హబక్కూకు 3

హబక్కూకు 3

హబక్కూకు 3:1

1. ప్రవక్తయైన హబక్కూకు చేసిన ప్రార్థన; షిగ్యోనోతు రాగముపై.

1. Precatio Chabakuk Prophetae super ignorantiis (vel, super canticis, aut instrumentis musicis.)

ప్రవక్త తన ప్రజలు చెరలోనికి కొనిపోబడకముందే, వారు ఎల్లప్పుడును భక్తిమార్గమును అభ్యసించుచుండునట్లు, వారికొరకు ఈ ప్రార్థన రూపమును నిర్దేశించెనను విషయమై సందేహమేమియు లేదు. దేవుడు విశ్వాసముతోనే గాని యథార్థముగాను హృదయపూర్వకముగాను ఆరాధింపబడడని మనమెరుగుదుము. కావున చెల్లాచెదరైన ఇశ్రాయేలీయులను తగిన హద్దులలో నిలుపుటకును, వారు నిజమైన భక్తినుండి తొలగిపోకుండునట్లు చేయుటకును, ప్రవక్త ఇచ్చట విశ్వాసమునకు ఆధారములైన విషయములను వారి యెదుట ఉంచి, వారిని ప్రార్థనకు పురికొల్పుచున్నాడు; మన విశ్వాసము ప్రార్థనను అభ్యసించుటకంటె ఉత్తమమైన విధమున నిలువబడజాలదని మనమెరుగుదుము.

కాబట్టి తమ చెరలో చెల్లాచెదరైన దురవస్థలోనున్న ఇశ్రాయేలీయులు నిజమైన భక్తిని పెంపొందించుకొనుటకు ఇచ్చట నిర్దేశింపబడిన మార్గమేదనగా, తమ విశ్వాసమును బలపరచుకొనునట్లు ప్రతిదినము దేవునివైపు చూచుటయే అని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనుదము; ఏలయనగా లేనియెడల వారు దేవునికి విధేయులుగా నిలిచియుండజాలరు. ప్రభువు వారితో చేసిన నిబంధన జ్ఞాపకము వారి హృదయములలో స్థిరముగా నిలిచియుండనియెడల వారు అన్యజనుల మూఢనమ్మకములలో పూర్తిగా పడిపోయియుందురు; ప్రవక్త ఈ సంగతిని గూర్చి విశేషముగా నొక్కి చెప్పుచున్నాడని మనము త్వరలో చూచెదము.

దీనిని అతడు తన స్వంత ప్రార్థన అని పిలుచుచున్నాడు; అతడు దానిని తానొక్కడే ఏకాంతముగా వాడుకొనెననియైనను, తన కొరకే రచించుకొనెననియైనను కాదు, గాని ప్రజలలో ఆ ప్రార్థనకు కొంత అధికారము కలుగుటకే; ఏలయనగా ప్రవక్త నోటినుండి తమకొరకు నిర్దేశింపబడిన ప్రార్థనారూపము, ఆత్మయే తాము దేవునికి ఎట్లు ప్రార్థింపవలెనో చూపినట్లేయని వారెరుగుదురు.

కాబట్టి హబక్కూకు పేరు దీనికి చేర్పబడినది; అతడు దానిని తానే వాడుకొనెనని కాదు, గాని పరిశుద్ధాత్మ ప్రవక్త ద్వారా తమకు నడిపించువాడును బోధకుడునైయున్నాడని ప్రజలు తెలిసికొనినప్పుడు ప్రార్థించుటకు మరింత ప్రోత్సాహము పొందునట్లే. (53 ఇచ్చట మరింత సరియైన అనువాదము: "ప్రవక్తయైన హబక్కూకు చేసిన ప్రార్థన (లేక, విజ్ఞాపన)" అనునదే; అనగా అది అతడు రచించిన ప్రార్థన. హబక్కూకుకు ముందున్న [{[{ל అను ఉపసర్గను, కీర్తనలలో దావీదుకు ముందు తరచుగా ఉన్నట్లే, "యొక్క" అని అనువదించుటకంటె ఇట్లు అనువదించుటయే మేలు; ఏలయనగా భావమేమనగా, అది అతడు సమర్పించిన ప్రార్థన కాదు, అతడు రచించినదియే. "దావీదు కీర్తన" అనుటకు బదులు "దావీదు రచించిన కీర్తన" అని యుండవలెను. — సం.)

{,}שגינות shegnut అను పదమునకు సంబంధించి కొంత కష్టమున్నది. {,}שגה shege అను క్రియాపదమునకు ఆలోచనలేకుండ ప్రవర్తించుట అని అర్థము; మరియు {,}שגה shege నుండి {,}שגיון shegiun అను పదము పుట్టినది. కొందరు దీనిని అజ్ఞానములు అని, కొందరు ఆనందము అని అనువదింతురు. కొందరు ఇది ఒక గీతమునకు ఆరంభమని తలంతురు; ఇంకను కొందరు ఇది ఒక సాధారణ రాగమని భావింతురు; మరికొందరు ఒక వాద్యమని భావింతురు. ఇట్లు వ్యాఖ్యాతలు భిన్నాభిప్రాయములు కలిగియున్నారు. ఏడవ కీర్తనలో దావీదు {,}שגיון shegiun అను పదముచేత ఒక గీతమునైనను ఒక వాద్యమునైనను సూచించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు. అయినను కొందరు అచ్చట దావీదు తన నిర్దోషత్వమునకు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడనియు, తాను తప్పు చేసినట్లు తన మనస్సాక్షికి తెలియనందున ఆ శీర్షికచేత అతని నిర్దోషత్వమే సూచింపబడుచున్నదనియు తలంతురు; అయితే ఇది బలవంతముగా తెచ్చిన భావము. ఈ స్థలములో ఈ పదము దాదాపు సర్వసమ్మతముగా అజ్ఞానములు అని తీసికొనబడుచున్నది; మరియు హెబ్రీయులు ఘోరమైనవి కాని సమస్త తప్పిదములను, పొరపాటువలన జరుగు సంగతులను అజ్ఞానములు అని పిలుతురని మనమెరుగుదుము; ఈ పదముచేత వారు తమ తప్పులను తగ్గించుకొనరు గాని, తాము అపరాధము చేయునప్పుడు ఆలోచనలేనివారమని ఒప్పుకొనుచున్నారు. అట్లయిన {,}שגיון shegiun అనునది మనుష్యులు సాకుగా పట్టుకొను క్షమింపదగిన అజ్ఞానము కాదు; మనుష్యులు దేవుని వాక్యమును గూర్చి తగినంత శ్రద్ధ వహింపని మూఢత్వముయొక్కయు దుడుకుతనముయొక్కయు తప్పిదమే. అయితే బహుశః {,}שגינות sheginut అను పదము ఇచ్చట బహువచనములో ఉన్నందున వాద్యములుగా తీసికొనబడవచ్చును. అయినను అంగీకరింపబడిన అభిప్రాయమునుండి నేను ఇష్టపూర్వకముగా తొలగదలచనందునను, ఈ సందర్భములో దానినుండి తొలగునట్లు మనలను బలవంతము చేయు అవసరమేమియు లేనందునను, ఇదివరకే చెప్పబడినదానిని అనుసరించుదము—అనగా ప్రవక్త ఇచ్చట తన ప్రజలకొరకు అజ్ఞానములనిమిత్తమైన ప్రార్థనారూపమును నిర్దేశించుచున్నాడు; అనగా దేవుని కటాక్షమును వెదకుటద్వారానే తప్ప వేరుగా ఆయన క్షమాపణను వారు ఆశింపజాలరు. (54) మరియు దేవుడు మన పాపములను మనకు ఆరోపింపకుండుటచేతనే తప్ప మనము ఆయనతో ఎట్లు సమాధానపడగలము?

అయితే ప్రవక్త అజ్ఞానముల క్షమాపణను కోరుటచేత మరింత ఘోరమైన పాపములను విడిచిపెట్టుటలేదు; మనుష్యులను వారి మనస్సాక్షి గద్దింపకపోయినను, అందువలన వారు నిర్దోషులును అపరాధములేనివారును కారని సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తరచుగా ఆలోచనలేకుండ పడిపోవుదురు, వారి తప్పిదములు అజాగ్రత్తవలన జరిగినవని క్షమింపబడజాలవు. కాబట్టి ప్రవక్త తన ప్రజలకు ఇట్లు జ్ఞాపకము చేయుచున్నట్లే; ఆపత్కాలములో వారికి దేవునియొద్దకు పరుగెత్తుటయే తప్ప మరి ఏ ఉపాయమును లేదు; అదియును ఆయన క్షమాపణను వేడుకొనుటకు విన్నపము చేయువారివలె పరుగెత్తవలెను; వారు తమ ఘోరమైన పాపములను ఒప్పుకొనుటయే గాక, అనేక విషయములలో తాము అపరాధులమని కూడ ఒప్పుకొనవలెను; ఏలయనగా మన జీవితకాలమంతయు మనము దాదాపు ఆలోచనలేనివారమైయున్నట్లే వారు వేయి పర్యాయములు పొరపాటుచేత పడియుండవచ్చును. కాబట్టి ఈ పదమునకు అర్థమేమో, ప్రవక్త ఇతర పాపములనుగాక అజ్ఞానములను గూర్చి ఎందుకు మాటలాడెనో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. అయితే వేరొక పని ఉన్నందున ఇప్పుడు నేను ఇంతకంటె ముందుకు సాగను.

ప్రార్థన

54 కాల్విన్ అంగీకరించిన ఈ వివరణ మొదట అక్విలా మరియు సిమ్మాకస్ అనువాదకులనుండి వచ్చినది; వారు ఆ వాక్యభాగమును {ἐπι} {ἀγοηματων},---పొరపాట్లను లేక తప్పిదములను గూర్చి అని అనువదించిరి; జెరోము, వల్గేటు మొదలగువారు వారిని అనుసరించిరి. సెప్టువజింటు యొక్క పూర్వ అనువాదము {μετ} {᾿} {ὠδδης},---ఒక గీతముతో అని యున్నది; ఈ ప్రార్థన ఛందస్సులో రచింపబడినదని "సెలా" అను పదమునుండియు, అధ్యాయముయొక్క ముగింపునుండియు స్పష్టమగుచున్నది. ఈ పదమునకు అత్యంత సంభావ్యమైన అర్థము డ్రూసియస్ సూచించినదియు, గ్రోటియస్, మార్కియస్, హెండర్సన్ అంగీకరించినదియునైన అర్థమే; అదేమనగా అది ఒక ప్రత్యేకమైన ఛందస్సును, క్రమరహితమైనందున erratica cantio, అనగా తప్పిపోవు గీతము అని పిలువబడు ఒక విధమైన రచనను సూచించును. డ్రూసియస్ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "హబక్కూకు ప్రార్థన సిగ్యోనోతు అని వారు పిలిచిన గీతముల ప్రకారము పాడబడవలసియుండెను." గ్రోటియస్ చెప్పినదియు ఇదే భావమే: అది "ఈ పదముతో ఆరంభమైన ఒక ప్రాచీన గీతముయొక్క స్వరముల ప్రకారమైన ఒక పాట." ఇది ,[{]}שגה అనగా దారి తప్పుట, తిరుగులాడుట అను పదమునుండి పుట్టినది; అనగా ఇచ్చట గీతముయొక్క క్రమబద్ధమైన ఛందస్సునుండి తప్పుట అని భావము. అది ఒక తప్పుదారిని పోవు గీతము, అనగా వైవిధ్యములు కలది. దీనిని వివరణాత్మకముగా ఇట్లు చెప్పవచ్చును: "క్రమరహితమైన గీతముయొక్క స్వరముల ప్రకారము"; లేదా మన బైబిళ్ల అంచున ఉన్నట్లు, "మారుచుండు పాటల ప్రకారము లేక రాగముల ప్రకారము." — సం.

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ వాక్యముద్వారా నీవు మాకు నిన్ను తెలియజేసికొనుటకు దయతో సమ్మతించియున్నావు గనుకను, మా మనస్సుల అజ్ఞానమునకు తగిన విధమున నీవు మమ్మును నీ వద్దకు ఎత్తుచున్నావు గనుకను,—ఓ, మేము మా మందబుద్ధిలో స్థిరముగా నిలిచియుండక, సమస్త మూఢనమ్మకములను విడిచిపెట్టి, మా శరీరసంబంధమైన తలంపులన్నిటిని త్యజించి, సరియైన మార్గమున నిన్ను వెదకునట్లును, మేము నిన్ను నిష్కపటముగాను హృదయపూర్వకముగాను ప్రార్థించునట్లు నీ వాక్యముచేత మేము ఏలబడ నిచ్చునట్లును, నీ అనంతమైన శక్తిపై ఆనుకొని, మా పోరాటము ముగించిన పిమ్మట చివరకు నీ అద్వితీయ కుమారుడు తన స్వంత రక్తముచేత మాకు సంపాదించిన ఆ ధన్యకరమైన విశ్రాంతిలోనికి చేర్చబడువరకు, సమస్త లోకమును భూమిమీది ప్రతి ఆపదను తృణీకరించుటకు భయపడకుండునట్లును అనుగ్రహించుము.—ఆమేన్.

నూట పదునైదవ ఉపన్యాసము

హబక్కూకు 3:2

2. యెహోవా, నీ వాక్కును వింటిని, భయపడితిని; యెహోవా, సంవత్సరముల మధ్యలో నీ కార్యమును పునరుద్ధరింపుము, సంవత్సరముల మధ్యలో దానిని తెలియజేయుము; ఉగ్రతలో కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనుము.

2. Jehova, audivi vocem tuam (auditum tuum, ad verbum, ;[{]}דעמש55 ) Jehova, opus tuum in medio annorum vivifica illud (sed relativum pronomen abundat;) in medio annorum notum fac; in ira misericordiae recorderis.

ప్రవక్త ఇచ్చట ప్రజలందరి పక్షమున తాను దేవుని స్వరమునకు భయపడితినని చెప్పుచున్నాడు; నేను ఈ పదమును ఇట్లే గ్రహించుచున్నాను, అయితే అనేక స్థలములలో దీనికి వార్త అని అర్థము, కొందరు ఈ స్థలమునందును అట్లే వివరింతురు. కాని యెషయా 53:1లో సువార్త ప్రకటనను {,}שמעה shemoe, వార్త అని పిలిచినందున, ఈ ప్రస్తుత వాక్యభాగమునకు దానిని దేవుని స్వరము అని అనువదించుటయే మరింత తగినదని నాకు తోచుచున్నది; ఏలయనగా విశ్వాసులు దేవుని వార్తకు భయపడిరను సాధారణ భావము చప్పగా ఉండును. ఇది ఇదివరకే వివరింపబడిన ప్రవచనములకు అన్వయింపబడవలెను; నిస్సందేహముగా హబక్కూకు ఇచ్చట దేవుని శక్తిని గూర్చి సాధారణముగా మాత్రమే మాటలాడగోరలేదు; మనము గత ఉపన్యాసములో చూచినట్లు, అతడు ప్రజల పాపములను వినయముతో ఒప్పుకొని, ఆ పిమ్మట క్షమాపణకొరకు ప్రార్థించుచున్నాడు.

కాబట్టి దేవుడు అంత ఘోరమైన శిక్షను బెదిరించుట వినినప్పుడు అతడు ఆయన స్వరమునకు భయపడెనని ఇచ్చట చెప్పుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు. పిమ్మట అతడు, సంవత్సరముల మధ్యలో నీ కార్యమును పునరుద్ధరింపుము, దానిని తెలియజేయుము అని చేర్చుచున్నాడు. చివరిగా, ముందుగానే వచ్చు ఆక్షేపణను నివారించు రీతిగా, ప్రజల పాపములవలన దేవుడు న్యాయముగా ఆగ్రహించినను ఆయన తన కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనునని అతడు చేర్చుచున్నాడు.

అయితే తాను దేవుని స్వరమునకు భయపడితినని చెప్పుటద్వారా అతడు పశ్చాత్తాపమును ఒప్పుకొనుచున్నాడు, లేక దాని సాక్ష్యమును చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా మనము మొదట దీనులము కానిదే హృదయపూర్వకముగా క్షమాపణను వెదకజాలము. పాపి తనయందు తానే అసంతుష్టుడు కానప్పుడును, తన అపరాధమును ఒప్పుకొనప్పుడును, అతడు కనికరమునకు పాత్రుడు కాడు. కావున ప్రవక్త ఇచ్చట భయమును గూర్చి ఎందుకు మాటలాడుచున్నాడో మనము చూచుచున్నాము; అదేమనగా, ఆ విధముగా అతడు తనకును ఇతరులకును దేవుని కటాక్షమును పొందుటకే; ఏలయనగా పాపి తనను తాను ఇష్టపూర్వకముగా శిక్షావిధి చేసికొనిన వెంటనే, అదియును పైపైన కాక హృదయమునుండి గంభీరముగా చేసికొనిన వెంటనే, అతడు ఇప్పటికే దేవునితో సమాధానపడియున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన తీర్పును మనము ముందుగానే ఎదుర్కొనవలెనని దేవుడు మనకు ఈ విధముగా ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు. ఇది ఒక సంగతి. అయితే ప్రవక్త దేవుని స్వరమును ఏ ఉద్దేశముతో వినెనని అడిగినయెడల, స్పష్టమైన సమాధానమేమనగా,—ఇది ఒక్క వ్యక్తియొక్క ఏకాంత ప్రార్థన కాక, మొత్తము సంఘముయొక్క ప్రార్థన గనుక, దేవుని కటాక్షమును పొందుటకును ఆయనను కనికరమునకు మరల్చుటకును విశ్వాసులు అనుసరింపవలసిన మార్గమును అతడు ఇచ్చట వారికి నిర్దేశించుచున్నాడు; అదేమనగా, ఆయన బెదరింపునకు భయపడుటయు, దేవుడు తన ప్రవక్తలద్వారా బెదిరించినది సమీపముననే యున్నదని ఒప్పుకొనుటయు.

55 "territus sum,—నేను భయపడితిని" అను క్రియాపదము విడువబడినది. ఫ్రెంచి అనువాదములో కూడ అది విడువబడినది.—సం.

అటుపిమ్మట రెండవ వాక్యభాగము వచ్చుచున్నది: యెహోవా, సంవత్సరముల మధ్యలో నీ కార్యమును పునరుద్ధరింపుము. దేవుని కార్యము అనుటచేత అతడు తన ప్రజలయొక్క లేక సంఘముయొక్క స్థితిని సూచించుచున్నాడు. దేవుడు ఆకాశమునకును భూమికిని సృష్టికర్త అయినను, తన సంఘము తన ప్రత్యేకమైన చేతిపనిగాను, తన శక్తికిని జ్ఞానమునకును న్యాయమునకును మంచితనమునకును ఒక విశేష స్మారకముగాను గుర్తింపబడవలెనని ఆయన కోరుచున్నాడు. కావున ప్రత్యేకతను చూపు రీతిగా, ఎన్నుకొనబడిన ప్రజలయొక్క స్థితిని అతడు ఇచ్చట దేవుని కార్యము అని పిలుచుచున్నాడు; ఏలయనగా అబ్రాహాము సంతానము మానవజాతిలో ఒక భాగమే కాక, దేవుని పరిశుద్ధమైన ప్రత్యేక స్వాస్థ్యమైయుండెను. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు ప్రభువుచేత ప్రత్యేకింపబడినందున వారు ఆయన కార్యమని సరిగా పిలువబడుచున్నారు; మరియొక చోట మనము చదువునట్లు, "నీ చేతిపనిని నీవు త్రోసివేయవు,"

కీర్తన 138:8.

మరియు దేవుడు తన సంఘమును గూర్చి మాటలాడునప్పుడు, "ఇది నేను నాటినది," "ఇది నా చేతిపని" అని తరచుగా చెప్పుచున్నాడు.

సంవత్సరముల మధ్యలో అనుటచేత అతడు ప్రజల జీవితముయొక్క మధ్యమార్గమును సూచించుచున్నాడు. ఏలయనగా దేవుడు అబ్రాహాము వంశమును ఎన్నుకొనిన కాలమునుండి క్రీస్తు రాక వరకు గల కాలమంతయు, ఆ ప్రజను ఒక మనుష్యునితో పోల్చినప్పుడు, వారి జీవితముయొక్క పూర్తి గమనమైయుండెను; ఏలయనగా వారి వయస్సు నిండుదనము క్రీస్తు రాకడలోనే. కావున ఆ ప్రజలు నశించినయెడల, ఒక మనుష్యుని ప్రాయమునందు యౌవనపు పూర్ణతలో మరణము అతనిని ఎత్తికొనిపోయినట్లే అగును. కాబట్టి ప్రవక్త దేవుడు తన ప్రజల జీవమును వారి గమనము మధ్యలో తీసివేయవద్దని ప్రార్థించుచున్నాడు; ఏలయనగా క్రీస్తు ఇంకను రాకపోవుటచేత ప్రజలు పరిపక్వతను పొందలేదు, పురుషత్వమునకు చేరలేదు. కావున సంవత్సరముల మధ్యలో నీ కార్యమును పునరుద్ధరింపుము; అనగా, "మేము మరణమునకు నియమింపబడినట్లు కనబడినను, మమ్మును మరల పునరుద్ధరింపుము." సంవత్సరముల మధ్యలో దానిని తెలియజేయుము అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "అది నిజముగా నీ కార్యమేనని కనుపరచుము." (56)

ప్రవక్త యొక్క నిజమైన భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. ఇశ్రాయేలీయులు తమ్మును తాము నాశనమునకు తగినట్లుగా అప్పగింపబడినవారుగా చూచుకొనుటచేత దేవుని స్వరమునకు న్యాయముగా వణకిరని ఒప్పుకొనిన పిమ్మట, అతడు దేవుని కనికరమునకు మొఱ్ఱపెట్టి, తన స్వంత కార్యమును పునరుద్ధరింపవలెనని దేవుని ప్రార్థించుచున్నాడు. అతడు ఇచ్చట దత్తతయొక్క కటాక్షమును తప్ప మరేదియు ముందుకు తేవడు; ఆ విధముగా దేవుడు తన ప్రజలను క్షమింపవలసిన కారణమేమియు లేదనియు, ఆయన వారిని ఉచితముగా దత్తత చేసికొని తన ప్రత్యేక ప్రజలనుగా ఎన్నుకొనుటకు సంతోషించినదే తప్ప అని అతడు ఒప్పుకొనుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు మనయెడల తన కటాక్షమును చివరివరకు కూడ చూపుట ఇందుచేతనే. కాబట్టి ఈ ప్రజ దేవునిచేత ఒకసారి ఎన్నుకొనబడినందున, ప్రవక్త ఈ దత్తతను జ్ఞాపకము చేసి, తాను ఆరంభించినదానిని అంతము వరకు కొనసాగించి నెరవేర్చవలెనని దేవుని ప్రార్థించుచున్నాడు. జీవితపు అర్ధగమనమును గూర్చిన విషయమై ఈ పోలికను గమనింపవలెను; ఏలయనగా అబ్రాహాము వంశము కొద్దికాలమునకు కాక, విమోచకుడైన క్రీస్తు ప్రత్యక్షమగువరకు ఎన్నుకొనబడెనని మనము చూచుచున్నాము. దేవుడు మనలను చివరకు నిత్యజీవపు స్వాస్థ్యములోనికి చేర్చునట్లు దత్తత చేసికొనుటలో ప్రాచీన ప్రజలతో మనకును సామాన్యమైన సంగతి కలదు. కావున మన రక్షణ కార్యము సంపూర్ణమగువరకు మనము ఒక విధముగా మన పరుగును పరుగెత్తుచున్నాము. (56 "సంవత్సరముల మధ్యలో" అను దానిని గూర్చి ఇవ్వబడిన భావము తెలివైనదియు ఆకర్షణీయమైనదియునైనను, సాధారణ వ్యాఖ్యానము ఏమనగా, యూదులకు విధింపబడిన ఆపత్కాలపు "సంవత్సరములు" అని అర్థము. ఈ వచనమును గూర్చిన సెప్టువజింటు అనువాదము మూలమునుండి ఎంతో దూరముగా ఉన్నందున ఆ భేదములను ఎవరును వివరింపజాలరు. ఏ ముఖ్యమైన పాఠాంతరములును లేవు; ఈ వచనముయొక్కయు, దాని తరువాతి వచనముయొక్క పూర్వభాగముయొక్కయు అక్షరార్థ అనువాదము ఇదియని నేను భావించుచున్నాను,— 2. ఓ యెహోవా! నీ వార్త నేను వింటిని; నేను భయపడితిని, ఓ యెహోవా! నీ కార్యమును! సంవత్సరముల మధ్యలో దానిని పునరుద్ధరింపుము; సంవత్సరముల మధ్యలో దానిని తెలియజేయుము; ఉగ్రతలో కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనుము: 3. దేవుడు తేమానునుండి వచ్చునుగాక, పరిశుద్ధుడు పారాను కొండనుండి వచ్చునుగాక. సెలా. ఇది "నీ వార్త" అని పిలువబడెను, ఏలయనగా అది దేవునినుండి వచ్చిన వార్త; ఇచ్చట 1వ అధ్యాయములోని బెదరింపులను సూచించుచున్నది. "నీ నుండి వచ్చిన వార్త" అనునది భావమును తెలియజేయును. మూడవ పంక్తి ఒక ప్రార్థన; తరువాతి పంక్తులును అట్లే, అయినను క్రియాపదములన్నియు భవిష్యత్ కాలములో ఉన్నవి, "పునరుద్ధరింపుము" అనునది మాత్రము ఆజ్ఞార్థకములో ఉన్నది. మూడవ వచనము "సెలా" అను పదముతో ముగియవలెను. ఇతర భాగమునందును తరువాతి వచనములయందును ఉన్నది, దేవుడు పూర్వము ఇశ్రాయేలు పక్షమున జోక్యము చేసికొనినప్పుడు జరిగిన దానిని గూర్చిన వృత్తాంతము; అయితే ఇచ్చట, మరియు పూర్వ వచనము యొక్క ఉత్తరభాగమునందు, ప్రవక్త తన ప్రజలను గూర్చి దేవునికి ప్రార్థన చేయుచు, దేవుని పూర్వ జోక్యములనుండి తన భాషను తీసికొనుచున్నాడు. — సం.)

