యెహోషువ 9

యెహోషువ 9

యెహోషువ 9:1-15

1. యొర్దాను ఇవతలనున్న మన్యములోను లోయలోను లెబానోను ఎదుటి మహాసముద్రతీరమంతటను ఉన్న హిత్తీయులు అమోరీయులు కనానీయులు పెరిజ్జీయులు హివ్వీయులు యెబూసీయులు అను వారి రాజులందరు జరిగినదానిని వినినప్పుడు,

1. Quum autem audissent omnes reges qui erant trans Jordanem in monte, et in planitie, et in toto tractu marls magni e regione Libani, Hitthaeus, Amorrhaeus, Chananaeus, Pherisaeus, Hivaeus, et Jebusaeus,

2. వారు యెహోషువతోను ఇశ్రాయేలీయులతోను యుద్ధము చేయుటకు ఏకీభవించి కూడుకొనిరి.

2. Congregaverunt se pariter ad pugnandum cum Josue et Israel uno consensu.

3. యెహోషువ యెరికోకును ఐకిని చేసినదానిని గిబియోను నివాసులు వినినప్పుడు,

3. Habitatores vero Gibeon audientes quod fecerat Josue urbi Jericho et Hai,

4. వారు యుక్తిగా ప్రవర్తించి, రాయబారులమని వేషము వేసికొని బయలుదేరి, పాత గోనెలను, పాతవై చినిగి కుట్టబడిన ద్రాక్షారసపు సిద్దెలను తమ గాడిదలమీద వేసికొని,

4. Egerunt etiam ipsi callide. Nam abierunt et finxerunt se legatos esse, et tulerunt saccos vetustos, in suis asinis, et utres vini vestustos, et ruptos ac colligatos,

5. పాతవై మాసికలు వేయబడిన చెప్పులను కాళ్లకు తొడుగుకొని, పాతబట్టలను ధరించుకొనిరి; వారి ప్రయాణపు ఆహారమైన రొట్టెలన్నియు ఎండిపోయి బూజుపట్టియుండెను.

5. Et calceamenta vetusta, et resarta in pedibus suis, et vestes re. tustas super se, et torus panis viatici eorum aridus ac mucidus.

6. వారు గిల్గాలులోని పాళెములోనున్న యెహోషువ యొద్దకు వచ్చి, అతనితోను ఇశ్రాయేలీయులతోను—మేము దూరదేశమునుండి వచ్చితిమి; కాబట్టి ఇప్పుడు మాతో నిబంధన చేయుడని చెప్పిరి.

6. Perrexerunt ergo ad Josuam in castra in Gilgal, dixeruntque ei et viris Israel, E terra longinqua venimus, itaque nunc percutite nobiscum foedus.

7. అందుకు ఇశ్రాయేలీయులు ఆ హివ్వీయులతో—మీరు మా మధ్యను నివసించుచున్నవారేమో; మేము మీతో ఎట్లు నిబంధన చేయుదుమని అనిరి.

7. Tune responderunt viri Israel ad Hivaeum, Forte in medio mei tu habitas, et quomodo percutiam tocum foedus?

8. వారు—మేము నీ దాసులమని యెహోషువతో చెప్పగా, యెహోషువ—మీరెవరు? ఎక్కడనుండి వచ్చితిరని వారి నడిగెను.
8. At illi dixerunt ad Josuam, Servi tui sumus. Quibus ait Josua, Quinam estis, et unde venistis?

9. అందుకు వారు అతనితో ఇట్లనిరి—నీ దేవుడైన యెహోవా నామమును బట్టి నీ దాసులమైన మేము బహు దూరదేశమునుండి వచ్చితిమి; ఏలయనగా ఆయన కీర్తిని, ఆయన ఐగుప్తులో చేసినదంతయు,

9. Responderunt ei, E terra longinqua valde venerunt servi tui in nomine Jehovae Dei tui. Audivimus enim famam ejus, et quaecunque fecit in AEgypto,

10. యొర్దాను అవతలనుండిన అమోరీయుల యిద్దరు రాజులకు, అనగా హెష్బోను రాజైన సీహోనుకును అష్తారోతులోనుండిన బాషాను రాజైన ఓగుకును ఆయన చేసినదంతయు మేము వింటిమి.

10. Quaecunque item fecit duobus regibus Amorrhaei, qui erant trans Jordanem, Sihon regi Hesebon, et Og regi Basan in Astaroth.

11. కాబట్టి మా పెద్దలును మా దేశనివాసులందరును మాతో—మీరు ప్రయాణమునకు ఆహారము చేతపట్టుకొని వారిని ఎదుర్కొనబోయి వారితో—మేము మీ దాసులము; కాబట్టి ఇప్పుడు మాతో నిబంధన చేయుడని చెప్పుడనిరి.
11. Dixeruntque nobis seniores nostri, et emnes habitatores terrae nostrae, Tollite in manu vestra escam pro itinere, et ite in occursum eorum, ac dicite illis, Servi vestri sumus, et nunc percutite nobiscum foedus.

12. మీయొద్దకు రావలెనని మేము బయలుదేరిన దినమున మా యిండ్లలోనుండి మా ప్రయాణపు ఆహారముగా తీసికొనినప్పుడు ఈ మా రొట్టెలు వేడిగా నుండెను; ఇప్పుడు ఇదిగో, యివి ఎండిపోయి బూజుపట్టినవి.

12. Iste est panis noster, calidum pro viatico paravimus e domibus nostris quo die egressi sumus ut veniremus ad vos, nunc autem aruit, et siccus est.

13. మేము నింపిన ఈ ద్రాక్షారసపు సిద్దెలు క్రొత్తవై యుండెను; ఇదిగో, యివి చినిగిపోయినవి; ఈ మా బట్టలును మా చెప్పులును బహు దూరప్రయాణముచేత పాతగిలిపోయినవి.

13. Et isti sunt utres vini, quos impleverimus novos, et ecce rupti sunt. Et ista vestimenta nostra, et calceamenta nostra vetustate attrita sunt ob longum iter.

14. అప్పుడు ఆ మనుష్యులు వారి ఆహారములో కొంత తీసికొనిరి; అయితే యెహోవా నోటి సెలవు అడుగలేదు.

14. Sumpserunt ergo viri de viatico eorum, et os Jehovae non interrogaverunt.

15. యెహోషువ వారితో సమాధానపడి, వారిని బ్రదుకనిచ్చెదనని వారితో నిబంధన చేసెను; సమాజపు ప్రధానులును వారితో ప్రమాణము చేసిరి.

