యెహోషువ 5

యెహోషువ 5

యెహోషువ 5:1-9

1. యొర్దాను అవతల పడమటి దిక్కున నున్న అమోరీయుల రాజులందరును,

1. Fuit autem quum audissent omnes reges Aemorrhaei qui erant trans Jordanem ad Occidentem, et omnes reges Chananaei, qui juxta mare, quod siccasset Jehova aquas Jordanis a facie filiorum Israel donec transirent, liquefactum fuit cor eorum neque fuit amplius in eis, Spiritus a facie filiorum Israel. సముద్రము దగ్గర నున్న కనానీయుల రాజులందరును, మేము దాటువరకు యెహోవా ఇశ్రాయేలీయుల యెదుటనుండి యొర్దాను నీళ్లను ఆరిపోచేసెనని వినినప్పుడు, వారి హృదయములు కరిగిపోయెను; ఇశ్రాయేలీయుల భయముచేత వారిలో ఇక ధైర్యము లేకపోయెను.

2. ఆ కాలమున యెహోవా యెహోషువతో ఇట్లనెను: నీవు పదునైన కత్తులను చేయించుకొని మరల రెండవసారి ఇశ్రాయేలీయులకు సున్నతి చేయుము.

2. Eo tempore dixit Jehova ad Josuam, Fac tibi cultros acutos, et iterum circuncide filios Israel secundo.

3. యెహోషువ పదునైన కత్తులను చేయించుకొని అగ్రచర్మముల కొండయొద్ద ఇశ్రాయేలీయులకు సున్నతి చేసెను.

3. Et fecit sibi Josue cultros acutos, circunciditque filios Israel in colle praeputiorum.

4. యెహోషువ సున్నతి చేయుటకు కారణమేమనగా: ఐగుప్తులోనుండి బయలువెళ్లిన జనులలో మగవారందరు, అనగా యుద్ధశూరులందరు, ఐగుప్తులోనుండి బయలువెళ్లిన తరువాత మార్గమున అరణ్యములో చనిపోయిరి.

4. Haec autem est causa cur circunciderit Josue: Universus populus qui egressus fuerat ex Aegypto, masculi omnes viri bellatores mortui erant in deserto in itinere posteaquam egressi erant ex Aegypto.

5. బయలువెళ్లిన జనులందరు సున్నతి పొందినవారే; అయితే ఐగుప్తులోనుండి వారు బయలుదేరి వచ్చుచుండగా అరణ్యములో

5. Nam circuncisus fuerat totus populus qui egressus est, at totum populum, qui natus fuerat in deserto in itinere, postquam egressi erant ex Aegypto, non circunciderant. మార్గమున పుట్టిన జనులందరికి వారు సున్నతి చేయలేదు.

6. యెహోవా మాట వినని కారణమున, ఐగుప్తులోనుండి బయలువెళ్లిన యుద్ధశూరులైన జనులందరు నశించువరకు ఇశ్రాయేలీయులు నలువది సంవత్సరములు అరణ్యములో సంచరించిరి. యెహోవా వారి పితరులకు మాకిచ్చెదనని ప్రమాణము చేసిన దేశమును, అనగా పాలు తేనెలు ప్రవహించు దేశమును, వారికి చూపనని యెహోవా వారితో ప్రమాణము చేసియుండెను.

6. Nam quadraginta annis ambulaverunt filii Israel per desertum, donec consumeretur universa gens virorum bellatorum, qui egressi fuerant ex Aegypto, qui non audierant vocem Jehovae, quibus juraverat Jehova quod non ostenderet terram de qua juraverat Jehova patribus eorum, se daturum illis terram fluentem lacte et melle.

7. వారికి బదులుగా ఆయన పుట్టించిన వారి కుమారులకు యెహోషువ సున్నతి చేసెను; మార్గమున వారికి సున్నతి చేయబడకపోయినందున వారు సున్నతి లేనివారై యుండిరి.

7. Filios itaque eorum quos substituit in locum ipsorum circuncidit Josue, quia incircuncisi erant: neque enim eos circunciderat in itinere.

8. జనులందరికి సున్నతి చేయుట ముగిసిన తరువాత, వారు స్వస్థపడువరకు పాళెములో తమ తమ స్థలములలో నిలిచియుండిరి.

8. Quum autem fuit circuncisus universus populus, manserunt in loco suo in castris donec sanarentur.

9. అప్పుడు యెహోవా యెహోషువతో ఇట్లనెను: నేడు నేను ఐగుప్తు నిందను మీ మీదనుండి దొర్లించివేసితిని. అందుచేత ఆ స్థలమునకు

9. Dixit Jehova ad Josuam, Hodie devolvi opprobrium Aegypti a vobis. Et vocavit nomen loci illius Gilgal, usque in hunc diem. నేటివరకు గిల్గాలు అను పేరు కలదు.

1. "ఇట్లు జరిగెను ... వినినప్పుడు" మొదలైనవి. దేవుని భయంకరమైన శక్తిని గుర్తించుట వారిపై ఎట్టి ప్రభావము చూపెననగా, వారు విస్మయమొంది భీతిచేత సొమ్మసిల్లిరి; అయినను ఆ కీడునకు ప్రతివిధానమును వెదకుటకు అది వారి మనస్సులను త్రిప్పలేదు. ఆలోచనయు బలమును లేనివారై వారు తమ్మును తాము కదలించుకొనలేకపోయిరి గనుక వారి హృదయము కరిగిపోయెను; కాని మొండితనము విషయములో వారు మునుపటివలెనే కఠినహృదయులై యుండిరి. అవిశ్వాసులు భయముచేత కొట్టబడినప్పుడును దేవునితో పోరాడుట మానరనియు, పడిపోవుచున్నప్పుడును ఆకాశముపై ఉగ్రముగా దాడి చేయుచునే యుందురనియు మనము ఇంతకుముందే మరియొక చోట చూచియున్నాము. కావున వారిని జాగ్రత్తకు ప్రేరేపింపవలసిన ఆ భయము వారిని తలక్రిందుగా త్రోసివేయుట తప్ప మరి ఏ ఫలితమును కలిగించలేదు. అయినను జనుల నిమిత్తమే వారు పైనుండి భయకంపితులు చేయబడిరి; తద్వారా విజయము మరింత సులభముగా లభించునట్లును, తాము ఇదివరకే విరిగి దిగ్భ్రాంతి చెందియున్న శత్రువుతో వ్యవహరింపవలసియున్నదని చూచి ఇశ్రాయేలీయులు ధైర్యము తెచ్చుకొనునట్లును అది జరిగెను. ఈ విధముగా దేవుడు, ఆటంకములను తొలగించి మార్గమును తెరచినట్లుగా, వారి బలహీనతను కనికరించెను; ఏలయనగా వారు ఇతర విషయములలో తగినదానికంటె ఎక్కువ మందులును పిరికివారునై యున్నట్లు ఇంతకుముందే రుజువు చేసికొనిరి. కావున సారాంశమేమనగా, పోరాటము ఆరంభము కాకమునుపే ఆ అద్భుతకార్యము యొక్క కీర్తి పుట్టించిన భయముచేత శత్రువులు ఇదివరకే ఓడిపోయియుండిరి.