కాబట్టి పరిశుద్ధాత్మ మనకొరకు నిర్దేశించిన ఈ ప్రార్థనారూపమును మనమును వాడుకొనవచ్చును,—అనగా దేవుడు మన గమనము మధ్యలో తన స్వంత కార్యమును విడువకుండునట్లు.

అతడు ఇప్పుడు చేర్చునది—ఉగ్రతలో కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనుము, అనునది ఒక ఆక్షేపణను ముందుగా నివారించుటకే; ఏలయనగా విశ్వాసులకు ఈ తలంపు కలిగియుండవచ్చును—"మనము ఇంత ఘోరముగా కోపము పుట్టించిన దేవునియొద్దనుండి క్షమాపణను ఆశింప ఆధారమేమియు లేదు, మనము ఇంత విశ్వాసఘాతుకముగా భంగపరచిన నిబంధనపై ఇకమీదట ఆనుకొనుటకు కారణమును లేదు." ప్రవక్త ఈ ఆక్షేపణను ఎదుర్కొని, ప్రజలు తమ పాపములకు తగినట్లు వాటి న్యాయమైన శిక్షను అనుభవింపవలసియుండునని గ్రహించినను, దేవుని దయగల కటాక్షమునకు పరుగెత్తుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు తన ప్రజలతో న్యాయముగా కోపపడెనని అతడు ఒప్పుకొనుచున్నాడు, అయినను రక్షణ నిరీక్షణ అందువలన మూసివేయబడలేదు, ఏలయనగా ప్రభువు కనికరము చూపెదనని వాగ్దానము చేసెను. కాబట్టి దేవుడు తన ప్రజలయెడల ఎన్నడును కఠినుడు కాడు—కాదు, ఆయన వారిని శిక్షించుచున్నప్పుడును తండ్రిగా ఉండుట మానడు; అందుచేత ప్రవక్త ఇచ్చట దేవుని కనికరమును ఆయన ఉగ్రతతో జతపరచుచున్నాడు.

విశ్వాసులను లేక ఎన్నుకొనబడినవారిని గూర్చి మాటలాడునప్పుడు ఉగ్రత అను పదము దాని కఠినమైన అర్థమునుబట్టి తీసికొనబడరాదని మనము వేరొకచోట చెప్పియున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు వారిని ద్వేషించుటవలన శిక్షించడు; కాదు, దానికి విరుద్ధముగా, వారి రక్షణయందు తనకు గల శ్రద్ధను ఆ విధముగా ప్రదర్శించుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు తన పిల్లలను శిక్షించు కొరడాలు ఆయన ప్రేమకు సాక్ష్యములు. అయితే దేవుడు తన ప్రజలను దర్శించు తీర్పును లేఖనము ఉగ్రతగా వర్ణించుచున్నది, అది వారి వ్యక్తులయెడల కాక వారి పాపములయెడలనే. కాబట్టి దేవుడు తన ఏర్పరచుకొనినవారియెడల ప్రేమ చూపినను, వారి పాపములను శిక్షించునప్పుడు పాపము తనకు అసహ్యమని సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు న్యాయాధిపతివలె బయలుదేరి, పాపములు తనకు అప్రియములని చూపునప్పుడు, ఆయన విశ్వాసులయెడల కోపముగా ఉన్నాడని చెప్పబడును; మరియు దీనిలో మనుష్యుల గ్రహింపునకు సంబంధించిన సూచన కూడ ఉన్నది; ఏలయనగా దేవుడు మనలను శిక్షించునప్పుడు మన స్వంత మనస్సాక్షి యొక్క నిందలను అనుభవింపకుండ మనము ఉండజాలము. కాబట్టి ఈ ద్వేషభావము ఇందుచేత కలుగుచున్నది; ఏలయనగా మన మనస్సాక్షి మనలను శిక్షావిధి చేయునప్పుడు, దేవుడు మనయెడల, అనగా మన విషయమై, కోపముగా ఉన్నాడని మనము అవశ్యముగా ఒప్పుకొనవలెను. కాబట్టి మన పాపములచేత మనము దేవుని ఉగ్రతను రేపునప్పుడు ఆయన మనయెడల కోపముగా ఉన్నాడని మనము అనుభవింతుము; అయినను పూర్తిగా విరుద్ధముగా కనబడు సంగతులను ప్రవక్త ఒకచోట చేర్చుచున్నాడు—అనగా దేవుడు ఉగ్రతలో కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనునని; అనగా, ఆయన వారితో అసంతుష్టుడైనట్లు కనుపరచుకొనును, అయినను అదే సమయమున విశ్వాసులు ఆయనను తమయెడల కృపగలవానిగా కనుగొనుటద్వారా ఆయన కటాక్షముయొక్కయు కనికరముయొక్కయు కొంత రుచిని వారికి చూపును.

కాబట్టి ప్రవక్త చివరి వాక్యభాగమును పూర్వ వాక్యభాగముతో ఎట్లు జతపరచెనో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

కాబట్టి శరీరసంబంధమైన తీర్పు మనలను నిరాశకు నడిపింపజూచునప్పుడెల్ల, దానికి ఎదురుగా ఈ సత్యమును మనము ఎల్లప్పుడును నిలుపుకొందము—దేవుడు కోపపడునప్పుడు కూడ తన కనికరమును ఎన్నడును మరువడు—అనగా తన ఏర్పరచుకొనినవారి విషయములో. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:3

3. దేవుడు తేమానునుండి వచ్చెను, పరిశుద్ధుడు పారాను పర్వతమునుండి వచ్చెను. (సెలా.) ఆయన మహిమ ఆకాశమండలమును కమ్మెను, భూమి ఆయన స్తోత్రముతో నిండెను.

3. Deus de Theman veniet, et Sanctus e monte Paran. Selach. 57 Operuit coelos decor (vel, gloria) ejus; laude ejus plena est terra.

ఈ వచనమును వ్యాఖ్యాతలు రెండు విధములుగా వివరింతురు. కొందరు భవిష్యత్ కాలములోనున్న క్రియాపదమును భూతకాలార్థములో అన్వయింతురు—"దేవుడు తేమానునుండి బయలుదేరెను, పరిశుద్ధుడు పారాను పర్వతమునుండి"; ఏలయనగా తరువాత భూతకాలములోని క్రియాపదము వచ్చుచున్నది. అయితే ఇతరులు దీనిని కోరికార్థకములో ఉన్నదని ఎంచుదురు—"దేవుడు తేమానునుండి వచ్చునుగాక, లేక బయలుదేరునుగాక, పరిశుద్ధుడు పారాను పర్వతమునుండి"; ధర్మశాస్త్రము ప్రకటింపబడిన, దేవుడు అబ్రాహాముతోను అతని సంతానముతోను పూర్వము చేసిన నిబంధన స్థిరపరచబడిన సీనాయి పర్వతమునుండి ప్రవక్త దేవుడు తన ప్రజల రక్షకుడుగా రావలెనని ప్రార్థించినట్లు వారి భావము. దేవుడు తాను ఆ ప్రజకు సంరక్షకుడనని సాక్ష్యమిచ్చిన ఆయన ప్రత్యక్షత ప్రవక్తచేత మరల చెప్పబడుచున్నదని తలంచువారి అభిప్రాయమునకే నేను మొగ్గు చూపుచున్నాను. కాబట్టి దేవుడు సీనాయి పర్వతముపై తన మహిమను ఆ విధముగా తెలియపరచెను గనుక ఆ జనము ఆయన సంరక్షణలో ఉన్నదని స్పష్టమాయెను; అట్లే ప్రవక్త తనను తానును ఇతరులను బలపరచుకొనుటకై ప్రజలందరిలో బాగుగా ఎరుగబడిన సంగతిని—అనగా సీనాయి పర్వతముపై ధర్మశాస్త్రము ఇవ్వబడెనని, అది విశేషమైన కటాక్షమునకు సాక్ష్యమై యున్నదని—జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా అబ్రాహాముతో పూర్వము చేయబడిన నిబంధన స్థిరమైనదియు భంగము కాజాలనిదియునై యున్నదని దేవుడు అప్పుడు ఒక క్రొత్త తాకట్టుచేత సాక్ష్యమిచ్చెను. హబక్కూకు సీనాయి పర్వతమును పేర్కొనక తేమానును పారానును పేర్కొనుటకు కారణము, ఈ పర్వతములు పరిశుద్ధ దేశమునకు సమీపముగా ఉన్నందున అని కొందరికి తోచును, అయితే ఈ అభిప్రాయము మరీ సూక్ష్మమైనదిగా కనబడునేమోయని నేను భయపడుచున్నాను; కావున నేను ఈ సరళమైన అభిప్రాయమును తీసికొనుచున్నాను—అతడు సీనాయి పర్వతమును పేర్కొనుటకు బదులు, పారాను పర్వతమును తేమాను ఎడారిని చెప్పుటచేత దానిని వివరణాత్మకముగా సూచించుచున్నాడు. వీటిని రెండు పర్వతములని కొందరు తలంతురు; అయితే తేమాను పర్వతమని మాత్రమే గ్రహింపవలెనో నాకు తెలియదు; అది దీనికి విరుద్ధముగా ఏదో విశాలమైన ప్రదేశమై యుండినట్లు కనబడును. యూదులు దక్షిణ దిక్కును గూర్చి మాటలాడునప్పుడు ఈ పేరును చేర్చుట సాధారణముగా ఉండెను; అనేక జనములు గాలులకు సమీపములోనున్న స్థలముల పేర్లను పెట్టుట అలవాటు చేసికొనినట్లే, యూదులు ఆఫ్రికానుండి వచ్చు గాలిని సూచింపగోరినప్పుడు దానిని తేమాను అని పిలిచిరి. "అది తేమాను గాలి;" అట్లే వారు దక్షిణమును గూర్చి మాటలాడినప్పుడు తేమాను అనిరి.

ఇది ఎట్లున్నను, తేమాను ఎడారి సీనాయికి సమీపమున ఉండెననియు, పారాను పర్వతము ఆ ఎడారితో కలిసియుండెననియు నిశ్చయము. కాబట్టి అవి దక్షిణ దిక్కున ఉన్న స్థలములును, ధర్మశాస్త్రము ప్రకటింపబడిన సీనాయి పర్వతమునకు సమీపమైనవియునైనందున, దేవుడు ఒకప్పుడు తేమానునుండి వ్యర్థముగా బయలుదేరలేదనియు, అచ్చట తన పరలోకపు శక్తితో ప్రత్యక్షమాయెననియు, ప్రజలందరి విశ్వాసమును బలపరచుటకై ప్రవక్త ఇచ్చట వ్రాయుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు అప్పుడు అబ్రాహాము సంతానమును తన సంరక్షణలోనికి తీసికొనెనని, ఆయన అతనితో పూర్వము చేసిన నిబంధన వ్యర్థమైనది కాదనియు నిష్ఫలమైనది కాదనియు బహిరంగముగా చూపెను. కాబట్టి దేవుడు దీనిని ఇంత విశేషమైన ఆశ్చర్యకరమైన రీతిలో సాక్ష్యమిచ్చియుండినందున, భక్తిపరుల విశ్వాసమును విశేషముగా స్థిరపరచుటకు తగిన ఆ చరిత్రను ప్రవక్త ఇచ్చట ముందుకు తెచ్చుచున్నాడు—దేవుడు ఒకప్పుడు తేమానునుండి బయలుదేరెను, పరిశుద్ధుడు పారాను పర్వతమునుండి.

57 సెలా అను పదము (పార్ఖర్స్ట్ చెప్పినట్లు) కీర్తనలలో 70 పర్యాయములును ఈ అధ్యాయములో మూడు పర్యాయములును కనబడుచున్నది. "ఇది బహుశః సంగీతపు సూచన, లేక అది ఉంచబడిన చోట ఆలయ ఆరాధనలో గాయకులు తమ స్వరములను లేక వాద్యములను హెచ్చించవలెనని ఇచ్చిన ఆదేశమై యుండును" అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. గెసీనియస్ అభిప్రాయమును ఇదియే; ఆయన చెప్పినట్లు, "పూర్వ వచనమును ఉచ్చస్వరముతో మరల పాడవలెను" అను ఆదేశము ఇది. సెప్టువజింటు దీనిని ఎల్లప్పుడును {Διαψαλμα} అని అనువదించును, దీనికి పాటలో మార్పు అని అర్థము. కొందరు ఈ పదమును విరామము అని అనువదించిరి, అయితే కీర్తనలలో కనీసము మూడింటి చివరను ఇది కనబడుటచేత అట్లు భావింపజాలము. దీని ఉపయోగములో ఏ క్రమమును కనబడదు; కొన్ని కీర్తనలలో ఒకసారి, కొన్నిటిలో రెండుసార్లు, మరికొన్నిటిలో మూడుసార్లు, ఒక కీర్తనలో నాలుగుసార్లు వచ్చుచున్నది. ఈ వచనము యొక్క ఉత్తరభాగమును గూర్చి కాల్విన్ తన వ్యాఖ్యానములో ప్రస్తావింపలేదు; అతని లాటిన్ ప్రకారము దానిని ఇట్లు అనువదింపవచ్చును,--- ఆయన మహిమ ఆకాశమును కమ్మెను; ఆయన స్తోత్రముతో భూమి నిండెను. ఇచ్చట మహిమ, స్తోత్రము అనునవి రెండును వాటి ప్రత్యక్షతలను సూచించునవిగా తీసికొనబడవలెను. సీనాయి పర్వతముపై దైవ మహత్త్వము చూపిన ప్రదర్శనలను ఇది సూచించుచున్నది. మూలమును ఇట్లు అనువదింపవచ్చును--- ఆయన తేజస్సు ఆకాశమును కమ్మెను, ఆయన కాంతి భూమిని నింపెను. ---సం.

ఏలయనగా ఆ ప్రత్యక్షతయొక్క జ్ఞాపకము మరుగుపడుట దేవుని చిత్తము కాదు; ఆయన ఒకసారి అంత ఘనమైన మహిమతో ప్రత్యక్షమాయెను గనుక, తమ పితరులు ఒకప్పుడు స్పష్టమైన కనబడు నిదర్శనములచేత తెలిసికొనినట్లు, వారు ఎల్లప్పుడును సురక్షితులుగా ఉందురనియు, శక్తితో నిండిన దేవుని హస్తముచేత కాపాడబడుచున్నారనియు ప్రజలు నిశ్చయముగా ఉండగలరు; అందువలన ప్రవక్త దేవుడు పారాను పర్వతమునుండి బయలుదేరుటను నిరంతర క్రియగా వర్ణించుచున్నాడు, ఆయన ముఖ్యముగా ఆ స్థలమునుండియే తనను కనబడునట్లు చేసికొనినట్లే. ఈ వర్ణన క్రొత్తది కాదు; ఏలయనగా అనేక ఇతర స్థలములలో విశ్వాసులను వారి ఆపదలో బలపరచుటకును, దేవుని సన్నిధివలన తాము సురక్షితులగుదురని వారికి నిశ్చయత కలిగించుటకును, వారి కన్నుల యెదుట సజీవ చిత్రమువలె ఒకటి ఉంచబడుట మనము చూచుచున్నాము. ప్రభువు ప్రతిదినము ఆకాశమునుండి పిడుగులు వేయలేదు, సీనాయి పర్వతముపై ఉన్నట్లు తన సన్నిధికి అట్టి కనబడు సూచనలును లేవు; అయినను ఆయన తమ పితరులకు తన శక్తినిగూర్చి అంత స్పష్టమైన సాక్ష్యమిచ్చిన అదే దేవుడనియు, ఆయన కనబడకపోయినను ఇప్పుడును లోకాంతము వరకును అదే శక్తి కలిగియున్నాడనియు ప్రజలు నిశ్చయముగా ఉండుట వారికి తగును.

కాబట్టి ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: దేవుడు తేమానునుండి వచ్చెను, పరిశుద్ధుడు పారాను పర్వతమునుండి. భక్తిపరుల మనస్సులు చెరలోనికి కొనిపోబడినప్పుడును, తమ శత్రువుల అధికారములో ఉన్నప్పుడును, సీనాయి పర్వతముపైని దృశ్యమునకు మరల పిలువబడెనని కూడ మనము గమనింపవలెను. అప్పుడు తాము పూర్తిగా విడువబడితిమని వారు తలంచియుండవచ్చును. ఈ ఔషధము ప్రవేశపెట్టబడనియెడల ఆ చరిత్రయొక్క జ్ఞాపకము మరుగుపడియుండవలసినదే. కాబట్టి ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లే—"దేవుడు ఇప్పుడు తన శక్తిని మరుగుపరచి, తన కటాక్షమునకు ఏ సాక్ష్యమును ఇయ్యకున్నను, సీనాయి పర్వతముపై ధర్మశాస్త్రము ప్రకటింపబడినప్పుడు అంత గొప్ప శక్తిని ధరించినవానిగా ఆయన మీ పితరులకు వ్యర్థముగా ప్రత్యక్షమాయెనని తలంపకుడి." తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:4

4. ఆయన తేజస్సు సూర్యకాంతివలె నుండెను; ఆయన చేతినుండి కొమ్ములు బయలువెడలెను; అచ్చట ఆయన బలము దాగియుండెను.

4. Et splendor quasi lux fuit; cornua e manu ejus ei, et ibi absconsio fortitudinis ejus.

తన ప్రజలకు తన సన్నిధి తెలియబడవలెనని దేవుడు ఉద్దేశించినప్పుడు, అందరి మనస్సులను మేల్కొల్పగల తన ఆశ్చర్యకరమైన శక్తి యొక్క నిదర్శనములను ఇచ్చెనని నేను వివరించిన ప్రకటనను అతడు స్థిరపరచుచున్నాడు. కాబట్టి ప్రకాశము వెలుగువలె ఉండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. {,}אור aur అను పదముచేత లోకమంతటను వ్యాపించి సూర్యునినుండి వచ్చు వెలుగు సూచింపబడుచున్నది అనుటలో సందేహము లేదు. కాబట్టి సీనాయి పర్వతముపై ప్రత్యక్షమైన ప్రకాశము, లోకమంతటిని నింపగల సూర్యకాంతికి సమానమైనదని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఆయనకు చేతినుండి కొమ్ములు ఉండెనని అతడు చేర్చుచున్నాడు. కొందరు దీనిని తేజస్సు అని అనువదింతురు; అయితే {,}קרן coren అనునదానికి నిజముగా కొమ్ము అని అర్థము, మరియు {,}קרנים corenium ఇచ్చట ద్విత్వములో ఉన్నది; కాబట్టి ప్రవక్త దేవునికి రెండు హస్తములలో మోయబడిన కొమ్ములను ఆపాదించుచున్నాడని అనుకొనుట మరింత సంభావ్యము; మరియు వెంటనే వచ్చునదానితో, అనగా "అచ్చట ఆయన బలము దాగియుండెను" లేక "అచ్చట ఆయన శక్తి మరుగుపరచబడియుండెను" అనుదానితో ఇది మరింత చక్కగా సరిపోవును.

ఈ పదమును తేజస్సులు అని అనువదించువారు, చెప్పబడినదే మరల చెప్పబడినదని, అనగా ప్రకాశము వెలుగువలె ఉండెనని తలంతురు; అయితే వారు పొరబడుచున్నారు, ఏలయనగా ప్రవక్త రెండు వేరువేరు సంగతులను వ్యక్తపరచుచున్నాడని ఈ వచనమునుండి మనము గ్రహింపవచ్చును: అతడు మొదట దేవుని కనబడు రూపమును గూర్చి మాటలాడి, ఆ పిమ్మట ఆయన శక్తిని చేర్చుచున్నాడు, దానిని లేఖనములో సామాన్యమైన రీతిలో కొమ్ములచేత అలంకారముగా సూచించుచున్నాడు. వాస్తవముగా ఈ మాటల విధానము తరచుగా కనబడును.

కాబట్టి దేవుడు తన ప్రజలకు ధర్మశాస్త్రమును ఇచ్చినప్పుడు శక్తితో ఆయుధము ధరించి వచ్చెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన బలము దాగియున్న తన హస్తములలో కొమ్ములను మోసెను.

దాగియుండుట అను పదమునుగూర్చి, దేవుడు అప్పుడు అంతకుముందు దాగియుండిన తన బలమును బయలుపరచెనని కొందరు ఈ సూక్ష్మమైన భావమును ఇచ్చుచున్నారు. అయితే ఇది ఎంతో బలవంతపు వివరణ. నాకు స్పష్టముగా తోచునదేమనగా, ప్రవక్త మొదట దేవుని మహిమ సూర్యకాంతివలె లోకమంతటిని ప్రకాశింపజేయగలదై ప్రస్ఫుటముగా ఉండెనని చెప్పుచున్నాడు; ఆ పిమ్మట ఈ ప్రకాశము శక్తితో జతపడియుండెనని చేర్చుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆయన బలము ఉంచబడిన తన రెండు హస్తములలో దేవుడు కొమ్ములను మోసెను; మరియు అది దాగియుండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా దేవుడు తన శక్తిని లోకమంతటను విచక్షణ లేకుండ తెలియపరచదలచలేదు, ప్రత్యేకించి తన స్వజనులకే; కీర్తన 31:20లో కూడ "తనకు భయపడి భక్తిగలిగియుండు విశ్వాసులకు మాత్రమే ఆయన మంచితనపు గొప్పతనము దాచిపెట్టబడియున్నది" అని చెప్పబడియున్నది.

కాబట్టి దేవుని మంచితనము విశ్వాసులకొరకు దాచిపెట్టబడియున్నదని చెప్పబడినట్లు, వారు పిల్లలుగాను ఇంటివారిలో సభ్యులుగాను దానిని అనుభవించుదురు; అట్లే దేవుని శక్తియు దాచిపెట్టబడియున్నదని చెప్పబడుచున్నది, ఏలయనగా తన సంఘమును కాపాడుటకు, తన సంరక్షణలోనికి తీసికొనిన అబ్రాహాము సంతానమును సురక్షితముగా ఉంచుటకు తాను శక్తితో ఆయుధము ధరించియున్నానని ఆయన సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:5

5. ఆయనకు ముందు తెగులు నడచెను; ఆయన పాదములయొద్దనుండి నిప్పుకణములు బయలువెళ్లెను.

5. Coram facie ejus ambulavit pestis, et egredietur carbo ignitus (vel, ustio) ad pedes ejus.

దేవుడు తేమానునుండి బయలుదేరినప్పుడు తన ప్రజలను కాపాడుటకు ఆయుధము ధరించి వచ్చెనని ప్రవక్త ఇచ్చట మరల చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇచ్చట అతడు దానితో ప్రజల విడుదలను జతపరచుచున్నాడు.

ఆయన ధర్మశాస్త్ర ప్రకటనను గూర్చి మాత్రమే మాటలాడుటలేదు గాని, భక్తులందరిని విశ్వాసమునకు ప్రోత్సహించుచున్నాడు; ఏలయనగా తమ పితరులను ఒకసారి ఐగుప్తునుండి విడిపించిన దేవుడు ఎల్లప్పుడును తనవలెనే యున్నవాడై, అదే శక్తిని కలిగియుండెను.

