Section 68 (Page 359)
PBIORUM.
o. 1-9. gum autem, 'quoniam animalem dicunt, in Matris locum cessurum : lib. h. justorum autem animas requiescere in medietatis loco psychice
: di25s& n centes similia ad similia congregari, spiritalia ad spiritalia, materia- '• lia autem in materialibus perseverare, contraria sibi 2diffiniunt, ani mas jam non propter substantiam in medietatem ad similia dicentes succedere, sed propter operationem, justorum quidem dicentes illuc succedere, impiorum autem remanere in igne.
Si enim propter substantiam omnes succedunt animse in refrigerium, et medietatis sunt omnes secundum quod sunt animse, cum sint ejusdem substan tia, et superfluum est credere, superflua autem et 3discessio Salvatoris.
Si autem propter justitiam, jam non propter id quod sint 4Si autem animse quae peritune animse, sed quoniam sunt justse. essent inciperent nisi justae fuissent, justitia potens est salvare
et corpora ; quid utique non salvabit, qu3e et ipsa participaverunt justitia; ?
Si enim natura et substantia salvat, omnes salvabuntur animse ; si autem justitia et fides, quare non salvet ea quae similiter
1 These three words are not repre Ijtrav, i) tixtuwrimj Svvarws e*xet cta^etv rd re aiiuara, of which the translation would be, Si autem anima periturai sented in the Greek text, p. 59.
2 diopifovffi.
3 Discessio.
Hoc loco excuti mihi esse inciperent, nisi justat fuissent, &c.
The relative quae may have been intro non potest, quinpro discessio, reponendum sit, descenaio, udOoSos. Bill.
Perhaps duced as at after the final syllable of the author may have written kcvti 5i ^ *l>vxal, and esse may easily have been written by a careless writer with the terminal sound of inciperent.
Instead of quid utique, the reading of the ClkbSid tou 2wr^/?oy /caraWay-ft, when 5ti being omitted, the change from Kara\- \ayi] to iiraWayri would follow easily.
MONT MS. restored by Massuet, every 4 There is a manifest corruption of the text, though it is not easy to say other text has quw utique, but both quid and qua may have originated in exactly where.
Gbabe's notion (adopted qut, the Greek text having continued, without acknowledgment by Massukt) is given in his own words.
He sayB, Nullum nostrorum MSS. exemplarium TtSt ye oi ailxrei xal ra rrjs SiKatodnft IteretrxriKbTa.
5 The argument is this, that if souls huic loco medelam affert.
Afferal itaqne conjcctura.
Puto nempe, Jnterpretcm are saved qua intellectual substance, more suo scripsisse:
"fii autem animcs then all are saved alike ; but if by reason of any moral qualities, then the bodies that have executed the moral purposes of the soul, must also be considered to perire inciperent, nisi justo: fuissent <fcc."
(qtwmodo si leyatur omnia bene sehabent) alium vero Gracum phrasin, perire in ciperent, explicaturum in margine appobe heirs of salvation.
Hence in incorSuisse : quae peritune essent ; qua inde ruptelam is required in this sentence, which would thus read in Greek, t4 in textum irrepserunt.
The emendation reus Tpvxais Sfioius eh rty atpdapaiav is ingenious, but it is well to look at the words through the Greek, which Xwpeiv afKKovra ffwuara.
Perhaps elt might run as follows : el Si at ifrvxal avo\eiff6ai t/ieWov, et fiTj SUaiai &v was omitted, and xuPe'y used as capere.
This would account for in corruptelam.
23—2
PER RECAPITULATIONEM
lib. ii. cum animabus in corruptelam incorruptelam] cedere inci- \l. mass'ii Pmn* corpora?
Aut enim impotens, aut injusta apparebit 'in quaedam quidem salvat propter suam particim. im '• hujusmodi justitia, si pationem, qua-darn autem non.
Quia enim in corporibus perficiuntur ea qure sunt justitise, 2. manifestum est.
Aut universse itaque animse necessarie succedent in medietatis locum, et udicium nusquam aut et corpora, J ; quee participaverunt justitise, cum animabus quae similiter participaverunt, obtinebunt refrigerii locum, siquidem potens est justitia illuc transducere ea quse participaverunt ei; et verus, et firmus emerget de resurrectione corporum sermo, quem quidem credimus nos: quoniam et mortalia corpora nostra custodientia justitiam resuscitans Deus, incorrupta et immortalia faciet.
Deus enim
Oeoy, kcu irap avTiS to dekeiv, on ayados Job.D»roiie.
$Joreft)y Kpe'iTToav
Lwimcn. ii.
^j.,.
Ka) T0 Suvacrdai, on Svvaror icai to eirtTeXecrai, on Halloix. v. j, Iten. ei/TTOpOi .
. melior est quam natura, habens apud semetipsum velle, quoniam bonus est: et posse, quoniam potens est: et perficere, quoniam dives et perfectus est.
CAP. XLV.
Ostensio quod animce eorum secundum suas regulas, sive argumentum, non possint pariicipare salutem.
Hi autem secundum omnia contraria sibi dicunt, non omnes g. iw. animas in medietate'm succedere definientes, sed solas quse sint justorum.