2. "ఆ కాలమున యెహోవా ... అనెను" మొదలైనవి. సున్నతి ఇంత దీర్ఘకాలము విడిచిపెట్టబడియుండుట చాల విచిత్రముగాను దాదాపు ఘోరమైనదిగాను కనబడుచున్నది; విశేషముగా ప్రతిదినము హెచ్చరికలను పొందుచుండినవారు భక్తి అభ్యాసములను సాధారణముకంటె ఎక్కువ శ్రద్ధతో సాధనచేయుట వారికి తగియుండెను. అది వారికి స్వాతంత్ర్యము కలుగుటకు కారణమైన దత్తపుత్రత్వమునకు గుర్తుగా ఉండెను. వారు అత్యంత దుర్దశకు లోనై నిరంకుశ పాలన క్రింద మూలుగుచుండినప్పుడును తమ బిడ్డలకు ఎల్లప్పుడును సున్నతి చేయుచుండిరనుట నిశ్చయము. ఎనిమిదవ దినమును దాటిపోనిచ్చువాని మీద ప్రతిదండన చేయువాడనై యుందునని దేవుడు ఎంత కఠినముగా బెదరించెనో కూడ మనకు తెలియును. ఐగుప్తులో ఈ ఆచారము నిర్లక్ష్యము చేయబడియున్నయెడల, ఆ కాలమున దేవుని నిబంధన ఒక విధముగా పాతబడిపోయినట్లు కనబడెను గనుక, వారి అజాగ్రత్తకు క్షమాపణ దొరకియుండవచ్చును. కాని నిబంధనను స్థిరపరచుటలో దేవుని నమ్మకత్వము మరల ప్రకాశించుచున్న ఈ సమయమున, తాము దేవుని ప్రజలమని తమ పక్షమున సాక్ష్యమియ్యకుండుటకు వారికి ఏ సాకు ఉండగలదు?

వ్యాఖ్యాతలు చూపు సమర్థన పూర్తిగా వ్యర్థమైనది. వారు ఎల్లప్పుడును ఆయుధధారులై యుండిరనియు, ఎప్పుడు ప్రయాణము కట్టవలసివచ్చునో ఎల్లప్పుడును అనిశ్చితముగా ఉండిరనియు నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను. కాని దీనినుండి వారికి ఒక్క దినమైనను విరామము లేకుండెననియు, కొద్ది కాలములోనే పాళెము తరలింపవలసియుండగా లేత శిశువులకు సున్నతి చేయుట క్రూరత్వమై యుండెడిదనియు నిర్ధారించుట తప్పు అని నేను భావించుచున్నాను. "సున్నతి పొందని ప్రాణి తన జనులలోనుండి కొట్టివేయబడును" (ఆదికాండము 17:14) అని అబ్రాహాముతో చెప్పబడిన మాటను తృణీకరించి నిర్లక్ష్యము చేయునంతగా వారిపై మరి ఏదియు ప్రభావము చూపియుండకూడదు. సున్నతిలో ప్రాణాపాయము ఉండినయెడల, దేవుని తండ్రివంటి సంరక్షణయందు నమ్మికయుంచుటయే శ్రేష్ఠమైనదియు ఏకైకమైనదియునైన మార్గము; ఆయన తన స్వంత ఆజ్ఞ శిశువులకు ప్రాణాంతకము కానియ్యడనుట నిశ్చయము. సంక్షేపముగా, అపాయభయముచేత దానిని విడిచిపెట్టుట అపనమ్మకము తప్ప మరి ఏ కారణమునుండియు పుట్టియుండదు. అయితే శిశువులు అపాయములో పడుదురనుట నిశ్చయమై యుండినను, దేవునికి విధేయులగుట వారి ధర్మమై యుండెను; ఏలయనగా వారు సంఘములో చేర్చుకొనబడుటకు సాధనమైన నిబంధన ముద్ర నూరు ప్రాణములకంటె విలువైనది. మోషేయు వేరొక కారణముచేత ప్రేరేపింపబడియుండనియెడల అట్టి పిరికి ప్రవర్తనను సహించియుండడు. మరియు ఈ విషయము సందేహాస్పదమైనను, వారు బయలుదేరిన మొదటి దినమునుండియే తమ బిడ్డలకు సున్నతి చేయుట మానలేదనియు, తమ స్వంత మూర్ఖత్వముచేత వెనుకకు మరలవలసి వచ్చిన తరువాత మాత్రమే మానిరనియు నేను ఊహించుచున్నాను. ఈ విధముగా ఆ తిరుగుబాటును దాని శిక్షయును ఖచ్చితముగా వ్యక్తపరచబడియున్నవి. ఏలయనగా వారి సంచారకాలమున నిరంతరము స్థలములు మారుచుండుట అంతకుముందు దానిని అసాధ్యము చేసినందున సున్నతి మరల ఆరంభింపబడెనని చెప్పబడలేదు; వాగ్దానము చేయబడిన స్వాస్థ్యమునుండి తమ్మును తామే తెగదెంపులు చేసికొనిన ఆ దుష్ట భ్రష్టులు నశించువరకు నలువది సంవత్సరములు గడచిపోవలసియుండెను గనుకనే అని చెప్పబడినది.

ఇక్కడ ఇవ్వబడిన కారణమును, అనగా దేవుని వెంబడించుటకు నిరాకరించిన తరమంతయు అంతరించువరకు ఇశ్రాయేలీయులు అరణ్యములో సంచరించిరను సంగతిని, గమనింపవలెను; దీనినుండి, నా అభిప్రాయములో, ఆ కాలమంతయు శాపమునకు లేక త్రోసివేతకు గుర్తుగా సున్నతి ఆచరణ నిలిచిపోయెనని మనము ఊహింపవచ్చును. నిర్దోషులపై శిక్ష మోపబడెనన్నది నిజమే; అయినను దేవుడు రాబోవు కాలమునకు తండ్రులను నిరాకరించుచున్నట్లుగా, వారి సంతానము ద్వారా తండ్రులు శిక్షింపబడుట ప్రయోజనకరమై యుండెను. తమ సంతానము అపవిత్రులకును పరదేశులకును ఏ విధముగాను భిన్నముగా లేదని వారు చూచినప్పుడు, తాము దేనికి పాత్రులో దానికి స్పష్టమైన నిదర్శనము వారికి కలిగెను.

అయితే ఇక్కడ ఒక అసంగతి పుట్టుచున్నట్లు కనబడుచున్నది: మొదటిది, వారు శిక్షావిధికి లోనైయుండగా వారి సంతానము వెంటనే కృపలోనికి చేర్చుకొనబడుట; రెండవది, వారికిని క్షమాపణ నిరీక్షణ మిగిల్చబడుట; మరి విశేషముగా, అపవిత్ర జనములనుండి వేరుపరచబడినవారు అను ఆధారముపై తప్ప మరి ఏ విధముగాను పాలుపొందలేని ఇతర సంస్కారములను వారు కోల్పోకుండుట.

ప్రభువు వారిని త్రోసివేయుచునే, వారి బిడ్డలకు తాను అనుకూలుడనై యుందునని అదే సమయమున ప్రకటించుచున్నాడని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను; అయినను తాము అందరు నశించువరకు తమ సంతానములో త్రోసివేతకు గుర్తును చూచుట వారికి హితకరమైన శిక్షగా ఉండెను. ఏలయనగా దేవుడు తన కృపా తాకట్టును కొంతకాలము మాత్రమే ఉపసంహరించి, వారి మరణమువరకు దానిని తాళము వేసి దాచియుంచినట్లు ఉంచెను. కావున ఈ శిక్ష తరువాత పుట్టిన బిడ్డలపై సరిగా మోపబడలేదు; అది ఒక తాత్కాలిక నిలుపుదలవంటి ఫలితమునే కలిగించెను; సున్నతి అపవిత్రపరచబడకుండునట్లు దానిని కొంతకాలము వాయిదా వేసి, దానిని నూతనపరచుటకు తగిన సమయము కొరకు కనిపెట్టుచున్నానని దేవుడు బహిరంగముగా తెలియజేయుచున్నట్లుగా ఉండెను.