మరియు దేవుని సన్నిధిని తెగులు నడచుచుండెననియు, ఆయన పాదములనుండి ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణిక బయలుదేరెననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఇది ఐగుప్తీయులను గూర్చినదని గ్రహింపవలెను. కొందరు {,}רשף reshoph అను పదమును "బహిష్కరణ" అని అనువదింతురు; అయితే దాని వ్యుత్పత్తి ప్రకారము దానిని మండుచున్న లేక ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణిక అని అనువదింపవలెను; దానికి వేరొక అర్థమిచ్చుట అవసరము లేదు.

58 {[{קרז అనగా ప్రకాశించుట లేక తేజరిల్లుట అని నిర్గమకాండము 34:29,30,35 నుండి స్పష్టమగుచున్నది; “అతని ముఖచర్మము ప్రకాశించెను,” {]}כי }פניי{[. }עור{ }קרז{ ఇక్కడి నామవాచకము, ఈ అర్థములో మరి ఎక్కడను లేకపోయినను, కిరణములు లేక వెలుగు రేఖలు అని అర్థమిచ్చునని చాలమంది విమర్శకులు భావింతురు; ఇది సీనాయి పర్వతముపై దేవుడు ప్రత్యక్షమైనప్పటి వర్ణనతో మరొకచోట ఇవ్వబడినదానితో సరిపోవుచున్నది. డ్రూసియస్, మార్కియస్, న్యూకమ్, హెండర్సన్ దీనిని “కిరణములు” అని అనువదించిరి. అప్పుడు ఆ పంక్తి అక్షరార్థముగా ఇట్లుండును --- ఆయన చేతినుండి కిరణములు ఆయనకుండెను. లేక ఆంగ్ల వాక్యరీతిని నిలుపుకొనుటకు: ఆయన చేతినుండి కిరణములు ఉండెను. ఆ పంక్తిని “ఆయన చేతినుండి కిరణములు ప్రవహించెను” అని అనువదించుట భావానువాదము చేయుటయే. తరువాతి పంక్తిని గూర్చి కాల్విన్ చేసిన ఆక్షేపణ చెల్లునది కాదని తోచుచున్నది; ఏలయనగా బలము దాచబడుట చేతిని గూర్చియైనను కావచ్చును, లేక ఆ స్థలమును, అనగా సీనాయిని గూర్చియైనను కావచ్చును — ముందున్న పదమును కిరణములు అని అనువదించినను, కొమ్ములు అని అనువదించినను అది అట్లే; మన ప్రస్తుత పాఠమును నిలుపుకొనినయెడల ఆ స్థలమును గూర్చి, ,[{`` ]}עזה “దాని బలము” అని; అయితే అనేక ప్రతులలోని పాఠమును, [{`` ]}עזו “అతని బలము” అనునదానిని స్వీకరించినయెడల ఆ చేతిని గూర్చి అని అర్థము; ఇదియే బహుశః ఈ భాగమునకు మిక్కిలి అనుగుణమైనది. --- సం.

59 ఈ వచనమునకు ఇవ్వబడిన భావముతో చాలమంది ఏకీభవింతురు; అయితే [{;[{רשף అను పదమునుగూర్చి మాత్రము కొంత భేదాభిప్రాయమున్నది; కాల్విన్ దానిని carbo ignitus --- ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణికలు అని అనువదించినను, తన వ్యాఖ్యానములో అనేకులవలెనే దానిని మండించు వ్యాధిగా పరిగణించినట్లు కనబడుచున్నాడు. ఈ పదము వచ్చిన మరి ఆరు స్థలములలో అది ఈ అర్థమును నిశ్చయముగా ఇయ్యదు; ద్వితీయోపదేశకాండము 32:24 మాత్రము దీనికి మినహాయింపు కావచ్చును గాని అది సందేహాస్పదము. అది మండుచున్న నిప్పుకణికను కాదు, మెరయు అగ్నిని, దహనమును లేక మెరుపును సూచించును. నిర్గమకాండము 9:23,25ను కీర్తనలు 78:48తో పోల్చి చూడుడి; అక్కడ అది వడగండ్లతో కూడివచ్చిన ఉరుములవలన పుట్టిన అగ్నులను లేక మెరుపులను సూచించుచున్నది. ఇక్కడ దానికి "మెరుపు" అనునదియే మిక్కిలి సరియైన అనువాదము; ఏలయనగా ఈ వచనమును ఐగుప్తులోని తెగుళ్లకు అన్వయించుటకు బదులు, ముందు వచనములోనున్నదాని కొనసాగింపుగా పరిగణింపవచ్చును; మరియు సెప్టువజింటును థియోడోషియన్‌ను ముందు వాక్యభాగములోని [{]}דבר అను పదమును తెగులు అని కాక, దాని అతి సామాన్యమైన అర్థమైన వాక్యము --- {λογος} అని అనువదించిరి. దీనివలన సర్వము సీనాయి పర్వతముపై దేవుడు ప్రత్యక్షమైనదానిని గూర్చి మనము చదువుదానితో సరిపోవుచున్నది. నిర్గమకాండము 19:16; ద్వితీయోపదేశకాండము 33:2 చూడుడి. అప్పుడు అనువాదము ఇట్లుండును --- ఆయన సన్నిధినుండి వాక్యము (అనగా ధర్మశాస్త్రము) బయలుదేరెను; ఆయన పాదములయొద్ద మెరుపు పుట్టెను. ఈ వచనములోను, ముందున్న రెండు వచనములలోను ఉన్న భావములు చాలవరకు ద్వితీయోపదేశకాండము 33:2,3లో మనము చూచువాటివలెనే యున్నవి. --- సం.

ఈ మొత్తము యొక్క భావమేమనగా --- దేవుడు తన ప్రజల శత్రువులందరిని పారద్రోలెను; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు వివిధ తెగుళ్లతో మొత్తబడిరనియు, ఫరో సైన్యము ఎఱ్ఱసముద్రములో మునిగిపోయెననియు మనమెరుగుదుము. కావున దేవుడు తేమానునుండి ఎంత ప్రత్యక్షమాయెననగా తెగులు ఆయనకు ముందు నడచెననియు, పిమ్మట ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణిక వెళ్లెననియు ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; ఒక్కమాటలో చెప్పవలెనన్న, తెగులును ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణికయు దేవుని సేవకులై ఆయన ఆజ్ఞలను నెరవేర్చుటకు సిద్ధముగా నుండెను: ఒక రాజు లేక న్యాయాధిపతి పరివారముగలవాడై, ఈ మనుష్యుని చెరసాలలో వేయుడనియు, మరియొకనిని వేరొక విధముగా శిక్షింపుడనియు వారికి ఆజ్ఞాపించునట్లు; ప్రవక్త దేవుని చిత్రించుచు, అన్ని విధములైన కీడులు ఆయన ఆజ్ఞలకు లోబడుటకును, ఆయన శత్రువులను వారి శత్రువులను నాశనము చేయుటకును సిద్ధముగా నుండెనని చెప్పుచున్నాడు. కావున తెగులును ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణికను పేర్కొనుటలో విశ్వాసులను భయపెట్టుట అతని ఉద్దేశ్యము కాదు; దీనికి వ్యతిరేకముగా, దేవుడు తమ పితరులను ఐగుప్తునుండి పూర్వము విడిపించినట్లే శత్రువుల చేతినుండి వారిని విడిపింపగల తన శక్తికి నిదర్శనములను వారి కన్నుల ఎదుట ఉంచుటయే. దేవుని పాదములు అనగా ఆయన బయలుదేరుటను లేక ఆయన సన్నిధిని అతడు సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా తెగులు ముందు నడచినప్పుడు ప్రజ్వలించిన నిప్పుకణికలు వెనుక వచ్చెనని కొందరు చెప్పినదానిని నేను అంగీకరింపను; రెండు వాక్యభాగములును ఒకే విధముగా ఇయ్యబడినవి. తరువాత ఇట్లున్నది ---

హబక్కూకు 3:6

6. ఆయన నిలిచి భూమిని కొలిచెను; చూచి జనములను చెదరగొట్టెను; ప్రాచీన పర్వతములు బద్దలాయెను; పురాతన కొండలు వంగెను; ఆయన మార్గములు నిత్యమైనవి.

6. Stetit et mensus est terram; aspexit et dissolvit gentes; et afflicti sunt montes aeterni; incurvati sunt colles seculi; itinera seculi ei.

భూమిని తనకు లోబరచుకొనుటకు దేవునికి సమస్త శక్తియుండెననియు, ఆయన తన ఇష్టప్రకారము దానిని నాశనము చేయగలడనియు, జనములనే కాక పర్వతములను సహితము కరగించగలడనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు. యూదులలో కొందరు దీనిని ఆ కాలమున గిలాదులో నిలిచియున్న మందసమును గూర్చినదిగా గ్రహించిరి. అప్పుడు ప్రవక్త భావము సంక్షేపముగా ఇదియని వారు తలంచుదురు --- దేవుడు గిల్గాలులో నిబంధన మందసమునకు ఒక స్థలమును ఏర్పరచినప్పుడు, తాను చేయబోవునదానిని అప్పుడే నిర్ణయించెననియు, తన రహస్య సంకల్పములో ఆయన దేశమును పంచెననియు, తద్వారా ప్రతివాడు చీట్ల ద్వారా తన భాగమును పొందెననియు. ఇది కొంతకాలమునకే నెరవేరెనన్నది నిజమే; ఏలయనగా యెహోషువ గోత్రముల మధ్య చీట్ల ద్వారా దానిని పంచెనని మనమెరుగుదుము. అయితే యూదులు మందసమును గూర్చి చెప్పునది నాకు బలవంతముగాను నీరసముగాను తోచుచున్నది. హబక్కూకు ఇందుకు విరుద్ధముగా, నిలిచెను అను పదముచేత దేవుడు బాహాటముగా కనబడెనని, అనగా నిటారుగా నిలుచువానివలె దూరమునుండి కనబడునట్లు నిలిచెనని భావించుచున్నాడు. ఈ భావములో దేవుడు నిలిచెను అను వాక్యమును మనము గ్రహింపవలెను.

భూమిని కొలుచుట యూదయకు మాత్రమే పరిమితము కాదు, సర్వలోకమునకు విస్తరించుచున్నది. దేవుడు భూమిని కొలిచెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. భూమిని కొలుచుట సర్వాధికారియైన రాజునకు సరిగా చెందునది; ప్రతివానికి వాని వాని భాగమును నియమించుటకై అది చేయబడును. కావున భూమిమీదను సర్వలోకముమీదను దేవునికి సర్వాధికారము లేకుండిన యెడల హబక్కూకు ఈ పనిని ఆయనకు ఆపాదించియుండడు; ఇది ఆ వచనమునుండియే మనకు తెలియుచున్నది, ఏలయనగా జనములు కరిగిపోయెనని, పర్వతములు నాశనమాయెనని, కొండలు వంగెనని అతడు వెంటనే చేర్చుచున్నాడు. కావున భూమి అనగా యూదయ మాత్రమే అని కాక సర్వలోకమని మనము గ్రహింపవలెను; దేవుడు సీనాయి పర్వతముమీద ప్రత్యక్షమైనప్పుడు భూమి తన అధికారము క్రిందను తన ఆధిపత్యము క్రిందను ఉన్నదని, తనకు ఇష్టమైనదంతయు నిర్ణయింపగలడని, అన్ని జనములకు సరిహద్దులను నియమింపగలడని ఆయన సంపూర్ణముగా స్పష్టపరచెనని అతడు చెప్పినట్లున్నది. ఏలయనగా అతడు ఇక్కడ దేవుడు ఒక భూమాపకునివలె కొలనూలు కలిగియున్నట్లు మాటలాడుట లేదు; గాని సర్వలోకముయొక్క సరిహద్దులను అప్పుడే మార్చగల సమర్థునివలె ఆయన భూమిని కొలిచెనని చెప్పుచున్నాడు; అంతేకాదు, భూమిని మొదట సృష్టించి మనుష్యులకు నియమించినవాడు ఆయనే అని సూచించుచున్నాడు. అప్పుడు జనములు నిజముగా కరిగిపోలేదనియు, పర్వతములు కూలలేదనియు, కొండలు వంగలేదనియు నిజమే; అయితే ప్రవక్త భావము కేవలము ఇదియే: సర్వలోకమును కదలింపగల దేవుని శక్తి అప్పుడు ప్రత్యక్షమాయెను.

అయితే అతడు వీటిని నిత్యత్వపు పర్వతములనియు యుగముల కొండలనియు పిలుచుచున్నాడు; ఏలయనగా అవి ఆదినుండి తమ పునాదులపై స్థిరముగా నిలిచియుండెను. మైదానములో భూకంపము కలిగినయెడల అది అంత ఆశ్చర్యముగా తోచదు; మరియు అంత స్థిరముగా నాటబడని ఆ పర్వతములలో ఏదైనను చీలినయెడల, అది కొన్ని బోలు స్థలముల వలన కావచ్చును; ఏలయనగా గాలులు గుహలను నింపినప్పుడు అవి పగిలిపోవలసి వచ్చును, అప్పుడు పర్వతములను భూమిని చీల్చును. అయితే ప్రవక్త అసాధారణమైన సంగతిని, ప్రకృతి సామాన్య గతికి పూర్తిగా భిన్నమైన సంగతిని చెప్పుచున్నాడు --- ఆదినుండి ఉండి ఏ మార్పును లేకుండ నిలిచియున్న నిత్యత్వపు పర్వతములు ఈ విధముగా నాశనమై వంగిపోయెను. ఒక్కమాటలో, తమ పితరులు పూర్వము అనుభవించిన అదే శక్తి వారిని విడిపించుటకు దేవునికి ఉన్నదని సంపూర్ణముగా ఒప్పింపబడునట్లు భక్తుల మనస్సులను ఎల్లవిధాల విశ్వాసమునకు లేపవలెనన్నదే ప్రవక్త ఉద్దేశ్యము; ఏలయనగా ప్రతికూల పరిస్థితులలో, విశేషించి నిరాశాజనకమైన పరిస్థితులలో, తమను దత్తత తీసికొనిన ఆ దేవుని రక్షణ క్రింద తాము ఇంకను ఉన్నామని విశ్వాసులు తెలిసికొనుటకంటె వేరొక ఆధారము లేదు. దేవుని శక్తి అంశమున ప్రవక్త ఇంత గొప్పగా విస్తరించి చెప్పుటకు ఇదియే కారణము.

అందుచేతనే యుగముల మార్గములు దేవునివని అతడు చేర్చుచున్నాడు. కొందరు ఈ వాక్యభాగమును “లోకపు మార్గములు” అని అనువదింతురు. అయితే {,}עולם oulam అను పదమునకు సరియైన అర్థము యుగము లేక నిత్యకాలము. యుగముల మార్గములు అనుదానిచేత ప్రవక్త, తన సంఘమును కాపాడుటకు దేవుడు అలవాటుగా చేపట్టు ఆశ్చర్యకరమైన ఉపాయములను సూచించుచున్నాడనుటలో నాకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా దేవుని ఆశ్చర్యకార్యమును మన స్వకీయ బుద్ధికి దిగజార్చుట మనకు ఎల్లప్పుడును అలవాటు, ఆయన ఉద్దేశ్యమైతే మన రక్షణ కార్యమును ఆశ్చర్యకరమైన రీతిగా సంపూర్ణము చేయుటయే. కావున విశ్వాసులు తమ తలంపులను పైకెత్తి, తాము సహజముగా గ్రహింపగలదానికంటె దేవుని శక్తిని గూర్చి గొప్పదైనదానిని ఊహింపవలెనని ప్రవక్త ఇక్కడ వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు. నిత్యత్వపు మార్గములను ఈ భావములో తీసికొనినయెడల, అవి తెలిసిన సామాన్యమైన ఉపాయములకు విరుద్ధముగా గ్రహింపబడవలెను. సూర్యుడు ఉదయించి అస్తమించునప్పుడును, శీతకాలము తరువాత వసంతము వచ్చునప్పుడును, భూమి ఫలములనిచ్చునప్పుడును అవి ఆయన దినదిన మార్గములు; ఇవియు అనేక అద్భుతములే అయినను అవి ఆయన సాధారణ మార్గములు. అయితే దేవునికి నిత్యత్వపు మార్గములు ఉన్నవి, అనగా తనకిష్టమైనప్పుడెల్లను మరణమునుండి మనలను విడిపింపగల, మనకు తెలియని ఉపాయములు ఆయనకున్నవి.

అయితే ఎవరైనను నిత్యత్వపు మార్గములను, ఆదినుండి ఎల్లప్పుడును ప్రత్యక్షమైన దేవుని నిరంతర శక్తిని సూచించునవిగా తీసికొనుటకు ఇష్టపడినయెడల, ఆ భావము తగినదే, తక్కువ ప్రయోజనకరము కానిదియే: ఏలయనగా దేవుని శక్తి ఆకాశమును భూమిని సృష్టించినప్పటినుండి ఎల్లప్పుడును ఒకటిగానే యున్నదనియు, అది ఎప్పుడును తగ్గలేదనియు ఏ మార్పును పొందలేదనియు మనము ఆలోచించునప్పుడు, అది మన విశ్వాసమును స్థిరపరచుటకు విశేషముగా ఉపకరించును. కావున దేవుడు తన శక్తిని అన్ని యుగములలో వరుసగా కనుపరచినందున, ఆయన కొంతకాలము తన చేతిని దాచినను మనము నిరాశ చెందుటకు కారణము లేదని దీనినుండి నేర్చుకొనవలెను; ఏలయనగా ఆ కారణముచేత ఆయన తన హక్కును కోల్పోయినవాడు కాడు. ఆయన లోకముపై సర్వాధిపత్యమును ఎల్లప్పుడును నిలుపుకొనుచున్నాడు.

కావున మనము యుగముల మార్గములను, అనగా లోకసృష్టిలో ప్రత్యక్షపరచబడి ఇంకను ప్రత్యక్షపరచబడుచున్న ఆ శక్తి ప్రదర్శనను జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను. తరువాత ఇట్లున్నది ---

హబక్కూకు 3:7

7. కూషాను గుడారములు శ్రమపడుటను నేను చూచితిని; మిద్యాను దేశపు తెరలు వణకెను.

7. Pro iniquitate (vel, pro nihilo, alii vertunt) vidi tentoria Cushan (vel, Aethiopiae;) contremiscent cortinae (vel, pelles) terrae Midian.

దౌర్భాగ్యులైన యూదులు తాము త్రోసివేయబడిన వారమనియు, ఒక విధముగా దేవునికి దూరమైన వారమనియు తలంచుచుండిరి గనుక, వారికి ఆదరణ కలిగించగల దానిని ప్రవక్త ఇక్కడ సందేహము లేకుండ చెప్పుచున్నాడు.

కావున ప్రవక్త ఇక్కడ తన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలయెడల దేవునికున్న నిరంతర కటాక్షమునకు స్పష్టమైన సాక్ష్యములైన ఇతర విడుదలలను పేర్కొనుచున్నాడు. అతడు ఇంతవరకు వారి విమోచనను గూర్చి మాటలాడెను, వెంటనే మరల అదే విషయమునకు తిరిగివచ్చును; అయితే ఇక్కడ ఇతర చరిత్రలను ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు; దేవుడు ఒక్కసారి మాత్రమే అబ్రాహాము సంతతిని ఎంతగా ప్రేమించెనో, తాను చేసిన నిబంధన ఎంత భంగపరచరానిదో సాక్ష్యమిచ్చెనని కాక, వివిధ సమయములలో అవే సాక్ష్యములను ఇచ్చెనని అతడు చెప్పినట్లున్నది: ఏలయనగా ఆయన తన ప్రజలను ఇతర శత్రువులనుండి సహితము కాపాడెను గనుక, ఆయన హస్తము ఈ విధముగా ప్రత్యక్షపరచబడెను, అబ్రాహాము సంతానము ఆయనచేత దత్తత తీసికొనబడినప్పుడు తాము మోసపోలేదని వారు తెలిసికొనునట్లు అని నిర్ధారణ స్పష్టమే.

కావున హబక్కూకు, తన ప్రజలను కాపాడుటలో దేవుని శక్తికి మరియొక సాక్ష్యముగా కూషాను గుడారములను, మిద్యాను తెరలను పేర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా యూదులు గిద్యోను చేతిచేత విడిపింపబడినప్పుడు ఆ కార్యము ఎంత అద్భుతమైనదో మనమెరుగుదుము; కూషాను రాజును గూర్చి కూడ ఇదే జరిగెను.

కావున ప్రవక్త ఉద్దేశ్యమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: యూదులు తమ గొప్ప ఆపదలలో నిరాశకు లోనగుకాలము సమీపించుచున్నదని అతడు ఎరిగినవాడు గనుక, భవిష్యత్తులో వారు స్థిరమైన నిరీక్షణ కలిగియుండునట్లును, దేవుడు పూర్వము తమ పితరులకు విమోచకుడైనట్లే తమకును విమోచకుడగునని సంపూర్ణముగా ఒప్పింపబడునట్లును, వారి పితరులకు ఇయ్యబడిన దేవుని కటాక్షమునకును శక్తికిని ఉన్న సాక్ష్యములను వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, బలవంతులైన శత్రువులతో మాకు నిరంతర పోరాటమున్నందున, మేము నీ హస్తముచేత కాపాడబడుచున్నామనియు, మేము విశ్రాంతిలో నుండునప్పుడును నీవే మా పక్షమున పోరాడుచున్నావనియు మేము తెలిసికొనునట్లు అనుగ్రహింపుము; ఆ విధముగా మేము నీ రక్షణ క్రింద ధైర్యముగా పోరాడుచు, ఎన్నడును అలసిపోకయు, సైతానునకును దుష్టులకును ఏ శోధనలకును లోబడకయు, మా యుద్ధ గమనమునందు స్థిరముగా సాగిపోవుదుముగాక; మరియు నీ భయంకరమైన తీర్పు క్రింద మేము వణకునట్లు నీవు తరచుగా మమ్ములను అణచివేసినను, నీ నిత్య కుమారుడును ఏకైక కుమారుడునగు వానియందు మాకు నిత్య తండ్రివగుదునని నీవు ఒకసారి వాగ్దానము చేసియున్నావు గనుక మేము ఎన్నడును స్థిరమైన నిరీక్షణను విడువకుందుమాక; అయితే విశ్వాసముయొక్క అజేయమైన స్థిరత్వముచేత బలపరచబడినవారమై, నీ స్వకుమారుని రక్తముచేత మాకు సంపాదింపబడిన ఆ ధన్యకరమైన విశ్రాంతిలోనికి నీవు మమ్ములను చివరకు చేర్చుకొనువరకు, మా శ్రమలన్నిటిని ఓర్పుతో భరించునట్లు మేము నీకు మమ్ములను అప్పగించుకొందుముగాక. ఆమేన్. (60 ఈ వచనము మిక్కిలి విశేషమైన రీతిగా వివరింపబడినది గాని ఆ అనువాదము అంత ఖచ్చితముగా సరియైనది కాదు. దానిని ఇట్లు అనువదింపవచ్చును: 6. ఆయన నిలిచి భూమిని కొలిచెను; ఆయన చూచి భూమిని కదలించెను; శాశ్వత పర్వతములు తమంతట తామే బద్దలాయెను, యుగముల కొండలు వంగెను; యుగముల నడకలు ఆయనవి. "శాశ్వత పర్వతములు" అనగా అక్షరార్థముగా "నిత్యత్వపు పర్వతములు"; అవి ఆదినుండి ఒకే విధముగా నిలిచియుండెను. "యుగముల కొండలు" అనుదానిని ప్రాచీనపు కొండలు లేక పురాతన కాలపు కొండలు అని అనువదింపవచ్చును, [{,[{עולם అనగా నిర్దిష్టము కాని గతకాలము. “యుగముల నడకలు” అనగా దేవుని కార్యములు, అనగా ఆయన పనులు; కావున వాటిని “క్రియలు” అని అనువదింపవచ్చును; అవి “యుగముల” క్రియలనియు, అనగా పురాతన కాలపువనియు చెప్పబడినవి, బహుశః లోకసృష్టిని సూచించుచు; ఏలయనగా శాశ్వత పర్వతములను బద్దలగునట్లు చేసి, నిత్య కొండలను వంగునట్లు చేయువాడు వాటికి మొదటి సృష్టికర్తయై యుండవలెను. --- సం.)

నూట పదునారవ ఉపన్యాసము

కూషాను రాజును గూర్చియు మిద్యానీయులను గూర్చియు ప్రవక్త మాటలాడెనని మేము నిన్న చెప్పితిమి; అది భక్తుల మనస్సులను బలపరచుటకును, దేవుని నిరంతర సహాయమును వారి కన్నుల ఎదుట ఉంచుటకును, ఆయన తన సంఘమునకు లోకాంతమువరకు తాను ఆదినుండి చేసినదానికంటె భిన్నముగా చేయడని వారు నిశ్చయముగా ఎంచుకొనుటకు సాహసింపవలెనని చెప్పుటకునై యుండెను. కావున భావము చాలినంత స్పష్టముగా ఉన్నది. ఇప్పుడు మనము మాటలను పరిశీలింపవలెను.

