు ఈ దృష్టాంతమును సాకుగా చూపి, తమ మూఢాచారములను, దేవుని ఏ మాత్రము లక్ష్యపెట్టకుండ తాము పూనుకొను తమ మూర్ఖమైన దుడుకైన మ్రొక్కుబడులను సమర్థించుకొనుటకు దానిని ప్రవేశపెట్టుట వ్యర్థమైన పని; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము క్రింద నాజీరులు చేసిన దేనినైనను దేవుడు స్పష్టముగా ఆమోదించి స్థిరపరచెను. పోపు మతస్థులు తమ సన్యాస మ్రొక్కుబడులకును, వారు ఇప్పుడు దేవునితో ఆటలాడుచున్న తమ మూర్ఖమైన ఆచారములకును ఒక నిదర్శనమును చూపింతురు గాక. మరియు నాజీరులకును పోపు సన్యాసులకును మధ్య గొప్ప భేదమున్నదని కూడ మనకు తెలియును; ఏలయనగా సన్యాసులు శాశ్వత బ్రహ్మచర్యమును మ్రొక్కుకొందురు; మరికొందరు జీవితకాలమంతయు మాంసమును మానుదుమని మ్రొక్కుకొందురు; మరియు ఈ సంగతులు మూర్ఖముగాను దుడుకుగాను చేయబడుచున్నవి. దేవుని ఆరాధన ఈ అల్పవిషయములలోనే యున్నదని వారు నిజముగా తలంచుచున్నారు. వారు తమ స్వాధీనములో లేనిదానిని వాగ్దానము చేయుచున్నారు; ఏలయనగా తమకు పవిత్రత అను వరము అనుగ్రహింపబడెనో లేదో ఎరుగకుండనే వారు వివాహమును త్యజించుచున్నారు. మరియు తమ జీవితకాలమంతయు మాంసమును మానుట ఇంకను ఎక్కువ మూర్ఖత్వము, ఏలయనగా వారు దీనిని దేవుని సేవలో ఒక భాగముగా చేయుచున్నారు. అదే సమయమున, పోపు పీఠము క్రింద ద్రాక్షారసమును మానునంత పరిశుద్ధులు ఎవరును లేనప్పుడు, వారు ఈ దృష్టాంతమును ఎందుకు ముందుకు తెచ్చుచున్నారో అని నేను ఆశ్చర్యపడుచున్నాను.

కార్తూసియనులును, మరింత పరిశుద్ధమైన తెగకు చెందిన ఇతర సన్యాసులును విషయమైతే, వారు మాంసమును మానుటపై ప్రతీకారము తీర్చుకొనవలెనని నిశ్చయించుకొనినట్లు కనబడుచున్నది; ఏలయనగా వారు మిక్కిలి మధురమైనదియు మిక్కిలి ఉత్సాహకరమైనదియునైన ద్రాక్షారసమును ఏర్పరచుకొందురు; తాము మాంసమును మానుదుమని దేవునికి ప్రమాణము చేయునప్పుడు తాము పొందు నష్టమునకును లేమికిని, శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షారసమును తమకొరకు ఉంచుకొనుట ద్వారా పరిహారము పొందవలెనని వారు ఉద్దేశించినట్టున్నది. ఈ సంగతులు మిక్కిలి హాస్యాస్పదమైనవి. అంతేకాక, నేను ఇదివరకే చెప్పినదానిని — అనగా దేవుడు తన వాక్యములో ఆమోదించి స్థిరపరచినది తప్ప నాజీరులు ధర్మశాస్త్రము క్రింద మరేదియు చేయలేదని — మనము చూపినయెడల అది తగినంత జవాబు.

