అపొస్తలుల కార్యములు 17

అపొస్తలుల కార్యములు 17

అపొస్తలుల కార్యములు 17:1-4

1. వారు అంఫిపొలి అపొల్లోనియ పట్టణముల మీదుగా ప్రయాణమైపోయి థెస్సలొనీకకు వచ్చిరి; అక్కడ యూదుల సమాజమందిరమొకటి యుండెను. 2. పౌలు తన వాడుక చొప్పున వారియొద్దకు వెళ్లి, మూడు విశ్రాంతిదినములు లేఖనములలోనుండి వారితో తర్కించెను. 3. క్రీస్తు శ్రమపడి మృతులలోనుండి లేచుట అగత్యమనియు, నేను మీకు ప్రచురించు ఈ యేసే క్రీస్తు అనియు విప్పి దృష్టాంతములనెత్తి చెప్పుచుండెను. 4. వారిలో కొందరు విశ్వసించి పౌలును సీలను హత్తుకొనిరి; మరియు భక్తిపరులైన గ్రీసుదేశస్థులలో గొప్ప సమూహమును, ఘనతగల స్త్రీలలో అనేకులును హత్తుకొనిరి.

1. వారు థెస్సలొనీకకు వచ్చిరి. అంఫిపొలి అపొల్లోనియ అను పట్టణములు ప్లినీ వ్రాతలవలన తెలియుచున్నట్లు ప్రసిద్ధమైన పట్టణములైనను, పౌలు అక్కడ ఏమియు ప్రయత్నింపకపోవుటకు కారణమేమో మనకు తెలియదు; దేవుని ఆత్మను తన మార్గదర్శిగా అనుసరించి, ఆయా సమయమునకు తగిన సందర్భమునుబట్టి అవకాశమును చేపట్టెను అనుటయే దానికి కారణము కావచ్చును; లేదా అక్కడ కూడ ఏదైన మేలు చేయుటకు ప్రయత్నించెను గాని అది సఫలము కాలేదు గనుక లూకా దానిని విడిచిపెట్టుచున్నాడు. మరియు ఫిలిప్పీలో దెబ్బలు తిని, గొప్ప అపాయమునుండి అతికష్టముమీద తప్పించుకొనిన తరువాత అతడు థెస్సలొనీకలో క్రీస్తును ప్రకటించెను గనుక, తన పిలుపు యొక్క మార్గమును కొనసాగించుటలో అతడు ఎంత ధైర్యము గలవాడో, మాటిమాటికి క్రొత్త అపాయములలో ప్రవేశించుటకు ఎంత తెగువ గలవాడో దీనివలన స్పష్టమగుచున్నది.

ఇంత అజేయమైన మనోధైర్యమును, సిలువను ఇంత ఓర్పుతో సహించుటయు, పౌలు మనుష్యరీతిగా ప్రయాసపడలేదనియు, ఆత్మ యొక్క పరలోకశక్తిచేత అతడు బలపరచబడియుండెననియు చాలినంతగా తెలియజేయుచున్నవి. మరియు ఏ యూదుల కళ్లెములేని మూర్ఖత్వమును అతడు అంతగా అనుభవించియుండెనో వారియొద్దకే ప్రవేశించి వారి రక్షణను సంపాదింపబూనుటలో అతనియందు అద్భుతమైన ఓర్పు కనబడుచున్నది. అయితే క్రీస్తు యూదులకు రక్షణార్థమై అనుగ్రహింపబడెననియు, మొదట యూదులకును తరువాత అన్యజనులకును మారుమనస్సును విశ్వాసమును ప్రకటింపవలెనను షరతుమీదనే తాను అపొస్తలుడుగా నియమింపబడెననియు అతడు ఎరిగియుండెను గనుక, తన ప్రయాసము యొక్క ఫలితమును ప్రభువునకు అప్పగించి, (మేలు చేయగలనను గొప్ప నిరీక్షణ లేకపోయినను) ఆయన ఆజ్ఞకు లోబడుచున్నాడు. దేవుని రాజ్యము మొదట మీకు ప్రకటింపబడుట ఆవశ్యకమైయుండెను; అయితే మీరు దానిని అంగీకరింపలేదు గనుక, ఇదిగో మేము అన్యజనులయొద్దకు వెళ్లుచున్నాము, అని చెప్పినప్పుడు అతడు ఇంతకుముందే యూదులయొద్ద తుది సెలవు తీసికొనినట్లు కనబడెను; అయితే ఆ కఠినమైన వాక్యము, తమకు అర్పింపబడిన సువార్తను దుష్టత్వముతో తిరస్కరించి దేవుని కృపకు తమ్మును తాము అయోగ్యులనుగా చేసికొనిన ఆ గుంపునకే పరిమితము చేయబడవలెను. ఆ జనాంగము విషయమైతే పౌలు తన రాయబారపు పనిని మానుటలేదు; ఈ మాదిరివలన మనము నేర్చుకొనునదేమనగా, మనుష్యుల కృతఘ్నత ఏదియు మనలను ఆటంకపరచలేనంతగా దేవుని పిలుపును మనము ఘనముగా ఎంచవలెను; ప్రభువు మనలను వారికి పరిచారకులనుగా నియమించినంతకాలము వారి రక్షణను గూర్చి శ్రద్ధ వహించుచునే యుండవలెను. మరియు మొదటి విశ్రాంతిదినమందే స్వస్థమైన బోధను నిరాకరించినవారు అప్పటికే కొందరుండిరని తలంపవలసియున్నది; అయినను వారి మూర్ఖత్వము అతడు ఇతర విశ్రాంతిదినములలో మరల రాకుండ అతనిని ఆటంకపరచలేదు.

1087 "Disserebat," ప్రసంగించెను (చర్చించెను).

2. అతడు తర్కించెను. లూకా మొదట ఆ తర్కము యొక్క సారాంశమేమో తెలుపుచున్నాడు; అదేమనగా, మరియ కుమారుడైన యేసే, పూర్వకాలమున ధర్మశాస్త్రములోను ప్రవక్తలలోను వాగ్దానము చేయబడిన క్రీస్తు; ఆయన తన మరణమను బలిచేత లోకపాపములకు పరిహారము చేసి, తన పునరుత్థానముచేత నీతిని జీవమును తెచ్చెను; రెండవదిగా, తాను బోధించినదానిని అతడు ఏలాగు రుజువుపరచెనో తెలుపుచున్నాడు. ఈ రెండవ భాగమును మొదట చర్చింతము. అతడు లేఖనములలోనుండి తర్కించెనని లూకా చెప్పుచున్నాడు; కాబట్టి విశ్వాసము యొక్క రుజువులు దేవుని నోటనుండియే తేబడవలెను. మనుష్యులకు సంబంధించిన విషయములను గూర్చి మనము వాదించునప్పుడు మానవ హేతువులకు స్థానముండవచ్చును; అయితే విశ్వాస సిద్ధాంతములో దేవుని అధికారమొక్కటియే ఏలవలెను, దానిమీదనే మనము ఆధారపడవలెను.

దేవునిమీద మాత్రమే మనము ఆనుకొనవలెనను ఇది సత్యమని మనుష్యులందరు ఒప్పుకొందురు; అయినను లేఖనములలో ఆయన మాటలాడుచుండగా ఆయనను వినువారు కొద్దిమందియే. అయితే లేఖనము దేవునినుండి వచ్చినదను సూత్రము మనలో స్థిరపడియుండినయెడల, బోధించుటకైనను నేర్చుకొనుటకైనను నియమము మరి ఎక్కడనుండియు తీసికొనబడకూడదు. దీనివలన, లేఖనములలోనుండి ఏ నిశ్చయతయు సంగ్రహింపబడదని చెప్పి, కాబట్టి మనము మనుష్యుల శాసనములకే కట్టుబడియుండవలెనని పట్టుపట్టు పోపు మతస్థులు ఎంత సాతాను సంబంధమైన ఉన్మాదముచేత నడిపింపబడుచున్నారో కూడ స్పష్టమగుచున్నది. పౌలు తర్కించుటలో సరియైన క్రమమును పాటించెనో లేదో అని నేను వారిని అడుగుచున్నాను. కనీసము, ఈ దినమున వారి మధ్యనున్న దానికంటె అవిశ్వాసులైన జనములో ప్రభువు వాక్యము అధికముగా గౌరవింపబడెను గనుక వారు సిగ్గుపడుదురు గాక. యూదులు పౌలును చేర్చుకొని, అతడు లేఖనములలోనుండి తర్కించుచుండగా అతనిని సహించుచున్నారు; పోపును అతని వారందరును, లేఖనము ఉదాహరింపబడినప్పుడు, దేవుడు అక్కడ సందిగ్ధముగా మాటలాడుచున్నట్టును వ్యర్థమైన డొంకతిరుగుడు మాటలచేత మనుష్యులను ఎగతాళి చేయుచున్నట్టును, దానిని కేవలము పరిహాసముగా ఎంచుచున్నారు. దీనికి తోడు, ధర్మశాస్త్రములోను ప్రవక్తలలోను ఉన్నదానికంటె ఈ దినమున లేఖనములలో ఎంతో అధికమైన వెలుగున్నది, దేవుని సత్యము అక్కడ మరి స్పష్టముగా ప్రకాశించుచున్నది. ఏలయనగా నీతిసూర్యుడైన క్రీస్తు సువార్తలో సంపూర్ణ ప్రకాశముతో తన కిరణమును మనమీద ప్రసరింపజేయుచున్నాడు; ఈ హేతువుచేత, దేవుని వాక్యమును ఇంకను అనిశ్చితమైనదిగా చేయగోరుచుండుటలో పోపు మతస్థుల దేవదూషణ మరింత సహింపరానిదైయున్నది. అయితే ప్రభువు వాక్యమందు తప్ప విశ్వాసము మరి ఎక్కడను స్థాపింపబడజాలనట్లే, సమస్త వివాదములలోను మనము దాని సాక్ష్యమునకు మాత్రమే కట్టుబడియుండవలెనని ఎరుగుదము గాక.

1088 "Pravitas," దుర్నీతి, వక్రబుద్ధి. 1089 "Valet inter nos," మనలో స్థిరమైనదిగా ఎంచబడినయెడల. 1090 "Ambagibus," సందిగ్ధమైన మాటలచేత.

3. విప్పి. ఈ స్థలమందు అతడు తర్కము యొక్క సారాంశమును విషయమును వర్ణించుచున్నాడు; క్రీస్తును గూర్చి రెండు భాగములను ఉంచుచున్నాడు: ఆయన మరణించి తిరిగి లేచుట అగత్యమనియు, సిలువవేయబడిన మరియ కుమారుడే క్రీస్తు అనియు. క్రీస్తును గూర్చి ప్రశ్న వచ్చినప్పుడు మూడు విషయములు విచారణకు వచ్చును: ఆయన ఉన్నాడా, ఆయన ఎవడు, ఆయన ఎట్టివాడు. పౌలు అన్యజనులతో వ్యవహరింపవలసియుండినయెడల, అతడు తన ఆరంభమును మరింత దూరమునుండి తీసికొనవలసియుండెను; ఏలయనగా వారు క్రీస్తును గూర్చి ఏమియు వినియుండలేదు; అపవిత్రులైన మనుష్యులు తమకు ఒక మధ్యవర్తి అవసరమని గ్రహింపరు. అయితే మధ్యవర్తి వాగ్దానము చేయబడిన యూదుల మధ్య ఈ అంశము నిస్సందేహమైనదిగా ఉండెను; అందుచేత మనుష్యులందరి సామాన్య అంగీకారముచేత అంగీకరింపబడినదానిని పౌలు అనవసరమైనదిగా విడిచిపెట్టుచున్నాడు. అయితే సిలువవేయబడిన యేసే విమోచకుడని యూదులచేత ఒప్పించుటకంటె కష్టమైనది మరేదియు లేదు గనుక, సిలువ యొక్క అడ్డుబండను తొలగించుటకై, క్రీస్తు మరణించుట యుక్తమైయుండెను అను దానితో పౌలు ఆరంభించుచున్నాడు. అయినను అతడు కేవలము వృత్తాంతమును మాత్రము వల్లించెనని మనము తలంపకూడదు; క్రీస్తు శ్రమపడి తిరిగి లేచుట ఎందుకు అగత్యమో దాని కారణములు చూపబడెనని నిస్సందేహమైన సూత్రముగా అతడు గ్రహించుచున్నాడు; అనగా అతడు మానవజాతి యొక్క నాశనమును గూర్చియు, పాపమును దాని శిక్షను గూర్చియు, దేవుని తీర్పును గూర్చియు, మనమందరము చిక్కుకొనియున్న నిత్య శాపమును గూర్చియు ప్రకటించెను. ఏలయనగా లేఖనము క్రీస్తు మరణమును ముందుగా తెలియజేయునప్పుడు అదియు మనలను ఇక్కడికే పిలుచుచున్నది. యెషయా క్రీస్తు మరణించునని కేవలము చెప్పక, మనమందరము దారితప్పితిమి, మనలో ప్రతివాడును తనకిష్టమైన త్రోవకు తొలగెను అని స్పష్టముగా తెలియజేయుచు, దేవుడు మన అందరి దోషమును ఆయనమీద మోపెననియు, మనకు సమాధానము కలుగజేయు శిక్ష ఆయనమీద పడెననియు, ఆయన పొందిన దెబ్బలచేత మనకు స్వస్థత కలుగుననియు, మన నిమిత్తము పరిహారము చేయుటచేత ఆయన మనకు నీతిని సంపాదించెననియు, ఆయన మరణమునకు కారణమును నిర్ణయించుచున్నాడు (యెషయా 53:4-8). అట్లే దానియేలు తన 9వ అధ్యాయములో (దానియేలు 9:24) పాపమునకు ముద్ర వేయబడవలెననియు, నిత్యమైన నీతి దాని స్థానమున రావలెననియు చెప్పునప్పుడు ఆయన మరణము యొక్క శక్తిని ఫలమును చూపుచున్నాడు.

నిశ్చయముగా, మనుష్యులు తమ దుర్దశలను గ్రహించుటచేత దీనులై, క్రీస్తు బలిచేత సమాధానపరచబడితేనే గాని తమకు ఏ నిరీక్షణయు మిగిలియుండదని చూచునప్పుడే క్రీస్తు యొక్క పనిని రుజువుపరచుటకు అంతకంటె తగినదైనను ప్రభావవంతమైనదైనను మార్గము మరేదియు లేదు. అప్పుడు వారు తమ గర్వమును విడిచిపెట్టి, ఇంతకుముందు తాము విసుగుకొని సిగ్గుపడిన ఆయన సిలువను దీనత్వముతో హత్తుకొందురు. కాబట్టి క్రీస్తు మరణ పునరుత్థానముల రుజువును పౌలు ఏ ఊటలనుండి తెచ్చెనో ఆ ఊటలయొద్దకే ఈ దినమున మనమును రావలెను. మరియు ఆ నిర్వచనము రెండవ భాగమునకు గొప్ప వెలుగును ఇచ్చెను. ఎట్టి విమోచకుని కొరకు తాము నిరీక్షింపవలెనో యూదులు ఇంతకుముందే బోధింపబడియుండనియెడల, మరియ కుమారుడే క్రీస్తు అని రుజువుపరచి నిశ్చయముగా నిర్ధారించుట పౌలుకు అంత సులభమైన కార్యము కాకపోయియుండును. అది ఒక్కసారి స్పష్టమైనప్పుడు, లేఖనము మధ్యవర్తికి ఆరోపించు సంగతులు క్రీస్తునకు అన్వయింపబడుట మాత్రమే మిగిలియుండును. అయితే మన విశ్వాసము యొక్క సారాంశమిదే: మరియ కుమారుడే దేవుడు ఆదినుండి వాగ్దానము చేసిన ఆ క్రీస్తును మధ్యవర్తియునై యున్నాడని మనము ఎరుగుట; ఆ తరువాత, ఆయన ఎందుకు మరణించి తిరిగి లేచెనో మనము ఎరిగి గ్రహించుట; మనకొరకు భూసంబంధమైన రాజును ఊహించుకొనక, ఆయనయందు నీతిని మన రక్షణ యొక్క సమస్త భాగములను వెదకుట; ఈ రెండు సంగతులను పౌలు లేఖనములలోనుండి రుజువుపరచెనని చెప్పబడుచున్నది. యూదులు ఈ దినమున ఉన్నంత మందబుద్ధులుగాని సిగ్గుమాలినవారుగాని అప్పుడు లేరని మనము ఎరుగవలెను. యూదులు ఈ దినమున కుక్కలవలె గుర్రుమనుచున్న బలుల నుండియు ధర్మశాస్త్ర సంబంధమైన సమస్త ఆరాధననుండియు పౌలు వాదములను తీయగలిగెను. లేఖనములోని ఇతర స్థలములను వారు ఎంత అనుచితముగా చీల్చి చెరుపుచున్నారో అందరికి బాగుగా తెలియును. ఆ దినమున వారిలో కొంత నిష్కపటత్వముండెను; లేఖనమును కూడ వారు కొంతమట్టుకు గౌరవించిరి; అందుచేత వారు బొత్తిగా బోధకు లొంగనివారు కారు; ఈ దినమునైతే వారి హృదయములమీద ముసుకు వేయబడియున్నది (2 కొరింథీయులకు 3:15); అందుచేత స్పష్టమైన వెలుగులో వారు పుట్టెలుకలకంటె ఎక్కువగా చూడలేరు.

1091 "Necesse fuisset altius sumere exordium," అతడు తన ఉపోద్ఘాతమును మరింత వెనుకనుండి ఆరంభింపవలసియుండెను.

4. వారిలో కొందరు విశ్వసించిరి. ఇక్కడ పౌలు తర్కము యొక్క ఫలమును చూచుచున్నాము. యేసు మన నిమిత్తమైనవాడనియు, ఆయన పునరుత్థానము లోకమునకు జీవమనియు అతడు స్పష్టముగా రుజువుపరచెను. అయినను యూదులలో కొందరు మాత్రమే విశ్వసించుచున్నారు; మిగిలినవారు మధ్యాహ్నమందే గ్రుడ్డివారై, చెవిటి చెవులతో నిశ్చయమైనదియు స్పష్టమైనదియునైన సత్యమును నిరాకరించుచున్నారు. యూదులలో కొద్దిమంది మాత్రమే విశ్వసించగా, ఎంతో దూరముగా ఉండిన గ్రీసుదేశస్థులలో గొప్ప సమూహము విశ్వాసములోనికి వచ్చెను అను సంగతియు గమనింపదగినది. దేవునికి మరింత దూరస్థులగుటకే తప్ప, వారు బాల్యమునుండి ధర్మశాస్త్ర బోధలో పెంచబడినది దేనికని మీరు చెప్పగలరు? కాబట్టి ప్రవక్తలు తరచుగా వారికి ప్రకటించిన ఆ అంధత్వము యొక్క కొన్ని గురుతులను ప్రభువు ఇప్పుడు వారియందు కనుపరచ నారంభించుచున్నాడు. అయినను ఆ జనములో కొందరినైనను తనయొద్దకు చేర్చుకొనుటవలన, ఉచితముగా రక్షింపబడిన శేషములో ఏర్పాటు యొక్క నిప్పురవ్వలు ప్రకాశించునట్లు, తన నిబంధన వ్యర్థము కాలేదని ఆయన దీనిచేత తెలియజేయుచున్నాడు. అంతేకాక, వారు పౌలు మాటలకు కేవలము చల్లని అంగీకారముతో సమ్మతించినంతమట్టుకు మాత్రమే వాటిని నమ్మలేదు గాని, పౌలును సీలను తమకు సహచరులనుగా హత్తుకొని, సువార్తను బహిరంగముగా ఒప్పుకొనుటచేత తమ జనము యొక్క ద్వేషమును తమమీదికి తెచ్చుకొనినందున, తమ ఆసక్తిగల ప్రేమను సాక్ష్యపూర్వకముగా కనుపరచిరని లూకా బోధించుచున్నాడు. అతడు అందించిన బోధను తాము సమ్మతించుచున్నామనియు, అతని పక్షము వహించుచున్నామనియు వారు ఒప్పుకొనిరను దానికంటె ఈ హత్తుకొనుట మరేమి సూచించును? ఏలయనగా దేవుని సత్యమును మనము గుర్తించియు, సందేహములోనే నిలిచి ఏ పక్షమునకును చేరుటకు వెనుకంజవేయుటకంటె విశ్వాసమునకు మరి విరుద్ధమైనది ఏదియు లేదు. ఎవడైనను, వారు ఇంటివద్ద మరి బాగుగా ఉపదేశము పొందునట్లు నేర్చుకొనగోరినందున పౌలును సీలను హత్తుకొనిరని వివరింపగోరినయెడల, దానివలనను విశ్వాసము యొక్క సజీవమైన ఉత్సాహము కనబడుచున్నది; మరియు క్రీస్తునకు తన్ను తాను అప్పగించుకొని, స్వేచ్ఛగాను మనఃపూర్వకముగాను ఆయన ధ్వజముక్రింద యుద్ధము చేయువాడు తప్ప మరి ఎవడును ఆయనయందు నిజముగా విశ్వసించుట లేదు అను సంగతి ఎల్లప్పుడును చలింపకుండ నిలుచును.

భక్తిపరులైన గ్రీసుదేశస్థులలో గొప్ప సమూహము. వారు భక్తి యొక్క ప్రాథమిక సూత్రములను నేర్చుకొనియుండిరి గనుక, ఎల్లప్పుడు మూఢనమ్మకపు మురికిలో పడియున్న ఇతరులకంటె దేవుని రాజ్యమునకు సమీపముగా ఉండిరి. అయినను, దుష్టమైన భ్రమలచేతను మతిహీనతలచేతను మోహపరచబడి, పౌలు బోధించుచున్నట్లు (ఎఫెసీయులకు 2:12) దేవుడు లేనివారైయుండిన గ్రీసుదేశస్థులు భక్తిని ఎట్లు పొందిరి అను ప్రశ్న పుట్టుచున్నది. అయితే యూదులు ఎక్కడికి చెరగొనిపోబడిరో అక్కడికి వారితోకూడ భక్తి యొక్క కొంత విత్తనము వెళ్లెననియు, పవిత్రమైన బోధ యొక్క కొంత సువాసన వ్యాపించెననియు మనము ఎరుగవలెను. ఏలయనగా వారి దయనీయమైన చెదరిపోవుట దేవుని ఆశ్చర్యకరమైన ఆలోచనచేత విరుద్ధమైన అంతమునకు త్రిప్పబడి, భ్రమలో తిరుగులాడుచుండినవారిని సత్యమైన విశ్వాసములోనికి చేర్చెను. మరియు వారిలో కూడ మతము అనేక దుష్ట కల్పనలచేత చెడిపోయియుండినను, అన్యజనులలో అధికులు తమ వెఱ్ఱితనమునకు విసిగియుండిరి గనుక, అద్వితీయుడును సత్యవంతుడునైన దేవుని ఆరాధనకంటె సురక్షితమైనది ఏదియు లేదను ఈ సంక్షిప్త వాదముచేత వారు యూదమతమువైపు ఆకర్షింపబడిరి. కాబట్టి భక్తిపరులైన గ్రీసుదేశస్థులు అనగా, దేవుని సత్యమైన న్యాయమైన ఆరాధనను కొంత రుచిచూచి, ఇకమీదట స్థూలమైన విగ్రహారాధనకు అప్పగించుకొననివారని గ్రహించుము. అయినను నేను చెప్పినట్లు, అది సత్యమైన ఉపదేశమునకు చాల దూరముగా ఉండిన కేవలము స్వల్పమైనదియు అస్పష్టమైనదియునైన రుచి మాత్రమే అని తలంపవలసియున్నది. అందుచేత లూకా వారికి అంత ఘనమైన బిరుదును ఇచ్చుట సరియైన అర్థములో కాదు. అయితే దేవుని ఆత్మ కొన్నిసార్లు విశ్వాసము యొక్క స్థూలమైన ఆరంభమునకును ప్రథమ అభ్యాసమునకును, లేదా కేవలము సిద్ధపాటుకును, విశ్వాసము అను పేరును అనుగ్రహించునట్లే, విగ్రహములకు సెలవు చెప్పి ఒక్క దేవుని అంగీకరింప నారంభించినవారు ఈ స్థలమందు భక్తిపరులని పిలువబడుచున్నారు.

1092 "Ingenuitas," నిష్కపటత్వము. 1093 "Ingenua," నిష్కపటమైన, మనఃపూర్వకమైన.

మరియు ఆ అస్పష్టమైన లేదా గందరగోళమైన నమ్మకము తనంతట తాను మతమని ఎంచబడుటకు అర్హమైనది కాకపోయినను, అది మనము దేవునికి సమీపముగా వచ్చుటకు ఒక మెట్టు గనుక, వారు పిలుచునట్లు పర్యవసానము నుండి, అనగా దాని తరువాత వచ్చుదానినుండి, దానికి ఆ పేరు వచ్చుచున్నది. అవును, గ్రుడ్డిదైనదియు మూఢనమ్మకముతో కూడినదియునైన దేవుని భయము కూడ కొన్నిసార్లు మతమని పిలువబడుచున్నది; అది నిజముగా అట్టిదైయున్నందున కాదు, అయితే ఏదో ఒక విధమైన దేవుని ఆరాధనకును స్థూలమైన ఎపికూరీయ తిరస్కారమునకును మధ్యనున్న భేదమును సూచించుటకు సరియైన అర్థములో కాకుండ అట్లు పిలువబడుచున్నది. అయినను దేవుని వాక్యము యొక్క సత్యమును స్వస్థమైన బోధయు భక్తికి నియమమని, అందుచేత గ్రహింపు యొక్క సత్యమైన వెలుగు లేకుండ మతము ఉండజాలదని మనము ఎరుగుదము గాక.

