అపొస్తలుల కార్యములు 23

అపొస్తలుల కార్యములు 23

అపొస్తలుల కార్యములు 23:1-5

1. పౌలు మహాసభవారిని తేరిచూచి–సహోదరులారా, నేను నేటివరకు కేవలము మంచి మనస్సాక్షి గలవాడనై దేవుని సేవించుచుంటినని చెప్పెను. 2. అందుకు ప్రధానయాజకుడైన అననీయ అతని ముఖముమీద కొట్టుడని అతని దగ్గర నిలిచియున్నవారికి ఆజ్ఞాపించెను. 3. అప్పుడు పౌలు అతనితో–సున్నము కొట్టిన గోడా, దేవుడు నిన్ను కొట్టును; నీవు ధర్మశాస్త్రము ప్రకారము విమర్శించుటకు కూర్చుండి, ధర్మశాస్త్రమును మీరి నన్ను కొట్టుమని ఆజ్ఞాపించుచున్నావా అనెను. 4. దగ్గర నిలిచియున్నవారు–నీవు దేవుని ప్రధానయాజకుని దూషించుచున్నావా అని అడుగగా 5. పౌలు–సహోదరులారా, ఇతడు ప్రధానయాజకుడని నాకు తెలియలేదు; –నీ ప్రజల అధికారిని దూషింపవద్దని వ్రాయబడియున్నదనెను.

1. తేరిచూచి. దేవుని ఆరాధనను కూలద్రోయుటకు పూనుకొనినవాడైనట్టు అంత ఘోరమైన నేరము తనమీద అన్యాయముగా మోపబడుచున్నదని జనసమూహమంతయు గ్రహించునట్లు, పౌలు మంచి మనస్సాక్షి యొక్క సాక్ష్యముతో ఆరంభించుచున్నాడు. నిజమే, ఇతర విషయములలో దేవుని గాని మతమును గాని తృణీకరించనివాడైనను ఒక మనుష్యుడు అజ్ఞానమువలన తప్పిపోవుట సంభవింపవచ్చును; అయితే పౌలు ఆరంభమందు ఈ సమాధానముతో మాత్రమే, తన మాటలు మరి బాగుగా వినబడునట్లు, వారి రెచ్చిపోయిన మనస్సులను శాంతపరచవలెనని ఉద్దేశించెను; ఏలయనగా అతడు దుష్టుడైన భ్రష్టుడు [మతభ్రష్టుడు] అను అభిప్రాయము యాజకుల మనస్సులలో నాటుకొనియున్నంతకాలము, అతడు తన పక్షమున వాదించుకొనుట వ్యర్థమైయుండును. కాబట్టి వ్యాజ్యములోనికి ప్రవేశింపకమునుపు అతడు ఆ నేరమునుండి తన్నుతాను నిర్దోషిగా చూపుకొనుచున్నాడు; భక్తిగా జీవింపవలెనని తనకుండిన కోరికచేత వారి అనుగ్రహమును సంపాదించుకొనుటకు మాత్రమే గాక, అబద్ధపు నిందలను ముందుగానే అడ్డుకొనుటకును, లేక కనీసము జనసమూహమంతయు సోకి చెడిపోయియున్నట్లు తాను చూచిన, తనకు విరోధముగా పనిచేయగల అన్యాయపు దురభిప్రాయములను ఖండించుటకును అట్లు చేయుచున్నాడు. ఇది తప్ప అతడు మరేమి చెప్పదలచెనో మనకు తెలియదు. అయినను దేవుని భయము ఒకనియందు ఏలుబడి చేసి ముఖ్యాధికారము వహించితేనే గాని, ఎవడును భక్తి సిద్ధాంతమును సరిగా బోధింపలేడని ఈ ముందుమాట బోధించుచున్నది. మరియు కొంచెము ముందు దుర్గము యొక్క మెట్లమీద నిలిచినప్పుడు యాజకులకు ఇచ్చినంత గౌరవప్రదమైన బిరుదును ఇక్కడ అతడు వారికి ఇయ్యకపోయినను, వారిని సహోదరులని పిలుచుచున్నాడు; వారు దానికి యోగ్యులని కాదు గాని, స్నేహభంగమునకు తాను కారకుడను కానని సాక్ష్యమిచ్చుటకే వారికి ఆ గౌరవము నిచ్చుచున్నాడు.

2. ప్రధానయాజకుడైన అననీయ. లూకా యొక్క కథనము సాధారణ చరిత్రతో ఏకీభవించనట్లు కనబడుచున్నది; ఏలయనగా ఆ కాలపు ప్రధానయాజకులను గూర్చి యోసీఫసు ఈలాగు వ్రాయుచున్నాడు: సిరియకు అధిపతియైన [ప్రాంతాధిపతియైన] క్వాద్రాతు, కుమానుసును యూదయ పరిపాలననుండి తొలగించి, కైసరు ఎదుట తన పక్షమున సమాధానము చెప్పుకొనవలెనని అతనికి ఆజ్ఞాపించి, ప్రధానయాజకుడైన అననీయను బంధింపబడినవానిగా అతనితోకూడ పంపెను; అతని స్థానములో ఎవడు ఏర్పరచబడెనో అతడు ప్రస్తావింపడు, అయితే యోనాతానునకు ఆ గౌరవము ఇయ్యబడియుండుట సంభవనీయము; అతడు, యోసీఫసు చెప్పుచున్నట్లు, తరువాత కుమానుసు స్థానములోనికి వచ్చిన యూదయ అధిపతియైన [దేశాధిపతియైన] ఫేలిక్సు యొక్క కుయుక్తిచేతను ద్రోహముచేతను చంపబడెను; ఏలయనగా అతడు అనేకమారులు ఫేలిక్సుతో తన మనస్సులోని మాటలు కొన్ని చెప్పుచు వచ్చినందున, ఆ మనుష్యుని స్థిరత్వమును అతడు సహింపలేక, హంతకులను రహస్యముగా లోపలికి పంపి అతనిని చంపవలెనని దోరాసు అను ఒకనితో ఒప్పందము చేసికొనెను. తరువాత, ఆ యోసీఫసే సాక్ష్యమిచ్చుచున్నట్లు, అగ్రిప్ప రాజు ఫబేయుని కుమారుడైన ఇష్మాయేలును యాజకునిగా చేసెను. అయితే అతడు ఒక వ్యాజ్యము నిమిత్తము ప్రజలచేత రోమాకు పంపబడి, అక్కడ నీరో భార్యయైన పొప్పేయచేత నిలిపివేయబడినప్పుడు, అగ్రిప్ప అతని స్థానములో కాబీ అను పేరుగల సీమోను కుమారుడైన యోసేపు అను ఒకనిని నియమించెను. అయితే వెంటనే అతనియందును విసుకుదలపొంది, అనను కుమారుడైన అననును ప్రధానయాజకునిగా నియమించెను.

మరియు ఈ చివరి సంగతి ఫేస్తు మరణించిన తరువాత అల్బీను అతని స్థానములోనికి వచ్చిన కాలములో జరిగెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మరియు కొందరు ఈ అనను అననీయ అని ఎందుకు పిలుచుచున్నారో నాకు తెలియదు. అతడు పరిసయ్యుడని పిలువబడుటయు, ఏ న్యాయమైన అధికారము లేకుండ ప్రభువు సహోదరుడైన యాకోబును రాళ్లతో కొట్టించిన ధైర్యశాలియు దృఢచిత్తుడునని చెప్పబడుటయు చూడగా దానికి కొంత ఆధారమున్నట్లు కనబడును. అయితే మనము యోసీఫసును నమ్మినయెడల, ఫేలిక్సు ఆ ప్రాంతమును విడిచిపోయిన తరువాత అనేక సంవత్సరములు గడిచిపోయిన పిమ్మట యాజకునిగా చేయబడిన అతడు, ఈ స్థలములో లూకా ప్రస్తావించుచున్న ఆ అననీయ కాజాలడు.

నా మనస్సులో మరియొక ఊహ కలదు. ఏలయనగా ఆ కాలమంతయు అననీయ అను ఒక ప్రధానయాజకుడు వర్ధిల్లుచుండెను; అతడు గౌరవబిరుదు తప్ప, ఆ క్రమములో దాదాపు ముఖ్యుడైయుండెను. మరియు యోసీఫసు అననీయకును ఇష్మాయేలునకును మధ్య కొంత ఖాళీ కాలమును విడిచిపెట్టుచున్నాడు గనుక, ఆ మధ్యకాలమందు ఈ మనుష్యుడు అత్యున్నత యాజకుని స్థానమును వహించియుండవచ్చును. అయితే ఇది అట్లు కాకపోయినను, పట్టణము ముట్టడి వేయబడినప్పుడు మరణించిన అననీయ, క్లౌదియ కైసరు మరియు నీరో పరిపాలనకాలములో, అప్పుడుండిన ప్రధానయాజకులతో సమానమైన గౌరవము గలవాడైయుండెనని యోసీఫసువలన స్పష్టమగుచున్నది.

అంతేకాదు, ఇతరులు గౌరవ చిహ్నములను ధరించినను, అతడే ముఖ్యమైన పరిపాలనను కలిగియున్నట్టు అతని అధికారము అంత అధికముగా కొనియాడబడుచున్నది. మరియు అత్యున్నత యాజకులైనవారివలెనే అతడును విచక్షణ లేకుండ {αρχιερευς} అని పిలువబడుచున్నాడు. ఇప్పుడు {αρχιερευς} అను పదము ఇతర అనేక స్థలములలో వలెనే ఈ స్థలములో కూడ అత్యున్నతుడని కాక ముఖ్యుడని సూచించుచున్నదేమో చదువరులు ఆలోచించి తూచి చూడవలెను. ఏలయనగా సువార్తికులు అహరోను వరుసకు చెందిన యాజకులను, యాజకత్వములో తక్కువ స్థాయి గల లేవీయులనుండి వారిని వేరుపరచుటకై, అంతటను {αρχιερεις} అని పిలుచుచున్నారు. మరియు ధైర్యశాలియు దృఢచిత్తుడునని ఎంచబడిన ఆ అననీయ, ప్రధానయాజకుడు లేనప్పుడు అతని స్థానమును భర్తీచేసియుండవచ్చును. యోసీఫసునుండి మేము ఉదహరించిన సంగతులు కొంతవరకు యూదుల పురాతన చరిత్ర యొక్క ఇరువదియవ గ్రంథములో మూడవ అధ్యాయమునుండి ఎనిమిదవ అధ్యాయము వరకును, కొంతవరకు యూదుల యుద్ధములు అను గ్రంథము యొక్క రెండవ భాగములోను వ్రాయబడియున్నవి.

1369 "Intermedio illo tempore," ఆ మధ్యకాలమందు. 1370 "Promiscue," విచక్షణ లేకుండ.

అతని కొట్టుడని ఆజ్ఞాపించెను. ఈ సభలో గొప్ప అక్రమము ఉండెనని మనము చూచుచున్నాము. ఏలయనగా ప్రధానయాజకుడు ఏ కారణము లేకుండ పౌలును కొట్టుడని ఆజ్ఞాపించునంతగా ఉగ్రుడైనప్పుడు, నిస్సందేహముగా మిగిలినవారందరి సమ్మతితోనే అతడు దానిని చేసెను; అంతేకాదు, వెఱ్ఱివారి అనుగ్రహమును సంపాదించుకొనుటకే అట్లు చేసెను. దుష్టులు న్యాయము మరియు మితము యొక్క సకల వేషమునుండియు తొలగిపోవునంతగా సాతానుచేత కొట్టుకొనిపోబడుటకు ప్రభువు వారిని విడిచిపెట్టుచున్నాడు. ఏలయనగా వేషధారులు మితము యొక్క వేషమును ధరింపగోరుదురు; మరియు ఈ ప్రధానయాజకుడు నిస్సందేహముగా తన హోదాకు తగిన గాంభీర్యమును నటింపజూచెను. అయితే ప్రభువు అతని ముఖమునుండి ఈ ముసుగును లాగివేసెను గనుక, ఒక సామాన్య మనుష్యునికున్నంత మర్యాదయైనను అతనియందు కనబడలేదు, అతడు ఒక మృగమువలె తన ఉగ్రబలమును కుమ్మరించెను.