సున్నతి లేని స్థితిలో పస్కాను ఆచరించుట అసంబద్ధమని ఎవరైనను ఆక్షేపించినయెడల, సాధారణ క్రమము ప్రకారము అది అట్టిదేయని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను. ఏలయనగా దేవుని ఆరాధనలో ప్రవేశింపబడినవారు తప్ప మరెవరును పస్కాలోనికిని బలులలోనికిని చేర్చుకొనబడలేదు; నేటిదినమున ప్రభు రాత్రి భోజన సంస్కారము బాప్తిస్మము ద్వారా సంఘములోనికి చేర్చుకొనబడినవారికి మాత్రమే సామాన్యమైనట్లే. అయినను ప్రభువు కొంతకాలము సాధారణ నియమమును మార్చి, తాను ఎవరినుండి సున్నతిని తీసివేసెనో వారిని ఇతర పరిశుద్ధ ఆచారములలో పాలివారగుటకు అనుమతింపవచ్చును. ఈ విధముగా జనులు ఒక విషయములో బహిష్కరింపబడినను, అదే సమయమున నిరాశలో పడకుండునట్లు తగిన సహాయములతో సమకూర్చబడిరి; తన కుమారునిపై కోపించిన తండ్రి, వానిని తరిమివేయుటకా అన్నట్లు పిడికిలి ఎత్తుచు, అదే సమయమున తన మరియొక చేతితో వానిని పట్టి నిలుపుకొనుచు,—బెదరింపులతోను దెబ్బలతోను వానిని భయపెట్టుచు, అయినను వానిని విడిచిపెట్టుటకు ఇష్టపడనట్లే. దేవుడు దత్తపుత్రత్వమునకు విశేషమైన తాకట్టును జనులనుండి తీసివేసినను, ఇతర విధులను వారినుండి తీసివేయుటకు ఇష్టపడకపోవుటకు ఇదే కారణమని నాకు తోచుచున్నది.

వారు బయలుదేరిన తరువాత మార్గములో ఎవరికిని సున్నతి చేయబడలేదని స్పష్టముగా చెప్పబడియున్నదని ఆక్షేపింపబడినయెడల, నేను ఇట్లు ఉత్తరమిచ్చుచున్నాను: సంక్షిప్తత నిమిత్తము అన్ని సంగతులు ఖచ్చితముగా చెప్పబడలేదు; అయినను ఆ తిరుగుబాటు తరువాత పుట్టినవారు తప్ప మరెవరును సున్నతి లేనివారుగా మిగిలియుండలేదని సందర్భమునుండి గ్రహింపవచ్చును. ఏలయనగా దేవుడు వారికి బదులుగా ఉంచిన వారి కుమారులకు యెహోషువ సున్నతి చేసెనని చెప్పబడినది. దీనినుండి, మూర్ఖులైన తిరుగుబాటుదారుల స్థానమును పూరించుటకై అప్పుడు ఒక క్రొత్త జనము సృజింపబడెనని స్పష్టమగుచున్నది. మరియు జనులు అన్ని వైపుల శత్రువులచేత చుట్టుముట్టబడువరకు వారికి సున్నతి చేయించుటకు దేవుడు ఇష్టపడకపోవుట దుఃఖకరమైనదియు కఠినమైనదియునైన శోధనగా ఉండెను. యొర్దాను దాటకమునుపే, నివాసులను పడద్రోయుటచేత శాంతికి తేబడిన బాషాను దేశములో ఆ ఆచారమును జరిగించుట నిశ్చయముగా మరింత క్షేమకరముగాను అనుకూలముగాను ఉండెడిది. ప్రభువు వారు శత్రువుల మధ్య మూయబడి, వారి దురాశకును దౌర్జన్యమునకును గురియగువరకు కనిపెట్టుచున్నాడు, ఉద్దేశపూర్వకముగా వారిని మరణమునకు అప్పగించుచున్నట్లుగా; ఏలయనగా గాయముచేత బలహీనులైన వారందరు తక్షణమే లొంగిపోయి, దాదాపు ఎదిరింపు లేకుండ వధింపబడియుండవలెను. ఇట్టి పరిస్థితులలోనే (ఆదికాండము 34) యాకోబు యొక్క ఇద్దరు కుమారులు షెకెము పట్టణములోనికి బలవంతముగా చొరబడి, దాని పౌరులను చంపి దానిని దోచుకొనగలిగినయెడల, ఈ విధముగా గాయపడియున్న ఇశ్రాయేలీయులపై దాడిచేసి వారినందరిని సంహరించుట పొరుగు జనములకు ఎంత సులభమై యుండెడిది!

కావున నేను చెప్పినట్లు, ఇది చాల కఠినమైన శోధన; అందుచేతనే దానికి వారు సిద్ధమనస్సుతో లోబడుట మరింత ఎక్కువ మెప్పునకు తగియున్నది. అయినను వారు మరింత సుముఖముగా విధేయులగునట్లు ఆ స్థలమే దైవజ్ఞానముచేత ఉద్దేశపూర్వకముగా ఏర్పరచబడినట్లు కనబడుచున్నది. ఇదే ఆజ్ఞ యొర్దాను అవతల ఇయ్యబడియున్నయెడల, వారు నిరుత్సాహములో పడి, ఈ విధముగా కలిగిన ఆలస్యమునుబట్టి దేశములో ప్రవేశించుటకు మరల నిరాకరింతురేమో అని భయపడుటకు కారణముండెను. కాని ఇప్పుడు దేవుని హస్తముచేతనే అన్నట్లు శుభసూచనలతో వారు స్వాధీనములోనికి తేబడి, ఈ ఒక్క ఆటంకము తొలగింపబడుటచేత విజయవంతముగా యుద్ధము చేయుదుమను నిశ్చయమైన నిరీక్షణను పొందినప్పుడు, వారు అంత విశేషముగా బలపరచబడియుండనియెడల విధేయులగుదురో అంతకంటె ఎక్కువ ఇష్టముతో విధేయులగుట ఆశ్చర్యము కాదు. తమ సున్నతి లేమి పరిశుద్ధ దేశమును అపవిత్రపరచకుండునట్లు తాము మరల దేవునికి ప్రతిష్ఠింపబడుచున్నామని వారు గ్రహించినప్పుడు, వాగ్దాన దేశమును చూచుటయే వారికి అదనపు ప్రేరణలను కలిగించియుండవలెను.