15. Et fecit cum eis Josue pa-cem, et percussit cum eis foedus quod sineret cos vivere, juraveruntque eis principes congregationis.

1. యొర్దాను ఇవతలనున్న రాజులందరు వినినప్పుడు మొదలైనవి. ఇశ్రాయేలు ప్రజల రాక మొదటినుండియు ఈ రాజులకు బాగుగా తెలిసియుండినందున, వారు తక్షణమే వారిని ఎదిరించుటకు ఏకముగా కూడుకొనకుండునట్లు వారి మనస్సులు పైనుండి నిశ్చింతచేతనో మందత్వముచేతనో మత్తెక్కింపబడినవని నిశ్చయము. రెండు పట్టణముల పతనముచేత బలవంతముగా మేల్కొలుపబడువరకు తమ్మును తాము కాపాడుకొనుటకు ఏ ఏర్పాటును చేయకుండుట మితిమీరిన జడత్వమును సూచించెను. ఏలయనగా యుద్ధము అందరికిని ఉమ్మడిదైయుండగా, తమ పొరుగువారికి ఏ సహాయమును పంపకుండుట, అంతేకాదు, తమ రక్షణకై బలమైన ప్రభావము చూపగల ఏ సైన్యమును సిద్ధముగా ఉంచుకొనకుండుట, ఒక విధమైన స్వచ్ఛంద శరణాగతియే. అయితే ఈ విధముగా దేవుడు తన ప్రజల బలహీనతను కనికరించెను; ఇన్ని జనముల సంయుక్త బలములు వారికి కొద్దిపాటి భయమును కలిగించియుండెడివి కావు.

కావున శత్రువుల సోమరితనముచేతను మందత్వముచేతను ఇశ్రాయేలీయులు మరింత త్వరితముగా ముందుకు సాగగలిగిరని నిశ్చయము. ఏలయనగా ఇంతలో తమ్మును తాము కుదుటపరచుకొనుటకు వారికి విరామము ఇయ్యబడెను; ఆ విధముగా శత్రువుల పేరు మాత్రమే భయపెట్టగలిగియుండినవారు, వారిని ఎదుర్కొనుటకు నిదానముగా సిద్ధపడిరి. అదే విధముగా, భ్రష్టులు సాధ్యమైన ప్రతి ఉపాయముచేతను సంఘమును నాశనము చేయగోరినను, ఆమెకు హాని చేయు వారి శక్తిని తొలగించుటకై దేవుడు వారి ఆలోచనలను చెదరగొట్టి కలవరపరచును, అంతేకాదు, వారి ధైర్యమునే నాశనము చేయును. మరొకవైపు, ఈ జనములు తమ ఉన్మత్తమైన దుస్సాహసమును ప్రదర్శించుచున్నవి. ప్రత్యక్షమైన అద్భుతముచేత లొంగిపోవుటకు బదులుగా, అజేయమైన దేవుని శక్తికి విరోధముగా వారు అడవి మృగములవలె విజృంభించుచునే యున్నారు. యెరికో పట్టబడిన వార్త వారికి చేరియుండెను. అది మనుష్యుల ఆలోచనచేతనైనను, క్రియచేతనైనను, పరాక్రమముచేతనైనను, యంత్రములచేతనైనను పడద్రోయబడెనా? కాదు, ప్రాకారములు తమంతట తామే కూలిపోయెను. అట్లయితే పరలోకమునకు విరోధముగా ఆయుధములు పట్టుటకు వారు ఏ ధైర్యముతో ఏకముగా కూడుకొనగలరు?

3. యెహోషువ చేసినదానిని గిబియోను నివాసులు వినినప్పుడు మొదలైనవి. యుద్ధము చేయవలెనను ప్రతిపాదనను గిబియోను నివాసులు మాత్రమే తిరస్కరించి మోసమును ఆశ్రయించుచున్నారు; తాము బహు దూరమున నివసించుచున్నట్లు నటించుటచేత సమాధానమును పొందుటకు ప్రయత్నించుచున్నారు. అట్టి ప్రయత్నము చేయుట వారి పొరుగువారికి మిక్కిలి అసహ్యమైయుండెను; ఏలయనగా అది ఒక విధముగా వారి మధ్య భేదము పుట్టించుటయు, ఇశ్రాయేలీయులకు ద్వారము తెరచుటయు, తమ మిత్రుల బలమును క్షీణింపజేయుటయునై యుండెను. సరిగా విచారింపబడని విషయములో తొందరపడి ఒప్పందము చేయవలసిన బాధ్యత ఏమియు లేని యెహోషువ యొక్కయు అధికారుల యొక్కయు బుద్ధిహీనమైన విశ్వాసశీలత న్యాయముగా నిందార్హమైనను, చీకటిలోనుండి వెలుగును పుట్టించుట అలవాటుగా గల ప్రభువు దానిని తన ప్రజల మేలునకు మార్చెను; ఏలయనగా వారు ప్రశాంతమైన ప్రాంతములో నిలిచియుండగా అది వారికి విశ్రాంతి కాలమును సంపాదించిపెట్టెను.

ఫ్రెంచిలో, "Car c'estoit une stupidite par trop grande de ne se point tenir sur ses gardes, jusqu'a tant quils fussent resveillez comme par force de leur paresse oyans la ruine et le sac de deux villes;" అనగా "రెండు పట్టణముల నాశనమును దోపిడియు వినినప్పుడు తమ సోమరితనమునుండి బలవంతముగా వలె మేల్కొలుపబడువరకు జాగ్రత్తగా కాపుకాయకుండుట మితిమీరిన బుద్ధిమాంద్యమును సూచించెను." — సం.

"వారిని ఎదుర్కొనుటకు." లాటిన్‌లో, "Ad eos excipiendos." ఫ్రెంచిలో, "వారిని చక్కగా ఎదుర్కొని ధైర్యముగా తిప్పికొట్టుటకు." — సం.

ఫ్రెంచిలో, "Dissippe et renverse leur conseils, entreprises, et machinations: et mesme il leur oste le sens et l'entendement;" అనగా "వారి ఆలోచనలను, ప్రయత్నములను, కుతంత్రములను చెదరగొట్టి తలక్రిందులు చేయును; అంతేకాదు, వారి వివేకమును బుద్ధిని సహితము తొలగించును." — సం.