ఇంతలో, ఆ దినమున సంఘములో ఎంత భయంకరమైనదియు హేయమైనదియునైన అక్రమము ఉండెనో మనము చూచుచున్నాము. మహాసభకు ముఖ్యుడైన అననీయ, తన గాంభీర్యముచేత ఇతరులను అదుపులో ఉంచవలసియుండగా, సకల మర్యాదను మరచి, వారిని హింసకును క్రూరత్వమునకును పురికొల్పుచున్నాడు. కాబట్టి ఆ దినమున వారికి క్రమశిక్షణను గూర్చిన లక్ష్యమేమియు లేకుండెను, గాని వారిలో గందరగోళమైన అనాగరికత్వము మాత్రమే మిగిలియుండెను. ఇది ఆశ్చర్యము కాదు, ఏలయనగా వారు దేవునినుండి తమ్మును తాము దూరపరచుకొనిరి; క్రీస్తును అత్యంత అవమానకరముగా విసర్జించిరి; వారి మతమంతయు అమ్మకమునకు పెట్టబడెను. కాబట్టి వారు తమ భక్తిహీనతనిమిత్తము తమ సొంత అవమానములోనే శిక్షింపబడునట్లు, అపవిత్రులైన మనుష్యుల మధ్యనైనను అసహ్యకరముగా ఉండగల ఉగ్రమైన వెఱ్ఱితనములోనికి వారు తలక్రిందులుగా పరుగెత్తుట యుక్తమైయుండెను.

3. దేవుడు నిన్ను కొట్టును. పౌలు ఆ అన్యాయమును మౌనముగా సహింపలేక, కనీసము కఠినమైన మాటలతో ప్రధానయాజకుని గద్దించి, దేవుని ప్రతిదండనను అతనికి ప్రకటింపవలసివచ్చెను. ఏలయనగా గ్రీకు మూలపాఠమువలన తగినంతగా స్పష్టమగుచున్నట్లు, ఇది శాపము కాదు, గాని శిక్షను ప్రకటించుటతో కూడిన గద్దింపే. ఎడమ చెంపమీద దెబ్బ తినిన తరువాత కుడి చెంపను కూడ త్రిప్పుడని క్రీస్తు తనవారికి ఆజ్ఞాపించినప్పుడు వారు చూపవలెనని ఆయన ఆజ్ఞాపించిన ఆ మృదుత్వమును పౌలు చూపలేదని ఎవడైనను ఆక్షేపించినయెడల (మత్తయి 5:39), మనము సులభముగా ఈలాగు ఉత్తరమియ్యగలము: దుష్టుల దుర్మార్గతయు మూర్ఖత్వమును పోషింపబడునట్టి మౌనమును క్రీస్తు ఈ మాటలలో కోరుట లేదు; తాము ఇదివరకే పొందిన అన్యాయమును వారు అసహనముతో స్వీకరింపకుండునట్లు ఆయన వారి మనస్సులకు కళ్లెము వేయుచున్నాడు, అంతే. తనవారు ఒక అన్యాయమును ఇదివరకే పొందిన తరువాత మరియొక అన్యాయమును సహించుటకు సిద్ధముగా ఉండవలెనని క్రీస్తు కోరుచున్నాడు; ఈ విధముగా ఆయన ప్రతీకారము చేయవలెనను సకల కోరికను అణచివేయుచున్నాడు. విశ్వాసులందరికి తగిన సహనమునకు ఇది సంక్షిప్తమైనదియు సత్యమైనదియునైన నిర్వచనము: వారు కోపములోనికి చెలరేగకుండుటయు, కీడుకు ప్రతి కీడు చేయకుండుటయు, మేలుచేత కీడును జయించుటయు. అయితే వారు తాము సహించిన అన్యాయములను గూర్చి ఫిర్యాదు చేయుటకును, దుష్టులను గద్దించి వారిని దేవుని న్యాయపీఠము ఎదుటికి పిలుచుటకును ఇది ఆటంకము కాదు; అయితే వారు దీనిని నెమ్మదియు శాంతమునైన మనస్సులతోను, రెండవదిగా, దుర్బుద్ధియు ద్వేషమును లేకుండను చేయవలెను; ప్రధానయాజకుడు తన నిరంకుశత్వములో తన్నుతాను మోసపుచ్చుకొనకుండునట్లు, పౌలు ఈ స్థలములో దేవుని న్యాయపీఠమునకు విజ్ఞాపన చేయుచున్నట్లే. కాబట్టి అతడు (తాను నటించుచున్నట్లు) తన అధికారమును ఏ ధర్మశాస్త్రమునుండి పొందెనో ఆ ధర్మశాస్త్రమునే అతడు మీరుచున్నాడని అతనిమీద నేరము మోపుచున్నాడు; దీనినుండి అతడు శిక్ష తప్పించుకొనడని పౌలు నిర్ధారించుచున్నాడు.

1371 "Silentio… quin saltem expostulet graviter verbis cum pontifice," మౌనముగా, కనీసము ప్రధానయాజకునితో కఠినమైన మాటలతో వాదింపకుండ.

ఎవడైనను అసహనముచేత జయింపబడి కేవలము సణిగినను, అతడు నిర్దోషి కాడు. అయితే స్పష్టమైనదియు కఠినమైనదియునైన నేరారోపణ నెమ్మదిగల మనస్సునుండి బయలువెడలినయెడల, అది క్రీస్తు నిర్ణయించిన హద్దులను దాటదు. అది దూషణతో కలిసియున్నదని ఎవడైనను చెప్పినయెడల, మాటలు ఏ భావముతో పలుకబడుచున్నవో మనము ఎల్లప్పుడు గమనింపవలెనని నేను ఉత్తరమిచ్చుచున్నాను. తన సహోదరుని వ్యర్థుడా (raca) అని మాత్రమే అనువాడు మహాసభచేత శిక్షింపబడుటకు పాత్రుడని క్రీస్తు ప్రకటించుచున్నాడు; మరియు మూర్ఖుడా అనువానిని ఆయన మరి కఠినమైన తీర్పుకు లోనగువానిగా చేయుచున్నాడు (మత్తయి 5:22). అయితే గద్దించుటకు అవకాశము కలిగినయెడల, మనము తరచుగా కఠినముగా గద్దింపవలెను. దీనినిబట్టి, తనవారిని మొదటిగా సకల రోషమునుండియు, రెండవదిగా ఏ మనుష్యుని గూర్చియైనను అవమానకరముగా ఏదైనను పలుకుటనుండియు అడ్డగించుటయే క్రీస్తు ఉద్దేశమని స్పష్టమగుచున్నది. కాబట్టి మనము దూషణను గూర్చి జాగ్రత్తపడుదము; అప్పుడు మన సహోదరులలో బుద్ధిహీనతను గుర్తించుటయే గాక, అవసరమైనప్పుడు వారి అపరాధములను వాటి పేర్లతో వ్యక్తపరచుటయు మనకు న్యాయమగును. ఆలాగే ప్రధానయాజకుడు తనకు చేసిన అన్యాయమునకు కఠినమైన మాటలతో ప్రతీకారము చేయవలెనని పౌలు తన నిమిత్తము మాటలాడలేదు; గాని అతడు దేవుని వాక్యపు పరిచారకుడైయుండెను గనుక, కఠినమైనదియు గంభీరమైనదియునైన గద్దింపునకు తగిన అపరాధమును చూచి చూడనట్లుండ అతడు ఇష్టపడలేదు; విశేషముగా అననీయ యొక్క స్థూలమైన వేషధారణను బయలుపరచుట ప్రయోజనకరమైయుండెను గనుక అట్లు చేసెను. కాబట్టి మనము దుష్టులతో వ్యవహరించవలసి వచ్చినప్పుడెల్ల, ఒక మంచి వ్యాజ్యమును బాగుగా నడిపింపగోరినయెడల, మనలో కోపము యొక్క ఏ ఆవేశమును చెలరేగకుండునట్లును, ప్రతీకార వాంఛ ఏదియు మనలను దూషణలోనికి చెలరేగునట్లు పురికొల్పకుండునట్లును జాగ్రత్తపడవలెను. అయితే సాత్వికమైన ఆత్మ మనలో ఏలుబడి చేసినయెడల, దేవుని నోటినుండి వచ్చినట్టుగా, దుష్టులతో వారి అర్హత ప్రకారము వ్యవహరింపవచ్చును; అయినను మితిమీరిన ఆవేశముచేత ఏదైనను దుడుకుగా వెళ్లగ్రక్కువారముగా గాక, మనము ప్రవక్తలమని కనబడునట్లే చేయవలెను.

4. దగ్గర నిలిచియున్నవారు అడిగిరి. దీనినిబట్టి వారందరు ఒకే రోగముచేత పీడింపబడుచుండిరని స్పష్టమగుచున్నది. ఏలయనగా అననీయ సకల మర్యాదను పూర్తిగా మరచి, అనాగరికముగా హింసకును దెబ్బలకును చెలరేగుట వారు చూచినప్పుడు, వారు అతనిని ఎందుకు నిందింపలేదు? ఇది సహితము వారందరికిని అవమానకరమాయెను గదా. అయితే వేషధారులలో ఇది ఒక ప్రసిద్ధమైన [గుర్తింపదగిన] లక్షణము: వారు ఇతర మనుష్యుల తప్పిదములను సూక్ష్మముగా పరిశీలించి తమ సొంత తప్పిదములను చూచి చూడనట్లుందురు. మరియు ఈ గర్వము నిరంకుశత్వముతో జతపరచబడియున్నది; అందువలన వారి ప్రజలును వారి క్రింద ఉన్నవారును ఏమియు చేయరాదు, అయితే వారు మాత్రము తమకిష్టమైనదెల్ల చేయవచ్చును. నేడు పోపు మతములో ఆలాగే జరుగుచున్నది; ఆ అపవిత్రమైన మతగురువర్గము తనకు తాను ఎంత ఎక్కువ స్వేచ్ఛను ఇచ్చుకొనునో, ఎంత నిర్లక్ష్యముగా విచ్చలవిడిగా ప్రవర్తించునో, అక్కడనుండి ప్రవహించు పాపములచేత లోకమంతటిని ఎంతగా అపవిత్రపరచునో, అంత కఠినముగా వారు ప్రజల నాలుకలను అదుపుచేసి అడ్డగించుచున్నారు. కాబట్టి ఎవడైనను ఒక్కసారి గుసగుసలాడుటకు సాహసించినయెడల, ఆ కొద్దిపాటి స్వేచ్ఛ అది ఘోరమైన దేవద్రోహమైనట్టు వారు భయంకరముగా కేకలువేయునట్లు చేయును.

5. సహోదరులారా, నాకు తెలియలేదు. పౌలు యొక్క ఈ సమాధానములో అలంకారార్థమేమియు లేదని తలంచువారు, తమ తప్పును ఖండించు వ్యతిరేక ఆక్షేపణలను సరిగా గమనింపరు. పౌలు చాలకాలము దూరముగా ఉండెను గనుక ప్రధానయాజకుని ఎరుగడని వారు చెప్పుచున్నారు; మహాసభలో ముఖ్యుడై అగ్రస్థానమును ఆక్రమించినవాడు ప్రధానయాజకుడని అతడు ఎరుగనట్టు! మరియు పౌలు అతని హోదాను ఎరుగనంతటి నీచుడును అప్రసిద్ధుడును అననీయ కాడు. అయితే న్యాయాధిపతి స్థానమును ఆక్రమించి, ధర్మశాస్త్రము అను నెపముతో తన ఉగ్రతలో ధర్మశాస్త్రమునకు విరుద్ధమైనదానిని చేయుచున్నాడని అతడు అతనిని గద్దించుచున్నప్పుడు, అతని మాటలే వివాదమునకు సకల అవకాశమును తొలగించుచున్నవి. కాబట్టి అతడు తన అధికారమును దుర్వినియోగము చేయుచున్నాడని పౌలు చెప్పినప్పుడు, అతడు ఏ స్థానమును కలిగియుండెనో పౌలు ఎరిగియుండెను. మరికొందరు మరి సూక్ష్మమైన ఉత్తరమును కల్పించుచున్నారు: అతడు ఇక్కడ మనుష్యుని గూర్చి కాదు గాని పదవిని గూర్చియు బహిరంగ వ్యక్తిత్వమును గూర్చియు మాటలాడుచున్నాడని. అయితే మొదటిగా, ఈ వ్యాఖ్యానము చాల దూరమునుండి తేబడినది, ఏలయనగా పౌలు యాజకత్వమును గౌరవించియుండినయెడల, దానిని కలిగియున్న మనుష్యునికి కూడ అతడు కొంత గౌరవము ఇచ్చియుండవలెను. మరియు (క్రీస్తు రాకడచేత యాజకత్వము యొక్క మహాత్మ్యము రద్దుచేయబడి, దాని తరువాత అంతటి హేయమైన అపవిత్రత సంభవించినందున) ప్రధానయాజకుల బిరుదు క్రింద ఏ న్యాయమును హక్కును లేకుండ ప్రభువులవలె ఏలుచుండినవారిని, వారి సంపూర్ణమైనదియు న్యాయమైనదియునైన అధికారము ఇంకను కొనసాగుచున్నట్టు, పౌలు మునుపటివలె గౌరవించెనని తలంచకూడదు.

