అపొస్తలుల కార్యములు 6

అపొస్తలుల కార్యములు 6

అపొస్తలుల కార్యములు 6:1-6

1. ఆ దినములలో శిష్యుల సంఖ్య విస్తరించుచుండగా, అనుదిన పరిచర్యలో తమ విధవరాండ్రు చిన్నచూపు చూడబడుచున్నారని హెబ్రీయులమీద గ్రీకులు సణుగుకొనసాగిరి. 2. కాబట్టి పండ్రెండుమంది అపొస్తలులు శిష్యుల సమూహమును తమయొద్దకు పిలిచి–మేము దేవుని వాక్యమును విడిచిపెట్టి బల్లలయొద్ద సేవచేయుట మాకు ఇష్టము కాదు [లేక, మంచిది కాదు]. 3. కాబట్టి సహోదరులారా, మంచి పేరు పొందినవారును, పరిశుద్ధాత్మతోను జ్ఞానముతోను నిండుకొనినవారునైన యేడుగురు మనుష్యులను మీలో ఏర్పరచుకొనుడి; వారిని ఈ పనిమీద నియమించెదము. 4. అయితే మేము ప్రార్థనయందును వాక్యపరిచర్యయందును ఎడతెగక యుండెదమని చెప్పిరి. 5. ఈ మాట సమూహమంతటికిని నచ్చెను గనుక వారు విశ్వాసముతోను పరిశుద్ధాత్మతోను నిండుకొనిన స్తెఫనును, ఫిలిప్పును, ప్రొకొరును, [నీకానోరును,] తీమోనును, పర్మెనాసును, యూదమతప్రవిష్టుడైన అంతియొకయవాడగు నీకొలాసును ఏర్పరచుకొని, 6. వారిని అపొస్తలుల యెదుట నిలువబెట్టిరి; వారు ప్రార్థనచేసి వీరిమీద చేతులుంచిరి.

1. పరిచారకులు మొదట ఏ సందర్భమున, ఏ ఉద్దేశముతో, మరియు ఏ ఆచారముతో నియమింపబడిరో లూకా ఇక్కడ తెలియజేయుచున్నాడు. శిష్యులలో సణుగు పుట్టినప్పుడు అది ఈ ఉపాయముచేత శాంతింపజేయబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; "మంచి చట్టములు చెడ్డ నడవడులనుండి పుట్టినవి" అను సామాన్య సామెత ప్రకారమే ఇది జరిగెను. సంఘములో ఇంత శ్రేష్ఠమైనదియు ఇంత అవసరమైనదియునైన పదవి ఇది అయియుండగా, (అట్టి సందర్భమేదియు కలుగకముందే) మొదటనే పరిచారకులను నియమింపవలెనని అపొస్తలుల మనస్సునకు ఎందుకు తట్టలేదో, వారు ఇప్పుడు ఒకవిధముగా బలవంతముగా ప్రేరేపింపబడి తీసికొనుచున్న ఆలోచనను దేవుని ఆత్మ వారికి ఎందుకు అనుగ్రహింపలేదో అనునది వింతైన సంగతిగా కనబడవచ్చును. అయితే జరిగినదే అప్పుడు మేలైనదియు, ఈ దినమున మనకు మాదిరిగా ఉండుటకు మరింత ప్రయోజనకరమైనదియునై యున్నది. ఏ అవసరమును దానిని కోరకముందే అపొస్తలులు పరిచారకులను ఏర్పరచుటను గూర్చి మాటలాడియుండినయెడల, జనులు అంత సిద్ధముగా ఉండియుండరు; వారు ప్రయాసను శ్రమను తప్పించుకొనుచున్నట్టు కనబడియుందురు; అనేకులు ఇతర మనుష్యుల చేతులలోనికి అంత ఉదారముగా అర్పించియుండరు. కాబట్టి తాము లేకుండ ఉండలేరని చూచుచున్న పరిచారకులను ఇష్టపూర్వకముగా ఏర్పరచుకొనునట్లు, విశ్వాసులు అనుభవముచేత నిశ్చయపరచబడుట అవసరమైయుండెను; అదియు తమ సొంత దోషమువలననే.

సంఘము ఏమియు సరిచేయవలసినది మిగులకుండునంతగా వెంటనే రూపింపబడజాలదనియు, ఇంత గొప్ప కట్టడము దానిని పరిపూర్ణము చేయుటకు ఏమియు చేర్చవలసినది లేకుండునంతగా ఒక్క దినములో ముగింపబడజాలదనియు ఈ చరిత్రలో మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. అంతేకాక, మనుష్యుల దోషమువలన చెడిపోకుండగాని నిష్ప్రయోజనము కాకుండగాని యుండునంత పరిశుద్ధమైనదియు శ్లాఘనీయమైనదియునైన దేవుని నియమము ఏదియు లేదని మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. లోకములో సంగతులు ఎంత చక్కగా క్రమపరచబడినను మేలుతో ఏదో ఒక కీడు ఎల్లప్పుడును కలిసియుండుటను చూచి మనము ఆశ్చర్యపడుచున్నాము; అయితే దీనికి కారణము మన స్వభావము యొక్క దుష్టత్వమును చెడుపాటునే. లూకా ఇంతకుముందు పేర్కొనిన క్రమము నిశ్చయముగా భక్తియుక్తమైనదే; అప్పుడు అందరి ఆస్తులు దేవునికి ప్రతిష్ఠింపబడి, ప్రతివానికి వాని అవసరము చొప్పున పంచిపెట్టబడుచుండెను; అపొస్తలులు ఒకవిధముగా దేవునికిని దరిద్రులకును గృహనిర్వాహకులై, ధర్మముల ముఖ్య నిర్వహణను కలిగియుండిరి. అయితే కొంతకాలమునకే ఈ క్రమమును కలవరపరచు సణుగు పుట్టుచున్నది. మన మంచి వస్తువులను మనము ఉపయోగించుకొననియ్యని, నేను చెప్పిన మనుష్యుల ఆ చెడుపాటు ఇక్కడ కనబడుచున్నది. సాతాను యొక్క యుక్తిని కూడ మనము గమనింపవలెను; దేవుని వరముల ఉపయోగమును మననుండి తీసివేయుటకై, అది పవిత్రముగాను నిర్దోషముగాను నిలువకుండ, ఇతర కీడులతో కలిసి, మొదట అనుమానింపబడి, రెండవది అసహ్యింపబడి, చివరకు పూర్తిగా తీసివేయబడునట్లు వాడు ఎడతెగక ప్రయత్నించుచున్నాడు. అయితే సాతాను యొక్క అట్టి యంత్రములకును (తంత్రములకును) మనము లొంగకూడదని అపొస్తలులు తమ మాదిరిచేత మనకు బోధించియున్నారు. ఏలయనగా (సణుగుచేత నొచ్చుకొనినను) దేవునికి ఇష్టమైనదని తాము ఎరిగియున్న ఆ పరిచర్యను తీసివేయుట యుక్తమని వారు తలంచరు; దానికి బదులుగా అభ్యంతరము తీసివేయబడునట్లును, దేవునిది నిలుపబడునట్లును ఒక ఉపాయమును కనుగొనుచున్నారు. మనమును ఇట్లే చేయవలెను. ఏలయనగా సాతాను ఎట్టి అభ్యంతరములను లేపినను, లేనియెడల ఆరోగ్యకరములైన నియమములను వాడు మననుండి తీసివేయకుండునట్లు మనము బహు జాగ్రత్తగా ఉండవలెను.

శిష్యుల సంఖ్య విస్తరించుచుండగా. దేవుడు తన సంఘమును విస్తరింపజేసి, అన్నివైపులనుండి అనేకులను తన ప్రజలలోనికి చేర్చవలెనని కోరుటకంటె మరి దేనిని మనము కోరకూడదు; అయితే మన స్వభావము యొక్క చెడుపాటు అన్ని విషయములలో సంతోషకరమైన దేనినైనను కలిగియుండకుండ మనలను అడ్డగించుచున్నది. ఏలయనగా సంఘము యొక్క వృద్ధినుండియే అనేక కీడులు కూడ పుట్టుచున్నవి. జనసమూహములోనికి అనేకులైన వేషధారులు చొరబడకుండ ఆపుట కష్టమైన పని; మందలో కొంత భాగమును తమ అంటువ్యాధిచేత సోకించువరకు వారి దుష్టత్వము వెంటనే బయలుపడదు. అంతేకాక, అనేకులైన దుష్టులును మూర్ఖులును దుర్నడతగలవారును మారుమనస్సు అను అబద్ధ వేషముతో లోపలికి దూరుదురు. మరియు లెక్కలేని సంగతులను విడిచిపెట్టి చెప్పవలెనంటే, అనేకుల మధ్య ఎన్నడును అంత ఏకీభావము ఉండదు; వారి స్వభావముల భిన్నత్వము చొప్పున వారి అభిప్రాయములును భిన్నముగా ఉండును గనుక ఒక్క సంగతి అందరికిని సమానముగా నచ్చదు. ఈ అభ్యంతరము అనేకులు సంఘముగా కొద్దిమందిని మాత్రమే ఏర్పరచుకొనవలెనని కోరునట్లు చేయుచున్నది; అది వారు జనసమూహమును అసహ్యించుకొనునట్లు లేక ద్వేషించునట్లు చేయుచున్నది. అయితే సంఘము విస్తరింపవలెనని మనము ఎల్లప్పుడును కోరకుండునంతగా, దానిని విశాలపరచుటకు ప్రయాసపడకుండునంతగా, మనలో ఉన్నంతమట్టుకు శరీరమంతటితో ఐక్యతను పోషింపకుండునంతగా ఏ కష్టమును ఏ విసుగును ప్రబలకూడదు.

