టిబెట్టు

డార్జిలింగ్ ఉత్తరపు చుంబి లోయ వర్ణింపశక్యము కాని అందమును మోహమును కలిగిన స్థలము; అది ఆసియాలోని అతి నిర్జనమైన, అత్యంత నిరాశ్రయమైన దేశమునకు—టిబెట్టునకు—మార్గములలో ఒకటి.

టిబెట్టు ఎల్లప్పుడు మూసివేయబడిన దేశము కాదు. పదునెనిమిదవ శతాబ్దాంతము వరకు లాసాలోనికే ప్రవేశించుటకు భౌతిక అడ్డంకులు మాత్రమే ఉండెను. జెసూయిటులును కపూచిన్లును లాసా చేరి అక్కడ చాలా కాలము ఉండిరి; టిబెట్టు ప్రభుత్వము వారిని ప్రోత్సహించెను కూడా. 1825 నాటికే విదేశీయులు ఆ దేశమును సందర్శించిరని తెలియును, అయితే లాసాలో నివసించిన మొదటి ఐరోపీయులు 1661లో అక్కడికి చేరిరి.

రెండు శతాబ్దముల క్రిందట ఐరోపీయులు ఆసియా మారుమూలలలో నేటికంటె ఎక్కువ భద్రతతో ప్రయాణింపగలిగిరి; ఎందుకనగా ఇప్పుడు తెల్లవాడు కుతూహలము మేల్కొలుపు స్థానములో భయము పుట్టించును. పదునెనిమిదవ శతాబ్దాంతమున నేపాలీయులు టిబెట్టును ఆక్రమించిరి; సహాయమునకు పిలువబడిన చైనీయులు గూర్ఖాలను దాదాపు నిర్మూలించిరి. అప్పటినుండి చైనా లాసాలో ప్రాయికముగా పాలించెను. కఠినమైన మూసివేత విధానము అప్పటినుండే. చైనా శక్తి క్షీణించిన తరువాత, మతసంబంధమని చెప్పబడిన టిబెట్టు రాయబారము జార్ వద్దకు వెళ్లి టిబెట్టును రష్యా ప్రభావములోనికి కొంత తెచ్చెను. అనేకమంది బురియాట్ లామాలు రష్యాలో విద్య నేర్చుకొనిరి; వారిలో ప్రధానుడు డోర్జియెఫ్, 1901 రష్యా-టిబెట్టు రాయబారమునకు నాయకుడు. డోర్జియెఫ్ మొదలగువారు దలై లామా ఆధ్యాత్మిక పాలనలోను రష్యా సైనిక బలముతోను ఐక్య బౌద్ధమతము కలుగునని కలలు కనిరి; అజ్ఞాన లామాలు రష్యాను బౌద్ధ దేశమని భావించినందున ఇది సాధ్యమని వారు నమ్మిరి.

టిబెట్టు ప్రాచీనమైనను నిలిచిపోయిన నాగరికతగల రహస్య దేశము; ప్రార్థనా పతాకములు గాలిలో రెపరెపలాడు దేశము, మనుష్యులు తమ కాలములో సగము యంత్ర ప్రార్థనా చక్రములు తిప్పుచు గడుపు దేశము. ప్రజలు మధ్యయుగ పాలనలోనే ఉన్నారు. మాంత్రికత, మంత్రములు, అగ్నితోను మరుగుజలముతోను పరీక్షలు ఇప్పటికిని సాధారణము. మొత్తము జనసంఖ్య దాదాపు అరువది లక్షలు మాత్రమే.

బుద్ధుని నివాసమును దలై లామా నివాసమునైన లాసాలో, పోటాలా అను కొండరాతి మీద అతి విశిష్టమైన భవనము ఉన్నది. «దాని ఘనమైన గోడలు, మెట్లవరుసలు, కోటగోడలు మైదానము నుండి శిఖరము వరకు ఎగువకు వ్యాపించి, ఫిరోజాతోను బంగారముతోను మెరుస్తు గుంబజములతో కిరీటము ధరించియున్నవి. దాని పాదముల వద్ద మురికిగా ఉన్న లాసా పట్టణము పరుండును. బౌద్ధమతము సమస్త జీవమును పవిత్రమని ఎంచును, అయినను దైవావతారము నివసించు ఈ స్థలము మధ్యయుగ ఐరోపా రక్తపు కోటలకంటెను ఎక్కువ హత్యలను చూచెను.»

బౌద్ధమతమే జాతిని కట్టియుంచు ఒక్కటి; ప్రతి కుటుంబమును లామా యాజకవర్గమునకు ఒక కుమారుని ఇయ్యవలెను. వందల సంవత్సరముల క్రిందట ఒక బౌద్ధ సాధువు టిబెట్టు ఒకనాడు ఆక్రమింపబడి జయింపబడుననియు బౌద్ధమతము నశించుననియు ప్రవచించెను. అందుచేత గుడ్డి భయమును మూఢభక్తియు కలిసి ఈ దేశపు ద్వారములన్నియు మూసివేయును; విదేశీ మతబోధ అన్నిటికంటెను అపరాధి తలపై అత్యంత కఠిన హింసను, అత్యంత క్రూర మరణమును తెచ్చును.