అపొస్తలుల కార్యములు 17:5-10

5. అయితే అవిశ్వాసులైన యూదులు మత్సరపడి [ఆవేశపడి], పేటలో తిరుగు కొందరు దుష్టులను వెంటబెట్టుకొని, గుంపుకూర్చి, పట్టణమెల్ల అల్లరిచేసి, యాసోను ఇంటిని ముట్టడించి, వారిని జనులయెదుటికి తీసికొనిరావలెనని యత్నము చేసిరి. 6. వారు కనబడనందున యాసోనును కొందరు సహోదరులను ఆ పట్టణపు అధికారులయొద్దకు ఈడ్చుకొనిపోయి–భూలోకమునంతటిని కలవరపరచినవారు ఇక్కడికిని వచ్చియున్నారు; 7. యాసోను వారిని రహస్యముగా చేర్చుకొనెను; వీరందరు యేసు అను వేరొక రాజు ఉన్నాడని చెప్పుచు, కైసరు చట్టములకు విరోధముగా ప్రవర్తించుచున్నారని కేకలు వేసిరి. 8. ఈ మాటలు విని వారు జనసమూహమును పట్టణపు అధికారులను కలవరపరచిరి [రేపిరి]. 9. వారు యాసోనునొద్దను మిగిలినవారియొద్దను చాలినంత జామీను తీసికొని అతనిని విడిచిపెట్టిరి. 10. వెంటనే సహోదరులు రాత్రివేళ పౌలును సీలను బెరయకు పంపిరి; వారు అక్కడికి వచ్చి యూదుల సమాజమందిరములోనికి వెళ్లిరి.

1094 "Dispersum fuisse aliquod prelatis semen," భక్తి యొక్క కొంత విత్తనము వ్యాపించెను. 1095 "Hoc compendio," ఈ సంక్షిప్త వాదముచేత, అనగా. 1096 "Qualemcunque Dei cultum," ఏ విధమైనదైనను దైవారాధన.

5. మరియు మత్సరపడి. పౌలు ఏ పోరాటము లేకుండ ఎక్కడను క్రీస్తు రాజ్యమును స్థాపింపలేకపోయెనని చూచుచున్నాము; ఏలయనగా బోధ యొక్క ఏదైన ఫలము కనబడిన వెంటనే దానితోకూడ హింస పుట్టుచుండెను; అయితే తాను సాతానుతోను లోకదుష్టత్వముతోను యుద్ధము చేయవలసియున్నదని అతడు ఎరిగియుండెను గనుక, సమస్త దాడులకు విరోధముగా గట్టిపడుటయే గాక, మరింత ధైర్యముతో ముందుకు సాగుటకు అధికముగా ప్రోత్సాహము పొందెను. కాబట్టి క్రీస్తు దాసులందరు అతని ఈ ఒక్క మాదిరితో తృప్తిపడవలెను; తమ ప్రయాసము కొంత ఫలమును ఫలించుచున్నదని వారు చూచినయెడల, సమస్తవిధములైన హింసలకు ఈ బహుమానముతో ప్రతిఫలము ఎంచుకొనవలెను. మరియు అవిశ్వాసులు ఏ ఆవేశముచేత తలక్రిందుగా కొట్టుకొనిపోయి మండింపబడుదురో అది ఆత్మ యొక్క వివేకముచేతగాని నీతిన్యాయములచేతగాని నడిపింపబడదు గనుక, అది ఉన్మత్తమైన ఉద్రేకమే తప్ప మరేమియు కాదని ఈ స్థలము బోధించుచున్నది. మరియు తమ క్రమములేని ఆవేశమునకు సాకుగా వారు ఎల్లప్పుడు దేవుని నామమును అడ్డము పెట్టుకొనినను, లోలోపల కేవలము వేషధారణయే ఏలుచున్నదనియు, వారి హృదయముల మూలలన్నియు విషపూరితమైన దుర్మార్గముతో నిండియున్నవనియు ఈ వృత్తాంతము స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నది. పౌలు యొక్క ఈ శత్రువులు తాము దేవుని ధర్మశాస్త్రమును కాపాడువారమనియు, దానిని సమర్థించుటకే పౌలును ద్వేషించి అతనితో పోరాడుచున్నామనియు అతిశయపడిరి.

అట్లయితే వారు దుష్టులకు ఆయుధములిచ్చి, అల్లరి రేపుటకు వారితోకూడ ఎందుకు కుట్రచేయుచున్నారు? అపవిత్రుడైన అధికారియెదుట ధర్మశాస్త్రమునకే తిరస్కారము తెచ్చియుండగల అట్టి తిరస్కారమునకు వారు సువార్తను ఎందుకు గురిచేయుచున్నారు? పౌలుమీద ఇంతగా మండిపడుటకు వారు దేవుని సంతోషపెట్టవలెనను కోరికచేత ఏమాత్రమును ప్రేరేపింపబడలేదని అట్టి కలహము స్పష్టముగా తెలియజేయుచున్నది; ఏలయనగా రాళ్లతో కొట్టబడుటకు పౌలును జనులయెదుట నిలువబెట్టుటకే తప్ప, వారు యాసోను ఇంటిని ముట్టడించి, అక్కడనుండి అతనిని ఈడ్చుకొనిపోవుటకు అల్లరిగా ప్రయత్నించుట దేనికి? కాబట్టి మూఢనమ్మకము గల మనుష్యులలో మండుచుండు [పొంగుచుండు] దుష్టమైన ఆవేశము ఎల్లప్పుడును వేషధారణచేతను దుర్మార్గముచేతను కలుషితమైయుండునని ఎరుగుదము గాక; అది ఏ మితియు లేకుండ క్రూరత్వములోనికి విరుచుకుపడుటకు ఇదే కారణము.

పేటలో తిరుగు కొందరిని వెంటబెట్టుకొని. లూకా వాడుచున్న గ్రీకు పదము సోమరులను, ఏమాత్రమును లెక్కలోనికి తీసికొనదగని మనుష్యులను సూచించుచున్నది; వారు ఇంటివద్ద తమ్మును తాము పనిలో ఉంచుకొనుటకు ఏమియు లేనందున పనిలేక అటుఇటు తిరుగుచుందురు; లేదా అల్లరులు రేపుటకు అబద్ధప్రమాణము చేయుటకు సిద్ధముగానుండి, ప్రతి దుష్కార్యములో తమ సహాయమును కూలికిచ్చు ధైర్యశాలులైన [తెగువగల] ఆకలిగొన్న మనుష్యులు. దీనివలన, తమకు తోడ్పడి తమకు సమ్మతినిచ్చుటకు దుష్టులను సంపాదించుకొనిరి గనుక, తాము తప్పు చేయుచున్నామని వారి మనస్సాక్షియే వారికి చెప్పెనని కూడ స్పష్టమగుచున్నది. ఏలయనగా అధికారి వారికి అనుకూలుడై యుండగా, (విషయములు క్రమము తప్పి) అంతయు అల్లకల్లోలమైతేనే గాని తమకు ఏ సఫలతయు కలుగునను నిరీక్షణ లేకపోవుటయే తప్ప, ఆ తుఫానును రేపుటకు వారిని ప్రేరేపించినది మరేమి? మరియు అట్టి కొరివులు ఎట్లు కలహమును రేపెనో లూకా వర్ణించుచున్నాడు; అనగా వారు జనులను గుంపులుగా కూర్చి, బలాత్కారము చేయుటకు చాలినంత బలము కలుగువరకు తమ విషమును అక్కడక్కడ వ్యాపింపజేసిరి; ఈ కుయుక్తి కలహప్రియులలో అతిసాధారణమైనది; ఈ కీడునకు లోనైయుండు పట్టణములు దీనిని బాగుగా ఎరుగును.

1097 "Rabiosum… impetum," ఉన్మత్తమైన ఉద్రేకము. 1098 "Tumultuose," అల్లరిగా. 1099 "Per forum," సంతవీధిగుండా. 1100 "Operam suam locare," తమ సహాయమును కూలికిచ్చుట.

6. భూలోకమునంతటిని కలవరపరచినవారు. సాతాను రేపు అల్లరులు సువార్తకు ఆరోపింపబడుట సువార్త యొక్క స్థితియైయున్నది. తాము స్వయముగా కలిగించు అల్లరుల నిందను పరిశుద్ధులును సాత్వికులునైన బోధకులమీద మోపుట క్రీస్తు శత్రువుల దుర్మార్గమైయున్నది. నిశ్చయముగా, మనుష్యులను ఒకరితోనొకరు పోరాడునట్లు చేయుటకు సువార్త ప్రకటింపబడుట లేదు; అది వారిని దేవునితో సమాధానపరచి సమాధానములో ఉంచుటకే ప్రకటింపబడుచున్నది. క్రీస్తు మనలను సాత్వికముగా తనయొద్దకు రమ్మని ఆహ్వానించునప్పుడు సాతానును దుష్టులును రేగుదురు; కాబట్టి పౌలును సీలయు సులభముగా తమ్మును తాము సమర్థించుకొనియుండవచ్చును; అయితే కొంతకాలము ఈ అబద్ధ నిందను సహించుటయు, తమ మాట వినబడనంతకాలము దానిని నెమ్మదిగా భరించుటయు వారికి ఆవశ్యకమైయుండెను. మరియు మనము నిందలకును అబద్ధ ప్రచారములకును లోబడక, మంచి కార్యముల నిమిత్తము చెడ్డమాటలు వినుటకు సిద్ధపడి, సత్యమును కాపాడుటలో స్థిరముగా నిలువవలెనని వారి మాదిరిచేత ప్రభువు మనకు బోధింపనుద్దేశించెను. కాబట్టి అబద్ధ నిందలను తప్పించుకొనుటకై, తమ ద్రోహపూరితమైన మితవాదముచేత క్రీస్తును ఆయన సువార్తను అప్పగించుటకు వెనుకాడని [సంకోచింపని] కొందరి వక్రమైన జ్ఞానము తొలగిపోవును గాక; వారి మంచిపేరు పౌలుయొక్కయు అతనివంటివారియొక్కయు మంచిపేరుకంటె, అవును, దూషణలనుండి తప్పించుకొనని దేవుని పరిశుద్ధ నామముకంటె కూడ, విలువైనదైనట్టు వారు ప్రవర్తించుచున్నారు.

7. వీరందరు మొదలైనవి. నేరారోపణ యొక్క రెండవ అంశమేమనగా, వారు రోమా సామ్రాజ్యపు ఘనతను భంగపరచుచున్నారు. ఇది గొప్పదియు ఘోరమైనదియునైన నేరము, అయినను అతి సిగ్గుమాలినతనముతో కల్పింపబడినది. పౌలును సీలయు ఆత్మసంబంధమైన క్రీస్తు రాజ్యమును స్థాపింప ప్రయత్నించిరి. రోమా సామ్రాజ్యమునకు ఏ హానియు చేయకుండనే ఇది చేయబడవచ్చునని యూదులు ఎరిగియుండిరి. ప్రజాప్రభుత్వమును కూలద్రోయుటగాని కైసరునుండి అతని అధికారమును తీసివేయుటగాని వారి ఉద్దేశములో ఏమాత్రమును లేదని వారు ఎరిగియుండిరి. కాబట్టి కేవలము ఆ నేరము యొక్క ద్వేషముచేత నిర్దోషులను అణచివేయుటకై యూదులు రాజద్రోహము అను నెపమును పట్టుకొనుచున్నారు.

ఇట్టి పొగలచేతను మంచులచేతను మనుష్యుల కన్నులను మసకబరచుటను సాతాను ఈ దినమునకును మానుటలేదు. మేము సమస్త పౌర ప్రభుత్వమును కూలద్రోయుచున్నామనియు, చట్టములును న్యాయవిచారణలును బొత్తిగా తీసివేయబడుచున్నవనియు, రాజుల అధికారము మాచేత పడద్రోయబడుచున్నదనియు వారు మామీద మోపుచున్నది అబద్ధముకంటె ఎక్కువైనదని పోపు మతస్థులు బాగుగా ఎరుగుదురు, దేవుని యెదుట వారు చాలినంతగా నిర్ధారింపబడియున్నారు; అయినను లోకమంతయు మామీద అభ్యంతరపడునట్లు చేయుటకై, అబద్ధముగా ప్రచారము చేయుటకు వారు సిగ్గుపడుట లేదు. పౌలును సీలయు మతములో ఏదో మార్పును నూతనత్వమును తెచ్చుటకు తెగించిరి గనుక కైసరు ఆజ్ఞలు భంగపరచబడెనని మాత్రమే కాక, వేరొక రాజు ఉన్నాడని వారు చెప్పిరి గనుక అని యూదులు ఆరోపించుచున్నారు. ఈ నేరము పూర్తిగా కల్పింపబడినది; అయితే క్రీస్తునకు తగిన ఘనతను దేవునికి తగిన ఆరాధనను ఇయ్యకుండ మనలను నిషేధించు నిరంకుశ శాసనములను ఆజ్ఞలను ఎదిరించుటకు మతము ఎప్పుడైనను మనలను బలవంతపెట్టినయెడల, మేము రాజులమీద తిరుగుబాటు చేయువారము కామని మన పక్షమున న్యాయముగా చెప్పుకొనవచ్చును; ఏలయనగా రాక్షసులవలె దేవుని ఆయన పీఠమునుండియు సింహాసనమునుండియు లాగివేయ ప్రయత్నించునంతగా వారు హెచ్చింపబడలేదు. దానియేలు రాజు యొక్క దుష్ట ఆజ్ఞకు లోబడకపోయినను, తాను రాజునకు అపరాధము చేయలేదని అతడు చెప్పిన సాకు సత్యమైనదే; మర్త్యుడైన మనుష్యునికంటె దేవునికే అతడు ప్రాధాన్యమిచ్చెను గనుక అతడు అతనికి అన్యాయము చేయలేదు. అట్లే అధిపతులకు చెల్లవలసిన పన్నులను మనము నమ్మకముగా చెల్లింతము గాక, సమస్త పౌర విధేయతను వారికి చూపుటకు సిద్ధముగా ఉందము గాక; అయితే వారు తమ స్థాయితో తృప్తిపడక, దేవుని భయమును ఆరాధనను మన చేతులలోనుండి లాగివేయ ప్రయత్నించినయెడల, దేవుని శక్తిని మహాత్మ్యమును మనము అధికముగా ఎంచుచున్నందున మనము వారిని తృణీకరించుచున్నామని ఎవడును చెప్పుటకు కారణము లేదు.

1101 "Donec ad vim inferendam sufficerent," బలాత్కారము చేయగలుగువరకు. 1102 "Ut homines ad mutuous conflictus accendat," మనుష్యులను పరస్పర పోరాటమునకు రెచ్చగొట్టుటకు.

1103 "Ad se benigne invitet," దయతో మనలను తనయొద్దకు ఆహ్వానించునప్పుడు. 1104 "Tumultuanture," అల్లరి చేయుదురు. 1105 "Sed colorem hunc malitiose obtendunt quaerendae invidiae causa. Non tanti erat apud Macedones religio, praesertim Judaica, ut ejus causa homines ignotos, protinus ad caedem raperent;" అయితే ద్వేషమును పుట్టించు ఉద్దేశముతో వారు ఈ నెపమును దుర్మార్గముగా వాడుచున్నారు. మాసిదోనియవారిలో మతము, విశేషముగా యూదమతము, దాని నిమిత్తము వారు అపరిచితులను వెంటనే వధకు ఈడ్చుకొనిపోవునంత గొప్పదిగా ఎంచబడలేదు. (అనువాదములో) విడువబడినది.

8. వారు జనసమూహమును రేపిరి. పరిశుద్ధులు ఎంత అన్యాయముగా వ్యవహరింపబడిరో చూచుచున్నాము. తమ్మును తాము సమర్థించుకొనుటకు వారికి అవకాశము ఇయ్యబడలేదు గనుక, వారు నిర్దోషులైనను వారిని అణచివేయుట సులభమైన కార్యమాయెను. మరియు అధికారులు తుఫానుచేతవలె జనుల ఉద్రేకముచేత కొట్టుకొనిపోవుట క్రొత్త సంగతి కాదని కూడ చూచుచున్నాము; విశేషముగా ఆ అన్యాయము, తాము ఏ ప్రతిఫలమును ఆశింపని అపరిచితులను అజ్ఞాతులను తాకునప్పుడు అట్లు జరుగును; ఏలయనగా వారు ఊరకనే అపాయములో పడుటకు ఇష్టపడరు. అప్పుడు వారు హేతువునుగాని న్యాయమునుగాని లక్ష్యపెట్టరు, సంగతిని విచారించరు; ఏ అడ్డమును లేకుండ ఒకడు మరియొకని ముందుకు త్రోయుచుండును, ఏదో గొప్ప అగ్నిప్రమాదమునకు పరుగెత్తునప్పుడువలె సమస్తమును క్రమము తప్పి జరుగును. అయితే దేవుని విశేషమైన మంచితనముచేత అంత గొప్ప ఆవేశము వెంటనే అణగెను; ఏలయనగా అధికారులు ఆ సంగతిని మరి విచారించెదమని చెప్పిన వెంటనే జనసమూహము శాంతించెను; జామీను [భద్రత] తీసికొనబడెను; తుదకు ఆ వ్యవహారము ముగిసెను.

10. వారు వారిని బెరయకు పంపిరి. పౌలు ప్రయాసము స్వల్పకాలములోనే ఫలమును ఫలించెనని దీనివలన స్పష్టమగుచున్నది; ఏలయనగా సహోదరులు అతనిని సీలను పంపివేసినను, ఈ సేవచేత తాము స్వచ్ఛందముగా వారి అపాయములోను సిలువలోను సహచరులుగా చేరుచున్నారు. అయితే పౌలు యొక్క స్థిరత్వము నమ్మశక్యము కానిది; ఏలయనగా తన జనము యొక్క మూర్ఖత్వమును దుర్మార్గమును అంతగా అనుభవించియు, ఎవరినైనను క్రీస్తునొద్దకు తేగలనేమో అని ప్రయత్నించుటను అతడు ఎన్నడును మానుటలేదు; అనగా తాను యూదులకును అన్యజనులకును ఋణస్థుడనని అతడు ఎరిగియుండెను గనుక, మనుష్యులు చేసిన ఏ అన్యాయమును అతనిని తన పిలుపునుండి తొలగింపలేకపోయెను. కాబట్టి క్రీస్తు దాసులందరు, ఎట్టి అన్యాయములచేత రెచ్చగొట్టబడినను క్రీస్తు కాడిని విదిలించుకొనకుండునట్లు లోకదుర్మార్గముతో పోరాడవలెను.

1106 "Nec suscipitur causae cognitio," వ్యాజ్యమును విచారించుటయు లేదు.

అపొస్తలుల కార్యములు 17:11-15

11. థెస్సలొనీకవారిలో వీరు ఘనులైయుండిరి; వారు పూర్ణ మనస్సిద్ధితో వాక్యమును అంగీకరించి, సంగతులు ఆలాగున్నవో లేవో అని ప్రతిదినమును లేఖనములు పరిశోధించుచుండిరి. 12. వారిలో అనేకులును, ఘనతగల గ్రీసుదేశస్థులైన స్త్రీలును, పురుషులలో చాలమందియు విశ్వసించిరి. 13. అయితే బెరయలో కూడ పౌలు దేవుని వాక్యము ప్రచురించుచున్నాడని థెస్సలొనీకలోని యూదులు తెలిసికొని, అక్కడికిని వచ్చి జనసమూహములను రేపిరి. 14. అప్పుడు వెంటనే సహోదరులు పౌలును సముద్రమువరకు వెళ్లునట్లుగా పంపివేసిరి; అయితే సీలయు తిమోతియు అక్కడనే నిలిచియుండిరి. 15. మరియు పౌలును సాగనంపినవారు ఏథెన్సువరకు అతనిని తీసికొనివచ్చి, సీలయు తిమోతియు సాధ్యమైనంత త్వరగా తనయొద్దకు రావలెనని వారికొరకు ఆజ్ఞ పొంది బయలుదేరి పోయిరి.

11. వీరు ఘనులైయుండిరి. లూకా మరల థెస్సలొనీకవారి విషయమునకు తిరిగి వచ్చుచున్నాడు. పౌలు వెళ్లిపోవుటచేత క్రీస్తు జ్ఞాపకము పాతిపెట్టబడెనని తలంపబడియుండవచ్చును; ప్రకాశింప నారంభించిన ఆ చిన్న వెలుగు పూర్తిగా ఆరిపోకపోవుటయు, మొలకెత్తుటకు ఎడతెగక నీరుపోయవలసియుండిన స్వస్థబోధ యొక్క విత్తనము వాడిపోకపోవుటయు నిశ్చయముగా ఆశ్చర్యమే. అయితే పౌలు వెళ్లిపోయిన తరువాత అతని ప్రసంగము ఎంత ప్రభావవంతమైనదియు ఫలవంతమైనదియునై యుండెనో స్పష్టమగుచున్నది. ఏలయనగా భక్తి యొక్క ప్రాథమిక సూత్రములను మాత్రమే రుచిచూచినవారు, అతడు లేకపోయినను, అభివృద్ధి పొందుచు ముందుకు సాగుచు, లేఖనమును ఎడతెగక చదువుటలో తమ్మును తాము అభ్యసించుకొనుచున్నారు. మరియు మొదట, వారు ప్రముఖ కుటుంబములకు చెందినవారని లూకా చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా అతడు ప్రస్తావించుచున్న ఘనత మనస్సునకు కాదు, వంశమునకే సంబంధించినది. అతడు అతిశయోక్తి రూపములో [{ευγενεστατους}] అనక [{ευγενεστερους}] అని చెప్పుచున్నాడు గనుక, బెరయవారు థెస్సలొనీకవారితో పోల్చబడుచున్నారని కొందరు తలంచుచున్నారు. అయితే ఆ వాడుక గ్రీకుల మధ్య సాధారణమైనదియు సామాన్యమైనదియునై యున్నదని, లాటిను భాషీయులు దానిని అంత బాగుగా జీర్ణించుకొనలేకపోయిరని నేను తలంచుచున్నాను. అంతేకాక, థెస్సలొనీకలో కొందరు ప్రముఖ స్త్రీలు విశ్వసించిరని అతడు కొంచెము ముందే చెప్పియుండెను; బెరయవారు ఈ పట్టణపువారికంటె శ్రేష్ఠులుగా ఎంచబడిరని తలంపకూడదు. మరియు లూకా వారి కులీనతను ప్రస్తావించుటకు మూడు కారణములున్నవి. మనుష్యులు తమ ఉన్నత స్థాయిలనుండి ఎంత కష్టముగా దిగివత్తురో, లోకములో గొప్పవారైనవారు తమ గర్వమును విడిచి సిలువ యొక్క నిందను వహించుటయు, యాకోబు ఆజ్ఞాపించుచున్నట్లు (యాకోబు 1:10) దీనత్వమందు అతిశయించుటయు ఎంత అరుదైన సంగతియో మనము ఎరుగుదుము.

కాబట్టి ఈ ఘనులు శరీర సంబంధమైన గౌరవముచేత ఏమాత్రమును ఆటంకపరచబడక, సువార్తను హత్తుకొని, సిలువను మోయుటకు తమ్మును తాము సిద్ధపరచుకొని, లోక మహిమకంటె క్రీస్తు నిందను శ్రేష్ఠమైనదిగా ఎంచిరని చెప్పునప్పుడు, లూకా దేవుని ఆత్మ యొక్క అరుదైన ప్రభావమును కార్యమును శ్లాఘించుచున్నాడు. రెండవదిగా, క్రీస్తు కృప సమస్త వర్గములకును స్థాయిలకును తెరువబడియున్నదని మనకు తెలియజేయవలెనని లూకా ఉద్దేశించెను. ఈ భావములోనే మనుష్యులందరు రక్షణ పొందవలెనని దేవుడు ఇచ్ఛయించుచున్నాడని పౌలు చెప్పుచున్నాడు (1 తిమోతికి 2:4); దరిద్రులును అల్పులును ధనవంతులకు ద్వారమును మూయకుండునట్లు (క్రీస్తు వారికి మొదటి స్థానమును అనుగ్రహించినను). కాబట్టి ఘనులును సామాన్యజనులును కూర్చబడుచున్నారని, ఘనతగలవారును తృణీకరింపబడినవారును సంఘము అను ఒక్క శరీరముగా కలిసి ఎదుగుచున్నారని, అందరును సాధారణముగా తమ్మును తాము తగ్గించుకొని దేవుని కృపను హెచ్చించునట్లు ఇది జరుగుచున్నదని చూచుచున్నాము. మూడవదిగా, ఇంతమంది ఎందుకు చేర్చబడిరో, క్రీస్తు రాజ్యము థెస్సలొనీకలో ఇంత స్వల్పకాలములో ఎందుకు ఇంతగా వ్యాపించి విస్తరించెనో దాని కారణమును లూకా సూచించుచున్నట్లున్నది; అదేమనగా, సామాన్యజనులు అధికముగా అధికారముచేత ప్రేరేపింపబడుదురు గనుక, ప్రముఖులును ఘనతగలవారును ఇతరులకు మార్గము చూపుట చిన్న సహాయము కాదు. మరియు ఇది విశ్వాసమునకును భక్తికిని తగిన ఆధారము కాకపోయినను, (ఇంకను భ్రమలో తిరుగులాడుచున్న) అవిశ్వాసులను వంకర త్రోవలచేతను ప్రక్కదారులచేతను దేవుడు తనయొద్దకు తెచ్చుట వింతైన సంగతి కాదు.