Naturaliter enim et secundum substantiam emissa esse tria genera dicunt a Matre: primum quod quidem sit de aporia, et tsedio, et timore, quod est materia: alterum autem de
impetu, quod est animate: quod autem enixa est secundum visionem eorum qui circa Christum sunt angeli, quod est spiritale.
Si igitur ilia quod enixa est, omni modo intra Pleroma ingredi-
Suppl. rebus, h toioiJtois, Stieren. se comertebat ad lumen, rel ad eum, qui
vilam ipsi dederat.
Grabe.
But Alterum autevi de impetu, quad est
Ti 5« fV 77)5 see p, 33. animate.
Superius p. ipurjs is preferable
; rjv Si igitur il'.a.
There ifivxiKbv.
Alterum
a manifest corruption in the text, referrible parttyto an erroneous reading followed by the iiri<rrpo<prjs, is S rero de eonversione, quod erut animale.
Ex quibus liquet, perimpttum hie intrlligcrulum esse motitm, quo mater Arhamoth translator, and partly to the negligence
ItEFUTATIO.
untur, quoniam spiritale est, quod autem est materiale, residet lib. ii. »iv.
, .
., , .
Gail. lii. deorsum, quoniam est materiale, 1 et exardescente eo qui inest ei mass . h. igne, consumetur in totum: animale quare non totum in medietatis locum cedet, in quern et Demiurgum mittunt ?
Quid autem est illud quod cedet eorum intra Pleroma?
Animas enim in medietatem perseverare dicunt : corpora autem, quoniam materialem habent substantiam, in materiam resoluta ardere ab eo qui in ea est ignis; corpore autem ipsorum corrupto, et anima remanente in medietate, nihil jam relinquetur ex homine quod intra Pleroma cedat.
Sensus enim hominis, "mens, et cogitatio, et intentio mentis, et ea quae sunt hujusmodi, non aliud quid prteter animam sunt; sed ipsius anima; motus, et operationes, nullam sine anima habentes substantiam.
Quid ergo adhuc erit eorum
quod succedit in Pleroma!
Et ipsi enim, in quantum quidem anima' sunt, remanent in medietate ; in quantum autem corpus, cum reliqua 3materia ardebunt.
CAP. XLVI.
Quoniam in nullo potest interior illorum homo supergredi Demiurgum: et quoniam non est verisimile, hos quidem spiritales esse, Demiurgum autem animalem.
Et his sic se habentibus, super Demiurgum se ascendere dicunt insensati: et secundum hoc quod se meliores pronuntiant illo Deo qui ccelos, et terram, et maria, et omnia quie in eis sunt fecit et ornavit, et seinet quidem spiritales esse volunt, inhonorate cum sint 4carnales propter tantam suam impietatem; 1 et, the copula is carelessly omitted of later scribes.
The iiriSoas in the in the Clebm. MS.
Cf.
366, n. 3. a mens is omitted in the Clerm. MS. sequel quod autem est materiale, indicates quod quidem in the Tp6ra<ris, or rather i lih in the original ; hut the translator and sensws is the translation of pops. seems to have read & iiiv followed by i 3 materia is not found in the Clerii.
MS., and the Voss. copy has accordingly $(, and having rendered the former particles ilia quidem, some transcriber substituted reliquo; but it would be difficult to give any more probable Greek afterwards brought the version more equivalent than /ierA rijs dXX^y v\rjs. into conformity with the general con struction by changing quidem into quod.
The false concord enixionem quod may See p. 48, and p.
59, n. 4.
4 The MSS. all read carnej.
I pro be compared, pp. 365, 1 ; 367, 1.
But pose therefore, aTlfnji tvrct aapicbs, inthis arises out of ninjua S.
Cf. I. i. 1i, 13. honorativ cum tint carnit.
3G2 VANA
HiEBETICORUM
LiB.n.xivi. qui autem fecit angelos suo3 spiritus, et induitur lumine quemad- °J^||i'jL modum pallium, et velut in manu tenet gyrum terra, ad quera x"
'• inhabitantes earn velut locustse sunt deputati, et universal spirita''s substantia? Demiurgum et Dominum animalem esse dicentes:
2i indubitate et vere suam ostendunt insaniam, et velut vere de tonitruo percussi super eos qui fabulis referuntur
Gigantes, extollentes sententias adversus Deum, prasumtione vana et instabili gloria g. in. tumidi, quibus universal terra 1 elleborum non sufficit ad expurgationem, uti evomant tantam suam stultitiam.
2 Meliorem enim ex operibus oportet ostendi.
Unde igitur semetipsos ostendunt Deiniurgo meliores, (uti et nos ad impietatem propter necessitatem sermonis devergamus, Dei et insanorum hominum comparationem facientes, et in argumentationem eorum descendentes,
saepe per propria ipsorum dogmata arguentes eos: sed nobis quidem propitius sit Deus; non enim illis eum comparantes, sed arguentes, et evertentes illorum insaniam, dicimus hsec), 3ad quos stupescunt multi insensatorum, quasi plus aliquid 4ipsa veritate ab eis possent discere ?
Matt. vh. 7.