1372 "Contumelia," అవమానముతో. 1373 "Eadem omnes intemperie laborasse," వారందరు ఒకే అమితత్వముతో బాధపడుచుండిరని,

1374 "In commune illorum dedecus," వారందరి ఉమ్మడి అవమానమునకు.

కాబట్టి అగస్టీనుతో ఏకీభవించి, ఇది వ్యంగ్యమైన సమాధానమని నేను సందేహింపను. వాక్యపరిచారకులకు నిష్కపటమైన మాటలు తగును అనునది దీనికి ఏమాత్రమును ఆటంకము కాదు. ఏలయనగా వ్యంగ్యోక్తులు రెండు విధములు: ఒకటి కుయుక్తితో కప్పబడి మోసపుచ్చుటకు ఉద్దేశించునది, మరియొకటి చేతిలోనున్న విషయమును మరి తీవ్రముగా గుచ్చునట్లు అలంకారరీతిగా సూచించునది; ఈ రెండవదానిలో క్రీస్తు సేవకులకు తగనిదేదియు లేదు. కాబట్టి ఈ మాటల భావమేమనగా: సహోదరులారా, యాజకునికి చెందినదేదియు ఈ మనుష్యునియందు నేను గుర్తింపను. మరియు అతడు నిర్గమకాండము 22వ అధ్యాయమునుండి ఒక సాక్ష్యమును జోడించెను (నిర్గమకాండము 22:28); ఆ స్థలములో మోషే న్యాయాధిపతులను గూర్చి మాటలాడుచున్నను, ఆ వాక్యము ప్రతి న్యాయమైన అధికారక్రమమునకు సరిగానే విస్తరించుచున్నది. కాబట్టి పౌర పరిపాలనను కాపాడుటకై నియమింపబడిన ప్రతి హోదాయు గౌరవింపబడవలెను, ఘనపరచబడవలెను. ఏలయనగా అధికారిమీదను, లేక పరిపాలించుటకు నియమింపబడి గౌరవమునకు హెచ్చింపబడినవారిమీదను తిరుగబడువాడు గాని ఎదిరించువాడు గాని ఎవడైనను, అతడు ఏ పరిపాలనయు ఉండకూడదని కోరువాడే. మరియు అట్టి కోరిక క్రమమును భంగపరచుటకే దారితీయును. అంతేకాదు, అది సకల మానవత్వమును కదిలించి కూలద్రోయును. కాబట్టి పౌలు ఈ నేరమునుండి తన్నుతాను నిర్దోషిగా చూపుకొనుచున్నాడు; అయినను సంఘము యొక్క క్రమమంతటిని చెరిపి వక్రపరచిన అననీయ దేవుని యాజకునిగా ఎంచబడతగడని అతడు నిరాకరించునట్లే అట్లు చేయుచున్నాడు.

అయితే ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న పుట్టుచున్నది: ఒక అధికారి నిరంకుశత్వము చూపినను మనము అతనికి లోబడకూడదా? ఏలయనగా తన పదవిని చెడుగా నిర్వహించువాడు గౌరవమునుండి తొలగింపబడకూడదనినయెడల, ప్రధానయాజకుని గౌరవమును హరించుటలో పౌలు అపరాధము చేసెను. కాబట్టి నేను ఈలాగు ఉత్తరమిచ్చుచున్నాను: పౌర అధికారులకును సంఘాధ్యక్షులకును కొంత భేదము కలదు. ఏలయనగా భూసంబంధమైన లేక పౌరసంబంధమైన పరిపాలన యొక్క నిర్వహణ గందరగోళముగా గాని వక్రముగా గాని ఉన్నను, మనుష్యులు ఇంకను లోబడియుండవలెనని ప్రభువు కోరుచున్నాడు. అయితే ఆత్మసంబంధమైన పరిపాలన భ్రష్టమైనప్పుడు, భక్తుల మనస్సాక్షులు అన్యాయమైన అధికారమునకు లోబడుటనుండి స్వతంత్రములై విడిపింపబడియున్నవి; విశేషముగా పరిశుద్ధతకు దుష్టులును అపవిత్రులునైన శత్రువులు రక్షణ సిద్ధాంతమును కూలద్రోయుటకై యాజకత్వపు బిరుదును అబద్ధముగా నటించి, తద్వారా దేవునితో సమానులగునంతటి అధికారమును తమకు తాము ఆపాదించుకొనినయెడల అట్లే. కాబట్టి నేడు విశ్వాసులు పోపు కాడిని తమ భుజములమీదనుండి విదిలించివేయుట న్యాయము మాత్రమే కాదు, దేవుని విడిచిపెట్టితేనే గాని వారు అతని నియమములకు లోబడలేరు గనుక, వారు తప్పనిసరిగా అట్లు చేయవలెను.

1375 "Anarchiam appetit," అతడు అరాజకత్వమును కోరుచున్నాడు.

అపొస్తలుల కార్యములు 23:6-9

6. వారిలో ఒక భాగము సద్దూకయ్యులును మరియొక భాగము పరిసయ్యులునై యుండుట పౌలు గ్రహించి–సహోదరులారా, నేను పరిసయ్యుడను, పరిసయ్యుని కుమారుడను; మృతుల నిరీక్షణను గూర్చియు పునరుత్థానమును గూర్చియు నేను విమర్శింపబడుచున్నానని సభలో బిగ్గరగా చెప్పెను. 7. అతడీలాగు చెప్పినప్పుడు పరిసయ్యులకును సద్దూకయ్యులకును కలహము పుట్టి జనసమూహము రెండు పక్షములాయెను. 8. సద్దూకయ్యులు పునరుత్థానము లేదనియు, దేవదూతయైనను ఆత్మయైనను లేదనియు చెప్పుదురు; పరిసయ్యులైతే ఈ రెండును ఉన్నవని ఒప్పుకొందురు. 9. అప్పుడు గొప్ప అల్లరి పుట్టెను; అంతట పరిసయ్యుల తెగకు చెందిన శాస్త్రులు లేచి–ఈ మనుష్యునియందు ఏ దోషమును మాకు కనబడలేదు; ఒక ఆత్మయైనను దేవదూతయైనను అతనితో మాటలాడియుండినయెడల, మనము దేవునితో పోరాడకుందము అని వాదించిరి.

6. పౌలు గ్రహించి. లూకా ప్రస్తావించుచున్న పౌలు యొక్క ఉపాయము క్రీస్తు సేవకునికి తగనిదిగా కనబడుచున్నది. ఏలయనగా అతడు ప్రయోగించిన కుయుక్తి కపటముతో చుట్టబడియుండెను, అది అబద్ధమునకు దూరముగా లేదు. తన వ్యాజ్యము యొక్క స్థితి మృతుల పునరుత్థానమందే ఉన్నదని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అయితే కలహము ఇతర విషయములను గూర్చి పుట్టెనని మనకు తెలియును: అతడు ఆచారములను రద్దుచేసెననియు, అన్యజనులను రక్షణ నిబంధనలోనికి చేర్చుకొనెననియు. ఈ సంగతులు సత్యమైనను అతడు అబద్ధమాడలేదని నేను ఉత్తరమిచ్చుచున్నాను. ఏలయనగా ఇతర విషయములను గూర్చి తనమీద నేరము మోపబడెనని అతడు నిరాకరించుట లేదు, వివాదమంతయు ఒకే అంశమందు ఉన్నదని చెప్పుట లేదు; అయితే తాను మృతుల పునరుత్థానమును నమ్మెను గనుకనే సద్దూకయ్యులు తనవలన అభ్యంతరపడిరని అతడు సత్యముగా చెప్పుచున్నాడు. తనకు విరోధముగా కలిసి కుట్రచేసినవారు ఒకరికొకరు కూడ శత్రువులని అతడు ఎరిగియుండెను. తన మనస్సాక్షి నిర్మలమైనదని అతడు ఎరిగియుండెను; మరియు న్యాయమైన న్యాయాధిపతుల యెదుట తన వ్యాజ్యము మంచిదని రుజువుచేయుట అతనికి సులభమైన సంగతియై యుండెను. అయినను వారు తనమీద గోలగా కేకలు వేయుచుండుటయు, తన పక్షమున వాదించుకొనుటకు తనకు అవకాశము ఇయ్యబడకుండుటయు అతడు చూచినందున, తన శత్రువులలో ఒకరితో ఒకరికి పోరు పెట్టుచున్నాడు. దీనిబట్టి వారు అజ్ఞానముచేతను గ్రుడ్డి ఆసక్తిచేతను కొట్టుకొనిపోబడిరని కూడ స్పష్టమగుచున్నది. కాబట్టి సంగతినంతయు సత్యముగాను స్పష్టముగాను విప్పి చెప్పగోరువాడైనట్లుగానే పౌలు ఆరంభించెననియు, క్రీస్తు సేవకులు చేయవలసినట్టి నిర్మలమైనదియు నిర్దుష్టమైనదియునైన ఒప్పుకోలును చేయుటకు అతడు కుయుక్తితో నిరాకరింపలేదనియు మనము గమనింపవలెను; అయితే తన యెదుట మార్గము మూయబడియుండెను గనుకను, తన మాట వినబడలేదు గనుకను, తన విరోధులు గ్రుడ్డి ద్వేషముచేత తలక్రిందులుగా కొట్టుకొనిపోబడుచున్నారని తెలియజేయుటకు అతడు చివరి ఉపాయమును ప్రయోగించెను. ఏలయనగా పరస్పర విభేదముచేత మార్గమునుండి తొలగిపోవువారు హేతువుచేత గాని వివేచనచేత గాని నడిపింపబడుట లేదని అంతము చూపుచున్నది.

1376 "Stratagema," యుద్ధోపాయము. 1377 "Intestinis dissidiis laborare," అంతఃకలహములలో చిక్కుకొనియుండిరి. 1378 "Extremo remedio," అంత్యమైన ఉపాయము.

ఇప్పుడు, సిద్ధాంతపు వెలుగును మసకబరచు ఎవడైనను పౌలు మాదిరిని చూపి తన కుయుక్తిని సమర్థించుకొనినయెడల, అతడు సులభముగా ఖండింపబడును. ఏలయనగా సత్యమును పోగొట్టుకొని తనకొరకు మాత్రమే ఏర్పాటు చేసికొనుట ఒక సంగతి; క్రీస్తు యొక్క బహిరంగ శత్రువులను ఆయనను ఎదిరించుటనుండి మళ్లించి, వారు తమలో తాము పోరాడునట్లు చేయుట మరియొక సంగతి.

మరియు దుష్టుల స్వభావమును మనము చూచుచున్నాము; వారు శత్రువులవలె తమలో తాము విభేదించినను, సువార్తకు విరోధముగా యుద్ధము చేయవలసి వచ్చినప్పుడు తమ కలహములను [పోరాటములను] మరచిపోవుదురు. ఏలయనగా విభేదమునకు తండ్రియైన సాతాను, భక్తిని ఆర్పివేయుటకై తనవారు ఏకమనస్సును ఏకభావమును గలవారై యుండునట్లు, ఈ ఒక్క ఏకాభిప్రాయమును మాత్రమే వారిలో కలుగజేయుచున్నాడు. ఆలాగే పోపు మతములో ప్రబలముగా ఉన్న వర్గములు సువార్తను అణచివేయుటకై చేతులు కలుపునంతకాలము మాత్రమే నెమ్మదిగా ఉన్నవని మనము చూచుచున్నాము. ఈ హేతువుచేత క్రీస్తు శిష్యులు ఐక్యమై మరి బాగుగా ఎదిరింపగలుగునట్లు, సత్యమును పోషించి పెంచుటకు మరి ధైర్యముగా ఉండవలెను. మరియు లేఖనము మనకు ఎట్టి సమాధానమును సిఫారసు చేయుచున్నదో కూడ దీనినిబట్టి మనము గ్రహించుచున్నాము. సమాధానపరచువారు దేవుని కుమారులని క్రీస్తు చెప్పుచున్నాడు (మత్తయి 5:9); మరియు మనుష్యులందరు ప్రభువు క్రింద కలిసి ఎదుగునట్లు వారిని తెచ్చుటకు తాము చేయగలిగినదంతయు వారు చేయవలెను అనునది సత్యమే. అయినను (అదే ప్రభువు ధ్వజము క్రింద పోరాడుచు) బూరధ్వనితోవలె దుష్టులను రేపి, వారు మిద్యానీయులవలె ఒకరినొకరు చంపుకొనునట్లు చేయుటకు ఇది ఆటంకము కాదు (న్యాయాధిపతులు 7:22); ఆసక్తి యొక్క నిష్కపటత్వమును ఆత్మ యొక్క జ్ఞానమును మనలను ఈ దిశగా నడిపించునంతవరకే అట్లు చేయవలెను.