1107 "Quae Latinis auribus esset durior," అది లాటిను చెవులకు కఠినముగా వినిపించియుండును.

వాక్యమును అంగీకరించిరి. థెస్సలొనీకవారిలో అతడు శ్లాఘించు మొదటి సంగతి ఏమనగా, వారు ఇష్టపూర్వకమైన సిద్ధమైన కోరికతో సువార్తను అంగీకరించిరి. రెండవది, శ్రద్ధగల పరిశోధనచేత వారు తమ విశ్వాసమును స్థిరపరచుకొనిరి; అందుచేత వారి విశ్వాసమును భక్తియు ఆరంభమందు సంసిద్ధతనుబట్టి శ్లాఘింపబడుచున్నవి, తరువాత వారి స్థిరత్వమునుబట్టియు అభివృద్ధి పొందవలెనని వారికున్న తీవ్రమైన కోరికనుబట్టియు వారు పొగడబడుచున్నారు. నిశ్చయముగా, మనము అనుసరించుటకు సిద్ధముగా ఉండుటయు, శరీర సంబంధమైన గ్రహింపును జ్ఞానమును విడిచిపెట్టి, క్రీస్తుచేత బోధింపబడుటకును ఆయనకు లోబడుటకును ఆయనకు మనలను మనము అప్పగించుకొనుటయు విశ్వాసములోనికి మొదటి ప్రవేశమైయున్నది. పౌలు కూడ థెస్సలొనీకయులను ఈ బిరుదుతో అలంకరించుటలో పరిశుద్ధ లూకాతో ఏకీభవించుచున్నాడు (1 థెస్సలొనీకయులకు 2:13).

రెండవ అంశమును గూర్చి: విశ్వాసులు తమ విశ్వాసమును స్థిరపరచుకొనుటకై ఎంతో అలవరచుకొనిరని లూకా చెప్పుచున్న ఈ శ్రద్ధ చిన్న సద్గుణము కాదు. ఏలయనగా మొదట ఉత్సాహముతో పొంగిపొర్లు అనేకులు, అభివృద్ధి పొందవలెనను శ్రద్ధ ఏమియు లేనివారై, వెంటనే సోమరితనమునకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొని, ఆ విధముగా మొదట తాము పొందిన ఆ కొంచెము విత్తనమును పోగొట్టుకొందురు.

అయితే ఈ స్థలమునందు రెండు అసంగతములు ఆక్షేపణగా తేబడవచ్చును; మొదటిది, వారు తీర్పు తీర్చుటకై విచారించుట అహంకారము యొక్క లక్షణముగా కనబడుచున్నది, మరియు అతడు ఇంతకుముందు చెప్పిన ఆ సంసిద్ధతకు ఇది పూర్తిగా విరుద్ధమైనదిగా కనబడుచున్నది; రెండవది, విచారణ సందేహమునకు సూచనయైయున్నది గనుక, వారు అంతకుముందు విశ్వాసము ఏమియు లేనివారైరని సిద్ధించుచున్నది; విశ్వాసమునకైతే నిశ్చయతయు స్థిరతయు ఎల్లప్పుడును జతపరచబడి అంటియుండును. మొదటి ఆక్షేపణకు నా ప్రత్యుత్తరమేమనగా: థెస్సలొనీకవారు తీర్పు తీర్చుటకు పూనుకొనిరని గాని, దేవుని సత్యము అంగీకరింపదగినదా కాదా అని వారు వాదించిరని గాని లూకా మాటలను గ్రహింపకూడదు; బంగారము అగ్నిలో పరీక్షింపబడునట్లే, వారు పౌలు బోధను లేఖనము అను నియమముచేతను కొలబద్దచేతను మాత్రమే పరిశీలించిరి; ఏలయనగా సమస్త బోధలు పరీక్షింపబడవలసిన నిజమైన గీటురాయి లేఖనమే. లేఖనము తరచుగా సందేహాస్పదమైనదై, పలు విధములుగా అర్థము చెప్పబడుచున్నది గనుక ఈ విధమైన పరీక్ష సందేహాస్పదమైనదని ఎవడైనను చెప్పినయెడల, ఆత్మ యొక్క వివేచనను కూడ మనము దానికి చేర్చవలెనని నేను చెప్పుచున్నాను; ఆయన నిర్హేతుకముగా కాక వివేచన గల [వివేచించు] ఆత్మ అని పిలువబడుచున్నాడు. అయితే విశ్వాసులు ఆత్మను తమకు నాయకునిగాను మార్గదర్శిగాను కలిగియుండి, లేఖనములనుండియు లేఖనముల ప్రకారముగాను తప్ప మరి ఏ విధముగాను ఏ బోధను గూర్చియైనను తీర్పు తీర్చకూడదు. లేఖనములనుండి నిశ్చయముగా ఏదియు గ్రహింపబడజాలదు గనుక విశ్వాసము సంఘము యొక్క నిర్ణయముపైననే ఆధారపడియుండునని పోపు మతస్థులు పలుకు ఆ దేవదూషణకరమైన చమత్కారము [కుతర్కము] దీనిచేత ఖండింపబడుచున్నది. ఏలయనగా దేవుని ఆత్మ థెస్సలొనీక మనుష్యులను మెచ్చుకొనునప్పుడు, ఆయన వారి మాదిరియందు మనకు ఒక నియమమును విధించుచున్నాడు. మరియు లేఖనములయందు మనకు బోధించుటకు సరిపడినంత వెలుగు లేనియెడల, వాటిని మనము పరిశోధించుట వ్యర్థమే.

1108 "Nobiles et plebeios," ప్రధానులును సామాన్యులును. 1109 "Per obliquas vias," వంకర మార్గముల ద్వారా. 1110 "Quotidie," ప్రతిదినము. 1111 "Initio a promptitudine," ప్రారంభములో సంసిద్ధతను లేక సిద్ధమనస్సును బట్టి. 1112 "Proprio carnis sensu," మన స్వంత శరీర సంబంధమైన గ్రహింపు. 1113 "Ebulliunt," పొంగి బయలుదేరుదురు. 1114 "Fidei semen," విశ్వాసము యొక్క విత్తనము. 1115 "Absurdo," అసంగతములు.

కాబట్టి లేఖనములయందు స్థాపింపబడినదిగా మనము కనుగొను బోధయే తప్ప మరి ఏ బోధయు నమ్మదగినది కాదు అనునది అత్యంత నిశ్చయమైన సూత్రముగా నిలిచియుండునుగాక. పోపు తన ఇష్టము వచ్చినట్లు ఏమి వదరినను, దానినంతటిని ఇంకేమియు ఆలోచింపకుండ అంగీకరింపవలెనని కోరుచున్నాడు; అయితే ఎవని ప్రకటనను గూర్చి విచారణ చేయుటకు శిష్యులకు అనుమతి యుండెనో ఆ పౌలుకంటె అతడు శ్రేష్ఠునిగా ఎంచబడవలెనా? మరియు ఇది ఏదో ముసుగు ధరించిన [కపటమైన] సంఘసభను గూర్చి కాదు, చిన్న మనుష్యుల సమూహమును గూర్చి చెప్పబడినదని మనము గమనించుదము; దీనిచేత లేఖనములను చదువుటకు ప్రతి మనుష్యుడును పిలువబడుచున్నాడని మరింత స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. అదే విధముగా, పరిశోధన చేయుట విశ్వాసము యొక్క సంసిద్ధతకు విరుద్ధము కాదు; ఏలయనగా ఎవడైనను ఆలకించి, నేర్చుకొనవలెనని కోరి, తాను శ్రద్ధగలవాడనని కనుపరచుకొనిన వెంటనే, అతడు తన సమ్మతిని పూర్తిగా ఇయ్యకపోయినను, ఇప్పుడే బోధింపబడుటకు మనస్సు మళ్లించినవాడును యోగ్యుడునైయున్నాడు. ఉదాహరణకు, తెలియని యొక బోధకుడు తాను సత్యబోధను తెచ్చుచున్నానని ప్రకటించును: నేను వినుటకు సిద్ధముగా వత్తును, నా మనస్సు సత్యమునకు లోబడుటకు సిద్ధపరచబడును. అయినను అతడు తెచ్చుచున్న బోధ ఎట్టిదో నాలో నేను తూచి చూచుకొందును; నిశ్చయమైన సత్యమును, సత్యమని నేనెరిగినదానిని తప్ప మరేదియు నేను హత్తుకొనను. దేవుని యెడల భయభక్తులచేత గట్టిగా బంధింపబడినవారమై, మనయెదుట ఉంచబడినదానిని ఆయనయొద్దనుండి వచ్చినదిగా ఇష్టపూర్వకముగాను నెమ్మదిగాను వినుటయే శ్రేష్ఠమైన మితత్వము. అయినను మనుష్యుల మోసకరమైన కుయుక్తి విషయమై మనము జాగ్రత్తపడుదుము; మన మనస్సులు ఆలోచన లేకుండ ప్రతిదానిని నమ్ముటకు గ్రుడ్డి ఆవేశముతో తలక్రిందులుగా దూకవు. కాబట్టి లూకా చెప్పిన పరిశోధన మనము నమ్ముటకు మందులమును అయిష్టులమును అగుటకై ఉద్దేశింపబడలేదు; పైగా వివేచనతో కూడిన సంసిద్ధత చపలత్వమునకును మొండితనమునకును మధ్య మార్గముగా చేయబడుచున్నది.

ఇప్పుడు మనము రెండవ ఆక్షేపణకు జవాబు చెప్పవలెను. విశ్వాసము సందేహమునకు విరుద్ధమైనది; విచారించువాడు సందేహించుచున్నాడు; కాబట్టి థెస్సలొనీకవారు పౌలు బోధను గూర్చి విచారించి పరిశోధన చేయుచున్నారు గనుక, వారు ఇంకను విశ్వాసము లేనివారైరని సిద్ధించుచున్నది. అయితే విశ్వాసము యొక్క నిశ్చయత దాని స్థిరీకరణకు ఆటంకము కాదు. మనము ఇంతకుముందు సందేహింపని దేవుని సత్యము మన హృదయములలో అంతకంతకు ముద్రింపబడుటను నేను స్థిరీకరణ అని పిలుచుచున్నాను. ఉదాహరణకు, క్రీస్తు కృపద్వారా నేను దేవునితో సమాధానపరచబడితిననియు, ఆయన పరిశుద్ధ రక్తముద్వారా నా పాపములు శుద్ధిచేయబడినవనియు [ప్రాయశ్చిత్తము చేయబడినవనియు] నేను సువార్తనుండి వినుచున్నాను: దీనిని నేను నమ్మునట్లు చేయు ఏదో యొక సాక్ష్యము పలుకబడును. తరువాత నేను లేఖనములను మరి క్షుణ్ణముగా పరిశీలించి పరిశోధించినయెడల, నా విశ్వాసమునకు సహాయము చేయుట మాత్రమే గాక, అది మరింత నిశ్చయమైనదియు స్థిరమైనదియు అగునట్లు దానిని వృద్ధిపొందించి స్థిరపరచు ఇతర సాక్ష్యములను నేను తరచుగా కనుగొందును. అదే విధముగా, గ్రహింపు విషయములో, లేఖనములను చదువుటచేత విశ్వాసము వృద్ధిపొందును. ఈ సంగతులు ఆలాగున్నవో లేవో అని లేఖనములను పరిశోధించువారు పౌలు బోధకు స్వల్పమైన అధికారమునే ఆరోపించుచున్నారని ఎవడైనను మరల ఆక్షేపించినయెడల, నా జవాబేమనగా: విశ్వాసము యొక్క అభివృద్ధి క్రమము ఎట్టిదనగా, దేవునిచేత తాము ఇదివరకే రూఢిపరచబడినదానిని, ఆత్మ యొక్క అంతరంగ సాక్ష్యమును కలిగియున్నదానిని, వారు కొన్నిసార్లు లేఖనములో వెదకుదురు. మరియు థెస్సలొనీకవారి విశ్వాసము అన్ని విషయములలో సంపూర్ణమైనదని లూకా చెప్పుటలేదు; దైవభక్తి యొక్క సంపూర్ణమైన కట్టడము వారి మధ్య కట్టబడువరకు, వారు క్రీస్తునొద్దకు ఏలాగు తేబడిరో, విశ్వాసమందు ఏలాగు అభివృద్ధి పొందిరో అను దానిని మాత్రమే అతడు తెలియజేయుచున్నాడు.

1116 "Statim plane," స్పష్టముగాను, వెంటనేయు. 1117 "Caeco levitatis impetu," గ్రుడ్డిదియు చపలమైనదియు అగు ఆవేశముతో.

12. మరియు అనేకులు నమ్మిరి. ఇది అంతకుముందున్న వాక్యమునకు సంబంధించినది కాదు, అనగా అతడు ఎవరిని గూర్చి మాటలాడెనో వారిలో కొందరిని ఎన్నుకొని వారు నమ్ముట ఆరంభించిరి అన్నట్టు కాదు: అది అసంగతమైన సంగతి యగును. అయితే లూకా భావమేమనగా, వారి మాదిరిని బట్టి అనేకులు చేర్చబడిరి గనుక ఆ పట్టణములో సంఘము వృద్ధిపొందెను. పౌలు ఆకస్మికముగాను బలాత్కారముగాను వెళ్లిపోవలసి వచ్చినందున అతని ప్రయాసములు వ్యర్థమైపోయెనని ఎవడును తలంచకుండునట్లు, లూకా ఇంతవరకు థెస్సలొనీక సంఘము యొక్క మొదటి ఆరంభమును వివరించెను; ఏలయనగా నేను బహుగా పొరబడితేనే తప్ప, అతడు బెరయకు ప్రవాసముగా వచ్చుటకు మునుపు, అతని ప్రకటన ఆ యితర పట్టణములో ఎట్టి ఫలమును ఫలించెనో ఈ ఉద్దేశముతోనే అతడు చూపుచున్నాడు.

13. మరియు యూదులు తెలిసికొనినప్పుడు. ఎన్నటికిని శాంతింపజేయబడలేని సువార్త ద్వేషముచేత యూదులు ఏలాగు ఇటు అటు కొట్టుకొనిపోయిరో మనము చూచుచున్నాము. ఏలయనగా క్రీస్తు స్వదేశములో వారికి అర్పింపబడినప్పుడు వారు ఆయనను ఉగ్రతతో వెళ్లగొట్టుట మాత్రమే గాక, ఆయన ఇతర స్థలములలో ప్రకటింపబడుచున్నాడని విన్నప్పుడు, పిచ్చివారివలె అక్కడికి పరుగెత్తుచున్నారు. అయితే ఈ స్థలములో మనము ఆ జనము యొక్క ఉగ్రతను అంతగా కాదు, క్రీస్తు రాజ్యమును కలవరపరచుటకును మనుష్యుని రక్షణను నాశనము చేయుటకును తనవారిని పురికొల్పుచు, కలహములను రేపుటకు వారిని విసనకర్రలవలె ఉపయోగించు సాతాను యొక్క నిరాశాపూరితమైన దుష్టత్వమునే పరిగణింపవలెను. కాబట్టి నేటి దినమున క్రీస్తు యొక్క నమ్మకమైన సేవకులకు విరోధముగా అనేకులైన ఉగ్రులైన శత్రువులు లేచునప్పుడు, యుద్ధము జరిగించువారు మనుష్యులు కారు, క్రీస్తు రాజ్యమును పడద్రోయుటకై వీటన్నిటిని ప్రయత్నించువాడు అబద్ధమునకు జనకుడైన సాతానే అని మనము తెలిసికొందము. (యోహాను 8:44.) మరియు పోరాడుటలోను ఎదిరించుటలోను ఎల్లప్పుడు ఒకే విధానము లేకపోయినను, క్రీస్తును నమ్మకముగా సేవించువారని తాను ఎరిగినవారిని బహిరంగ యుద్ధముచేతనైనను, రహస్యముగా పొంచియుండుటచేతనైనను, అంతర్గత పోరాటములచేతనైనను వేధించుటను సాతాను ఎన్నడును మానడు.

అపొస్తలుల కార్యములు 17:16-21

1118 "Qualiter initiati fuerint Christo," వారు క్రీస్తునందు ఏలాగు దీక్షింపబడిరో.

16. పౌలు ఏథెన్సులో వారికొరకు కనిపెట్టుకొనియుండగా, ఆ పట్టణము విగ్రహారాధనకు అప్పగింపబడియుండుట చూచినందున అతని ఆత్మ అతనిలో మిక్కిలి పరితాపము పొందెను. 17. కాబట్టి అతడు సమాజమందిరములో యూదులతోను భక్తిపరులతోను, సంతవీధిలో ప్రతిదినము తన్ను కలిసికొనువారితోను తర్కించుచుండెను. 18. ఎపికూరీయులలోను స్తోయికులలోను కొందరు జ్ఞానులు అతనితో వాదించిరి; కొందరు–ఈ వదరుబోతు ఏమి చెప్పగోరుచున్నాడు? అనిరి; మరికొందరు–ఇతడు క్రొత్త దయ్యములను [లేక దేవతలను] ప్రచురించువానివలె కనబడుచున్నాడు అనిరి; ఏలయనగా అతడు యేసును పునరుత్థానమును వారికి ప్రకటించెను. 19. వారతనిని పట్టుకొని మార్సు వీధికి తీసికొనిపోయి–నీవు పలుకుచున్న యీ క్రొత్త బోధ యేమిటో మేము తెలిసికొనవచ్చునా? 20. నీవు కొన్ని వింతసంగతులు మా చెవులకు వినిపించుచున్నావు; కాబట్టి వీటి భావమేమో తెలిసికొనగోరుచున్నాము అని చెప్పిరి. 21. ఏథెన్సువారందరును అక్కడనున్న పరదేశులును ఏదో యొక క్రొత్త సంగతి చెప్పుటయందును వినుటయందును తప్ప మరి దేనియందును కాలము గడుపలేదు.

16. మిక్కిలి పరితాపము పొందెను. పౌలు ఎక్కడికి వెళ్లినను, తనకు అప్పగింపబడినదని తానెరిగిన బోధించు ఆ పనిని ధైర్యముగా నెరవేర్చినను, ఏథెన్సులో అతడు మరి అధికముగా మండిపడి కదిలింపబడెనని లూకా చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా అక్కడ దాదాపు మరి ఏ స్థలములోను లేనంతగా విగ్రహారాధన ఏలుచుండుట అతడు చూచెను. అప్పుడు సర్వలోకము విగ్రహములతో నిండియుండెను; దేవుని పవిత్రమైన ఆరాధన ఎక్కడను కనబడలేదు; ఎక్కడ చూచినను లెక్కలేనన్ని మూఢనమ్మకపు వికృతరూపములు ఉండెను; అయితే సాతాను ఏథెన్సు పట్టణమును మరి ఏ పట్టణముకంటెను అధికముగా పిచ్చిపట్టినదానిగా చేసెను; అందువలన దాని జనులు మరి అధికమైన వెఱ్ఱితనముతో తమ దుష్టత్వమునకును వక్రమైన ఆచారములకును తలక్రిందులుగా కొట్టుకొనిపోయిరి. జ్ఞానమునకు నివాసగృహమును, సమస్త కళలకు ఊటయు, నాగరికతకు తల్లియునైన ఆ పట్టణము గ్రుడ్డితనములోను వెఱ్ఱితనములోను మిగిలిన వాటన్నిటిని మించిపోయెను అను ఈ మాదిరి గమనింపదగినది. చతురులును విద్వాంసులును దానిని ఎట్టి పొగడ్తలతో కొనియాడిరో మనమెరుగుదుము; మరియు అది తన్నుతాను ఎంతగా మెచ్చుకొనెననగా, తాను మెరుగుపరచనివారిని అది అనాగరికులుగా ఎంచెను. అయితే పరిశుద్ధాత్మ సర్వలోకమును అజ్ఞానము మరియు మందబుద్ధి విషయమై దోషిగా తీర్చుచు, ఉదార విద్యలకు బోధకులైన ఆ గురువులు అసాధారణమైన వెఱ్ఱితనముచేత మంత్రముగ్ధులైరని చెప్పుచున్నాడు. దీనినిబట్టి దేవునికి సంబంధించిన విషయములలో మనుష్యుని బుద్ధి ఏమి చేయగలదో మనము గ్రహించుచున్నాము. సర్వలోకము వారినుండి నేర్చుకొనునట్లును, విద్యచేతను శిక్షణచేతను సహాయము పొందిన మనుష్య మనస్సు యొక్క దూరదృష్టియు బుద్ధియు దేవుని రాజ్యము విషయములోనికి వచ్చునప్పుడు పూర్తిగా మతి తప్పి కేవలము మూర్ఖత్వమైయున్నదని వారు సమస్త యుగములకు బోధించునట్లును, ప్రభువు ఏథెన్సువారిని అత్యంత వెఱ్ఱితనములో పడనిచ్చెనని మనము సందేహింపనక్కరలేదు. తమ ఆరాధనలు ఎంత అసంబద్ధమైనవియు చెడిపోయినవియునైనను, వాటిని సమర్థించుకొనుటకు వారికి నిస్సందేహముగా తమ ముసుగులును రంగులును ఉండెను. అయినప్పటికిని వారు బాలిశమైనవియు వ్యర్థమైనవియునైన ఆటవస్తువులతో మనుష్యులను మోసపుచ్చుట మాత్రమే గాక, సామాన్య జ్ఞానము కోల్పోయినవారివలెను, పూర్తిగా మందబుద్ధులును పశుప్రాయులునైనవారివలెను, తామే స్థూలమైనవియు అసహ్యమైనవియునైన గారడీలచేత అవమానకరముగా మోసపోయిరనుట నిశ్చయము. మనుష్యుని గ్రహింపునుండి ఎట్టి మతము పుట్టునో, మనుష్యుని జ్ఞానము సమస్త దోషములకు ఒక అంగడియే తప్ప మరేమియు కాదని మనము నేర్చుకొనుచున్నట్లే, ఏథెన్సువారు తమ స్వంత గర్వముచేత మత్తులై మిగిలినవారికంటె మరి హేయముగా తప్పిపోయిరని మనము తెలిసికొనవచ్చును. ఆ పట్టణము యొక్క ప్రాచీనతయు, మనోహరత్వమును, సౌందర్యమును వారిని ఉప్పొంగజేసెను; అందువలన దేవతలు అక్కడనుండియే వచ్చిరని వారు అతిశయపడిరి. కాబట్టి వారు దేవుని తమ పట్టణములో నివాసిగా చేయుటకై ఆకాశమునుండి క్రిందికి లాగిరి గనుక, వారు అధోలోకము యొక్క అట్టడుగునకు త్రోయబడుట న్యాయమే. ఏది ఎట్లున్నను, మనుష్య జ్ఞానము యొక్క వ్యర్థత ఇక్కడ దేవుని ఆత్మచేత నిత్యమైన అపకీర్తితో ముద్రింపబడుచున్నది; ఏలయనగా అది ముఖ్యముగా నివసించిన చోటనే అంధకారము మరి దట్టముగా ఉండెను. అక్కడ విగ్రహారాధన అన్నిటికంటె అధికముగా ఏలెను; మరియు సాతాను తన పరిహాసములచేతను గారడీలచేతను మనుష్యుల మనస్సులను మరి స్వేచ్ఛగా ఇటు అటు త్రిప్పెను.

1119 "Barbaros," అనాగరికులు.