306 "In commune," ఉమ్మడిగా. 307 "Artificium," కుయుక్తి. 308 "Quotidie," ప్రతిదినము, (అనువాదములో) విడువబడినది. 309 "Quam plurimos," సాధ్యమైనంత ఎక్కువమందిని.

గ్రీకులు సణుగుకొనసాగిరి. దేశము మరియు జన్మస్థలము యొక్క భిన్నత్వము ఎవరికి విభేదమునకు కారణమాయెనో, వారు దేవుని ఆత్మచేత సంపూర్ణముగా నూతనపరచబడలేదని దీనివలన కనబడుచున్నది. ఏలయనగా క్రీస్తునందు యూదుడని గ్రీసుదేశస్థుడని లేదు, (గలతీయులకు 3:28.) కాబట్టి ఈ ఆగ్రహము శరీర సంబంధమైనదియు లోక సంబంధమైనదియునైన రుచిగలదైయున్నది. అందుచేత అట్టి దోషము మనలో కనబడకుండునట్లు మనము బహు జాగ్రత్తగా ఉండవలెను. వారు తమ ఆగ్రహమును సణుగుకొనుటచేత కనుపరచుటలో మరియొక దోషమున్నది. అంతేకాక ఆ ఫిర్యాదు సత్యమైనదో కాదో నిశ్చయము లేదు. ఏలయనగా తమ విధవరాండ్రు ఘనపరచబడలేదని గ్రీకులు సణుగుకొనిరని లూకా చెప్పునప్పుడు, వాస్తవముగా ఏమి జరిగెనో కాదు గాని, జరిగినదని వారు తలంచినదానిని అతడు చూపుచున్నాడు. మరియు యూదులు మరి బాగుగా తెలిసినవారు గనుక అపొస్తలులు వారికి ప్రాధాన్యమిచ్చుచుండగా, తమ విధవరాండ్రు పరదేశులుగా చిన్నచూపు చూడబడుచున్నారని గ్రీకులు (అబద్ధముగానే) తలంచియుండవచ్చును. ఇదియే మరింత సత్యమునకు దగ్గరైనదిగా కనబడుచున్నది. అంతేకాక పరిచర్య అను మాటను రెండు విధములుగా, కర్తరిగా గాని కర్మణిగా గాని, వివరింపవచ్చును. ఏలయనగా మొదట్లో పరిచర్యకై విధవరాండ్రు ఏర్పరచబడిరని మనము ఎరుగుదుము.

అయినను, తాము కోరినంత ఉదారముగా తమ విధవరాండ్రు ఆదరింపబడలేదు గనుక గ్రీకులు ఫిర్యాదు చేసిరని నేను తలంచుటకే ఎక్కువ ఇష్టపడుచున్నాను. కాబట్టి పరిచర్య అనగా అలవాటుగా జరుగుచుండిన ఆ అనుదిన పంపకమే.

2. పండ్రెండుమంది అపొస్తలులు శిష్యుల సమూహమును తమయొద్దకు పిలిచి. అపొస్తలులు అంతకంటె ఎక్కువగా కలవరపడకపోవుట వారి ఓర్పునకును సాత్వికమునకును ఒక గుర్తు [నిదర్శనము]. పుట్టుట ఆరంభించిన కీడును ఉపాయము చేయుటలో జాప్యము చేయక వారు ముందుగానే అరికట్టుట వారి వివేకమునకును భక్తియుక్తమైన జాగ్రత్తకును గుర్తు. ఏలయనగా ఏ విభేదమైనను విభజనయైనను బలము పుంజుకొనిన తరువాత అది మానుటకు కష్టమైన గాయమగును. అపొస్తలులు ముఖ్యమైన అధికారమును కలిగియుండి, తమ ఆలోచనలను ఉద్దేశములను జనులకు తెలియజేయునట్లు, సంఘము క్రమముచేతను వివేచనచేతను పరిపాలింపబడెనని ఈ సభవలన కనబడుచున్నది. మరియు విశ్వాసులు, అనగా క్రైస్తవులు, ఈ స్థలములో శిష్యులని పిలువబడుచున్నారని మనము గమనింపవలెను; "వారందరు దేవునిచేత బోధింపబడినవారు" అను యెషయా మాట వారియందు నెరవేరవలసియున్నది. మరియు "అల్పులు మొదలుకొని ఘనుల వరకు వారందరును దేవుని ఎరుగుదురు" అను యిర్మీయా మాటయు నెరవేరవలసియున్నది.

ఇష్టము కాదు. గ్రీకులో అది [{ουκ} {αρεστον}] అని యున్నది. ఈ మాటచేత గ్రీకులు ఒకప్పుడు మరియొకదానికంటె మేలైనదానిని, లేక మేలైనదిగా ప్రాధాన్యమియ్యవలసినదానిని, ఒకప్పుడు ఏ అభిప్రాయమునైనను నిర్ణయమునైనను సూచించుదురు. అపొస్తలులు తాము నిర్ణయించినదానిని కేవలము తెలియజేయుచున్నారని కాక, ప్రయోజనకరమైనదేదో దానిని తెలియజేయుచున్నారని నేను తలంచుటకే ఎక్కువ ఇష్టపడుచున్నాను. అయితే ఈ పనిలో తాము జోక్యము కలిగించుకొనుట వారికి ఉచితము కానియెడల, ఇంతవరకు తాము పరిచర్య చేసినదానిలో ఏదో దోషమున్నదని వారు [ఇప్పుడు] ఒప్పుకొనుచున్నట్టు కనబడుచున్నది. మరియు అనుభవము జ్ఞానమునకు తండ్రి అనునది నిశ్చయముగా సత్యమే. కాబట్టి ఆ పదవి తమకు తగినది కాదని పరీక్షించి [అనుభవించి] తెలిసికొనిన తరువాత దానినుండి తమకు విముక్తి కలిగింపవలెనని అపొస్తలులు సంఘమును కోరుచున్నారని మనము చెప్పినయెడల అందులో అసంగతమేమియు ఉండదు. అయితే ఏదైనను దోషమున్నయెడల, అది వారికంటె అవసరమునకే ఆరోపింపబడవలెను; ఏలయనగా వారు ఈ భారమును ఆశతో తమమీద వేసికొనలేదు గాని, అప్పటికి మరి ఏ మార్గమును లేనందున, దరిద్రులు నిర్లక్ష్యము చేయబడుటకంటె తామే మితిమీరిన భారమును మోయుట మేలని తలంచిరి. మరియు దరిద్రుల అవసరములను తీర్చుటలో తాము నిమగ్నులగుట ఉచితము కాదని వారు చెప్పునప్పుడు, తాము రెండు భారములను సహింపలేరు గనుక ఒకదానిని విడిచిపెట్టక తప్పదని వారి భావము. ఏలయనగా "సువార్త ప్రకటనలో మా పరిచర్యను మీరు అనుభవింపగోరినయెడల, దరిద్రుల బాధ్యతనుండి మమ్మును విడిపించుడి, ఏలయనగా మేము రెండిటిని చేయలేము" అని వారు చెప్పినట్టున్నది. అయితే ధర్మముల పర్యవేక్షణ తమకున్నను వారు అంతకుముందు బోధించు బాధ్యతను విడిచిపెట్టలేదు గనుక, ఇది వారు అసమయమున పలికినట్టు కనబడుచున్నది. నేను ఇచ్చు ప్రత్యుత్తరమేమనగా, ఆ నిర్వహణ గందరగోళముగా ఉండెను గనుక వారు దానిలో ఎంతగా చిక్కుకొనియుండిరనగా, ఉచితమైనట్లు బోధయందు పూర్తిగా లక్ష్యముంచలేకపోయిరి. కాబట్టి బోధించు స్వేచ్ఛాయుతమైనదియు సంపూర్ణమైనదియునైన బాధ్యతనుండి తమను ప్రక్కకు ఈడ్చు ఆ పదవిని వారు నిరాకరించుచున్నారు. అయినను వారు దరిద్రులను గూర్చిన శ్రద్ధనంతటిని పూర్తిగా విడిచిపెట్టిరని మనము తలంచకూడదు; తమ పదవియందు లక్ష్యముంచునట్లు కొంతవరకు తేలికపరచబడవలెనని, ఉపశమనము పొందవలెనని మాత్రమే వారు కోరిరి. మరియు అదే సమయములో, వాక్యపరిచర్య ఎంత ప్రయాసకరమైనదనగా అది మనుష్యుని పూర్తిగా కోరుచున్నదనియు, అతడు మరి ఏ పనిలోను నిమగ్నుడగుటకు అది అనుమతింపదనియు వారు తెలియజేయుచున్నారు; ఇది బాగుగా ఆలోచింపబడియుండినయెడల సంఘములో మరి భిన్నమైన క్రమము ఏర్పరచబడియుండును.

310 "Resipit," రుచిగలదైయున్నది. 311 "Nobis obrepat," మనలోనికి చొరబడును. 312 "Judaeas," యూదుల విధవరాండ్రు. 313 "Ad diaconiam," పరిచర్య చేయుటకు, పరిచారికలుగా. 314 "Quod non magis excandescunt apostoli," అపొస్తలులు అంతకంటె ఎక్కువగా మండిపడకపోవుట లేక నొచ్చుకొనకపోవుట.

315 "Quod mature nascenti malo occurrunt," పెరుగుచున్న కీడును వారు త్వరగా ఎదుర్కొనుట. 316 "Cum plebe tamencommunicarent sua consilia," అయినను తమ ఉద్దేశమును గూర్చి జనులతో సంప్రదించిరి.

317 "Quo nominie Graeci nunc quod aliis praestat, et tanquam melius praeferendum est nunc quodvis placitum designant," ఈ పదముచేత గ్రీకులు ఒకప్పుడు "ఇతర సంగతులకంటె మేలైనదేదైనను, లేక వాటికంటె ప్రాధాన్యమియ్యవలసినదేదైనను," మరియొకప్పుడు "ఇష్టమైన ఏ సంగతినైనను," లేక "ఏ నిర్ణయమునైనను" సూచించుదురు.