గిబియోనీయులు వ్యర్థమైన ప్రతిఘటనచేత దేవునికి తమపై మరింత కోపము రేపుటకంటె దేనినైనను సహించుటకే నిశ్చయించుకొనినప్పుడు, వారు నిజముగా సరిగాను వివేకముతోను తీర్మానించిరి. అయితే ఎవరి అనుగ్రహమును సంరక్షణను అనుభవింపగోరిరో వారినే మోసగించుటకై వంచనను అక్రమమైన కుయుక్తులను ఉపయోగించుట, హేతువునకును న్యాయమునకును విరుద్ధమైనదిగా ఎంతో, అంతే అసంగతమైనదియు హాస్యాస్పదమైనదియునై యుండెను. ఏలయనగా కేవలము స్థూలమైన మోసముమీదనే స్థాపింపబడిన నిబంధనకు ఏ స్థిరత్వము ఉండగలదు? తాము బహు దూరదేశమునుండి వచ్చిన విదేశీయులమని వారు నటించుచున్నారు. కావున యెహోషువ కేవలము ముసుగులతోనే ఒప్పందము చేయుచున్నాడు; వారి మాటల ప్రకారము తప్ప అతడు ఏ బాధ్యతను వహించుటలేదు. కాబట్టి వారు దేనిచేత లోపలికి చొరబడిరో ఆ కుయుక్తి వారికి ప్రయోజనకరము కాకూడదు. అయినను, ఆ కాలమున మనుష్యుల మధ్య ఇంకను గొప్ప యథార్థత నిలిచియుండినందున, మోసముచేత రాబట్టబడిన ప్రమాణమునైనను పొందుట చాలునని వారు తలంచిరి; ఇశ్రాయేలు ప్రజలు దానిని భంగపరచరని వారు సంపూర్ణముగా నమ్మియుండిరి.

వారును యుక్తిగా ప్రవర్తించిరి అను మాట, ఐ పట్టణస్థులను మోసగించుటలో యెహోషువ ఉపయోగించిన యుద్ధతంత్రమును సూచించుచున్నదని కొందరు పొరపాటుగా తలంచుచున్నారు; దానిని యాకోబు కాలమునకు అన్వయించువారును అంతే అసంబద్ధముగా చెప్పుచున్నారు; అతని కుమారులైన షిమ్యోనును లేవియు షెకెమీయులను నమ్మకద్రోహముతో నాశనము చేసిరి. (ఆదికాండము 34) ఇక్కడి వైరుధ్యము కేవలము రాజుల శత్రుపూరిత యుద్ధసన్నాహములకును, గిబియోనీయులు యెహోషువను సమీపించిన రహస్యమైన కుయుక్తులకును మధ్యనే యున్నది. కావున బహిరంగ యుద్ధఫలితమును పరీక్షింపవలెనను ఉద్దేశముతో కొందరు ఏకముగా కూడుకొనిరని చెప్పబడిన తరువాత, గిబియోనీయుల మోసము దానికి జోడింపబడుచున్నది; కాబట్టి దాని భావమేమనగా, యుద్ధమునకై కూడుకొనిన బహిరంగ శత్రువులతో మాత్రమే గాక, ఒక జనము యొక్క కపటమైన వేషధారణతో కూడ యెహోషువ వ్యవహరింపవలసివచ్చెను.

అయితే ఏ మాత్రమును అవసరములేని విషయములో గిబియోనీయులు అంత ఆతురతతో ఎందుకు శ్రమపడిరని ఎవరైనను అడుగవచ్చును. ఏలయనగా తరువాత యుద్ధము ప్రకటించుటకు న్యాయమైనదియు చట్టబద్ధమైనదియునైన కారణము కలిగియుండునట్లు, అందరికిని సమాధానమును ప్రతిపాదింపవలెనని ఇశ్రాయేలీయులు ఆజ్ఞాపింపబడిరని మనము మరియొక చోట చూచెదము. అయితే కనాను దేశములో వారు శాశ్వత నివాసమును వెదకుచున్నారని (నివాసులను వెళ్లగొట్టకుండ దానిని వారు పొందలేరు) అంతటను వదంతి వ్యాపించియుండినందున, ఏదో ఒక విధముగా వారిని మోసగించుటచేత తప్ప కనికరము చూపుటకు వారిని బద్ధులను చేయుటకు వేరు మార్గము లేదని గిబియోనీయులు నిర్ధారించుకొనుచున్నారు; ఏలయనగా తాము ఆక్రమించిన దేశమును ఇతరులు స్వాధీనము చేసికొనుటకు వారు తమంతట తామే తెలిసి ఎన్నడును అనుమతించియుండరు. అంతేకాదు, అందరిని నాశనము చేయవలెనని వారు ఆజ్ఞాపింపబడిరని తెలిసియుండినందున, రక్షణ పొందు నిరీక్షణ అంతయు వేరు విధముగా తొలగిపోయినందున, మోసమును ఆశ్రయించుట తప్ప వారికి వేరు గత్యంతరము లేకపోయెను. ఈ కారణముచేతనే కొంతకాలమైన తరువాత, అవసరముచేత తమనుండి బలవంతముగా రాబట్టబడిన మోసము నిమిత్తము వారు క్షమాపణ వేడుకొనుచున్నారు.

ఫ్రెంచిలో, "Duquel les trois enfans, assavoir, Ruben, Levi et Simeon;" అనగా "అతని ముగ్గురు కుమారులు, అనగా రూబేను, లేవి, షిమ్యోను." — సం.

అయితే ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న పుట్టుచున్నది; ఏలయనగా కనాను జనములతో ఏ ఒప్పందమును చేసికొనుటకు తమకు స్వాతంత్ర్యము లేదనియు, వారిని బొత్తిగా నిర్మూలము చేయుటకు తాము బద్ధులమనియు ఇశ్రాయేలీయులు ఆక్షేపించుచున్నారు. లోబడుమని హెచ్చరించుటకును, అదే సమయమున శరణుకోరువారిని స్వచ్ఛందముగా వచ్చువారిని చేర్చుకొనుటకు నిరాకరించుటకును మధ్య నిశ్చయముగా వైరుధ్యము కనబడుచున్నది. అయితే వాడుకకును ఆచారమునకును అనుగుణముగా యుద్ధ నియమములు పాటింపబడవలెననియు, కావున లోబడు షరతుమీద సమాధానము ప్రతిపాదింపబడవలెననియు దేవుడు కోరినను, ఆ జనములు తమ స్వంత మొండితనముచేత తమమీదికి నాశనమును తెచ్చుకొనునట్లు వారి మనస్సులను పరీక్షింపవలెనని మాత్రమే ఆయన కోరెను. అదే సమయమున, వారిని నాశనము చేయవలెనని ఇశ్రాయేలు ప్రజలకు సూచింపబడెను; కాబట్టి కనాను దేశములో నివసించువారిని సహింపరాదనియు, వారితో నిబంధన చేయుట ధర్మవిరుద్ధమనియు అను నిర్ణయము తప్పనిసరిగా అనుసరించెను.