9. "అప్పుడు యెహోవా యెహోషువతో ఇట్లనెను" మొదలైనవి. ఐగుప్తు నిందను కొందరు ఇట్లు వివరించుచున్నారు: సున్నతి లేమి వారిని ఐగుప్తీయులవంటివారినిగా, అనగా అపవిత్రులుగాను కళంకముద్ర వేయబడినవారుగాను చేసెను; కావున అపవిత్రులైన జనములనుండి వారిని వేరుపరచుటకై ఈ ముద్రతో వారు క్రొత్తగా ముద్రింపబడినప్పుడు వారు మరల దేవుని స్వకీయ సొత్తుగా చేయబడిరని చెప్పినట్లున్నది. మరికొందరు దీనిని కర్తరి అర్థములో గ్రహించి, దేవుడు వారిని మోసగించెనన్నట్లు ఇకమీదట ఐగుప్తీయులచేత వారు ఎగతాళి చేయబడరని దాని భావమని చెప్పుచున్నారు. దీనిని మిక్కిలి దూరముగా లాగబడిన అర్థమని నేను సంకోచము లేకుండ త్రోసివేయుచున్నాను. మరికొందరు, ఆ జనముయొక్క దేవతలను పూజించిరను అబద్ధ నేరారోపణ ఇకమీదట వారిపై ఉండదని గ్రహించుచున్నారు. అయితే లేనియెడల వారిని అణచివేయుచుండిన ఒక ద్వేషపూరితమైన నిందారోపణనుండి వారు విడిపింపబడిరనియే దాని భావమని నేను గ్రహించుచున్నాను. తాము ఎవని పాలనక్రింద జీవించుచుండిరో ఆ రాజుయొక్క కాడిని విసర్జించి అతనిపై తిరుగబడుట అపకీర్తికరమైన సంగతి. మరియు అన్యాయమైన నిరంకుశత్వమునకు దేవుడే ప్రతిదండన చేయువాడని వారు ప్రకటించుచుండిరి గనుక, తమ ప్రవర్తనకు కేవలము ఒక ముసుగుగా దేవుని నామమును వాడుకొనుచున్నారని వారిని నిందించుట సులభము. కావున వారు ఐగుప్తునకు దిగిపోకమునుపే దైవ ఏర్పాటు వారి శరీరములో ముద్రింపబడిన సున్నతిని సాక్ష్యముగా చూపుటచేత ఆ నింద తుడిచివేయబడియుండనియెడల, వారు పారిపోయిన ద్రోహులుగా ఎంచబడియుండవచ్చును. కావున ప్రాచీన నిబంధనను నూతనపరచుటచేత, వారు న్యాయబద్ధమైన అధికారమునకు విరోధముగా తిరుగుబాటు చేసినవారు కారనియు, తమ స్వంత ఇష్టముచొప్పున దుడుకుగా వెళ్లిపోయినవారు కారనియు, పూర్వకాలమునుండియే వారిని తన విశేష సంరక్షణక్రిందికి తీసికొనిన దేవుడే వారి స్వాతంత్ర్యమును వారికి తిరిగి ఇచ్చెననియు స్పష్టపరచబడెను.

నింద తొలగింపబడుటనుబట్టి ఆ స్థలమునకు పేరు కలిగెను. ఏలయనగా కోయబడిన అగ్రచర్మము ఒక విధమైన వృత్తము గనుక అది గిల్గాలు అని పిలువబడెనని తలంచువారు అక్షరార్థమును విడిచిపెట్టి, ఏ మాత్రమును అనవసరమైన కల్పనను ఆశ్రయించుచున్నారు; అయితే తన ప్రజలపై అన్యాయముగా మోపబడియుండిన నిందను దేవుడు అక్కడ దొర్లించివేసెను గనుక ఆ స్థలము "దొర్లించివేయుట" అని పిలువబడెనని పూర్తిగా స్పష్టమే. యోసీఫస్ స్వీకరించిన "స్వాతంత్ర్యము" అను వివరణ వ్యర్థమైనదియు హాస్యాస్పదమైనదియునై, అతడు న్యాయశాస్త్రమునందువలెనే హెబ్రీ భాషయందును అజ్ఞానియై యుండెనని స్పష్టపరచుచున్నది.

యెహోషువ 5:10-15

10. ఇశ్రాయేలీయులు గిల్గాలులో దిగియుండి, ఆ నెల పదునాలుగవ దినమున సాయంకాలమున యెరికో మైదానములలో పస్కాపండుగను ఆచరించిరి.

10. Itaque castrametati sunt filii Israel in Gilgal, et fecerunt Paesah quartadecima die mensis ad vesperum in campestribus Jericho.

11. పస్కాపండుగకు మరునాడు వారు ఆ దేశపు పాత ధాన్యమును, పులుసులేని రొట్టెలను, వేచిన గింజలను ఆ దినమందే తినిరి.

11. Et comederunt e fructu terrae postridie Paesah infermentata, et polentam ipsomet die.

12. వారు ఆ దేశపు పాత ధాన్యమును తినిన మరునాడు మన్నా నిలిచిపోయెను; ఇశ్రాయేలీయులకు ఇక మన్నా దొరకలేదు; ఆ సంవత్సరమున వారు కనాను దేశపు పంటను తినిరి.

12. Et cessavit man postridie postquam comederunt e frumento terrae; neque fuit ultra filiis Israel man, sed comederunt e fructu terrae Chanaan eo anno.

13. యెహోషువ యెరికో దగ్గర నుండగా అతడు కన్నులెత్తి చూచినప్పుడు, ఇదిగో ఒక మనుష్యుడు దూసిన ఖడ్గము చేత పట్టుకొని అతని యెదుట నిలువబడియుండెను. యెహోషువ అతనియొద్దకు వెళ్లి—నీవు మా పక్షముగా నున్నవాడవా మా శత్రువుల పక్షముగా నున్నవాడవా? అని అతని నడిగెను.

13. Contigit autem quum esset Josue apud Jericho, ut levaret oculos suos ac aspiceret: et ecce vir stabat contra eum, in cujus manu erat gladius evaginatus: et ivit Josue ad eum, dixitque illi, Ex nostris es? An ex adversariis nostris?

14. అందుకతడు—కాదు, యెహోవా సేనాధిపతిగా నేను ఇప్పుడు వచ్చితిననెను. యెహోషువ నేలమట్టుకు సాగిలపడి నమస్కారము చేసి—నా యేలినవాడు తన దాసునికి సెలవిచ్చునదేమని అతని నడిగెను.

14. Et dixit Non: sed sum princeps exercitus Jehovae: nunc veni. Et cecidit Josue in faciem suam ad terram, et adoravit, dixitque ei: Quid Dominus meus loquitur ad servum suum?

15. అందుకు యెహోవా సేనాధిపతి—నీవు నిలిచియున్న స్థలము పరిశుద్ధమైనది గనుక నీ పాదములనుండి నీ చెప్పులను విడువుమని యెహోషువతో ననెను. యెహోషువ ఆలాగు చేసెను.

15. Et dixit princeps exercitus Jehovae ad Josuam: Solve calceamentum tuum e pedibus tuis: quia locus super quem stas, sanctitas est. Et ita fecit Josue.

10. "ఇశ్రాయేలీయులు ... పస్కాను ఆచరించిరి" మొదలైనవి. పస్కా దాని నియమిత దినమున ఆచరింపబడెనని ఇక్కడ చెప్పబడుచున్నది; అయినను ఇక్కడ వాడబడిన మాటలు ఆ ఆచారము అసాధారణమైనదని సూచించుచున్నవని కొందరు తలంచుచున్నారు. కావున సున్నతి లేనివారు ఒక పరిశుద్ధ పండుగలో పాలుపొందుట అసంబద్ధమై యుండెడిది గనుక, సున్నతివలెనే అదియు నలువది సంవత్సరముల కాలము నిలిచిపోయెనని వారు నిర్ధారించుచున్నారు. ఈ అభిప్రాయమును ధృవపరచుటకై, రెండవ సంవత్సరము ఆరంభమైన తరువాత పస్కా ఆచరింపబడినట్లు మనము చదువుటలేదని వారు గమనింపజేయుచున్నారు. కాని దేవుడు ఇటీవలనే నిత్యమైనదిగా ఉండవలెనని ఆజ్ఞాపించినది హఠాత్తుగా విడిచిపెట్టబడెననుట సంభవనీయము కాదు (నిర్గమకాండము 12:42). ఏలయనగా "ఇది ఇశ్రాయేలీయులందరు తమ తమ తరములలో ఆచరింపవలసిన రాత్రి" అని వారితో చెప్పబడియుండెను. కావున అన్ని యుగములయందు ఆచరింపవలసిన ఈ ఆచారము రెండు సంవత్సరముల కాలములోనే పాతబడిపోయియుండినయెడల అది ఎంత అసంగతమై యుండెడిది! మరియు ఇటీవలి ఉపకారముయొక్క జ్ఞాపకమును ఇంత స్వల్పకాలములోనే పాతిపెట్టుట ఎంత హృదయహీనమై యుండెడిది!