2. Et illud quod scriptum est, Qucerite, et invenietu, ad hoc «• >«'■ dictum esse interpretantur, uti super Demiurgum semetipsos adinveniant, majores et meliores vocantes semetipsos quam Deum, et semetipsos spiritales, Demiurgum autem animalem : et propter hoc, superascendere eos super Deum : et se quidem intra Pleroma cedere, Deum autem in medietatis loco.
Ab operibus itaque ostendant semetipsos Demiurgo meliores ; non enim in eo quod dicitur, sed in eo quod est, melior ostendi debet.
Hunter.
</-\ i « ^ / « T * '
$ ' a Patr.
0 KJuK ev To) Aeyetv, a\\ ev Tip eivai o KpeiTTUV oeiKWtrvai v'^'1'
6<pe[\ei Fra^m.
I, [f.
<pi\el].
Salvatore, 3.
Quod igitur opus monstrabunt per semetipsos a Matre ipsorum factum, aut majus, aut splendidius, aut rasive a tionabilius his qua? facta sunt 6ab hoc, qui hose omnia disposuit?
IREN.EU8 was evidently
reader Cf. p.
a 3. of Horace, and had in hie mind the Hoc fragmentum Fridcricus Mun-
Codice Vaticano mdliii, quo Horatian, tribus nticyris caput insanatcrus A e bile.
(A. P. 300.)
continentur Catena, exscripsit fraget Kpelrruv.
The Clerm., Ar. and mentis Patrum Grate.
(Fane.
54) Merc. n.
MSS.
Melior.
The Edd. publici juris fecit.
In Codice citatum have Meliorem.
Compare the Greek est fragmentum, his verbis: toO iytou iKeyxov Kal infragment below, and its translation.
ElpvvaTov in tov (S Grace, irpis ovs (cexijxoiri jtoXXo! rpoirrji rfjs xf/evSonivfiov yvi&aeun.
Stier.
rwy ivoirriav. Bill.
The Hebrew comparative.
PItiESUMTIO.
Quos coelos firmaverunt ? quamterram solidaverunt? quas emiserunt lib.ii.*iy.
Stellas? vel quae luminaria elucidaverunt ? quibus autem circulis infrsenaverunt ea? vel quas pluvias, vel frigora, vel 1nives, secundum xx"- 3tempus, et secundum unamquamque regionem aptabilia, adduxerunt terne?
Quem autem calorem et siccitatem e contrario apposuerunt eis? aut qure flumina abundare fecerunt ? quos autem eduxerunt fon2 quibus autem floribus et arboribus adornaverunt earn quse est tes ? sub coelo 2 vel quam multitudinem animalium formaverunt, partim quidem rationabilium, partim autem irrationabilium, universorum forma ornatorum?
Et reliqua omnia quse per virtutem Dei sunt constituta, et sapientia ejus gubernantur, quis poterit per singula enumerare, vel investigare magnitudinem sapientice ejus, qui fecit, Dei ?
Quid autem ilia quae super ccelum, et quas non prsetereunt, 8 quanta sunt, Angeli, Archangeli, Throni, Domina-
tiones, Potestates innumerabiles ?
Adversus quod igitur unum opus ex his semetipsos e contrario constituunt ?
Quid tale ostendere habent per semetipsos, vel a semetipsis factum, quando et ipsi hujus factura et plasmatio sint ?
Sive enim Salvator, sive Mater ipsorum (ut propria ipsorum dicamus, per sua ipsorum propria mendaces eos arguentes) usa est hoc, ut dicunt, ad faciendam imaginem 4eorum quae intra Pleroma sunt, et 'contemplationis universae quam vidit circa Salvatorem ; tanquam meliore hoc, et aptabiliore ad faciendam voluntatem suam per eum, usa est : tantorum enim imagines nequaquam per inferiorem, sed per meliorem 5deformavit. o. 18«.
4. Erant enim et ipsi tunc, "sicut ipsi dicunt, exsistentes conceptio spiritalis secundum 'contemplationem eorum qui 8erga Pandoram sunt satellites dispositi.
Et hi quidem 9vacui perseverabant, nihil per eos perficiente Matre ; 10vel per Salvatorem 1 nives.
Massuet and Stieren 5 deformavit, as elsewhere, is the liave universa, but Iren-eus plainly has translation of i£efibp<puiae.
6 sicut ipsi.
The Clerm.
MS. has in his mind the sublime words of Job simply sicuti, the Voss. copy has ch. xxxviii, without directly quoting them, with which Grabe's reading vires ipsi.
7 Oewpias, cf. pp. 41, 50.
8 erga, irepl.
9 The punctuation is altered by entirely harmonises. ovpavov, id est, tt)v yrjf, lerram.
Bill.
3 quanta.
Qualia ponere debuisset placing a semicolon after Matre, instead of a comma, as in Grabe's edition.
Massuet rejects even thus, and puts in Intcrpres.
Grabe.
4 ^Ernies is so often expressed as a feminine noun, that earum in the Clerk. a parenthesis (nihil . . . Salvatorem).
Se« copy is by no means an improbable next note.
10 vel is cancelled by Massuet, and reading.
3G4 IN
DEMIURGUM
lib n.xiyi 4. inutilis conceptio, et ad nihilum apta, nihil enim per eos apparet mass. ii. factum.
Qui autem emissus est secundum eos Deus, inferior xxx.