ఈ రెండు సంగతులును స్పష్టముగా వ్యక్తపరచబడినట్లు మనము తరువాత కనుగొందుము; అనగా, వారి హృదయములు కఠినపరచబడి వారు నశింపవలెనని దేవుని ఉద్దేశమైయుండినందున అందరును యుద్ధము చేయుటయందే పట్టుదలగా కొనసాగిరి. కావున మరణమునకు నిర్ణయింపబడినవారిని కాపాడలేమని చెప్పుట న్యాయమైన నిర్ణయమే. సమాధానము కొరకు స్వచ్ఛందముగా వేడుకొనిన గిబియోనీయులు కాబట్టి మినహాయింపుపొందినవారని ఎవరైనను ఆక్షేపించినయెడల, నేను ఇచ్చు జవాబేమనగా: ఏ ఫలితమును కలిగింపని ఆ లాంఛనప్రాయమైన ఆచారమును ఇశ్రాయేలీయులు ప్రస్తుతము పరిగణించుటలేదు; వారు కేవలము దేవుని వాగ్దానమును ఆజ్ఞను మాత్రమే లక్ష్యపెట్టుచున్నారు. కాబట్టి ప్రతి వ్యక్తిని చంపుటచేత దేశమును శుద్ధిచేసి, తాము హతము చేసినవారి స్థానమును స్వాధీనపరచుకొనవలెనని వారు సరళముగాను ఖచ్చితముగాను ఆజ్ఞాపింపబడియుండినందున, వారు ఏ నిరీక్షణను మిగులనియ్యరు.

6. వారు యెహోషువ యొద్దకు వచ్చి మొదలైనవి. కఠినమైన న్యాయము ప్రకారము ఈ విధమైన నిబంధన శూన్యమైనదియు నిరర్థకమైనదియునై యుండెనని నేను చెప్పితిని. ఏలయనగా వారి విన్నపము నెరవేరినప్పుడు, వారు భూగోళములోని దూరమైన మారుమూల ప్రాంతమునుండి వచ్చినయెడల వారు సురక్షితముగా కాపాడబడవలెను అను దానికంటె అధికముగా ఏమి నిర్ధారింపబడినది? మరియు వారు అదే అబద్ధమును ఎంత తరచుగా మరల మరల చెప్పుదురో, మోసముచేత రాబట్టబడిన ఒప్పందమును అంత ఎక్కువగా వారు రద్దుచేయుచున్నారు; ఏలయనగా దాని నిజమైన భావము, దూరమున నివసించు విదేశీయులైన ఒక జనమును ఇశ్రాయేలీయులు బాధింపరు అనునది మాత్రమే. ఇశ్రాయేలీయులు కనాను దేశనివాసులందరిని స్పష్టముగా మినహాయించుచున్నారు అను వాస్తవమునుండి ముఖ్యముగా ఇదియే దాని భావమని చూపబడుచున్నది. కావున ఆ మోసముచేత వారు ఏమియు సంపాదింపలేకపోయిరి. దేవుని నామమును మోసపూరితమైన సాకుగా ఉపయోగించి, ఆ విధముగా యెహోషువ మనస్సుమీద ఒక విధమైన పొగమంచును కప్పుటచేత కూడ వారికి అధిక సహాయము కలుగలేదు. తాము దేవుని నామమును బట్టి వచ్చితిమని వారు నటించుచున్నారు; తాము దేవునికి, అనగా ఇశ్రాయేలు దేవునికి, మహిమను ఆరోపించుచున్నట్లు ప్రకటించుకొనుచున్నారు; ఏలయనగా అందులో తాము అలవాటుపడియుండిన మూఢాచారములను మౌనముగా త్యజించుట ఇమిడియున్నది. ఏలయనగా ఐగుప్తులో చేయబడిన అద్భుతములయందలి విశ్వాసముచేత ప్రేరేపింపబడి వారు వచ్చిరనుట నిజమైనయెడల, తమకు తెలియని దేవుడైనను, ఇశ్రాయేలు దేవునికే సర్వోన్నత శక్తిని వారు ఒప్పుకొనుచున్నారు.

14. ఆ మనుష్యులు వారి ఆహారములో కొంత తీసికొనిరి మొదలైనవి. కొందరు వ్యాఖ్యాతలు ఇక్కడ రుచిలేని కల్పనలను ఆశ్రయించుచున్నారు; అనగా ఆ రొట్టె పాతదైపోయెనో లేదో రుచిచూచి నిర్ధారించుకొనుటకై వారు దానిని తినిరనియు, లేక ఒక విందుచేత నిబంధనను స్థిరపరచిరనియు చెప్పుచున్నారు. నా అభిప్రాయములో, ఆ మాటలు వారి మితిమీరిన విశ్వాసశీలతను పరోక్షముగా గద్దించుచున్నవి; ఏలయనగా వారు అల్పమైన ఆధారములమీద ఒక కల్పిత కథకు సమ్మతించిరి; ఆ కల్పనకు ఏ పోలికయు లేదని ఆలోచింపకుండ కేవలము రొట్టెనే లక్ష్యపెట్టిరి. నిశ్చయముగా వారి ఇంద్రియములు మొద్దుబారియుండనియెడల, గిబియోనీయుల మాటను ఖండించుటకు అనేక సంగతులు వెంటనే వారికి తోచియుండెడివి. అయితే అత్యంత సూక్ష్మమైన కన్నులు సహితము ఒక శూన్యమైన దృశ్యముచేత కొన్నిసార్లు భ్రమింపజేయబడుట జరుగును గనుక, దేవుని చిత్తమును తెలిసికొనకపోయినందుకే వారు మరింత కఠినముగా ఖండింపబడుచున్నారు. దైవోక్తిని సంప్రదింపకుండ వారు దేనికిని పూనుకొనకుండినయెడల, ఔషధము చేతికందుబాటులోనే యుండెను. అది జాగ్రత్తగా విచారింపదగిన విషయమైయుండెను; కావున ఊరీము తుమ్మీముల ద్వారా దేవునియొద్దనుండి జవాబును కోరుటకు ఒక యాజకుడు సిద్ధముగా ఉండగా, సలహా పొందుటకు తమకు ఏ సాధనమును లేనట్లు, అస్పష్టమైన విషయములో తొందరపడి నిర్ణయించుట స్థూలమైన అజాగ్రత్తకు గుర్తైయుండెను. దేవుని కృపను ఇంత సోమరితనముతో నిర్లక్ష్యము చేయుటతో కలిసియుండినందున వారి తొందరపాటు మరింత క్షమింపరానిదాయెను.