అయితే మర్మము అపవిత్రపరచబడకుండునట్లు, సున్నతి లేమి చాలమందిని దూరముగా ఉంచియుండవలెనని చెప్పబడుచున్నది; ఏలయనగా దాని స్థాపనకాలమున "సున్నతి లేని యే పురుషుడును దానిని తినకూడదు" అని ప్రకటింపబడెను. దీనికి నేను ఇదివరకే ఉత్తరమిచ్చితిని: ఇశ్రాయేలీయులు ధర్మశాస్త్రమునుండి విడిపింపబడియుండిరి గనుక అది ఒక అసాధారణ విశేషాధికారము. ఏలయనగా వారు బలులను అర్పించుచు, ధర్మశాస్త్రానుసారమైన ఆరాధనలోని ఇతర భాగములను ఆచరించుచు వచ్చిరనుట నిశ్చయము; ధర్మశాస్త్రము విధించిన రూపములో కొంత దైవాధికారముచేత సడలింపబడియుండనియెడల అది అక్రమమై యుండెడిది. అపవిత్రులు గుడారముయొక్క ఆవరణములో ప్రవేశించుట నిషేధింపబడెననుట నిశ్చయము; అయినను ఇశ్రాయేలీయులు సున్నతి లేనివారై యుండగనే అక్కడ బలులను అర్పించిరి; ఇది పస్కాను వధించుటతో సమానమైన కార్యము. కావున ధర్మశాస్త్ర నియమము ప్రకారము చేయుట న్యాయము కానిదానిని ఓర్పుచేత చేయుటకు వారు అనుమతింపబడిరి.

మోషే పస్కా యొక్క రెండవ ఆచరణను ప్రస్తావించుట (సంఖ్యాకాండము 9) వేరొక ఉద్దేశముతో, అనగా జనులకు జ్ఞాపకము చేయబడియుండనియెడల మొదటి సంవత్సరాంతమున ఆ పరిశుద్ధ వార్షికోత్సవమును ఆచరింపకపోయియుండెడి వారి అజాగ్రత్తను మందత్వమును పరోక్షముగా గద్దించు నిమిత్తమే. ఏలయనగా తమ విమోచనముయొక్క జ్ఞాపకమును అన్ని యుగములయందు ప్రతి సంవత్సరము నూతనపరచవలెనని దేవుడు ప్రకటించియున్నను, సంవత్సరము ముగియకమునుపే వారు ఎంత మరపుగలవారైరనగా ఆ విధిని నెరవేర్చుటలో వారు అలక్ష్యము చూపిరి. వారు తమంతట తాము తగినంత శ్రద్ధగలవారు కానందున క్రొత్త సూచనచేత వారు ప్రేరేపింపబడుట నిష్కారణము కాదు. కావున ఆ వాక్యభాగము పస్కా ఆచరణ తరువాత నిలిచిపోయెనని రుజువు చేయదు; దానికి భిన్నముగా, అది ప్రతి సంవత్సరము ఆచరింపబడెనని దానినుండి కొంత సంభావ్యతతో ఊహింపవచ్చును; ఏలయనగా ప్రభువు సంవత్సరాంతము సమీపించుచుండగా ఆ ఆచరణను ముందుగానే జ్ఞాపకము చేసి, భవిష్యత్తులో దానికొరకు జాగ్రత్తగా సిద్ధపడవలెననియు, తమకు ఇయ్యబడిన ఆజ్ఞనుండి ఎన్నడును తొలగిపోకూడదనియు వారికి చెప్పుచున్నాడు.

11. "వారు ఆ దేశపు పాత ధాన్యమును తినిరి" మొదలైనవి. వారు అప్పుడే మొదటిసారిగా గోధుమ రొట్టెను తినుట ఆరంభించిరా అనునది అంత స్పష్టముగా లేదు. ఏలయనగా వారు సాగుచేయబడని దేశములో కాక, తగినంత సారవంతమైన దేశములో నివసించియుండిరి. కనీసము ఆ ఇద్దరు రాజుల ప్రాంతములలో నివాసులను పోషించుటకు సరిపడు ధాన్యము ఉండెను. అక్కడ తమకు దొరకిన ధాన్యమును ఇశ్రాయేలీయులు కేవలము వృధాగా కుళ్లి నశించిపోనిచ్చిరని తలంచుట యుక్తముగా కనబడదు. మరియు బలులలో మిగిలిన మాంసమును వారు తినిరనుటలో నాకు సందేహము లేదు. కావున వారు గోధుమ రొట్టెను పూర్తిగా మానుకొనలేదనియు, అయినను తమ అలవాటైన ఆహారమును విడిచిపెట్టలేదనియు చెప్పుట పూర్తిగా సాధ్యమే. ఏలయనగా పదియవ భాగమునకు నియమింపబడిన దేశము ఆ సమూహమంతటికిని సరిపడు ఆహారమును సమకూర్చియుండజాలదు; మోషే అక్కడ రెండున్నర గోత్రములను మాత్రమే నివసింపజేసినప్పుడు న్యాయమైన అంచనా చేయబడెననుటలో సందేహము లేదు. కావున పండ్రెండు గోత్రములకు ఇంకను సరిపడు ఆహారము దొరకలేదు; విశేషముగా ఆ దేశము యుద్ధముచేత పాడుచేయబడియుండెను, మరియు పాళెమును విడిచి వెళ్లుట క్షేమము కానందున ఇశ్రాయేలీయులు వ్యవసాయముపై తమ శ్రద్ధను నిలుపలేకపోయిరి. కావున మరింత సమృద్ధియైన సరఫరా లభించువరకు వారిని పోషించుటకు మన్నా ఆవశ్యకమై యుండెను. ఇది కనాను దేశములో జరిగెను; అప్పుడు వారు సాధారణ ఆహారమునకు తిరిగివచ్చిరి. అయితే ఆ దినమువరకు వారు దానిని ఎందుకు వాయిదా వేసిరో తెలియదు; వారి గాయము మానిన తరువాత ధాన్యమును సమకూర్చుటలో కొన్ని దినములు గడపవలసివచ్చెననియు, విశ్రాంతిదినమును అతిక్రమింపకుండునట్లు రొట్టెను కాల్చుటకు మతము వారికి అనుమతింపలేదనియు ఉండవచ్చును. అయినను ఆ విశ్రాంతి పరిశుద్ధమైనదైనను, వారు త్వరపడిరని పరిస్థితులనుండి మనము గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా ఒక్క దినములోనే వారు పిండి విసిరి రొట్టె కాల్చలేరు గనుక పిండి ముందుగానే సిద్ధపరచబడియుండవలెను.