ఒక భాగము సద్దూకయ్యులు. ఆ దినమున సంఘము యొక్క పతనము ఎంత వికారమైనదియు గందరగోళమైనదియునై యుండెనో ఇక్కడ మరల ఒక అద్దములోవలె మనము చూచుచున్నాము. విశ్వాసము సంఘము యొక్క ప్రాణము; ఏకీభావముకంటె విశ్వాసమునకు సొంతమైనదేదియు లేదు, వర్గములకంటె దానికి విరుద్ధమైనదేదియు లేదు. మరియు ప్రతి మనుష్యుడు (దేవుని వాక్యమును ప్రక్కనపెట్టి) తన శిష్యులను తన సొంత కల్పనలవైపు ఈడ్చుకొనిపోయినప్పుడు ఇది తప్పక సంభవించును. ఏలయనగా దేవుని సహజమైనదియు సరళమైనదియునైన సత్యము తప్ప ఐక్యతకు మరి ఏ పరిశుద్ధ బంధమును లేదు. మనుష్యులు దానినుండి తొలగిపోయిన వెంటనే, వేరుగా లాగబడిన అవయవములవలె వారు చెదరిపోయి అటు ఇటు ఈడ్వబడుట ఆశ్చర్యము కాదు.

కాబట్టి యూదులలో వర్గముల ఆరంభము ధర్మశాస్త్రము యొక్క చెరుపే; అదే విధముగా మనుష్యుల నానా కల్పనలచేత చెరుపబడిన తన వాక్యము యొక్క అపవిత్రతకు ప్రభువు పోపు మతములో అట్టి శిక్షచేతనే ప్రతీకారము చేసెను. కాబట్టి పోపు మతకాలములో ఉండిన చెదరుటకంటె భయంకరమైనవియు మరి దుఃఖకరమైనవియునైన చెదరుటలు మన తలలమీద వ్రేలాడుచున్నవేమో అని మనము మరి ఎక్కువగా భయపడవలెను; వాటికి కొన్ని సూచనలు కనబడుచున్నవి. మనము మన కృతఘ్నతచేత అనేక విధములుగా ప్రభువునకు కోపము పుట్టించుచున్నాము గనుక ఇది ఆశ్చర్యము కాదు. అయితే సంఘము యొక్క ముఖము అనేక మచ్చలచేతను కళంకములచేతను మలినపరచబడి మసకబారినను, ఇకమీదట ఎట్టి వికారము సంభవించినను, దేవుడు అప్పుడు సంఘమును నాశనమునుండి ఆశ్చర్యకరముగా విడిపించుటకు శ్రద్ధ వహించినట్లే, ఆయన కృపవలన కొంత విత్తనము ఎల్లప్పుడు నిలిచియుండునని దీనిచేత మనలను మనము ఆదరించుకొందము. సంగతులు అంతగా క్రమము తప్పియుండుట చూచినప్పుడు భక్తిగల మనస్సులు కొంతవరకు నిరాశపడకుండుట అసాధ్యమే; అయితే అంతటి దట్టమైన దోషముల పొగమంచులోను, అంతటి మూఢాచారముల రాశిలోను, వర్గముల కళ్లెములేని విచ్చలవిడితనములోను యూదుల మధ్య తన సంఘమును కాపాడిన ప్రభువు, లోకములో దానిని పూర్తిగా ఆరిపోనియ్యడు అను ఆ డాలును వెంటనే పట్టుకొనుటకు మనము నేర్చుకొందము.

1379 "Fervent," ప్రబలముగా ఉన్న. 1380 "Fraterne," సహోదరులవలె, (అనువాదములో) విడువబడినది. 1381 "Simplex et genuina," సరళమైనదియు యథార్థమైనదియు.

అదే సంగతి పోపు మతములో కూడ సంభవించెను. ఏలయనగా అక్కడ దేవుని ఆరాధన కూలద్రోయబడి, రక్షణ సిద్ధాంతము అణచివేయబడి, క్రీస్తు రాజ్యము పడద్రోయబడి, భక్తిహీనత బహిరంగముగా ఏలుచుండినను, దేవుడు మరుగైయున్న కొందరు శేషమును కాపాడెను; పొట్టులో ఎల్లప్పుడు కొంత గోధుమ యుండెను. ఈ మాదిరులను ఒకదానితో ఒకటి పోల్చిచూచుట మిక్కిలి ప్రయోజనకరము. నేడు మనము పోపు మతమునకు విరోధముగా మాటలాడునప్పుడు, దాని జీతగాండ్రైన సమర్థకులు అవతలి పక్షమున–దేవుని సంఘము అనేక యుగములపాటు ఆరిపోయెనని మనము ఊహించుటకంటె అసంబద్ధమైనదేదియు లేదని కేకలు వేయుదురు; ఆయన నిర్మలమైన ఆరాధనను కాపాడవలసినవారు ఆయనను విడిచిపెట్టినప్పుడు దేవునికి ఏ ప్రజలును మిగిలియుండలేదని మనము ఊహించుచున్నట్టు! అంతేకాదు, ఆ నిరంకుశులు సంఘమును చెరిపిరనియు, ఆలయము వారిచేత అపవిత్రపరచబడి పందుల దొడ్డికి పెద్దగా భిన్నము కాకుండెననియు, క్రీస్తు మంద చెదరగొట్టబడి ఆయన దొడ్డి పడగొట్టబడెననియు మనము ఫిర్యాదు చేయుచున్నాము. తుదకు, సంఘము మనుష్యుల కన్నులకు మరుగైయుండెను; అయినను ప్రభువు చెదరియున్న తాను ఏర్పరచుకొనినవారిని ఎరిగి, తన రెక్కల క్రింద వారిని పొదిగెను. మరియు సామాన్యజనులు గాని ఏ సాధారణ వ్యక్తులు గాని కాక, యాజకులే పూర్వకాలమందు ప్రాణాంతకమైన విభేదముచేత యూదుల సంఘమును విభజించిరి గనుక, పోపు మతస్థులు గౌరవబిరుదులను గూర్చి ఎంత మూర్ఖముగా అతిశయించి గొప్పలు చెప్పుకొనుచున్నారో దీనినిబట్టి స్పష్టమగుచున్నది.

కాబట్టి ప్రవక్తలును అపొస్తలులును తమ కాలపు యాజకులతో చేసిన అదే పోరాటమును మనము ఎవరితో చేయుచున్నామో ఆ పోపు యొక్కయు అతని అనుచరులందరి యొక్కయు గర్వమును ధైర్యముగా ఎదిరించుటకు మనము భయపడవలసిన కారణమేదియు లేదు. మరియు సంఘమును గూర్చిన భక్తిభావము దుష్ట యాజకుల నిరంకుశత్వమును ఎదిరించకుండ పరిశుద్ధులైన మనుష్యులను అడ్డగింపనట్లే, పోపు మతస్థులు వ్యర్థముగా అతిశయించుచున్న వ్యర్థమైన ముసుగులను చూచి మనము భయపడకూడదు, ఏలయనగా వారు భక్తి సిద్ధాంతమును తమయొద్దనుండి త్రోసివేసియున్నారు. ఆ కాలమందు ప్రజలు మూడు వర్గములుగా విభజింపబడియుండిరనుట నిశ్చయము; అయితే లూకా ఎస్సీనులను విడిచిపెట్టి, పరిసయ్యులను సద్దూకయ్యులను మాత్రమే ప్రస్తావించుచున్నాడు, ఏలయనగా అట్లు చేయుట అతని ఉద్దేశమునకు మిక్కిలి తగినదైయుండెను. మరియు వారి పేర్లను గూర్చిన సాధారణ అభిప్రాయమేమనగా, మొదటివారు తమ కల్పిత పరిశుద్ధతనుబట్టి ఇతర మనుష్యుల సహవాసమునుండి తమ్మును తాము వేరుపరచుకొనిరి గనుక వేరుపరచుటనుండి తమ పేరును పొందిరనియు, రెండవ తెగవారు జెదూకీము (zeduchim) అని పిలువబడినట్టు నీతినుండి తమ పేరును పొందిరనియు; అయినను నా మట్టుకు నేను, మరియొకచోట చెప్పినట్లు, పరిసయ్యులు అర్థము వివరించుటనుండి తమ పేరును పొందిరని చెప్పువారి అభిప్రాయముతోనే ఎక్కువగా ఏకీభవించుచున్నాను. ఏలయనగా ఫెరూష్ (phrus) అనగా వివరణ, దీనినుండి వ్యాఖ్యాతలు కూడ ఫెరూషీము (phruschim) అని పిలువబడుదురు; మరియు పరిసయ్యులు ధర్మశాస్త్రము మరియు ప్రవక్తల సహజ సిద్ధాంతముతో తృప్తిపడక, పితరులనుండి తాము పొందితిమని చెప్పుకొనిన అనేక కల్పనలను చేర్చిరని మనకు తెలియును.

1382 "Per marius tradita jactabant," (పితరులచేత) అందింపబడినవని వారు గొప్పలు చెప్పుకొనిరి.

8. సద్దూకయ్యులు చెప్పుదురు. ఈ వర్గములు భేదించిన మూడు అంశములను లూకా ప్రస్తావించినను, ఆత్మలను దేవదూతలను గూర్చి ఒకే విధమైన పరిగణన ఉండవలెను గనుక, కొంచెము తరువాత అతడు వాటిని రెండింటికి కుదించుచున్నాడు. కాబట్టి పరిసయ్యులు ఈ రెండిటిని ఒప్పుకొనిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా మృతులు మరల లేచుదురనియు, మానవ ఆత్మలును దేవదూతల ఆత్మలును అమర్త్యములనియు. మరియు అపొస్తలుడు ఏ భావములో తాను పరిసయ్యుడనని ఒప్పుకొనెనో లూకా ఇక్కడ తెలియజేయుచున్నాడు; వారి కల్పనలన్నిటికి అతడు సమ్మతించెనని కాదు, గాని మృతుల పునరుత్థానము విషయములో మాత్రమే. క్రీస్తు వారి దోషములను ఎంత కఠినముగా గద్దించుచున్నాడో మనకు తెలియును (మత్తయి 22:29); కాబట్టి పౌలు అన్ని విషయములలో వారితో ఏకమైయుండెనని ఎవడును తలంచకుండునట్లు ఏదైన మినహాయింపు చేర్చబడుట మంచిదైయుండెను. ఇప్పుడు, సద్దూకయ్యులు పునరుత్థానమును నిరాకరించినను, వారు పూర్తిగా ఎపికూరీయుల వంటివారని మనము తలంచకూడదు. ఏలయనగా లోకము దేవుని సంరక్షణచేత పరిపాలింపబడుచున్నదనియు, ప్రతి మనుష్యునికి వాని క్రియల చొప్పున ప్రతిఫలము ఇయ్యబడుననియు వారు ఒప్పుకొనిరి. ఈ అంశములో వారు ఎపికూరీయులకంటె మరి సరియైనవారు. అయితే నీతికి కలుగు ప్రతిఫలములను దుష్టత్వమునకు కలుగు శిక్షలను ఈ జీవితములోనే పరిమితము చేసినప్పుడు వారు మిక్కిలి స్థూలముగా పిచ్చిగా ఆలోచించిరి. ఏలయనగా లేఖనమును విడిచిపెట్టినను, భక్తులును భక్తిహీనులును అనేక దుఃఖములచేత శిక్షింపబడుదురు గాని, లేక మృదువుగా వ్యవహరింపబడుదురు గాని అనియు, దేవుని ఆరాధించువారు తరచుగా ఘోరముగా బాధింపబడుచుండగా దుష్టులు తరచుగా ఐశ్వర్యములోను సుఖభోగములలోను జీవించుదురనియు అనుభవమే బోధించుచున్నది; కీర్తన 73:4లో ఉన్నట్లు. కాబట్టి మనుష్యుల ప్రస్తుత స్థితినిబట్టి, అది మంచిదైనను చెడ్డదైనను, దేవుని తీర్పును అంచనావేయువాడెవడైనను, తుదకు విశ్వాసమునుండి తొలగి దేవుని గూర్చిన ఎపికూరీయుల తృణీకారములోనికి పడిపోవుట తప్పదు.