కావున నాజీరులకు ద్రాక్షారసము ఇచ్చినందుకు దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులను ఇంత తీవ్రముగాను కఠినముగాను గద్దించెను గనుక, మనము దేవుని ముఖ్యమైన ఆజ్ఞలను అతిక్రమించునప్పుడు, ఆయన సమస్త ఆత్మీయ ఆరాధనను చెరుపునప్పుడు, ఇప్పుడు ఏమి జరుగునని ఎదురుచూడవలెను? నాజీరులు ద్రాక్షారసము త్రాగుట, అట్లు చెప్పవచ్చునంటే, క్షమార్హమైన పాపముగానే కనబడెను. వారు విచ్చలవిడిగా ప్రవర్తించియుండినను, దోచుకొనియుండినను, తమ సహోదరులకు అన్యాయము చేసియుండినను, లేక మోసపు పత్రములు సృష్టించియుండినను, వారిమీది నేరము నిస్సందేహముగా మరి ఎక్కువ ఘోరమైనదై యుండును. అయినను వారు ద్రాక్షారసము త్రాగిరని తీవ్రముగా ఫిర్యాదు చేయుటను ప్రవక్త ఇప్పుడు మానుట లేదు. అట్లయితే, దేవుడు మనము ఆయనను ఆత్మీయ రీతిగా ఆరాధింపవలెనని కోరుచున్నాడు గనుక, మనము ఆయన ఆత్మీయ ఆరాధనను భంగపరచినయెడల మనమీద మరి ఎంతో భారమైన నేరము మోపబడును. ఉదాహరణకు, మనము ఇప్పుడు సంస్కారములను అపవిత్రపరచినయెడల, దైవారాధన యొక్క పవిత్రతను చెరిపినయెడల, ఆయన వాక్యమును తిరస్కారముతో చూచినయెడల, అవును, మతము యొక్క ఈ ముఖ్యాంశముల విషయములో మనము అతిక్రమించినయెడల, మనకు సాకు మరి ఎంతో తక్కువగా ఉండును.

కావున నాజీరులకు ద్రాక్షారసము ఇచ్చినందుకు ప్రవక్త ఇచ్చట ఇశ్రాయేలీయులను గద్దించుచున్నాడని మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము.

మరియు ప్రవక్తలు ప్రవచింపకూడదని వారు వారికి ఆజ్ఞాపించిరని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. ప్రవక్తలు మాటలాడకూడదని, కనీసము స్పష్టముగా, నిషేధింపబడలేదనుట నిశ్చయము; అయితే దేవుని సేవకులు తాము చేయవలసినట్లు నమ్మకముగా బోధించు స్వాతంత్ర్యము వారినుండి తీసివేయబడి, ఈ భావముగల ఆజ్ఞ వారికి ఇయ్యబడినప్పుడు, అది వారి బోధను పూర్తిగా తిరస్కరించుటతో సమానము. ఇశ్రాయేలీయులు ప్రవక్తలు తమ మధ్య ఉండవలెనని కోరిరి; అయినను వారి సూటియైన గద్దింపులను వారు సహింపలేకపోయిరి. అయితే వారు దేవుని ఆరాధనను అపవిత్రపరచినప్పుడు, వారి ప్రవర్తన యావత్తు దుర్మార్గమైనప్పుడు, ప్రవక్తలు వారికి విరోధముగా తీవ్రముగా ఖండించి మాటలాడిరి; ఈ స్వాతంత్ర్యమును ఇశ్రాయేలీయులు సహింపలేకపోయిరి; తాము విడిచిపెట్టబడవలెననియు, తమను పొగడవలెననియు వారు కోరిరి. కావున ప్రవక్త ఇప్పుడు వారిమీద మోపుచున్న నేరమేమనగా, దేవుడు తన సేవకులకు ఆజ్ఞాపించినట్లు వారు వాక్యమును స్వేచ్ఛగాను యథార్థముగాను ప్రకటింపకుండ వారు నిషేధించిరి. అందుచేత ఆయన, ప్రవక్తలు ప్రవచింపకూడదని వారు వారికి ఆజ్ఞాపించిరి అని చెప్పుచున్నాడు.