"ధర్మశాస్త్రమునుండి విడిపింపబడిరి." లాటిన్‌లో, "Lege soluti." ఫ్రెంచిలో, "Ont este exemptez et dispensez de ce a quoy la Loy les assujettissoit;" "ధర్మశాస్త్రము వారిని ఏ విషయమునకు లోబరచెనో దానినుండి వారు మినహాయింపబడి సడలింపు పొందిరి." — సం. ఈ వ్యాఖ్యలు కాల్విన్ స్వీకరించిన అభిప్రాయమును దాని అత్యంత అనుకూలమైన వెలుగులో ఉంచుచున్నవి; కాని మరియొక వైపున, బలముగా ఇట్లు వాదింపబడుచున్నది: 1. సున్నతి లేనివాడు పస్కాను తినుట స్పష్టముగా నిషేధింపబడెను (నిర్గమకాండము 12:48). 2. "యెహోవా తాను సెలవిచ్చినట్లు మీకిచ్చుచున్న దేశమునకు మీరు వచ్చినప్పుడు మీరు ఈ ఆచారమును ఆచరింపవలెను" (నిర్గమకాండము 12:25) అను మాటలలో, అరణ్యసంచారకాలమున దానిని ఆచరించుట కనీసము సూచనప్రాయముగానైనను సడలింపబడెను. 3. సీనాయి కొండయొద్ద పస్కా ఆచరణ ఒక విశేష ఆజ్ఞకు లోబడి జరిగెను, అది లేకుండ అది జరిగియుండదు. 4. అరణ్యములో బలులు అర్పింపబడెనను ఊహ ఆమోసు 5:25కు విరుద్ధమని ప్రశ్నింపబడుచున్నది. రాబోవు పస్కా ఆచరణకు సిద్ధపాటుగా స్పష్టముగా ఉద్దేశింపబడిన సున్నతి ఆజ్ఞ, అంతకుముందు ఈ రెండు విధులును అదే విధముగా విడిచిపెట్టబడెనని సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నదని కూడ చేర్చవచ్చును. మరియు అరణ్యములో ఉండగా, ఒక జనమంతటికిని పులుసులేని పస్కా రొట్టెను చేయుటకు సరిపడునంత పిండిని సంపాదించుట అసాధ్యము కాకపోయినను కష్టమై యుండవలెను. — సం.

అది ఎట్లున్నను, వారి అవసరము తీర్చబడవలసినంత కాలము ప్రభువు వారికి ఆహారమును సమకూర్చెను. మన్నా హఠాత్తుగా, సరిగా ఆ క్షణముననే నిలిచిపోవుట దేవుని దయకు అదనపు సాక్ష్యమును ఇచ్చియుండవలెను; ఏలయనగా మన్నా ఒక తాత్కాలిక ఆధారమనియు, అది మేఘములనుండి కంటె తండ్రివంటి దైవసంరక్షణనుండియే దిగివచ్చెననియు దీనినిబట్టి స్పష్టమాయెను. మరియు ఇది గత సంవత్సరపు పంటను గూర్చి గ్రహింపవలెనని స్పష్టము; దానిని గూర్చి ఏ ప్రశ్నయు లేవదీయనక్కరలేదు; ఏలయనగా ఇంకను సరిగా పండని ప్రస్తుత సంవత్సరపు పంటపై పడుట మితిమీరిన తొందరపాటు అగును; మరియు అంత గొప్ప సమూహమునకు సరిపడునంత సమకూర్చుటకు ఒక నెల మొత్తము కూడ చాలదు. ఇంత స్పష్టమైన విషయముపై వ్యాఖ్యాతలు ఎందుకు ఇంత శ్రమపడుచున్నారో నాకు అర్థముకాదు.

13. "యెహోషువ ... ఉండగా ఇట్లు జరిగెను" మొదలైనవి. ఇక్కడ ఒక విశేషమైన దర్శనముయొక్క వృత్తాంతము మనకు కలదు; దానిచేత యెహోషువ గొప్పగా ప్రోత్సహింపబడి ధైర్యపరచబడెను. ఏలయనగా అతడు తన పదవిని ఆసక్తితో నిర్వర్తించుచుండినను, అదనపు ప్రేరణను ఇచ్చుట నిష్ప్రయోజనము కాలేదు. అయినను ఆ దూత కేవలము అతని వ్యక్తిగత నిమిత్తమే ప్రత్యక్షము కాలేదు, జనులందరిని స్థిరపరచుటకై ప్రత్యక్షమాయెను; అంతేకాదు, ఎన్నడును తగినట్లు ధ్యానింపబడని తన దయకు మరింత బలమైన రుజువులను సంతతివారికి అందించుటకై ప్రభువు మరింత ముందుకు చూచెను. ఏలయనగా దేవుని హస్తముచేత పరిశుద్ధ దేశములో నాటబడితిమని వారు గొప్ప మాటలతో అతిశయించుచుండినను, తాము దేవుని సామంతులుగా అక్కడ ఉంచబడితిమని హృదయపూర్వకముగా ఒప్పుకొనుటకు అన్ని అద్భుతకార్యములచేతను వారు అతి కష్టముగా ప్రేరేపింపబడిరి. కావున ఈ దర్శనము, అనుగ్రహింపబడిన దైవదయను గూర్చి ఏ సందేహమును మిగులనీయకుండుటచేత, అన్ని యుగములకును ప్రయోజనకరమై యుండవలెను. అతడు తన కన్నులెత్తెనని చెప్పబడుట దర్శనముయొక్క నిశ్చయతను ధృవపరచుటకే; ఏదో క్షణికమైన మాయారూపముచేత అతని చూపు కేవలము మిరుమిట్లు గొలుపబడెనని ఎవరును తలంపకుండునట్లు అది చెప్పబడినది.

ఆ దృశ్యము మొదట కనబడినప్పుడు భయమును పుట్టించియుండవలెను; ఏలయనగా యెహోషువ అప్పుడు ఒంటరిగా ఉండెననుట సంభవనీయము; ప్రార్థనలో నిమగ్నుడగుటకు ప్రజల దృష్టినుండి తొలగిపోయెనో, లేక పట్టణమును వేగుచూచుటకు వెళ్లెనో. రెండవదే అని, అనగా ఇతరులను కష్టము నిరుత్సాహపరచకుండునట్లు పట్టణముపై ఎక్కడ దాడి చేయవలెనో పరిశీలించుటకై అతడు ప్రక్కకు వెళ్లెనని తలంచుటకే నేను మొగ్గుచున్నాను. అతడు మాత్రమే ఆ దర్శనమును చూచుచున్నాడు గనుక అతనితో పరిచారకులు లేరనుట నిశ్చయముగా కనబడుచున్నది; మరియు శత్రువు ఎదురైనయెడల అతడు పోరాడుటకు సిద్ధముగా ఉండెననుటలో సందేహము లేదు. అయితే ఉత్తరమునుండి మాత్రమే అది దేవదూత అని అతడు తెలిసికొనుచున్నాడు గనుక, ఒక మనుష్యునితో మాటలాడుచున్నట్లుగా తన ప్రశ్నను అడుగుచున్నాడు. తాను సంబోధించుచున్న మనుష్యుని చూచుటనుండి క్రమక్రమముగా దేవదూతను గుర్తించుటకు అతడు నడిపింపబడుచుండగా, ఈ సందేహము దర్శనమునకు మరింత విశ్వసనీయతను ఇచ్చుచున్నది. అదే సమయమున, అతడు సామాన్యమైన దూత కాడనియు, విశేష శ్రేష్ఠతగలవాడనియు ఆ మాటలు సూచించుచున్నవి. ఏలయనగా అతడు తనను తాను యెహోవా సేనాధిపతి అని చెప్పుకొనుచున్నాడు; ఈ పదము ఆయన ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలను మాత్రమే గాక దేవదూతలను కూడ కలుపుకొనునట్లు గ్రహింపవచ్చును.