ఇప్పుడు పౌలునొద్దకు వత్తము. ఆ పట్టణము ఇంతగా విగ్రహారాధనకు అప్పగింపబడియుండుట అతడు చూచినందున అతని ఆత్మ మండెను, లేక కదిలింపబడెను అని లూకా చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ అతడు అతనికి కేవలము ఆగ్రహమును మాత్రమే ఆరోపించుటలేదు, ఆ దృశ్యమువలన అతడు నొచ్చుకొనెనని మాత్రమే చెప్పుటలేదు, అతని ఆసక్తికి పదును పెట్టిన పరిశుద్ధమైన కోపము యొక్క అసాధారణమైన వేడిమిని వ్యక్తపరచుచున్నాడు; అందువలన అతడు మరి అధికమైన ఆసక్తితో ఆ పనికి పూనుకొనెను. ఇక్కడ మనము రెండు సంగతులను గమనింపవలెను. దేవుని నామము దుష్టముగా అపవిత్రపరచబడుటయు, ఆయన పవిత్రమైన ఆరాధన చెరుపబడుటయు చూచినప్పుడు పౌలు కోపించెను గనుక, దేవుని మహిమకంటె తనకు మరి ఏదియు ప్రియమైనది కాదని అతడు దానిచేత కనుపరచెను. ఈ ఆసక్తి మన మధ్య గొప్ప బలము గలదై యుండవలెను; కీర్తనలో (కీర్తనలు 69:9) "నీ మందిరమును గూర్చిన ఆసక్తి నన్ను భక్షించియున్నది" అని యున్నట్లే. ఏలయనగా తమ పరలోకపు తండ్రి దూషింపబడుట చూచిన వెంటనే మిక్కిలి వేదనపడుట భక్తులందరికిని సామాన్యమైన నియమము; నీతిమంతుడైన లోతు మిక్కిలి హేయమైన క్రియలను సరిదిద్దలేకపోయినందున తన హృదయమును నొప్పించుకొనెనని పేతురు బోధించుచున్నట్లే (2 పేతురు 2:8). మరియు సంఘమును యథార్థమైన పవిత్రతలో నిలుపుకొనుటకై తాను రోషము గలవాడనని పౌలు చెప్పుచున్నట్లు (2 కొరింథీయులకు 11:2), బోధకులు అందరికంటె మిక్కిలి ఆసక్తిపరులై యుండవలెను. మరియు దేవుడు దూషింపబడుట చూచినప్పుడును విన్నప్పుడును చలింపక, దానిని చూచియు చూడనట్టుండుట మాత్రమే గాక దానిని నిర్లక్ష్యముగా దాటిపోవువారు, భూసంబంధమైన తండ్రికి ఇచ్చునంత ఘనతనైనను ఆయనకు ఇయ్యనివారు గనుక, దేవుని పిల్లలుగా ఎంచబడుటకు యోగ్యులు కారు. రెండవది, అతడు నిరాశచేత క్రుంగిపోయి పూర్తిగా ధైర్యము కోల్పోవునంతగా దుఃఖపడలేదని మనము గమనింపవలెను; దేవుని మహిమ దుష్టముగా అపవిత్రపరచబడుట చూచినప్పుడు అనేకులు మండిపడుటకును కదిలింపబడుటకును ఎంతో దూరముగా ఉండి, దుఃఖమును నిట్టూర్పులను ప్రకటించి పలుకుచున్నను, ఇతరులను సంస్కరించుటకు ప్రయత్నించుటకంటె వారితో కూడ అపవిత్రులగుచున్నట్టు మనము చూచుచున్నాము. అయినను ఏ ప్రయోజనము కలుగనప్పుడు తాము ఏ కలహమును రేపరని చెప్పుచు, తమ సోమరితనమునకు వారొక అందమైన ముసుగును కలిగియున్నారు. ఏలయనగా జనుల దుష్టమైనదియు బలాత్కారమైనదియునైన కుట్రకు విరోధముగా పోరాడినయెడల తమ ప్రయత్నములు వ్యర్థమగునని వారు తలంచుచున్నారు. అయితే పౌలు విసుగుచేత ధైర్యము కోల్పోకుండుట మాత్రమే గాక, విషయము యొక్క కాఠిన్యమును బట్టి తన బోధించు పనిని విడిచిపెట్టునంతగా సొమ్మసిల్లక, దైవభక్తిని కాపాడుటకు మరి వాడియైన ముల్లుచేత పురికొల్పబడుచున్నాడు.

17. యూదులతోను భక్తిపరులతోను. యూదులకు సమాజమందిరములు ఎక్కడ ఉండెనో అక్కడ ఆరంభించి, తన స్వజనులకు క్రీస్తును అర్పించుట పౌలుకు సాధారణమైన పద్ధతి. తరువాత అతడు అన్యజనులయొద్దకు వెళ్లెను; వారు ధర్మశాస్త్ర బోధను రుచిచూచినవారై, నిజమైన దైవభక్తియందు ఇంకను క్షుణ్ణముగా పెంచబడకపోయినను [నింపబడకపోయినను], ఇశ్రాయేలు దేవుని ఆరాధించుచుండిరి; మరియు నేర్చుకొనవలెనని కోరి, మోషేనుండియు ప్రవక్తలనుండియు తీసికొనబడినవని తాము ఎరిగిన సంగతులను నిరాకరింపలేదు; మరియు బోధింపబడుటకు అట్టి సిద్ధమనస్సు విశ్వాసమునకు ప్రవేశ మార్గమై, అవును విశ్వాసము యొక్క ఒక నిశ్చయమైన ఆరంభమై యుండెను గనుక, ప్రాథమిక మూలసూత్రములచేత కొంచెముగా మాత్రమే చిలకరింపబడి నిజమైన దేవునికి సమీపముగా వచ్చిన వారికి ఆత్మ ఘనమైన బిరుదును అనుగ్రహించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు భక్తిపరులని పిలువబడుచున్నారు. అయితే లోకము యొక్క మతమంతయు నిరర్థకము చేయబడవచ్చునని మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము. ఇశ్రాయేలు దేవునికి తమ పేరు ఇచ్చినవారే ఆత్మీయముగా దేవుని ఆరాధకులని పిలువబడుచున్నారు. భక్తి వారికి మాత్రమే ఆరోపింపబడుచున్నది; కాబట్టి మిగిలినవారు మూఢనమ్మకములో ఎంతగా ఆతురతతో తమ్మును తాము హింసించుకొనినను, నాస్తికత్వము అను నిందయే తప్ప వారికి మరేమియు మిగులదు. మరియు ఇది మంచి కారణములతోనే; ఏలయనగా విగ్రహారాధికులు ఎట్టి ఆడంబరముతో అతిశయించినను, వారి అంతరంగ భావము పరిశీలింపబడినయెడల, అక్కడ దేవుని యెడల భయంకరమైన తిరస్కారము తప్ప మరేమియు కనబడదు; మరియు తమ విగ్రహములను సమర్థించుటకు వారు ప్రయత్నించు ముసుగు కేవలము కల్పిత రంగేనని తేటపడును.

1120 "Quod nolint sine profectu tumultuare," ఏ మంచి ప్రయోజనము లేకుండ కలహము రేపుటకు తమకు ఇష్టము లేదని.

18. వారు అతనితో వాదించిరి. పౌలు తత్వజ్ఞానులతో పోరాటము చేసెనని లూకా ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు; వారు కేవలము జగడమాడుటకును కుతర్కములు చేయుటకును పుట్టినవారని అతడెరిగియుండెను గనుక, అతడు ఉద్దేశపూర్వకముగా వారిపై దాడిచేసెనని కాదు; అయితే తన ఉద్దేశమునకు విరుద్ధముగా అట్టి పోరాటములో ప్రవేశించుటకు అతడు బలవంతము చేయబడెను; శత్రువులు ఎవరైనను సత్యమునకు విరోధముగా లేచినయెడల దానిని ధైర్యముగా సమర్థించుటకు ఆత్మీయ ఆయుధములతో సన్నద్ధులై యుండవలెనని పౌలే భక్తిగల బోధకులకు ఆజ్ఞాపించుచున్నట్లే (తీతుకు 1:9). ఏలయనగా మనము ఎవరితో వ్యవహరింపవలెనో ఎన్నుకొనుట ఎల్లప్పుడును మన చేతిలో లేదు; అయితే వారి ఎదురుమాటలచేత సత్యము మరి స్పష్టముగా కనబడునట్లు, మనలను సాధకము చేయుటకై మొండివారును పట్టువిడువనివారునైన మనుష్యులు లేచుటకు ప్రభువు తరచుగా అనుమతించుచున్నాడు. ఎపికూరీయులు తమ అలవాటైన వక్రబుద్ధి చొప్పున ఆ పరిశుద్ధ మనుష్యుని కలవరపరచిరనియు, స్తోయికులు తమ సూక్ష్మమైన చమత్కారములను కుతర్కములను నమ్ముకొని మొండిగా అతనిని పరిహసించిరనియు సందేహింపనక్కరలేదు; అయినను అతడు కుతర్కముగా వాదింపలేదనియు, నిష్ప్రయోజనమైనదియు కలహపూరితమైనదియునైన ఏ వివాదములోనికిని కొట్టుకొనిపోలేదనియు, తాను మరియొక చోట ఆజ్ఞాపించు ఆ వినయమును పాటించెననియు ముగింపు చూపును. మనము కూడ ఈలాగే చేయవలెను, అనగా వ్యర్థమైన కుతర్కములను సాత్వికముగాను వినయముగాను ఖండించుచు, స్వస్థమైనదియు సత్యమైనదియు అగుదానిని పలుకవలెను; మరియు ఆశయమైనను మన బుద్ధిని ప్రదర్శింపవలెనను కోరికయైనను మనలను అనవసరమైన వ్యర్థ వివాదములలో చిక్కుకొనజేయకుండునట్లు ఈ ప్రమాదమును ఎల్లప్పుడును తప్పించుకొనవలెను.

మరియు లూకా రెండు శాఖలను పేర్కొనుచున్నాడు; అవి ఒకదానికొకటి విరుద్ధమైనవైనను, వాటికి పరస్పర విరుద్ధమైన దుర్గుణములు ఉండెను. ఎపికూరీయులు ఉదార విద్యలను తృణీకరించుట మాత్రమే గాక, వాటికి బహిరంగ శత్రువులై యుండిరి. సూర్యుడు రెండు అడుగుల వెడల్పు గలవాడనియు, లోకము ex atomis, [పరమాణువులతో,] (లేక విభజింపబడలేనంతగాను మరి చిన్నవిగా చేయబడలేనంతగాను సూక్ష్మమైన వస్తువులతో) చేయబడెననియు కల్పించుట, ఈ విధముగా మనుష్యులను మోసపుచ్చి, లోకసృష్టియందు కనబడు ఆశ్చర్యకరమైన పనితనమును తుడిచివేయుటయే వారి తత్వజ్ఞానము. వారు వెయ్యిసార్లు ఖండింపబడినను, కుక్కలవలె సిగ్గుమాలినవారై యుండిరి. ఒక్క మాటలో దేవతలు ఉన్నారని వారు ఒప్పుకొనినను, వారు ఆకాశములో పనిలేకుండ ఉన్నారనియు, పూర్తిగా సుఖభోగమునకే అంకితమైయున్నారనియు, పనిలేకుండ ఉన్నందుననే వారు ధన్యులనియు వారు ఊహించిరి. నేను ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, లోకము దేవునిచేత సృజింపబడెనని వారు నిరాకరించినట్లే, మనుష్యుల వ్యవహారములు ఏ పరిపాలనయు లేకుండ ఇటు అటు కొట్టుకొనిపోవుచున్నవనియు, అవి పరలోక సంబంధమైన దైవసంరక్షణచేత పరిపాలింపబడుటలేదనియు వారు తలంచిరి. సుఖభోగమే వారి పరమానందము; అది కళ్లెములేనిదియు హేయమైనదియునైన సుఖభోగము కాదు; అయినను స్వభావసిద్ధముగానే శరీరమును పోషించుటకు మొగ్గియున్న మనుష్యులను తన ఆకర్షణలచేత అంతకంతకు చెరుపునట్టిది. తమ ఆత్మల అమర్త్యత్వమును వారు కేవలము కట్టుకథగా ఎంచిరి; అందువలన తమ శరీరములను గారాబము చేయుటకు వారు తమకు తామే స్వేచ్ఛను ఇచ్చుకొనిరి.

1121 "Anxie se torqueant," ఆతురతతో తమ్మును తాము హింసించుకొనుచున్నారు. 1122 "Contumaciter insultaverint," అతనిని మొండిగా అవమానపరచిరి. 1123 "Ex diametro inter se essent oppositae," ఒకదానికొకటి పూర్తిగా వ్యతిరేకముగా ఉండెను.

స్తోయికుల విషయమైతే, లోకము దేవుని దైవసంరక్షణకు లోబడియున్నదని వారు చెప్పినను, తరువాత అత్యంత హేయమైన ఊహచేత, లేక ఇంకను చెప్పవలెనంటే మతిభ్రమచేత, తమ బోధలోని ఆ అంశమును వారు చెరిపిరి. ఏలయనగా దేవుడు ఆలోచనచేతను న్యాయముచేతను శక్తిచేతను లోకమును పరిపాలించుచున్నాడని వారు ఒప్పుకొనలేదు; అయితే దేవుడు తానే విధి లేక దైవనిర్ణయము యొక్క అవశ్యకతచేత బంధింపబడి, ఆకాశచక్రముతో బలవంతముగా కొనిపోబడునట్లు, కారణముల వలయము లేక పరస్పర సంబంధము అను ఒక చిక్కుదారిని వారు కల్పించిరి; కవులు తమ జూపిటరును బంగారు సంకెళ్లతో కట్టి బంధించినట్లే; ఏలయనగా అతడు మరేదో పనిలో నిమగ్నుడై యుండగా విధిదేవతలు లేక దైవనిర్ణయములు పరిపాలించుచున్నవి. వారు పరమానందమును [శ్రేష్ఠమైన మేలును] సద్గుణమునందు ఉంచినను, నిజమైన సద్గుణము ఏమిటో వారెరుగరు; మరియు వారు మనుష్యులను గర్వముతో ఉప్పొంగజేసిరి; అందువలన వారు దేవునినుండి తీసికొనినదానితో తమ్మును తాము అలంకరించుకొనిరి. ఏలయనగా వారందరును పరిశుద్ధాత్మ కృపను తగ్గించినను, ఇంత గర్విష్ఠమైన శాఖ మరియొకటి లేదు. వారికి ఒక విధమైన దుడుకైనదియు మితిమీరినదియునైన క్రూరత్వము తప్ప మరి ఏ ధైర్యమును లేదు.

కాబట్టి అతనిని ఇటు అటు లాగవలెనని చూచుచున్న అట్టి మృగముల మధ్య నిలువబడి, సువార్త యొక్క స్వస్థమైన యథార్థతయందు స్థిరముగా నిలిచి, మొదటి శాఖ యొక్క కుక్కవంటి పొగరుబోతుతనమును [దురుసుతనమును], రెండవ శాఖ యొక్క గర్వమును కపటమైన కుతర్కములను ధైర్యముగా ఎదిరించి సహించిన పౌలునందు ఆత్మ యొక్క ఆశ్చర్యకరమైన శక్తి యుండెను. మరియు దీనిచేత పరలోక జ్ఞానమునకును శరీర జ్ఞానమునకును ఎంత కొద్ది పొందిక యున్నదో మనము మరి స్పష్టముగా చూచుచున్నాము. ఏలయనగా జనసమూహమంతయు సువార్తవలన అభ్యంతరపడినను, దానిపై దాడి చేయుటలో తత్వజ్ఞానులే సేనాధిపతులును ధ్వజవాహకులునై యుండిరి. ఏలయనగా శరీర జ్ఞానమును గూర్చి పౌలే చెప్పినది, అనగా అది క్రీస్తు సిలువకు శత్రువనునది, ముఖ్యముగా వారియందే కనబడెను (1 కొరింథీయులకు 1:26); కాబట్టి దానిని మొదట విడిచిపెట్టితేనే గాని ఏ మనుష్యుడును సువార్త యొక్క మూలసూత్రములను నేర్చుకొనుటకు యోగ్యుడు కాలేడు.

మరికొందరు అనిరి. లూకా రెండు రకముల మనుష్యులను మనయెదుట ఉంచుచున్నాడు; ఆ రెండు రకములును దైవభక్తికి దూరముగా ఉండిరి; అయినను ఒక రకము రెండవదానికంటె చెడ్డది. తాము క్రొత్తదని పిలుచుదానిని మరల వినగోరువారు, మొదటిది, నేర్చుకొనవలెనను ఏ కోరికచేతను గాక వ్యర్థమైన కుతూహలముచేత కదిలింపబడుచున్నారు; రెండవది, దేవుని వాక్యమును అపవిత్రమైన క్రొత్తదనముగా ఎంచుచున్నారు గనుక, దానిని గూర్చి ఘనహీనముగా తలంచుచున్నారు; అయినను వారు చెవియొగ్గుచున్నారు గనుకను, విషయమును గూర్చి మరింత తెలిసికొనువరకు సందేహములో ఉన్నారు గనుకను, వారు పూర్తిగా నిరీక్షణకు అతీతులు కారు. అయితే అర్పింపబడినదానిని గర్వముతో నిరాకరించి, అవును దానిని నిందతో ఖండించు మిగిలినవారు రక్షణ ద్వారమును తమకు తామే మూసివేసికొనుచున్నారు. ఏలయనగా ఈ వదరుబోతు ఏమి చెప్పగోరుచున్నాడు? అను ఈ దూషణ భయంకరమైన గర్వమునుండి పుట్టినది; ఏలయనగా వారు పౌలు మాట వినుటకైనను ఇష్టపడక, అతడు ఏదో సామాన్యమైన వికటకవి అయినట్టు అతనిని నిందతో నిరాకరించుచున్నారు. మరియు వారు దుడుకైన ఆసక్తిచేత అతని బోధను అసహ్యించుకొనుట కాదు, మతమును గూర్చి తమయొద్దకు తేబడినదానిని, దానిని ఇంకను ఎరుగకయే, బహిరంగముగా కాళ్లక్రింద త్రొక్కుచున్నారు; ఏలయనగా ఇంతవరకు తాము సర్వలోకమునకు బోధకులమని ప్రకటించుకొనిన వీరు, నీచుడును అప్రసిద్ధుడునైన యొక మనుష్యునివద్ద ఏదైనను నేర్చుకొనుటకు సిగ్గుపడుచున్నారు.

1124 "Summum bonum," పరమ శ్రేష్ఠమైన మేలు. 1125 "Superba confidentia," గర్వముతో కూడిన ధైర్యముతో. 1126 "Ferrea immanitus," ఇనుపహృదయము గల క్రూరత్వము.

క్రొత్త దయ్యములను ప్రచురించువాడు. లేఖనము సాధారణముగా వాడునట్లు వారు దయ్యములు [దేవతలు] అను మాటను చెడ్డ అర్థములో తీసికొనుటలేదు; సర్వోన్నతుడైన దేవునికిని మనుష్యులకును మధ్యనున్నవని వారు తలంచిన అల్ప దేవతలు లేక దూతలు అను అర్థములో తీసికొనుచున్నారు; వారిని గూర్చి ప్లేటో తరచుగా ప్రస్తావించుచున్నాడు. విషయము యొక్క సారాంశము విషయమైతే, క్రీస్తును గూర్చియు పునరుత్థానమును గూర్చియు పౌలు చెప్పిన సంగతులు వారికి క్రొత్త దయ్యములుగా కనబడెనని మనము గమనింపవలెను. దీనిచేత మన విశ్వాసము అన్యజనుల మూఢనమ్మకములనుండి ముఖ్యముగా ఈ గుర్తులచేత వేరుపరచబడి గుర్తింపబడుచున్నదని మనము గ్రహించుచున్నాము: అది క్రీస్తును ఏకైక మధ్యవర్తిగా కనుపరచుచున్నది; ఆయన చేతులలోనే రక్షణను వెదకవలెనని అది మనకు బోధించుచున్నది; దేవునితో సమాధానపరచబడునట్లు ఆయన మరణమునందు మన పాపక్షమాపణను వెదకవలెనని అది మనకు ఆజ్ఞాపించుచున్నది; అంతకుముందు అపవిత్రులును పాపమునకు దాసులునైయుండిన మనుష్యులు నీతిగాను పరిశుద్ధముగాను జీవించుట ఆరంభించునట్లు, ఆయన ఆత్మచేత నూతనపరచబడి తిరిగి రూపింపబడుదురని అది బోధించుచున్నది. మరియు దేవుని రాజ్యము ఆత్మసంబంధమైనదని స్పష్టముగా తెలియజేయు అట్టి ఆరంభములనుండి, అది తుదకు రాబోవు పునరుత్థానము యొక్క నిరీక్షణకు మన మనస్సులను పైకెత్తుచున్నది. ఏలయనగా ఇతర విషయముల సంబంధించి, తత్వజ్ఞానులు పవిత్రముగా తర్కింపకపోయినను, వారు ఏదో కొంత చెప్పుచున్నారు. అవును, నిత్యజీవమును గూర్చియు ఆత్మ యొక్క అమర్త్యత్వమును గూర్చియు వారు విస్తారముగా మాటలాడుచున్నారు; అయితే క్రీస్తునందు ఉచితమైన సమాధానమును కనుపరచు విశ్వాసమును గూర్చియు, దేవుని ఆత్మ మనలో దేవుని స్వరూపమును పునరుద్ధరించు పునర్జన్మను గూర్చియు, దేవునికి ప్రార్థన చేయుటను గూర్చియు, అంత్య పునరుత్థానమును గూర్చియు ఒక్క మాటయైనను లేదు.

19. వారతనిని మార్సు వీధికి తీసికొనిపోయిరి. ఇది న్యాయవిచారణకు నియమింపబడిన స్థలమైనను, మార్సు వీధి న్యాయాధిపతుల యెదుట తన వ్యాజ్యమును వాదించుకొనుటకై పౌలు న్యాయాధిపతుల పీఠము ఎదుటికి తేబడెనని లూకా భావము కాదు. గొప్పదియు ప్రసిద్ధమైనదియు అగు శ్రోతల సమూహము ఎదుట గంభీరమైన చర్చ జరుగునట్లు, సాధారణముగా గొప్ప జనసమూహము కూడు స్థలమునకు అతడు తేబడెనని భావము. మరియు అతడు న్యాయపీఠము ఎదుటికి తేబడెనని మనము ఒప్పుకొనినను, అతడు న్యాయాధిపతుల యెదుట నిలువబెట్టబడలేదనియు, శ్రోతల యెదుటవలె మాటలాడుటకు సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ గలవాడై యుండెననియు ముగింపు తెలియజేయుచున్నది. మరియు కొద్దిసేపటి తరువాత ఏథెన్సువారి స్వభావమును గుణములను [నడవడిని] గూర్చి చెప్పబడినది, పౌలుకు అట్టి శ్రోతలు లభించుటకును, క్రీస్తును ప్రకటించుటకు అతనికి అంత ప్రసిద్ధమైన స్థలము అనుగ్రహింపబడుటకును, అంతమంది కూడివచ్చుటకును వారి కుతూహలమే కారణమని తగినంతగా తెలియజేయుచున్నది. ఏలయనగా మరి ఏ స్థలములోనైనను జనసమూహమును కూడబెట్టి సంతవీధిలోగాని మరి ఏ బహిరంగ స్థలములోగాని మాటలాడుట మరణమునకు తగిన నేరమై యుండెడిది; అయితే అక్కడ, క్రొత్త సంగతులు వినవలెనని వారికున్న మితిమీరిన కోరికనుబట్టి, వ్యర్థమైన సంగతులను మోసికొని తిరుగువారికి వదరుటకు స్వేచ్ఛ ఇయ్యబడియుండెను గనుక, పౌలు బతిమాలబడి, విశ్వాస మర్మములను గూర్చి ప్రసంగించుటకు అనుమతింపబడెను.

1127 "Trivialis nugator," వెఱ్ఱి లేక అల్పమైన వదరుబోతు. 1128 "Areopagitis," అరేయొపగు న్యాయాధిపతులు.

మరి దేనియందును కాలము గడుపలేదు. లూకా పేర్కొను ఈ రెండు దుర్గుణములు దాదాపు కలిసియే యుండును. ఏలయనగా క్రొత్త సంగతులను కోరువారు వదరుబోతులు కాకుండుట అరుదు. ఏలయనగా "ప్రశ్నలడుగువానినుండి పారిపొమ్ము, అట్టివాడు గుట్టు బయటపెట్టువాడు కూడ" అను హోరేసు మాట మిక్కిలి సత్యము. మరియు నిశ్చయముగా కుతూహలపరులు చిల్లుపడిన పీపాలవంటివారని మనము చూచుచున్నాము. మరియు ఈ రెండు దుర్గుణములును సోమరితనమునుండి పుట్టినవి; తత్వజ్ఞానులు దినములన్నియు వాదించుటలో గడిపిరి గనుక మాత్రమే కాదు, సామాన్య జనులు క్రొత్తదనముపై మితిమీరి మనస్సు పెట్టియుండిరి గనుక; అక్కడ గ్రీసు దేశ స్థితిని చక్కబెట్టుటకు తన్నుతాను చొప్పించుకొనని నీచుడైన పనివాడు ఒక్కడైనను లేడు. మరియు నిశ్చయముగా లూకా ఇక్కడ చెప్పుచున్నదానికి గ్రీకు లాటిను రచయితలందరును సాక్ష్యమిచ్చుచున్నారు, అనగా ఆ జనముకంటె చపలమైనదియు, ఆశాపూరితమైనదియు, వక్రమైనదియు మరేదియు లేదు. కాబట్టి విద్యలకు అధినాయకురాలైనను, ఆ పట్టణములో ఎన్నడును స్థిరమైన పరిపాలన స్థాపింపబడలేకపోయెను. కాబట్టి ప్రధానాధికారము వారికున్నప్పుడు కూడ, వారికి దీర్ఘకాల స్వాతంత్ర్యము లేకపోయెను; తమ్మును గ్రీసు దేశమంతటిని పూర్తి నాశనమునకు తెచ్చుకొనువరకు వారు ప్రయత్నములు చేయుటను అనేక కల్లోలములు రేపుటను ఎన్నడును మానలేదు. ఏలయనగా వారి రాజ్యము క్షీణించినప్పుడును, వారు తమ తెగువను విడిచిపెట్టలేదు. కాబట్టి వారు గ్రీసు దేశమునకు ప్రభువులై యుండినప్పటికంటె ఆ కాలమందు తక్కువ ఆవేశముతో తమ శాసనములను ప్రకటించలేదని సిసెరో వారి మూర్ఖత్వమును చూచి నవ్వుచున్నాడు. కుతూహలపరులైన మనుష్యుల మధ్య ఏదైనను మేలు చేయుటకు కొద్ది నిరీక్షణయే ఉండినను, ఒకవేళ గొప్ప సమూహములోనుండి కొందరిని క్రీస్తు కొరకు సంపాదింపగలడేమో అని పౌలు ఆ సందర్భమును నిర్లక్ష్యము చేయలేదు. మరియు పట్టణములోని అత్యంత శ్రేష్ఠమైన స్థలములో, ఒక సామాన్యమైన రంగస్థలమునందువలె, ఆ దినమువరకు అక్కడ ఏలుచుండిన కల్పితమైనవియు అబద్ధమైనవియునైన సమస్త ఆరాధనలను ఖండించి బహిరంగముగా గద్దించుట సువార్తకు స్వల్పమైన కీర్తి కాదు.