ఈ కీడు నేడు లోకములో రాజ్యమేలుచున్నది. ప్రభువు వాక్యమును పూర్తిగా తిరస్కరించుట నిజముగా హేయమైన తెగువయగును; భక్తిహీనులు సహితము బహిరంగముగా దీనిని చేయుటకు తెగింపరు; అయితే దేవుడు తమమీద సంపూర్ణ అధికారమును చెలాయింపకుండునట్లు ఏదో ఒక మధ్యేమార్గము అవలంబింపబడవలెనని అదే సమయమున వారు కోరుదురు. కావున పరిశుద్ధాత్మ కొన్ని హద్దులలో తప్ప మాటలాడకుండునట్లు వారు ఆయనకు సంతోషముగా అడ్డుకట్ట వేయుదురు: "చూడుము, కొన్ని సంగతులను మేము నీకు ఇష్టపూర్వకముగా అనుమతించుచున్నాము, అయితే దీనిని మేము భరింపలేము: ఇంత కఠినత్వము మిక్కిలి అసహ్యకరమైనది." మరియు నేడు పోపు పీఠము క్రింద ప్రవచించు స్వాతంత్ర్యము పూర్తిగా అణచివేయబడినది; మరియు మనలో సహితము దేవుని సేవకులు దాటకూడని నియమములను వారిమీద మోపగోరువారు ఎంతమంది ఉన్నారు? అయితే ప్రవక్త ఇచ్చట చెప్పుచున్నదానిని మనము చూచుచున్నాము — అనగా బోధించు స్వాతంత్ర్యము అడ్డగింపబడినప్పుడును, మనుష్యులు పొగడబడవలెనని కోరునప్పుడును, తమ పాపములు కప్పబడవలెనని ఆశించునప్పుడును, స్వేచ్ఛాయుతమైన హెచ్చరికలను సహింపలేనప్పుడును దేవుని వాక్యము నిరాకరింపబడుచున్నది.

మరియు ప్రవక్త ఉపయోగించు ఆజ్ఞాపించుట అను పదమును కూడ మనము గమనింతము. {,}צוהtsue అనగా అధికారపూర్వకముగా ఆజ్ఞాపించుట, శాసించుట, లేక నిర్ణయించుట. కావున ఎల్లప్పుడును జరుగుచున్నట్లు ప్రవక్తలకు విరోధముగా కేకలు వేసినవారును సణిగినవారును అనేకులు ఉండిరను కారణముచేత ప్రవక్త ఇచ్చట వారితో వాదించుట లేదు; అయితే ప్రవక్తల నోరు ఏలాగు మూయింపవలెననియు, బోధించుటకు వారికి సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యము ఏలాగు ఇయ్యకుండవలెననియు ఆలోచన చేయుటకు తెగించిన ప్రధానుల దుస్సాహసమును ఆయన ఖండించుచున్నాడు; నేటికిని ఇట్లే జరుగుచున్నట్లు మనము చూచుచున్నాము.

ఏలయనగా తమ పాపములు తీవ్రముగా గద్దింపబడినప్పుడు భక్తిహీనులు సారాయి అంగళ్లలోను దాగుచోటులలోను మాత్రమే కేకలు వేయుట కాదు, బహిరంగముగా బయలుదేరి, వాక్య పరిచారకులకు మితిమీరిన స్వాతంత్ర్యము ఇయ్యబడుచున్నదనియు, వారు మరింత మితముగా మాటలాడునట్లు ఏదో ఒక మార్గము అవలంబింపబడవలెననియు ఫిర్యాదు చేయుదురు. కావున భక్తిహీనులు ప్రవక్తలు ప్రవచింపకూడదని వారికి ఆజ్ఞాపించిరని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు, ఆయన ఇప్పుడు గద్దించుచున్నది ఈ దైవదూషణనే; వారు ఒక శాసనమును చేసినట్టును, ప్రవక్తలు అంత ధైర్యముగాను అంత స్వేచ్ఛగాను మాటలాడకూడదని ఒక ఆజ్ఞను చాటింపగోరినట్టును అది యుండెను. ఇప్పుడు ఇట్లున్నది —

ఆమోసు 2:13

13. ఇదిగో, పనలతో నిండిన బండి అణగద్రొక్కబడునట్లు నేను మీ క్రింద అణగద్రొక్కబడియున్నాను.

13. Ecce ego angustians (vel, angustiatus, constrictus, vel, constringens) in loco vestro (vel, sub vobis,) sicuti constringitur plaustrum quod plenum est manipulo (id est, manipulis.)