ఇప్పుడు, అనిశ్చితమైనదియు క్షణికమైనదియునైన జీవితమునందు నిలిచిపోయి, భూమికి పైగా జ్ఞానము కలిగియుండకపోవుట పశుప్రాయమైన మందబుద్ధి. ఈ హేతువుచేత మనము ఆ దోషమునుండి ఒక అసహ్యమైన రాక్షసమునుండివలె పారిపోవలెను. ఏలయనగా భక్తికి ఇహలోక జీవితమును గూర్చిన వాగ్దానములు కూడ ఉన్నను, మన నిరీక్షణ ఈ లోకములోనే నిలిచియుండినయెడల మనము మిక్కిలి దౌర్భాగ్యులమై యుందుము గనుక, దేవుని పిల్లలు తమ కన్నులను పరలోకమువైపు ఎత్తి, చివరి పునరుత్థానపు మహిమను గూర్చి నిరంతరము తలంచుటతోనే ఆరంభింపవలెను.

దూతయైనను ఆత్మయైనను లేదు. ఈ స్థలము రెండు విధములుగా వ్యాఖ్యానింపబడుచున్నది. అనేకులు దీనిని పరిశుద్ధాత్మకు అన్వయించుచున్నారు; అది సంభవనీయము కానట్టు కనబడుచున్నది. ఏలయనగా సద్దూకయ్యులు ఇతర దోషములలో ఎంత క్షమింపదగినవారుగా ఎంచబడినను, లేఖనము ఆత్మ యొక్క నామమును అంత తరచుగా మరల మరల చెప్పుచున్నది గనుక, పరిసయ్యులు కేవలము స్వల్పముగాను అస్పష్టముగాను నమ్మినదానిని వారు నిరాకరించిరని నేను నమ్మజాలను. ఏలయనగా దేవుని సారమునందు ఆత్మ యొక్క ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వమును ఒప్పుకొనునంతటి స్పష్టమైన విశ్వాసము పరిశుద్ధాత్మను గూర్చి వీరికి సహితము లేకుండెను. మరికొందరు దూత, ఆత్మ అను రెండును ఒకే సంగతిని సూచించుచున్నవనియు, ఒకే సంగతి రెండుసార్లు చెప్పబడినట్టున్నదనియు అభిప్రాయపడుచున్నారు. అయితే చాలినంత స్పష్టముగా ఉన్న సంగతిని మరల చెప్పుట ఏ ప్రయోజనము నిమిత్తము? తరువాత వచ్చు భాగము వారిని మోసపుచ్చెనని నేను నిశ్చయముగా చెప్పుదును; అక్కడ లూకా ఏ భేదమును చూపనట్టు కనబడుచున్నాడు. అయితే దాని కారణమును మేము ఇంతకుముందే చూపితిమి; ఏలయనగా మనుష్యుల ఆత్మలును దూతలును ఒకే స్వభావమును ఒకే సారమును గలవై యున్నవి గనుక, రెండును ఒకే వరుసలో ఉంచబడియున్నవి. కాబట్టి సద్దూకయ్యులు దూతలను, మరియు అన్నివిధముల ఆత్మలను కూడ నిరాకరించిరనుటయే లూకా యొక్క నిజమైన భావమని నేను సందేహింపను.

1383 "Restringit, it," పరిమితము చేయుచున్నాడు. 1384 "Itaque addenda fuit exceptio," కాబట్టి మినహాయింపును చేర్చుట అవసరమైయుండెను. 1385 "Benigne et indulgenter," దయతోను మృదువుగాను. 1386 "Nec sapere," మరియు దాని రుచిని ఎరుగకుండుట. 1387 "Tribus modis," మూడు విధములుగా.

ఇప్పుడు, సిద్ధాంతము యొక్క ఈ అంశమునందు తాను పరిసయ్యుడనని పౌలు బిగ్గరగా చెప్పుచున్నాడు గనుక, నేటి దినమున అదే దోషములో ఉన్న మతిభ్రమించినవారినందరిని అతడు స్పష్టముగా ఖండించుచున్నాడు. ఏలయనగా దూతలును దయ్యములును మంచి చెడ్డ ప్రేరణలే గాని మరేమియు కావని కలలుకనుచున్న కొందరు అపవిత్రులును అవిద్యావంతులును ఉన్నారు; మరియు తమకు ఏదో ఒక సాకు లేకుండ పోకుండునట్లు, మంచి చెడ్డ దూతలను గూర్చి లేఖనములో ఉన్నదంతయు అన్యజనులనుండి వచ్చినదని వారు చెప్పుచున్నారు; వాస్తవముగా లోకములో సామాన్యముగా ఉండిన ఆ అభిప్రాయము పరలోక సంబంధమైన బోధనుండియే తన ఆరంభమును పొందెను. అయితే అన్యజనులు పితరులనుండి తాము పొందిన ఆ బోధను తమ అబద్ధములచేత అపవిత్రపరచిరి. మనుష్యుల ఆత్మలను గూర్చి చెప్పవలెనంటే, నేటి దినమున సహితము కొందరు దుష్టులు పునరుత్థాన దినము వరకు ఆత్మలు మరణమందు అదృశ్యమైపోవునని కల్పించుచున్నారు గనుక, వారి వెఱ్ఱితనము కూడ లూకా సాక్ష్యముచేత ఖండింపబడుచున్నది.

9. గొప్ప కేకలు పుట్టెను. లూకా కొంచెము ముందు చెప్పిన ఆ కలహము ఈ స్థలములో మరి స్పష్టముగా వ్యక్తపరచబడుచున్నది; అనగా వారు భిన్నాభిప్రాయములు గలవారై యుండుట మాత్రమే గాక, కేకలతో గొల్లుమని వాదించుకొనిరి. కాబట్టి {ςασις} అనునది విభేదముకంటె మరి కొంత ఎక్కువను సూచించుచున్నది. మరియు భేదాభిప్రాయములు తమతోకూడ ఎట్టి కీడును తెచ్చునో ఈ స్థలము బోధించుచున్నది. ఏలయనగా అవి అధిక భాగము ఆశాపరత్వమునుండి ఆరంభమగును గనుక, మనుష్యులు అక్కడనుండి వివాదమునకు సాగుదురు, వెంటనే మొండితనము బయలుపడును. వారు అంతవరకు వచ్చినప్పుడు, వివేచనకైనను మితమునకైనను స్థలము మిగులదు గనుక, వారు ఇక ఆ వ్యాజ్యమును గూర్చి తీర్పు తీర్చలేరు. పౌలును అసహ్యించుకొనినవారు అకస్మాత్తుగా అతనిని సమర్థింప మొదలుపెట్టుచున్నారు. వారు దానిని వివేచనతో చేసియుండినయెడల అది మంచి పనియే. అయితే వారు సద్దూకయ్యులమీద విరుచుకుపడుచున్నారు గనుక, వారిమీది ద్వేషముచేత ఎంతగా మండిపోవుచున్నారనగా, పౌలు విషయములో వారు గ్రుడ్డివారైయున్నారు. ఈ హేతువుచేత సమస్తమును కలవరపరచు వివాదపు వేడిని గూర్చి మనము జాగ్రత్తగా ఉండవలెను.

ఆత్మయైనను. ఇది నిస్సందేహముగా పరిశుద్ధాత్మను గూర్చినదిగా వ్యాఖ్యానింపబడవలెను. మరియు ఇంతకంటె భక్తిగాను వినయముగాను మరేదియు చెప్పబడజాలదు. ఏలయనగా ఏ బోధయైనను పరలోకమునుండి బయలుపరచబడినదని స్పష్టమైన వెంటనే, దానిని అంగీకరింపనివారు దుష్టత్వముతో దేవుని ఎదిరించుచున్నారు. అయితే ఒకప్పుడు తాము హత్య చేయుటకు సిద్ధముగా ఉండిన పౌలును, వివాదము పుట్టువరకు తమ పూర్వనిర్ణయముచేత తాము ఖండించిన పౌలును, శాస్త్రులు ఇంత అకస్మాత్తుగా దేవుని ప్రవక్తగా ఎంచుట ఎట్లు? మరియు వారు ఈ మాటలచేత ఖడ్గముతోవలె తమ సొంత గొంతుకలను కోసికొనినట్లు, పరలోకమునుండి వచ్చు దైవవాక్కులను మనము తృణీకరింపకుండునట్లు మనకు ఉపదేశించుటకు వారు మనకు బోధకులుగా ఉండవలెనని దేవుడు కోరెను. అయినను బాగుగా జాగ్రత్తపడక, దేవుని వాక్యమును శ్రద్ధగా గమనింపనివారు సందేహములో నిలిచియుందురనియు, వారు నిశ్చయమైన సత్యమును గ్రహించుటకు అయోగ్యులు గనుక ఏదైనను వెలుగులోనికి తేబడిన ప్రతిసారియు తడబడుదురనియు మనము మరల చూచుచున్నాము. కాబట్టి మన అభ్యాసములు వివేచనాత్మచేత నడిపింపబడవలెనని మనము కోరినయెడల, నేర్చుకొనుటకు మనలను మనము అప్పగించుకొందము.

1388 "Propriam Spiritus hypostasin… in Dei essentia," దైవసారమునందు ఆత్మ యొక్క ప్రత్యేక వ్యక్తిత్వము.

1389 "Synonnyma esse," పర్యాయపదములై యుండుట. 1390 "Cum Pharisaeis," పరిసయ్యులతో.

అపొస్తలుల కార్యములు 23:10-16

10. వారిలో గొప్ప కలహము పుట్టినప్పుడు, వారు పౌలును ముక్కలుగా చీల్చివేతురేమో అని సహస్రాధిపతి భయపడి, సైనికులు దిగిపోయి వారి మధ్యనుండి అతనిని పట్టుకొని కోటలోనికి తీసికొని రావలెనని ఆజ్ఞాపించెను. 11. ఆ రాత్రి ప్రభువు అతని యొద్ద నిలుచుండి–పౌలూ, ధైర్యముగా ఉండుము; నీవు యెరూషలేములో నన్నుగూర్చి ఏలాగు సాక్ష్యమిచ్చితివో ఆలాగే రోమాలో కూడ నన్నుగూర్చి సాక్ష్యమియ్యవలసియున్నదని చెప్పెను. 12. ఉదయమైనప్పుడు యూదులలో కొందరు గుంపుగా కూడి, తాము పౌలును చంపువరకు ఏమియు తినమనియు త్రాగమనియు శపథము చేసికొనిరి. 13. ఈ కుట్ర చేసినవారు నలుబదిమంది కంటె ఎక్కువ. 14. వారు ప్రధానయాజకుల యొద్దకును పెద్దల యొద్దకును వచ్చి–మేము పౌలును చంపువరకు ఏమియు తినమని శపథము చేసికొనియున్నాము. 15. కాబట్టి మీరు అతనిని గూర్చి మరి నిశ్చయముగా తెలిసికొనగోరినట్టు, రేపు అతనిని మీ యొద్దకు తీసికొని రావలెనని మహాసభతో కలిసి సహస్రాధిపతికి తెలియజేయుడి; అతడు దగ్గరకు రాకమునుపే మేము అతనిని చంపుటకు సిద్ధముగా ఉన్నామని చెప్పిరి. 16. అయితే పౌలు మేనల్లుడు వారు పొంచియున్న సంగతి విని, వచ్చి కోటలో ప్రవేశించి పౌలునకు తెలిపెను.

10. వివాదము ఎంత క్రూరమైన కీడో మనము మరల చూచుచున్నాము; అది ఒక్కసారి వేడెక్కిన వెంటనే, మిక్కిలి జ్ఞానులైన మనుష్యులు సహితము స్థిమితము తప్పునంతటి తీవ్రమైన ఆవేశములను కలిగియుండును. కాబట్టి దాని ఆరంభము ఏదైనను కనబడిన వెంటనే, దానిని సకాలములో అరికట్టుటకు ప్రయత్నింతము; లేనియెడల అది మధ్యకు వచ్చినప్పుడు దానిని అణచుటకు ఔషధము ఆలస్యమగును; ఏలయనగా దానంత వేగముగా వ్యాపించు అగ్ని మరి ఏదియు లేదు. సహస్రాధిపతిని గూర్చి చెప్పవలెనంటే, పౌలు ప్రాణమును కాపాడుటకు అతడు దైవసంరక్షణకు పరిచారకుడుగా నియమింపబడినట్లే, ఇప్పుడు రెండవసారి తన సైనికులద్వారా అతనిని మరణమునుండి విడిపించుచున్నాడు. ఏలయనగా సహస్రాధిపతి అల్లరులను హత్యను నివారింపవలెనను ఉద్దేశముతో మాత్రమే గాని మరి ఏ ఉద్దేశముతోను అతనిని ఇంత శ్రద్ధగా కాపాడకపోయినను, పరలోకమునుండి తన సేవకునికి సహాయమును సిద్ధపరచి నియమించిన ప్రభువు అతని గ్రుడ్డి చేతులను ఆ వైపునకు నడిపించుచున్నాడు.