( ipsis exsistens secundum argumentationeni eorum, animalem enim eum esse volunt, in omnia operator, et efficax, et aptabilis fuit, uti per eum omnium imagines fierent : et non tantum quse videntur hrec, sed et invisibilia, Angeli, Archangeli, Dominationes, Potestates, et Virtutes, per hunc omnia facta sunt, videlicet velut per meliorem, et qui possit voluntati deservire.
Nihil autem per hos Matrem apparet fecisse, quemadmodum et ipsi confitentur; uti juste quis ipstimet eos abortum fuisse male parientis Matris ipsorum.
Non enim obstetrices earn obstetricaverunt, et propterea velut abortum projecti sunt, in nihilum utiles, ad nullum opus facti Matri.
Et semet meliores vocant eo per quern tanta et talia facta sunt et disposita, quando et per suam argumentationem
1perquam inferiores multum inveniuntur.
Ac velut duo ferramenta operaria, vel organa duo cum sint, ex quibus alterum quidem semper in manibus et in usu artifex habeat, et per illud faciat (juanta velit, et ostendat artem et sapientiam suam; alterum autem vacuum atque otiosum perseveret, et sine operatione, per quod nihil omnino apparet faciens artifex, et in nullam actionem eo utens : deinde dicat quis inutile hoc et vacuum atque otiosum melius esse et pluris illo quo utitur in opere, per quod et glorificatur ipse artifex
: hie igitur 2 hebes esse juste arbitrabitur qui sit talis, et mentis su;e non compos.
Sic autem et hi, semet spiritales et meliores dicentes, et Demiurgum animalem, et propter hoc superascendere, et intra Pleroma penetrare ad viros suos, sunt enim foeminre quemadmodum ipsi confitentur, Deum autem inferiorem et propter hoc manere in medietate, et hujus nullam ostensionem afferentes: qui enim melior est, ex operibus ostenditur : omnia enim opera a Demiurgo facta sunt ; per semetipsos autem nihil dignum ratione factum ostendere habentes, insani sunt summa et insanabili insania.
Si autem contenderint dicere, quoniam qusecunque sunt quidem materialia, ut puta coelum, et uni versus qui infra 3 eum continetur mundus, a Demiurgo facta sunt ; quotquot autem spiritaliora his, ilia qua; sunt super coelum, ut puta Prinyipia, Stikren copies him ; and it is not found els oi'Stv x/")<"V'?' in the Ci.erm. copy ; still the other MSS.
1 fii\a <r</>6$pai\arrovt.
The MHS. agree in the false readit, and therefore retained tho have * it is ; StA tov ing habens.
Greek may have been, nal t) ZuTTipos [8cuplai sc.] aiW-qfis (teri), ko!
cum, ovpavbv, sc.
BLASPHEMIA.
Potestates, Angeli, Archangeli, Dominationes, Virtutes, per spilib. n.xivi. m i«w. ritalem enixionem, 1quod semetipsos esse dicunt, facta sunt :
^^jprimo quidem ex 2dominicis Scripturis ostendimus, omnia quae ""• 6praedicta sunt, visibilia et invisibilia, ab uno Deo facta.
Non enim sunt magis idonei hi quam Scripturae : nec relinquentes nos eloquia Domini, et Moysem, et reliquos prophetas, qui veritatem praeconaverunt, his credere oportet, sanum quidem nihil dicentibus, instabilia autem delirantibus.
Deinde etiam si per ipsos ea quae sunt super coelos, facta sunt; dicant nobis, quae sit invisibilium natura, enarrent numerum Angelorum, et ordinem Archangelorum, demonstrent Thronorum sacramenta, et doceant diversitates Dominationum, Principatuum, et Potestatum atque Virtutum.
Sed non habent dicere : non ergo per eos facta sunt.
Si autem a
Demiurgo facta sunt haec, sicut et facta sunt, et sunt spiritalia et sancta ; non est ergo animalis hie qui spiritalia perfecit, et soluta est illorum magna blasphemia.
CAP. XLVII.
De assumtione Apostoli usque ad tertium caelum; et cur dixit, sive in corpore, sive extra corpus: nec11011, ostensio quod non sit animalis Dcmiurgus.
Quoniam enim sunt in ccelis spiritales conditiones, universee clamant Scriptunp, et Paulus autem testimonium perhibet, quo niam sunt spiritalia, usque ad tertium coelum raptum se esse scot.xb.s, significans 3et rursum, delatum esse in paradisum et audisse verba inenarrabilia, quae non licet homini loqui.
Et quid illi prodest, aut in paradisum introitus, aut usque in tertium coelum assumtio, cum sint omnia ilia sub potestate Demiurgi, si eorum quae super Demiurgum dicuntur mysteriorum speculator et auditor inciperet fieri, quemadmodum audent quidam dicere ?
Si enim uti earn quae est super Demiurgum disceret dispositionem, nequaquam in his qure sunt Demiurgi remansisset, ne ipsa quidem universa perspeculatus, (restabat enim ei adhuc secundum illorum sermonem 4quartum coelum, uti appropinquaret Demiurgo, et subjectam 1 Compare p.
360, 3. from the third heaven to which S. Paul 3 i.e.