హెబ్రీ భాషలో {,}עיקoik అను క్రియాపదము తరచుగా సకర్మకముగా ఉండును, అది అకర్మకముగా కూడ ఉండును. కావున ఈ స్థలమునకు రెండు అర్థములు చెప్పవచ్చును. మొదటిది ఏమనగా, మితిమీరిన బరువు క్రింద బండి మూలుగునట్లు దేవుడు ఇశ్రాయేలీయుల క్రింద అణగద్రొక్కబడెను; మరియు అదే విధముగా దేవుడు యెషయా ద్వారా తాను ఇశ్రాయేలీయులచేత భారము మోపబడితినని వాదించుచున్నాడు; 'మీ పాపముల క్రింద ప్రయాసపడునట్లు మీరు నన్ను బలవంతము చేయుచున్నారు' అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు (యెషయా 1:14). కావున దేవుడు వారి క్రింద అణగద్రొక్కబడెను అను భావము అనుచితము కానిదిగా ఎంచవచ్చును; అయినను ఎక్కువగా అంగీకరింపబడిన అర్థము ఇది: "ఇదిగో, బండి బిగింపబడునట్లు నేను మిమ్మును గట్టిగా బిగించెదను." అయితే నేను మొదటి అర్థమును తీసికొనుటకే ఎక్కువ మొగ్గుచూపుచున్నాను — అనగా దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులచేత అణగద్రొక్కబడెను గనుక ఆయన ఇచ్చట వారిని గద్దించుచున్నాడు; ఏలయనగా {,}תחתיכםtacheticam అనగా సరిగా "మీ క్రింద" అని అర్థము; కొందరు దీనిని బలవంతముగా "మీ స్థలము" అని అనువదించుచున్నారు; ఏలయనగా క్రియాపదము సకర్మకమైనప్పుడు {,}תחתיכםtacheticam అనునది "మీ స్థలములో" అని అనువదింపబడవలెనని వారు చెప్పుదురు; అయితే ఇది నిస్సారమైనదియు బలవంతమైనదియు; "మీరు పనలతో నిండిన బండియైనట్టు నేను మీ క్రింద గట్టిగా బిగింపబడియున్నాను" — అనగా, "మీరు నాకు సహింపరానివారు" — అని మనము చెప్పినయెడల ఈ వాక్యభాగము యావత్తు మరి బాగుగా సాగును. ఏలయనగా దేవుడు ఆ ప్రజలను తన భుజములమీద మోసెను; మరియు వారు దోషముల భారమును ఆయనమీద మోపినప్పుడు, వారు బండివంటివారని — అనేక పనలతో నింపబడిన బండివంటివారని — ఆయన చెప్పుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు: "మీరు గాలివలె తేలికైనవారు, అయినను మీరు నాకు మిక్కిలి భారముగా ఉన్నారు, మరియు చివరకు మిమ్మును విదిలించివేయుటకు నేను బలవంతపెట్టబడుచున్నాను;" మరియు దీనిని ఆయన తరువాత చూపించుచున్నాడు.

ప్రార్థన.

సర్వశక్తిగల దేవా, నీవు నీ అద్వితీయ కుమారుని రక్తముచేత మమ్మును విమోచించుట మాత్రమే గాక, మా భూలోక యాత్రయందు మమ్మును నడిపించుచు, మాకు అవసరమైన సమస్తమును మాకు దయచేయుచున్నావు గనుక — ఓ ప్రభువా, మేము ఇన్ని ఉపకారములను మరచి, నీయొద్దనుండి తొలగిపోయి మా పాపపు దురాశలను అనుసరింపక, నీ సేవకు బద్ధులమై నిలిచియుండి, మా పాపములచేత ఎన్నడును నీకు భారము మోపక, నిజమైన విధేయతతో మమ్మును మేము ఇష్టపూర్వకముగా నీకు అప్పగించుకొని, నీ నామమును మహిమపరచుట ద్వారా, నీ కుమారుని రక్తముచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ ధన్యమైన రాజ్యములోనికి నీవు చివరకు మమ్మును చేర్చుకొను వరకు, దేహమందును ఆత్మయందును నిన్ను మోయునట్లు అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

ఏబది మూడవ ఉపన్యాసము

ఆమోసు 2:14-16

14. కావున వడిగలవానికి పలాయనము లేకపోవును, బలవంతుడు తన బలమును స్థిరపరచుకొనలేడు, పరాక్రమశాలి తన ప్రాణమును తప్పించుకొనలేడు:

14. Peribit fuga a veloce, et fortis non roborabit vires suas, et robustus non servabit (non liberabit) animam suam:

15. విల్లు పట్టుకొనువాడు నిలువలేడు; కాలివేగము గలవాడు తప్పించుకొనలేడు; గుఱ్ఱము ఎక్కినవాడును తన ప్రాణము దక్కించుకొనలేడు.