కొందరు {,}און aun అను పదమును శూన్యము లేక వ్యర్థము అని గ్రహింతురు; కూషాను గుడారములు శూన్యమైపోయెనని ప్రవక్త చెప్పినట్లు; అయితే మరియొక భావము మరింత సంభావ్యమైనది: నేను కూషాను గుడారములను అతని దోషము నిమిత్తము చూచితిని; 61 అనగా కూషాను రాజు చేసిన దోషమునకు దేవుడు చెల్లించిన ప్రతిఫలము ప్రత్యక్షపరచబడెను. అది అందరికి స్పష్టముగాను తెలిసినదిగాను ఉండెను గనుక తాను దానిని చూచితినని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. దేవుడు కూషాను సైన్యమునకు విరోధముగా న్యాయమైన న్యాయాధిపతిగా ఉండెననుట ఇప్పుడు మనకు బోధపడుచున్నది; ఏలయనగా వారు ఇశ్రాయేలీయులపై అన్యాయముగా దాడిచేసినట్లే, వారికి న్యాయమైన ప్రతిఫలము ఇయ్యబడెను. దీని వృత్తాంతము న్యాయాధిపతులు 3లో మనకున్నది. మెసొపొటేమియా రాజైన కూషాను ఇశ్రాయేలీయులను దాదాపు నాశనము చేసినప్పుడు, ప్రభువు అతనిని అతని సైన్యమంతటితో పారదోలెను. కొందరు ఆ మాటలను “ఇథియోపియా గుడారములు” అని అనువదింతురు, అట్లే వ్రాయబడినట్లు; అయితే ఇది బలవంతమైనది, వ్యాకరణ నియమములకు విరుద్ధమైనది; అంతేకాక, తరువాతి వాక్యభాగము నేను చెప్పినదానిని స్థిరపరచుచున్నది; ఏలయనగా ప్రవక్త, దౌర్భాగ్యులైన ప్రజలను కూడ దాదాపు ముంచివేసిన మిద్యానీయులను దేవుడు నాశనము చేసిన సంహారమును పేర్కొనుచున్నాడు. వారి తెరలు లేక వారి నివాసములు వణికెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా పరిశుద్ధ చరిత్ర సాక్ష్యమిచ్చునట్లు, దేవుడు మనుష్యుల చేతిగాని ఖడ్గముగాని లేకుండానే వారిని ఎంతటి ఉన్మాదములోనికి త్రోసెననగా వారు ఒకరినొకరు చంపుకొనిరి. న్యాయాధిపతులు 6:1, 7:1 చూడుడి. ఇప్పుడు ఇట్లున్నది ---

హబక్కూకు 3:8

8. యెహోవా, నదులమీద నీకు కోపమా? నదులమీద నీ ఆగ్రహము రగిలెనా? సముద్రముమీద నీ రౌద్రము రగిలెనా? నీవు నీ గుఱ్ఱములనెక్కి రక్షణార్థమైన నీ రథములనెక్కి వచ్చుచున్నావే?

8. An contra fluvios iratus es, Jehova? an contra fluvios indignatio tua? an contra mare furor tuus (vel, ira tua)? quia equitasti super equos tuos; quadridge tuae salus.

ప్రవక్త ఇక్కడ తాను ఇంతకుముందు పేర్కొనిన చరిత్రలను విశ్వాసుల నిరీక్షణను బలపరచుటకు అన్వయించుచున్నాడు; అవి తమయెడల దేవునికున్న కటాక్షమునకు అనేక రుజువులును హామీలునై యున్నవని వారు తెలిసికొని, ఆ విధముగా తమ ఆపదలలో శోధనకు లోనుకాక ఆనందముతో ఆయన సహాయము కొరకు ఎదురుచూచునట్లు. దేవుడు నదులమీదను సముద్రముమీదను కోపపడెనా అని అడుగునప్పుడు, ఆయన ఇదివరకే పేర్కొనిన కార్యములలో దేవుని ఉద్దేశ్యమును విశ్వాసులు ఆలోచించునట్లు వారి తలంపులను మేల్కొలుపుటయే అతని ఉద్దేశ్యమనుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా దేవుడు నదులమీదను సముద్రముమీదను తన ఉగ్రతను చూపునని అనుట అసమంజసము; ప్రాణములేని మూలకముల మీద ఆయన ఎందుకు కోపపడును? కావున దేవుడు సముద్రమును ఎండింపజేసినప్పుడు, యొర్దాను ప్రవాహమును ఆపినప్పుడు, తన శక్తికి ఇతర నిదర్శనములనిచ్చినప్పుడు ఆయనకు వేరొక ఉద్దేశ్యమున్నదని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు. నిస్సందేహముగా దేవుడు సముద్రమును నదులను లక్ష్యపెట్టలేదు; ఏలయనగా అది అసమంజసమగును. కావున ఈ మార్పులు తన సంఘమునకు దేవుడు చూపిన కటాక్షమునకు సాక్ష్యములని తేలుచున్నది: అందుచేత దేవుడు తన గుఱ్ఱములనెక్కెననియు, ఆయన రథములు తన ప్రజల రక్షణ కొరకైనవనియు ప్రవక్త చేర్చుచున్నాడు. 62 ప్రవక్త భావము ఇప్పుడు మనకు బోధపడుచున్నది; వ్యాఖ్యాతలు దానిని గ్రహింపలేదు, లేక కనీసము వివరింపలేదు.

61 [{[{און అను పదము దోషమును మాత్రమే కాక, దోషము పుట్టించు ఫలితమును, అనగా శ్రమను, ఇబ్బందిని, బాధను కూడ సూచించును; ఈ రెండవ అర్థమును న్యూకమ్, హెండర్సన్ ఒప్పుకొనినట్లు ఇక్కడ అదే మిక్కిలి తగినది. ఆదికాండము 35:18; ద్వితీయోపదేశకాండము 26:14; హోషేయ 9:4లో ఈ పదము ఆ విధముగానే తీసికొనబడినది. అంతేకాక, ఈ అర్థము ఈ పంక్తికిని తరువాతి పంక్తికిని పొందికను కలిగించును; అది ఈ క్రింది అనువాదమువలన కనబడును --- శ్రమలో కూషాను గుడారములను నేను చూచితిని, మిద్యాను దేశపు తెరలు వణకెను. “తెరలు” గుడారములను చేయుటకు ఉపయోగింపబడినవి, ఇక్కడ వాటిని సూచించుటకు వాడబడినవి. కాల్విన్ చెప్పినట్లు, న్యాయాధిపతులు 3:8,10లో పేర్కొనబడిన కూషానును గూర్చినదే ఇక్కడ మిక్కిలి స్పష్టమైన సూచన; అయినను ఆదికాండము 26:20లో లోతు స్థానమున లోతాను వాడబడినట్లు ఇది కూషును సూచించునని కొందరు ఎంచుదురు; గెసీనియస్ వంటి కొందరు ఆఫ్రికా కూషును సూచించుచున్నదనియు, హెండర్సన్ వంటి మరికొందరు, మిద్యాను కూడ పేర్కొనబడినందున, అది అరేబియా కూషు అనియు తలంచుదురు. అయినను న్యాయాధిపతులలో వ్రాయబడిన సంఘటనలు ఒకదానికొకటి సన్నిహితముగా ముడిపడియుండుట కాల్విన్ స్వీకరించిన అభిప్రాయమునకు అనుకూలముగా నున్నది. --- సం.

కావున ప్రవక్త ఈ ప్రశ్నలను ఏల వేయుచున్నాడో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము: సందేహమునకు ఏ మాత్రమును తావులేని దానిని గూర్చి వేయబడిన ప్రశ్నకు మరింత బలముండును. ఏమి! దేవుడు నదులమీద కోపపడునా? తన స్వకీయ ఆజ్ఞచేత ఒక నియమిత క్రమము స్థాపింపబడియుండగా, ఆయన సముద్రమును కలత పెట్టి వస్తువుల స్వభావమును మార్చునంత అసమంజసుడని ఎవడు ఊహింపగలడు? తన సంఘమును విడిపించుటయను ఒక ఉద్దేశ్యము ఆయనకు లేకుండిన యెడల ఆయన సముద్రమును ఎందుకు ఎండింపజేయును? ఇశ్రాయేలీయులు తాము పూర్తిగా నశించితిమని తలంచినప్పుడు, వారి వైపు తన హస్తమును చాపి తన ప్రజలను అత్యంత ప్రమాదమునుండి రక్షింపవలెనని ఆయన ఉద్దేశించి యుండకపోయినయెడల? కావున దేవుడు ఎఱ్ఱసముద్రమును ఎండింపజేసినప్పుడు, యొర్దాను ప్రవాహమును ఆపినప్పుడు, ఆయన సముద్రమునకు విరోధముగా గాని నదికి విరోధముగా గాని వాటిమీద కోపపడినట్లు తన శక్తిని చూపెననుటను అతడు ఖండించుచున్నాడు. దేవుని ఉద్దేశ్యము పూర్తిగా వేరైనదని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు తన గుఱ్ఱములనెక్కెను, అనగా సమస్త మూలకములు తన ఆజ్ఞక్రిందనే యున్నవనియు, అది తన ప్రజల రక్షణ కొరకనియు చూపుటకు ఆయన ఉద్దేశించెను. కావున దేవుడు తన సంఘమునకు విమోచకుడగునట్లు, యొర్దాను తన గతిని వెనుకకు త్రిప్పునట్లు ఆయన దానిని బలవంతపెట్టెను; ఎఱ్ఱసముద్రము తన దౌర్భాగ్యులైన బందీలకు మార్గమిచ్చునట్లు బలవంతపెట్టెను; లేనియెడల వారు తమ శత్రువుల సంహారమునకు గురియై యుండెడివారు. ఎఱ్ఱసముద్రమునందు వారికొరకు ఆకస్మికముగా ఒక మార్గము తెరవబడనిదే ఇశ్రాయేలును రక్షించు ఆశ ఎంతమాత్రమును లేకుండెను.

కావున ఈ అద్భుతములన్నియు దేవుడు తన సంఘమునకు విమోచకుడాయెననియు, తన రక్షణ క్రింద తీసికొనినవారి రక్షణ కొరకు తన శక్తిని ప్రదర్శించెననియు చూపుటకై ఉద్దేశింపబడినవి: ఈ సంగతినుండి తరువాతి తరముల వారును దేవునియొద్దనుండి అదే సహాయమును ఎదురుచూడవలెనని ముగింపు తీసికొనుట సులభము; ఏలయనగా ఏదో ఆకస్మిక ప్రేరణచేత దేవుడు వస్తువుల స్వభావమును మార్చలేదు గాని తన కటాక్షమునకు రుజువు చూపెను: ఆయన కృప నిత్యమైనది, మనుష్యుల గ్రహణశక్తి ప్రకారము కాకపోయినను సమానమైన గతితో ప్రవహించును; ఏలయనగా దేవుడు సిలువక్రింద విశ్వాసులను సాధన చేయుచున్నందున అది కొన్ని అంతరాయములను పొందును; అయినను ఆయన మంచితనము ఎన్నడును ఆగదు. కావున విశ్వాసులు నిరీక్షణ కలిగియుండవలెనని తేలుచున్నది; ఏలయనగా దేవుడు తనకిష్టమైనప్పుడును, అది యుక్తమని ఆయన చూచినప్పుడును, పూర్వము పితరులకు కనుపరచబడిన అదే శక్తిని నిజముగా కనుపరచును.

62 మొదటి రెండు పంక్తులలో వాక్య నిర్మాణమున ఒక కష్టమున్నది. జూనియస్ చేసిన అనువాదము అక్షరార్థమునకు మిక్కిలి దగ్గరగా నున్నది — నదులకు విరోధముగా రగిలెనా, యెహోవా, నదులకు విరోధముగా నీ ఉగ్రత; మన భాషయందు క్రమమును తారుమారు చేయుటద్వారా మరియొక రూపమున ఇట్టి నిర్మాణమును అనుమతింపవచ్చును — నదులకు విరోధముగా, యెహోవా, నీ ఉగ్రత, నదులకు విరోధముగా అది రగిలెనా? కొందరు ఈ వచనపు చివరి రెండు పంక్తులను ముందు పంక్తితో ఇట్లు జోడింతురు — నీవు నీ గుఱ్ఱములనెక్కి, రక్షణార్థమైన నీ రథములనెక్కి వచ్చినప్పుడు సముద్రమునకు విరోధముగా నీ రౌద్రమా? అయితే కాల్విన్ వాటిని ముందు ప్రశ్నలకు సమాధానముగా లేక వివరణగా ఎంచును; వాటిని ఇట్లు అనువదింపవచ్చును — నీవు నీ గుఱ్ఱములనెక్కినప్పుడు, నీ రథములు రక్షణ రథములైయుండెను. హెండర్సన్ ఇట్లు గమనించును: "'గుఱ్ఱములు' 'రథములు' అనుదానిచేత దూతలనైనను ఉరుములు మెరుపులనైనను మనము గ్రహింపవలసిన అవసరము లేదు. అవి సైనిక చర్యలనుండి తీసికొనబడిన రూపకాలంకారమును కొనసాగించుటకు ఉద్దేశింపబడిన అలంకారిక వ్యక్తీకరణలు మాత్రమే." లేక ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయుల గుఱ్ఱములు రథములే సూచింపబడియుండవచ్చును; 11వ వచనమున ప్రజల బాణములు ఈటెలు దేవునివిగా చెప్పబడినట్లే. — సం.

ఇప్పుడు ఇట్లున్నది ---

హబక్కూకు 3:9

9. నీ విల్లు వరలోనుండి తీయబడెను; గోత్రములకు చేసిన ప్రమాణములు నీ వాక్యమే. (సెలా.) నీవు భూమిని నదులుగా చీల్చితివి.

9. Nudando nudatus fuit (vel, manifestatione manifestus fuit) arcus tuus; juramenta Tribuum, sermo: Selach: fluviis scindes terram.

ప్రవక్త ఈ వచనములో అదే సంగతిని మరింత స్పష్టముగా వివరించుచున్నాడు --- దేవుని శక్తి పూర్వము ప్రత్యక్షపరచబడినది, అబ్రాహాము సంతానము ఆయనయొద్దనుండి నిరంతర విమోచనను ఎదురుచూచుటకు బోధింపబడుటకే తప్ప వేరొక కారణముచేత కాదు: ఏలయనగా దేవుని విల్లు బయలుపరచబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. విల్లు అనుదానిచేత అతడు ఖడ్గమును ఇతర ఆయుధములను కూడ సూచించుచున్నాడు; మనము ఇంతకుముందు ప్రకటింపబడినట్లు చూచినట్లు, దేవుడు అప్పుడు ఆయుధధారియై యుండెనని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

కావున దేవుడు అప్పుడు ఆయుధములతో సన్నద్ధుడై, తన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజల పక్షము వహించి, దుష్టులకు విరోధముగా వారిని కాపాడుటకై యుద్ధమునకు సాగెను. అది అట్లుండగా, ఈ అద్భుతములు ఒక కాలమునకు మాత్రమే ఉపయోగపడునవి కావనియు, విశ్వాసులు మరణమధ్యమున కూడ దేవుని సహాయము కొరకు ఎల్లప్పుడును ఎదురుచూచునట్లు వారిని నిరంతరము ప్రోత్సహించుటకు ఉద్దేశింపబడినవనియు దీనినుండి మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఆయన తప్పించుకొను మార్గములను కనుగొనగలడు, అవి మనకు కనబడకపోయినను.

ఇప్పుడు వాక్యభాగము యొక్క భావమును మనము చూచుచున్నాము; అయితే గోత్రములకు చేసిన ప్రమాణములు అని అతడు ఉద్దేశపూర్వకముగా చేర్చుచున్నాడు; దీనిచేత దేవుడు అప్పుడు అబ్రాహాము సంతానమునకు సహాయము చేసినది వారిని తరువాత విడనాడుటకు కాదనియు, తన వాగ్దానములలో తాను ఎంత సత్యవంతుడో వాస్తవముగా రుజువుపరచెననియు అతడు ఇంకను సంపూర్ణముగా స్థిరపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా గోత్రముల ప్రమాణములు (లేక గోత్రములకు చేసిన ప్రమాణములు) అనుదానిచేత దేవుడు అబ్రాహాముతో మాత్రమే కాక, అతని సంతానముతో కూడ శాశ్వతముగా చేసిన నిబంధనను సూచించుచున్నాడు. అతడు ప్రమాణములను బహువచనములో పెట్టుచున్నాడు, ఏలయనగా దేవుడు అబ్రాహామునకును అతని సంతానమునకును దేవుడైయుందునని ఒక్కసారి మాత్రమే వాగ్దానము చేయలేదు, విశ్వాసము మరింత నిశ్చయము చేయబడునట్లు అదే వాగ్దానమును అనేకసార్లు పునరుద్ఘాటించెను; ఏలయనగా మనలను స్థిరపరచుటకు మనకు ఒకటికంటె ఎక్కువ సంగతులు అవసరము. మన బలహీనత, దేవుడు మనకు అనేక ఆధారములను అనుగ్రహించనిదే ఎల్లప్పుడును తడబడుచుండుట మనము చూచుచున్నాము. కావున దేవుడు తన సేవకుడైన అబ్రాహామును తరచుగా స్థిరపరచెను గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ ఆయన ప్రమాణములను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు: అయితే సారాంశమును బట్టి దేవుని ప్రమాణము ఒక్కటియే; అదేమనగా, ఆయన అబ్రాహాము సంతతిని తన రక్షణ క్రింద తీసికొనెననియు, వారు తనకు ప్రత్యేక ప్రజగా ఉందురని వాగ్దానము చేసెననియు, విశేషించి ఆయన ప్రజలను ఒకే శిరస్సు క్రింద ఐక్యపరచెననియు; ఏలయనగా క్రీస్తు ప్రవేశపెట్టబడకపోయినయెడల దేవుని ఆ నిబంధన స్థిరపరచబడదు, చెల్లదు. కావున దేవుడు అబ్రాహాముతో “నేను సర్వశక్తిగల దేవుడను, నేను నీకును నీ సంతానమునకును దేవుడనై యుందును” అని చెప్పినప్పుడు ఒకసారే సమస్తమును ఇమిడ్చెను గనుక; దేవుడు తరువాత అబ్రాహాము విశ్వాసమును స్థిరపరచినప్పుడు ఏదియు చేర్చబడలేదని నిశ్చయము: అయినను ప్రవక్త బహువచనమును కారణము లేకుండ వాడుట లేదు; విశ్వాసులు దేవుని వాగ్దానముపై తక్కువ భయముతో ఆధారపడునట్లు, అది అనేకసార్లు అనేక మాటలతో స్థిరపరచబడెనని చూచునట్లు అది చేయబడెను.

వాటిని గోత్రములకు చేసిన ప్రమాణములని కూడ అతడు పిలుచుచున్నాడు: ఏలయనగా దేవుడు అబ్రాహాముతోను తరువాత మోషేతోను మాటలాడినను, ఆ వాగ్దానము అబ్రాహాము చేతిలోను పితరుల చేతిలోను, తరువాత మోషే చేతిలోను అప్పగింపబడెను; అది ప్రజలందరికి సమానముగా చెందినదని వారు గ్రహించునట్లు; ఏలయనగా మనము చదువు వాగ్దానమును కొద్దిమంది మనుష్యులకు మాత్రమే చేయుట గొప్ప సంగతి కాదు. అయితే అబ్రాహాము ఒక విధముగా అప్పగింపబడిన వాడు; అది అతని సమస్త సంతతితో చేయబడిన నిర్దిష్టమైన గంభీరమైన ఒప్పందము. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ అబ్రాహామును గాని పితరులను గాని మోషేను గాని కాక గోత్రములను ఎందుకు పేర్కొనుచున్నాడో మనము చూచుచున్నాము. తన కాలపు ప్రజలను స్థిరపరచుటకై, దేవుడు వారికిని అదే శక్తిని విస్తరింపజేయునని వారు సందేహింపకుండునట్లు అతడు వారిని ప్రత్యేకముగా లక్ష్యపెట్టెను. ఎట్లు? ఏలయనగా దేవుడు పూర్వము తన ప్రజల విడుదల కొరకు ఆశ్చర్యకరమైన రీతిగా కార్యము చేసెను. ఎందుకు? తాను సత్యవంతుడును నమ్మకమైనవాడునని రుజువుపరచుకొనుటకు.

ఏ విషయములో? ఏలయనగా తాను తన ప్రజలకు సంరక్షకుడైయుందునని ఆయన చెప్పియుండెను; మరియు ఆయన కొద్దిమంది మనుష్యులను మాత్రమే కాక అబ్రాహాము సంతతి యావత్తును దత్తత తీసికొనెను. అది అట్లుండగా, తమ పితరులకు వాగ్దానము చేయబడినదని వారు ఎరిగిన దానిని వారి సంతానము ఎందుకు నిరీక్షింపకూడదు? ఏలయనగా దేవుని సత్యము ఎన్నడును విఫలము కాజాలదు. అనేక యుగములు గడచిపోయినను, ఆయన ప్రజల విశ్వాసము నిశ్చయముగానే ఉండవలసియుండెను; ఏలయనగా తమ పితరులకు ముందు తెలియబడిన దేవుడే తానై యున్నట్లు కనుపరచుకొనుటకు ఆయన ఉద్దేశించెను.

అనంతరము అతడు {,}אמר amer అని చేర్చుచున్నాడు, దాని అర్థము మాట లేక పలుకు; అయితే ఇక్కడ అది స్థిరమైన, రద్దుచేయరాని మాటగా తీసికొనబడవలెను. మాట అనగా {,}אמר amer అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, వారు చెప్పునట్లు, మాటయు క్రియయు: ఏలయనగా మాటలు ఇయ్యబడినవని మనము చెప్పునప్పుడు, ఉదారముగా వాగ్దానము చేయువారు అబద్ధికులని మనము తరచు గ్రహింతుము, వారిపై నమ్మకముంచినప్పుడు మనము కేవలము వేళాకోళము చేయబడి నిరాశపరచబడుదుమని గ్రహింతుము. అయితే మాట అను పదము కొన్నిసార్లు మంచి భావములో తీసికొనబడును. “ఇది మాట,” అని ప్రతి సందేహమును తొలగింపగోరినప్పుడు మనము తరచు చెప్పుదుము. కావున {,}אמר amer, మాట, అని చేర్చుటలో ప్రవక్త ఏమి ఉద్దేశించెనో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. “ప్రభువా, నీవు ప్రజకు కేవలము మాటలను ఇయ్యలేదు; నీ నోటినుండి బయలుదేరినది సత్యమును చెల్లునదియునని తేలినది.

కావున నీ వాగ్దానములలో అట్టి సత్యమును నమ్మకత్వమును ఉన్నవి, అవి నెరవేరుటను గూర్చి మనము ఏ మాత్రమును సందేహింపకూడదు. నీవు మాకు ఏదైనను నిరీక్షణ నిచ్చిన వెంటనే, అది కేవలము మాట కాక ఆ సంగతి యొక్క ప్రదర్శనయే అయినట్లు దాని నెరవేర్పును గూర్చి మేము నిశ్చయముగా ఉండవలెను.” ఒక్కమాటలో, విశ్వాసులు తన వాగ్దానములను గూర్చి సందేహములను పెట్టుకొనకుండునట్లు, ఈ పదముచేత ప్రవక్త దేవుని నమ్మకత్వమును ప్రశంసించుచున్నాడు.