Kvptuv ypKpdv. was admitted, and which in the entire 3 et rureum, and again, in other series would make the seventh.
Ketfabal words, not, on another occasion . indicates this interpretation, by way of 4 quartum caslum, i. e. reckoning balance of the entire hebdomad.
NON
H2ERETICI
SPIRITALES.
lib. n. septenationem videret), sed reciperetur fortasse vel usque ad or. ii. est ad Matrem, uti ab ea disceret quje sunt intra MAS-?, 11, Pleroma.
Poterat enim qui est intus homo ejus, qui et Ioquebatur in eo, invisibilis exsistens, quemadmodum dicunt, non tan turn usque id medietatem, iy. ad tertium coelum, sed 'et usque ad Matrem illorum pervenire.
Si enim se, hoc est ipsorum hominem, statim supergredi dicunt Demiurgum, et abire ad Matrem, multo magis utique 2Apostoli nec enim prohibuisset ilium Demiurgus, jam homini hoc evenisset : et ipse subjectus Salvatori, ut dicunt.
Si autem et prohibuisset, nihil profecisset; non enim possibile est eum Patris providentia fortiorem esse, 3et haec cum interior homo invisibilis etiaru a Demiurgo esse dicatur.
Quoniani autem ille velut magnum aliquid et praeclarum, earn quae fuit usque ad tertium coelum assumtionem
enarravit, non utique isti super septimum coelum ascendunt non :
Si seipsos dicant differentiores, enim sunt meliores Apostolo.
nihil enim ab illis tale jactitatum est.
Et G184 ex operibus arguentur :
Sive in corpore, sive extra corpus, &Deus scit: propter hoc adjecit : uti neque corpus non particeps putaretur esse visionis ejus, quippe
quasi et ipsum participaturuni eorum quae vidisset, et audisset: nec rursus propter pondus corporis dicat quis eum amplius non esse assunitum, sed ideo usque illuc permittatur etiam sine corpore 7sacramenta perspicere spiritalia, quae sunt Dei operationes, qui in fecit coelos et terrain, et plasmavit hominem, et posuit paradiso, added from the Clerm.
MS. dirreTat tovtwv, tA Si KaSapif KaX ifftli-
is et Harov a«j*w (paalv Srreaffai, oTo* as giving force to the Greek idiom, e. g.
SaiyMvwv, ayyt\wv TTjt rornplas, airrov dXXA Kal i-tos T7js ft. ou /xdvov..
Apostoli homini.
In lieu of supply ing interior!, as Grabe, Massuet and Stieren propose, we might read Apostolico; but a good sense a too SiafiiXov.
81.
(Refers to p.
361.) § The Clerm.
MS. has Licet semet-
ipsos.
Differentiores Gnece faatpopwrito be extracted from the words as they stand, viewing 279, n. is p.
5. povs.
The text
quoted defectively.
The Gr. has ovk olSa twice, the Syr. once. is them in apposition with ipsorum homi Non nem, their own human nature, having in retained before particeps, as is serted by Grabe on the faith of Aruxd. as its correlative an Apostle's human nature; cf. sup. qui est intus homo ijus. and Vtiss. and Clerm. MSS.
Masspet Et hsec Grteco ritti dixit Interpres pro, idque. Bill.
A distinction rejects the negative; but upon critical * principles, the three excellent MSS. drawn in is in the Didasc. Or. between the material found should be conclusive which is it fire that will consume the world of for its retention. amplius, oi55£ ha ri Uti neque . . matter, and the more subtle and imma
. terial instrument of wrath, that con awaa oi noivuvbv . oi)5£ iriXm /toX- ...
.. stitutes the punishment of evil spirits.
Xor.
ToO irvpbt to fib* ffUfiaTiicbv awfidTwv Sacramento, pLvarripia.
NON
DEMIURGUS
ANIMALIS.
speculatores fieri eos, qui similiter ut Apostolus valde sunt perlib. il ii. fecti in dilectione Dei. on. iv.
MASS. II.
m. 163.
Et spiritalia itaque hie fecit, quorum usque ad tertium 2.
ccelum speculator factus est Apostolus et inenarrabiles sermones, : quos non licet homini loqui, quoniam sint spiritales, et ipse hie prsestat dignis, quemadmodum vult, hujus enim est paradisus et : vere est spiritus Dei, sed non animalis Demiurgus, alioquin nunquam spiritalia perfecisset.
Si autem animalis hie, per quern facta sunt spiritalia, referant nobis.
Sed neque [per] enixionem Matris suae, quod semetipsos esse dicunt, factum esse quid osten-
dere habent.
Hi enim non tantum aliquid de spiritalibus, sed ne quidem muscam, aut eulieem, aut tale aliquid ex his quae sunt contemtibilia animalia pusilla perficere possunt, praeter earn
Deo per seminum demissionem in his rationem, quae ab initio a quae sunt ejusdem generis, naturaliter facta sunt, atque fiunt dicunt animalia.
Sed ne quidem a sola Matre factum aliquid;
emissum hunc Demiurgum, et Dominum universae operationis.
Et eum quidem, qui sit universae operationis Demiurgus 3et Dominus, animalem esse dicunt, se autem spiritales, qui nullius operationis fabricatores sunt aut domini, non solum eorum quae sunt extra eos, sed ne quidem corporum suorum.