15. Et tenens arcum non stabit, et velox pedibus suis non liberabit, neque ascensor equi liberabit animam suam.

16. మరియు బలాఢ్యులలో ధైర్యము గలవాడు ఆ దినమున దిగంబరియై పారిపోవును; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

28 ఈ వచనము వ్యాఖ్యాతలకు గొప్ప ప్రయాసను కలిగించినది; మరియు అనేక అభిప్రాయములు ఇయ్యబడినవి. మొదటి కష్టము మన అనువాదములో "మీ క్రింద" అని అనువదింపబడిన పదములలో ఉన్నది. {{תחת అనునది, ప్రత్యయము ఉన్నప్పుడు సాధారణముగా చేర్చబడు యోదు అక్షరముతో కూడ, తరచుగా కనబడును; మరియు దానికి నిస్సందేహముగా ఒక స్థలము, ఒక చోటు, నిలుచుచోటు అని అర్థము; ఈ క్రింది వాక్యభాగములలోవలె: నిర్గమకాండము 10:23; 16:29; 1 సమూయేలు 14:9; హబక్కూకు 3:16; మరియు ఇచ్చట కూడ దాని అర్థము ఇదే అని కనబడుచున్నది. తరువాత రెండవ కష్టము "బండి" లేక శకటమును గూర్చినది. కొందరు దానిని ధాన్యమును మోయు వాహనమని తలంచుదురు; మరికొందరు, న్యూకమ్ మొదలైనవారివలె, దానిని నూర్చు యంత్రమని తలంచుదురు; అయితే ఈ అభిప్రాయము ఈ వాక్యములో ఉపయోగింపబడిన ఇతర పదములతో పొసగదు. పూల్ ఉదహరించిన ఒక విమర్శకుడు ఈ మాటలలో అర్థమును స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నాడు, Sensus est, q.d. Ego vos in eas angustas adducam, unde vos ipsos mimime expedire valeatis — "భావమేమనగా, ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్టున్నది: మిమ్మును మీరు ఏ మాత్రము విడిపించుకొనలేని ఇరుకులలోనికి నేను మిమ్మును తీసికొనివచ్చెదను." కావున నేను ఈ వచనమును ఇట్లు అనువదించెదను: — ఇదిగో, నేను మిమ్మును మీ స్థలములో బంధించెదను, బండి తన బరువును — పనలను — బంధించునట్లు; లేక పదము పదముగా, బండి తనలో నింపబడినదానిని — పనను — బంధించునట్లు. చివరి పంక్తికి న్యూకమ్ ఇచ్చిన అనువాదము మూలభాష నిశ్చయముగా అంగీకరింపనిది; ఆ వచనము యావత్తుకు అతని అనువాదము ఇది: — కావున, ఇదిగో నేను మీ స్థలమును అణగద్రొక్కెదను, బరువెక్కిన ధాన్యపు బండి తన పనలను అణగద్రొక్కునట్లు. తరువాతి వచనములలోని విషయములకు సరిపోవునది అణగద్రొక్కుట గాని నలుగగొట్టుట గాని కాదు, వారు తప్పించుకొనలేని ఇరుకులలో బంధించుటయు ఇరుకుపరచుటయే. — సం.