అపొస్తలుల కార్యములు 17:22-25

22. అప్పుడు పౌలు అరేయొపగు మధ్యను నిలువబడి ఇట్లనెను–ఏథెన్సు పురవాసులారా, మీరు అన్ని విషయములలో అధిక దేవతాభక్తి గలవారై యున్నట్టు నాకు కనబడుచున్నది. 23. నేను ఇటు అటు తిరుగుచు మీరు పూజించువాటిని చూచుచుండగా ఒక బలిపీఠము నాకు కనబడెను; దానిమీద–తెలియబడని దేవునికి అని వ్రాయబడియుండెను. కాబట్టి మీరు తెలియకయే దేనియందు భక్తికలిగియున్నారో దానినే నేను మీకు ప్రచురము చేయుచున్నాను. 24. జగత్తును అందలి సమస్తమును నిర్మించిన దేవుడు తాను భూమ్యాకాశములకు ప్రభువైయున్నందున హస్తకృతములైన ఆలయములలో నివసింపడు. 25. ఆయనే అందరికిని జీవమును ఊపిరిని సమస్తమును దయచేయువాడు గనుక తనకు ఏమైనను కొదువయున్నట్టుగా మనుష్యుల చేతులతో సేవింపబడువాడు కాడు.

1129 "Doliis pertusis," పగిలిన, కారుచున్న పీపాలు. 1130 "In summa potentia," సర్వోన్నత అధికారమందున్నను, (స్వతంత్ర రాజ్యముగా నున్నను.)

22. ఏథెన్సు పురవాసులారా. పౌలు చేసిన ఈ ప్రసంగమును మనము ఐదు భాగములుగా విభజింపవచ్చును. ఏలయనగా పౌలు అనేక మాటలతో వివరించిన సంగతులను లూకా సంక్షేపముగా మాత్రమే స్పృశించినను, అతడు ముఖ్యాంశములలో దేనిని విడువకుండ దాని సారాంశమును గ్రహించెనని నేను ఏమాత్రమును సందేహింపను. మొదటిగా, ఏథెన్సువారు తమ దేవతలను కేవలము యాదృచ్ఛికముగా ఆరాధించుచున్నందున పౌలు వారిమీద మూఢనమ్మకమను దోషమును మోపుచున్నాడు; రెండవదిగా, దేవుడు ఎవడో ఎట్టివాడో, ఆయన ఏలాగు సరిగా ఆరాధింపబడవలెనో స్వాభావిక హేతువులచేత కనుపరచుచున్నాడు; మూడవదిగా, మనుష్యులు తమ సృష్టికర్తను నిర్మాణకుని ఎరుగవలెనను ఉద్దేశముతోనే సృజింపబడినను, గ్రుడ్డివారివలె చీకటిలో తిరుగులాడుచు త్రోవ తప్పుచున్నారు గనుక, వారి మందబుద్ధిని తీవ్రముగా ఖండించుచున్నాడు; నాలుగవదిగా, మనుష్యుని మనస్సే దేవుని నిజమైన స్వరూపమైయున్నందున, దేవునికి ఏ ప్రతిమనైనను చిత్రించుటకంటె అసంబద్ధమైనది మరేదియు లేదని కనుపరచెను; ఐదవ స్థానములో, అతడు చివరకు క్రీస్తు వద్దకును మృతుల పునరుత్థానము వద్దకును దిగివచ్చుచున్నాడు. ఏలయనగా సువార్త విశ్వాసము వద్దకు దిగిరాకమునుపు ఆ నాలుగు అంశములను సాధారణముగా చర్చించుట అవసరమైయుండెను.

అధిక దేవతాభక్తి గలవారై యున్నట్టు. గ్రీకులు [{δεισιδαιμονια}] అను పదమును తరచుగా మంచి అర్థములో తీసికొందురు; అయినను అది కొన్నిసార్లు మితిమీరిన భయమును సూచించును, మూఢభక్తులు తమకు తామే వ్యర్థమైన సందేహములను కల్పించుకొనుచు ఆ భయముచేత తమ్మును తాము ఆతురతతో వేధించుకొందురు. ఏథెన్సువారు దేవుని ఆరాధించుటలో సమస్త మితిని దాటుచున్నారనియు, లేక మితము ఎట్టిదై యుండవలెనో వారు గ్రహింపకున్నారనియు చెప్పుటయే ఈ స్థలము యొక్క అర్థమైనట్టు కనబడుచున్నది; అనగా వారు అడ్డత్రోవలలో తిరుగుచు తమ్మును తాము అలయించుకొనుటలో మిక్కిలి అవివేకముగా ప్రవర్తించుచున్నారని అతడు చెప్పినట్టున్నది. మాటలను గూర్చి ఇంతవరకు చాలును; ఇప్పుడు విషయమునకు వత్తము. ఏథెన్సువారి ఆరాధనలన్నియు చెడిపోయినవని అతడు ఈ ఒక్క హేతువుచేత రుజువుచేయుచున్నాడు: ఏ దేవతలను ఆరాధింపవలెనో వారికి నిశ్చయము లేదు, వారు నానావిధములైన ఆచారములను దుడుకుగాను ఆలోచనలేకుండను, అదియు మితిలేకుండ, చేపట్టుచున్నారు. ఏలయనగా వారు తెలియబడని దేవునికి ఒక బలిపీఠమును నిలువబెట్టుట వారికి ఏ నిశ్చయమును తెలియదనుటకు గురుతైయుండెను. వారికి నిజముగా గొప్ప దేవతాసమూహము కలదు, వాటిని గూర్చి వారు ఎంతో మాటలాడిరి; అయితే నిజమైన దైవత్వమును గూర్చి వారికేమియు తెలియదు. మరియు ఏ నిశ్చయము లేకుండ దేవుని ఆరాధించువాడెవడైనను దేవునికి బదులుగా తన స్వకల్పనలనే ఆరాధించుచున్నాడు. సులభముగా నమ్మువారు తమ్మును తాము ఎంతగా పొగడుకొనినను, జ్ఞానమును సత్యమును లేని ఏ మతమును దేవుడు అంగీకరింపడు, అది పరిశుద్ధమైనదిగాను న్యాయమైనదిగాను ఎంచబడకూడదు. అవును, వారు ఎంత గర్విష్ఠులైనను, తమ మనస్సాక్షులలో సందేహించుచున్నారు గనుక, వారు తమ సొంత తీర్పుచేతనే దోషులుగా నిర్ధారింపబడక తప్పదు. ఏలయనగా మూఢనమ్మకము ఎల్లప్పుడును భయపడునదై, ఎల్లప్పుడును ఏదో క్రొత్తదానిని ఎరిగి, ఆ తరువాత మరియొక క్రొత్తదానిని కల్పించును.

1131 "Fortuito," యాదృచ్ఛికముగా. 1132 "Deum statuis vel picturis figurare," దేవుని చిత్రములచేతగాని ప్రతిమలచేతగాని రూపించుట. 1133 "Perplexi haerent," కలవరపడుచు నిలిచియుందురు.

కాబట్టి సత్యము యొక్క నిశ్చయమైన వెలుగు లేనివారు తమలో తాము ఎల్లప్పుడును సందేహించుచు, దేవుని యెదుట తమ శ్రమను వ్యర్థపరచుకొనుచున్నారు గనుక, వారి స్థితి ఎంత దుర్భరమైనదో మనము చూచుచున్నాము. అయినను అవిశ్వాసులు కొన్నిసార్లు స్వేచ్ఛాపూర్వకమైన మొండితనముచేత తమ్మును తాము గ్రుడ్డివారినిగా చేసికొనినను, కొన్నిసార్లు నానావిధములైన అనేక సందేహముల మధ్య చిక్కుకొనినను, [అయినను] తమతో తామే పోరాడుచు కలహించుచున్నారని మనము గమనింపవలెను. తరచుగా వారు తమ్మును తాము పొగడుకొనుట మాత్రమే కాదు, ఎవడైనను వారి మూర్ఖత్వమునకు విరోధముగా గొణుగుటకు తెగించినయెడల వారు అతనిమీద క్రూరముగా రెచ్చిపోవుదురు; తమకు ఇష్టమైనదానికంటె శ్రేష్ఠమైనది ఏదియు లేదని తలంచునట్లు అపవాది వారిని అంతగా మాయచేయుచున్నాడు. అయినను ఏదైనను సందేహము పుట్టినయెడల, ఏ మోసగాడైనను తల ఎత్తినయెడల, ఏ క్రొత్త మూర్ఖత్వమైనను [delirium] కనబడ నారంభించినయెడల, వారు సందేహములో ఊగిసలాడుట మాత్రమే కాదు, ఇటు అటు కొట్టుకొనిపోవుటకు తమంతట తామే తమ్మును అప్పగించుకొందురు. దీనివలన వారు తీర్పులోగాని ప్రశాంతమైన మనఃస్థితిలోగాని దేవుని ఆరాధించు సాధారణ ఆచారమునందు నిలిచి విశ్రమింపక, మత్తులైనవారివలె తూలుచున్నారని స్పష్టమగుచున్నది. అయితే అవిశ్వాసులు తమ్మును తాము పొగడుకొనుటకును సంతోషపెట్టుకొనుటకును అవకాశమియ్యని చింతయు సందేహమును [ఆందోళనయు] మందత్వముకంటె మేలైనది.

తుదకు, మూఢనమ్మకము ఎల్లప్పుడును భయపడునది కాకపోయినను, అది నానావిధములైన దోషములలో చుట్టబడియున్నందున మనుష్యుల మనస్సులను కలవరపరచి, నానావిధములైన గ్రుడ్డి వేదనలతో వారిని పొడుచుచుండును. ఏథెన్సువారు తమ గృహదేవతలను (తమ వ్యర్థాభిప్రాయములో వాటిని తామే కల్పించుకొనినందున వాటిని తాము ఎరుగుదుమని వారు తలంచిరి) తెలియబడని దేవతలతో కలుపుటకు ఇదే కారణము. ఏలయనగా తమ పితరులనుండి పొందినవియు, తాము తమ దేశ దేవతలని పిలిచినవియునైన సుపరిచిత దేవతలకు బలులు అర్పించిన తరువాతను, తాము చేయవలసినట్లు ఇంకను చేయలేదని వారు ఒప్పుకొనుచున్నారు గనుక, దీనివలన వారి అశాంతి కనబడుచున్నది. కాబట్టి పౌలు వారి మనస్సులలోనుండి వ్యర్థమైనవియు అబద్ధమైనవియునైన నమ్మకములన్నిటిని పెరికివేయుటకై, వారు తాము దేనిని ఆరాధించుచున్నారో ఎరుగరనియు, వారికి నిశ్చయమైన దైవశక్తి [దైవము] ఏదియు లేదనియు ఈ సూత్రమును చేపట్టుచున్నాడు. ఏలయనగా వారు ఏ దేవునినైనను ఎరిగియుండినయెడల, ఆయనతో తృప్తిపడి తెలియబడని దేవతలవైపు ఎన్నడును తొలగిపోయియుండరు; నిజమైన దేవుని యొక్క జ్ఞానము ఒక్కటే సమస్త విగ్రహములను నిర్మూలము చేయుటకు చాలినదై యున్నది.

23. తెలియబడని దేవునికి. ఈ బలిపీఠము అన్యదేశ దేవతలన్నిటికి ప్రతిష్ఠింపబడినదని నేను సులభముగా ఒప్పుకొనగలను; అయినను అనేకులను గూర్చి వ్రాయబడినదానిని పౌలు ఒక విధమైన పరిశుద్ధ యుక్తిచేత ఒక్క దేవునికి ఆపాదించెనని జెరోము చెప్పుదానికి నేను సమ్మతింపలేను. ఏలయనగా ఆ పైవ్రాత [శాసనము] ప్రతివాని నోటను సాధారణముగా నుండినందున, సూక్ష్మబుద్ధికి [కపటమునకు] అక్కడ తావులేదు; అట్లయితే అతడు బహువచనమును ఎందుకు మార్చెను? నిశ్చయముగా ఏథెన్సువారిని మోసపుచ్చుటకు కాదు, విషయము అట్లు కోరినందుననే, తాను తెలియబడని దేవుని గూర్చిన సిద్ధాంతమును తెచ్చుచున్నానని అతడు చెప్పెను. మరియు ఏ దేవుని ఆరాధింపవలెనో ఎరుగనందునను, దేవతల గొప్ప గుంపులో వారికి నిశ్చయమైన దైవత్వము లేనందునను వారు మోసపోయిరని కనుపరచిన తరువాత, అతడు ఇప్పుడు నేర్పుగా వారి మనస్సులలో ప్రవేశించి, తన సిద్ధాంతమునకు ఆదరణను సంపాదించుచున్నాడు. ఏలయనగా తాము ఇదివరకే తమ్మును తాము అప్పగించుకొనిన ఒక క్రొత్త దేవుని గూర్చి పలుకబడినదానిని త్రోసివేయుట అన్యాయమైయుండెను; మరియు తాము ఎరుగనివానిని దుడుకుగా ఆరాధించుటకంటె మొదట ఆయనను ఎరుగుట ఎంతో మేలైయుండెను. ఈ విధముగా దేవుడు మొదట తెలియపరచబడితేనే గాని సరిగా ఆరాధింపబడలేడను ఆ మూలసూత్రమునకు పౌలు మరల తిరిగివచ్చుచున్నాడు.

1134 "Tali stupore magis tolerabilis est," అట్టి మందత్వముకంటె ఎక్కువ సహింపదగినది. 1135 "Popularibus," ప్రజల (దేవతలకు). 1136 "Indigetas et patrios," స్వదేశ దేవతలును పితరుల దేవతలును.

అయితే ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న పుట్టవచ్చును: తన ధర్మశాస్త్ర విధికి అనుగుణముగా లేని ఆరాధనలన్నిటిని నిరాకరించువాడును, అవును, తన వాక్యము లేకుండ మనుష్యులు కల్పించునదంతయు విగ్రహారాధనయే అని ప్రకటించువాడునైన దేవుడు ఏథెన్సులో ఆరాధింపబడెనని అతడు ఏలాగు చెప్పుచున్నాడు? దేవుడు తన వాక్యమునకు అనుగుణమైన ఆరాధనను తప్ప మరిదేనిని అంగీకరింపనియెడల, మితిలేకుండ భ్రమలో పడిన మనుష్యులకు వారు దేవుని ఆరాధించిరను ఈ కీర్తిని పౌలు ఏలాగు ఇచ్చుచున్నాడు? ఏలయనగా క్రీస్తు సమరయులను ఖండించుటలో, వారు జ్ఞానము లేకుండ దేవుని ఆరాధించుచున్నారను ఈ ఒక్క సూత్రముతోనే తృప్తిపడుచున్నాడు (యోహాను 4:22); అయినను తాము అబ్రాహాము దేవుని ఆరాధించుచున్నామని వారు గొప్పలు చెప్పుకొనిరి. అట్లయితే నిజమైన దేవుని జ్ఞాపకమును పాతిపెట్టి పూర్తిగా ఆర్పివేసి, ఆయన స్థానమున జూపిటరును, మెర్క్యురీని, పల్లాసును, ఆ అసహ్యమైన గుంపంతటిని ఉంచిన ఏథెన్సువారిని గూర్చి మనమేమి చెప్పవలెను? నేను చెప్పు ఉత్తరమేమనగా, పౌలు ఈ స్థలములో ఏథెన్సువారు చేసినదానిని మెచ్చుకొనుట లేదు; అయితే వారి భక్తిభావము చెడిపోయినదైనను, దానినుండి బోధించుటకు నిరాటంకమైన విషయమును గ్రహించుచున్నాడు.

24. జగత్తును నిర్మించిన దేవుడు. దేవుడు ఎట్టివాడో బోధించుటయే పౌలు యొక్క ఉద్దేశము. మరియు అతడు అపవిత్రులైన మనుష్యులతో వ్యవహరింపవలసియున్నందున, ప్రకృతినుండియే రుజువులను తీసికొనుచున్నాడు; ఏలయనగా లేఖన సాక్ష్యములను ఉదహరించుట వ్యర్థమైయుండును. ఏథెన్సువారిని నిజమైన దేవుని యొద్దకు తెచ్చుటయే ఈ పరిశుద్ధుని ఉద్దేశమని నేను చెప్పితిని. ఏలయనగా ఏదో ఒక దైవత్వము కలదని వారు నమ్మియుండిరి; వారి వక్రమైన మతము మాత్రమే సంస్కరింపబడవలసియుండెను. దీనినుండి మనము గ్రహించునదేమనగా, దేవుని స్వభావమును గూర్చి గందరగోళమైన అభిప్రాయము నిలిచియున్నంతవరకు, లోకము వంకర టింకర త్రోవలలో దారితప్పి తిరుగుచున్నది, అవును, అది కేవలము ఒక చిక్కుదారిలో నున్నది. ఏలయనగా మనము ఆరాధించు దేవుడు ఎవడో విశదముగాను స్పష్టముగాను ఎరుగుటయే భక్తి యొక్క నిజమైన నియమము. ఎవడైనను మతమును గూర్చి సాధారణముగా చర్చింపగోరినయెడల, మనుష్యులు ఆరాధింపవలసిన ఏదో ఒక దైవశక్తి లేక దైవత్వము కలదనునదే మొదటి అంశమై యుండవలెను. అయితే అది ప్రశ్నార్హము కానందున, నిజమైన దేవుడు సమస్త వ్యర్థకల్పనలనుండి వేరుపరచబడవలెనను రెండవ అంశమునకు పౌలు దిగివచ్చుచున్నాడు. కాబట్టి ఆయన ఏలాగు ఆరాధింపబడవలెనో దానినుండి రుజువుచేయుటకై, అతడు దేవుని నిర్వచనముతో ఆరంభించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఒకటి మరియొకదానిమీద ఆధారపడియున్నది. ప్రతి మనుష్యుడును తన ఇష్టానుసారముగా తనకు ఒక దేవుని కల్పించుకొనుటవలననే గాక, ఇన్ని తప్పుడు ఆరాధనలును, వాటిని తరచుగా పెంచుటలో అంతటి దుడుకుతనమును మరి ఎక్కడనుండి వచ్చెను? మరియు మనుష్యులు తమ ఇంద్రియములను బుద్ధిని అనుసరించి దేవుని అంచనావేయునప్పుడు, దేవుని యొక్క పవిత్రమైన ఆరాధనను చెరుపుటకంటె సులభమైనది మరేదియు లేదు.

కాబట్టి ఈ ఆరంభము చేసి, దేవుని స్వభావము ఎట్టిదో కనుపరచుటకంటె చెడిపోయిన ఆరాధనలన్నిటిని నాశనము చేయుటకు తగినది మరేదియు లేదు.

1137 "Nititur et contentus est," దానిమీద ఆధారపడి, దానితో తృప్తిపడుచున్నాడు. 1138 "Pugnasset," ఉదహరించుటద్వారా వారితో వాదించియుండును.

మన రక్షకుడైన క్రీస్తు కూడ యోహాను 4:24లో–"దేవుడు ఆత్మ" అని ఈ విధముగానే తర్కించుచున్నాడు. కాబట్టి ఆయనను ఆత్మతో ఆరాధించువారిని తప్ప మరి ఏ ఆరాధకులను ఆయన అంగీకరింపడు. మరియు నిశ్చయముగా ఆయన దేవుని యొక్క మర్మమైన సారమును [స్వరూపమును] గూర్చి సూక్ష్మముగా వాదించుట లేదు; అయితే ఆయనను గూర్చిన ప్రయోజనకరమైన జ్ఞానము ఏదో తన క్రియలద్వారా ప్రకటించుచున్నాడు. మరియు దేవుడు లోకమునకు సృష్టికర్తయు నిర్మాణకుడును ప్రభువునైయున్నాడు గనుక, పౌలు దీనినుండి ఏమి గ్రహించుచున్నాడు? అదేమనగా, ఆయన హస్తకృతములైన ఆలయములలో నివసింపడు. ఏలయనగా దేవుని నీతియు జ్ఞానమును మంచితనమును శక్తియు భూమ్యాకాశముల సరిహద్దులను దాటి వ్యాపించియున్నవని లోకసృష్టివలన స్పష్టముగా కనబడుచున్నందున, ఆయన ఏ స్థలపరిమితిలోను ఇమిడ్చబడుటకుగాని బంధింపబడుటకుగాని వీలులేదని దానినుండి అనుసరించుచున్నది.

అయినను ఈ నిరూపణ వ్యర్థమైనట్టు కనబడుచున్నది; ఏలయనగా దేవుని సన్నిధిని సాక్ష్యమిచ్చుటకే ఆలయములలో ప్రతిమలును చిత్రములును ఉంచబడినవనియు, దేవుడు సమస్తమును నింపుచున్నాడని ఎరుగనంత మందబుద్ధి గలవాడెవడును లేడనియు వారు సులభముగా చెప్పియుండవచ్చును. నేను చెప్పు ఉత్తరమేమనగా, విగ్రహారాధన తనకు తానే విరుద్ధమైనదని నేను కొంచెము ముందు చెప్పినది సత్యమే. అవిశ్వాసులు తాము తమ ప్రతిమల యెదుట దేవతలను ఆరాధించుచున్నామని చెప్పిరి; అయితే వారు దేవుని దైవత్వమును శక్తిని ప్రతిమలకు కట్టివేయకుండినయెడలను, వాటిద్వారా సహాయము పొందుదుమని నిరీక్షింపకుండినయెడలను, తమ ప్రార్థనలను అక్కడికి మళ్లించియుందురా? దీనివలననే ఒక ఆలయము మరియొకదానికంటె ఎక్కువ పరిశుద్ధమైనదను స్థితియు కలిగెను. అపొల్లో దైవవాక్కులను అక్కడనుండి తెచ్చుకొనుటకై వారు డెల్ఫీకి పరుగెత్తిరి. మినర్వాకు ఏథెన్సులో తన పీఠమును నివాసమును ఉండెను. మనుష్యులు తమకు శరీరసంబంధియైన ఒక దేవుని కల్పించుకొనినందున, వారు ఎల్లప్పుడును మోసపోవుటకు కారణమైన ఆ అబద్ధ అభిప్రాయమును పౌలు స్పృశించుచున్నాడని ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

మనము మనకు వెలుపలికి వెళ్లి, మన మనస్సు యొక్క సామర్థ్యముచేత ఆయనను కొలువకుండినయెడల, అవును, మన శరీరము యొక్క గ్రహింపు ప్రకారము ఆయనను గూర్చి ఏదియు ఊహింపక, ఆయనను లోకమునకు పైగా ఉంచి, సృష్టములనుండి ఆయనను వేరుపరచినయెడల, అదే దేవుని యొక్క నిజమైన జ్ఞానములోనికి మొదటి ప్రవేశము. ఈ నిగ్రహమునకు లోకమంతయు ఎల్లప్పుడును దూరముగా నుండెను; ఏలయనగా తమ కల్పనలచేత దేవుని మహిమను వికారపరచుట అను ఈ దుష్టత్వము మనుష్యులలో స్వభావసిద్ధముగా నున్నది. ఏలయనగా వారు శరీరసంబంధులును మట్టిసంబంధులునై యున్నట్లే, తమ స్వభావమునకు తగినవానిని కోరుకొందురు. రెండవదిగా, తమ ధైర్యముచొప్పున తాము ఆయనను గ్రహింపగలుగునట్లు ఆయనను రూపించుకొందురు. ఇట్టి కల్పనలచేత దేవుని యొక్క పవిత్రమైనదియు నిష్కపటమైనదియునైన జ్ఞానము చెరుపబడుచున్నది; అవును, పౌలు చెప్పునట్లు ఆయన సత్యము అబద్ధముగా మార్చబడుచున్నది (రోమీయులకు 1:25). ఏలయనగా లోకమునకు పైగా ఉన్నతముగా ఎక్కనివాడెవడైనను దేవునికి బదులుగా వ్యర్థమైన ఛాయలను భూతములను పట్టుకొనుచున్నాడు. మరల, మనము విశ్వాసము యొక్క రెక్కలతో పరలోకమునకు ఎత్తబడనియెడల, మన సొంత తలంపులలో అదృశ్యమైపోక తప్పదు. మరియు అన్యజనులు దేవుని ఆయన పరలోక సింహాసనమునుండి లాగివేసిన తరువాత, ఆయనను లోకములోని పంచభూతములలో ఇమిడ్చునంతగా స్థూలముగా భ్రమపడి మోసపోయిరనుట ఆశ్చర్యము కాదు; ఏలయనగా ప్రభువు తన ఆత్మసంబంధమైన మహిమను కనుపరచిన యూదులకును అదే సంభవించెను. ఏలయనగా యెషయా వారు దేవుని ఆలయ గోడలలో ఇమిడ్చుచున్నందుకు వారిని గద్దించుట నిర్హేతుకముగా కాదు (యెషయా 66:1). మరియు ఈ దోషము అన్ని యుగములకును సామాన్యమైనదని స్తెఫను ప్రసంగమునుండి మనము గ్రహించుచున్నాము; ఆ ప్రసంగము లూకాచేత 7వ అధ్యాయము 49వ వచనములో వ్రాయబడియున్నది.