పోపు మతస్థుల బిషప్పులు పరిచర్య లేక పరిచారక పదవి అను మిషతో గొప్ప ఐశ్వర్యమును మ్రింగివేసిరి; అయినను వారిలో ప్రతివానికి పది తలలు ఉండినను వారు సరిపోలేనంత నానావిధములైన వ్యవహారములలో తమ్మును తాము చిక్కుపరచుకొనిరి. అయినను వారి దుష్టత్వము ఎట్టిదనగా, ఈ అగాధములో మునిగియుంటేనే గాని సంఘమే ఉండజాలదని వారు చెప్పుచున్నారు; తాము అపొస్తలుల వారసులమని అతిశయించుటయు బడాయి చెప్పుకొనుటయు వారు మానరు; వాస్తవముగా దీనికంటె మరింత విరుద్ధముగా కనబడునది మరేదియు లేదు. బల్లలయొద్ద సేవచేయుటలో నిమగ్నులై, తద్వారా తమ సొంత విందులను విడిచిపెట్టవలసివచ్చునట్లు బలవంతము చేయబడకుండుటకే వారు శ్రద్ధ వహించిరి. ఏలయనగా తన సొంత బల్లను గూర్చి శ్రద్ధ వహించువాడెవడో, వాడు ఇతర మనుష్యుల బల్లలనుండి తనకు విరామము తీసికొనును.

318 "Hac cura involvi," ఇట్టి వ్యవహారములో చిక్కుకొనుట. 319 "Prudentiae usum esse patrem," వాడుక (లేక అనుభవము) వివేకమునకు తండ్రి. 320 "Negligi," నిర్లక్ష్యము చేయబడుట. 321 "Sic fuisse implicitos," దానిచేత అంతగా భారమునొందియుండిరి. 322 "Solida," సంపూర్ణమైన. 323 "Operosum," ప్రయాసకరమైన. 324 "Ingurgitarunt," మ్రింగివేసిరి, కబళించిరి. 325 "Quibus vix sufficerent," వాటికి వారు సరిపోలేకపోయిరి. 326 "Abysso," అగాధము. 327 "Vacationem sibi sumit," తన్ను తాను తీరికగా ఉంచుకొనును.

అయితే ఈ సంగతులను విడిచిపెట్టి, ఈ వాక్యమును గమనింతము. దరిద్రులను గూర్చి శ్రద్ధ వహించుట ఎంత పరిశుద్ధమైన కార్యమో మనము ఎరుగుదుము. కాబట్టి అపొస్తలులు సువార్త ప్రకటనను దానికంటె ప్రాధాన్యముగా ఎంచుచున్నారు గనుక, దేవునికి ఇంతకంటె ఎక్కువ అంగీకారమైన విధేయత మరేదియు లేదని మనము దీనివలన గ్రహించుచున్నాము. అయినను ఈ రెండు బాధ్యతలను తాము నెరవేర్చలేమని వారు చెప్పునప్పుడు, దాని కష్టము కూడ తెలియజేయబడుచున్నది. నిశ్చయముగా మనము వారికంటె శ్రేష్ఠులము కాము. కాబట్టి బోధించు పదవికి పిలువబడిన మనలో ప్రతివాడును తనకు అప్పగింపబడిన ఈ స్థితిని చక్కగా నిర్వహించుటకు తన్ను తాను పూర్తిగా సమర్పించుకొనవలెను. ఏలయనగా సోమరితనములో పడుటకంటె మరి దేనివైపును మనము అంతగా మొగ్గము. మరియు శరీరము చక్కని ముసుగులను మిషలను అందించుచున్నది గనుక, పరాయి వ్యవహారములలో తమ్మును తాము చిక్కుపరచుకొనువారు తమ పిలుపునుండి తాము ప్రక్కకు నడిపింపబడుచున్నారని వెంటనే చూడలేరు. కాబట్టి పరిచారకులు తమ కర్తవ్యమును చేయుటకు తమ్మును తాము పురికొల్పుకొనునట్లు, అపొస్తలుల ఈ మాటను తరచుగా జ్ఞాపకము చేసికొందురు గాక; అందులో వారు, తాము బోధించు పదవికి పిలువబడితిమి గనుక ఇక దరిద్రుల బాధ్యతను వహింపకూడదని తెలియజేయుచున్నారు. కాబట్టి లేనియెడల దేవుని ఆరాధనలో అల్పము కాని భాగముగా ఎంచబడు ఆ కార్యమే ప్రక్కన పెట్టబడుచుండగా, (ఏదో స్వంత లాభము నిమిత్తమైనను చేపట్టబడిన) లౌకిక వ్యవహారములకు ఏమి సాకులున్నవి?

3. కాబట్టి సహోదరులారా, ఏర్పరచుకొనుడి. పరిచారకులు ఏ ఉద్దేశముతో నియమింపబడిరో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము. ఆ మాట నిజముగా సామాన్యార్థము గలదే, అయినను అది దరిద్రులకు గృహనిర్వాహకులైనవారి విషయమై సరిగా వాడబడుచున్నది. దీనివలన, తమ పరిచారకులకు పళ్లెమును పాత్రను చేతపట్టుట తప్ప మరి ఏ పనిని నియమింపని పోపు మతస్థులు దేవునిని మనుష్యులను ఎంత స్వేచ్ఛగా అపహసించుచున్నారో కనబడుచున్నది. వారు ఏ విషయములోను అపొస్తలులతో ఏకీభవింపరని రుజువు చేయుటకు నిశ్చయముగా మనకు ఏ వాదమును అవసరము లేదు. అయితే ఈ విషయమును గూర్చి చదువరులు మరింత చూడగోరినయెడల, వారు మా ఇన్‌స్టిట్యూషియో, 8వ అధ్యాయమును సంప్రదింపవచ్చును. ఈ ప్రస్తుత స్థలమును గూర్చి చెప్పవలెనంటే, ఏర్పరచుకొనుటకు సంఘమునకు అనుమతి ఇయ్యబడుచున్నది. ఏలయనగా ఏ ఒక్క మనుష్యుడైనను తన ఇష్టము చొప్పున పరిచారకులను నియమించినయెడల అది నిరంకుశత్వమే. కాబట్టి సంఘములో ఏదైనను బహిరంగ పదవిని చేపట్టవలసినవారు సామాన్య ఓట్లచేత ఏర్పరచబడుటయే (అత్యంత) న్యాయమైన మార్గము. మరియు ఎట్టి వ్యక్తులు ఏర్పరచబడవలెనో అపొస్తలులు నిర్దేశించుచున్నారు, అనగా పరీక్షింపబడిన యథార్థతయు నమ్మకమును గలవారును, జ్ఞానమును ఆత్మయొక్క ఇతర వరములును కలిగినవారును. జనుల సమ్మతియు ఆమోదమును లేకుండ ఏదియు చేయబడకుండుటయే, అయినను జనులు తమ హద్దులను మితిమీరి దాటకుండ వారిని అణచియుంచుటకు కాపరుల అధికారము కళ్లెమువలె ఉండునట్లు కాపరులు (ఈ కార్యమును) నియంత్రించి నడిపించుటయే, నిరంకుశత్వమునకును గందరగోళమైన స్వేచ్ఛకును మధ్యనున్న మితమార్గము. అదే సమయములో, యోగ్యులైనవారిని తప్ప మరి ఎవరిని విశ్వాసులు నియమింపకుండునట్లు అపొస్తలులు వారికి ఒక క్రమమును నిర్దేశించుచున్నారను సంగతి గమనింపదగినది. ఏలయనగా చేతికి దొరికినవారినందరిని ఆయన ఇంటిని పరిపాలించుటకు మనము తీసికొనినయెడల దేవునికి అల్పము కాని అన్యాయము చేసినవారమగుదుము. కాబట్టి ఒకనిని మొదట కొంత పరీక్షించితేనే గాని సంఘము యొక్క పరిశుద్ధ పదవికి ఎవనిని ఏర్పరచకుండునట్లు మనము గొప్ప జాగ్రత్తను వహింపవలెను. ఏడు అను సంఖ్య ప్రస్తుత అవసరమునకు తగినట్లు ఏర్పరచబడెను; దానిలో ఏదో మర్మము ఇమిడియున్నదని ఎవడును తలంచకూడదు. ఆత్మతోను జ్ఞానముతోను నిండుకొనినవారని లూకా చెప్పుచున్నదానిని నేను ఇట్లు వివరించుచున్నాను: వారు ఆత్మ యొక్క ఇతర వరములతోను, ఆ పదవి సక్రమముగా నిర్వహింపబడుటకు అవసరమైన జ్ఞానముతోను సన్నద్ధులై యుండుట అవసరము; యాచనకు మితిమీరి అలవాటుపడి సహోదరుల దారిద్ర్యమునకు అవసరమైనదానిని కాజేయు మనుష్యుల మోసపు గారడీలను గూర్చియు, తమకు ఏ సందర్భమును ఇయ్యబడకపోయినను చాడీలు చెప్పుట మానని వారి అపనిందలను గూర్చియు వారు జాగ్రత్తపడునట్లు ఇది అవసరము. ఏలయనగా ఆ పదవి ప్రయాసకరమైనది మాత్రమే కాదు, అనేక భక్తిహీనమైన సణుగులకు గురియగునది కూడను.

328 "Difficultas monstratur," కష్టము చూపబడుచున్నది. 329 "Spartae suae ornandae, (ut est in proverbio,") తన స్పార్టాను అలంకరించుటకు, (సామెత చెప్పునట్లు.)