అటుపిమ్మట భూమి నదులచేత చీల్చబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. సంఖ్యాకాండము 14లో మనము చదువు చరిత్రను అతడు సూచించుచున్నాడనుటలో నాకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా ప్రజలు దాహముచేత దాదాపు చచ్చుచుండగా ప్రభువు బండనుండి నీళ్లు రప్పించి, ప్రజలు ప్రయాణించిన చోటెల్లను నదిని ప్రవహింపజేసెను. కావున ఆయన ప్రవాహమునకు నిత్య గతిని కలిగించుటకై భూమిని చీల్చి, ఆ విధముగా ఎండిన స్థలములలోని ప్రజలకు సమృద్ధిగా నీటిని అనుగ్రహించెను గనుక, భూమి నదులచేత లేక ప్రవాహములచేత చీల్చబడెనని ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుచున్నాడు. అది (63 ఈ వాక్యభాగము వివిధ విధములుగా వివరింపబడినది; ఇక్కడ ఇవ్వబడిన వ్యాఖ్యానమే ఎక్కువగా స్వీకరింపబడినది. బార్బెరినియన్ చేతిప్రతిలో ఈ ప్రార్థన అంతయు సెప్టువజింటు యొక్క ప్రస్తుత స్వీకృత పాఠమునుండి అనేక విషయములలో భిన్నముగా ఇయ్యబడినది, మరియు ఈ వాక్యభాగము అందులో ఇట్లున్నది — {ἐχορτασας} {βολιδας} {της} {φαρετρας} {ἀυτου}. ఈ భావము ముందున్న వాక్యభాగముతో మరి ఏ భావముకంటెను ఎక్కువగా సరిపోవునని స్పష్టమే; మరియు హెబ్రీ భాష, ఇతరులు ఇచ్చిన ఏ భావముకంటెను తక్కువ మార్పుతో దీనికి దగ్గరగా ఉన్న అర్థమును అనుమతించును. ఏదియో గ్రహింపబడవలెనని ఊహింపకుండ ఏ అనువాదమును ఇయ్యబడలేదు. పదునారు చేతిప్రతులు ;[{]}שבעת అని చదువుచున్నవని న్యూకమ్ చెప్పును; [{]}ו అనుదానిని విడిచిపెట్టుటచేత అది పైన అనువదింపబడినట్లు భూతకాలములో కాల్ క్రియ కావచ్చును, మరియు వ్రాయువారు .[{]}אזור బదులు [{]}אמר అని సులభముగా వ్రాసియుండవచ్చును. అప్పుడు హెబ్రీ భాషలో ఆ పంక్తి ఇట్లుండును, {`` }אזור{[ }מטות{ ]}שבעת నీవు నడికట్టును బాణములతో నింపితివి.'' ఇది యుద్ధమునకు సన్నద్ధుడైనవాని వర్ణన; అతని విల్లు సిద్ధపరచబడెను, అతడు తన నడికట్టును, అనగా తన సైనిక నడికట్టును బాణములతో నింపుకొనెను; ఈ నడికట్టు బదులు ముందటి గ్రీకు అనువాదము అంబులపొదిని ప్రవేశపెట్టెను, అందులో బాణములు సాధారణముగా మోయబడెడివి. ,[{]}מטות అను పదమునకు కఱ్ఱలు లేక దండములు, అనగా బాణములవి, అని అర్థము, మనము దీనిని ఇక్కడ అట్లే తీసికొనవచ్చును. ఇది ఈ పంక్తికి సంబంధించిన కష్టములకు మిక్కిలి సంతృప్తికరమైన పరిష్కారము; హెండర్సన్ చెప్పినట్లు దీనికి నూరుకంటె ఎక్కువ వ్యాఖ్యానములున్నవి. ఈ వచనపు చివరి వాక్యభాగమును న్యూకమ్ ఇట్లు అనువదించును, --- నీవు దేశపు ప్రవాహములను చీల్చితివి; హెండర్సన్ ఇట్లు, --- నీవు భూమిని నదులుగా చీల్చితివి.)

ఈ పదములు మొదటి అనువాదమును అంగీకరింపవు; హెబ్రీ భాషలో షష్ఠీ విభక్తి ఎల్లప్పుడును పదములను ప్రక్కప్రక్కనే ఉంచుటవలన ఏర్పడును; ఇచ్చట "ప్రవాహములు", "భూమి" అను పదములను క్రియాపదము వేరుచేయుచున్నది. రెండవ అనువాదములో దాదాపు అర్థమే లేదు. కాల్విన్ ఇచ్చిన అనువాదమే అత్యంత అక్షరార్థమైనది, అదే ఉత్తమమైన భావమును ఇచ్చుచున్నది. ఈ పదములు సారాంశమున అదియే అయిన ఈ క్రింది అనువాదమునకు కూడ అవకాశమిచ్చును:--- ప్రవాహములచేత నీవు భూమిని చీల్చితివి. ఇచ్చట కొట్టబడిన బండనుండి అద్భుతముగా ప్రవహించి అరణ్యములో ఇశ్రాయేలీయులను వెంబడించిన ఆ నీటి ప్రవాహములను గూర్చిన సూచన స్పష్టముగా కనబడుచున్నది.--- సం.

అది నిజముగా ఒక్క నది మాత్రమే; అయినను అతడు దేవుని ఆ విశేషమైన కార్యమును న్యాయముగానే విస్తరించి చెప్పుచున్నాడు.

అతడు తరువాత ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు---

హబక్కూకు 3:10

10. పర్వతములు నిన్ను చూచి వణకెను; జలప్రళయము దాటిపోయెను; అగాధము తన స్వరమెత్తెను, తన చేతులను ఉన్నతమునకు ఎత్తెను.

10. Viderunt me, timuerunt montes; inundatio (vel, gurges) aquarum transivit; dedit abyssus vocen suam; in altum manus suas sustulit (vel, altitudo, ;[{]}םורpotest tam in casu nominandi legi quam in accusative.)

హబక్కూకు ప్రజల విమోచనా చరిత్రను కొనసాగించుచున్నాడు. అతని ఉద్దేశ్యమేమో మనము చెప్పియున్నాము; అనగా ప్రజలు అత్యంత విపత్తులో ఉండినను దేవుని కటాక్షమును గూర్చి నిరీక్షణను కలిగియుండవచ్చునని; ఏలయనగా ఆయన అబ్రాహాము సంతానమునకు ఒకే పర్యాయము విమోచకుడు కాలేదు, గాని అంతమువరకు వారిపై అదే కటాక్షమును కొనసాగించుటకే విమోచకుడాయెను.

పర్వతములు చూచి దుఃఖించెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. కొందరు దీనిని రాజులను గూర్చిన రూపకముగా వివరించి, అసూయ వారిని తినివేయగా వారు దుఃఖించిరని చెప్పుదురు; కాని ఈ అభిప్రాయము మిక్కిలి బలవంతముగా లాగబడినది. ప్రవక్త తన ప్రజలకు మార్గము తెరచుటకు పర్వతములు దేవునికి విధేయములాయెనని మాత్రమే చెప్పుచున్నాడనుటలో నాకు సందేహము లేదు. అయినను {,}חולchul అను క్రియాపదము దుఃఖించుటను మాత్రమే గాక, ప్రసవించుటను, తరువాత పడిపోవుటను, ఒకే చోట నిలిచియుండుటను కూడ సూచించును. కావున ఇట్లు చదువుటయు అంతే సముచితము---నిన్ను పర్వతములు చూచి, నిశ్చలములాయెను, లేక కూలిపోయెను; అనగా అవి నీ ఆజ్ఞకు లోబడెను, నీ ప్రజల మార్గమునకు అడ్డుపడలేదు. ప్రవక్త యొక్క నిజమైన భావము ఏదనగా, అబ్రాహాము సంతతి తమ సమస్త ఆపదలలోను తమ విమోచకునిగా ఆయనయందే ఎల్లప్పుడును నమ్మికయుంచునట్లు, దేవుడు పూర్వము సమస్త సృష్టి భాగములపై తన తండ్రి వంటి కటాక్షము యొక్క స్పష్టమైన గుర్తులను ముద్రించియుండెనని నేను తలంచుచున్నాను; సందర్భము కూడ ఈ భావమునే కోరుచున్నది; ఏలయనగా అతడు ఇట్లు కొనసాగించుచున్నాడు -

నీటి ప్రవాహము లేక జలప్రళయము, మొదలగునవి: ఈ రెండవ భాగమును రూపకముగా వివరింపజాలము. కావున ఈ పదముల భావము ఇదియని మనము చూచుచున్నాము---దేవుడు సమస్త అడ్డంకులను తొలగించెను, కాబట్టి పర్వతములు గాని, జలములు గాని, సముద్రము గాని, నదులు గాని ప్రజల మార్గమును అడ్డగింపలేదు. జలప్రళయము దాటిపోయెనని ఇప్పుడు అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఇది యొర్దానునకును ఎఱ్ఱసముద్రమునకును కూడ వర్తించును; ఏలయనగా దేవుడు ప్రకృతి నియమములకు విరుద్ధముగా ఎఱ్ఱసముద్రమును పాయలుగా చేసెను, జలములు ఇరువైపుల నిలిచెను, యొర్దానునకును అదే సంభవించెను; ఏలయనగా నీటి ప్రవాహము ఆగిపోయెను, మార్గము తెరవబడెను, కావున ప్రజలు పొడినేలపై కనాను దేశములోనికి దాటిపోయిరి. ఆ ప్రకారము ప్రవక్త చెప్పిన సంగతి జరిగెను, అనగా జలప్రవాహము దాటిపోయెను. సముద్రములోను నదులలోను నీళ్లు ఎంత విస్తారముగా ఉన్నవనగా అవి ఎండిపోజాలవని మనము ఎరుగుదుము; కావున జలములు అదృశ్యమైనప్పుడు అది ప్రకృతి గతికి అతీతమైనది. కాబట్టి ప్రవక్త ఈ అద్భుతమును నమోదు చేయుచున్నాడు; అందువలన సమస్త లోకము ఎదిరించినను తమ రక్షణ నిశ్చయముగానే ఉండునని విశ్వాసులు ఎరుగవలెను; ఏలయనగా ఎన్ని ఆటంకములున్నను ప్రభువు వాటినన్నిటిని అధిగమింపగలడు.

అతడు తరువాత జలములకు ప్రాణము ఆరోపించుచున్నాడు; ఏలయనగా అగాధము తన స్వరమెత్తెనని, అగాధము తన చేతులను పైకెత్తెనని, లేక అగాధము ఎత్తబడిన చేతులతో దేవునికి విధేయత చూపుటకు సిద్ధముగా ఉండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఇది అద్భుతమైన వ్యక్తీకరణ; ఏలయనగా అగాధమునకు వివేకము లేదు, అది మాటలాడజాలదు, అయినను దేవుడు తన ప్రజలను వాగ్దాన దేశములోనికి దాటించగోరినప్పుడు అగాధము తన స్వరముతోను ఎత్తిన చేతులతోను తన విధేయతను సాక్ష్యమిచ్చెనని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. మన విధేయతను చాటుటకు ఆతురపడునప్పుడు మనము స్వరముతోను హావభావములతోను అట్లు చేయుదుము. ఆజ్ఞాపించబడిన దానిని చేయుటకు ఎవడైనను ఇష్టపడినప్పుడు "ఇదిగో ఉన్నాను" అనియో "దీనిని చేయుదునని మాట ఇచ్చుచున్నాను" అనియో చెప్పును. కావున సేవకులు ఇతరులకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చునట్లే అగాధమునుండి స్వరము వినబడెనని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. అగాధము వాస్తవముగా ఏ స్వరమును వినిపింపలేదు; కాని ఆ సంఘటనయే స్వరములన్నిటిని మించియుండెను. మరియు ఒక జనమంతయు కూడుకొనినప్పుడు వారు చేతులెత్తుదురు; ఏలయనగా చేతులు చాచుటవలననే తప్ప వారి అంగీకారము తెలియబడదు, అందుచేతనే చేతులు చాచుట అను అర్థమిచ్చు {χειροτονια} అను పదము పుట్టెను. ప్రవక్త ఇప్పుడు ఈ పోలికను తీసికొని, అగాధము తన చేతులను పైకెత్తెనని చెప్పుచున్నాడు; అనగా ఈ సంజ్ఞచేత తన అంగీకారమును చూపుచున్నది. తమకు ఆజ్ఞాపించబడినది చేయుదుమని మనుష్యులు ఈ సంజ్ఞచేత ప్రకటించునట్లే అగాధము కూడ చేతులెత్తెను. అగాధము తన చేతులను పైకెత్తెనని చదివినను భావము అదియే అగును. ఇక కొనసాగెదము

హబక్కూకు 3:11

11. సూర్యచంద్రులు తమ నివాసములో నిలిచిపోయిరి; నీ బాణముల వెలుగునకు అవి సాగిపోయెను, నీ ఈటె యొక్క తళతళలాడు మెరుపునకు.

11. Sol, luna stetit in habitaculo, ad lucem sagittarum tuarum ambulabunt, ad splendorum fulguris hastae tuae.

ఇచ్చట ప్రవక్త మరియొక చరిత్రను సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా యెహోషువ యుద్ధము చేసినప్పుడు, శత్రువులను సంహరించుటకు పగలు చాలనప్పుడు, అతని ప్రార్థనను బట్టి పగలు పొడిగింపబడెనని మనకు తెలియును (యెహోషువ 10:12). అతడు సూర్యుని తన గమనమును ఆపవలెనని అధికారముతో ఆజ్ఞాపించినట్లు కనబడును; కాని అతని ప్రార్థనకు ప్రత్యుత్తరము లభించినందున, అతడు ఇట్లు పలికినప్పుడు పరిశుద్ధాత్మ యొక్క రహస్య ప్రేరణచేతనే సూర్యునికి ఆజ్ఞాపించెననుటలో సందేహము లేదు; మరియు చంద్రుడును ఆగకుండినయెడల సూర్యుడు తన గమనమునుండి ఆగియుండడని మనకు తెలియును. ఈ రెండు జ్యోతులకును నిశ్చయముగా ఒకే క్రియ జరిగియుండవలెను.

కావున సూర్యచంద్రులు తమ నివాసములో నిలిచిపోయిరని హబక్కూకు చెప్పుచున్నాడు; అనగా సూర్యుడు అప్పుడు తన నివాసములో విశ్రమించినట్లుండెను. అది తన గమనములో వేగిరపడుచుండగా, దేవుని ప్రజల మేలుకొరకు నిలిచిపోయెను. కావున సూర్యచంద్రులు నిలిచిరి,---ఎట్లు? నీ బాణముల వెలుగునకు అవి సాగిపోవును. కొందరు దీనిని అగ్నిస్తంభమునకు అన్వయింతురు; ప్రవక్త, దేవుడు తమను నడిపించిన ఆ వెలుగుచేత ఇశ్రాయేలీయులు నడిచిరని చెప్పినట్లు వారు తలంతురు; కాని ఇది సూర్యుని గూర్చి చెప్పబడినదనుటలో నాకు సందేహము లేదు. వాక్యమంతయు ఇట్లు సంబంధము కలిగియున్నది---సూర్యచంద్రులు ఆదినుండి నడచినట్లు కాక, దేవుని బాణముల వెలుగునకు నడచిరి; అనగా సూర్యుడు ఆదినుండి తన నడిపింపుగా పొందిన దేవుని ఆజ్ఞకు బదులుగా, దాని గమనమును ఆలస్యపరచిన లేక అది పూర్వము కలిగియున్న వేగమును అదుపుచేసిన దేవుని బాణములు దానిని నడిపించెను. కావున ఆ దినమువరకు సూర్యుడు స్వభావరీత్యా కలిగియున్న గమనమునకును, దేవుని బాణములకును ఖడ్గమునకును ఈటెకును చోటిచ్చునట్లు సూర్యుడు నిలిపివేయబడిన ఆ క్రొత్త నడిపింపునకును మధ్య ఒక విరుద్ధము సూచింపబడుచున్నది; ఏలయనగా బాణములను ఈటెను అనుటచే అతడు ఏర్పరచబడిన ప్రజల ఆయుధములనే తప్ప మరేదియు ఉద్దేశింపలేదు; (64 ఈ వచనము యొక్క విశిష్టమైన నిర్మాణమును చాలామంది విమర్శకులు గమనింపక విడిచిరి; కాని ప్రవక్తలు తమ భావములను తరచుగా అమర్చు క్రమమునకు ఇది ఒక విశేషమైన ఉదాహరణను చూపుచున్నది. ఇచ్చట రెండు సంగతులు సూచింపబడినవి---పర్వతములును జలములును---మొదటి క్రియ రెండింటిని గూర్చినది; కర్తృపదము ముందే ఊహింపబడినది, చివరి రెండు పంక్తులలో మొదటిది జలములను, చివరిది పర్వతములను సూచించును. అక్షరార్థమైన అనువాదము ఇది,--- వారు నిన్ను చూచిరి,--- వేదనపడెను పర్వతములు, జలప్రవాహము దాటిపోయెను, తన స్వరమెత్తెను అగాధము, ఉన్నతము తన చేతులను ఎత్తెను. {[{רום ను "ఉన్నతమునకు" అని క్రియావిశేషణముగా అన్వయించుట హెబ్రీ భాషా లక్షణములకు అంతగా సరిపడదు; "అగాధము" జలమును సూచించునట్లే ఇది ఇచ్చట "పర్వతములను" సూచించుచున్నదనుట స్పష్టము.--- సం.) ఏలయనగా ఆ ప్రజలు దేవుని సంరక్షణలో యుద్ధము చేసినప్పుడు వారు పైనుండి ఆయుధములు ధరించినట్లుండిరని మనకు తెలియును. కావున "దేవునిదియు గిద్యోనుదియునైన ఖడ్గము" అని గిద్యోనును గూర్చి చెప్పబడినట్లే, ఈ స్థలమునందును ప్రవక్త ఇశ్రాయేలు ప్రజలకు ఉన్న ఏ ఆయుధమునైనను దేవుని బాణములనియు ఆయన ఈటెయనియు పిలుచుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆ ప్రజలు దేవుని ఆజ్ఞ లేకుండ ఒక వ్రేలు మందమైనను కదలలేకుండిరి. కావున సూర్యుడు పూర్వము ఆదికాండములో మనము చదువు సాధారణ ఆజ్ఞను లక్ష్యపెట్టుటకు అలవాటుపడియుండెను; కాని అప్పుడు అది వేరొక ఉద్దేశ్యముకొరకు నడిపింపబడెను: ఏలయనగా భూమిపై మెరుపువలె ఎగురుచున్న దేవుని బాణములను అది లక్ష్యపెట్టెను; అది ఆశ్చర్యపడి నిలిచి ముందుకు సాగుటకు ధైర్యము చేయనట్లు ఆ బాణములను లక్ష్యపెట్టెను. ఎందుకు? దేవుడు యుద్ధము జరిగించుచుండగా అది ఆయనకు లోబడవలసియుండెను గనుక. (65 ఈ వివరణలో గొప్ప సౌందర్యమును బలమును ఉన్నవి; హెండర్సన్ అనువాదము దీనికి అనుగుణమైనది. కాని న్యూకమ్ అనువాదము కొంత భిన్నమైనది--- సూర్యచంద్రులు తమ నివాసములో నిలిచిరి: వారి వెలుగుచేత నీ బాణములు వెలువడెను; వారి తేజస్సుచేత, నీ ఈటె యొక్క మెరుపు. మూలములో లేని ఇటాలిక్కు పదములను ఇన్ని చేర్చుటను తప్పించుటకు నేను ఈ వచనమును ఇట్లు అనువదింతును--- సూర్యుడు! చంద్రుడు!--- అతడు నిలిచెను---ఆమె నిశ్చలముగా ఉండెను, వెలువడిన నీ బాణములకు వెలుగుగా, తళతళలాడు నీ ఈటెకు తేజస్సుగా. షష్ఠీ విభక్తిని తరచుగా చతుర్థీ విభక్తిగా అనువదింపవలెను; యిర్మీయా 31:35 లో వలెనే, {{`` }לילה{[, לאור "రాత్రికి వెలుగుగా" అనగా "రాత్రికి వెలుగిచ్చుటకు". "చంద్రుడు" అనుదానికి ముందు "మరియు" ,[{]}ו అని ఉన్న పండ్రెండు ప్రతులు ఉన్నవి; కాని అది అవసరము లేదు, ఏలయనగా "నిలిచెను" అను క్రియ ఏకవచనము; దాని తరువాత ఏకవచనమునను స్త్రీలింగమునను ఉన్న మరియొక క్రియ వచ్చునని నా తలంపు, "నిలిచెను" అనునది పుంలింగము, అది చంద్రుని సూచించును, చివరిది సూర్యుని సూచించును; సూర్యుడు కొన్నిసార్లు స్త్రీలింగముగా వాడబడును, చంద్రుడు ఎల్లప్పుడును పుంలింగము. [{]}זבל అను క్రియ నిజానికి నివసించుట కాదు, నిలకడగా ఉండుట లేక నిశ్చలముగా ఉండుట. మన భాషలో క్రమము ఇట్లుండును--- సూర్యుడు నిశ్చలముగా ఉండెను, చంద్రుడు నిలిచెను.--- సం.) కావున ఇప్పుడు ఈ మాటలలో ఎంత దయ ఇమిడియున్నదో మనము గ్రహించుచున్నాము.

కావున మనము ఇదివరకే సూచించిన సంగతిని జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను---ఈ స్థలమునందు నిస్సారమైన కథనము లేదు, గాని విశ్వాసుల నిరీక్షణను స్థిరపరచుటకును, తమను విడిపించుటకు దేవుని శక్తి చాలునని వారు నిశ్చయముగా ఎరుగుటకును తోడ్పడు సంగతులే వారి యెదుట ఉంచబడుచున్నవి; ఏలయనగా ఆ ఉద్దేశ్యముకొరకే ఆయన పూర్వము అన్ని అద్భుతములను చేసెను. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:12

12. నీవు రోషముతో భూమిమీద సంచరించితివి, క్రోధముతో అన్యజనులను నూర్చితివి.

12. In ira calcasti terram (vel, ambulasti super terram; [{]}דעצenim significat ambulare;) in ira (est tamen aliud nomen, ergo vertamus uno loco, indignationem, vel, furorem,---in furore) triturasti gentes (vel, triturabis.)

ప్రవక్త ఇచ్చట ప్రజలు కనాను దేశములో ప్రవేశించిన వృత్తాంతమును చెప్పుచున్నాడు; దేవుడు తన హస్తబలమును ప్రదర్శింపకుండినయెడల తమ పితరులు ఇన్ని విజయములను పొందియుండరని విశ్వాసులు తెలిసికొనవలెనని. కావున దేవుడే కోపముతో ఆ దేశమును త్రొక్కెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా అంత దౌర్భాగ్యమైన దాసత్వమునుండి ఇటీవలనే బయలుదేరి వచ్చిన ఇశ్రాయేలీయులు ఇన్ని జనములపై దాడి చేయుటకు ఎట్లు తెగింపగలరు?

వారు నిజముగా నలువది సంవత్సరములు అరణ్యములో ఉండిరి; కాని వారు ఎల్లప్పుడును వణకుచు భయపడుచుండిరి, మరియు వారు బలహీనులును దుర్బలులునై యుండిరని మనకు తెలియును. అట్లయిన వారు మిక్కిలి బలవంతులైన రాజులను ఎట్లు జయించిరి? యుద్ధమునకు అలవాటుపడిన జనములతో ఎట్లు పోరాడిరి? నిస్సందేహముగా దేవుడే తన క్రోధములో ఆ దేశమును త్రొక్కెను, జనములను నూర్చెను: కీర్తన 44:5 లో చెప్పబడినట్లు, "వారు తమ ఖడ్గముచేత కనాను దేశమును సంపాదింపలేదు; వారి స్వబలమైనను వారి స్వహస్తమైనను వారిని రక్షింపలేదు; ప్రభువే వారిపై దయచూపి వారి విమోచకుడాయెను."

కావున తానే ఆ దేశముమీద నడచెనని ప్రవక్త దేవునికి ఆపాదించుట న్యాయమే; లేనియెడల ఇశ్రాయేలీయులు ఒక అడుగైనను కదలుటకు ఎన్నడును తెగింపరు. నిస్సందేహముగా, (65 ఈ వివరణలో గొప్ప సౌందర్యమును బలమును ఉన్నవి; హెండర్సన్ అనువాదము దీనికి అనుగుణమైనది. కాని న్యూకమ్ అనువాదము కొంత భిన్నమైనది--- సూర్యచంద్రులు తమ నివాసములో నిలిచిరి: వారి వెలుగుచేత నీ బాణములు వెలువడెను; వారి తేజస్సుచేత, నీ ఈటె యొక్క మెరుపు. మూలములో లేని ఇటాలిక్కు పదములను ఇన్ని చేర్చుటను తప్పించుటకు నేను ఈ వచనమును ఇట్లు అనువదింతును--- సూర్యుడు! చంద్రుడు!--- అతడు నిలిచెను---ఆమె నిశ్చలముగా ఉండెను, వెలువడిన నీ బాణములకు వెలుగుగా, తళతళలాడు నీ ఈటెకు తేజస్సుగా. షష్ఠీ విభక్తిని తరచుగా చతుర్థీ విభక్తిగా అనువదింపవలెను; యిర్మీయా 31:35 లో వలెనే, {{`` }לילה{[, לאור "రాత్రికి వెలుగుగా" అనగా "రాత్రికి వెలుగిచ్చుటకు". "చంద్రుడు" అనుదానికి ముందు "మరియు" ,[{]}ו అని ఉన్న పండ్రెండు ప్రతులు ఉన్నవి; కాని అది అవసరము లేదు, ఏలయనగా "నిలిచెను" అను క్రియ ఏకవచనము; దాని తరువాత ఏకవచనమునను స్త్రీలింగమునను ఉన్న మరియొక క్రియ వచ్చునని నా తలంపు, "నిలిచెను" అనునది పుంలింగము, అది చంద్రుని సూచించును, చివరిది సూర్యుని సూచించును; సూర్యుడు కొన్నిసార్లు స్త్రీలింగముగా వాడబడును, చంద్రుడు ఎల్లప్పుడును పుంలింగము. [{]}זבל అను క్రియ నిజానికి నివసించుట కాదు, నిలకడగా ఉండుట లేక నిశ్చలముగా ఉండుట. మన భాషలో క్రమము ఇట్లుండును--- సూర్యుడు నిశ్చలముగా ఉండెను, చంద్రుడు నిలిచెను.--- సం.) దేవుడు వారికి ముందుగా వెళ్లియుండనియెడల వారు ఆ దేశములో ఎన్నడును స్థిరపడియుండరు.