16. Et qui robustus est corde suo inter fortes nudus fugiet die illa, dicit Jehova.

ప్రవక్త దేవుని నామమున, ప్రజలు అనేక పనలతో నిండిన బండియైనట్టు దుర్భరమైన భారమైన బరువువంటివారని చెప్పిన వచనమును నేను నిన్న వివరించితిని. ప్రవక్త మాటలు అనేక వ్యాఖ్యాతలచేత వేరువేరుగా వివరింపబడుచున్నవని నేను చెప్పితిని; వారు ఇచ్చు అభిప్రాయమేమనగా — దేవుడు తన్నుతాను బరువెక్కిన బండితో పోల్చుకొనుచున్నాడు, దాని క్రింద ప్రజలు నలుగగొట్టబడవలసియుండిరి. అయితే వారు చేయునట్లు ఒకే క్రియాపదమును సకర్మక అకర్మక అను రెండు అర్థములలో తీసికొనుటకు ఏ అవసరమును మనలను బలవంతపెట్టుట లేదు; మరియు ఆ పోలిక కూడ అంత తగినదిగా కనబడుట లేదు; అంతేకాక, నేను చెప్పినట్లు, {,}תחתיכםtacheticm అనుదానిని "మీ స్థలములో" అని అనువదించుటకంటె, దేవుడు ప్రజల క్రింద భారము మోపబడి అణగద్రొక్కబడితినని ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడని చెప్పుటయే మేలు; ఏలయనగా అది పూర్తిగా బలవంతపు అనువాదము.

అయితే ప్రజలు చపలచిత్తులును, అదే సమయమున భారమైనవారునై యుండుట చూచి, వారి భారములను మోయుట దుర్భరమైన సంగతియని దేవుడు చేయు ఫిర్యాదుగా గ్రహించినప్పుడు, ప్రవక్త భావము మిక్కిలి తగినదిగా ఉన్నది.

అందుచేత ప్రవక్త ఇప్పుడు వారికి తగిన ప్రతీకారమును ప్రకటించుచున్నాడు; మరియు ఆయన మొదట వడిగలవానికి పలాయనము నశించును, మొదలైనవి అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా పారిపోయి తప్పించుకొనగలిగినంత వేగము గలవాడెవడును ఉండడు; మరియు పరాక్రమశాలి యుద్ధము చేయుటచేత ఏమియు సాధింపడు; ఏలయనగా ఒకడు శత్రువును ఎదిరించి దాడులను తిప్పికొట్టుటయే బలమును స్థిరపరచుట. కావున పరాక్రమశాలి ఏ ప్రయోజనము లేకుండ యుద్ధము చేయును; ఆ తరువాత, బలవంతుడు తన సొంత ప్రాణమును తప్పించుకొనలేడు: విల్లు పట్టుకొనువాడు నిలువలేడు; అనగా విల్లు ధరించి దూరమునుండి తన శత్రువును తిప్పికొట్టువాడు తన స్థలములో నిలువలేడు. కాలివేగము గలవాడు పారిపోలేడు, గుఱ్ఱము ఎక్కినవాడును పారిపోలేడు; దీని భావమేమనగా, పదాతులైనను అశ్వికులైనను తమ వేగముచేత మరణమును తప్పించుకొనలేరు. మరియు చివరిగా, పరాక్రమశాలులలో హృదయమందు ధైర్యము గలవాడును భయపడనివాడును దిగంబరియై పారిపోవును, ప్రాణము ఒక్కటే దక్కినను తృప్తిపడి, తన సొంత క్షేమమును చూచుకొనుటకే ఆతురపడును.

ప్రజల సంహారము ఎంత ఘోరముగా ఉండునంటే, ఎవరైనను తప్పించుకొనినయెడల అది ఒక అద్భుతమగునని ప్రవక్త ఈ మాటలన్నిటి ద్వారా సూచించుచున్నాడు.

కావున ప్రవక్త ఆరంభములోనే ఈ ప్రజలతో ఎంత కఠినముగా వ్యవహరించెనో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. వారి గొప్ప కాఠిన్యమును ఆయన నిస్సందేహముగా గమనించెను; ఏలయనగా వారు దీర్ఘకాలమునుండి తిరుగుబాటు చేయుచు, సమస్త హెచ్చరికలను బెదరింపులను తృణీకరించియుండనియెడల, ఆయన మొదటనే వారిమీద ఇంత తీవ్రముగా దాడి చేసియుండడు. వారితో మాటలాడినవారిలో ఆమోసు మొదటివాడు కాడు; అయితే అతడు వారియొద్దకు రాకముందే ఇశ్రాయేలీయులు సమస్త బెదరింపులకు విరోధముగా తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనియుండిరి.

కావున దేవుడు మనుష్యులతో వారి స్వభావమునుబట్టి వ్యవహరించును గనుక, ఆయన వారిని తీవ్రముగా గద్దించవలసి వచ్చెను. ఇప్పుడు నేను మూడవ అధ్యాయమునకు వచ్చుచున్నాను.