330 "Occupationes," వ్యవహారములు. 331 "Tractent," చేతపట్టుట. 332 "Constituat suo arbitrio," తన ఇష్టము చొప్పున నియమించుట. 333 "Elegi communibus suffragiis," సామాన్య ఓట్లచేత ఏర్పరచబడుట. 334 "Obidentia," నెరవేర్చవలసినవారు. 335 "Probate fidei," పరీక్షింపబడిన నమ్మకముగల. 336 "Prudentia," జ్ఞానము లేక వివేకము. 337 "Licentiam," విచ్చలవిడియైన స్వేచ్ఛ. 338 "Nisi ex," ... చేతనే తప్ప.

4. అయితే మేము ప్రార్థనయందు ఎడతెగక యుండెదము. తాము తమ జీవితకాలమంతయు తమ్మును తాము నిమగ్నులను చేసికొనగలిగినంత పని తమకు మరియొక విధముగా ఇదివరకే ఉన్నదని వారు మరల చూపుచున్నారు. ఏలయనగా పూర్వము గంభీరమైన ఆచారములలో వాడబడుచుండిన "ఇది చేయుము" అను ప్రాచీన సామెత దీనికి బహు చక్కగా సరిపోవుచున్నది. కాబట్టి వారు [{προσκαρτερησαι}] అను మాటను వాడుచున్నారు; దానికి ఒకవిధముగా దేనికైనను అతుకబడియుండుట, కట్టబడియుండుట అని అర్థము. కాబట్టి కాపరులు ప్రతిదినము బోధించుటలో కొంత కాలము గడిపిన తరువాత, ఇక ఏమియు చేయనక్కరలేనంతగా తమ కర్తవ్యమును నెరవేర్చితిమని తలంచకూడదు. తాము ఆ కార్యమునకు పూర్తిగా సమర్పించుకొనియున్నామని వారు నిజముగా అతిశయింపగలుగునట్లు, మరియొక విధమైన అధ్యయనము, మరియొక విధమైన ఆసక్తి, మరియొక విధమైన పట్టుదల అవసరము. వారు దానికి ప్రార్థనను చేర్చుచున్నారు; వారు మాత్రమే ప్రార్థింపవలెనని కాదు, (ఏలయనగా అది భక్తులందరికిని సామాన్యమైన అభ్యాసము,) అయితే అందరికంటె ప్రార్థించుటకు వారికి ప్రత్యేకమైన కారణములున్నవి గనుకనే. సంఘము యొక్క సామాన్య రక్షణను గూర్చి శ్రద్ధ వహింపనక్కరలేని మనుష్యుడెవడును లేడు. అట్లయితే ఆ పదవి పేరుపెట్టి తనకు అప్పగింపబడిన కాపరి దానికొరకు ఇంకెంత శ్రద్ధగా [ఆతురతతో] ప్రయాసపడవలెను? కాబట్టి మోషే నిజముగా ఇతరులను ప్రార్థనకు హెచ్చరించెను, అయితే అతడు నాయకునివలె వారికి ముందుగా నడిచెను, (నిర్గమకాండము 17:11.) మరియు పౌలు తన ప్రార్థనలను అంత తరచుగా పేర్కొనుట నిష్కారణము కాదు, (రోమీయులకు 1:10.) మరియు వృద్ధి పరలోకమునుండి రానియెడల దున్నుటయందును విత్తుటయందును నీరుపోయుటయందును మనము వెచ్చించిన ప్రయాసనంతటిని పోగొట్టుకొందుమని మనము ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను, (1 కొరింథీయులకు 3:7.) కాబట్టి మన ప్రయాస వ్యర్థమైనదియు నిష్ఫలమైనదియు కాకుండునట్లు ప్రభువు చేతినుండి ఆశీర్వాదమును కోరితేనే గాని, బోధించుటలో గొప్ప ప్రయాసపడుట చాలదు. దీనినిబట్టి ప్రార్థనాభ్యాసము వాక్యపరిచారకులకు వ్యర్థముగా సిఫారసు చేయబడలేదని కనబడుచున్నది.

339 "Pastores tamen moderentur," అయినను కాపరులు నియంత్రింతురు గాక. 340 "Ad cohibendos plebis impetus," జనుల ఆవేశమును (తొందరపాటును లేక హింసను) అణచుటకు.

341 "Si fortuito quoslibet accipimus," మనము యాదృచ్ఛికముగా ఎవరినైనను చేర్చుకొనినయెడల. 342 "Summa religio ne quis sumatur," ఎవడును ఏర్పరచబడకుండునట్లు అత్యంత జాగ్రత్త. 343 "Accommodatus fuit," తగినట్లు ఏర్పరచబడెను. 344 "Ne quis putet," ఎవడును తలంచకుండునట్లు. 345 "Prudentia." (వివేకము.) 346 "Imposturis et fraudibus," మోసమును కపటమును. 347 "Exsugunt," పీల్చివేయుదురు. 348 "Non laboriosa modo, sed obnoxia sinistris murmuribus," ప్రయాసకరమైనది మాత్రమే కాదు, దుష్టమైన సణుగులకు గురియగునది కూడను.

349 "Aliud studium, alius fervor, alia assiduitas exigitur," మరియొక విధమైన ఆసక్తి, మరియొక విధమైన ఉత్సాహము, మరియొక విధమైన పట్టుదల అవసరము.

350 "Possint," చేయగలుగునట్లు.

5. విశ్వాసముతో నిండుకొనిన స్తెఫను. విశ్వాసము కూడ ఆత్మ యొక్క వరము కానట్టు లూకా విశ్వాసమును ఆత్మనుండి వేరుపరచుట లేదు; అయితే ఆత్మ అనుటచేత అతడు స్తెఫను అలంకరింపబడియుండిన ఇతర వరములను, అనగా ఆసక్తి, జ్ఞానము, యథార్థత, సహోదర ప్రేమ, శ్రద్ధ, మంచి మనస్సాక్షి యొక్క నిష్కళంకత మొదలైనవాటిని ఉద్దేశించుచున్నాడు; రెండవదిగా, అతడు ముఖ్యమైన రకమును వ్యక్తపరచుచున్నాడు. కాబట్టి స్తెఫను మొదట విశ్వాసమునందును, రెండవదిగా ఇతర సద్గుణములయందును శ్రేష్ఠుడై యుండెనని, తద్వారా అతనికి ఆత్మకృప సమృద్ధిగా ఉండెనని స్పష్టమగునట్లు అతడు సూచించుచున్నాడు. మిగిలినవారిని అతడు అంతగా ప్రశంసించుట లేదు, ఏలయనగా నిస్సందేహముగా వారు అతనికంటె తక్కువవారు. అంతేకాక, ఏడుగురిలో ఒకడైన ఈ నీకొలాసు, యోహాను ప్రకటనలో పేర్కొనువాడే అని, (ప్రకటన 2:15,) అనగా అతడు స్త్రీలు ఉమ్మడిగా ఉండవలెనని కోరినందున ఒక అపవిత్రమైనదియు దుష్టమైనదియునైన తెగకు కర్తయాయెనని ప్రాచీన రచయితలు గొప్ప ఏకాభిప్రాయముతో చెప్పుచున్నారు. ఈ కారణమునుబట్టి సంఘ పరిచారకులను ఏర్పరచుటలో మనము నిర్లక్ష్యముగా ఉండకూడదు. ఏలయనగా మనుష్యుల వేషధారణ జాగ్రత్తపడుటకు మిక్కిలి మెలకువగాను శ్రద్ధగాను ఉండువారినే మోసపుచ్చినయెడల, అజాగ్రత్తపరులకును నిర్లక్ష్యపరులకును ఏమి సంభవించును? అయినను మనము తగిన జాగ్రత్తను వహించిన తరువాతయు మనము మోసపోవుట సంభవించినయెడల, మితిమీరి కలవరపడకుందము; ఏలయనగా అపొస్తలులు సైతము ఈ ప్రమాదమునకు లోనైరని లూకా చెప్పుచున్నాడు. అట్లయితే హెచ్చరిక ఏమి మేలు చేయును? ఎన్నిక పూర్తిగా దేవుని ఆత్మచేత నడిపింపబడలేదని ఫలితమే చూపుచుండగా ప్రార్థన దేనికి ఉపయోగపడును? అని కొందరు ఈ ప్రశ్న అడుగుదురు. నేను ఇచ్చు ప్రత్యుత్తరమేమనగా, ఆరుగురు మనుష్యులను ఏర్పరచుటలో ఆత్మ వారి తీర్పులను నడిపించుట గొప్ప సంగతి; ఏడవవానివిషయమై ఆయన సంఘమును దారితప్పనిచ్చుట అసంగతమైనదిగా కనబడకూడదు. ఏలయనగా మనము ఈ విధముగా నానావిధములుగా తగ్గింపబడుట అవసరము; కొంతవరకు దుష్టులును భక్తిహీనులును మనలను అభ్యాసపరచునట్లు; కొంతవరకు వారి మాదిరిచేత బోధింపబడి, మనలో కపటము యొక్క దాగియున్న రహస్య మూలలు ఏవియు ఉండకుండునట్లు మనలను మనము క్షుణ్ణముగా పరీక్షించుకొనుట నేర్చుకొనునట్లు; కొంతవరకు వివేచించుటలో మనము మరింత జాగ్రత్తగా ఉండి, కుయుక్తిపరులును అపనమ్మకస్థులునైన మనుష్యులచేత మోసపోకుండునట్లు ఒకవిధముగా ఎడతెగక కావలియుండునట్లు. మరియు నీకొలాసు పరిచర్య కొంతకాలము ప్రయోజనకరముగా ఉండి, తరువాత అతడు ఆ భయంకరమైన దోషములో పడియుండవచ్చును. మరియు అతడు అంత ఘనమైన స్థాయినుండి అట్లు పడిపోయినయెడల, మనలో ప్రతివాడు ఎంత ఉన్నతముగా హెచ్చింపబడునో, అంతగా అణకువతోను భయముతోను తన్ను తాను దేవునికి లోపరచుకొనవలెను.