కావున దేవుడు తన కోపములో ఆ దేశమును త్రొక్కినప్పుడు అది అబ్రాహాము సంతానమునకు నెమ్మదిగల నివాసమాయెను; అంతకుముందు మిక్కిలి బలహీనులైన ఇశ్రాయేలీయులు యుద్ధసన్నద్ధులైన జనములను అప్పుడు సులభముగాను ఎక్కువ శ్రమ లేకయే జయించిరి.

ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము, ప్రవక్త ఇచ్చట ప్రజల యెదుట వారు దేశములో ప్రవేశించిన సంగతిని ఉంచుచున్నాడు; అందువలన దేవుడు ఒకే సమయమున ఇన్ని జనములను వ్యర్థముగా పారదోలలేదనియు, కనాను దేశము తన ఏర్పరచబడిన ప్రజలకు శాశ్వత స్వాస్థ్యముగా ఉండుటకే అనియు వారు ఎరుగవలెను.

ప్రవక్త క్రియాపదముల కాలములను హెబ్రీ భాష యొక్క సామాన్య వాడుకకు విరుద్ధముగా తరచుగా మార్చుచున్నాడు; కాని దేవుడు తన కార్యములను నిరంతరము జరిగించుచున్నట్లును, పూర్వము పితరులకు ఆయన అనుగ్రహించిన అదే సన్నిధి ఆపదలలో కూడ ఎదురుచూడదగినదన్నట్లును అతడు ఆ చరిత్రలను సూచించుచున్నాడని గమనింపవలెను. కావున కాలముల మార్పు భావమును మరుగుపరచదు, పైగా అది ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశ్యమును మనకు తెలియజేసి, భావమును గ్రహించుటకు సహాయపడుచున్నది. తుదకు ఇట్లున్నది -

హబక్కూకు 3:13

13. నీ ప్రజలను రక్షించుటకు నీవు బయలుదేరితివి, నీ అభిషిక్తునితో కూడ రక్షించుటకు బయలుదేరితివి; దుష్టుని యింటి శిరస్సును గాయపరచి, మెడవరకు పునాదిని బయలుపరచితివి. సెలా.

13. Egressus es in salutem populi tui, in salutem cum Christo tuo; transfodisti caput e domo impii, nudando fundamentum usque ad collum. Selah.

ప్రవక్త తాను ఇంతకుముందు నమోదు చేసిన సంగతిని---దేవుడు తన ప్రజల రక్షణకై తన క్రీస్తుతో కూడ బయలుదేరెనని---ప్రజల ప్రస్తుత స్థితికి మరల అన్వయించుచున్నాడు. కొందరు ఇచ్చట ఒక పోలిక సూచక పదము అంతర్గతమని తలంచి, క్రియాపదమును రెండుసార్లు చెప్పుదురు: "నీవు అప్పుడు నీ ప్రజల విమోచనకై బయలుదేరినట్లు, ఇప్పుడు నీ క్రీస్తుతో కూడ నీ ప్రజల విమోచనకై బయలుదేరెదవు." కాని ఈ పునరుక్తి బలవంతముగా లాగబడినది. కావున నేను ప్రవక్త మాటలను ఉన్నవి ఉన్నట్లే తీసికొనుచున్నాను---దేవుడు తన ప్రజల విమోచనకై బయలుదేరెనని. అయితే దేవుని ప్రజలను గూర్చి చెప్పబడినప్పుడు వారి ఉచితమైన దత్తతను ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. అబ్రాహాము సంతతి దేవుని ప్రత్యేక ప్రజగా ఎట్లు అయ్యెను? ఇది ఏదైనను యోగ్యతనుండి కలిగెనా?

ఇది వారికి స్వభావసిద్ధముగా వచ్చెనా? వీటిలో ఏదియు చెప్పజాలము. కావున వారు ఇతర జనములకంటె ఏ విషయములోను భిన్నులు కాకపోయినను, దేవుడు వారిని తనకు ప్రజగా ఏర్పరచుకొనుటకు ఇష్టపడెను. కావున "దేవుని ప్రజ" అను పేరుచేత వారి దత్తత సూచింపబడుచున్నది. ఈ దత్తత తాత్కాలికమైనది గాని క్షణికమైనది గాని కాదు, అంతమువరకు నిలుచునదియే. కావున ఆయన పూర్వము పితరులకు అనుగ్రహించిన అదే సహాయమును దేవునియొద్దనుండి తాము నిరీక్షింపవచ్చునని విశ్వాసులు సులభముగా నిర్ణయింపగలరు.

నీవు బయలుదేరితివి, నీ ప్రజల రక్షణకై, రక్షణకై అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అతడు రక్షణ అను పదమును పునరావృతము చేయుచున్నాడు, అది కారణము లేకుండ కాదు; ఏలయనగా ఈ విషయముపై దృష్టి నిలుపవలెనని అతడు కోరెను; ముందు చెప్పినట్లే---దేవుడు సముద్రముమీదను నదులమీదను కోపపడినట్లు అనేక అద్భుతములలో తన శక్తిని వ్యర్థముగా కనపరచలేదు, గాని తన ప్రజల సంరక్షణనే లక్ష్యముగా కలిగియుండెను. కావున అద్భుతములను జరిగించుటలో దేవుని ఉద్దేశ్యము ఎల్లప్పుడును సంఘ రక్షణయే అయినయెడల, విశ్వాసులు కొంతకాలము ఆపదలచేత పీడింపబడినప్పుడు ఇప్పుడు ఎందుకు క్రుంగిపోవలెను? ఏలయనగా దేవుడు ఎల్లప్పుడును ఒకేవిధముగా ఉన్నాడు: మరియు ముఖ్యముగా ఆ పురాతన విమోచనమును, అతడు ఇంతవరకు చెప్పిన ఆ అనేక విమోచనములును ఆయన నిత్యనిబంధనకు అనేక సాక్ష్యములైయుండగా వారు ఎందుకు నిరాశపడవలెను? ఇవి నిజముగా దేవుని వాక్యముతో, అనగా అబ్రాహాము సంతానమును అంతమువరకు కాపాడుటకై కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనిన ఆ వాగ్దానముతో జోడింపబడవలెను.

రక్షణ, రక్షణ, అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు, అదియు ఆయన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజల రక్షణ.

అతడు, నీ క్రీస్తుతో అని చేర్చుచున్నాడు. దేవుడు ఆదినుండి తన ప్రజలకు మధ్యవర్తి వ్యక్తిలో విమోచకుడైయుండెనని హబక్కూకు తలంచిన సంగతిని ఈ వాక్యభాగము మరింత స్థిరపరచుచున్నది. కావున దేవుడు తన ప్రజలను ఫరో చేతినుండి విడిపించినప్పుడు, ఎఱ్ఱసముద్రములో వారు దాటిపోవుటకు మార్గము చేసినప్పుడు, అద్భుతములు చేసి వారిని విమోచించినప్పుడు, వారి యెదుట మిక్కిలి బలవంతులైన జనములను లోపరచినప్పుడు, వారి పక్షమున ప్రకృతి నియమములను మార్చినప్పుడు---ఈ సమస్తమును ఆయన మధ్యవర్తిద్వారానే చేసెను. ఏలయనగా మధ్యవర్తి మధ్యవర్తిత్వము లేకుండ దేవుడు అబ్రాహామునకైనను అతని సంతతికైనను ఎన్నడును దయగలవాడై యుండజాలడు. కావున దేవుని సంఘమును క్షేమముగా కాపాడుట ఎల్లప్పుడును మధ్యవర్తి యొక్క పనియే అయినందున, క్రీస్తు ఇప్పుడు పూర్వముకంటె మిక్కిలి స్పష్టమైన వెలుగులో ప్రత్యక్షపరచబడెనని ప్రవక్త ఇప్పుడు ఊహించుకొనుచున్నాడు; ఏలయనగా దావీదును అతని వారసులును ఆయన సజీవ ప్రతిరూపమైయుండిరి. కావున దేవుడు దావీదు వ్యక్తిలో రాజ్యమును స్థాపించినప్పుడు తన క్రీస్తు యొక్క సజీవ ప్రతిరూపమును ఇచ్చెను; మరియు ఆకాశమున సూర్యచంద్రులు ప్రకాశించునంతకాలము ఈ రాజ్యము నిలుచునని ఆయన వాగ్దానము చేసెను. కావున ఈ రాజ్యము యొక్క నిత్యత్వమును గూర్చి హబక్కూకు కాలములో గత కాలములకంటె స్పష్టమైన ప్రవచనములు ఉండినందున, క్రీస్తు వచ్చునప్పుడు దేవుడు తమ విమోచకుడగునని ప్రజలు ధైర్యము తెచ్చుకొని నిశ్చయముగా ఎరుగవలసియుండలేదా? ఇప్పుడు ప్రవక్త భావమును మనము గ్రహించుచున్నాము. (66 ఈ మాటలలో చెప్పబడినది ఎంత సత్యమైనను, ఇది ఈ వాక్యభాగపు బోధవలె కనబడదు. వచనము యొక్క రెండవ భాగమునకు అక్విలా అనువాదమును వల్గేట్ అనువాదమును అనుసరింపబడినవి. సెప్టువజింటు, {του} {σωσαι} {τον} {χριστον} {σου}--- "నీ క్రీస్తును రక్షించుటకు" అని చదివెను; లేక అలెక్సాండ్రియా ప్రతి ప్రకారము, {χριστους} {σου}"; లేక బార్బెరిని ప్రతి ప్రకారము, "నీ ఏర్పరచబడినవారు---{τους} {εκλεκτους} {σου}". ఐదు హెబ్రీ ప్రతులలో ,[{`` ]}משיחיד "నీ అభిషిక్తులు" అని ఉన్నది. అయితే ముందటి పంక్తిలోని "ప్రజలు" అనుదానితో పోల్చినయెడల; లేక ప్రవక్తలు తరచుగా చేయునట్లు ఏకవచనము సమష్టి భావములో వాడబడి అది యెహోషువను అతని వారసులను సూచింపవచ్చును. దానికి ముందున్న {[{]}את అను అవ్యయము ఉపసర్గగా తరచుగా వాడబడదు; మరియు [{]}ישע అను పదమును నామవాచకముగా కంటె సెప్టువజింటు ప్రకారము క్రియగా తీసికొనుట మేలు, అయినను క్రియగా అది సాధారణముగా హిఫీల్ రూపములో వచ్చును; కాని 1 సమూయేలు 23:5; 2 సమూయేలు 8:6 చూడుడి. అప్పుడు అనువాదము ఇట్లుండును--- బయలుదేరితివి నీ ప్రజలను రక్షించుటకు, నీ అభిషిక్తుని రక్షించుటకు: దుష్టుని యింటినుండి శిరస్సును నరికితివి, మెడవరకు పునాదిని ఖాళీ చేయుచు. ఈ రెండు పంక్తులలోని సూచన కనానీయులను వేళ్లతో పెకలించుటనే గాని, న్యూకమ్ తలంచునట్లు ఐగుప్తులోని తొలిచూలు పిల్లల సంహారమును కాదనుట స్పష్టము. ఏకవచనము కవితారీతిగా బహువచనమునకు వాడబడినది: "శిరస్సు" అనగా శిరస్సులు లేక నాయకులు, మొదలగునవి. చివరి పంక్తి సంపూర్ణ నాశనమును సూచించు సామెత వంటి మాటవలె కనబడుచున్నది; పునాదియే త్రవ్వి తీయబడెను, అది మనుష్యుని మెడ ఎత్తువరకు లోతుగా ఉన్నను. ఈ వచనమునకు సమర్థనగా ఏ ప్రతియైనను అనువాదమైనను లేదు ,[{`` ]}צור "బండ" అని హౌబిగాంట్ న్యూకమ్ అంగీకరించిరి.--- సం.) కాని ఇప్పుడు నేను ఇంకను ముందుకు సాగజాలను; ఈ విషయమును రేపటికి వాయిదా వేయుచున్నాను.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీయందు ఆధారపడి నిన్ను ప్రార్థించువారి రక్షణవిషయమై నీకు ఎంత శ్రద్ధయు ఎంత చింతయు కలదో నీవు పూర్వము అనేకమారులును అనేక విధములుగాను సాక్ష్యమిచ్చియున్నావు గనుక,---ఓ, నేడు మేము కూడ అదే అనుభవించునట్లు అనుగ్రహింపుము: నీ ముఖము మాకు న్యాయముగానే మరుగైయున్నను, నీ అనంతమైన కనికరముపై స్థాపింపబడిన నిబంధనను నీ కుమారునిద్వారా నీవు చేసియున్నావు గనుక, మేము నీ యొద్దకు పరుగెత్తుటకు ఎన్నడును సంశయింపకుందుము గాక.

కావున సత్యమైన పశ్చాత్తాపముతో దీనులమైన మేము నీ కుమారునికి మమ్ములను ఒప్పగించుకొనునట్లును, ఆయనద్వారా నీయొద్దకు నడిపింపబడునట్లును, నీవు నీ వాక్యమందు అన్నిచోట్ల మాకు సాక్ష్యమిచ్చుచున్న ప్రకారము, పూర్వపు విశ్వాసులకు తండ్రివైయున్నట్లే మాకును తండ్రివైయున్నావని కనుగొనునట్లును అనుగ్రహింపుము; తుదకు సమస్త కష్టములనుండియు అపాయములనుండియు విడిపింపబడి, నీ కుమారుడు తన స్వరక్తముచేత మా కొరకు సంపాదించిన ధన్యమైన విశ్రాంతిలోనికి మేము చేరునట్లు చేయుము. ఆమేన్.

66 ఈ మాటలలో చెప్పబడినది ఎంత సత్యమైనను, ఇది ఈ వాక్యభాగపు బోధవలె కనబడదు. వచనము యొక్క రెండవ భాగమునకు అక్విలా అనువాదమును వల్గేట్ అనువాదమును అనుసరింపబడినవి. సెప్టువజింటు, {του} {σωσαι} {τον} {χριστον} {σου}--- "నీ క్రీస్తును రక్షించుటకు" అని చదివెను; లేక అలెక్సాండ్రియా ప్రతి ప్రకారము, {χριστους} {σου}"; లేక బార్బెరిని ప్రతి ప్రకారము, "నీ ఏర్పరచబడినవారు---{τους} {εκλεκτους} {σου}". ఐదు హెబ్రీ ప్రతులలో ,[{`` ]}משיחיד "నీ అభిషిక్తులు" అని ఉన్నది. అయితే ముందటి పంక్తిలోని "ప్రజలు" అనుదానితో పోల్చినయెడల; లేక ప్రవక్తలు తరచుగా చేయునట్లు ఏకవచనము సమష్టి భావములో వాడబడి అది యెహోషువను అతని వారసులను సూచింపవచ్చును. దానికి ముందున్న [{]}את అను అవ్యయము ఉపసర్గగా తరచుగా వాడబడదు; మరియు [{]}ישע అను పదమును నామవాచకముగా కంటె సెప్టువజింటు ప్రకారము క్రియగా తీసికొనుట మేలు, అయినను క్రియగా అది సాధారణముగా హిఫీల్ రూపములో వచ్చును; కాని 1 సమూయేలు 23:5; 2 సమూయేలు 8:6 చూడుడి. అప్పుడు అనువాదము ఇట్లుండును--- బయలుదేరితివి నీ ప్రజలను రక్షించుటకు, నీ అభిషిక్తుని రక్షించుటకు: దుష్టుని యింటినుండి శిరస్సును నరికితివి, మెడవరకు పునాదిని ఖాళీ చేయుచు. ఈ రెండు పంక్తులలోని సూచన కనానీయులను వేళ్లతో పెకలించుటనే గాని, న్యూకమ్ తలంచునట్లు ఐగుప్తులోని తొలిచూలు పిల్లల సంహారమును కాదనుట స్పష్టము. ఏకవచనము కవితారీతిగా బహువచనమునకు వాడబడినది: "శిరస్సు" అనగా శిరస్సులు లేక నాయకులు, మొదలగునవి. చివరి పంక్తి సంపూర్ణ నాశనమును సూచించు సామెత వంటి మాటవలె కనబడుచున్నది; పునాదియే త్రవ్వి తీయబడెను, అది మనుష్యుని మెడ ఎత్తువరకు లోతుగా ఉన్నను. ఈ వచనమునకు సమర్థనగా ఏ ప్రతియైనను అనువాదమైనను లేదు ,[{`` ]}צור "బండ" అని హౌబిగాంట్ న్యూకమ్ అంగీకరించిరి.--- సం.

నూట పదునేడవ ఉపన్యాసము

ప్రవక్త దేవుడు ఏర్పరచబడిన ప్రజల రక్షణకై తన క్రీస్తుతో కూడ ఎందుకు బయలుదేరెనని చెప్పెనో నిన్న మేము వివరించితిమి. తమ విమోచనను గూర్చిన నిరీక్షణలో విశ్వాసులను మరింతగా స్థిరపరచుటయే అతని ఉద్దేశ్యము; ఏలయనగా దేవుడు ఒకేవిధముగా ఉండుటయే గాక తన సంకల్పమును ఎన్నడును మార్చుకొనడు, మరియు పూర్వము ప్రజలను కాపాడిన అదే మధ్యవర్తి తన పనిని నెరవేర్చుచున్నాడు. నిన్న నేను సూచించిన ఈ భేదమును కూడ మనము గమనింపవలెను; ఏలయనగా దేవుడు అప్పుడు క్రీస్తును మరింత స్పష్టముగా బయలుపరచియుండినందున, దేవుని రాజ్యము నిత్యము ఉండునని దేవుడు వాగ్దానము చేసియుండుటచేత, వారికి దేవుని కటాక్షమునకు అంత విశేషమైన హామీ ఉండినందున, విశ్వాసులు మరింత ఉల్లాసముతో ముందుకు సాగవలసియుండెను.

దుష్టుని యింటినుండి శిరస్సు గాయపరచబడెనని అతడు చేర్చుచున్నాడు; అనగా తన ప్రజల నిమిత్తము దేవునిచేత పడగొట్టబడని శక్తి ఏదియును లేదు; పూర్వము దేవుని ప్రజలకు కటాక్షము చూపబడునట్లు గొప్ప రాజులందరును నాశనము చేయబడిరని మనకు తెలియును. రెండవ పోలిక భిన్నముగా కనబడును, అయినను దాని ఉద్దేశ్యము అదియే---దేవుడు మెడవరకు పునాదిని బయలుపరచెను; అనగా తన శత్రువులను వేళ్లనుండి నాశనము చేసెను; ఏలయనగా పునాది అనుటచే అతడు ఆ శత్రువులలో ఉండిన స్థిరత్వమంతటిని రూపకముగా సూచించుచున్నాడు, అది మెడవరకు, అనగా శిఖరమువరకు పెకలింపబడి కూలద్రోయబడెను; ఏలయనగా మనుష్యుని శరీరము మెడనుండి పాదములవరకు కప్పబడియుండునని మనకు తెలియును. మరియు వారి గృహములు, అనగా వారి కుటుంబములు, మెడవరకు బయలుపరచబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా ప్రభువు వారినందరిని అడుగునుండి పైవరకు నాశనము చేసెను. ఇప్పుడు ప్రవక్త భావమును మనము గ్రహించుచున్నాము.

{,}סלהselah అను పదమునుగూర్చి నేను ఇంతవరకు ఏమియు చెప్పలేదు; కాని హెబ్రీ వ్యాఖ్యాతలు తలంచునదానిని ఇప్పుడు సంక్షిప్తముగా చెప్పెదను. కొందరు దీనిని {,}לעולםlaoulam, "నిత్యము" అనియు, {,}עד{ }ועדod uod, "ఇంకను ఇంకను" అనియు వివరింతురు; ఈ పదము చేర్చబడినప్పుడు పరిశుద్ధాత్మ నిత్యము ఉండబోవు దానిని ప్రకటించుచున్నట్లు. మరికొందరు దీనిని {,}אמןamen అని అనువదింతురు; చెప్పబడినది సత్యమనియు సందేహములేనిదనియు దేవుడు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నట్లు. కాని ఈ పదము ఈ కీర్తనలోను కీర్తనల గ్రంథములోను తప్ప ఎక్కడను కనబడదు, మరియు అది నిశ్చయతను లేక శాశ్వతత్వమును సూచించునని వారు చెప్పుదానికి ఎల్లప్పుడును సరిపడదు గనుక, ఇది సంగీతమును సూచించునదే గాని విషయములను కాదని తలంచువారి అభిప్రాయమును స్వీకరించుటకే నేను ఇష్టపడుచున్నాను. దాని వ్యుత్పత్తిని పరిశీలించినయెడల వారు చేర్చునదియు సంభవమే; ఏలయనగా ఆ పదమునకు ఎత్తుట లేక హెచ్చించుట అని అర్థము; కావున గాయకులు తమ స్వరమును ఎత్తవలెనని జ్ఞాపకము చేయుటకై అది వ్రాయబడెను.

అయితే ఇది అంత ప్రాముఖ్యమైన సంగతి కాదు గనుక ఇతరులు తలంచునదిని సంక్షిప్తముగా చెప్పుట చాలును. ఇక కొనసాగెదము--- హబక్కూకు 3:14

14. అతని కఱ్ఱలతో అతని గ్రామముల శిరస్సును నీవు గుచ్చితివి: నన్ను చెదరగొట్టుటకు వారు సుడిగాలివలె వెలువడిరి: దీనులను రహస్యముగా మింగివేయుటయే వారి ఉల్లాసము.

14. Perforasti baculis ejus caput villarum ejus; prosilierunt instar turbinis ad dispellendum me; exultatio eorum sicut ad vorandum pauperem in abscondito.

ఈ వచనపు ఆరంభములో ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు---దేవుడు తన ప్రజల శత్రువులందరిని గాయపరచెనని; మరియు గ్రామముల లేక పట్టణముల శిరస్సు గాయపరచబడెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు, అయినను కొందరు {,}פרזיםperezim అనునది పట్టణ నివాసులను సూచించునని తలంతురు; ఏలయనగా హెబ్రీయులు ప్రాకారముగల పట్టణములను లేక గ్రామములను {,}פרזות perezut అని పిలుతురు, ఆ పదము సాధారణముగా స్త్రీలింగములో కనబడును; కాని ఇచ్చట అది పుంలింగ నామవాచకము గనుక నివాసులనే సూచించునని తలంతురు. అయినను ఇది విషయమును అంతగా ప్రభావితము చేయదు; ఏలయనగా వస్తువులు మాత్రమే కాదు, వారి అధికారము క్రింద ఉన్న సమస్త ప్రాంతములును దేవుని హస్తముచేత కూలద్రోయబడెనని ప్రవక్త సరళముగా చెప్పుచున్నాడు; తన ప్రజలను కాపాడుటయే దేవుని ఉద్దేశ్యమైనప్పుడు ఆయన ప్రతీకారము సమస్త గ్రామములగుండాను ప్రతి ప్రాంతముగుండాను సాగిపోయెను, కావున ఒక్క మూలయైనను క్షేమముగా ఉండలేదు అన్నట్లు. అయితే దాని తరువాత వచ్చు మాటను కూడ మనము గమనింపవలెను---అతని కఱ్ఱలతో.

దుష్టులు తమ స్వంత ఖడ్గముచేతనే కొట్టబడిరని ప్రవక్త భావము. ఇచ్చట కఱ్ఱలు అని చెప్పబడినను, అది అన్నివిధములైన సాధనములను లేక ఆయుధములను సూచించునదిగా తీసికొనవలెను; వారు తమ స్వంత చేతులచేతనే గాయపరచబడిరని చెప్పినట్లే.