Multa denique saepe secundum corpus patiuntur nolentes, vocantes se spiritales et meliores Demiurgo.
Juste igitur nobis arguentur porro et a veritate.
Sive enim per hunc, quae facta sunt, divertisse
longe a fecit 8Salvator; non inferior ipsis, sed melior esse ostenditur, quando et horum ipsorum invenitur factor nam et ipsi sunt ex : his quae facta sunt.
Quomodo itaque consequens est, hos quidem spiritales esse, hunc autem ipsum per quern et facti sunt, anima lem!
Sive, (quod et solum est verum, quod et per plurima ostendimus, velut liquidissimis ostensionibus), ipse semetipso a fecit libere et ex sua potestate, et disposuit, et perfecit omnia, et According to the Valentinian [?er] ^1-9' introduced by FeuaBe
dent, has no place in any MS. hypothesis the Saviour, acting by the Demiurge, unconscious that himself was irpo^e^Xtjfiivov rdvde, tpatri, rbv
the agent of superior power, created bripuovpybv, Kal Kipion (sub. hwT)pxiva.i) a the world.
See the passage and the triarft tt}s Tpayfiareias. et seems to represent iWi, Kal in note to which Grabe refers, in which
the Greek, the Cleem.
MS. having the words of Heracleon, an immediate follower of Valentinus, are quoted. ted et.
Spiciley.
Hcer.
Scec. i. Tom. n. pp.
87, divertitte, the passive aroarpi-
134.
Compare p. 766, note 1. tpcaBai being rendered as middle.
Mb. ii. est 'substantia omnium voluntas ejus; solus hie Deus invenitur, xlvii. 2.
....
. i ti fMAs4 Ii (lm omnia fecit, solus omnipotens, et solus Pater condens et
HiERETICORUM
OMNIUM xxx9 faciens omnia, et visibilia, et invisibilia, et sensibilia, et insensata, Heb. i.3. et coelestia, et terrena, Verbo viriutis stice ; et omnia aptavit et disposuit sapientia sua, et omnia capiens, solus autem a nemine capi potest: ipse fabricator, ipse conditor, ipse inventor, ipse factor, ipse Dominus omnium: et neque prater ipsum, neque super ipsum, neque Mater, quam ill i admentiuntur ; nec Deus alter, quern Marcion affinxit; nec Pleroma xxx ^Eonum, quod vanum ostensum est; neque Bythus, nec Proarche; 2neque coeli; 3nec lumen virginale, nec iEon innominabilis, nec in totum quid- «• us. quam eorum, qua1, ab his, et ab omnibus hsereticis delirantur.
Sed solus unus Deus fabricator, hie qui est super omnem principalita-
tem, et potestatem, et dominationem, et virtutem : hie Pater, hie Deus, hie conditor, hie factor, hie fabricator, qui fecit ea per 4 Verbum et per Sapientiam suam, ccelum semetipsum, hoc est per et terram, et maria, et omnia quae in eis sunt : hie justus, hie bonus : hie est qui formavit hominem, qui plantavit paradisum, qui fabricavit mundum, qui diluvium induxit, qui Noe salvavit :
Mait.nxii.32. hie Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob, Deus vivorum, (mem et lex annuntiat, quern Prophetee praaconant, quem Christus revelat, quem Apostoli tradunt, quem Ecclesia credit.
Hie Pater Domini nostri Jesu Christi, per Verbum suum, qui est Filius ejus, per eum revelatur et manifestatur omnibus, quibus revelatur: cognoscunt enim eum hi, quibus revelaverit Filius.
Semper autem coexsistens Filius Patri, olim et ab initio semper revelat Patrem, et Angelis, et Archangelis, et Potestatibus, et Virtutibus, et omnibus, quibus vult revelare [/. I. revelarij Deus.
1 The translator perhaps had oiWa by mistake for ahla, and wrote substantia feons were NoOs and 'Eit/kjio, other wise Ovpavbs and Tij.
Hipp. Ph. V1.13.
He borrowed the notion apparently from Plato, e. g. the closing words of the instead of causa; certainly such an emendation would add force to the pas sage; for whereas Demiurge made with out being the cante of all things, here Tinurus are, elnuiv rov votitov ffebs al&d-nrbs, ptytaros xal dpiaros KtLWiards causation as well as creation would be tc leal TeXedrraros yeyovev eh ovpavbt ascribed to the Deity ; and there would She, /xoecryerJ/?
(Jr.
' i. e. Barbelo, p. ill.
Verbum et Sapientiam, the syno be a regular rise in the subject, from ■jroidv, Koafiety, T«X<!i', to the source of nyms in iv. xxxvii. of Filius et Spiriius. all causation. s In the system of Simou Magus the first pair of his principal Hectad of Sunt is omitted by the Clebm. MS., i. e.
/col Trdvra iv avroU.
COMPENDIOSA
REFUTATIO.
LIB. II. xlviii. ].
GR II lvl.
MASS. II.
CAP. XLVIII.
xxxi. ].
Quomodo ea quce adversus Vcdentinum dicuntur, omnem evertunt hceresin.