351 "Antesignanus," ధ్వజధారివలె లేక నాయకునివలె. 352 "Precandi studium," ప్రార్థనయందు ఆసక్తి. 353 "Occulti fraudis recessus," కపటము యొక్క దాగియున్న మూలలు.

6. ప్రార్థనచేసి వారిమీద చేతులుంచిరి. చేతులుంచుట ధర్మశాస్త్రము క్రింద ప్రతిష్ఠ యొక్క గంభీరమైన సూచనయై యుండెను. తాము దేవునికి అర్పింపబడుచున్నామని పరిచారకులు ఎరుగునట్లు, ఈ ఉద్దేశముతోనే అపొస్తలులు ఇప్పుడు వారిమీద తమ చేతులుంచుచున్నారు. అయినను ఈ ఆచారము దానంతట అదే వ్యర్థమైనది గనుక, వారు దానికి ప్రార్థనను చేర్చుచున్నారు; అందులో విశ్వాసులు తాము దేవునికి అర్పించుచున్న పరిచారకులను ఆయనకు అప్పగించుచున్నారు. ఇది అపొస్తలులకే ఆరోపింపబడుచున్నది, ఏలయనగా జనులందరు పరిచారకులమీద తమ చేతులుంచలేదు; అయితే అపొస్తలులు సంఘము పేరట ప్రార్థన చేయుచుండగా ఇతరులును తమ విన్నపములను చేర్చిరి. దీనినిబట్టి, అపొస్తలులు చేతులుంచుటను ఉపయోగించిరి గనుక అది క్రమమునకును మర్యాదకును తగిన ఆచారమనియు, అయినను దానికి దానంతట అదే ఏ బలమును శక్తియు లేదనియు, దాని ఫలము కేవలము దేవుని ఆత్మమీదనే ఆధారపడియున్నదనియు మనము గ్రహించుచున్నాము; ఇదే సాధారణముగా ఆచారములన్నిటిని గూర్చి తలంచవలసినది.

అపొస్తలుల కార్యములు 6:7-10

7. మరియు దేవుని వాక్యము వృద్ధిపొందెను, యెరూషలేములో శిష్యుల సంఖ్య బహుగా విస్తరించెను; మరియు యాజకులలో అనేకులు విశ్వాసమునకు లోబడిరి. 8. స్తెఫను విశ్వాసముతోను బలముతోను నిండినవాడై ప్రజలమధ్య మహత్కార్యములను గొప్ప సూచకక్రియలను చేయుచుండెను. 9. అప్పుడు లిబెర్తీనులదనబడిన సమాజమందిరమునకును, కురేనీయులకును, అలెక్సంద్రియవారికిని, కిలికియ ఆసియ దేశస్థులకును చెందిన కొందరు లేచి స్తెఫనుతో తర్కించిరి. 10. గాని అతడు మాటలాడిన జ్ఞానమును ఆత్మను వారు ఎదిరింపలేకపోయిరి.

దేవుని శక్తిని, సంఘము ఎడతెగక ముందుకు సాగుటలో కనబడిన ఆయన కృపను మరింత స్పష్టముగా కనుపరచు నిమిత్తము లూకా సంఘము యొక్క అభివృద్ధిని మరల వివరించుచున్నాడు. సంఘము అకస్మాత్తుగా, ఒక్క క్షణములోనో అన్నట్లు, లేవనెత్తబడుట దేవుని శ్రేష్ఠమైన కార్యము; అయితే తాను ఆరంభించిన ఆ కార్యమును ఇన్ని అడ్డంకుల మధ్యను ఆయన ముందుకు నడిపించుటయు, లోకము ఎవరి సంఖ్యను తగ్గించి తద్వారా ఆ సంతతినంతటిని నాశనము చేయవలెనని అంత గొప్పగా ప్రయాసపడుచుండెనో వారి సంఖ్య అధికమగుటయు దానికంటె తక్కువ ఆశ్చర్యకరమైనది కాదు. దేవుని వాక్యము వృద్ధిపొందెనని అతడు చెప్పుటలో, అది మరి విస్తారముగా వ్యాపించెనని అతని భావము. దేవుని వాక్యము రెండు విధములుగా వృద్ధిపొందునని చెప్పబడుచున్నది: క్రొత్త శిష్యులు దానికి లోబడునట్లు తీసికొనిరాబడినప్పుడు గాని, మనలో ప్రతివాడును దానియందు అభివృద్ధిపొంది ముందుకు సాగుచున్నప్పుడు గాని. ఈ స్థలములో లూకా మొదటి విధమైన వృద్ధిని గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా శిష్యుల సంఖ్యను గూర్చి మాటలాడునప్పుడు అతడు వెంటనే తన భావమును తానే వివరించుచున్నాడు. అయినను విశ్వాసము యొక్క ఇంత గొప్ప వృద్ధిని అతడు ఒక్క పట్టణమునకే పరిమితము చేయుచున్నాడు. ఏలయనగా శిష్యులు ఇతర స్థలములలో కూడ చెదరియుండిరని తలంచవలసియున్నను, యెరూషలేములో తప్ప మరెక్కడను నిర్దిష్టమైన సమూహము లేకుండెను.

మరియు యాజకులలో అనేకులు. (సరిగా చెప్పవలెనంటే) మన విశ్వాసము సువార్త బోధకు లోబడును గనుక, వారు విశ్వాసమునకు లోబడిరని లూకా చెప్పుట మెటోనిమియా ద్వారా పలుకబడిన అలంకారిక భాష; ఏలయనగా విశ్వాసము అను మాటను అతడు దేవుని వాక్యమునకును క్రైస్తవత్వమును ఒప్పుకొనుటకును వాడుచున్నాడు. మరియు యాజకులు అధిక భాగము శత్రువులై యుండిరి గనుక అతడు వారిని పేరుపెట్టి లెక్కించుచున్నాడు; ఆ కారణమునుబట్టి వారిలో కొందరు మారుమనస్సు పొందుట దేవుని ఆశ్చర్యకరమైన కార్యము, అనేకులు మారుట మరి ఎంతో ఆశ్చర్యకరమైనది. ఏలయనగా ఆరంభములో వారు "అధికారులలో నైనను పరిసయ్యులలో నైనను ఎవడైనను ఆయనయందు విశ్వాసముంచెనా? అయితే ధర్మశాస్త్రమెరుగని యీ జనసమూహము శాపగ్రస్తమైనది" అని అతిశయించుచు క్రీస్తుమీద రేగిరి.

8. స్తెఫను. ఈ స్థలములో లూకా సంఘము యొక్క ఒక క్రొత్త పోరాటమును వివరించుచున్నాడు; దానివలన సువార్త యొక్క మహిమ ఎల్లప్పుడును సిలువతోను నానా విధములైన శ్రమలతోను జతపరచబడియుండెనని స్పష్టమగుచున్నది. దీని సారాంశమేమనగా, సంఘము ఒక్క మనుష్యుని వ్యక్తియందు దాడిచేయబడెను. దానివలన శత్రువులు మరింత ధైర్యము తెచ్చుకొని, నిరపరాధ రక్తముచేత తడిసినవారై, ఇంతకుముందుకంటె మరి తీవ్రముగా రేగిరి; ఏలయనగా ఇంతవరకు వారు చెరసాలను బెత్తపు దెబ్బలను దాటి పోలేదు. అయితే స్తెఫను జీవితమునందును మరణమునందును కూడ క్రీస్తు నామము మహిమపరచబడెనని మనము తెలిసికొనునట్లు, అతడు విశ్వాసముతోను బలముతోను నిండినవాడని లూకా మొదట చెప్పుచున్నాడు. దానిచేత అతని విశ్వాసము శ్రేష్ఠమైనదనియు, అద్భుతములు చేయు శక్తియందు అతడు అతిశయించెననియు సూచించుచున్నాడు. అతడు విశ్వాసముతో నిండినవాడని చెప్పబడినందున మనము విశ్వాసము యొక్క పరిపూర్ణతను ఊహించుకొనకూడదు; దేవుని వరములను సమృద్ధిగా పొందినవారిని వాటితో నిండినవారని పిలుచుట లేఖనములో బహుగా వాడబడు భాషా విధానము. బలము అను మాటను (నిస్సందేహముగా) అద్భుతములు చేయు సామర్థ్యమని నేను గ్రహించుచున్నాను. విశ్వాసము గ్రహించు వరమును మాత్రమే గాక ఆసక్తి యొక్క తీవ్రతను కూడ ఇముడ్చుకొనుచున్నది. అతని శ్రేష్ఠతనుబట్టి అతని పేరు ప్రసిద్ధికెక్కెను గనుక, దుష్టుల రౌద్రము అతనిని పడద్రోయుటకు ఏకమనస్సుతో అన్నట్లు అతనిమీదికి మళ్లింపబడుట సంభవించెను. ఏలయనగా ఆత్మ యొక్క శక్తియు కృపయు కనబడిన వెంటనే సాతాను క్రోధము రేపబడును.

మరియు సువార్త బోధను వ్యాపింపజేయుటలో స్తెఫను శ్రద్ధగలవాడును ధైర్యవంతుడునై యుండెనని సందర్భమువలన తేటపడును; అయితే సోమరియు మందమునై యుండజాలని అతని విశ్వాసమును శ్లాఘించుటతో తృప్తిపడి లూకా దానిని దాటిపోవుచున్నాడు.