11. ఆ రాత్రి. విషయములు అంతగా అస్తవ్యస్తమైయుండినప్పుడు భయంకరమైన దాడులకు ఎదురుగా అతడు ధైర్యముగా నిలువగలుగునట్లు పౌలు ఒక దైవవాక్కుచేత బలపరచబడెనని లూకా తెలియజేయుచున్నాడు. అతడు మిక్కిలి భయపడియుండుటయు, రాబోవు సంగతుల తలంపుచేత మిక్కిలి కలవరపడియుండుటయు నిశ్చయముగా తప్పదు. కాబట్టి ఆ దైవవాక్కు అనవసరమైనది కాదు. దేవుడు తన్నుగూర్చి శ్రద్ధ వహించుచున్నాడని అతనికి బోధించిన పూర్వపు సంగతులు అతని నిరీక్షణను పోషించుటకును, అతడు సొమ్మసిల్లకుండ కాపాడుటకును చాలియుండవలసినది; అయితే గొప్ప అపాయములలో సాతాను తరచుగా క్రొత్త భయములను పుట్టించును; దానిద్వారా (భక్తుల హృదయములలో దేవుని వాగ్దానములను పూర్తిగా ముంచివేయలేకపోయినను) కనీసము వాటిని మేఘములచేత మసకబారజేయవలెనని వాడు చూచును గనుక, విశ్వాసము క్రొత్త ఆధారములచేతను ఊతలచేతను సహాయము పొంది మరి స్థిరముగా నిలుచునట్లు, వాటి జ్ఞాపకము నూతనపరచబడుట అవసరము. అయితే సారాంశమేమనగా, పౌలు రోమాలో కూడ క్రీస్తుకు సాక్షిగా ఉండవలసియున్నది గనుక అతడు ధైర్యముగా ప్రవర్తింపవలెను. అయితే ఇది చల్లనిదియు వ్యర్థమైనదియునైన ఆదరణగా కనబడుచున్నది; "నీవు మరి కఠినమైన దెబ్బను భరింపవలసియున్నది గనుక భయపడకుము" అని ఆయన చెప్పినట్టున్నది; ఏలయనగా శరీరానుసారముగా, బంధకములలో కృశించిపోవుటకంటెను, దీర్ఘకాలము చెరసాలలో పడియుండుటకంటెను, ఒక్కసారి చనిపోయి త్వరగా తన దినములను ముగించుట మేలైయుండును. ప్రభువు అతనిని విడిపించెదనని వాగ్దానము చేయుటలేదు; అంతేకాదు, అతనికి సంతోషకరమైన అంతము కలుగునని సహితము ఆయన చెప్పుటలేదు; అతడు ఇదివరకే మిక్కిలి బాధింపబడుచుండిన ఆ శ్రమలును బాధలును దీర్ఘకాలము కొనసాగునని మాత్రమే ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అయితే ప్రభువు తన చేతిని వెంటనే చాపి మనకు సహాయము చేయకపోయినను, మన దుర్దశలలో ఆయన మనయెడల లక్ష్యముంచుచున్నాడను ఈ నమ్మకము ఎంత గొప్ప ప్రాముఖ్యము గలదో దీనివలన మనము మరి బాగుగా గ్రహించుచున్నాము.

1391 "Succurrit," సహాయము చేయుచున్నాడు.

కాబట్టి మిక్కిలి తీవ్రమైన శ్రమలలో సహితము దేవుని వాక్యముమీద మాత్రమే ఆనుకొనుటకు నేర్చుకొందము; మరియు ఆయన తన పితృ ప్రేమ యొక్క సాక్ష్యముచేత మనలను బ్రదికించుచున్నంతకాలము మనము ఎన్నడును సొమ్మసిల్లకుందము. మరియు ఇప్పుడు దైవవాక్కులు పరలోకమునుండి పంపబడుటలేదు, ప్రభువు తానే దర్శనములద్వారా ప్రత్యక్షమగుటయు లేదు గనుక, తాను ఎల్లప్పుడును మనకు సమీపముగా ఉందునని ఆయన సాక్ష్యమిచ్చుచున్న ఆయన అసంఖ్యాకమైన వాగ్దానములను మనము ధ్యానింపవలెను. ఒక దూత మనయొద్దకు దిగివచ్చుట ప్రయోజనకరమైనయెడల, ప్రభువు ఈ విధమైన దృఢపరచుటను సహితము నిరాకరింపడు. అయినను మనము వాక్యమునకు ఈ ఘనతను ఇయ్యవలెను, అనగా దానితో మాత్రమే తృప్తిపొంది, అది మనకు వాగ్దానము చేయు సహాయముకొరకు ఓపికతో కనిపెట్టవలెను.

మరియు పరలోకమునుండి పంపబడిన దూతల మాటలు వినుట కొందరికి ఏమియు ప్రయోజనకరము కాలేదు; అయితే ప్రభువు తాను చేసిన వాగ్దానములను తన ఆత్మచేత విశ్వాసుల హృదయములలో వ్యర్థముగా ముద్రించుటలేదు. మరియు ఆయన వాటిని వ్యర్థముగా నాటుకొనజేయుటలేదు, తరచుగా మరల చెప్పుటలేదు గనుక, మన విశ్వాసము వాటిని నిరంతరము జ్ఞాపకము చేసికొనుటలో శ్రద్ధగా అభ్యాసము చేయవలెను. ఏలయనగా పౌలు విశ్వాసము తరచుగా క్రొత్త సహాయముచేత స్థిరపరచబడవలసినదియు నింపబడవలసినదియునై యుండినయెడల, మనలో ఇంకను అనేక సహాయములు అవసరము లేనివాడు ఒక్కడును లేడు. మరియు శ్రమల యొక్కయు బాధల యొక్కయు దీర్ఘమైనవియు కష్టమైనవియునైన మలుపులగుండా మన మనస్సులు దాటిపోవునట్లు అవి ఓర్పుతో ఆయుధములు ధరించవలెను.

12. ఉదయమైనప్పుడు. అతి గొప్పదియు ఆకస్మికమైనదియునైన అపాయములో వణకకుండునట్లు పౌలు విశ్వాసము యొక్క క్రొత్తదియు తాజాదియునైన బలమును కూడగట్టుకొనుట ఎంత అవసరమైయుండెనో ఈ సందర్భముచేత లూకా చూపుచున్నాడు. ఏలయనగా తన శత్రువుల ఈ తెగించిన వెఱ్ఱితనమును గూర్చి వినినప్పుడు, తాను ప్రాణము పోగొట్టుకొందునని తప్ప మరొకవిధముగా అతడు తలంచలేకపోయెను. లూకా చెప్పుచున్న ఈ మ్రొక్కుబడి ఒక విధమైన శాపము. తమ ఉద్దేశమును మార్చుకొనుటకైనను, తాము వాగ్దానము చేసినదానిని వెనుకకు తీసికొనుటకైనను తమకు న్యాయము కాకుండుటయే ఆ మ్రొక్కుబడికి కారణము. ఎవడైనను మోసము చేసినను అబద్ధప్రమాణము చేసినను, ప్రమాణములో ఎల్లప్పుడును ఒక మరుగైన శాపము నిజముగా ఇమిడియున్నది; అయితే కొన్నిసార్లు మనుష్యులు తమ్మును తాము మరి గట్టిగా బంధించుకొనుటకై కొన్ని శాపరూపములను వాడుదురు; మరియు తాము మరి ఎక్కువగా భయపడునట్లు తమ్మును తాము క్రూరమైన యాతనలకు లోపరచుకొందురు. వేషధారులలో ఆసక్తి ఎంత రక్తపిపాసగలదై యుండునో, అనగా తమకు ఏది న్యాయమో వారు ఆలోచింపక, తమ కోరిక తమ్మును ఎక్కడికి కొనిపోవునో అక్కడికి నిర్లక్ష్యముగా పరుగెత్తుదురని ఈ చరిత్ర బోధించుచున్నది. పౌలు దుష్టుడును మరణమునకు పాత్రుడునై యుండెనని మనము ఒప్పుకొన్నను, అతనిని చంపుటకు సామాన్య వ్యక్తులకు అనుమతి ఎవడిచ్చెను? ఇప్పుడు, వారు పౌలును ఎందుకు అంతగా ద్వేషించిరని ఎవడైనను అడిగియుండినయెడల, అతడు మతభ్రష్టుడును భేదము పుట్టించువాడును గనుక అని వారు త్వరగా జవాబిచ్చియుందురు; అయితే అది మూఢమైన అభిప్రాయము మాత్రమే, ఈ విషయమును గూర్చిన అనిశ్చితమైన వదంతినుండి పుట్టి వారి మనస్సులను దుడుకుగా ఆక్రమించిన అభిప్రాయమే.

1392 "Inculcat," నాటుకొనజేయుచున్నాడు. 1393 "Tacita execratio," మౌనమైన శాపము.

అదే గ్రుడ్డితనమును మందబుద్ధియు నేటి దినమున పోపు మతస్థులను పురికొల్పుచున్నవి; కాబట్టి మమ్మును నాశనము చేయుటలో తమకు ఏదియు అన్యాయము కాదని వారు తలంచుచున్నారు. వేషధారణ వారి చెవులను ఎంతగా గ్రుడ్డివిగా చేయుచున్నదనగా, దేవుని ధర్మములనుండియు యోగ్యతనుండియు విడుదల పొందిన మనుష్యులవలె వారు తమ ఆసక్తిచేత కొన్నిసార్లు ద్రోహమునకును, కొన్నిసార్లు కపటమునకును, కొన్నిసార్లు సహింపరాని క్రూరత్వమునకును, చివరకు తాము కోరినదేదైనను ప్రయత్నించుటకును కొనిపోబడుచున్నారు. మరియు దుష్టుల దుడుకుతనము ఎంత గొప్పదో ఈ చరిత్రలో మనము చూచుచున్నాము. పౌలు ప్రాణము తమ చేతిలో ఉన్నట్టు, అతనిని చంపువరకు తాము ఏ ఆహారమును తిననని వారు శపథము చేసికొనుచున్నారు. కాబట్టి ఈ మతిభ్రమించినవారు, ప్రభువు లేఖనములో తనదని అంత తరచుగా చెప్పుకొనుదానిని తమకు ఆపాదించుకొనుచున్నారు, అది ఏదనగా,

"తాను సృజించిన మనుష్యుల జీవమరణములు తన చేతిలో ఉండుట," (ద్వితీయోపదేశకాండము 32:39).

మరియు ఈ వెఱ్ఱితనములో పాలివారు ఇద్దరు ముగ్గురు మాత్రమే కాదు, నలుబదిమంది కంటె ఎక్కువమంది. ఈలాగు వారు గుంపులుగుంపులుగా కలిసి పరుగెత్తుచున్నారు గనుక, మనుష్యులు కీడు చేయుటకు ఎంత ఇష్టపడుదురో ఎంత మొగ్గుచూపుదురో దీనివలన కూడ మనము గ్రహించుచున్నాము.

మరియు సాతాను వారిని తమ సొంత నాశనములోనికి తలక్రిందులుగా తోలుచుండగా, దేవుని మహిమను కాపాడుటలో మనము ఒక్క వ్రేలినైనను కదలించనప్పుడు మన సోమరితనము ఎంత సిగ్గుకరమైనది? దేవుని ఆజ్ఞ లేకుండ ఏదియు ప్రయత్నింపకుండునట్లు మనము మితమును పాటింపవలెను; అయితే దేవుడు మనలను స్పష్టముగా పిలుచునప్పుడు మన ఆలస్యమునకు సాకు ఏదియు లేదు.

14. వారు ప్రధానయాజకుల యొద్దకు వచ్చిరి. యాజకులు అంత దుష్టమైనదియు భక్తిహీనమైనదియునైన కుట్రకు సమ్మతించుచున్నారు గనుక, తమలో దేవుని భయమైనను మానవత్వమైనను లేదని దీనిచేత వారు రుజువుపరచుచున్నారు. పొంచియుండి ఆ మనుష్యుని హత్యచేయుటను గూర్చి తమయెదుటికి తేబడినదానిని వారు అంగీకరించుట మాత్రమే గాక, ఏదో ఒక విధముగా — ఏ విధముగానో వారు లెక్కచేయరు — తాము తొలగింపగోరిన అతనిని హంతకుల చేతికి అప్పగించుటకై ఆ హత్యలో పాలివారగుటకు సహితము సిద్ధముగా ఉన్నారు. ఏలయనగా ఒక మనుష్యుని న్యాయాధిపతి చేతిలోనుండి తీసికొని చంపుట, హంతకులవలె న్యాయస్థానములోనే రెచ్చిపోవుట గాక మరేమి? తమలో భక్తియుక్తమైనదియు యథార్థమైనదియునైన మనోభావము యొక్క ఒక్క బిందువైనను, మానవ భావమైనను ఉండియుండినయెడల, యాజకులు అంత దుష్టమైన ఉద్దేశమును నిశ్చయముగా ఎన్నడును అంగీకరించియుండరు.