Destructis itaque his qui a Valentino sunt, omnis hsereticorum eversa est multitude Quae enim et quantum adversus Pleroma ipsorum et ad ea quae extra sunt diximus, ostendentes quoniam coneludetur et circumscribetur Pater universorum ab eo tamen extra eum aliquid sit) (si quod extra eum est, et quoniam necesse est multos quidem Patres, multa autem Pleromata, et ; multas mundorum fabricationes, lab aliis quidem cceptas ad alteras autem deficientes, esse secundum omnem partem et universos
; perseverantes in suis propriis, non curiose agere de aliis, in quibus et nullum alium neque participatio, neque communio aliqua est eis ; omnium esse Deum, sed solam esse omnipotentis appellationem : m. )64. et adversus eos qui sunt a Marcione, et Simone, et Menandro, vel quicunque alii sunt, qui similiter dividunt earn quae secundum nos est conditionem a Patre, similiter erit ad eos aptatum.
Quanta autem rursus diximus adversus eos. qui dicunt omnia quidem com-
prehendere Patrem universorum; earn autem quae sit secundum nos conditionem non ab eo esse factam, sed a Virtute quadam altera; vel ab Angelis ignorantibus Propatorem, in immensa magnitudine universitatis circumscriptum centri vice, velut maculam in pallio; ostendentes quoniam non est verisimile alium quemdam earn quse secundum nos est conditionem fecisse quam Patrem et adversus eos qui sunt a Saturnino, et
Basilide, universorum a ; et Carpocrate, et reliquos Gnosticorum, qui eadem similiter dicunt, idem dicetur.
Quse autem de prolationibus dicta sunt, et iEonibus, et deminoratione, et quemadmodum instabilis Mater ipsorum, similiter 3evertit Basilidem, et omnes qui falso cognominantur 4agnitores, aliis nominibus eadem similiter dicentes; magis autem qui ea quae sunt extra veritatem transferentes ad quam hi
g. 186. characterem suae doctrinse.
Et quaecunque sunt quae de numeris diximus, adversus omnes, qui in hujusmodi speciem deducunt qua1 found in all MSS.
May not tw have stood for Toirav (see p. dWuv ixiv dpxo/itvas, f(s 4X\as Si diroK-nyovoas.
Cf. II.
qui is
i£ n.
7, 5) l. ad eos, applying to quiemtque alii. in the following passage, p.a\\ov
—inarpivei.
& Agnitores, yvaariKol. ra t£w.
Gentile pltUotophy, *
PR^STIGIA
SIMONIS. lib. ii. sunt veritatis, et dicentur.
Et quaecunque dicta sunt de Demiurgo, or luOi. ostendentia quod hie solus est Deus et Pater universorum; et
MASS. II.
^ xxxi- '■ quaecunque adhuc dicentur in sequentibus libris, adversus omnes dico ha?reticos; eosquidem qui sunt mitiores eorum et humaniores 'avertes et confundes, ut non blasphement suum conditorem, et factorem, et nutritorem, et Dominum, neque de labe et ignorantia genesin ejus affingere : feroces autem, et horribiles, et irrationabiles effugabis a te longe, ne amplius sustineas verbositates eorum.
Super h;ec arguentur qui sunt a Simone, et Carpocrate, et si qui alii virtutes operari dicuntur : non in virtute Dei, neque in veritate, neque 2 in beneficiis hominibus facientes eaquae faciunt; sed in perniciera et errorem, per magicas elusiones et universa
fraude, plus laedentes quani utilitatem praestantes his, qui credunt eis, in eo quod seducant.
Nec enim csecis possunt donare visum, neque surdis auditum, neque omnes dacmones effugare, praeter eos qui ab ipsis immittuntur, si tamen et hoc faciunt
; neque debiles, aut claudos, aut paralyticos curare, vel alia quadam parte corporis vexatos, quemadmodum ssepe evenit fieri secundum corporalem infirmitatem; vel earum quae a foris accidunt infirmitatum bonas valetudines restaurare; tantum autem absunt ab eo ut mortuum Eu«eb. h. e. Togovtov Se cnroSeovat tov veicpbv eyeipai, KaOies 6 Kvpios iv. is. rjyetpe, Kai ot airoarTOAot ota Trpocrev^rji, Kai ev Ty aoeA<poTrjTi TToWaKif Sia. to avayKaiov, T>ji Acara tottov e/CAcXj/cn'ay ird<rtis aiTt]<ra/j.evt]f ftera. vtjcTTelat 7roXX^y Kat XiTavelat, iireaTpe^e To Trvevfia tov TCTeXeXevTyKOTOf, Kai e^ap'tirOri
dvOptuiros Tali evyats tcov dylwv excitent, quemadmodum Dominus excitavit, et Apostoli per orationem, et in fraternitate saepissime propter aliquid necessarium, ea quae est in quoquo loco Ecclesia universa postulante per jejunium et supplicationem multam, reversus est spiritus mortui, et donatus est homo orationibus sanctorum, ut ne quidem credant hoc in totum posse fieri:
3esse autem resurrectionem a mortuis, agnitionem ejus quae ab eis dicitur, veritatis.