9. కొందరు లేచి. ఇది హింస యొక్క ఆరంభము; ఏలయనగా దుష్టులు తర్కించుటచేత క్రీస్తును ఎదిరింపవలెనని వ్యర్థముగా ప్రయత్నించిన తరువాత, ఆ మొదటి ప్రయత్నము ఫలింపలేదని చూచినప్పుడు, వారు అపనిందలకును (కుతర్కములకును) అల్లర్లకును పాల్పడి, చివరకు బలాత్కారమునకును హత్యకును తెగబడుదురు. కాబట్టి లేచుట అను మాటచేత, తాను మాటలాడుచున్నవారు తమ నాలుకతో సువార్తమీద దాడిచేసిరనియు, వారు వెంటనే స్తెఫనును న్యాయపీఠము ఎదుటికి తీసికొనిపోక, మొదట అతనితో తర్కించుచు అతనిమీద పడిరనియు లూకా భావము. అంతేకాక, వారు వర్తకము చేయుటకో విద్య నేర్చుకొనుటకో యూదయలో నివసించుచుండిన పరదేశులని అతడు సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి వారిలో కొందరు కురేనీయులనియు, కొందరు అలెక్సంద్రియవారనియు, కొందరు కిలికియవారనియు, కొందరు ఆసియవారనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. వారందరు లిబెర్తీనుల సమాజమందిరమునకు చెందినవారని అతడు చెప్పుచున్నాడు. రోమా పౌరులచేత స్వతంత్రులుగా విడుదల చేయబడినవారు, ప్రాంతములనుండి కూడివచ్చు యూదులకు అది ప్రత్యేకముగా చెందియుండునట్లు, తమ సొంత ఖర్చుతో ఒక సమాజమందిరమును కట్టించిరని తలంచవలసియున్నది.

354 "Uno quasi impetu in eum versa fuerit," ఒక్క ఆవేశముతోనే అన్నట్లు అతనిమీదికి మళ్లింపబడెను.

కాబట్టి దేవుని కృపచేత అక్కడికి తీసికొనిరాబడి, క్రీస్తును మరింత ఇష్టపూర్వకముగా అంగీకరింపవలసినవారే మొదట ఆయనమీద దాడిచేసి, బూరతోవలె ఇతరుల రౌద్రమును రగుల్కొల్పుచున్నారు. మరియు ప్రాంతములలో చెదరియుండిన యూదులు సత్యబోధకు ప్రాణాంతకమైన శత్రువులనియు, అల్లర్లు రేపుటలో మిక్కిలి విషపూరితులనియు లూకా తరువాత అనేక ఇతర స్థలములలో తెలియజేయును. సత్యము యొక్క విజయము మరింత ప్రసిద్ధికెక్కునట్లు అతడు అనేకులను లెక్కించుచున్నాడు; నానా దేశములనుండి కూడివచ్చిన అనేకులు ఒక్క మనుష్యునిచేత ఓడింపబడి వెళ్లిపోయిరి; మరియు వారు సిగ్గుతో నోరుమూసికొనవలసివచ్చెనని సందేహింపనక్కరలేదు. స్తెఫను అప్పటికే అద్భుతములచేత గొప్ప కటాక్షమును సంపాదించుకొని గొప్ప ఘనతను పొందియుండెను. ఇప్పుడు అతడు తర్కించువారికి ఎట్టి ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచున్నాడనగా, వారిమీద అతడు బహుగా పైచేయి సాధించుచున్నాడు. తన విరోధులు ఎదిరింపలేకపోయిరని అతడు చెప్పు జ్ఞానమును ఆత్మను అతడు వేరువేరు విషయములుగా పెట్టుట లేదు. కాబట్టి ఈ మాటలను ఈ విధముగా విడదీయుము: దేవుని ఆత్మ అతనికి అనుగ్రహించిన జ్ఞానమును వారు ఎదిరింపలేకపోయిరి. ఏలయనగా రెండు పక్షములును మనుష్యులవలె పోరాడలేదనియు, స్తెఫను నోటిద్వారా మాటలాడిన దేవుని ఆత్మతో వారు పోరాడిరి గనుకనే సువార్త శత్రువులు ధైర్యము కోల్పోయి ఓడింపబడిరనియు వ్యక్తపరచవలెనని లూకా ఉద్దేశించెను. మరియు క్రీస్తు అదే ఆత్మను తన సేవకులందరికి వాగ్దానము చేసియున్నాడు గనుక, మనము సత్యమును నమ్మకముగా సమర్థించుదము, ఆయనను నోటిని జ్ఞానమును అడుగుదము; అప్పుడు మన విరోధుల తెలివియైనను వదరుబోతుతనమైనను మనలను సిగ్గుపరచలేనంతగా మాటలాడుటకు మనము చాలినంత సన్నద్ధులమగుదుము. ఆ ప్రకారమే మన కాలములో కాల్చివేయబడిన హతసాక్షుల నోట ఆత్మ అంత ప్రభావవంతముగా ఉండెను; ఇప్పుడును ప్రతిదినము అట్టి శక్తినే కనుపరచుచున్నది; ఎట్లనగా వారు విద్యలేనివారైనను (ఏ పాఠశాలలోను శిక్షణ పొందనివారైనను), పోపు మతమును సమర్థించిన ప్రధాన వేదాంతులను, ఉరుము ఉరిమి మెరుపు మెరిసినట్లుగానే, తమ స్వరము మాత్రముచేత ఆశ్చర్యచకితులను చేసిరి.

అపొస్తలుల కార్యములు 6:11-15

11. అప్పుడు వారు–వీడు మోషేమీదను దేవునిమీదను దూషణవాక్యములు పలుకగా మేము వింటిమని చెప్పుటకు కొందరు మనుష్యులను కుయుక్తితో ప్రేరేపించిరి. 12. మరియు ప్రజలను పెద్దలను శాస్త్రులను రేపి, అతనిమీద పడి అతనిని పట్టుకొని మహాసభయొద్దకు తీసికొనిపోయిరి. 13. మరియు అబద్ధసాక్షులను నిలువబెట్టిరి; వారు–ఈ మనుష్యుడు ఈ పరిశుద్ధ స్థలమునకును ధర్మశాస్త్రమునకును విరోధముగా దూషణవాక్యములు పలుకుట మానడు; 14. ఈ నజరేయుడైన యేసు ఈ చోటును పాడుచేసి, మోషే మనకిచ్చిన నియమములను మార్చునని ఇతడు చెప్పగా మేము వింటిమని చెప్పిరి. 15. అప్పుడు మహాసభలో కూర్చున్నవారందరు అతనివైపు తేరిచూడగా, అతని ముఖము దేవదూత ముఖమువలె వారికి కనబడెను.

355 "Quae peculiaris esset Judaeis qui Jerosolymam ex provinciis comeabant," ప్రాంతములనుండి యెరూషలేమునకు వచ్చు యూదులకు అది ప్రత్యేకముగా చెందియుండునట్లు.

356 "Virulentos," విషపూరితులు. 357 "Fides et miracula," విశ్వాసము మరియు అద్భుతములు. 358 "Ut quum homines essent idiotae, summos Papatus theologes sola voce non minus quam fulmine attonitos redderent," వారు విద్యలేని మనుష్యులైనను, పోపు మతము యొక్క ప్రధాన వేదాంతులను పిడుగుచేతవలెనే తమ స్వరము మాత్రముచేత ఆశ్చర్యచకితులను చేసిరి.

12. ఆత్మ యొక్క శక్తిచేత ఓడింపబడినవారై వారు తర్కించుట మానుకొని, అబద్ధమైన అపనిందలతో అతనిని అణచివేయుటకు అబద్ధసాక్షులను సిద్ధపరచుచున్నారు; దీనివలన వారు దుష్ట మనస్సాక్షితో పోరాడుచుండిరని స్పష్టమగుచున్నది. ఏలయనగా తమ పక్షమును సమర్థించుకొనుటకు అబద్ధములమీద ఆనుకొనుటకంటె అనుచితమైనది మరేమి యుండగలదు? అతడు దుష్టుడును అపరాధియునై యుండెనని ఒప్పుకొనినను, అతనిమీద అబద్ధసాక్ష్యము పలుకకూడదు. అయితే ఆసక్తి ముసుగులో దాగుకొను వేషధారులు నిర్లక్ష్యముగా అట్లు చేయుటకు తమకు తామే అనుమతి ఇచ్చుకొనుచున్నారు. పోపు మతస్థులు నేటి దినమున మాకు విరోధముగా సాక్ష్యములను అబద్ధముగా వక్రీకరించుచు, లేఖనములోని స్పష్టమైన స్థలములను ఎట్లు చెరుపుచున్నారో, అదియు తెలిసితెలిసి చెరుపుచున్నారో మనము చూచుచున్నాము. వారు అధిక భాగము అజ్ఞానమువలన తప్పిపోవుచున్నారని నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను; అయినను మా బోధను అసహ్యమైనదిగా చేయుటకు లేఖనము యొక్క భావమును మాటలను కూడ చెరుపుటకు తనకు తానే స్వేచ్ఛ ఇచ్చుకొననివాడు వారిలో ఒక్కడును మనకు కనబడడు; అంతేకాదు, వారు ప్రసంగవేదికమీదనుండి కూడ మమ్మును ఘోరముగా దూషించుచున్నారు. ఒక మనుష్యుని దూషించుట న్యాయమా కాదా అని ఈ రబ్బీలను మీరు అడిగినయెడల, సాధారణముగా అది న్యాయము కాదని వారు చెప్పుదురు; అయితే మా విషయమునకు వచ్చినప్పుడు మంచి ఆసక్తి వారిని నిర్దోషులనుగా చేయును; ఏలయనగా మామీదనైనను మా పక్షముమీదనైనను భారము మోపగలిగినది ఏదియు అన్యాయము కాదని వారు తలంచుదురు; కాబట్టి అబద్ధములోను మోసములోను మొండి సిగ్గుమాలినతనములోను వారు తమ్మును తాము పొగడుకొనుచున్నారు. స్తెఫనును చంపుటకు అబద్ధసాక్ష్యమును ఉపయోగించిన, లూకా ఈ స్థలములో మాటలాడుచున్నవారిని కూడ అట్టి వేషధారణయే గ్రుడ్డివారినిగా చేసెను; ఏలయనగా సాతాను ఏలుచున్నప్పుడు, వాడు భ్రష్టులను క్రూరత్వమునకు పురికొల్పుటయే గాక, తాము ఏది కోరితే అది చేయవచ్చునని వారు తలంచునట్లు వారి కన్నులకు గ్రుడ్డితనము కలుగజేయును. దేవుని ఆత్మచేత నడిపింపబడితేనే గాని మంచి ఆసక్తి అను రంగు ఎంత అపాయకరమైనదో ఈ దృష్టాంతమువలన మనము విశేషముగా నేర్చుకొనుచున్నాము; ఏలయనగా అది ఎల్లప్పుడును ఉగ్రమైన పిచ్చిగా బయలువెడలును; అదే సమయములో అది సమస్త విధములైన దుష్టత్వమును కప్పిపుచ్చుటకు ఆశ్చర్యకరమైన ముసుగైయుండును.