యెహోషువ 9:16-27

16. వారితో నిబంధన చేసి మూడు దినములైన తరువాత, వారు తమకు పొరుగువారనియు తమ మధ్యనే నివసించువారనియు ఇశ్రాయేలీయులు వినిరి.

16. Post tres autem dies a foedere cum illis inito audierunt, quod propinqui essent ipsis, et in medio ipsorum habitarent.

17. ఇశ్రాయేలీయులు సాగి మూడవ దినమున వారి పట్టణములకు వచ్చిరి. వారి పట్టణములు గిబియోను కెఫీరా బెయేరోతు కిర్యత్యారీము అనునవి.

17. Profectique sunt filii Israel, et venerunt ad urbes ipsorum die tertio. Urbes autem eorum erant Gibeon, Chephirat, Beeroth, Ciriatjearlm.

ఈ విధముగా జరిగిన మోసముకంటె స్థూలమైనది మరేదియు ఉండజాలదు. గిబియోనీయుల ముఖ్యపట్టణము యెరికోకు పడమటిగా పదునాలుగు మైళ్లకంటె ఎక్కువ దూరమున లేదు; ఇశ్రాయేలీయులు ఇటీవలనే అంత గొప్ప విజయమును పొందిన ఐకి నైరుతి దిశగా దానిలో సగము దూరమైనను లేదు; కాబట్టి పారిపోవుచున్నవారిని తరుముచుండగా, తమ నాయకులు ఇప్పుడు అజ్ఞానముచేత వాగ్దాన దేశపు సరిహద్దులకు పూర్తిగా అవతల ఉండునంత దూరమైనదని నమ్ముచున్న ప్రాంతములోనే ఇశ్రాయేలీయులు వాస్తవముగా ప్రవేశించియుండుట అసంభవము కాదు. వారి పరాక్రమమునకు చెల్లింపబడిన పొగడ్తలు వారి గర్వమును ఎంతగా ఉబ్బించెననగా, మరియు శక్తిమంతమైనను దూరమైన ఒక జనముతో పొత్తు, తమ విజయములను మరింత ముందుకు కొనసాగించుటలో ఎన్నో ప్రయోజనముల నిరీక్షణను ఎంతగా చూపెననగా, వారు దాదాపు మోసపోవుటకు ఇష్టపడినట్లే వెంటనే ఆ ఉచ్చులో పడిరి. — సం.

18. సమాజపు ప్రధానులు ఇశ్రాయేలీయుల దేవుడైన యెహోవా తోడని వారితో ప్రమాణము చేసియుండిరి గనుక ఇశ్రాయేలీయులు వారిని హతము చేయలేదు; అప్పుడు సమాజమంతయు ప్రధానులమీద సణుగుకొనెను.

18. Et non percusserunt eos filii Israel, eo quod jurassent eis princi-pes congregationis per Jehovam Deum Israel: et murmuravit tota congregatio contra principes.

19. అప్పుడు ప్రధానులందరు సర్వసమాజముతో ఇట్లనిరి—ఇశ్రాయేలీయుల దేవుడైన యెహోవా తోడని మనము వారితో ప్రమాణము చేసితిమి గనుక ఇప్పుడు మనము వారిని ముట్టకూడదు.

19. Tunc dixerunt omnes principes ad totam congregationem, Nos juravimus eis per Jehovam Deum Israel, ideo mine non possumus attingere eos.

20. మనము వారితో చేసిన ప్రమాణమును బట్టి మనమీదికి కోపము రాకుండునట్లు, మనము వారిని బ్రదుకనిచ్చి వారికి ఈలాగు చేయుదము.

20. Hoc faciemus eis, servabimus eos vivos, ne sit contra nos ira propter jusjurandum quod juravimus eis.

21. మరియు ప్రధానులు—వారిని బ్రదుకనియ్యుడి; అయితే ప్రధానులు వారితో చెప్పినట్లు వారు సర్వసమాజమునకు కట్టెలు నరుకువారును నీళ్లు చేదువారునై యుండవలెనని వారితో చెప్పిరి.

21. Dixerunt itaque illis principes, Vivant, et caedant ligna, et fodiant aquam toti congregationi, quemadmodum loquuti sunt eis cuncti principes.

22. అప్పుడు యెహోషువ వారిని పిలిపించి వారితో ఇట్లనెను—మీరు మా మధ్యను నివసించువారై యుండియు—మేము మీకు బహు దూరముగా నున్నవారమని చెప్పి మమ్మును ఎందుకు మోసపుచ్చితిరి?
22. Vocavit itaque cos Josue, et loquutus est ad eos, dicendo: Ut quid decepistis nos, dicendo, Remoti sumus a vobis valde, cum in medio nostri habitefts?

23. కాబట్టి మీరు శాపగ్రస్తులు; మీలో ఎవడును దాసత్వమునుండి విడుదల పొందడు; మీరు నా దేవుని మందిరమునకు కట్టెలు నరుకువారును నీళ్లు చేదువారునై యుందురు.

23. Nunc ergo maledicti estis, nec delebuntur ex vobis servi, et caedentes ligna, et fodientes aquam pro domo Dei met.

24. అందుకు వారు యెహోషువతో ఇట్లనిరి—నీ దేవుడైన యెహోవా ఈ దేశమంతయు మీకిచ్చి, మీ యెదుటనుండి ఈ దేశనివాసులనందరిని నశింపజేయవలెనని తన సేవకుడైన మోషేకు ఆజ్ఞాపించిన సంగతి నీ దాసులమైన మాకు నిశ్చయముగా తెలుపబడెను గనుక, మిమ్మును బట్టి మా ప్రాణములను గూర్చి మిక్కిలి భయపడి యీ కార్యము చేసితిమి.