కావున ఈ వాక్యభాగపు భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము---దేవుడు తన ప్రజల శత్రువులను నలుగగొట్టుటకు సంకల్పించినప్పుడు తన బలమును ప్రదర్శించుట మాత్రమే కాదు, వారు తమ స్వంత చేతులచేతనే తమను నాశనము చేసికొనునట్లు వారిని మూఢత్వముతోను పిచ్చితోను కొట్టెను. మిద్యానీయుల విషయములో జరిగినట్లే ఇది జరిగెను; వారు ఒకరిపైకి ఒకరు తమ ఖడ్గములను త్రిప్పుకొనుటవలన పరస్పర గాయములచేత కూలిరి, లేక తమను తామే చంపుకొని తమ స్వంత చేతులచేత నశించిరి (న్యాయాధిపతులు 7:2). దుష్టులు తమను తామే చిక్కించుకొనిరనియు, తాము త్రవ్విన గుంటలో పడిరనియు, సంక్షిప్తముగా తమ స్వంత కపటములచేతనే నశించిరనియు మనము తరచుగా చదువుచున్నాము; మరియు సంఘ శత్రువులు దేవుని విశేష దయచేత కూలిరని, వారికి విరోధముగా ఎవడును లేవకపోయినను, ఏలయనగా వారు తమ స్వంత కఱ్ఱతోనే తమను గుచ్చుకొనిరి లేక గాయపరచుకొనిరి అని ప్రవక్త ఇచ్చట చెప్పుచున్నాడు.

కొందరు ఇట్లు చదువుదురు---"నీవు అతని రాజదండములను అతని గ్రామముల శిరస్సును శపించితివి;" కాని నేను ఇచ్చిన వివరణ మిక్కిలి సముచితమైనది.

వారు సుడిగాలివలె వచ్చిరని అతడు చేర్చుచున్నాడు. ఇది నిజముగా భవిష్యత్కాల క్రియాపదమే; అయితే వాక్యమును ఇట్లు తర్జుమా చేయవలెను---'వారు నన్ను పడద్రోయుటకు సుడిగాలివలె విరుచుకొని వచ్చినప్పుడు, వారి ఉల్లాసము దాగియున్న స్థలములలో దీనులను మింగివేయుటయే.' ఇది నిజముగా ఒకే క్రియాపదము; అయితే ఇది సుడిగాలి అని అర్థమిచ్చు {,}סערsor అనుదానినుండి వచ్చినది, గనుక దీనిని వివరణ రూపమున తప్ప మరొకవిధముగా తర్జుమా చేయలేము. వారు సుడిగాలివలె విరుచుకొని వచ్చిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ప్రవక్త ఇచ్చట దేవుని శక్తిని గూర్చి విపులముగా చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా తన ప్రజల శత్రువులు అంతటి వేగముతో విరుచుకొని వచ్చినప్పుడు ఆయన వారిని అడ్డగించియుండెను.

వారి ముందంజ మందగతిగా ఉండినయెడల దేవుడు ఏ అద్భుతమును లేకయే వారి ప్రయత్నములను భంగపరచియుండవచ్చును; అయితే వారి స్వంత వెఱ్ఱితనము వారిని తొందరపాటునకు గురిచేసి, వారిని సుడిగాలివలె చేసినందున, అట్టి ఉగ్రతను అడ్డగించుటలో దేవుని శక్తి మరింత స్పష్టముగా తెలియవచ్చెను.

ఇచ్చట చెప్పబడినదాని భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా తన ప్రజలమీద విరుచుకుపడుచున్న శత్రువుల హింసాత్మకమును ఆవేశపూరితమునైన క్రోధమును గూర్చి మొరపెట్టుటయే ప్రవక్త ప్రత్యేక ఉద్దేశ్యము కాదు గాని, తాను చూచిన ఆ శత్రువుల భయంకరమైన దాడులను అడ్డగించుటలో దేవుని శక్తిని ఘనపరచుటయే.

వారి ఉల్లాసము దీనులను మింగివేయుటయే అని అతడు చేర్చుచున్నాడు. పరలోకమునుండి దేవుడు అద్భుతమైన సహాయము తేనియెడల, దుష్టులను ఎదిరింపగలది లోకములో ఏదియు లేదని అతడు సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు దీనులను మింగివేయుటకు వచ్చినప్పుడు, యుద్ధము చేయుటకు కాక, క్రూరమృగములవలె ఎరను మింగివేయుటకే వచ్చిరి. అటుతరువాత అతడు, దీనులను రహస్యమున మింగివేయుటకు అని చెప్పుచున్నాడు. దేవుని ప్రజలకు ఎదిరించుటకు బలము లేకుండెననియు, ఆశకు మించిన సహాయము పరలోకమునుండి వచ్చుట తప్ప వేరు మార్గము లేకుండెననియు అతని భావము.

67 కేరీయును అనేక వ్రాతప్రతులును [{,[{“ פרזיו తన గ్రామములు;” అని చదువుచున్నవి; అయితే ఈ మార్పు అవసరము లేదు, ఏలయనగా తరువాతి రెండు పంక్తులు వచ్చువరకు బహువచనమునకు బదులుగా ఏకవచనమే అంతటను వాడబడినది; ఇది ఏకవచనమును సమూహార్థములో తీసికొనవలెనని రుజువుచేయుచున్నది. హెండర్సన్ దీనిని ఇతర స్థలములలో ఆ పదమునకుండు అర్థమునకు విరుద్ధముగా “నాయకులు” అని తర్జుమా చేయుచున్నాడు. దీని అర్థము, చెల్లాచెదురైనట్లుండి ఏ సరిహద్దులును లేని, ప్రాకారములేని బయలు గ్రామము.---సం.

68 న్యూకమ్ మరియు మరికొందరు ఏ ఆధారమును లేకుండ “నీ కఱ్ఱ” అని చదువుదురు; అయితే ఏదైన బలమైన కారణము లేని ఊహను అంగీకరింపరాదు.---సం.

సర్వమును గూర్చిన సారాంశమేమనగా---దుస్థితిలోనున్న ఇశ్రాయేలీయులకు ఏ రక్షణయు లేక, తమ శత్రువుల ఉగ్రతకును క్రూరత్వమునకును గురియైయుండగా, వారికి అద్భుతముగా సహాయము కలిగెను; ఏలయనగా ప్రభువు శత్రువులను వారి స్వంత ఖడ్గములచేతనే నాశనము చేసెను; మరియు వారు జయమును అనుభవించుటకన్నట్లు ఎరను తీసికొనుటకు వచ్చినప్పుడు దేవుని హస్తముచేత నేలగూలిరి; కావున ఆయన శక్తి మరింత ప్రకాశవంతముగా వెల్లడియాయెను. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:15

15. నీవు నీ గుఱ్ఱములతో సముద్రమును దాటి నడచితివి, మహా జలరాశి కుప్ప గుండా.

15. Viam fecisti in mari equis tuis per acervum aquarum magnarum.

కొందరు, 'నీవు నీ గుఱ్ఱములను సముద్రములో త్రొక్కించితివి' అని చదువుదురు; అయితే ఇది భాషాదోషమని స్పష్టమే. మరికొందరు, 'నీవు నీ గుఱ్ఱములచేత సముద్రములో త్రొక్కితివి' అని చదువుదురు. అయితే {,}דרךdarek అను క్రియాపదమునకు నడుచుట లేక సాగిపోవుట అని అర్థము గనుక, ఇట్టి సాగదీసిన వివరణలను వెదకవలసిన అవసరమేమి? ప్రవక్త భావము ఏమాత్రమును సందేహాస్పదము కాదు---దేవుడు తన కొరకును తన గుఱ్ఱములకొరకును సముద్రములో ఒక మార్గము కలుగజేయును. ఎట్లు? మహా జలములు ఒక రాశిగా కూడుకొనినప్పుడే. ప్రవక్త మరల ఎఱ్ఱసముద్రమును దాటిన చరిత్రను సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా చెప్పబడినట్లు అది ఇతర క్రియలన్నిటికంటె జ్ఞాపకముంచుకొనదగిన దేవుని క్రియ; కావున ఈ మహాద్భుతమును వివరించుటలో ప్రవక్త అంతగా నిలిచియుండుటలో ఆశ్చర్యము లేదు. నీవు నీ గుఱ్ఱములకు మార్గము కలుగజేసితివి---ఎక్కడ? సముద్రములో; ఇది ప్రకృతికి విరుద్ధము. ఆ తరువాత అతడు, జలముల రాశి అని చేర్చుచున్నాడు: ఏలయనగా జలములు కూడుకొనెను, దృఢమైన దట్టమైన రాశి కనబడెను; ఇది ప్రకృతి ప్రకారము కాదు; ఏలయనగా నీరు ద్రవమనియు, ఒక్క బిందువైనను ప్రవహింపకుండ నిలువదనియు మనకు తెలియును. 70 అట్లయితే ఆయన యొర్దాను ప్రవాహమును ఎట్లు ఆపెను, ఎఱ్ఱసముద్రము ఎట్లు విభజింపబడెను? ఇవి దేవుని అగమ్యమైన శక్తికి నిదర్శనములు; తనకిష్టమైనప్పుడెల్ల తన ప్రజల రక్షణకు అడ్డుపడునదేదియు ఆయన సులభముగా తొలగింపజాలనిది కాదని విశ్వాసులు తెలిసికొనియుండవలసినందున, వీనివలన వారికి ధైర్యము కలుగవలసియుండెను. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:16

16. నేను వినినప్పుడు నా అంతరంగము కలవరపడెను; ఆ శబ్దమునకు నా పెదవులు వణకెను; కుళ్లు నా యెముకలలో ప్రవేశించెను, నేను నాలోనే వణకితిని; ఆయన జనులమీదికి ఎక్కి వచ్చి తన సైన్యములతో వారిని ఆక్రమించునప్పుడు, శ్రమదినమున నేను విశ్రాంతి పొందునట్లు.

16. Audivit, et contremuit (vel, tumultuatus est) venter meus; ad vocem trepidarunt labia mea; ingressa est putredo in ossa mea; et apud me tumultuatus sum (ad verbum, tumultuabitur; sed diximus heri de temporibus verborum,) ad ascendedum ad populum, excidet eum (vel, colliget se.)

'నేను వినియున్నాను' అను క్రియాపదమును గడచిన వచనముతో జతపరచు వ్యాఖ్యాతలు నా దృష్టిలో పొరబడుచున్నారు, ఎట్లనగా ఆ దేవుని శక్తి నిదర్శనములవలన తనకు భయము కలిగెనని ప్రవక్త చెప్పినట్లు అగును: అయితే తన ప్రజల రక్షణకొరకు దేవుడు ఊహింపరాని శక్తితో ఆయుధధారియని తలంచుటలో ప్రవక్తకు భయపడుటకు కారణము లేకుండెను; అట్టి దానికి ఏ హేతువును లేదు. కావున ఈ సంగతులు ఒకదానితో ఒకటి పొసగవు.

69 'దీనులను రహస్యమున మింగివేయుటకు' అను మాట, తమ ఎరను తమ గుహలకు తీసికొనిపోయి అచ్చట మింగివేయు క్రూరమృగముల అలవాటును సూచించునట్లు కనబడుచున్నది. ఇచ్చట, అనేక ఇతర స్థలములలోవలె, దీనులనగా నిస్సహాయులు, తమ శత్రువులను ఎదిరించుటకు సహాయమైనను శక్తియైనను లేనివారు. ఈ పంక్తిని ఇట్లు తర్జుమా చేయవచ్చును--- వారి ఆనందము, నిస్సహాయులను రహస్యమున మింగివేయుటయే.---సం. 70 ఆ పదము [{,[{חמר అనునది; అనేకులు దీనిని acervus---రాశి అని తర్జుమా చేసిరి; కాని దానికి ఆ అర్థము ఉన్నట్లు స్పష్టమైన ఉదాహరణ లేదు. అది ఉపసర్గ లేనిది, మరియు సెప్టువజింట్ దానిని {ταρασσοντας} అను క్రియావాచకముతో తర్జుమా చేసెను; అది “గుఱ్ఱములతో” పొసగును.

70 ఇది హీబ్రూలో ఏకవచనము; మరియు క్రియావాచకమైనయెడల, ముందున్న క్రియాపదమైన ,[{`` ]}דרכת నీవు నడిపించితివి'' లేక దారిచూపితివి అనుదాని కర్తృకారకముతో పొసగును. అప్పుడు ఆ రెండు పంక్తులను ఇట్లు తర్జుమా చేయవచ్చును,--- నీవు సముద్రమద్వారా నీ గుఱ్ఱములను నడిపించితివి, మహా జలములను కలవరపరచుచు. మార్కియస్ మరియు హెండర్సన్ ఇద్దరును, ఇచ్చట అర్థము ఎఱ్ఱసముద్రమును దాటుట కాదనియు, ఆ సంఘటననుండి గ్రహింపబడిన భాషలో తెలుపబడిన కనానీయుల అణచివేతయే అనియు తలంచుచున్నారు.---సం.

అయితే ఆయన స్వరమువలన, అనగా మనము ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన ఆ భయంకరమైన బెదరింపులవలన తనకు కలిగిన ఆ భయమునకు అతడు మరల వచ్చుచున్నాడు. ప్రవక్త ఉద్దేశ్యమును మనము ఎల్లప్పుడును మనస్సులో ఉంచుకొనవలెను---అతని లక్ష్యము విశ్వాసులను తగ్గించుటయే, తద్వారా వారు దీనులై తమ పాపములను దేవునికి ఒప్పుకొని ఆయన క్షమాపణను వేడుకొందురు. వారు ఎట్లయినను విడుదలకొరకు ఎదురుచూచునట్లు, బలమైన నిరీక్షణతో వారిని ఉత్సాహపరచుటయు అతని ఉద్దేశ్యమే. ఆరంభమునందే అతడు, 'ప్రభువా, నేను నీ స్వరమును వింటిని; భయపడితిని' అని చెప్పియున్నాడు. ఇప్పుడు అదే సంగతిని మరల చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా అతడు ఆ భయంకరమైన స్వరమును గూర్చి మాత్రమే మాటలాడియుండినయెడల, విశ్వాసులు నిరాశతో కృంగిపోయియుందురు; కావున వారిని ఆదరించగల దానిని మధ్యలో చేర్చి ఈ కీడును సకాలములో నివారింపగోరెను. ఈ కారణముచేత, తన సంఘమును రక్షించుటకు దేవుడు జయింపరాని శక్తితో ఆయుధధారియని రుజువుచేసిన ఈ చరిత్రలను అతడు వివరించెను. ఇది చేసిన తరువాత, తన సాధారణ బోధను ప్రస్తుత పరిస్థితులకు అన్వయించి, 'నేను వింటిని' అని చెప్పుచున్నాడు. అతడు ఏమి వినెను? తన ప్రజల మొండితనమును దేవుడు ఏ తీర్పులతో దర్శింపనిశ్చయించెనో ఆ తీర్పులనే. కావున దేవుడు తన ప్రజలను భయంకరమైన నాశనముతో బెదరించియున్నందున, తాను వినెననియు వణకెననియు, తద్వారా కలవరపడెననియు ప్రవక్త ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. అతడు ఏకవచనములో మాటలాడుచున్నాడు; అయితే మనము చెప్పినట్లు, అతడు ప్రజలందరిని ప్రతినిధిత్వము వహించినందునే ఇది జరిగెను; ఇంతకుముందును (నా గమనమునకు రాకుండిపోయినది) అతని శత్రువులు అతనిని పడద్రోయుటకు సుడిగాలివలె వచ్చిరని చెప్పినప్పుడు కూడ ఇట్లే జరిగెను; ఏలయనగా అప్పుడు అతడు తన గూర్చి కాక, ప్రాచీన ప్రజలను గూర్చియే మాటలాడెననుట నిశ్చయము. కావున ప్రవక్త ఇచ్చట సంఘమంతటి పక్షమును వహించుచున్నందున, ప్రజల సమూహమే తానైనట్లు మాటలాడుచున్నాడు: అందువలన తాను వింటినని చెప్పుచున్నాడు; కాని విశ్వాసులు ఇచ్చట ఒకే నోటితో మాటలాడుచున్నారు; తాము వింటిమనియు, తమ అంతరంగము వణకెననియు

కొందరు ఇట్లు చదువుదురు: 'నేను విభ్రాంతి చెందితిని, లేక భయపడితిని, ఆయన స్వరమునకు నా అంతరంగము వణకెను.'

అతడు {,}קולkul అనగా స్వరము అనుదానిని వార్తగా కాక, చెప్పబడినట్లు, బెదరింపుగా తీసికొనుచున్నాడు. కావున దేవుడు తన తీర్పులను అమలుపరచకముందు, లేక తాను బెదరించిన శిక్షను విధింపకముందే వారు ఆయన స్వరమునకు భయపడిరని విశ్వాసులు ఇచ్చట ప్రకటించుచున్నారు. అతడు, నా పెదవులు వణకెను అని చెప్పుచున్నాడు. {,}צללtsalel అను క్రియాపదమునకు కొన్నిసార్లు గింగురుమనుట అని అర్థము, కొందరు దీనిని ఇచ్చట అట్లే తర్జుమా చేయుదురు, 'నా పెదవులు గింగురుమనెను;' అయితే ఇది తగినది కాదు; మరికొందరి 'నా పెదవులు కొట్టుకొనెను' అను తర్జుమా మరింత సహించదగినది. భయమువలన గాని వణకుటవలన గాని పెదవులలో కలుగు కదలికయే ఇచ్చట భావమని హెబ్రీయులు చెప్పుదురు. కావున నేను ఆ మాటలను, 'నా పెదవులు వణకెను' అని తర్జుమా చేయుచున్నాను; మన భాషలో, Mes levres ont barbate అని ఒకడు చెప్పినట్లు; అనగా, శరీరమంతయు వణకునప్పుడు, పళ్లు కొట్టుకొనుటవలన శబ్దము కలుగుటయే కాక, పెదవులలోను కంపనము కనబడును.

అతడు, నా యెముకలలో కుళ్లు ప్రవేశించెను, మరియు నాలోపల నేను శబ్దము చేసితిని అని చెప్పుచున్నాడు (ఇది మరల {,}רגזregaz అను క్రియాపదము), అనగా నేను వణకితిని. దేవుని భయంకరమైన ప్రతీకారమువలననే కలిగియుండగల భయమును ప్రవక్త ఇచ్చట వర్ణించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు. కావున అతడు ఇచ్చట, ప్రవక్తకును ఎన్నుకొనబడిన ప్రజలందరికిని ఆనందమునకు కారణము కలిగించుటకు తగినవైన అద్భుతములను గూర్చి చెప్పుటలేదు గాని, ముందే ప్రవచింపబడిన దేవుని ప్రతీకారమునే ఇచ్చట వర్ణించుచున్నాడని ఇందువలన తెలియుచున్నది.

అతడు ఇప్పుడు, శ్రమదినమున నేను విశ్రాంతి పొందునట్లు అని చేర్చుచున్నాడు. ఇచ్చట ఒక అసంగతము కనబడుచున్నది---ప్రవక్త కుళ్లునంతగా దుఃఖముచేత పీడింపబడెననియు, భయముచేత తన అవయవములన్నిటిలో వణకెననియు, ఇప్పుడు ఇదంతయు విశ్రాంతిని కలుగజేయుటకు ఉపకరించెననియు చెప్పబడుచున్నది. అయితే ఈ వణకుల ద్వారాను, భయముల ద్వారాను, తల్లడిల్లుటల ద్వారాను విశ్రాంతి ఎట్లు లభించునో మనము విచారింపవలెను. దుష్టులు దేవునికి విరోధముగా ఎంత కఠినులగుదురో, అంత భారమైన నాశనమును తమకు తెచ్చుకొందురని మనకు నిజముగా తెలియును. అయితే కొంతకాలము మనలోపల మనము వణకుట తప్ప, అనగా దేవుని తీర్పు మనలను మేల్కొలిపి దాదాపు శూన్యముగా తగ్గించుట తప్ప, విశ్రాంతిని పొందు మార్గము లేదు.

కావున నిశ్చింతగా నిద్రించువాడు శ్రమదినమున కలవరపడును; అయితే సకాలమున దేవుని కోపమును ముందుగా గ్రహించి, న్యాయాధిపతియైన దేవుడు సమీపములో ఉన్నాడని వినిన వెంటనే భయముచేత స్పృశింపబడువాడు, శ్రమదినమున తనకొరకు అత్యంత సురక్షితమైన విశ్రాంతిని సిద్ధపరచుకొనును. కావున విశ్రాంతిని వెదకు సరియైన మార్గమును ప్రవక్త ఇచ్చట తెలుపుచున్నాడని ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా తాను కలవరపడెననియు, తన యెముకలలో కుళ్లు ప్రవేశించెననియు, అర్ధప్రాణునివలె క్షీణించుట తప్ప తనకు ఏ ఆదరణయు లేకుండెననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు: మరియు నేను ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, ప్రవక్త ఉద్దేశ్యము విశ్వాసులను పశ్చాత్తాపమునకు ప్రబోధించుటయే. అయితే మన పాపములు మనకు అసహ్యములగువరకు మనము నిజముగాను హృదయపూర్వకముగాను పశ్చాత్తాపపడజాలము: పాపద్వేషము దేవునిభయమునుండియు, పౌలు పశ్చాత్తాపమునకు తల్లియని భావించిన ఆ దుఃఖమునుండియు కలుగును. (2 కొరింథీయులకు 7:10.)

ఈ ప్రబోధము నేటి దినమున మనకును మిక్కిలి అవసరమైనది. నిర్లక్ష్యమునకు మనము స్వభావసిద్ధముగా ఎంత మొగ్గుచూపుదుమో మనము చూచుచున్నాము; దేవుడు మన పాపములను మన యెదుట ఉంచి, తన కోపమును మన యెదుట పెట్టినప్పుడు, మనము చలింపము; ఏదైన భయము కలిగినను అది వెంటనే మాయమగును. కావున మనలోపల మనము వణకితేనే తప్ప, భయము మన శక్తులన్నిటిని పట్టుకొనితేనే తప్ప, మన ఆత్మయంతయు దాదాపు కుళ్లినదైతేనే తప్ప, ఆపద్దినమున మనకు విశ్రాంతి ఉండదని తెలిసికొందము. అందువలననే కీర్తనలు 4:4లో, 'వణకుడి, అయితే పాపము చేయకుడి' అని చెప్పబడియున్నది. మరియు ఒకడు తన పాపములమీద కోపపడునప్పుడును (ఎఫెసీయులకు 4:26), మనలోపల మనము వణకునప్పుడును కోపపడుటయే నిజమైనది, ప్రయోజనకరమైనదియగు మార్గమని పౌలు కూడ చూపుచున్నాడు. ఇదే విధముగా ప్రవక్త పశ్చాత్తాపపు ఆరంభములను వర్ణించుచున్నాడు; విశ్వాసులు తమ అంతరంగములో వణకిరనియు, లోపల ఎంతగా కదిలింపబడిరనగా వారి పెదవులు సయితము వణకెననియు, సంక్షేపముగా (ఇదియే సర్వమునకు సారాంశము) వారి ఇంద్రియములన్నియు విభ్రాంతిని భయమును అనుభవించెననియు అతడు చెప్పుచున్నాడు.