14. మేము వింటిమి. మోషేను గూర్చియైనను దేవాలయమును గూర్చియైనను అతడు ఎన్నడును భక్తిలేకుండ ఏమియు మాటలాడలేదని స్తెఫను చేసిన ప్రతివాదమువలన బహు చక్కగా తేటపడును; అయినను ఇది నిష్కారణముగా అతనిమీద మోపబడలేదు, ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము కొట్టివేయబడుటను గూర్చి అతడు బోధించియుండెను. అయితే చక్కగాను భక్తిపూర్వకముగాను పలుకబడిన సంగతులను వారు బుద్ధిపూర్వకముగా చెరుపుచున్నారు గనుక, ఇందులో వారు అబద్ధసాక్షులును అబద్ధమాడుటకు ప్రేరేపింపబడినవారునై యున్నారు. ఆ ప్రకారమే క్రీస్తు, తాను ధర్మశాస్త్రమును కొట్టివేయుటకు రాలేదు గాని దానిని నెరవేర్చుటకే వచ్చితినని తనను తాను నిర్దోషిగా కనుపరచుకొనవలసివచ్చెను; ఏలయనగా ఆయన ఆచారములు కొట్టివేయబడుటను గూర్చి ప్రకటించినప్పుడు, ఆయన ధర్మశాస్త్రమునంతటిని రద్దుచేసి తీసివేయవలెనని ఉద్దేశించినట్టు, దుష్టులు దీనిని మరియొక ఉద్దేశమునకు వక్రీకరించిరి. అంతేకాక, ఆయన తన శరీరమును గూర్చి పలికినదానిని వారు దుష్టముగా యెరూషలేము దేవాలయమునకు వక్రీకరించిరి. ఏమి, "మేలు కలుగుటకై కీడు చేయవలెను" అని పౌలు బోధించెనని అతనిమీద నేరము మోపబడలేదా?

359 "Quam in mendaciis causae suae praesidium constituere," తమ పక్షము యొక్క సమర్థనను అబద్ధములయందు స్థాపించుటకంటె.

360 "Non tamen falsis testimoniis est oppremendus," అయినను అతడు అబద్ధసాక్ష్యములచేత అణచివేయబడకూడదు.

361 "Ut doctrinam nostram reddant odiosam," మా బోధమీద ద్వేషము పుట్టించుటకు.

కాబట్టి మనము భక్తిపూర్వకముగాను చక్కగాను ప్రయోజనకరముగాను బోధించుదానికి నేటి దినమున ఇంత అబద్ధముగా అపార్థము చెప్పబడుచున్నదని మనము ఆశ్చర్యపడుటకు కారణము లేదు; అంతేకాదు, సువార్త బోధను ఎంత జాగ్రత్తగాను మితముగాను నిర్వహించినను అది అబద్ధమైన నిందలకు లోనుకాక తప్పదని మనము రూఢిగా నమ్ముకొనవలెను; ఏలయనగా అబద్ధమునకు జనకుడైన సాతాను ఎల్లప్పుడును తన పనిలో చురుకుగా నిమగ్నుడైయుండును. మరియు అనేక సంగతులు శరీర సంబంధమైన తర్కమునకు విరుద్ధముగా ఉన్నవి గనుక, బోధ యొక్క నిజమైన నిష్కపటమైన భావమును చెరుపు అబద్ధపు వార్తలను అంగీకరించుటకంటె మనుష్యులు మరిదేనికిని అంతగా మొగ్గుచూపరు. సాతాను యొక్క ఈ దుర్బుద్ధియు కుయుక్తులును, మనకు విరోధముగా పోరాడుటకు వారికి ఆయుధముగా ఉపయోగపడు అసంగతమైనదేదియు, అనుచితముగా పలుకబడినదేదియు మననుండి జారిపడకుండునట్లు మనలను మరింత జాగ్రత్తగలవారినిగాను మెలకువగలవారినిగాను చేయవలెను; ఏలయనగా దుష్టులు ఎగబడి పట్టుకొను ఆ సందర్భమును వారికి దొరకకుండ మనము జాగ్రత్తగా కొట్టివేయవలెను. మరియు మనచేత చక్కగాను భక్తిపూర్వకముగాను అందింపబడిన బోధ అబద్ధపు వార్తలచేత చెరుపబడి, వికారపరచబడి, ముక్కలుముక్కలుగా చీల్చబడుట మనము చూచినయెడల, మనము ఆరంభించినందుకు పశ్చాత్తాపపడకూడదు; ఇకమీదట మరింత మందముగా ఉండుటకును కారణము లేదు; ఏలయనగా దేవుని కుమారుడే తప్పించుకొనలేకపోయిన సాతాను యొక్క విషపూరితమైన కాట్లనుండి మనము పారిపోవుట తగదు. అదే సమయములో, క్రీస్తు సువార్త బోధను అన్యాయమైన అపకీర్తినుండి విడిపించుట మనము చూచుచున్నట్లే, దేవుని సత్యముమీద మోపబడు ఆ అబద్ధములను కొట్టివేసి తొలగించుట మన భాగమును కర్తవ్యమునై యున్నది. అట్టి అవమానమును అపవిత్రమైన వ్యవహారమును మన మార్గములో మనకు ఆటంకము కలిగించకుండునట్లు మాత్రము మనలను మనము సిద్ధపరచుకొందము.

మనుష్యులు పాపమునకును దుష్ట దురాశలకును పూర్తిగా దాసులైయుండునంతగా చెడిపోయియున్నారని మేము బోధించుచున్నాము గనుక, శత్రువులు దానినుండి ఈ అబద్ధమైన నిందను తీయుచున్నారు: మనుష్యులు ఇష్టపూర్వకముగా పాపము చేయుదురని మేము నిరాకరించుచున్నామనియు, వారు మరి ఏదో విధముచేత దానికి బలవంతపెట్టబడుదురని మేము చెప్పుచున్నామనియు, కాబట్టి వారు దోషులు కారనియు ఏ నిందయు భరింపరనియు; అంతేకాదు, మంచి చేయవలెనను కోరికనంతటిని మేము పూర్తిగా ఆర్పివేయుచున్నామని కూడ వారు చెప్పుచున్నారు. పరిశుద్ధుల క్రియలలో ఎల్లప్పుడును ఏదో ఒక దోషమో అపరిపూర్ణతయో యుండును గనుక అవి తమ సొంత యోగ్యతనుబట్టి పుణ్యఫలదాయకములు కావని మేము నిరాకరించుచున్నాము గనుక, మేము మంచికిని చెడుకును భేదము చూపుట లేదని వారు కుతర్కము చేయుచున్నారు. మనుష్యుని నీతి దేవుని కృపయందు మాత్రమే యున్నదనియు, భక్తిగల ఆత్మలు క్రీస్తు మరణమునందు తప్ప మరెక్కడను విశ్రాంతి కనుగొనలేవనియు మేము చెప్పుచున్నాము గనుక, ఈ విధముగా మేము శరీరమునకు (అది కోరినదెల్ల చేయుటకు) స్వేచ్ఛనిచ్చుచున్నామనియు, తద్వారా ధర్మశాస్త్రము యొక్క ఉపయోగము ఇక నిలువదనియు వారు ఆక్షేపించుచున్నారు. వారు క్రీస్తు ఘనతను ఎరను వలె వేయి ముక్కలుగా చీల్చిన తరువాత తమకు ఇష్టమైనట్లు అక్కడక్కడ పంచిపెట్టుచుండగా, మేము ఆ ఘనతను సమర్థించుచున్నప్పుడు, మేము పరిశుద్ధులకు శత్రువులమని వారు కల్పించుచున్నారు; ఆత్మ యొక్క స్వాతంత్ర్యమునకు బదులుగా మేము శరీరము యొక్క విచ్చలవిడితనమును కోరుచున్నామని వారు అబద్ధముగా చెప్పుచున్నారు. ప్రభువు రాత్రి భోజనమును దాని పవిత్రమైన న్యాయమైన ఉపయోగమునకు తిరిగి స్థాపింపవలెనని మేము ప్రయత్నించుచుండగా, మేము దానిని పడద్రోసి నాశనము చేయుచున్నామని వారు సిగ్గులేకుండ కేకలువేయుచున్నారు. అకడెమిక్ తత్త్వవేత్తలవలె సమస్తమును కొట్టివేయు మరికొందరు, దేవుని రహస్యమైన పూర్వనిర్ణయమును గూర్చి, అదియు లేఖనములనుండి, మేము బోధించుచున్నది వారికి నచ్చలేదు గనుక, ఇంకను జన్మింపనివారిని ఆయన ఇదివరకే నిత్య మరణమునకు తీర్పుతీర్చియున్నాడు గనుక, నిరపరాధులైన మనుష్యులను మరణమునకు అప్పగించుటలో సంతోషించు నిరంకుశునిగా మేము దేవుని చేయుచున్నామని, ఈ విషయమున చెప్పదగిన అట్టి ఇతర సంగతులతో పాటు, ద్వేషపూర్వకముగా మామీద నేరము మోపుచున్నారు; అయినను మేము దేవుని గూర్చి భక్తిపూర్వకముగా తలంచుచున్నామనియు, ఆయన తన సొంత నోటితో బోధించునట్లు తప్ప మరి వేరుగా మాటలాడుట లేదనియు వారు చాలినంతగా ఒప్పింపబడియున్నారు. అట్టి ద్వేషమును సహించుట కష్టమైన విషయమే; అయినను ఆ కారణమునుబట్టి మంచి పక్షమును సమర్థించుట మనము మానుకొనకూడదు. ఏలయనగా దేవుని సత్యము ఆయన దృష్టికి అమూల్యమైనది; అది భ్రష్టులకు మరణార్థమైన మరణపు వాసనయైనను (2 కొరింథీయులకు 2:16), మనకును అమూల్యమైనదిగా ఉండవలెను.