24. Qui responderunt ad Josuam, atque dixerunt, Cum renunciando renunciatum fuit servis tuis quomodo praeceperat Jehova Deus tuus Most servo suo ut daret vobis terram, et disperderet omnes habitatores terrae a facie vestra, timuimus valde animabus nostris a facie vestra, et fecimus istud.

25. కాబట్టి ఇప్పుడు ఇదిగో, మేము నీ చేతిలో నున్నాము; మాకు ఏమి చేయుట నీ దృష్టికి మంచిదో యేది న్యాయమో అదే చేయుము.

25. Et nunc ecce sumus in manu tua, sicut placet, et sicut rectum est in oculis tuis, ut facias nobis, facies.

26. అతడు వారికి అట్లు చేసి, ఇశ్రాయేలీయులు వారిని చంపకుండ వారి చేతిలోనుండి వారిని విడిపించెను.

26. Et fecit eis ita, liberavitque eos de manu filiorum Israel, nec interfecerunt eos.

27. ఆ దినమున యెహోషువ సమాజమునకును, యెహోవా ఏర్పరచుకొను స్థలములో ఆయన బలిపీఠమునకును కట్టెలు నరుకువారినిగాను నీళ్లు చేదువారినిగాను వారిని నియమించెను; నేటివరకు వారు అట్లే యున్నారు.

27. Constituitque eos Josue eo die caesores lignorum, et haustores aquaq congregationi, et altari Jehovae usque in huuc diem in loco quem elegerit.

16. వారితో నిబంధన చేసి మూడు దినములైన తరువాత మొదలైనవి. మూడు దినముల తరువాత మోసము బయలుపడుటచేత వారి చపలత్వమునకు కలిగిన దండన, శిక్ష యొక్క శీఘ్రతచేతనే, వారి అవమానమును అపకీర్తిని వారికి మరింత తీవ్రముగా తెలియజేసియుండవలెను. ఏలయనగా దాదాపు తమ కన్నుల యెదుటనే యుంచబడిన విషయమును విచారించుటకు శ్రమపడనందున, సోమరితనముచేతను మందత్వముచేతను వారు మిక్కిలి బుద్ధిహీనముగా పొరపాటులో పడిరని ఈ విధముగా తెలియవచ్చెను. వారు ఆ ప్రాంతము గుండా ప్రశాంతముగా సాగిపోవుటయు, ఏ శ్రమయు లేకుండ పట్టణములలో ప్రవేశించుటయు, ఆహారము సంపాదించుకొనుటకు అడ్డులేని సాధనములను కనుగొనుటయు దేవుని పితృవాత్సల్యమువలననే కలిగెను; ఆయన వారి తప్పిదమును క్షమించుటయే గాక, న్యాయముగా హానికరమైయుండగలిగినదానిని వారి మేలునకు మారునట్లు చేయుచున్నాడు. గిబియోనీయులు ప్రమాణముచేత స్థిరపరచబడిన రక్షణ వాగ్దానమును పొందియుండినందున, ఇశ్రాయేలీయులు ఆ ప్రాంతములో శత్రుభావముతో ప్రవర్తింపలేదని ఇక్కడ వివరింపబడుచున్నది.

ఇప్పుడు రెండు ప్రశ్నలు పుట్టుచున్నవి—మొదటిది, వంచకులకు తమ విశ్వాసమును తాకట్టుపెట్టవలెనను ఉద్దేశము ఏ మాత్రమును లేని ఇశ్రాయేలీయులు ఏదైనను బాధ్యతను వహించిరా? రెండవది, తమ నాయకులు బుద్ధిహీనముగాను పొరపాటుగాను చేసిన వాగ్దానమును రద్దుచేయుట ప్రజల ఇష్టమునకు విడువబడియుండలేదా? సాధారణ సూత్రము విషయమై చెప్పవలెనంటే, ప్రమాణము యొక్క బాధ్యత అత్యంత పవిత్రముగా ఎంచబడవలెను; కాబట్టి పొరపాటు అను సాకుతో, మనము మోసగింపబడిన ఒప్పందములనుండి సహితము మనము వెనుకకు తగ్గకూడదు; ఏలయనగా దేవుని పరిశుద్ధ నామము సర్వలోకపు ధనముకంటె అమూల్యమైనది. కావున ఒక మనుష్యుడు అంతగా ఆలోచింపకుండ ప్రమాణము చేసినను, ఏ నష్టముగాని వ్యయముగాని దానిని నెరవేర్చు బాధ్యతనుండి అతనిని విడిపింపదు. దేవుని నిజమైన ఆరాధకులు ప్రమాణము చేసినయెడల నష్టము వచ్చినను మాట తప్పరని దావీదు (కీర్తనలు 15:4) ఈ భావములోనే చెప్పుచున్నాడని నాకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా తమ వాగ్దానములను ఉపసంహరించుకొనుటచేత దేవుని నామమును తిరస్కారమునకు గురిచేయుటకంటె వారు నష్టమునే సహింతురు.