1139 "An inde sperassent," వారు అక్కడనుండి నిరీక్షించియుండగలరా? 1140 "Pro sensu carnis nostrae," మన శరీర సంబంధమైన గ్రహింపు ప్రకారము.

పరిశుద్ధాత్మ ఎవరి మందబుద్ధిని గద్దించుచున్నాడో ఆ యూదులను, దేవుడు తమ ఆలయములో ఇమిడ్చబడియున్నాడని మీరు తలంచుచున్నారా అని ఎవడైనను అడిగినయెడల, తాము అట్టి స్థూలమైన దోషములో ఉన్నామని వారు ధైర్యముగా నిరాకరించియుందురు. అయితే వారు ఆలయమును మాత్రమే చూచుచు, తమ మనస్సులలో అంతకంటె ఉన్నతముగా లేవక, ఆలయమును నమ్ముకొని, దేవుడు తమకు బద్ధుడైనట్టు గొప్పలు చెప్పుకొనిరి గనుక, ఆయన మర్త్యుడైన మనుష్యుడైనట్టు ఆయనను ఆలయమునకు కట్టివేసినందుకు ఆత్మ వారిని న్యాయముగానే గద్దించుచున్నాడు. ఏలయనగా మూఢనమ్మకము తనకు తానే విరుద్ధమైనదనియు, అది నానావిధములైన ఊహలలో అదృశ్యమైపోవుననియు నేను ఇప్పుడే చెప్పినది సత్యము. పోపు మతస్థులకును నేడు తమ దోషములను ఒక విధముగా సమర్థించుకొనుటకు ఏ సమర్థనయు లేదు. సంక్షేపముగా, మూఢనమ్మకము దేవుడు హస్తకృతములైన ఆలయములలో నివసించుచున్నాడని కల్పించునది, ఆయనను చెరసాలలోవలె బంధించివేయవలెనని కాదు; అయితే అది శరీరసంబంధియైన (లేక దేహసంబంధియైన) దేవుని గూర్చి కలలుకని, విగ్రహములకు ఒకానొక శక్తిని ఆపాదించి, దేవుని మహిమను బాహ్య ప్రదర్శనలకు మార్చుచున్నందుననే.

అయితే దేవుడు హస్తకృతములైన ఆలయములలో నివసింపనియెడల (2 రాజులు 19:15), ఆయన కెరూబుల మధ్య ఆసీనుడైయున్నాడనియు, ఆలయము తన నిత్య విశ్రాంతి స్థలమనియు లేఖనములోని అనేక స్థలములలో ఎందుకు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు? (కీర్తనలు 80:1; 132:14.) నేను చెప్పు ఉత్తరమేమనగా, ఆయన ఏ స్థలమునకును కట్టుబడనట్లే, తన ప్రజలను భూసంబంధమైన గురుతులకు కట్టివేయవలెనని ఆయన ఏమాత్రమును ఉద్దేశింపలేదు; అయితే వారిని తనయొద్దకు పైకెత్తుటకై ఆయన వారియొద్దకు దిగివచ్చుచున్నాడు. కాబట్టి ఆలయమును మందసమును చూచుచు భూమిమీదనే నిలిచిపోయి, దేవుని ఆత్మసంబంధమైన ఆరాధననుండి తొలగిపోయినవారు వాటిని దుష్టముగా దుర్వినియోగము చేసిరి. మనుష్యులు ఆలోచనలేకుండ తమకు తామే కల్పించుకొనిన దేవుని సన్నిధి గురుతులకును, దేవునిచేత నియమింపబడిన గురుతులకును మధ్య గొప్ప భేదము కలదని దీనివలన మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా మనుష్యులు శరీరసంబంధమైన విధముగా దేవుని పట్టుకొనుటకు [గ్రహించుటకు] ఎల్లప్పుడును క్రిందికి వంగుదురు; అయితే దేవుడు తన వాక్యము యొక్క నడిపింపుచేత వారిని పైకెత్తుచున్నాడు. మందులైన మనుష్యులు క్రమక్రమముగా (మెట్టు మెట్టుగా) పరలోకమునకు ఎక్కగలుగువరకు, ఆయన మధ్యస్థములైన సూచనలను గురుతులను మాత్రమే వాడుకొనుచు, వాటిద్వారా వారియొద్దకు సన్నిహితముగా ప్రవేశించుచున్నాడు.

25. మనుష్యుల చేతులతో సేవింపబడువాడు కాడు. ఆలయమును గూర్చి ఇటీవల ఉత్తరమియ్యబడిన అదే ప్రశ్న ఇప్పుడు ఆచారములను గూర్చి కూడ ఎదురుపెట్టబడవచ్చును. ఏలయనగా అన్యజనుల ఆచారములలో పౌలు ఖండించుదానిని మోషే ధర్మశాస్త్రపు ఆరాధనలకును అన్వయింపవచ్చునని కనబడుచున్నది. అయితే మనము సులభముగా చెప్పగల ఉత్తరమేమనగా, విశ్వాసులు దేవుని ఆరాధనను యథార్థముగా ఆచారములయందు ఎన్నడును ఉంచలేదు; తమ బలహీనత ప్రకారము తమ్మును తాము అభ్యాసపరచుకొనుటకు సహాయములుగా మాత్రమే వాటిని ఎంచిరి. వారు పశువులను వధించి, రొట్టెను పానార్పణములను అర్పించి, దివిటీలను మరి ఇతర దీపములను వెలిగించినప్పుడు, భక్తి ఈ విషయములయందు ఉంచబడలేదని వారెరుగుదురు; అయితే వీటిచేత సహాయము పొంది, వారు ఎల్లప్పుడును దేవుని ఆత్మసంబంధమైన ఆరాధనవైపు చూచుచు, దానిని మాత్రమే లక్ష్యపెట్టిరి. మరియు తాను బాహ్యమైన లేక దృశ్యమైన దేనినిగూర్చియు లక్ష్యపెట్టననియు, ఆచారములు వాటంతట అవి ఏ ప్రాముఖ్యము లేనివనియు, విశ్వాసముచేతను పవిత్రమైన మనస్సాక్షిచేతను ప్రార్థనచేతను కృతజ్ఞతాస్తుతిచేతను తప్ప మరి ఏ విధముగాను తాను ఆరాధింపబడననియు దేవుడే అనేక స్థలములలో స్పష్టముగా చెప్పుచున్నాడు. అట్లయితే అన్యజనులు ఏమి చేసిరి? అదేమనగా, వారు ప్రతిమలను నిలువబెట్టి, ధూపము వేసి, ఆటలు ప్రదర్శించి, తమ విగ్రహముల యెదుట తమ దిండ్లను పరచినప్పుడు, భక్తి విధులను మిక్కిలి చక్కగా నెరవేర్చితిమని వారు తలంచిరి. తత్వజ్ఞానులు మాత్రమే కాదు, కవులు కూడ దేవుని ఆరాధనను ఆచారముల ఆడంబరములోను వైభవములోను క్రమరహితముగా ఉంచినందుకు సామాన్య ప్రజల మూర్ఖత్వమును కొన్నిసార్లు ఎగతాళి చేయుదురు. లెక్కలేని సాక్ష్యములను విడిచిపెట్టి, పెర్షియస్ చెప్పినది సుప్రసిద్ధమైనది:

1141 "In ergastulis," కఠినశ్రమ గృహములలో. 1142 "Familiariter… se insinuet," ఆయన సన్నిహితముగా వారిలో ప్రవేశించునట్లు. 1143 "Talibus rudimentis," అట్టి ప్రాథమిక సాధనములచేత.

"యాజకులారా, పరిశుద్ధ కర్మలలో బంగారము ఏమి ప్రయోజనము తెచ్చునో నాకు చెప్పుడి? వీనస్ దేవికి అర్పించు చక్కని బొమ్మలు తెచ్చునదే, నిశ్చయముగా మరేదియు కాదు. గొప్ప మెస్సాల యొక్క కండ్లకలకగల సంతానము తమ బంగారు పళ్లెములోనుండి ఎన్నడును ఇయ్యలేనిదానిని మనము దేవతలకు ఏల ఇయ్యము? న్యాయముగా ఎంచబడిన నిర్మలమైన మనస్సాక్షియు, మనస్సు యొక్క దివ్యమైన తలంపులును, సద్గుణము నియమించిన సాత్వికముతో అలంకరింపబడిన హృదయమును– వీటిని నేను ఆలయములలో అర్పింపనిండి, అప్పుడు బలి దేవతలను సంతోషపెట్టును."

మరియు నిస్సందేహముగా, అజ్ఞానమను సాకునంతటిని తీసివేయుటకై ప్రభువు అపవిత్రులైన మనుష్యులచేత ఇట్టి మాటలు పలికించెను. అయితే ఈలాగు మాటలాడినవారు వెంటనే మరల సామాన్య వెఱ్ఱితనములోనికి జారిపోయిరనియు, అవును, దీని అర్థమేమో వారు ఎన్నడును పూర్తిగా గ్రహింపలేదనియు స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. ఏలయనగా బుద్ధిలో సామాన్య ప్రజలను మించినవారు కేవలము ఆచారములు ఏ విలువయు లేనివని ఒప్పుకొనుటకు బలవంతము చేయబడినను, అవి దైవారాధనలో ఒక భాగమని తలంచకుండునట్లు ఈ నమ్మకమును వారినుండి పెరికివేయుట అసాధ్యము. కాబట్టి వారు ఎంత శ్రద్ధగా అట్టి వ్యర్థములకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొందురో, అంతగా తాము భక్తి విధులను చక్కగా నెరవేర్చుచున్నామని వారు సందేహింపరు. కాబట్టి అత్యున్నతులు మొదలుకొని అత్యల్పులవరకు మర్త్యులైన మనుష్యులందరును దేవుడు బాహ్యవిషయములచేత శాంతిపొందునని తలంచి, తమ సొంత క్రియలచేత ఆయనయెడల తమ విధిని నెరవేర్చగోరుచున్నారు గనుక, పౌలు దానినే ఖండించుచున్నాడు. ఒక హేతువు కూడ చేర్చబడియున్నది: ఆయన భూమ్యాకాశములకు ప్రభువైయున్నందున ఆయనకు ఏమియు అక్కరలేదు; ఆయన మనుష్యులకు ఆహారమును జీవమును దయచేయుచున్నందున, వారినుండి ఆయన ప్రతిగా ఏమియు పొందలేడు. ఏలయనగా సమస్త మేలులు లేనివారై, ఆయన ఉచితమైన మంచితనమువలన తప్ప ఏమియు లేనివారును, అవును, ఆయన కేవలమైన కృపవలన తప్ప ఏమియు కానివారును, ఆయన తాము జీవించుటకు కారణమైన ఆత్మను ఉపసంహరించుకొనినయెడల వెంటనే శూన్యమైపోవువారునైనవారు, తమ సొంతమైనది ఏమి తేగలరు? దీనినుండి అనుసరించునదేమనగా, తమ సొంత చేతిపనులతో దేవుని ఆరాధించుటకు తమ్మును తాము చొప్పించుకొనువారు మందబుద్ధులు మాత్రమే కాదు, మిక్కిలి గర్విష్ఠులు కూడ.

ఏలయనగా దానధర్మములును ప్రేమ కార్యములును సువాసనగల బలులని ఆయన చెప్పుదానిని, మనము ఇప్పుడు చర్చించుచున్న విషయమునుండి వేరుపరచవలెను; ఇక్కడ పౌలు దేవుని ఆత్మసంబంధమైన ఆరాధనకు బదులుగా అవిశ్వాసులు ఉంచిన ఆచారములను గూర్చి మాత్రమే చర్చించుచున్నాడు. జీవము ఊపిరి అనుటచేత, ఆత్మయు దేహమును కలిసియున్నంతకాలము మనుష్యులు జీవించు జీవము సూచింపబడుచున్నది.

వాక్యము యొక్క ముగింపును గూర్చి, కొన్ని గ్రీకు ప్రతులు [{κατα} {παντα}], "సమస్తము ద్వారా" అను ఈ పాఠమును అంగీకరించినను, ప్రాచీన అనువాదకుడు [{κατα} {παντα}], "మరియు సమస్తమును" అని ఉంచినది నాకు ఎక్కువ తగినదిగా కనబడుచున్నది; ఏలయనగా అది మరింత స్పష్టమైనదియు, మరింత సంపూర్ణమైనదియు నిండైనదియునైన సిద్ధాంతమును కలిగియున్నదియునై యున్నది. ఏలయనగా మనుష్యులకు తమ సొంతమైనది ఏమియు లేదని దానినుండి మనము మరి బాగుగా గ్రహించుచున్నాము; మరియు కొన్ని గ్రీకు ప్రతులు దానితో ఏకీభవించుచున్నవి.

అపొస్తలుల కార్యములు 17:26-29

26. మరియు ఆయన యావద్భూమిమీద కాపురముండుటకు ఒకే రక్తమునుండి ప్రతి జాతి మనుష్యులను సృష్టించి, ముందుగా నిర్ణయించిన కాలములను వారి నివాసస్థలము యొక్క సరిహద్దులను ఏర్పరచెను. 27. వారు ఒకవేళ దేవుని తడవులాడి కనుగొందురేమో అని, తన్ను వెదకుటకు ఆలాగు చేసెను; ఆయన మనలో ఎవనికిని దూరముగా ఉండువాడు కాడు. 28. మనమాయనయందు బ్రదుకుచున్నాము, చలించుచున్నాము, ఉనికి కలిగియున్నాము; అటువలె–మనము ఆయన సంతానమని మీ కవీశ్వరులలో కొందరును చెప్పుచున్నారు. 29. కాబట్టి మనము దేవుని సంతానమైయుండి, దైవము మనుష్యుల చమత్కారకల్పనలవలన మలచబడిన బంగారమునైనను వెండినైనను రాతినైనను పోలియున్నదని తలంపకూడదు.

26. మరియు ఆయన ఒకే రక్తమునుండి సృష్టించెను. మానవజాతి ఏ ఉద్దేశముతో సృజింపబడెనో పౌలు ఇప్పుడు ఏథెన్సువారికి కనుపరచుచున్నాడు; ఈ విధముగా తమ జీవితము యొక్క అంతమును ఆలోచించునట్లు వారిని ఆహ్వానించి హెచ్చరించుటకై అట్లు చేయుచున్నాడు. అందరును సామాన్యమైన జీవమును అనుభవించుచుండగా, దేవుడు తమకు ఏ ఉద్దేశముతో జీవమిచ్చెనో ఆలోచింపకుండుట నిశ్చయముగా మనుష్యుల అసహ్యమైన కృతఘ్నత; అయినను ఈ పశుప్రాయమైన మందబుద్ధి అధికులను ఆవరించియున్నది, కాబట్టి తాము ఏ ఉద్దేశముతో లోకములో ఉంచబడిరో వారు ఆలోచింపరు, ఎవని మేలులను తాము మ్రింగివేయుచున్నారో ఆ భూమ్యాకాశముల సృష్టికర్తను వారు జ్ఞాపకము చేసికొనరు. కాబట్టి పౌలు దేవుని స్వభావమును గూర్చి చర్చించిన తరువాత, సమయోచితముగా ఈ హెచ్చరికను చేర్చుచున్నాడు: మనుష్యులు అదే ఉద్దేశముకొరకు సృజింపబడి, ఆ నిమిత్తమే జన్మించిరి గనుక, దేవుని ఎరుగుటకు వారు మిక్కిలి జాగ్రత్తగా నుండవలెను; ఏలయనగా దేవుని వెదకుట అను ఈ జీవిత కారణమును అతడు వారికి సంక్షేపముగా నిర్దేశించుచున్నాడు. మరల, లోకములో ఒకే విధమైన మతము లేక, అన్యజనులు నానావిధములైన శాఖలుగా చీలిపోయియుండిరి గనుక, ఈ వైవిధ్యము భ్రష్టత్వమునుండి వచ్చెనని అతడు వారికి చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా అందరును ఒకే రక్తమునుండి సృజింపబడిరని అతడు చెప్పుట నా అభిప్రాయములో ఈ ఉద్దేశమునకే చెందియున్నది. ఏలయనగా రక్తసంబంధమును ఒకే మూలమును వారిమధ్య పరస్పర ఏకాభిప్రాయమునకు బంధమై యుండవలసినది; అయితే మనుష్యులను అన్నిటికంటె ఎక్కువగా ఏకముచేయునదిగాని, ఒకరి సహవాసమునుండి ఒకరు పారిపోవునట్లు చేయునదిగాని మతమే. దీనినుండి అనుసరించునదేమనగా, మతములోను దేవుని ఆరాధనలోను ఇంతగా భేదించువారు స్వభావమునుండి తిరుగబడినవారు; ఏలయనగా వారు ఎక్కడ జన్మించినను, లోకములోని ఏ ప్రదేశములో [వాతావరణములో] నివసించినను, వారందరికి ఒక్కడే సృష్టికర్తయు తండ్రియు కలడు, ఆయన మనుష్యులందరిచేత ఏకమనస్సుతో వెదకబడవలెను. మరియు నిశ్చయముగా స్థలముల దూరముగాని, దేశముల సరిహద్దులుగాని, ఆచారముల భేదముగాని, మనుష్యుల మధ్య ఎట్టి వేర్పాటు కారణముగాని దేవుని తనకు తానే అసదృశునిగా చేయదు. సంక్షేపముగా, వారిమధ్య మతము ముక్కలుముక్కలుగా చీల్చబడినప్పుడు స్వభావక్రమము భంగపరచబడెననియు, వారిమధ్య ఉన్న ఆ వైవిధ్యము, సమస్త వంశములు ఎవనిమీద ఆధారపడియున్నవో ఆ అందరి తండ్రియైన దేవునినుండి వారు తొలగిపోయినందున, భక్తి పూర్తిగా పడద్రోయబడెనని సాక్ష్యమిచ్చుచున్నదనియు బోధింపవలెనని అతడు ఉద్దేశించెను.

1144 "Codices," హస్తప్రతులు.

భూమిమీద కాపురముండుటకు. లూకా తన వాడుకచొప్పున పౌలు ప్రసంగము యొక్క సారాంశమును సంక్షేపముగా సంగ్రహించుచున్నాడు; మనుష్యులు దేవుని క్రియలను చూచుటకు ఒక నాటకరంగముమీదవలె ఇక్కడ ఉంచబడిరని పౌలు మొదట కనుపరచెననియు, రెండవదిగా లోకము యొక్క సమస్త పరిపాలనలో తన్ను తాను కనుపరచుకొను దేవుని దైవసంరక్షణను గూర్చి మాటలాడెననియు సందేహింపనక్కరలేదు. ఏలయనగా దేవుడు ముందుగా నిర్ణయించిన కాలములను మనుష్యుల నివాసముల సరిహద్దులను ఏర్పరచుచున్నాడని అతడు చెప్పినప్పుడు, ఈ లోకము ఆయన హస్తముచేతను ఆలోచనచేతను పరిపాలింపబడుచున్నదనియు, అపవిత్రులు కలలుకనునట్లు మనుష్యుల వ్యవహారములు యాదృచ్ఛికముగా సంభవింపవనియు అతని భావము. కాబట్టి లూకా వ్రాసిన కొన్ని మాటలనుండి పౌలు మిక్కిలి గంభీరమైన విషయములను చర్చించెనని మనము గ్రహించుచున్నాము. ఏలయనగా కాలములు ఆయనచేత ముందుగా నిర్ణయింపబడెనని అతడు చెప్పినప్పుడు, మనుష్యులు సృజింపబడకమునుపే వారి స్థితిగతులు ఎట్లుండవలెనో ఆయన నిర్ణయించెనని సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. లోకములో నానావిధములైన మార్పులను చూచునప్పుడు, రాజ్యములు నాశనమగుటయు, దేశములు మార్పుచెందుటయు, పట్టణములు నశింపజేయబడుటయు, జనములు పాడుచేయబడుటయు చూచునప్పుడు, ఈ విషయములలో విధియో అదృష్టమో ప్రాబల్యము వహించుచున్నదని మనము మూఢముగా ఊహించుకొందుము; అయితే ప్రతి జనము యొక్క స్థితి ఎంతకాలము కొనసాగవలెనో, వారు ఏ సరిహద్దులలో ఇమిడియుండవలెనో తన ఆలోచనలో ముందుగానే నియమింపబడెనని దేవుడు ఈ స్థలములో పౌలు నోటిద్వారా సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. అయితే ఆయన వారికి ఒక నిశ్చయమైన కాలమును నియమించి దేశముల సరిహద్దులను ఏర్పరచినయెడల, నిస్సందేహముగా ఆయన వారి జీవితము యొక్క సమస్త గమనమును కూడ క్రమపరచియున్నాడు.

మరియు కొందరు అవివేకముగా చేయునట్లు, పౌలు దేవునికి కేవలము పూర్వజ్ఞానమును చల్లని ధ్యానమును మాత్రమే ఆపాదించుట లేదు; సంభవించు విషయముల కారణమును ఆయన ఆలోచనయందును సంకల్పమునందును ఉంచుచున్నాడని మనము గమనింపవలెను. ఏలయనగా కాలములు కేవలము ముందుగా చూడబడెనని అతడు చెప్పక, అవి ఆయనకు అత్యంత ఇష్టమైనట్లు నియమింపబడి క్రమపరచబడెనని చెప్పుచున్నాడు. మరియు దేవుడు తాను ముందుగా నిర్ణయించినవాటిని ఆదినుండి నియమించెనని అతడు చేర్చినప్పుడు, ఆయన తన ఆలోచనలో నిర్ణయించినవాటిని తన ఆత్మ శక్తిచేత నెరవేర్చుచున్నాడని అతని భావము; దీనికి అనుగుణముగా ఇట్లు వ్రాయబడియున్నది:

"మా దేవుడు ఆకాశమందున్నాడు; తనకిష్టమైనదంతయు ఆయన చేయుచున్నాడు," (కీర్తనలు 115:3.)

ఇప్పుడు, ఒక సైనిక శిబిరములో ప్రతి దళమునకును ప్రతి పటాలమునకును దాని నియమిత స్థలమున్నట్లే, ప్రతి జనము తన సరిహద్దులతో తృప్తిపడునట్లును, ఈ జనములలో ప్రతి వ్యక్తికి తన నివాసముండునట్లును మనుష్యులు భూమిమీద ఉంచబడిరని మనము చూచుచున్నాము. అయితే ఆశ తరచుగా రెచ్చిపోయినను, అనేకులు దుష్టమైన కోరికచేత ప్రేరేపింపబడి తమ సరిహద్దులను దాటినను, దేవుడు తన పరిశుద్ధ స్థలమునుండి సమస్త సంఘటనలను పరిపాలింపకుండునట్లు మనుష్యుల కోరిక ఎన్నడును చేయలేకపోయెను. ఏలయనగా మనుష్యులు భూమిమీద రెచ్చిపోవుటచేత దేవుని దైవసంరక్షణను పడద్రోయుటకై ఆకాశముమీద దాడిచేయుచున్నట్టు కనబడినను, వారు ఇష్టమున్నను లేకున్నను దానిని మరింత స్థిరపరచుటకే బలవంతము చేయబడుదురు. కాబట్టి లోకము నానావిధములైన కల్లోలములచేత ఆలాగు తలక్రిందులగుచున్నను, దేవుడు తుదకు సమస్తమును తాను నియమించిన అంతమునకు తెచ్చుచున్నాడని మనము తెలిసికొందము.