71 కాల్విన్ ut, 'తద్వారా' అని తర్జుమా చేయు [{,[{אשר అను పదము విమర్శకులకు గొప్ప శ్రమను కలిగించినది. మార్కియస్ qui---'విశ్రమించువాడు,' మొదలగునవిగా చదువును; హెండర్సన్ 'అయినను,' 'అయినను నాకు విశ్రాంతి కలుగును,' మొదలగునవిగా చదువును. అయితే ఇది ఎప్పుడును విరోధార్థకముగా కనబడదు. ఈ పంక్తియొక్క మరియు తరువాతి పంక్తియొక్క నిర్మాణము మిక్కిలి కఠినమైనది; మరియు వీనిని అనేక రూపములలో తర్జుమా చేసియున్నారు. [{]}נוח అను క్రియాపదమునకు పని లేక శ్రమనుండి విశ్రమించుట అనుట మాత్రమే కాక, నిలిచియుండుట లేక కొనసాగుట అను అర్థములో విశ్రమించుట అని కూడ అర్థము. 2 రాజులు 2:15 మరియు యెషయా 2:2 చూడుడి. ఈ చివరి అర్థములో దీనిని ఇచ్చట తీసికొనినయెడల, మొత్తం వాక్యభాగములో సంగతి కలుగును. దేవుని ప్రతీకారవార్త వినినప్పుడు తనను పట్టిన భయమును ప్రవక్త మొదట వర్ణించును; తరువాత చివరి రెండు పంక్తులలో, ఆ ప్రతీకారమును చూచుటకు తాను నిలిచియుండవలసి ఉన్నందున తన విభ్రాంతికి కారణము చెప్పును; 17వ వచనములో దాని ఫలితములను వివరించును, 18వ వచనములో తాను ఇంకను తన రక్షణకర్తయైన దేవునియందు ఆనందించెదనని తెలుపును. ఈ మూడు వచనములను ఇట్లు తర్జుమా చేయవచ్చును,---

16. నేను వింటిని,--- నా అంతరంగము వణకెను; ఆ స్వరమునకు నా పెదవులు వణకెను; నా యెముకలలో కుళ్లు ప్రవేశించుచున్నది, నా విషయమై నేను వణకుచున్నాను; ఏలయనగా శ్రమదినమువరకు నేను నిలిచియుందును, ఆయన జనులమీదికి ఎక్కి వచ్చునంతవరకు, వారు నన్ను ఆక్రమించెదరు. 17. ఏలయనగా అంజూరపు చెట్టు చిగిరింపదు, ద్రాక్షచెట్లమీద పంట ఉండదు; ఒలీవచెట్టు ఫలము విఫలమగును, చేనులు ఏ ఆహారమును ఇయ్యవు; దొడ్డినుండి గొఱ్ఱెలు నరికివేయబడును, శాలలలో ఎద్దు ఉండదు: 18. అయితే నేనైతే, యెహోవాయందు ఆనందించెదను, నా రక్షణకర్తయగు దేవునియందు ఉల్లసించెదను. “నా విషయమై,” లేక నాకొరకు, :[{]}תחתי అను ఉపసర్గ ,[{]}תחת అనునది తరచుగా ఈ అర్థములో తీసికొనబడును; 2 సమూయేలు 19:21, సామెతలు 30:21 చూడుడి. “మనలను ఆక్రమించును” లేక దాడిచేయును, లేక వారిని, ఆ జనులను; ;[{]}יגודנו ఏలయనగా [{]}נו అనునది మనలను లేక అతనిని అని అర్థము, కాని మన భాషలో వారిని అని అర్థము, ఏలయనగా జనులనుగూర్చి మనము ఇట్లు మాటలాడుదుము. “మరియు చేనులు, ఏదియు,” మొదలగునవి. ,[{]}לא అనునది ఇచ్చట వలె “ఏదియు లేదు” మరియు “ఏమియు లేదు” అని తర్జుమా చేయదగిన ఉదాహరణములు కలవు. యెహెజ్కేలు 20:38, యోబు 6:21, 8:9 చూడుడి. “దేవునియందు,” మొదలగునవి; సెప్టువజింట్ మరియు వల్గేట్‌లో వలె “నా దేవునియందు, నా రక్షకునియందు” అని తర్జుమా చేయవచ్చును.---సం.

అతడు, ఆయన ఎక్కి వచ్చునప్పుడు అని చెప్పుచున్నాడు: అతడు కల్దీయులను గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు; కావున శత్రువు జనులకు విరోధముగా ఎక్కి వచ్చునప్పుడు, వారిని నరికివేయుటకై: ఏలయనగా {}גדהor {,}גודgade or gud అనునదానికి నరికివేయుట అని అర్థము, మరియు కూర్చుట అని కూడ అర్థము, కావున కొందరు 'ఆయన వారిని కూర్చుటకై' అని తర్జుమా చేయుదురు: అయితే రెండవ అర్థమే మేలు, 'శత్రువు వారిని నరికివేయుటకై ఎక్కి వచ్చునప్పుడు.' ఎవడైనను దేవుడు అను పదమును అధ్యాహారముగా తీసికొనగోరినయెడల నాకు అభ్యంతరము లేదు: ఏలయనగా ప్రవక్త కల్దీయులను దేవుని ఉగ్రతకు సేవకులుగాను నిర్వాహకులుగాను తప్ప మరొక విధముగా చెప్పుటలేదు.

సంక్షేపముగా, దేవుని ప్రతీకారమువలన కదిలింపబడి నిజముగా భయపడిన వారు, దేవుడు తన తీర్పులను అమలుపరచునప్పుడు నెమ్మదిగల స్థితిలో ఉందురని అతడు సూచించుచున్నాడు. అదెట్లు? ఏలయనగా వారు ప్రశాంతముగా దండనకు లోబడి, తమ కీడులనుండి సంతోషకరమైన విడుదలకొరకు ఎదురుచూచెదరు; వారి మనస్సులు సహనమునకు తగినవేళ సిద్ధపరచబడియుండును, అప్పుడు ప్రభువు కూడ వారిని ఓదార్చును, కీర్తనలు 51:17లో చెప్పబడినట్లు, ఆయన నలిగిన హృదయములను తృణీకరింపడు. కావున విశ్వాసులు తగిన సమయమున దీనులైనప్పుడు, ఈ విధముగా దేవుని తీర్పును ముందుగా గ్రహించినప్పుడు, ఆయన వక్షస్థలములో తమకొరకు సిద్ధపరచబడిన విశ్రాంతిని వారు కనుగొందురు. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:17, 18

17. అంజూరపు చెట్టు పూయకపోయినను, ద్రాక్షచెట్లకు ఫలము లేకపోయినను, ఒలీవచెట్టు శ్రమ విఫలమైనను, చేనులు ఆహారము ఇయ్యకపోయినను, దొడ్డినుండి మంద నరికివేయబడినను, శాలలలో పశువులు లేకపోయినను:

17. Quia ficus non florebit, et nullus erit fructus in veneis; fraudabit opus olivae, et agri non producent cibum (ad verbum, non faciet cibum; est mutatio numeri, sed esset asperior illa translatio; Agri igitur non producent cibum: porro hac voce comprehendi triticum, legumina, et quae ad victum pertinent, satis liquet;) excissum est ab ovili pecus, et nullus bos in stabulis:

18. అయినను నేను ప్రభువునందు ఆనందించెదను, నా రక్షణకర్తయగు దేవునియందు ఉల్లసించెదను.

18. Ego autem in Jehova exultabo, laetabor in Deo salutis meae.

తాను చెప్పిన ఆ విశ్రాంతి ఎట్టిదో ప్రవక్త ఇప్పుడు విపులముగా ప్రకటించుచున్నాడు; అది ఇదియే---అత్యంత గొప్ప శ్రమలలోనైనను అతడు దేవునియందు ఆనందించుట మానడు. రాబోవు శిక్ష ఎంత భారమైనదో అతడు నిజముగా ముందుగా చూచుచున్నాడు, మరియు విశ్వాసులు దేవుని రాబోవు తీర్పును గ్రహించునట్లు వారిని హెచ్చరించుచు మేల్కొల్పుచున్నాడు. అతడు, అంజూరము పూయదు, ద్రాక్షచెట్లమీద ఫలము ఉండదు; ఒలీవ విఫలమగును అని చెప్పుచున్నాడు. మొదట అంజూరము పూయదు; తరువాత చేనులు ఏదియు పండింపవు; చివరిగా పశువులును గొఱ్ఱెలును నశించును. అంజూరములు పూయకయే ఫలించినను, నిజముగా మొగ్గతొడుగుట అని అర్థమిచ్చు {,}פרחperech అను పదమును ఉపయోగించుట ఇంకను అనుచితము కాదు. 72 దేశ నిర్జనత్వము సమీపములో ఉన్నదనియు, ప్రజలు అత్యంత దారిద్ర్యమునకు గురియగుదురనియు అతని భావము. అయితే దుఃఖకారణములు ప్రతి వైపునను అతనిని ఎదుర్కొనుచుండగా ప్రభువునందు ఆనందింపగలుగుట అరుదైన సద్గుణమునకు ఉదాహరణము.

ప్రవక్త అటుతరువాత, సకాలమున దేవునికి లోబడుటయు, ఆయన బెదరించునప్పుడును తీర్పునకు పిలుచునప్పుడును గంభీరమైన భయము కలిగియుండుటయు విశ్వాసులకు ఎంత ప్రయోజనకరమో మనకు బోధించుచున్నాడు; మరియు వారు నూరుమారులు నశించుటకు సిద్ధపడినను, వారు నశింపరనియు, ఏలయనగా ప్రభువు ఎల్లప్పుడును వారికి ఆనందమునకు కారణములను అనుగ్రహించుననియు, ఈ ఆనందమును లోపల కూడ పోషించి, వారి సమస్త కష్టములకు పైగా వారు లేచునట్లు చేయుననియు అతడు చూపించుచున్నాడు. కావున దేశము కరవుతో బెదరింపబడినను, వారికి ఆహారము సరఫరా కాకపోయినను, వారు తమ రక్షణకర్తయగు దేవునియందు ఎల్లప్పుడు ఆనందింపగలుగుదురు; ఏలయనగా ఆయన కొంతకాలము వారిని కఠినముగా శిక్షించినను ఆయన తమకు తండ్రి అని వారు ఎరుగుదురు. ఇది అతడు ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన ఆ విశ్రాంతికి చిత్రణము.

72 ఈ క్రియాపదమునకు మొగ్గలుగా గాని, అంకురములుగా గాని, చిగుళ్లుగా గాని పగిలి వెలువడుట అని, ఆ విధముగా మొలకెత్తుట లేక పూయుట అని అర్థము. సెప్టువజింట్ దీనిని {καρποφορησει} అని, అనగా ఫలించును అని తర్జుమా చేసెను.---సం.

సర్వమును గూర్చిన సారాంశమేమనగా---'అంజూరములైనను ద్రాక్షచెట్లైనను ఒలీవచెట్లైనను ఏ ఫలమును ఇయ్యకపోయినను, చేను బీడై యుండినను, ఏ ఆహారమును ఇయ్యబడకపోయినను, నేను నా దేవునియందు ఆనందించెదను;' అనగా, మన ఆనందము బాహ్య శ్రేయస్సుపై ఆధారపడదు; ఏలయనగా ప్రభువు మనలను అత్యంత తీవ్రముగా బాధించినను, అంతటి భారమైన కీడులకు మన మనస్సులు లొంగిపోకుండునట్లు వాటిని నిలబెట్టుటకు ఎల్లప్పుడును ఏదో ఒక ఆదరణ ఉండును; ఏలయనగా మన రక్షణ దేవుని చేతిలో ఉన్నదనియు, ఆయన దానికి నమ్మకమైన కావలివాడనియు మనకు పూర్తి నిశ్చయము కలదు. కావున ఆకాశమును భూమియు చుట్టబడినను, సమస్త స్థలములు కలవరముతో నిండినను, అవును, దేవుడు ఆకాశమునుండి ఉరుములు గర్జించినను, మనము ఆయన ఉచిత రక్షణకొరకు ఎదురుచూచుచు ప్రశాంతమైన మనస్థితిలో నెమ్మదిగా విశ్రమింతుము.

మన అపరాధభావమువలన కలుగు దుఃఖము దాని ప్రయోజనమును బట్టియే మనకు సిఫారసు చేయబడినదని ఇప్పుడు మనము మరింత స్పష్టముగా గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా మనలను నాశనము చేయునట్లు దేవుని ఉగ్రతను రెచ్చగొట్టుటకంటె చెడ్డది మరేదియు లేదు; మరియు ప్రభువే మనలను ఆదరించునట్లు దానిని ముందుగా గ్రహించుటకంటె మేలైనది మరేదియు లేదు. ఆయన పైకి మనతో కఠినముగా వ్యవహరించునట్లు కనబడవచ్చును గనుక మనము ఎల్లప్పుడును తప్పించుకొనము; అయితే మనము శిక్షనుండి మినహాయింపబడకపోయినను, మనలను దీనులను చేయ నుద్దేశించియుండగానే ఆయన మనకు ఆనందించుటకు కారణములను ఇచ్చును: అటుతరువాత తన సమయములో తన కఠినత్వమును తగ్గించి, తన క్రియల ద్వారా తాను మనకు ప్రసన్నుడని కనుపరచుకొనును.

అయినను, కొరత లేక కరవు లేక మరేదైన బాధ సహింపవలసిన కాలమున, ఆయన ఈ ఒక్క ఆదరణతో మనలను సంతోషపరచును; ఏలయనగా ఆయన వాగ్దానములపై ఆధారపడి, మన రక్షణకర్తయగు దేవునిగా ఆయనకొరకు మనము ఎదురుచూతుము. కావున ఒకప్రక్క హబక్కూకు దేశ నిర్జనత్వమును, మరొకప్రక్క విశ్వాసులు ఎన్నడును కోల్పోని అంతరంగ ఆనందమును ఉంచుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు దేవుని నిరంతర కటాక్షముచేత ఆదరింపబడుదురు. ఈ విధముగా, నేను చెప్పినట్లు, దేవుని బిడ్డలు కొరతను కరవును భరించుటకును, దేవుని శిక్షలకు ప్రశాంతముగా లోబడుటకును సిద్ధపడియుండునట్లు అతడు వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు వారిని ఆ విధముగా ప్రబోధింపకపోయినయెడల, వారు నూరుమారులు తప్పిపోయియుండవచ్చును.

ఇందువలన మనము అత్యంత ప్రయోజనకరమైన ఒక బోధను గ్రహింపవచ్చును,---బాహ్య విషయములలో దేవుని కోపపు సూచనలు మనలను ఎదుర్కొనునప్పుడెల్ల, ఈ ఔషధము మనకు మిగిలియున్నది---దేవుడు మనకు అంతరంగమున ఎట్టివాడో ఆలోచించుట; ఏలయనగా విశ్వాసము మనకు తెచ్చు అంతరంగ ఆనందము సమస్త భయములను, భీతులను, దుఃఖములను, చింతలను జయింపగలదు.

అయితే తరువాత వచ్చు మాటలను మనము గమనింపవలెను, నా రక్షణకర్తయగు దేవునియందు: ఏలయనగా దేవుడు మనకు రక్షకునిగా ఉన్నవాడు కాకపోయినయెడల దుఃఖము మన ఆలోచనలన్నిటిని త్వరలోనే మింగివేయును. అయితే ఆయన విశ్వాసులకు అట్లు ఎట్లు కనబడును? వారు ఆయన ప్రేమను బాహ్య విషయములనుబట్టి కొలువక, ఆయన కనికరపు వాగ్దానమును హత్తుకొనుటచేత తమను తాము బలపరచుకొని, ఆయన తమకు ప్రసన్నుడగునని ఎన్నడును సందేహింపనప్పుడే; ఏలయనగా ఆయన కోపముగా ఉన్నప్పుడు కూడ కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనకుండుట అసాధ్యము. తరువాత ఇట్లున్నది---

హబక్కూకు 3:19

19. ప్రభువైన యెహోవాయే నా బలము, ఆయన నా పాదములను లేళ్ల పాదములవలె చేయును, నా ఉన్నతస్థలములమీద నన్ను నడిపించును. ప్రధాన గాయకునికి, నా తంతివాద్యములమీద.

19. Jehova Dominus fotitudo mea, et ponet pedes meos quasi cervarum, et super excelsa mea ambulare me faciet. Prefecto in Neginothai (vel, in pulsationibus meis, vel, musicis instrumentis.)

అదే సత్యమును అతడు స్థిరపరచుచున్నాడు,---తాను దేవునియందే తప్ప మరిదేనియందును బలమును వెదకలేదు. అయితే దేవునికిని, మనుష్యులు సాధారణముగా ఆనుకొను ఆధారములకును మధ్య ఒక వ్యత్యాసము ఇచ్చట సూచింపబడియున్నది. అవసరమైనవన్నియు తనకు కలిగియుండగా, ఏ ప్రమాదమును ఏ భయమును సమీపింపక యుండగా, సంతోషమనస్కుడు కానివాడు నిజముగా ఎవడును లేడు: సమస్తమును మనవైపు నవ్వుచున్నప్పుడు మనము ధైర్యముగా ఉందుము. అయితే ప్రవక్త దేవుని తన బలమని పిలుచుటచేత, ఆయనను ఇతర ఆధారములన్నిటికి ఎదురుగా ఉంచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారిని ఎంత కఠినముగా బాధించినను, విశ్వాసులు తమ నిరీక్షణయందు స్థిరముగా కొనసాగునట్లు వారిని ప్రోత్సహింపగోరుచున్నాడు. కావున అతని భావమేమనగా,---కీడులు మనమీద ఆవేశముగా విరుచుకుపడునప్పుడును, మనము తడబడుచు ప్రతి క్షణమున పడిపోవుటకు సిద్ధముగా ఉన్నప్పుడును, దేవుడే మనకు బలముగా ఉండవలెను; ఏలయనగా మన ఆధారముకొరకు ఆయన వాగ్దానము చేసిన సహాయము సర్వసమృద్ధమైనది. ఇందువలన ప్రవక్త స్థిరమైన నిరీక్షణ కలిగియుండెననియు, తనకు ఇతరమైనవన్నియు విఫలమైనను దేవుడు ప్రసన్నుడైయుండినయెడల చాలునని తన మాదిరిచేత విశ్వాసులను ప్రోత్సహించెననియు మనము చూచుచున్నాము.

ఆయన నా పాదములను లేళ్ల పాదములవలె చేయును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. దీనిని వారి స్వదేశమునకు తిరిగివచ్చుటకు అన్వయింపవలెనని నేను ఇష్టపడుచున్నాను, అయినను కొందరు ఈ వివరణ ఇచ్చుదురు,---'తన సేవకులు తమ శత్రువులను నాశనము చేయుటకు సమస్త అడ్డంకులను దాటిపోవునట్లు దేవుడు వారికి అతి వేగముగల పాదములను అనుగ్రహించును;' అయితే వారు తమ ప్రవాసమునందు తిరిగివచ్చుటకు మార్గము మూసివేయబడెనని తలంచవచ్చును గనుక, పర్వతముల కొండచరియలను ఎక్కుటకును ఏ కష్టములకును భయపడకుండుటకును దేవుడు తన ప్రజలకు లేళ్ల పాదములవంటి పాదములను ఇచ్చునను అత్యంత తగిన ఉపమానమును ప్రవక్త ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు: ఆయన అప్పుడు నాకు లేళ్ల పాదములను ఇచ్చి, నా ఉన్నతస్థలములమీద నన్ను నడువజేయును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. యూదయ పర్వతమయమని అందరికి తెలిసినదే, గనుక ఇది యూదయను గూర్చి చెప్పబడెనని కొందరు తలంచుదురు; అయితే నేను ఆ వాక్యమును మరింత సరళముగా ఇట్లు తీసికొనుచున్నాను,---దేవుడు తన విశ్వాసులైన ప్రజలు భయము లేక ధైర్యముగా ఉన్నతస్థలములలో ముందుకు సాగునట్లు చేయును: ఏలయనగా భయపడువారు దాగుకొందురు, తల ఎత్తుటకు గాని బహిరంగ రాజమార్గములలో నడుచుటకు గాని ధైర్యము చేయరు; అయితే ప్రవక్త, దేవుడు నన్ను ఏ ఉన్నతస్థలములమీదనైనను నడువజేయును అని చెప్పుచున్నాడు

అతడు చివరిగా, నా కొట్టుకొనుటల విషయమై ప్రధాన గాయకునికి అని చేర్చుచున్నాడు. కొందరు మొదటి పదమును జయశాలి అని తర్జుమా చేయుట అలవాటు. ఈ శీర్షిక, ప్రధాన గాయకునికి, {,}למנצחlamenatsech, కీర్తనలలో తరచుగా కనబడును. జయశాలికి అనునది కొందరి తర్జుమా; అయితే ఇది గాయకుల నాయకుని సూచించునదని నాకు సందేహము లేదు. ఈ బిరుదుచేత ఇచ్చట దేవుడే సూచింపబడెనని వ్యాఖ్యాతలు తలంచుచున్నారు, ఏలయనగా ఆయన భక్తుల పాటలన్నిటికి అధ్యక్షత వహించును: ఆయనను గాయకుల నాయకునిగా చెప్పుట అనుచితము కాదు, ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లు,--- 'ఆయన నాకు బలముగా ఉండును; నాలో నేను బలహీనుడనైనను, ఆయనయందు నేను బలవంతుడనగుదును; ఆయన సమస్త అడ్డంకులను దాటునట్లు నన్ను సమర్థుని చేయును, ఇప్పుడు అర్ధప్రాణునివలె ఉన్న నేను ధైర్యముగా ముందుకు సాగెదను; మరియు ఆయన ఈ విధముగా నా పాటకు కారణమగును, ఆయన తన ప్రజలను అంత ఆశ్చర్యకరమైన విధముగా మరణమునుండి విడిపించునప్పుడు, ఆయన స్తుతులను గానము చేయు గాయకులకు నాయకుడగును.' ఇందువలన, దేవునియందు తనకు బలము ఉండునని అతడు చెప్పుటలో సంబంధము అనుచితము కాదని మనము చూచుచున్నాము; విశేషముగా, ధర్మశాస్త్రము క్రింద సాధారణముగా జరిగినట్లు, దేవుని సహాయము ఏకాంతములో మాత్రమే కాక, నియమిత బలులయందును కీర్తింపబడునట్లు, కృతజ్ఞతాస్తుతులు చెల్లించుట నాయకునికి లేక ప్రధాన గాయకునికి చెందినదని. దీనిని ఒక పాట ఆరంభమును సూచించునదిగా వివరించువారు తాము చెప్పుదానిలో మిక్కిలి నీరసముగాను నిస్సారముగాను ఉన్నారు; కావున నేను దానిని విడిచిపెట్టెదను.

ఆయన, నా కొట్టుకొనుటల విషయమై అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ పదమును, {,}נגינותneginoth, నేను కీర్తనలపై నా గ్రంథములో ఇదివరకే వివరించియున్నాను. కొందరు దీనికి రాగము అని అర్థమనుకొందురు, మరికొందరు దీనిని కొట్టుకొనుటలు (pulsationes) లేక స్వరములు (modos) అని తర్జుమా చేయుదురు; మరికొందరు వాద్యయంత్రములని అర్థమని భావించుదురు. 73 సందేహాస్పదమైన విషయమున నేను ఏమియు నిర్ధారింపను: మనము చెప్పిన దానిని మనస్సులో ఉంచుకొనుట చాలును,---విశ్వాసులు విమోచింపబడినప్పుడు ప్రవక్త ఇచ్చట దేవునికి నిరంతర కృతజ్ఞతాస్తుతిని వాగ్దానము చేయుచున్నాడు, ఏలయనగా తాము దేవుని హస్తముచేత రక్షింపబడితిమని ప్రతి ఒక్కరు ఒప్పుకొనుటయే కాక, అందరు కలిసి దేవాలయములో సమకూడి అచ్చట తమ కృతజ్ఞతను సాక్ష్యమిచ్చెదరు, మరియు తమ స్వరములతో మాత్రమే కాక, ధర్మశాస్త్రము క్రింద అది సాధారణ ఆచారమని మనకు తెలిసినట్లు, సంగీత వాద్యములతో కూడ దేవుని తమ విమోచకునిగా ఒప్పుకొందురు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము ప్రతిదినము నీ కోపమును మామీదికి రెచ్చగొట్టుట మానకుండుటచేతను, మా శరీరము యొక్క కాఠిన్యమును మొండితనమును ఎంతో గొప్పవై యున్నందున మేము నానావిధములుగా శ్రమపెట్టబడుట అవసరమగుటచేతను,---ఓ అనుగ్రహించుము, మేము నీ శిక్షలను సహనముతో భరించి, లోతైన దుఃఖభావముతో నీ కనికరమునొద్దకు పరుగెత్తునట్లు; మరియు ఈ లోపల నీవు వాగ్దానము చేసినదియు, క్రీస్తునందు ఒకసారి మా యెడల కనుపరచబడినదియునైన ఆ కనికరమునందలి నిరీక్షణలో మేము స్థిరముగా నిలిచియుండునట్లు, ఈ నశించు జీవితపు భూసంబంధమైన ఆశీర్వాదములపై ఆధారపడకుండ, నీ వాక్యముపై ఆనుకొని, పరలోకమున మాకొరకు ఉంచబడిన ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతిలోనికి చివరకు మేము చేర్చబడువరకు, మా పిలుపు యొక్క మార్గమున సాగిపోవునట్లు, మన ఏకప్రభువైన క్రీస్తు ద్వారా. ఆమేన్.

73 ఈ పదమునకు చేర్చబడిన 'నా' అనుదానిని గూర్చి ఎవరును సంతృప్తికరమైన ఊహలు చేయలేదు. హిజ్కియా తన ప్రార్థన ముగింపున, యెషయా 38:20లో, [{{`` }ונגינותי{[, ננגז మరియు నా neginoth మేము పాడెదము,'' లేక వాయించెదము, మొదలగునవి అని చెప్పుచున్నాడు. మన తర్జుమా ఈ 'నా' అనుదానిని neginothపై వాయించుటకై అతడు రచించిన గీతమునకు లేక పాటకు సంబంధించినదిగా చెప్పుచున్నది, అది తంతివాద్యమని భావింపబడెను. ఈ సందర్భములో, “నా neginoth” అనగా neginothకై అతడు రచించిన పాట. అప్పుడు ఆ మాటలను మనము ఇట్లు తర్జుమా చేయవచ్చును,--- ప్రధాన గాయకునికి; తంతివాద్యములమీద నా పాట. ---సం.