1394 "Anathematis," శాపము యొక్క (అనాథెమా యొక్క). 1395 "Turmatim," గుంపులుగుంపులుగా.

మరియు ప్రజలందరిమీదికిని తమమీదికిని కూడ నాశనమును తెచ్చుటకు వారు తాము చేయగలిగినదంతయు చేసిరి. అయితే ఘనత అను ముసుగు క్రింద మరుగైయుండిన వారి దుష్ట భక్తిహీనతను ప్రభువు ఈ మార్గముద్వారా బయలుపరచెను.

16. పౌలు మేనల్లుడు. భక్తిహీనుల ఆలోచనలను ప్రభువు ఏలాగు భంగపరచునో ఈ స్థలములో మనము చూచుచున్నాము. ఆయన వారిని అనేక సంగతులను ప్రయత్నింపనిచ్చును, వారి దుష్ట ప్రయత్నములను సహించును, అయితే చివరకు భూమిమీద మనుష్యులు ఏమి ప్రయత్నించినను దానిని తాను పరలోకమునుండి అపహసించుచున్నాడని రెప్పపాటులోనే ఆయన చూపును.

"యెహోవాకు విరోధముగా నిలుచు జ్ఞానమైనను వివేచనయైనను ఆలోచనయైనను లేదు" అని సొలొమోను చెప్పుచున్నాడు, (సామెతలు 21:30).

యెషయా చెప్పినది దీనికి సరిపోవుచున్నది: "ఆలోచన చేసికొనుడి, అది వ్యర్థమగును; మాట పలుకుడి, అది నిలువదు," (యెషయా 8:10).

ఇది ఈ ప్రస్తుత చరిత్రలో అద్దములోవలె మన కన్నులయెదుట ధ్యానించుటకై ఉంచబడియున్నది. పౌలు మ్రొక్కుబడిగా అర్పింపబడిన బలివలె చంపబడుటకు మరునాడు బయటికి రావలెనను విషయము దాదాపు ముగిసిపోయెను. అయితే మనుష్యులు ఏమి ప్రయత్నించినను అదంతయు వ్యర్థమగునట్లు అతని ప్రాణము మిక్కిలి భద్రముగా కాపాడబడుచున్నదని ప్రభువు చూపుచున్నాడు. మన విషయమైతే, ఆయన అప్పుడు దేని సూచనను కొంత చూపెనో ఆ ఆయన దైవసంరక్షణ మనలను కాపాడుటవరకు సహితము వ్యాపించునని మనము భయపడకుందము; ఏలయనగా ఈ వాగ్దానము స్థిరముగా నిలిచియున్నది,

"మీ తలవెండ్రుకలలో ఒకటైనను నశింపదు," మొదలైనవి (లూకా 21:18).

మరియు మన విశ్వాసమును మరి బాగుగా అభ్యాసపరచుటకై ఆయన కొన్నిసార్లు తనవారిని రక్షించుటకు ఊహింపని సాధనములద్వారా కార్యము చేయునను సంగతి గమనింపదగినది. కుట్రలో పాలివారైనవారు తమకు తప్ప మరి ఎవరికిని తెలియదని తలంచిన వారి పొంచియుండుటను ఒక బాలుడు బయలుపరచునని ఎవడు తలంచియుండును? కాబట్టి మనలను మనము రక్షించుకొనుటకు సాధారణమైన మార్గమేదియు మనకు కనబడకపోయినను, ఏదియు దాటలేని స్థలములగుండా సహితము మార్గమును కనుగొను ప్రభువుమీద ఆనుకొనుటకును ఆధారపడుటకును నేర్చుకొందము.

అపొస్తలుల కార్యములు 23:17-24

17. అప్పుడు పౌలు శతాధిపతులలో ఒకనిని తనయొద్దకు పిలిచి–ఈ యౌవనుని సహస్రాధిపతి యొద్దకు తీసికొని పొమ్ము, ఇతడు అతనితో ఒక సంగతి చెప్పవలెనని యున్నాడనెను. 18. అతడు ఇతనిని సహస్రాధిపతి యొద్దకు తీసికొనిపోయి–ఖైదీయైన పౌలు నన్ను తనయొద్దకు పిలిచి, నీతో ఏదో చెప్పవలెనని యున్న ఈ యౌవనుని నీయొద్దకు తీసికొని రమ్మని నన్ను వేడుకొనెనని చెప్పెను. 19. సహస్రాధిపతి అతని చెయ్యి పట్టుకొని అతనితో ప్రక్కకు వెళ్లి–నీవు నాతో చెప్పవలసినదేమని అడిగెను. 20. అందుకతడు–యూదులు పౌలును గూర్చి మరి నిశ్చయముగా తెలిసికొనగోరినట్టు, రేపు అతనిని మహాసభలోనికి తీసికొని రావలెనని నిన్ను వేడుకొనుటకు ఏకీభవించి కుట్రచేసియున్నారు. 21. కాబట్టి నీవు వారికి లోబడవద్దు; వారిలో నలుబదిమంది కంటె ఎక్కువమంది అతనికొరకు పొంచియున్నారు; వారు అతనిని చంపువరకు తినమనియు త్రాగమనియు శపథము చేసికొనియున్నారు; ఇప్పుడు నీవు వాగ్దానము చేయుదువని కనిపెట్టుచు సిద్ధముగా ఉన్నారని చెప్పెను. 22. అప్పుడు సహస్రాధిపతి–నీవు ఈ సంగతులు నాకు తెలిపితివని ఎవనితోను చెప్పవద్దని ఆజ్ఞాపించి ఆ యౌవనుని పంపివేసెను. 23. మరియు అతడు ఇద్దరు శతాధిపతులను తనయొద్దకు పిలిచి–రాత్రి మూడవ గంటకు కైసరయకు వెళ్లుటకై రెండువందల మంది సైనికులను, డెబ్బది మంది గుఱ్ఱపురౌతులను, రెండువందల మంది ఈటెలవారిని సిద్ధపరచుడి; 24. పౌలును ఎక్కించి అధిపతియైన ఫేలిక్సు నొద్దకు క్షేమముగా తీసికొని పోవుటకు వాహనములను సిద్ధపరచుడని చెప్పెను.

1396 "Ipso articulo," సరిగ్గా ఆ సమయమునందే. 1397 "Devota victima," మ్రొక్కుబడిగా సమర్పింపబడిన బలి.

17. తనయొద్దకు పిలిచి. పౌలు ప్రాణముపై అంత ఆశగలవాడు కాడు; అది ప్రభువునకు మంచిదని తోచియుండినయెడల అతడు మరణించుటకు త్వరపడియుండును; అయితే తాను క్రీస్తుకొరకు జీవించుటకును మరణించుటకును సమానముగా సిద్ధపడియుండవలెనను నియమముతోనే ఆయనను సేవించుచున్నాడని అతడు ఎరుగును గనుక, తనకు బయలుపరచబడిన అపాయమును తప్పించుకొనుటను అతడు నిర్లక్ష్యము చేయుటలేదు. మరియు దేవుడే తన ప్రాణమునకు కాపరియని అతడు పూర్తిగా నిశ్చయించుకొనియున్నను, దేవుడు అద్భుతము చేయుటకై పరలోకమునుండి తన చేతిని చాపువరకు అతడు కనిపెట్టుటలేదు; దానికి బదులుగా తనకు అందింపబడిన ఉపాయమును, అది దేవునిచేత నియమింపబడినదని ఏమాత్రమును సందేహింపక, వినియోగించుకొనుచున్నాడు.

క్రీస్తు పరిచారకులందరును ఈలాగే ప్రవర్తింపవలెను; అనగా తమ పిలుపు కోరునంతవరకు అజేయమైన స్థిరత్వముతో అలంకరింపబడి వారు అపాయమునకు భయపడకుండవలెను, అయినను దుడుకుతనముచేత తమ్మును తాము పారవేసికొనకుండవలెను. ఇరుకులమధ్యను సహితము వారు ఉల్లాసముతో ప్రభువు నామమునుబట్టి ప్రార్థన చేయవలెను; అయినను తమకు అందింపబడు సహాయములను వారు తృణీకరింపకూడదు; లేనియెడల వారు ఆయన వాగ్దానములచేత కదిలింపబడకపోవుట మాత్రమే గాక, తమ విడుదలకై ఆయన నియమించిన సాధనములను సహితము తృణీకరించుచున్నారు గనుక, దేవునికి అన్యాయము చేయువారగుదురు.

19. అతని చెయ్యి పట్టుకొని. సహస్రాధిపతి ఆ యౌవనునియెడల అంత మర్యాదగా ప్రవర్తించుట, అతనిని చెయ్యి పట్టుకొని ఏకాంత స్థలమునకు నడిపించుట, అతని మాటలను అంత మృదువుగా విన దయచేయుట — ఇదంతయు దేవుని కృపకే ఆపాదింపవలెను; ఆయన ఐగుప్తీయుల దృష్టియందు తన ప్రజలకు దయ కలుగజేసెదనని వాగ్దానము చేసెను, (నిర్గమకాండము 3:21;) కఠినమైన హృదయములను మెత్తబరచుటయు, క్రూరమైన మనస్సులను సాధుపరచుటయు, తనవారికి సహాయము చేయుటకు సాధనములుగా వాడుకొనవలెనని తాను నిర్ణయించినవారిని సంపూర్ణ మానవత్వమునకు మలచుటయు ఆయనకు అలవాటు. యుద్ధములలో తర్ఫీదు పొందిన మనుష్యుడు పౌలు విన్నపమును తృణీకరించియుండగలిగినట్లే, తాను ఎరుగని ఈ యౌవనుని కూడ త్రోసివేసియుండగలడు. కాబట్టి మనుష్యుల హృదయములను తన చేతిలో కలిగియున్న ప్రభువు ఆ అపవిత్రుడు అతని మాట వినునట్లు అతనిని మలచెను. మరియు నిస్సహాయుడును విడువబడినవాడునైన మనుష్యునికి అతడు మరి ఇష్టముగా సహాయము చేయునట్లు, వారు పౌలుమీద ఎంత ఉగ్రముగా రెచ్చిపోవుచుండిరో అతడు ముందుగానే ఎరిగియుండుట మంచిదాయెను. అధికారములో ఉన్నవారు మర్యాద ఎంత గొప్ప సద్గుణమో ఈ మాదిరిచేత నేర్చుకొనుచున్నారు. అతనియొద్దకు చేరుట కష్టమైయుండినయెడల, అతడు తెలియక పౌలును చంపబడుటకు యూదులకు అప్పగించియుండును. ఈలాగే తరచుగా అధికారులు తమకు మంచి ఆలోచన చెప్పగోరువారిని చేర్చుకొనరు గనుక, తమ సొంత గర్వముచేత అనేకమైన గొప్ప అపరాధములలో పడుదురు.

1398 "Tu vero ne morem gesseris illis," అయితే నీవు వారి మనవిని అంగీకరింపవద్దు. 1399 "Lancerios," ఈటెలవారు. 1400 "In mediis augustiis," ఇరుకులమధ్యను. 1401 "Ad ejus promissiones surdi," ఆయన వాగ్దానములకు చెవిటివారై.