27. వారు దేవుని వెదకుటకు. ఈ వాక్యమునకు రెండు భాగములు కలవు; అవేవనగా, దేవుని వెదకుట మనుష్యుని విధి; రెండవదిగా, దేవుడే మనకు ఎదురుగా బయలుదేరివచ్చి, మన అజ్ఞానమునకు మనకు ఏ సాకును లేకుండునట్టి స్పష్టమైన గురుతులచేత తన్ను తాను కనుపరచుకొనుచున్నాడు. కాబట్టి ఆయనను వెదకుటకు తమ శ్రద్ధను వినియోగింపనివారు ఈ జీవితమును దుష్టముగా దుర్వినియోగము చేయుచున్నారనియు, వారు భూమిమీద నివసించుటకు అయోగ్యులనియు జ్ఞాపకముంచుకొందము; ప్రతి జాతి మృగములు తమకు స్వాభావికముగా ఉన్న ప్రవృత్తినుండి తొలగిపోయినయెడల, అది న్యాయముగానే వికృతమని పిలువబడునట్లే ఇదియు నున్నది. మరియు నిశ్చయముగా, ముఖ్యముగా ఈ ఉపయోగము నిమిత్తమే బుద్ధిని పొందిన మనుష్యులు తమ కర్తను ఎరుగకుండుటకంటె అసంబద్ధమైనది మరేదియు లేదు. మరియు గ్రుడ్డివారు సహితము ఆయనను తడవులాడి కనుగొనునంత సన్నిహితముగా ఆయన తన్ను తాను కనుపరచుకొనుటలో దేవుని మంచితనమును మనము విశేషముగా గమనింపవలెను. ఈ కారణముచేత, ఇంత స్పష్టమైనదియు ప్రత్యక్షమైనదియునైన ప్రకటనలో దేవుని సన్నిధి యొక్క ఏ అనుభూతిచేతను స్పృశింపబడని మనుష్యుల గ్రుడ్డితనము మరింత సిగ్గుకరమైనదియు సహింపరానిదియునై యున్నది. వారు తమ కన్నులను పైకిగాని క్రిందికిగాని ఎటు త్రిప్పినను, దేవుని శక్తి జ్ఞాన మంచితనముల యొక్క సజీవమైనవియు అసంఖ్యాకమైనవియునైన ప్రతిబింబములను తప్పక కనుగొందురు. ఏలయనగా దేవుడు లోకసృష్టిలో తన మహిమను మసకగా కప్పివేయలేదు, గ్రుడ్డివారు సహితము తడవులాడి గుర్తింపగలుగునంత స్పష్టమైన గురుతులను ఆయన అంతటను చెక్కియున్నాడు. దీనినుండి మనము గ్రహించునదేమనగా, ఇంత శ్రేష్ఠమైన సాక్ష్యములచేత సహాయము పొందియు ఏమియు ప్రయోజనము పొందనప్పుడు మనుష్యులు గ్రుడ్డివారు మాత్రమే కాదు, మందబుద్ధులును.

అయితే ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న పుట్టుచున్నది: మనుష్యులు స్వభావసిద్ధముగా దేవుని గూర్చిన సత్యమైన స్పష్టమైన జ్ఞానమునకు రాగలరా? ఏలయనగా దేవుడు సమీపముగా ఉన్నాడని వారు గ్రహింపలేకపోవుటకు వారి స్వంత మందత్వమే కారణమని పౌలు మనకు తెలియజేయుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమ కన్నులు మూసికొనినను ఆయనను తడవులాడి కనుగొనగలరు. దానికి నా ప్రత్యుత్తరమేమనగా: వారి అజ్ఞానమును మూఢత్వమును ఎంతటి మూర్ఖత్వముతో మిళితమైయున్నదనగా, సరియైన వివేచన లేనివారై ఆకాశమందును భూమియందును స్పష్టముగా కనబడుచున్న దేవుని మహిమ యొక్క సూచనలన్నిటిని వారు గ్రహింపకయే దాటిపోవుచున్నారు. అంతేకాదు, దేవుని గూర్చిన సత్యమైన జ్ఞానము ఆయన యొక్క విశేషమైన వరమైయుండగా, విశ్వాసము (దానిచేత మాత్రమే ఆయన సరిగా తెలియబడును) ఆత్మ యొక్క వెలిగింపువలననే కలుగుచుండగా, స్వభావమును మాత్రమే మార్గదర్శిగా కలిగియున్న మన మనస్సులు అంత దూరము చొచ్చుకొనిపోలేవని దీనివలన స్పష్టమగుచున్నది. మరియు పౌలు ఈ స్థలములో మనుష్యుల సామర్థ్యమును గూర్చి చర్చించుట లేదు; రోమీయులకు వ్రాసిన పత్రిక మొదటి అధ్యాయములో అతడు చెప్పుచున్నట్లుగా (రోమీయులకు 1:20), ఇంత స్పష్టమైన వెలుగులో వారు ఇంత అంధులైయున్నందున వారు నిరుత్తరులని మాత్రమే అతడు కనుపరచుచున్నాడు. కావున దేవుని వెదకుటలో మనుష్యుల ఇంద్రియములు వారికి విఫలమైనను, వారి తప్పిదమునకు వారికి ఏ మరుగును లేదు; ఏలయనగా ఆయన తాకబడుటకును తడవులాడబడుటకును తన్ను తాను అర్పించుకొనుచున్నను, వారు అయినను సందిగ్ధములోనే నిలిచియున్నారు; ఈ సంగతిని గూర్చి మనము పదునాలుగవ అధ్యాయములో (అపొస్తలుల కార్యములు 14:17) విస్తారముగా చెప్పియున్నాము.

ఆయన మనలో ఎవనికిని దూరముగా ఉండువాడు కాడు. మనుష్యుల మూర్ఖత్వమును మరి ఎక్కువగా తాకుటకై, దేవుడు అనేక వంకర మార్గముల ద్వారా వెదకబడవలసినవాడు కాడనియు, ఆయనను కనుగొనుటకు మనము దీర్ఘ ప్రయాణము చేయవలసిన అవసరము లేదనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రతి మనుష్యుడు కొంచెము లక్ష్యముంచినయెడల ఆయనను తనలోనే కనుగొనును. ఈ అనుభవముచేత, ఆదాము యొక్క దోషమువలన మనకు సంక్రమించిన మన మందత్వము దోషరహితమైనది కాదని మనము ఒప్పింపబడుచున్నాము. ఏలయనగా దేవుని మహిమ యొక్క సాక్ష్యము లేని మూల లోకములో ఒక్కటియు లేకపోయినను, ఆయనను పట్టుకొనుటకు మనము మనకు వెలుపలికి వెళ్ళవలసిన అవసరము లేదు. ఏలయనగా ఆయన మనలో ప్రతివానిని తన శక్తిచేత లోలోపల ఎంతగా ప్రభావితము చేసి కదలించుచున్నాడనగా, ఆయనను అనుభవించుచుండియు అనుభవింపకయుండుట అను మన మూఢత్వము ఒక వికృత విపరీతమువలె ఉన్నది. ఈ దృష్టితోనే తత్వవేత్తలలో కొందరు మనుష్యుని చిన్న లోకము [సూక్ష్మ ప్రపంచము] అని పిలిచిరి; ఏలయనగా అతడు అసంఖ్యాకమైన అద్భుతములతో నిండినవాడై, ఇతర సృష్టములన్నిటికంటె మిన్నగా దేవుని మహిమకు ఒక గురుతైయున్నాడు.

1145 "Liquidam," స్పష్టమైన. 1146 "Attoniti," మూఢమైన విస్మయములో.

28. ఆయనయందు మనము. అపొస్తలులు హెబ్రీ వాక్యరీతి ప్రకారము in (అందు) అను ఈ విభక్తి ప్రత్యయమును తరచుగా per అనగా ద్వారా లేక చేత అను అర్థములో వాడుదురని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను; అయితే మనము దేవునియందు జీవించుచున్నాము అను ఈ మాటకు ఎక్కువ బలమున్నందునను, అది ఎక్కువ భావమును వ్యక్తపరచుచున్నందునను, దానిని మార్చకూడదని నేను తలంచితిని; ఏలయనగా దేవుడు తన శక్తిచేత మనలో నివసించుచున్నాడు గనుక మనము ఒక విధముగా దేవునియందు ఇమిడియున్నామని చెప్పుటయే పౌలు ఉద్దేశమని నేను సందేహింపను. కావున సరిగా చెప్పవలెనంటే ఆయన ఒక్కడే ఉనికి గలవాడనియు, ఆయన తన ఆత్మచేత మనలను జీవమందు కాపాడుచు ఆదరించుచున్నందున మనము ఆయనయందే ఉనికిని కలిగియున్నామనియు మనము తెలిసికొనునట్లు, దేవుడు తానే యెహోవా అను ఈ నామముచేత సమస్త సృష్టములనుండి తన్ను తాను వేరుపరచుకొనుచున్నాడు. ఏలయనగా లోకములోని సమస్త భాగములను వాటి స్థితియందు కాపాడుటకై, ఆకాశమునకును భూమికిని మనము చూచుచున్న ఆ బలమును సత్తువను, సమస్త జీవరాసులకు చలనమును అనుగ్రహించుటకై, ఆత్మ యొక్క శక్తి లోకమంతటను వ్యాపించియున్నది. సమస్తమును దేవతలతో నిండియున్నదనియు, రాళ్ళు సహితము దేవతలనియు బుద్ధిహీనులు వదరునట్లు కాదు; దేవుడు తన ఆత్మ యొక్క ఆశ్చర్యకరమైన శక్తిచేతను ప్రేరణచేతను శూన్యమునుండి తాను సృజించినవాటిని కాపాడుచున్నాడు గనుకనే. అయితే ఈ స్థలములో ప్రత్యేకముగా మనుష్యులను గూర్చి ప్రస్తావింపబడుచున్నది; ఏలయనగా తమలోనే కలిగియున్న దేవుని వారు దూరముగా వెదకవలసిన అవసరము లేదని పౌలు చెప్పెను.

మరియు మనుష్యుని జీవము చలనముకంటె శ్రేష్ఠమైనదియు, చలనము ఉనికి [కేవలము ఉండుట] కంటె శ్రేష్ఠమైనదియు అయియున్నందున, పౌలు ముఖ్యమైనదానిని అత్యున్నత స్థానములో ఉంచి, మెట్లవలె క్రిందికి దిగి ఉనికి లేక అస్తిత్వము వరకు వచ్చుచున్నాడు; అదేమనగా: దేవునియందు గాక మనకు జీవము లేదు సరిగదా చలనము సహితము లేదు; అంతేకాదు, ఆ రెంటికంటె తక్కువదైన ఉనికియు లేదు. మనుష్యులలో జీవమునకు ప్రాధాన్యమున్నదని నేను చెప్పుచున్నాను; ఏలయనగా వారు మృగములవలె ఇంద్రియజ్ఞానమును చలనమును మాత్రమే గాక, వివేకమును బుద్ధియును కూడ కలిగియున్నారు. కావున దేవుడు మనకు అనుగ్రహించిన ఆ విశేష వరమునకు లేఖనము తగిన కారణములచేత ప్రత్యేకమైన బిరుదును ప్రశంసను ఇచ్చుచున్నది. ఆ ప్రకారమే యోహానులో, సమస్తము సృష్టింపబడుటను గూర్చి ప్రస్తావించినప్పుడు, ఆ జీవము మనుష్యులకు వెలుగైయుండెనని నిష్కారణముగా కాక ప్రత్యేకముగా చేర్చబడినది (యోహాను 1:4).

దేవుడు మనస్సు యొక్క శ్రేష్ఠమైన వరములయందు మాత్రమే గాక తమ ఉనికియందే తమకు సన్నిధిగా ఉన్నను, దేవుని ఎరుగనివారందరు ఆయనను ఎరుగరని ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఉండుట దేవునికి మాత్రమే చెందినది, తక్కినవన్నియు ఆయనయందే ఉనికిని కలిగియున్నవి. మరియు దేవుడు లోకమును ఒక్కసారి సృజించి తరువాత తన కార్యమునుండి వెడలిపోయినట్లు కాదనియు, అది ఆయన శక్తిచేతనే నిలిచియున్నదనియు, దాని సృష్టికర్తయైన ఆ దేవుడే దానిని పరిపాలించువాడనియు ఈ స్థలమునుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. మనము ప్రతి నిమిషము దేవుని జ్ఞాపకము చేసికొనునట్లు, ఆయన నిరంతరము చేయుచున్న ఈ ఆదరణను బలపరచుటను గూర్చి మనము బాగుగా ధ్యానింపవలెను.

మీ కవులలో కొందరు. అతడు అరాటస్ నుండి సగము పద్యపాదమును ఉదహరించుచున్నాడు; అది ప్రమాణము కొరకు కాదు గాని ఏథెన్సు వారిని సిగ్గుపరచుటకే; ఏలయనగా కవుల యొక్క అట్టి సూక్తులు స్వభావము మరియు సామాన్య బుద్ధి అను ఊట నుండి తప్ప మరి దేనినుండియు రాలేదు. మరియు అవిశ్వాసులును సత్యమైన భక్తిని ఎరుగనివారునైన మనుష్యులతో మాటలాడుచున్న పౌలు, మనుష్యుల మనస్సులలో స్వభావసిద్ధముగా చెక్కబడియున్న ఆ జ్ఞానము యొక్క ఒప్పుకోలు కనబడుచున్న ఒక కవి సాక్ష్యమును వాడుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు. పోపు మతస్థులు మరియొక మార్గమును అనుసరించుచున్నారు. ఏలయనగా వారు మనుష్యుల సాక్ష్యములపై ఎంతగా ఆనుకొనుచున్నారనగా, వాటిని దేవుని దైవోక్తులకు ఎదురుగా నిలుపుచున్నారు; వారు జెరోమును, లేక అంబ్రోసును, తక్కిన పరిశుద్ధ పితరులను విశ్వాసమునకు బోధకులనుగా చేయుటయే గాక, దేవుడే స్వయముగా మాటలాడుచున్నట్లు తమ పోపుల యొక్క దుర్గంధమైన [నీచమైన] ప్రత్యుత్తరములకు మనలను కట్టివేయగోరుచున్నారు. అంతేకాదు, ఇంతకంటె ఘోరమైనదేమనగా, తమ పాఠశాలలలో అరిస్టాటిల్ కంటె అపొస్తలులును ప్రవక్తలును మౌనముగా ఉండునంతటి గొప్ప అధికారమును అతనికి ఇచ్చుటకు వారు భయపడలేదు.

ఇప్పుడు నేను చేపట్టిన ఈ వాక్యమునకు తిరిగి వచ్చుచున్నాను: అరాటస్ జూపిటరును గూర్చి మాటలాడెనను విషయములో సందేహము లేదు; అయినను అతడు తన జూపిటరును గూర్చి అజ్ఞానముతో పలికినదానిని పౌలు సత్యదేవునికి అన్వయించుటలో దానిని విపరీత అర్థమునకు మెలిపెట్టుట లేదు. ఏలయనగా మనుష్యులు స్వభావసిద్ధముగా దేవుని గూర్చిన కొంత గ్రహింపును కలిగియున్నందున, వారు ఆ ఊటనుండి సత్యమైన మూలసూత్రములను గ్రహించుచున్నారు. మరియు వారు దేవుని గూర్చి ఆలోచింప మొదలుపెట్టిన వెంటనే దుష్ట కల్పనలలో వ్యర్థులైపోయి, ఆ విధముగా పవిత్రమైన విత్తనము భ్రష్టత్వములుగా క్షీణించిపోయినను, దేవుని గూర్చిన ఆ మొదటి సామాన్య జ్ఞానము అయినను వారిలో ఇంకను నిలిచియున్నది. ఈ విధముగానే, కల్పితమైన అసత్యమైన జోవ్ (జూపిటరు) ను గూర్చి వెర్జిల్ లో మనము చదువుచున్న "సమస్తమును జోవ్ తో నిండియున్నది" అను మాటను సత్యదేవునికి అన్వయించుటకు స్వస్థబుద్ధి గల ఏ మనుష్యుడును సందేహింపడు. అంతేకాదు, వెర్జిల్ దేవుని శక్తిని వ్యక్తపరచగోరినప్పుడు, పొరపాటుచేత తప్పు పేరును పెట్టెను.

మాటల అర్థమును గూర్చి చెప్పవలెనంటే, మనుష్యుల ఆత్మలు దేవుని స్వభావము గలవని మానికేయులు చెప్పినట్లు, మనుష్యుల మనస్సులలో దైవత్వము యొక్క ఏదో ఒక అంశము ఉన్నదని అరాటస్ ఊహించియుండవచ్చును. ఆ ప్రకారమే వెర్జిల్ లోకమును గూర్చి, "ఆత్మ లోలోపల పోషించుచున్నది, అవయవములన్నిటియందు వ్యాపించియున్న మనస్సు నీ యావత్ బృహత్ భారమును కదలించుచున్నది" అని చెప్పినప్పుడు, లోకము దేవుని యొక్క రహస్య ప్రేరణచేత ఆధారము పొందుచున్నదని స్వచ్ఛముగా ఉద్దేశించుటకంటె, అతడు తత్వవేత్తవలె ప్రవర్తించుచు ప్లేటో పద్ధతిలో సూక్ష్మముగా వాదించుచున్నాడు. అయితే ఈ కల్పన, మనుష్యుల కట్టుకథలచేత చెడిపోయినను, మనుష్యులు దేవుని సంతానమైయున్నారు అను సత్యమైన సూత్రమును నిలుపుకొనకుండ పౌలును ఆటంకపరచియుండకూడదు; ఏలయనగా స్వభావము యొక్క శ్రేష్ఠతచేత వారు ఏదో ఒక దైవికమైనదానిని పోలియున్నారు. మనము దేవుని స్వరూపమందును పోలికయందును సృజింపబడితిమని లేఖనము బోధించుచున్నది ఇదే (ఆదికాండము 1:27). మనము క్రీస్తు శరీరములోనికి అంటుకట్టబడినప్పుడు విశ్వాసముచేతను ఉచితమైన దత్తస్వీకారముచేతను దేవుని కుమారులమగుచున్నామనియు, ఆత్మచేత నూతనముగా జన్మించినవారమై నూతన సృష్టిగా ఉండ మొదలుపెట్టుచున్నామనియు అదే లేఖనము అనేక స్థలములలో బోధించుచున్నది (గలతీయులకు 3:26). అయితే అది అదే ఆత్మకు ఆయన యొక్క నానావిధమైన కృపావరములనుబట్టి వేర్వేరు నామములను ఇచ్చుచున్నట్లే, కుమారులు అను మాట వేర్వేరు అర్థములలో తీసికొనబడుటలో ఆశ్చర్యము లేదు. మర్త్యులైన మనుష్యులందరు సామాన్యముగా కుమారులని పిలువబడుచున్నారు; ఏలయనగా వారు మనస్సునందును బుద్ధియందును దేవునికి సమీపముగా వచ్చుచున్నారు; అయితే వారిలో దేవుని స్వరూపము దాదాపుగా తుడిచివేయబడి, సన్నని గీతలు [రూపరేఖలు] సహితము కనబడనంతగా ఉన్నందున, ఈ నామము న్యాయముగా విశ్వాసులకే పరిమితము చేయబడుచున్నది; వారు దత్తపుత్రత్వపు ఆత్మను పొందినవారై, వివేకపు వెలుగునందును, నీతియందును పరిశుద్ధతయందును తమ పరలోకపు తండ్రిని పోలియున్నారు.

1147 "Aliquo Dei sensu imbuti sunt," దేవుని గూర్చిన కొంత జ్ఞానముతో నింపబడియున్నారు. 1148 "Ex traduce Dei," దేవునినుండి సంక్రమింపజేయబడినవి.

29. కాబట్టి మనము దేవుని సంతానమైయుండగా. దేవుడు తన స్వరూపము మనలో కనబడవలెనని కోరుచున్నాడు గనుక, ఆయన ఏ చెక్కిన ప్రతిమచేతను రూపింపబడుటకైనను పోల్చబడుటకైనను సాధ్యము కాదని అతడు నిర్ణయించుచున్నాడు. ఏలయనగా దేవుని స్వరూపము సరిగా చెక్కబడియున్న ఆత్మను చిత్రింపలేము; కావున దేవుని చిత్రింప ప్రయత్నించుట మరి ఎక్కువ అసంబద్ధమైన కార్యము. దేవుని అనంతమైన మహిమ యొక్క ఒక చిన్న రవ్వను సహితము కష్టముగా పోలియున్న మనుష్యుని ఆత్మ ఏ శరీర రూపములోను వ్యక్తపరచబడలేనప్పుడు, దేవునికి శరీర రూపమును ఇచ్చువారు ఆయనకు ఎంత గొప్ప అపచారము చేయుచున్నారో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

మరియు అన్యజనులందరు దేవుని శరీర రూపముల క్రింద ఆరాధింపగోరినందున, పౌలు ఈ స్థలములో వారందరి సామాన్యమైన మూఢభక్తికి విరోధముగా మాటలాడుచున్నాడని నిశ్చయమైయున్నందున, ఆయన మహత్తు ఏదైన కనబడు రూపముచేత సూచింపబడునప్పుడెల్లను దేవుడు అసత్యముగాను దుష్టముగాను రూపాంతరపరచబడుచున్నాడనియు, ఆయన సత్యము అబద్ధముగా మార్చబడుచున్నదనియు ఉన్న ఈ సామాన్య సిద్ధాంతమును మనము పట్టుకొనవలెను; అదే పౌలు రోమీయులకు వ్రాసిన పత్రిక మొదటి అధ్యాయములో బోధించుచున్నట్లుగా (రోమీయులకు 1:23). మరియు అన్ని కాలములలోని విగ్రహారాధకులకు తమ మరుగులును సాకులును కొదువలేకపోయినను, మృతమైనదియు క్షయమైనదియునైన పదార్థముతో దేవునికి ఏదైన ప్రతిమ చేయబడినప్పుడు దేవుడు కఱ్ఱకైనను రాతికైనను బంగారమునకైనను సమానునిగా చేయబడుచున్నాడని పౌలు ఇప్పుడు ఆక్షేపించుచున్నదానిని ప్రవక్తలు నిష్కారణముగా కాక ఎల్లప్పుడును వారికి విరోధముగా ఆక్షేపించిరి. అన్యజనులు తమ మోటుతనమునకు తగినట్లు దేవుడు తమకు సమీపముగా ఉన్నాడని మరి బాగుగా గ్రహించుటకై ప్రతిమలను వాడిరి. అయితే దేవుడు మన మనస్సు యొక్క గ్రహణశక్తిని బహుగా అతిశయించియున్నందున, తన మనస్సుతో ఆయనను గ్రహింప ప్రయత్నించువాడెవడైనను దుష్టమైన అసత్యమైన ఊహతో ఆయన మహిమను వికారపరచి చెరుపుచున్నాడు. కావున మన స్వంత ఇంద్రియజ్ఞానము ప్రకారము ఆయనను గూర్చి ఏదైనను ఊహించుట దుష్టత్వము. మరియు ఇంతకంటె ఘోరమైనదేమనగా, మనుష్యులు దేవుని గూర్చి ఏదో శరీర సంబంధమైనదానిని ఊహించుచున్నందుననే తప్ప మరి ఏ కారణముచేతను ఆయనకు చిత్రములను ప్రతిమలను నిలుపుట లేదని స్పష్టముగా కనబడుచున్నది; దానియందు ఆయన దూషింపబడుచున్నాడు.

పోపు మతస్థులును నేడు ఏమాత్రమును ఎక్కువ క్షమార్హులు కారు. ఏలయనగా దేవుని వ్యక్తపరచ ప్రయత్నించుచున్న ఆ ప్రతిమలకు రంగులు పూయుటకును మెరుగులు దిద్దుటకును వారు ఏ సాకులను కల్పించినను, పూర్వకాలపు మనుష్యులు చిక్కుకొనిన అదే దోషములో వారును చుట్టబడియున్నందున, ప్రవక్తల ఆక్షేపణచేత వారు ఒత్తిడి చేయబడుచున్నారు. మరియు నేడు పోపు మతస్థులు తమ్మును తాము మరుగుపరచుకొనుటకు ప్రయత్నించుచున్న అవే సాకులను అన్యజనులు పూర్వకాలములో వాడిరని వారి స్వంత గ్రంథములనుండియే బాగుగా తెలియుచున్నది. కావున ప్రవక్తలు వారిమీద అతి ఘోరమైన స్థూలత్వమును మోపిరనియు, అంతేకాదు అబద్ధపు నిందలతో వారిని భారపెట్టిరనియు కొందరు ప్రవక్తలను పరిహసించుచున్నారు; అయితే సమస్తమును బాగుగా తూచి చూచినప్పుడు, సరిగా తీర్పుతీర్చగోరువారు ఏమి కనుగొందురనగా, అతి చతురులైన మనుష్యులు సహితము ఏ తప్పించుకొను రంధ్రములను [సాకులను] వెదకినను, ప్రతిమల యెదుట అర్పింపబడిన బలివలన దేవుడు సంతోషించుచున్నాడను ఈ వెఱ్ఱితనముచేత వారు పట్టబడిరి. మనము ఎరాస్మస్ తో కలిసి దానిని numen అని అనువదించుచుండగా, లూకా దైవత్వము లేక దేవత్వము అను అర్థములో నపుంసకలింగములో [{θειον}] అని ఉంచుచున్నాడు. దేవుడు బంగారమునైనను వెండినైనను రాతినైనను పోలియున్నాడని పౌలు నిరాకరించి, తరువాత మనుష్యుని నైపుణ్యముచేతను కల్పనచేతను చెక్కబడిన అని చేర్చినప్పుడు, అతడు పదార్థమును రూపమును రెంటిని తోసివేయుచున్నాడు; మరియు దేవుని సత్య స్వభావమును వికారపరచు మనుష్యుల కల్పనలన్నిటిని కూడ ఖండించుచున్నాడు.

అపొస్తలుల కార్యములు 17:30-34

30. ఆ అజ్ఞానకాలములను దేవుడు ఇంతవరకు చూచి చూడనట్లుండినను, ఇప్పుడు అంతటను అందరును మారుమనస్సు పొందవలెనని ఆయన కోరుచున్నాడు: 31. ఏలయనగా తాను నియమించిన మనుష్యుని చేత నీతిననుసరించి లోకమునకు తీర్పుతీర్చబోయే ఒక దినమును ఆయన నిర్ణయించియున్నాడు; ఆయనను మృతులలోనుండి లేపినప్పుడు అందరికిని తన వాగ్దానమును నెరవేర్చెను. 32. మృతుల పునరుత్థానమును గూర్చి వారు వినినప్పుడు కొందరు అపహసించిరి; మరికొందరు–దీనిని గూర్చి నీవు చెప్పునది మరల విందుమని చెప్పిరి. 33. ఆలాగుండగా పౌలు వారి మధ్యనుండి వెళ్ళిపోయెను; 34. అయితే కొందరు అతనిని హత్తుకొని విశ్వసించిరి; వారిలో అరేయొపగీతుడైన దియొనూసియు, దమరి అను ఒక స్త్రీయు, వారితోకూడ మరికొందరును ఉండిరి.