362 "Bonorum et malorum discrimen a nobis tolli," మంచికిని చెడుకును మధ్యనున్న భేదమును మేము నాశనము చేయుచున్నామని.

అయితే ఇప్పుడు నేను స్తెఫనుమీద మోపబడిన నేరము వద్దకు తిరిగి వచ్చుచున్నాను; దాని ముఖ్యాంశమేమనగా, అతడు దేవుని మోషేను దూషించెను. మోషే బోధలో తనదైనదిగాని దేవునినుండి వేరైనదిగాని ఏదియు లేదు గనుక, వారు సరియైన కారణములతోనే ఆ అపచారమును దేవునికిని మోషేకును ఉమ్మడిదానిగా చేయుచున్నారు. అతడు దేవాలయమునకును ధర్మశాస్త్రమునకును విరోధముగా దూషణగా మాటలాడెనని వారు దీనిని రుజువు చేయుచున్నారు; అంతేకాక, క్రీస్తు రాకడ దేవాలయమునకును ఆచారములకును అంతము కలుగజేసెనని అతడు చెప్పెను గనుక, దానినే వారు దూషణగా చేయుచున్నారు. వారు చెప్పుచున్నట్లు స్తెఫను ఈ విధముగా మాటలాడెనని నమ్మదగినది కాదు; అయితే తమ అబద్ధమైన నిందకు రంగు పూయుటకు, చక్కగాను భక్తిపూర్వకముగాను పలుకబడిన సంగతులను వారు దుర్బుద్ధితో వక్రీకరించుచున్నారు; అయితే వారు మాటలలో ఏమియు మార్చకపోయినను, స్తెఫను ధర్మశాస్త్రమునకును దేవాలయమునకును ఏ అపచారమును చేయుటకు ఎంత దూరముగా ఉండెననగా, అంతకంటె మెరుగుగాను సత్యముగాను వాటిని అతడు ఏ విధముగాను స్తుతింపజాలడు. దేవాలయము యొక్క ఛాయారూపమైన స్థితి నిత్యము నిలువనియెడల అది పూర్తిగా అవమానపరచబడినదనియు, ఆచారములు ఎడతెగక అమలులో ఉండనియెడల మోషే ధర్మశాస్త్రము నిష్ఫలమును నిరర్థకమునైనదనియు యూదులు తలంచిరి. అయితే దేవాలయము యొక్క శ్రేష్ఠతయు ఆచారముల ప్రయోజనమును, అవి తమ ముఖ్య మాదిరియైన క్రీస్తునకు అన్వయింపబడుటయందే యున్నవి. కాబట్టి ఆ నేరారోపణకు ఎంత రంగు ఉన్నను, అది అన్యాయమును దుష్టమునైనది. మరియు జరిగిన సంగతి, అనగా విరోధులు అతనిమీద మోపుచున్నట్లు విషయము ఉన్నదా లేదా అనునది, ప్రశ్నకు వచ్చినను, [ప్రశ్న యొక్క] స్థితి సరిగా గుణమునకు సంబంధించిన [ప్రశ్న]యే; ఏలయనగా అప్పుడు వాడుకలోనున్న దేవుని ఆరాధన యొక్క రూపము మార్చబడవలెనని అతడు బోధించెను గనుక వారు స్తెఫనుమీద నేరము మోపుచున్నారు; మరియు దీనిని వారు దేవునికిని మోషేకును విరోధమైన దూషణగా అర్థము చెప్పుచున్నారు; కాబట్టి ఆ వివాదము జరిగిన సంగతిని గూర్చి కంటె (వారు చెప్పునట్లు) హక్కును గూర్చినదే; ఏలయనగా దృశ్యమైన దేవాలయము దైవత్వము యొక్క సంపూర్ణత నివసించు మరింత శ్రేష్ఠమైన పరిశుద్ధస్థలమునకు ప్రతిరూపమని చెప్పువాడును, ధర్మశాస్త్రము యొక్క ఛాయలు తాత్కాలికమైనవని బోధించువాడును దేవునికిని మోషేకును విరోధముగా అపచారము చేయువాడును దుష్టుడునై యున్నాడా అనునదే ప్రశ్న.

ఈ నజరేయుడైన యేసు. ఆయనను జ్ఞాపకము చేసికొనుటయే అసహ్యమైనట్టు, వారు క్రీస్తును గూర్చి ఈ విధముగా తిరస్కారముతో మాటలాడుచున్నారు. అయినను ధర్మశాస్త్రము కొట్టివేయబడుటను గూర్చి బోధించుటలో స్తెఫను ఛాయలకు ఎదురుగా శరీరమును, సాదృశ్యమునకు ఎదురుగా సారమును ఉంచెనని వారి నేరారోపణలనుండి గ్రహింపవచ్చును; ఏలయనగా ఆచారములు క్రీస్తుచేత కొట్టివేయబడినయెడల, వాటి సత్యము ఆత్మసంబంధమైనది. వాటిని నిత్యము కొనసాగింపవలెనని కోరిన యూదులు, వాటిలో స్థూలమైనదియు శరీరసంబంధమైనదియు భూసంబంధమైనదియు కన్నులకు కనబడునదియు తప్ప మరిదేనిని లక్ష్యపెట్టలేదు.

సంక్షేపముగా చెప్పవలెనంటే, ఆచారముల ఉపయోగము ఎడతెగనిదైనయెడల, వాటికి కేవలము బాహ్యమైన ఆడంబరము తప్ప మరేమియు లేకుండును గనుక అవి దుర్బలమైనవై నశించిపోవును; తద్వారా వాటిలో ఏ దృఢత్వమును ఉండదు. కాబట్టి క్రీస్తు రాకడచేత అవి కొట్టివేయబడుటయే వాటి నిజమైన శాశ్వతత్వము; ఏలయనగా వాటి బలమును ప్రభావమును క్రీస్తునందే యున్నవని దీనినుండి సిద్ధించుచున్నది.

నియమములను మార్చును. స్తెఫను దీనిని ఆచార సంబంధమైన భాగమును గూర్చి మాత్రమే ఉద్దేశించెనని ఏ మాత్రమును సందేహము లేదు; అయితే మనుష్యులు బాహ్యమైన ఆడంబరమునకు మరి ఎక్కువగా లోబడియుండుట వాడుక గనుక, స్తెఫను ధర్మశాస్త్రమునంతటిని నిరర్థకము చేయగోరినట్టు ఈ మనుష్యులు పలుకబడినదానిని అర్థము చేసికొనుచున్నారు. ధర్మశాస్త్రము యొక్క ముఖ్యమైన ఆజ్ఞలు నిజముగా దేవుని ఆత్మసంబంధమైన ఆరాధనను, విశ్వాసమును, న్యాయమును, తీర్పును గూర్చినవై యుండెను; అయితే ఈ మనుష్యులు బాహ్యమైన ఆచారములను మరి ఎక్కువగా లెక్కించుదురు గనుక, బలులను గూర్చి ఆజ్ఞాపింపబడిన ఆచారములను వారు విశేషార్థములో మోషే నియమములని పిలుచుచున్నారు. ఇది లోకారంభమునుండి ఎముకలో పుట్టినది; శరీరము నిలిచియున్నంత కాలము అది దానినుండి ఎన్నడును పోదు. నేటి దినమున పోపు మతస్థులు తమ ముసుగులయందు తప్ప దేవుని ఆరాధనను మరెక్కడను గుర్తింపనట్లే; అయినను వారు దేవుని నియమములకు బదులుగా మనుష్యుల వ్యర్థమైన కల్పనను తప్ప మరేమియు అనుసరింపరు గనుక యూదులకంటె వారు చాలా భిన్నముగా ఉన్నారు.

15. అప్పుడు వారు తేరిచూడగా. న్యాయస్థానములలో నిందితుని ప్రతివాదము కొరకు ఎదురుచూచునప్పుడు మనుష్యులు సాధారణముగా అతనివైపు తమ కన్నులను త్రిప్పుదురు. స్తెఫను దేవదూతవలె కనబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఇది అతని స్వాభావికమైన ముఖమును గూర్చి కాదు గాని, ఆ సమయమందలి అతని ముఖకళను గూర్చి చెప్పబడినది. ఏలయనగా నిందితుల ముఖము సాధారణముగా పాలిపోవును, వారు తమ మాటలలో తడబడుదురు, భయము యొక్క ఇతర సూచనలను కనుపరచుదురు; అయితే స్తెఫనులో అట్టిదేదియు లేదనియు, దానికి భిన్నముగా అతనియందు ఒక విధమైన ప్రభావము కనబడెననియు లూకా బోధించుచున్నాడు. ఏలయనగా లేఖనము కొన్నిసార్లు ఈ అర్థములో దేవదూతల పోలికను తీసికొనుచున్నది; 1 సమూయేలు 24:9; 2 సమూయేలు 14:17; 2 సమూయేలు 19:27లో వలె

363 "Hoc ab initio mundi fuit ingenium, et erit usque in finem," లోకారంభమునుండి ఇది స్వభావమైయుండెను, అంతము వరకును అట్లే యుండును.