తనయొద్దకు పిలిచి. మరియు ఇక్కడ దేవుని దైవసంరక్షణను మనము మరి స్పష్టముగా చూచుచున్నాము; ఏలయనగా అధిపతి యెదుట తాను లెక్క అప్పగింపవలసియుండిన బహిరంగ అల్లరిని నివారించుటయే సహస్రాధిపతి యొక్క ఉద్దేశమైయుండినను, పౌలును విడిపించుటలో అతడు దేవుని సంకల్పమును నెరవేర్చుచున్నాడు. ఏలయనగా అతడు సైనికులను కూడగట్టవలసియుండెను; మరియు పట్టణమును కావలిదండు లేనిదిగా చేయవలసివచ్చెను, ఆ ప్రయాణమునకు కొంత వ్యయము కూడ అవసరమాయెను. కాబట్టి మన విశ్వాసము తన కన్నులను పరలోకమువైపు ఎత్తునట్లు సహస్రాధిపతి యొక్క జ్ఞానమును మనము ఆలోచింపవలెను; మరియు దేవుడు ఒక అపవిత్రుని హృదయమును మరుగైన ప్రేరణచేత నడిపించుచున్నాడనియు, పౌలు క్షేమముగా కైసరయకు చేరునట్లు చివరకు ఆయనే పౌలునకును సైనికులకును మార్గదర్శియై యున్నాడనియు గ్రహింపవలెను. రాత్రి మూడవ గంట మొదటి జాము యొక్క అంతము. కాబట్టి సైనికులు రెండవ జామున సిద్ధముగా ఉండవలెనని సహస్రాధిపతి ఆజ్ఞాపించినట్టే ఇది. ఈటెలు మోయువారిని లూకా lancearios అని పిలుచుచున్నాడు; వారు తేలికైన ఆయుధములు ధరించినవారై పార్శ్వములలో ఉంచబడుచుండిరి; సైన్యదళములకు చెందిన సైనికులైతే స్థిరమైన యుద్ధమునకు మరి తగినవారై యుండిరి.

అపొస్తలుల కార్యములు 23:25-35

25. మరియు అతడు ఈ విధముగా ఒక పత్రిక వ్రాసెను: 26. మహా ఘనతవహించిన అధిపతియైన ఫేలిక్సునకు క్లౌదియ లూసియ వందనములు. 27. యూదులు ఈ మనుష్యుని పట్టుకొని చంపబోవుచుండగా, ఇతడు రోమీయుడని నేను తెలిసికొని, సైనికులతో వారిమీదికి వచ్చి ఇతనిని తప్పించితిని. 28. వారు ఇతనిమీద మోపిన నేరమేమో తెలిసికొనగోరి, వారి మహాసభలోనికి ఇతనిని తీసికొని వచ్చితిని. 29. వారు తమ ధర్మశాస్త్ర వివాదములను గూర్చి ఇతనిమీద నేరము మోపిరి గాని, మరణమునకైనను బంధకములకైనను తగిన నేరమేదియు ఇతనియందు లేదని గ్రహించితిని. 30. మరియు యూదులు ఇతనికొరకు పొంచియున్నారని నాకు తెలిసినప్పుడు వెంటనే ఇతనిని నీయొద్దకు పంపితిని; నేరము మోపువారు ఇతనిమీద తమకున్నదానిని నీయెదుట చెప్పవలెనని వారికి ఆజ్ఞాపించితిని. క్షేమముగా ఉండుము. 31. కాబట్టి సైనికులు తమకు ఆజ్ఞాపింపబడినట్టు పౌలును తీసికొని రాత్రివేళ అంతిపత్రికి తీసికొనిపోయిరి. 32. మరునాడు గుఱ్ఱపురౌతులను అతనితోకూడ వెళ్లుటకు పంపివేసి, తాము కోటకు తిరిగి వచ్చిరి. 33. వారు కైసరయకు వచ్చి అధిపతికి పత్రికను అప్పగించి, పౌలును కూడ అతనియెదుట నిలువబెట్టిరి. 34. అధిపతి దానిని చదివి, ఇతడు ఏ ప్రాంతపువాడని అడిగి, ఇతడు కిలికియవాడని తెలిసికొని, 35. నీమీద నేరము మోపువారు వచ్చినప్పుడు నీ సంగతి విచారించెదనని చెప్పి, హేరోదు యొక్క అధికారమందిరములో అతనిని కావలిలో ఉంచవలెనని ఆజ్ఞాపించెను.

25. మరియు అతడు ఒక పత్రిక వ్రాసెను. మొదట, చరిత్రలతో పరిచయము లేని చదువరులకు మనము క్లుప్తముగా తెలియజేయవలెను, ఏమనగా ఈ ఫేలిక్సు పల్లాసు యొక్క సహోదరుడు; ఆ పల్లాసు కైసరు యొక్క విముక్తుడైన దాసుడైయుండి, ఐశ్వర్యమునందును అధికారమునందును పట్టణములోని ప్రధానులతో సమానుడాయెను. అంతేకాదు, సెనేటు అతనికి ప్రేటరు యొక్క గౌరవచిహ్నములను ఇచ్చెను; అది అసహ్యమైనదియు సిగ్గుకరమైనదియునైన ముఖస్తుతి బిరుదులు లేకుండ జరుగలేదు. కాబట్టి క్లౌదియ యొక్క సేవకులు, ముఖ్యముగా నార్కిస్సస్ మరియు పల్లాసు, అతని మూఢత్వమును దుర్వినియోగపరచుకొని రోమా సామ్రాజ్యమును తమ ఇష్టానుసారముగా పరిపాలించుచుండిరి గనుక, ఈ తరువాతివాడు తన సహోదరుని యూదయకు అధిపతిగా నియమించుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు. ఈ పత్రిక యొక్క సారాంశము ఈ ఉద్దేశమునకే చెందుచున్నది, అనగా సహస్రాధిపతి తన ముందస్తు సాక్ష్యముచేత పౌలునకు సహాయము చేయవలెననియు, అతని విరోధుల అన్యాయములను గూర్చి ఫేలిక్సును హెచ్చరింపవలెననియు, వారు అతనికి ఏ హానియు చేయలేకుండునట్లు వారిని అపనమ్మకపరచవలెననియే.

1402 "Si difficilis ad eum fuisset accessus," అతనియొద్దకు చేరుట కష్టమైయుండినయెడల. 1403 "Statariae militia?," స్థిరమైన యుద్ధము.

27. యూదులు ఈ మనుష్యుని పట్టుకొని. పౌలునకు మరి ఎక్కువ అనుగ్రహమును సంపాదించుటకై, రోమీయుడైన ఒక మనుష్యుడు వారిచేత తీవ్రముగా కొట్టబడి దాదాపు చంపబడెనని యూదులను గూర్చి ఇది ద్వేషము పుట్టునట్లు చెప్పబడెను; మరియు అతనియెడల మరి మర్యాదగా ప్రవర్తింపబడునట్లు అతని పౌరస్వాతంత్ర్యము యొక్క హక్కునుబట్టియు విశేషాధికారమునుబట్టియు అతడు అతనిని సిఫారసు చేయుచున్నాడు. మరియు ఈ సిఫారసు విన్నపముచేతనైనను ముఖస్తుతిచేతనైనను సంపాదింపబడలేదు, ధనముతో కొనబడనులేదు. అట్లయితే, ప్రభువు అతనిని తన సేవకునికి సంరక్షకునిగా నియమించెను గనుక తప్ప, సహస్రాధిపతి అప్రసిద్ధుడును అందరిచేత ద్వేషింపబడినవాడునైన ఒక మనుష్యునియెడల ఉచితముగా అంత మర్యాదగా ప్రవర్తించుట ఎట్లు సంభవించెను? కాబట్టి ఆయన అవిశ్వాసుల నాలుకలను చేతులను తనవారి ప్రయోజనము నిమిత్తము ఏలాగు నడిపించునో మనము చూచుచున్నాము.

29. వారు ఇతనిమీద నేరము మోపిరని గ్రహించితిని. ఈ స్థలములో అతడు తన వివేచన అందగలిగినంతవరకు పౌలును నిర్దోషిగా తీర్చుచున్నాడు. అయితే మాటలాడువాడు ఒక అపవిత్రుడని మనము గమనింతము. ఏలయనగా దేవుని ప్రజలలో, దుష్టమైనవియు అబద్ధమైనవియునైన అభిప్రాయములచేత భక్తి సిద్ధాంతమును చెరుపుట, మనుష్యులకు అన్యాయము చేయుటకంటెను మనుష్యుల మధ్య దుష్టత్వము జరిగించుటకంటెను తక్కువ శిక్షకు తగిన అపరాధము కాదు. రోమీయులు తమ మూఢభక్తులను, అనగా తమ దేవతల కల్పిత ఆరాధనలను, పెల్లగింపబడనిచ్చియుండరు; అయితే వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును ఏమాత్రమును లెక్కచేయలేదు గనుక, అంతేకాదు, దానిని పూర్తిగా ఆర్పివేయవలెనని కోరిరి గనుక, మోషేను ప్రవక్తలను ఇక నమ్మకపోవుటయైనను, అబద్ధ అభిప్రాయములచేత సంఘమును కలవరపరచుటయైనను వారి మధ్య తప్పు కాదు. కాబట్టి అధిపతులు అట్టి విషయములలో జోక్యము చేసికొనకూడదనియు, సంస్థానములలో నివసించువారు తమ మతమును ఈ విధముగా నిలుపుకొనవలెననియు, అనగా దానికి విరుద్ధముగా ఏదైనను జరిగినయెడల దానిని శిక్షించుటలో రోమా అధికారులు జోక్యము చేసికొనకూడదనియు ఒక చట్టముండెను. ధర్మశాస్త్రమును గూర్చి వివాదములు లేవదీయుట అపరాధము కాదని సహస్రాధిపతి తలంచుటకు ఇదే కారణము. మరియు దీనిని సాకుగా చేసికొని, అవిద్యావంతులు తమకును ఇతరులకును తప్పుగా కలవరము పుట్టించుటకు అనుమతి కావలెనని కోరుదురు. ప్రభువు దీనికి పూర్తిగా భిన్నముగా చెప్పుచున్నాడు; ఆయన మనుష్యులకు చేయబడు ఏ అన్యాయములకంటెను తన ఆరాధనను భంగపరచుటను మరి కఠినముగా శిక్షించును. మరియు దొంగతనము శిక్షింపబడుచుండగా, దేవుని ఘనతను దోచుకొనువారిని శిక్షలేకుండ తప్పించుకొననిచ్చుటకంటె మరి అసంబద్ధమైనది ఏదియు లేదు. అయితే సహస్రాధిపతి యూదుల మతమును లెక్కచేయనట్లే, యూదులు పౌలుమీద సంతోషముగా మోపగోరిన అబద్ధ నేరారోపణలును అపనిందలును ఖండింపబడుచున్నవి.

1404 "Suo praejudicio," అతని పక్షమున ముందుగా సాక్ష్యమిచ్చుటచేత. 1405 "Convelli," పెల్లగింపబడుట, నిర్మూలింపబడుట. 1406 "Quam sacrilegiis impunitatem dare," దేవదూషకులను శిక్షలేకుండ తప్పించుకొననిచ్చుటకంటె.

30. నాకు తెలియజేయబడినప్పుడు. ఇది పత్రిక యొక్క రెండవ భాగము; ఇందులో సహస్రాధిపతి విరోధులు పౌలును ద్రోహముగా చంపుటకు ప్రయత్నించిరి గనుక వారిని తిరస్కారమునకు గురిచేయుచున్నాడు. దీనివలన, వారు పౌలును అన్యాయముగా బాధించుచున్నారనియు, ఏ కారణము లేకుండ అతని ప్రాణముకొరకు అంత తీవ్రముగా వెదకిరనియు కూడ గ్రహింపబడుచున్నది. ఏలయనగా వారు అతనిని న్యాయబద్ధముగా హింసించియుండినయెడల, వారు తమ వ్యాజ్యము యొక్క మంచితనమును నమ్ముకొనియుందురు, అతడు ధర్మానుసారముగా తీర్పు పొందకుండ అడ్డగించియుండరు. ఇప్పుడు వారు అతనిని చంపుటకు వెదకుచున్నారు గనుక, వారికి ఏ హేతువును లేదని స్పష్టమగుచున్నది.

32. మరునాడు. సైనికులు తమ మార్గము యొక్క అంతమునకు చేరకమునుపే తిరిగి రావలెనని ఆజ్ఞాపింపబడిరని లూకా ఇంతకుముందు వ్యక్తపరచకపోయినను, పౌలు క్షేమముగా ఉండునని సహస్రాధిపతి తలంచిన స్థలము వరకు మాత్రమే అతనితోకూడ వెళ్లుటకు వారు నియమింపబడిరనుట నిశ్చయము; ఏలయనగా అతడు రాత్రివేళ రహస్యముగా బయలుదేరెను. మరియు వారు తమ ప్రయాణములో కొంత భాగమును ముగించిన వెంటనే, విరోధులు అతనిని అందుకొనగలమను నిరీక్షణ ఏదియు కలిగియుండలేరు గనుక ఇక అపాయము లేదనియు, కావలిదండులో కొంత భాగమును దూరముగా పంపుట వివేకము కాదనియు సహస్రాధిపతి ఎరిగియుండెను.

1407 "Odium in adversarios retorquet," తన విరోధుల ద్వేషమును వారిమీదికే త్రిప్పుచున్నాడు. 1408 "Tutum… non esse," అది క్షేమము కాదు.