తన న్యాయశాస్త్ర విద్యచేత కాల్విన్ ఇక్కడ లేవనెత్తబడిన ముఖ్యమైన ప్రశ్నను చర్చించుటకు చక్కగా అర్హుడైయుండెను; దానిని గూర్చి ఇక్కడను, ఈ అధ్యాయముపై వ్యాఖ్యానము యొక్క పూర్వభాగములోను ఆయన చెప్పిన సాధారణ సూత్రముల సమంజసత్వమును వివాదింపజాలము. అయితే కొన్ని వ్యాఖ్యలలో అసంగతి ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది. మూడవ వచనముతో ప్రారంభమగు భాగములో ఆయన లాటిన్‌లో ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "Cum larvis ergo paciscitur Josue, nec quidquam obligationis contrahit, nisi secundum eorum verba;" లేక ఫ్రెంచిలో ఉన్నట్లు, "Josue donques traitte alliance avec des masques ou phantosmes et n'est nullement oblige, sinon suivant leurs paroles;" అనగా "కావున యెహోషువ ముసుగులతోనో భూతములతోనో పొత్తు చేసికొనుచున్నాడు; వారి మాటల ప్రకారము తప్ప అతడు ఏ విధముగాను బద్ధుడు కాడు." మరల, ఆరవ వచనముతో ప్రారంభమగు భాగములో ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "Dixi summo jure evanidum et irritum fuisse ejusmodi foedus," లేక ఫ్రెంచిలో ఉన్నట్లు, "J'ay dit qu'a la rigueur de droit une telle alliance estoit nulle et cassee;" అనగా "కఠినమైన న్యాయము ప్రకారము అట్టి పొత్తు శూన్యమైనదియు నిరర్థకమైనదియునై యుండెనని నేను చెప్పితిని." మరియు "వారి (గిబియోనీయుల) విన్నపము నెరవేరినప్పుడు, వారు దూరదేశమునుండి వచ్చినయెడల వారు సురక్షితముగా కాపాడబడవలెను అను దానికంటె అధికముగా వారు ఏమి సంపాదించుచున్నారు?" అని అడుగుచు, ఆయన ఒక ప్రశ్న రూపములో దానికి కారణమును చెప్పుచున్నాడు. అయితే గిబియోనీయులు ఏమియు సంపాదింపనియెడల, మరొక మాటలో చెప్పవలెనంటే, దేనినైనను కోరుటకు వారికి హక్కు లేనియెడల, ఇశ్రాయేలీయులు దేనినైనను అనుగ్రహించుటకు బద్ధులు కాజాలరని సంపూర్ణముగా స్పష్టమగుచున్నది. వారు పరస్పర ఒప్పందములోని రెండు పక్షములైయుండిరి; అందులో ఒక పక్షము యొక్క హక్కులు మరొక పక్షము యొక్క బాధ్యతలకు ఖచ్చితముగా ప్రతిరూపమో కొలతయో అయియుండెను. కావున గిబియోనీయులకు ఏ హక్కును లేదని కాల్విన్ నిర్ణయించిన తరువాత, ఇశ్రాయేలీయులు ఏ బాధ్యతను వహింపలేదని ఆయన సహజముగానే నిర్ణయించునని ఆశింపవచ్చును. అయితే ఇక్కడ, ఈ తరువాతి అంశమును పరిశీలించునప్పుడు, మనము మోసగింపబడిన ఒప్పందములనుండి సహితము వెనుకకు తగ్గకూడదని స్పష్టముగా నొక్కిచెప్పుటచేత, ఆయన తన వాదమును మార్చుకొనుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. అయినను ఆ అసంగతి కేవలము పైకి కనబడునదే. అట్టి ఒప్పందములు వాటియంతట అవే చెల్లునవైనట్లు మనము వాటిచేత బద్ధులమని ఆయన చెప్పుటలేదు; అయితే వాటిచేత బద్ధులమైనట్లే ప్రవర్తింపవలసిన లాంఛనప్రాయమైన బాధ్యతను మనమీద మోపగల పరిస్థితులను ఆయన ప్రస్తావించుచున్నాడు. మరొక మాటలో చెప్పవలెనంటే, ఆయన ఆ విషయమును న్యాయస్థానమునుండి మనస్సాక్షి యొక్క న్యాయస్థానమునకు మార్చి, ఆ విధముగా ధర్మసమ్మతమైనవాటికిని ప్రయోజనకరమైనవాటికిని మధ్య పరిశుద్ధ పౌలు భేదము చూపినప్పుడు ఆయన ప్రస్తావించిన విషయముల తరగతి క్రిందికి దానిని తెచ్చుచున్నాడు. యెహోషువయు పెద్దలును తొందరపడి ప్రమాణము చేసిరి; అయితే అట్లు చేయుటచేత ఇశ్రాయేలు దేవుని ఘనతను, మాట వరుసకు చెప్పవలెనంటే, తాకట్టుపెట్టినందున, ఎంత వెల చెల్లించియైనను దానిని విడిపించుటకు వారు బద్ధులైయుండిరి. — సం.

కావున కేవలము వ్యక్తిగత ప్రయోజనము మాత్రమే ప్రభావితమగునయెడల, ప్రమాణపూర్వకముగా మనము వాగ్దానము చేసిన ప్రతిదియు నెరవేర్చబడవలెనని నేను నిర్ధారించుచున్నాను. మరియు కనాను జనముల మధ్య తమ దేవుని నామమును అపకీర్తికి గురిచేయుదుమేమో అని ఇశ్రాయేలీయులు భయపడిరని ఆ మాటలనుండి స్పష్టమగుచున్నది. ఏలయనగా—వారు ఇశ్రాయేలు దేవుని తోడని ప్రమాణము చేసియుండిరి గనుక—అను మాటలో ఒక విశేష ప్రాధాన్యము ఉన్నదని నేను తలంచుచున్నాను. అయితే ఒక ప్రత్యేక కారణము ఆ మోసపూరిత ఒప్పందమునుండి వెనుకకు తగ్గుటకు ఇశ్రాయేలీయులకు స్వాతంత్ర్యమిచ్చెను; ఏలయనగా వారు తమ స్వంత హక్కును విడిచిపెట్టుటయే గాక, దేవుని ఆజ్ఞనుండి అనుచితముగా తొలగిపోయిరి; ఆ ఆజ్ఞలో అత్యల్పమైన పొల్లునైనను జోక్యము చేసికొనుట ధర్మసమ్మతము కాదు. ఓడిపోయినవారిని కాపాడుటగాని, శరణాగతి నియమములను విధించుటగాని వారి అధికారములో లేకుండెను; అయినను ఆ కార్యము తమకు అప్పగింపబడినట్లు వారు ఇప్పుడు వ్యవహరించుచున్నారు. కావున ప్రమాణము అను సాకుతో తాము బుద్ధిహీనముగా వాగ్దానము చేసినదానిని సమర్థించుటయందు పట్టుదలగా కొనసాగుచు, వారు దేవుని నామమును రెండుసార్లు అపవిత్రపరచిరని మనము చూచుచున్నాము.

సామాన్య జనులు గిబియోనీయులకు ఏ బలాత్కారమును చేయకుండ మానుకొని తమ నాయకులకు చూపిన గౌరవములో, ఆ కాలపు యథార్థతను మనము చూచుచున్నాము. వేరొకచోటనైతే, కొద్దిమంది వ్యక్తుల ఒప్పందముచేత ఒక జనమంతయు బద్ధము కాదని వాదించి ఆ వాగ్దానమును తప్పించుకొనుట సులభముగా తోచియుండెడిది; సెనేటు యొక్కయు ప్రజల యొక్కయు ఆజ్ఞ లేకుండ కేవలము కాన్సులులును రాయబారులును ట్రిబ్యూనులును మాత్రమే ప్రమాణము చేసిన కౌడిని సంధిని తిరస్కరించుటలో రోమీయులు అట్లే చేసిరి. కావున ఈ దినములలో అధికసంఖ్యాకులైన మనుష్యులు ఆమోదించి పొగడుచున్న మితిమీరిన సూక్ష్మ వాదములకంటె మతసంబంధమైన బాధ్యతయే అధికముగా ప్రబలియుండిన ఆ మోటైన నిష్కపటత్వమునకు మరింత స్తుతి తగియున్నది. తమ నాయకులు తమకు హక్కున్నదానికంటె అధికముగా తమపై వేసికొనిరని ప్రజలు నిజముగా కోపపడుచున్నారు; అయితే వారి మితత్వము సణుగుకొనుటకును కలకలమునకును మించి ముందుకు సాగుటకు వారిని అనుమతింపదు.