30. ఆ అజ్ఞానకాలములను. చిరకాలమునుండి వాడుకలో ఉన్నదియు, అందరి సామాన్య సమ్మతిచేత అంగీకరింపబడినదియు మంచిదని సామాన్యముగా తలంచబడుచున్నందున, పౌలుకు ఇట్టి ఆక్షేపణ చేయబడియుండవచ్చును: లోకారంభమునుండి అంగీకరింపబడి నిరంతరము వాడుకలో ఉన్నవాటిని నీవేల రద్దుచేయుచున్నావు? లోకమంతయు ఇంత కాలము మోసపోయెనని నీవు ఎవని ఒప్పింపగలవు? పోపు మతస్థులు ఈ డాలుచేత బాగుగా బలపరచబడినదని తలంపని హేయమైన కార్యము ఎంత అసహ్యమైనదైనను లేదు. పౌలు ఈ ప్రశ్నను ముందుగానే ఎదుర్కొనుచున్నాడు; మనుష్యులను తిరిగి మార్గములోనికి తెచ్చుటకై దేవుడు పరలోకమునుండి తన చేతిని చాపనందుననే వారు ఇంత కాలము దారి తప్పిరని అతడు కనుపరచుచున్నాడు. వివేకమును వివేచనయు గలిగిన మనుష్యులు అతి ప్రాముఖ్యమైన విషయములో ఇంత స్థూలముగాను అసహ్యముగాను పొరపాటుపడుట అనుచితమైన [వింతైన] సంగతిగా కనబడవచ్చును. అయితే దేవుడు సహాయము చేయువరకు మనుష్యులు పొరపడుట ఎన్నడును మానరని పౌలు ఉద్దేశము. మరియు ఆయన దీనిని ఇంతకుముందే సరిదిద్దకపోవుటకు తన చిత్తానుసారమైన సంకల్పమే గాక మరి ఏ కారణమును అతడు చూపుట లేదు.

మరియు నాలుగు వేల సంవత్సరములు మనుష్యులను చీకటిలో నడువనిచ్చిన దేవుడు అకస్మాత్తుగా తన బోధ యొక్క వెలుగును ఎందుకు స్థాపించెనో దాని కారణమును మనము నిశ్చయముగా గ్రహింపలేము; కనీసము లేఖనము దానిని మరుగుచేయుచున్నందున, ఇక్కడ మనము అక్రమమైన జ్ఞానముకంటె మితత్వమునకే ఎక్కువ విలువనిత్తము. ఏలయనగా ఆయన తన ఇష్టానుసారముగా మాటలాడుటకైనను మౌనముగా ఉండుటకైనను ఒప్పుకొననివారెవరైనను దేవుని హద్దులలో బంధింప ప్రయత్నించుచున్నారు; అది అతి అనుచితమైనదియు స్వభావమునకే విరుద్ధమైనదియు అయియున్నది. మరియు ఆయన జ్ఞానముతోను రహస్య సంకల్పముతోను తృప్తిపడనివారు, దేవుడు చూచి చూడనట్లుండుట ఆయనకు ఇష్టమైనంత కాలము లోకములో అజ్ఞానము ఏలుబడి చేసెనని స్పష్టముగా బోధించుచున్న పౌలుకు విరోధముగా సణుగక తప్పదు. మరికొందరు దీనిని మరియొక విధముగా వ్యాఖ్యానించుచున్నారు: దేవుడు అజ్ఞానమును శిక్షింప ఇష్టములేనివాడై చూచి చూడనట్లుండి దానిని క్షమించెనని; అయితే ఆ ఊహ పౌలు అభిప్రాయమునకును ఉద్దేశమునకును పూర్తిగా విరుద్ధమైనది; ఏలయనగా అతడు మనుష్యుని దోషమును తగ్గింపవలెనని కాదు గాని అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమైన దేవుని కృపను ఘనపరచవలెనని ఉద్దేశించెను; మరియు అది ఇతర స్థలములనుండి అబద్ధమని రుజువగుచున్నది; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము లేక పాపము చేసినవారు అయినను ధర్మశాస్త్రము లేకుండనే నశింతురు (రోమీయులకు 2:12).

1149 "Anticipat," ముందుగానే ఎదుర్కొనుచున్నాడు.

సంగ్రహముగా, పౌలు మాటలు ఈ అర్థమును మాత్రమే కలిగియున్నవి: దేవుడు తన్ను తాను వారికి ప్రత్యక్షపరచుకొనువరకు మనుష్యులు అంధత్వమునకు అప్పగింపబడియుండిరి; మరియు ఆయన ఇంతకుముందే చీకటిని ఎందుకు తొలగింపలేదో దాని కారణమును మనము అతి కుతూహలముగాను ధైర్యముగాను అడుగకూడదు గాని, ఇంకేమియు వాదింపకుండ ఆయనకు ఇష్టమైనదేదైనను మనకు న్యాయముగాను సమముగాను కనబడవలెను. ఏలయనగా దేవుడు చూడనట్లుండగా మనుష్యులు చిరకాలము దయనీయముగా మోసపోయిరను మాట కఠినమైనదైనను, మనము ఆయన దైవసంరక్షణతో తృప్తిపడి దానిపై ఆనుకొనవలెను. మరియు ఎప్పుడైనను మనకు తగినదానికంటె ఎక్కువ తెలిసికొనవలెనను వ్యర్థమైన వక్రమైన కోరిక మనకు కలిగినయెడల, అన్యజనులకు సువార్త వెలుగు అకస్మాత్తుగా ప్రత్యక్షమగుట లోకారంభమునుండి మరుగైయుండిన మర్మమని పౌలు అనేక స్థలములలో బోధించుచున్నదానిని (రోమీయులకు 16:25; ఎఫెసీయులకు 3:9), మరియు ఇది మనుష్యుల ఇంద్రియములన్నిటిని మ్రింగివేయు దేవుని నానావిధమైన జ్ఞానమునకు గురుతైయున్నదని, మనము వెంటనే జ్ఞాపకము చేసికొందము. మరియు దేవుడు వారి దోషములను స్వస్థపరచగోరనందున అది మనుష్యుల తప్పిదమును తగ్గించుట లేదని మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము; ఏలయనగా వారు న్యాయమైన శిక్షావిధిని తప్పించుకొనలేరని వారి స్వంత మనస్సాక్షియే ఎల్లప్పుడు వారిని దోషులుగా నిలుపును. మరియు పౌలు (దేవునిపై తప్పును నిందను మోపవలెనని కాదు గాని కుతూహలమైన హానికరమైన ప్రశ్నలకు అవకాశమును కొట్టివేయవలెనని) దేవుడు చూడనట్లుండగా లోకము పొరపడెనని చెప్పెను. మరియు మనుష్య స్వభావము గర్వముగలదైనట్లు, ఎవడును తన కార్యములను గూర్చి దేవునినుండి కారణము అడుగునంత ధైర్యము తెచ్చుకొనకుండునట్లు, దేవుని దైవసంరక్షణను గూర్చి మనము ఎంత భయభక్తులతో తలంచవలెనో దీనివలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము.

మరియు ఈ హెచ్చరిక ఆ కాలపు మనుష్యులకంటె మనకు తక్కువ ప్రయోజనకరమైనది కాదు. సువార్త తిరిగి చిగురింప మొదలుపెట్టినప్పుడు, దేవుడు పోపు యొక్క మతభ్రష్టత్వము క్రింద మనుష్యులను ఇంత కాలము దారి తప్పనిచ్చుట గొప్ప అసంబద్ధమని సువార్త శత్రువులు ఎంచుచున్నారు; (కారణమేమియు కనబడకపోయినను) పూర్వకాలములోవలె ఇప్పుడును మనుష్యుల అజ్ఞానమును చూచి చూడనట్లుండుట ఆయనకు న్యాయసమ్మతము కానట్లు. మరియు అతడు ఏ ఉద్దేశముతో దీనిని చెప్పుచున్నాడో మనము ముఖ్యముగా గమనింపవలెను; అదేమనగా, దేవుడు మాటలాడునప్పుడు ఆలస్యము లేకుండ ఆయనకు లోబడకుండ పూర్వకాలముల అజ్ఞానము మనలను ఆటంకపరచకూడదు. తమకు తోడుగా తమ పితరులు ఉన్నయెడల, లేక దీర్ఘకాల ఆచారమువలన ఏదైన ఆశ్రయమును సమర్థనను పొందినయెడల, తమ దోషమునకు మంచి సాకు ఉన్నదని చాలమంది తలంచుచున్నారు; అంతేకాదు, దేవుని వాక్యమునకు లోబడకుండునట్లు వారు ఇష్టపూర్వకముగా ఈ మార్గముగుండా తప్పించుకొనిపోవుదురు. అయితే దేవుడు మనతో మాటలాడునప్పుడు మన పితరుల అజ్ఞానమునుండి మనము సాకును తెచ్చుకొనకూడదని [వెదకకూడదని] పౌలు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు దేవుని యెదుట నిర్దోషులు కాకపోయినను, మధ్యాహ్నమందు మనము అంధులమైయుండినను, సువార్త బూర ధ్వనించుచుండగా చెవిటివారివలె లేక నిద్రించుచున్నవారివలె పడియుండినను, మన మందత్వము మరి ఎక్కువ సహింపరానిదైయుండును.

ఇప్పుడు అందరును మారుమనస్సు పొందవలెనని ఆయన కోరుచున్నాడు. దేవుడు మాటలాడిన వెంటనే మనము ఆయనకు చెవియొగ్గవలెనని పౌలు ఈ మాటలలో బోధించుచున్నాడు; "నేడు మీరు ఆయన శబ్దమును వినినయెడల మీ హృదయములను కఠినపరచుకొనకుడి" (కీర్తనలు 95:7,8; హెబ్రీయులకు 3:7,8) అని వ్రాయబడియున్న ప్రకారము. ఏలయనగా దేవుడు తనయొద్దకు వారిని మృదువుగా పిలుచునప్పుడు ఈ అవకాశమును నిర్లక్ష్యము చేయువారి మొండితనము నిరుత్తరమైనది. మరియు సువార్త ఏ ఉద్దేశముతో ప్రకటింపబడుచున్నదో ఈ స్థలమునుండి మనము గ్రహించుచున్నాము; అదేమనగా, దేవుడు మన పూర్వ జీవితపు దోషములనుండి మనలను తనయొద్దకు చేర్చుకొనుటకే. కావున సువార్త శబ్దము మన చెవులలో ధ్వనించినప్పుడెల్లను, దేవుడు మనలను మారుమనస్సుకు హెచ్చరించుచున్నాడని మనము తెలిసికొందము. మరియు దేవుడు మనుష్యుని ద్వారా మాటలాడుచున్నను, అతడు మాటలాడువాని పాత్రను దేవునికే ఆరోపించుచున్నాడని కూడ మనము గమనింపవలెను. ఏలయనగా మన విశ్వాసము ప్రవచన కార్యమునకు అధిపతియైనవానివైపు చూచుచు, ఆయన నోటిమీద ఆధారపడినప్పుడే గాని, లేనియెడల పరలోక సత్యమునకు తగినంత సంపూర్ణ అధికారము సువార్తకు ఉండదు.

1150 "Imo libenter et cupide hoc captant effugium," అంతేకాదు, వారు ఈ తప్పించుకొను మార్గమును ఇష్టపూర్వకముగాను ఆతురతతోను పట్టుకొనుచున్నారు.

1151 "Clangente evangelii tuba," సువార్త బూర మ్రోగుచుండగా.

31. ఏలయనగా ఆయన ఒక దినమును నిర్ణయించియున్నాడు. వారిని వారి కలలోనుండి మేల్కొలుపుటకై అతడు అంత్య తీర్పును ప్రస్తావించుచున్నాడు. ఏలయనగా మనుష్యులు తమ్మును తాము ఉపేక్షించుకొనుట ఎంత కష్టమైన సంగతియో మనకు తెలియును. కావున వారు బలవంతముగా మారుమనస్సునకు నడిపింపబడవలెను; వారు దేవుని న్యాయపీఠము ఎదుట హాజరగుటకు పిలువబడి, వారు తృణీకరింపను తప్పించుకొనను వీలులేని ఆ భయంకరమైన తీర్పు వారి యెదుట ఉంచబడినప్పుడు కంటె మెరుగుగా ఇది జరుగదు. కావున స్వభావసిద్ధముగా తమ్మును తాము పొగడుకొనగోరు మనుష్యులు దేవుని తీర్పు యొక్క భయముచేత మేల్కొలుపబడినప్పుడే మారుమనస్సు బోధ స్థానము పొందుననియు, సర్వోన్నత న్యాయాధిపతి యొక్క చాటింపువారు లేక సేవకులైనవారు తప్ప మరి ఎవరును సువార్తకు తగిన బోధకులు కారనియు మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము; వారు మనుష్యులను తమ వ్యాజ్యమును వాదించుకొనుటకు రాబోవు న్యాయాధిపతి యొద్దకు తెచ్చి, తమ చేతిలోనే ఉన్నదో అన్నట్లుగా వారి తలలమీద వ్రేలాడుచున్న తీర్పును ప్రకటించుదురు. మరియు నీతిననుసరించి లేక న్యాయముగా అను మాట వ్యర్థముగా చేర్చబడలేదు. ఏలయనగా లోకములోని మనుష్యులందరు దేవుడు న్యాయవంతుడైన న్యాయాధిపతియని ఒప్పుకొనినను, వారు అధిక భాగము తమ్మును తాము ఎట్లు ముద్దుచేసికొని పొగడుకొనుచున్నారో మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా తమ జ్ఞానమును గ్రహింపును చేరునంతకంటె ఎక్కువగా లెక్క అడుగుటకు వారు దేవుని ఒప్పుకొనరు. కావున మనుష్యులు వ్యర్థమైన స్తుతివలన తమకు ఏమియు ప్రయోజనము పొందరని పౌలు ఉద్దేశము; ఏలయనగా ఈ విధముగా వారు దేవుని న్యాయమునకు భంగము కలిగింపలేరు; మనుష్యుల దృష్టికి అందముగా కనబడునదంతయు దేవుని యెదుట హేయమైనదని అది కనుపరచుచున్నది; ఏలయనగా ఆయన మనుష్యుల శాసనములను అనుసరింపక తానే నియమించిన ఆ విధానమునే అనుసరించును.

తాను నియమించిన మనుష్యుని చేత. అతడు దేవుని కుమారుడనియు, ఆయన ద్వారా లోకమునకు రక్షణ తేబడెననియు, పరలోకమందును భూమిమీదను సర్వాధికారము ఆయనకు ఇయ్యబడెననియు ఏథెన్సు వారు తెలిసికొనునట్లు పౌలు క్రీస్తును గూర్చి మరి విస్తారముగా మాటలాడెనని సందేహింపనక్కరలేదు; లేనియెడల ఇక్కడ మనము చదువుచున్న ఈ మాటకు ఒప్పించుటకు కొద్ది బలము మాత్రమే ఉండియుండును. అయితే ప్రసంగము యొక్క సారాంశమును క్లుప్తముగా సేకరించుట చాలునని లూకా తలంచెను. అయినను పౌలు మొదట క్రీస్తు కృపను గూర్చి మాటలాడెననియు, ఆయనను న్యాయాధిపతిగా చేయకమునుపు మొదట ఆయనను మనుష్యుల విమోచకుడని ప్రకటించెననియు తలంపవలసియున్నది. అయితే క్రీస్తు విమోచకునిగా తన్ను తాను అర్పించుకొనునప్పుడు తరచుగా తృణీకరింపబడుచున్నందున, లోకమంతయు ఆయనచేత తీర్పుతీర్చబడవలసియున్నది గనుక, అట్టి దుష్టమైన తృణీకారమును ఆయన ఒకనాడు కఠినముగా శిక్షించునని పౌలు ప్రకటించుచున్నాడు. [{ὁριζειν}] అను మాట దేవుని రహస్య సంకల్పమునకును బాహ్య ప్రత్యక్షతకును రెంటికిని అన్వయింపబడవచ్చును. అయినను మొదటి వ్యాఖ్యానము ఎక్కువ సామాన్యమైనది గనుక, నేను దానిని ఇష్టపూర్వకముగా అంగీకరించుచున్నాను; అదేమనగా, దేవుడు తన నిత్య నిర్ణయముచేత తన కుమారుని లోకమునకు న్యాయాధిపతిగా నియమించెను; మరియు క్రీస్తుచేత పాలింపబడుటకు నిరాకరించు భ్రష్టులు, భంగపరచబడలేని దేవుని నిర్ణయమునకు విరోధముగా తాము వ్యర్థముగా పోరాడుచున్నారని నేర్చుకొనుటకే. అయితే దేవుడు మనుష్యుని వ్యక్తిత్వములో తీర్పుతీర్చుననుదానికంటె మనుష్యులకు మరి ఏదియు వింతగా కనబడదు గనుక, నమ్ముటకు కష్టమైన క్రీస్తు యొక్క ఆ ఘనత ఆయన పునరుత్థానముచేత రుజువుచేయబడెనని పౌలు తరువాత చేర్చుచున్నాడు.

ప్రతి మనుష్యుడు తనమట్టుకు తాను ఆలస్యము లేకుండ ఆయన నిర్ణయములకు సమ్మతించునంతగా దేవుని చిత్తము మాత్రమే మనమధ్య గౌరవింపబడవలెను. అజ్ఞానము అను మరుగును సాకును తరచుగా ఆక్షేపణగా తేబడుచున్నందున, క్రీస్తు తన పునరుత్థానముచేత లోకమునకు న్యాయాధిపతిగా బహిరంగముగా కనుపరచబడెననియు, ఆయనను గూర్చి దేవుడు ముందుగానే తనలో నిర్ణయించినది మనుష్యుల కన్నులకు ప్రత్యక్షపరచబడెననియు పౌలు స్పష్టముగా చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా లూకా కొద్ది మాటలలో క్లుప్తముగా తాకుచున్న ఆ సిద్ధాంతాంశము పౌలుచేత విస్తారముగా చర్చింపబడెను. క్రీస్తు మృతులలోనుండి లేచెనని అతడు ఒక్క మాటలో మాత్రమే చెప్పలేదు గాని, తగినట్లుగా ఆయన పునరుత్థానము యొక్క శక్తిని గూర్చియు చర్చించెను. ఏలయనగా తిరిగి లేచువారికి ప్రథమఫలముగా ఉండుటకే గాక మరి ఏ ఉద్దేశముతో క్రీస్తు లేచెను? (1 కొరింథీయులకు 15:23). మరియు జీవమునకైనను మరణమునకైనను గాక మరి ఏ ఉద్దేశముతో మనము తిరిగి లేతుము? దీనినుండి, క్రీస్తు తన పునరుత్థానముచేత లోకమునకు న్యాయాధిపతిగా ప్రకటింపబడి రుజువుచేయబడెనని తేలుచున్నది.

32. కొందరు అపహసించిరి. దేవుని న్యాయపీఠమైనను సర్వోన్నత [అత్యున్నత] న్యాయాధిపతి యొక్క మహత్తైనను భయపెట్టని మనుష్యుల నిర్లక్ష్యము ఎంత గొప్పదో దీనివలన మనము చూచుచున్నాము (అపొస్తలుల కార్యములు 26:23). దేవుని తీర్పు మనుష్యుల కన్నులయెదుట ఉంచబడినప్పుడు, అది దేవునికి భయపడునట్లు వారి మనస్సులను ముందుకు పొడిచి నడిపించు అతి వాడియైన ముల్లు అని మనము చెప్పియున్నాము; అయితే తృణీకరించువారిలో ఎంత చెప్పనశక్యమైన కాఠిన్యమున్నదనగా, మన జీవితమును గూర్చి ఒకనాడు లెక్క అప్పగించుటను గూర్చి చెప్పబడినదానిని కట్టుకథయనియు అబద్ధమనియు ఎంచుటకు వారు భయపడరు.

అయినను సువార్త పరిచారకులు తమకు ఆజ్ఞాపింపబడిన తీర్పును గూర్చిన ప్రకటనను మానివేయుటకు ఏ కారణమును లేదు. దుష్టులు నవ్వి అపహసించినను, వారు నిరర్థకము చేయ ప్రయత్నించు ఈ సిద్ధాంతము వారిని ఎంతగా బిగించునంటే, తాము తమ ఉరితో వ్యర్థముగా పోరాడితిమని వారు చివరకు గ్రహించుదురు. మరియు పౌలు సిద్ధాంతము యొక్క ఈ అంశము ఏథెన్సులో అపహసింపబడుటలో ఆశ్చర్యము లేదు; ఏలయనగా అది మనుష్యుల మనస్సులకు మరుగైయున్న మర్మము; అగ్రగణ్యులైన తత్వవేత్తలు దానిని గూర్చి ఎన్నడును తలంచలేదు; దేవుని అనంత శక్తివైపు విశ్వాస నేత్రములను ఎత్తినప్పుడే గాక మరి ఏ విధముగాను మనము దానిని గ్రహింపలేము. అయినను పౌలు ప్రసంగము పూర్తిగా ఫలములేనిది కాదు; ఏలయనగా వినువారిలో ప్రయోజనము పొంది ముందుకు సాగవలెనని కోరినవారు కొందరుండిరి. ఏలయనగా అతని మాటలు మరల విందుమని వారు చెప్పినప్పుడు, తాము ఇంకను పూర్తిగా ఒప్పింపబడకపోయినను, ప్రయోజనము పొందవలెనని కోరునట్లు తమ్మును ప్రేరేపించిన కొంత రుచిని కలిగియుండిరని వారి అభిప్రాయము. నిశ్చయముగా ఈ కోరిక విసుగునకు [ఏహ్యభావమునకు] విరుద్ధమైనది.

1152 "De reddenda semel vitae ratione," ఒకనాడు మన జీవితములను గూర్చి లెక్క అప్పగించుటను గూర్చి. 1153 "Supersedant," మానివేయుట. 1154 "Laqueo," ఉరి లేక సంకెల.

34. వారిలో దియొనూసియు ఉండెను. లూకా ఒక పురుషుని ఒక స్త్రీని మాత్రమే పేర్కొనుచున్నాడు గనుక, మొదట విశ్వసించినవారు కొద్దిమంది మాత్రమే అని కనబడుచున్నది. ఏలయనగా అతడు ప్రస్తావించుచున్న ఆ ఇతరులు తటస్థులుగా నిలిచిరి; ఏలయనగా వారు పౌలు సిద్ధాంతమును పూర్తిగా తృణీకరింపలేదు, అయినను అతని శిష్యులగుటకై అతనితో చేరునంతగా లోతుగా స్పృశింపబడలేదు. దియొనూసి తన పౌరులలో తక్కువ అధికారము గలవాడు కాడు గనుక లూకా తక్కినవారికంటె అతనిని విశేషముగా పేర్కొనుచున్నాడు. కావున దమరియు కొంత పేరుప్రఖ్యాతులు [హోదా] గల స్త్రీయై యుండవచ్చును.

మరియు పోపు మతస్థులు ఒక న్యాయాధిపతిని జ్యోతిష్కునిగా చేయుట హాస్యాస్పదము. అయితే ఇది కొంతవరకు వారి అజ్ఞానమునకును, కొంతవరకు వారి తెగువకును ఆరోపింపదగినది; వారు అరేయొపగు లేక మార్సు వీధి అనగా ఏమో ఎరుగక, తమకు తోచినదేదైనను కల్పించుకొను స్వేచ్ఛను తీసికొనిరి. మరియు పరలోక సంబంధమైనదియు సంఘ సంబంధమైనదియునైన అధికారక్రమమును గూర్చియు, దేవుని నామములను గూర్చియు ఉన్న గ్రంథములను ఈ దియొనూసికి ఆరోపించువారి మోటుతనము అతి స్థూలమైనది. ఏలయనగా పరలోక అధికారక్రమము అను గ్రంథము అనేకమైన మూఢమైన సన్యాసుల వట్టిమాటలతో మాత్రమే గాక, అనేకమైన అసంబద్ధ కల్పనలతోను దుష్టమైన ఊహాగానములతోను కూడ నింపబడియున్నది. మరియు సంఘ అధికారక్రమమును గూర్చిన గ్రంథములు, క్రైస్తవత్వము యొక్క పవిత్రత విస్తారమైన ఆచారముల కుప్పచేత చెడిపోయినప్పుడు, అనేక సంవత్సరముల తరువాత అవి వ్రాయబడినవని తామే ప్రకటించుచున్నవి. దేవుని నామములను గూర్చిన గ్రంథము విషయమైతే, అందులో పూర్తిగా తృణీకరింపదగని కొన్ని సంగతులున్నను, అది స్వస్థమైన భక్తికంటె సూక్ష్మవాదములనే ఎక్కువగా వెలువరించుచున్నది.

1155 "Fastidio," విసుగు లేక తిరస్కారభావము. 1156 "Audaciae," సిగ్గుమాలిన తెగువ.