అయినను మొదటి అభిప్రాయమే మరింత సరియైనది; ఏలయనగా దేవుడు అసాధారణమైన దేనినియు ఉత్పత్తి చేయుటలేదు, మోషేకు తాను చేసినట్లు మనము ఇంతకుముందు చదివినదానినే స్థాపించుచున్నాడు. మరియు మోషే తానే ఈ అనుగ్రహమును ఇతర అనుగ్రహములన్నిటికంటె శ్రేష్ఠముగా ఎంచెనని మనకు తెలియును; అది న్యాయమే, ఏలయనగా దేవుడు అక్కడ తన మహిమను బహిరంగముగాను సన్నిహితముగాను ప్రత్యక్షపరచెను. కావున ఆయన భేదము లేకుండ దూత అని పిలువబడుచున్నాడు, నిత్యుడైన దేవుని బిరుదుచేతను ప్రత్యేకింపబడుచున్నాడు. ఈ సత్యమునకు పౌలు సమర్థుడైన సాక్షి; ఆయన అది క్రీస్తే అని స్పష్టముగా ప్రకటించుచున్నాడు (1 కొరింథీయులకు 10:4). మరియు మోషే తానే మధ్యవర్తి వ్యక్తిత్వములో దేవుని సన్నిధిని హత్తుకొనెను. ఏలయనగా దూడను చేసిన తరువాత దేవుడు తాను ఇకమీదట జనులకు నాయకుడై యుండనని ప్రకటించినప్పుడు (నిర్గమకాండము 33:2-3), అదే సమయమున తన దూతలలో ఒకనిని, అయితే దేవదూతల సమూహమంతటిలోనుండి తీసికొనబడిన ఒకనిని మాత్రమే అన్నట్లు, ఇచ్చెదనని వాగ్దానము చేయుచున్నాడు. మధ్యవర్తి తొలగింపబడినయెడల దేవుడు అనుకూలుడై యుండునను నిరీక్షణ తనకు ఉండజాలదు గనుకనే మోషే దీనిని ఆసక్తితో వద్దని వేడుకొనుచున్నాడని స్పష్టము. కావున మోషేకు అలవాటైన సంఘముయొక్క అధిపతియు శిరస్సునైనవాడు ఇప్పుడు సహాయము చేయుటకు సన్నిధిలో నుండుట దైవానుగ్రహమునకు విశేషమైన తాకట్టుగా ఉండెను. నిజముగా దైవ దత్తపుత్రత్వము మధ్యవర్తి హస్తములో తప్ప మరి ఏ విధముగాను స్థిరపరచబడజాలదు.

14. "అందుకతడు—కాదు, సేనాధిపతిగా" మొదలైనవి. ఆ నిరాకరణ ప్రశ్నయొక్క రెండు భాగములకును సమానముగా వర్తించినను, అనగా అతడు ఇశ్రాయేలీయుడును కాడు కనానీయుడును కాడు అని, తద్వారా తాను మర్త్యుడైన మనుష్యుడను కానని నిరాకరించుటతో సమానమైనను, అది రెండవ భాగమునకు, అనగా అతడు శత్రువులలో ఒకడా అని యెహోషువ అడిగిన ప్రశ్నభాగమునకు మరింత సరిగా వర్తించునట్లు కనబడుచున్నది. అయితే ఇది స్వల్ప విషయము; ముఖ్యమైన సంగతి ఏమనగా, ఆయన ఘనతతో యెహోవా సేన అని పిలుచు ఏర్పరచబడిన ప్రజలపై అధ్యక్షత వహించుటకై వచ్చెనని గ్రహించుటయే. ఆయన తనను దేవునికంటె భిన్నునిగా చూపుకొనుటలో వ్యక్తిగత భేదము సూచింపబడుచున్నది, కాని సారము యొక్క ఏకత్వము నశింపజేయబడుటలేదు.

మోషే గ్రంథములలో యెహోవా అను నామము అధ్యక్షుడైన దూతకు తరచుగా ఆరోపింపబడుచున్నదని మనము చెప్పియున్నాము; ఆయన నిస్సందేహముగా దేవుని అద్వితీయ కుమారుడు. ఆయన నిజముగా సత్య దేవుడే; అయినను వ్యవస్థాపన ప్రకారము మధ్యవర్తి వ్యక్తిత్వములో ఆయన దేవునికంటె తక్కువవాడు. ఈ విషయమును గూర్చి ప్రాచీన రచయితలు బోధించుదానిని నేను ఇష్టముతో స్వీకరించుచున్నాను,—అనగా పూర్వకాలమున క్రీస్తు మానవ రూపములో ప్రత్యక్షమైనప్పుడు, దేవుడు శరీరమందు ప్రత్యక్షపరచబడినప్పుడు తరువాత ప్రదర్శింపబడిన మర్మమునకు అది ఒక పూర్వసూచనగా ఉండెను. అయినను ఆ సమయమున క్రీస్తు శరీరధారి ఆయెనని ఊహించుకొనకుండ మనము జాగ్రత్తపడవలెను; ఏలయనగా మొదటిది, కాలము సంపూర్ణమగుటకు మునుపు దేవుడు తన కుమారుని శరీరమందు పంపెనని మనము ఎక్కడను చదువము; రెండవది, క్రీస్తు మనుష్యుడై యున్నంతవరకు దావీదు కుమారుడై యుండవలసియుండెను. కాని యెహెజ్కేలులో (యెహెజ్కేలు 1) చెప్పబడినట్లు, అది కేవలము మనుష్యునిపోలిక మాత్రమే. అది వాస్తవమైన శరీరమా లేక బాహ్యరూపమా అని చర్చించుట అనవసరము; ఈ విషయముపై ఏదో ఒక ప్రత్యేక అభిప్రాయమును పట్టుబట్టుట తప్పుగా కనబడుచున్నది.

మూల పాఠములో నిర్గమకాండము 32:37 అను ప్రస్తావన ఉండెను; అది చెల్లనిది. ఇప్పుడు సూచింపబడిన వాక్యభాగము దూతను గూర్చియు, దేవుడు ఇకమీదట ఇశ్రాయేలు ప్రజలకు 'ముందుగా వెళ్లడు' అనుదానిని గూర్చియు నిశ్చయముగా ప్రస్తావించుచున్నది; అయితే కాల్విన్ కేవలము దూతనే మనస్సులో ఉంచుకొనియుండినయెడల, ఆ ప్రస్తావన నిర్గమకాండము 32:34 అని ఉద్దేశింపబడియుండవచ్చును. అయినను అది 32వ అధ్యాయమంతటను జరిగిన సంఘటనలకు ఒక సాధారణ ప్రస్తావన కూడ కావచ్చును (2-3 వచనములలో దూడను చేయుట, 10వ వచనములో దేవుడు తాను వారి నాయకుడై యుండనని చెప్పుట, 34వ వచనములో దూతను గూర్చిన ప్రస్తావన). — fj,sg.

ఫ్రెంచిలో, "Mais comme le premier qui se rencontrera;" "అయితే మొదట ఎదురుపడు ఎవనినైనను అన్నట్లు." — సం.

ఫ్రెంచి ప్రతి ఇట్లు చేర్చుచున్నది, "C'est a dire d'Eternel;" "అనగా నిత్యుడైనవాని నామము." — సం.