20. మనము వారికి ఈలాగు చేయుదము మొదలైనవి. ఒప్పందము ప్రకారము వారు గిబియోనీయులకు ప్రాణదానము చేసినను, వారు నిబంధనను పూర్తిగా కాక పాక్షికముగా మాత్రమే స్థిరపరచుచున్నారు. ఏలయనగా గిబియోనీయులు సంపూర్ణముగా సురక్షితులుగా చేయబడుటకు హక్కు కలిగియుండగా, ప్రాణముకంటె ప్రియమైన స్వాతంత్ర్యమును వారు కోల్పోవుచున్నారు. దీనినుండి మనము గ్రహించునదేమనగా, సందేహమును సంకటమును కలిగిన విషయములోవలె, యెహోషువయు ఇతరులును ప్రమాణము పూర్తిగా వ్యర్థము కాకుండునట్లు ఒక విధమైన మధ్యేమార్గమును కల్పించిరి. ఈ ఉపాయము యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశము జనసమూహమును శాంతపరచుటయే; అదే సమయమున గిబియోనీయులచేత మోసగింపబడినందుకు వారు కోపపడుచుండగా, వారు ఆ మోసమును శిక్షించిరి; శిక్ష లేకుండుట వారి ఎగతాళిని హెచ్చించునట్లు అనుమతింపలేదు. ఈ ఏర్పాటులో కఠినమైన షరతు ఏదనగా, గిబియోనీయులు దాస్యపు పనులకు నిర్ణయింపబడుటయే గాక, తమ గృహములనుండి తొలగింపబడి సంచారమైన దేశదిమ్మరి జీవితమును గడుపవలసివచ్చెను. వారిమీద మోపబడిన వంటశాల సేవకుల పని శ్రమతో కూడినదైనంతగానే హీనమైనదియునై యుండెను; అయితే అన్నిటికంటె ఘోరమైనది, మందసమును దేవుడు ఎక్కడ నిలుపుటకు ఇష్టపడునో అక్కడ కట్టెలు నరుకుటయు నీళ్లు చేదుటయునై యుండెను.

ఫ్రెంచిలో, "Quand il ne passe point outre le murmure, et qu'il se contente de cela;" అనగా "వారు సణుగుకొనుటకు మించి ముందుకు సాగక, దానితోనే తృప్తిపడినప్పుడు." — సం.

22. అప్పుడు యెహోషువ వారిని పిలిపించి మొదలైనవి. అతడు దుఃఖకరమైనదియు కఠినమైనదియునైన తీర్పును ప్రకటింపవలసియుండినందున, ఆ నిర్ణయములో ఏ అన్యాయమును లేదని అతడు ముందుగా తెలుపుచున్నాడు; ఏలయనగా కపటములను కుయుక్తులను ఉపయోగించువారికి అవి లాభకరమగునట్లు అనుమతించుటకంటె అనుచితమైనది మరేదియు ఉండదు. కావున అబద్ధముచేత అపాయమును తప్పించుకొనినందుకు అతడు మొదట వారితో వాదించి, వెంటనే వారిని శాపగ్రస్తులని ప్రకటించుచున్నాడు. దీనిచేత నేను గ్రహించునదేమనగా, అతడు వారి దాసత్వపు నిందను వారిమీదనే మోపుచున్నాడు; ఏలయనగా తమ కుయుక్తిచేతనో విశ్వాసఘాతుకముచేతనో వారు పాత్రులైనదానికంటె ఘోరమైనదేదియు వారు భరించుటలేదు; తాను ప్రకటించు శిక్షావిధి యొక్క కారణము వారియందే యున్నదని అతడు చెప్పినట్లున్నది. వారు నిర్ణయింపబడిన శ్రమలకు ఏ అంతమును నియమింపబడకపోవుట నిజముగా కఠినమే; ఏలయనగా—మీలో దాసులు ఎన్నడును మానరు—అను మాటలలో ఇది ఇమిడియున్నది; అయితే వారు తమంతట తామే, లేక తమ స్వంత తప్పిదముచేతనే, శాపగ్రస్తులైరి గనుక వారికి ఏ అన్యాయమును జరుగుటలేదని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. వారు నిజముగా తమను బలవంతపెట్టిన అవసరమును చూపి తమ అపరాధమును తగ్గించుచున్నారు; అయినను న్యాయముగా విధింపబడినదని వారు ఒప్పుకొను శిక్షను వారు నిరాకరించుటలేదు. భయముచేత లొంగిపోయి వారు దేనిని నిరాకరింపలేదు, అంతేకాదు, తమమీద మోపబడిన షరతులకు నెమ్మదిగాను ఇచ్చకముగాను సమ్మతించిరి అనుట కూడ కావచ్చును. ఏలయనగా వాదించుటచేత వారు ఏమి సంపాదింపగలరు? అయినను వారు తప్పు చేసితిమని ఎరిగియుండి, తమ్మును తాము సంపూర్ణముగా నిర్దోషులని నిరూపించుకొనుటకు ఏ సాధనమును లేనందున, తమ ప్రాణములు కాపాడబడినంతవరకు తమయెడల ఎంతో మానవత్వముతో వ్యవహరింపబడెనని వారు ఎంచుకొనిరని నాకు సందేహము లేదు.

లాటిన్‌లో, "Nec sine assentatione;" అనగా "ఇచ్చకము లేకుండ కాదు." ఫ్రెంచిలో, "et sans flatterie;" అనగా "మరియు ఇచ్చకము లేకుండ." — సం.

ఈ ఏర్పాటునుండి కలిగిన అనేక హానికరమైన పర్యవసానములలో, ఇశ్రాయేలీయుల రాజ్యము నడుమ ఒక అధోగత కులము ఏర్పడుటయు, తత్ఫలితముగా గృహదాస్యము దాని అత్యంత ఘోరమైన రూపములలో ఒకదానియందు ప్రవేశపెట్టబడుటయు ఒకటి. — సం.