మిగిలియున్న ఏకైక ప్రశ్న ఏమనగా, యెహోవా సేనాధిపతి తనకు అప్పగింపబడిన ప్రజలను విడిచిపెట్టలేదు, మరియు యొర్దానును దాటుటలో తన సన్నిధికి సాటిలేని ప్రదర్శనను ఇటీవలనే ఇచ్చియుండెను గనుక, తాను ఇప్పుడు వచ్చితినని ఆయన ఎట్లు చెప్పగలడు? అయితే లేఖనముయొక్క సాధారణ వాడుక ప్రకారము, మనము ఆయన సహాయమును వాస్తవముగా అనుభవించినప్పుడు దేవుడు మనయొద్దకు వచ్చుచున్నాడని చెప్పబడును; అనుభవముచేత ప్రత్యక్షపరచబడనప్పుడు ఆ సహాయము దూరముగా ఉన్నట్లు కనబడును. కావున జరుగబోవు యుద్ధములలో ఆయన తన సహాయమును అందించుచున్నట్లును, తన రాకచేత యుద్ధము శుభముగా ముగియునని వాగ్దానము చేయుచున్నట్లును ఉన్నది. యెహోషువ చేసిన నమస్కారమునుండి, అతడు క్రీస్తును స్పష్టముగా అట్టివానిగా గుర్తించి ఆయనకు దైవ ఘనతను చెల్లించెనా అని నిశ్చయముగా నిర్ధారింపలేము; అయినను "నా యేలినవాడు తన దాసునికి ఏమి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు?" అని అడుగుటచేత, దేవునికి మాత్రమే చెందు శక్తిని అధికారమును అతడు ఆయనకు ఆరోపించుచున్నాడు.

15. "నీ పాదములనుండి నీ చెప్పులను విడువుము" మొదలైనవి. దర్శనమునకు అదనపు పరిశుద్ధతను ఇచ్చుటకై, ఆ మహా దూత భక్తికిని భయమునకును గుర్తుగా యెహోషువ తన చెప్పులను విడువవలెనని కోరుచున్నాడు. సీనాయి కొండమీద తనకును ఇదే ఆజ్ఞ ఇయ్యబడెనని మోషే వివరించుచున్నాడు (నిర్గమకాండము 3:5); ప్రభువు అక్కడ తన మహిమను ప్రత్యక్షపరచెననుట తప్ప మరి ఏ కారణముచేతను కాదు. ఏలయనగా దేవుడు ప్రత్యేకముగా అట్లు చేయుటకు కటాక్షించితేనే తప్ప ఒక స్థలము మరియొక స్థలముకంటె ఎక్కువ పరిశుద్ధతను కలిగియుండజాలదు. ఈ విధముగానే యాకోబు, తాను దేవుని మరింత సమీపముగా ఎరిగిన స్థలము దేవుని మందిరమనియు, భయంకరమైన స్థలమనియు, పరలోకపు గుమ్మమనియు ఆశ్చర్యముతో పలుకుచున్నాడు (ఆదికాండము 28:17). కావున ఇక్కడ దేవుడు తన పరిశుద్ధ సేవకుని చెప్పులు విడువుమని ఆజ్ఞాపించినప్పుడు, ఈ ఆచారముచేత తన సన్నిధియొక్క వాస్తవికతను ధృవపరచి, దర్శనమునకు మరింత బరువును చేర్చుచున్నాడు; పాదముల నగ్నత్వము దానంతట అదే దేవుని ఆరాధనలో ఏదైనను విలువగలదని కాదు, మనుష్యుల బలహీనత భక్తిపూర్వక గౌరవమునకు తమ్మును తాము మరింత బాగుగా ప్రేరేపించుకొని సిద్ధపరచుకొనుటకై ఇట్టి సహాయములచేత ఆదుకొనబడవలసియున్నది గనుకనే. మరియు దేవుడు తాను ప్రత్యక్షమగు స్థలములను తన సన్నిధిచేత పరిశుద్ధపరచును గనుక, "పరిశుద్ధ భూమి" అను మాట, దేవుడు తన నివాసమునకును తన పవిత్ర ఆరాధనకు స్థానముగాను ఏర్పరచుకొనిన కనాను దేశముయొక్క శ్రేష్ఠతను కొంతవరకు ప్రశంసించుచున్నదని నేను సంభవనీయముగా ఎంచుచున్నాను. అందుచేతనే అనేక వాక్యభాగములలో అది "ఆయన విశ్రాంతి" అని పిలువబడుచున్నది (కీర్తనలు 95:11, మరియు కీర్తనలు 132:14). ఆ దేశములో పవిత్రమైన భక్తిని సాధనచేయుటకు సంతతివారు అతని మాదిరినుండి నేర్చుకొనునట్లు, వచనాంతమున యెహోషువ అతని విధేయతనుబట్టి ప్రశంసింపబడుచున్నాడు. కావున ఇక్కడ ఒక విధమైన మౌన పోలిక లేక వ్యతిరేకత ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది; దానిచేత కనాను దేశము ఇతర దేశములన్నిటికంటె హెచ్చింపబడుచున్నది.

అనేకమంది ఆధునిక వ్యాఖ్యాతలు, వారిలో గ్రోషియస్ కూడ, ఈ విధముగా ప్రత్యక్షమైన వ్యక్తి కేవలము సృజింపబడిన ఒక దూత అని వాదించిరి. ఇందులో వారు యూదా రబ్బీల అడుగుజాడలనే అనుసరించిరి; ఆ రబ్బీలు ఆయన ఒక దూత అని పట్టుకొనుటతో తృప్తిపడక, అది ఏ దూత అని నిర్ణయించునంతవరకు మరింత ముందుకు వెళ్లిరి. దాదాపు ఏకగ్రీవ సమ్మతితో వారు ఆయన మిఖాయేలు అని ప్రకటించుచున్నారు; అయినను "ఆ కాలమందు నీ జనుల పక్షమున నిలుచు మహా అధిపతియగు మిఖాయేలు నిలువబడును" అని చెప్పబడిన దానియేలు పండ్రెండవ అధ్యాయముయొక్క మొదటి వచనము [దానియేలు 12:1] కంటె బలమైన దేనిచేతను వారు తమ అభిప్రాయమును బలపరచలేకున్నారు. కాల్విన్ ఇక్కడ సమర్థించినదియు, ప్రాచీన క్రైస్తవ సంఘ పితరులు సాధారణముగా స్వీకరించినదియునైన మరింత సరియైన అభిప్రాయము ఆరిజెను చేత చక్కగా వ్యక్తపరచబడినది; ఈ గ్రంథముపై తన ఆరవ ప్రసంగములో ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "యెహోషువ ఆయన దేవునినుండి వచ్చినవాడని మాత్రమే గాక, ఆయన దేవుడే అని ఎరిగెను. ఏలయనగా ఆయనను దేవునిగా గుర్తించియుండనియెడల అతడు నమస్కరించియుండడు. మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు తప్ప మరి ఎవరు యెహోవా సేనాధిపతి?" యెహోషువ ఇక్కడ చెల్లించు నమస్కారమును ఒక సృష్టి మరియొక సృష్టినుండి న్యాయముగా స్వీకరింపగలదనియు, లేక చెప్పవలెనంటే అధికారపూర్వకముగా కోరగలదనియు ఒప్పుకొనుట దైవారాధనను గూర్చిన మన తలంపులను ఘోరముగా పాడుచేయును. — సం. ఆదికాండము 26:17 అను ప్రస్తావన మూల పాఠములో ఉండెను; అది స్పష్టమైన ముద్రణ దోషము. —fj.

కీర్తనలు 132:11 అను ప్రస్తావన మూల పాఠములో ఉండెను; అది స్పష్టమైన ముద్రణ దోషము. —fj.

ఇక్కడ నమోదు చేయబడిన సంఘటన, పాలస్తీనాకు సాధారణముగా వాడబడు "పరిశుద్ధ దేశము" అను నామమునకు ప్రధాన కారణములలో ఒకటి. — సం.