1 Avertens et cmfwndens in apposicounterpart in the zpodosis, fences atilcni tion with dico, can scarcely be accepted,
.... effugabis a te longe. as Ghabe suggests, for even a possible * i.e. in beneficia, ir' (vfpytola.ii. reading; the protasis, cot quidem 3 Explicatius Tertullianos Libr. avertes et confundes, has too marked a de Restored, (cap.
19).
Resurrectionem
INSPIRATIO
DEMONIACA.
Quando igitur apud eos quidem error, et seductio, et lib.ii. magica phantasia in speculatu hominum impie fiat ; in Ecclesia <y^|- l£ autem miseratio, et misericordia, et firmitas, et veritaa ad opitulaXXiti3tionem hominum, non solum sine mercede et gratis perficiatur, sed et nobis ipsis quae sunt nostra erogantibus pro salute hominum, et ea, quibus hi qui curantur indigent, ssepissime non habentes, a nobis accipiunt : vere et per hanc speciem arguuntur a divina substantia, et benignitate Dei, et virtute spiritali in totum extranei; fraude autem universa, et ^dinspiratione apostatica, et operatione dsemoniaca, et phantasmate idololatrise per omnia repleti, prsecursores tero sunt 2draconis ejus, qui per hujusmodi phantasiam 3abscedere faciet in cauda tertiam partem stellaruin, et 4dejiciet Rev. xit. 4. eas in terram : quos similiter atque ilium devitare oportet, et
quanto majore phantasmate operari dicuntur, tanto magis observare eos, quasi majorem nequitise spiritum perceperint.
8 Quam prophetiam si observaverit quis, [adj. et] eorum diurnam conversationis operationem, inveniet unam et eandem esse eis cum dsemoniis conversationem. o. is*.
4. Et haec autem quae est erga operationes impia ipsorum sententia, qua? dicit oportere eos in omnibus operibus etiam quibuslibet malis fieri, ex Domini doctrina dissolvetur: apud quem "*tt T-2' et mortuorum manifeste annunciatam, in translation, I imagine, of xape/iirutfoei, imaginariam significationem distorquent, false inspiration, as Tapawpcaflcla is asseveranles mortem etiam ipsam spiritfalsa legaiio. aliter intelligendam.
Non mini hanc " Draconis.
Anli-Christumventurum esse—discidium corporis et animi, scd in dicto Apocalypseos loco intellexit Ireignorantiam Dei, per quam homo mornanis, quem et alii postea Patres runt tuus Deo, non minus in errore jacuerit, secnti.
Grabe. vero, i. e. vere. quam in sepulchro.
Itaque et resurrec8 The Clerm. and Voss. MSS. have tionem earn vindicandam, qua quis audita abscidere, but if this verb had been used, veritate redanimalus et revivificatm Deo, it must have been in the passive. ignorantias morte discussa, velut desepul4 Dejiciet.
Omnia MSS. nostra habent chro veteris hominis eruperit. —Hocdenidejicere. Grabs.
This may give another queingenio etiam in colloquiis sape nostros instance of corruption in the Greek text decipcre consueverunt, quasi et ipsi resurprior to the translation ; and the conrectionem admitlant.
Ya, inquiunt, qui sent of MSS. may be accounted for on in hac carne non resurrexerit —Tacile the supposition that the translation exautem sentiunt, Ym qui non, dum in hac presses «aTOjSdXXcifinstead of Kara^aXei. carne est, cognoverit arcana haretica : hoc 0 This reading, adopted by Masscet est enim apud Mas resurrectio.
Feuabd. from the Clkkm. MS., is far preferable 1 adinspiratione is printed by Masto the ordinary text as given by Grabe, suet and Stiekeh, instead of Gbabe's Quapropter etiam, only the copula is a6 inspiratione, but they assign no force required, as inserted above between to the additional particle.
It is the brackets.
CHRISTUM
NOMINANTES
ll^HETICI lib. ii. non solum qui mcechatur, expellitur, sed et qui mcechari vult: et non solum qui occidit, reus erit occisionis ad damnationem, sed et '• qui irascitur sine causa fratri suo : qui et non solum non odire homines, sed et inimicos diligere jussit : et non solum non pejerare, sed nec jurare prcecepit ; et non solum [non] male loqui de proximis, sed ne quidem racha et fatuum dicere aliquem ; si quo minus, reos esse hujusmodi in ignem gehenna; : et non tantum non percutere, sed et ipsos percussos etiam alteram pra?stare maxillam : et non solum non abnegare qua; sunt aliena, sed etiam si sua auferantur, illis non expostulare
: et non solum non lsedere proxinios, neque facere quid eis malum, sed et eos qui male tractantur magnanimes esse, et benignitatem exercere erga eos, et orare pro eis, uti pcenitentiam agentes salvari possint; in nullo imitantes nos reliquorum contumeliam, et libidinem, et superbiam.
Quando igitur ille, quern isti magistrum gloriantur, et eum multo nieliorem
et fortiorem reliquis animam habuisse dicunt, cum magna diligentia qutedam quidem jussit fieri quasi bona et egregia, quibusdam autem abstinere non solum operibus, sed etiam his cogitationibus qua; ad opera ducunt, quasi mails et nocivis et nequam : queniadmodum magistrum dicentes talem fortiorem et meliorem reliquis, deinde quae sunt contraria ejus doctrinoe manifeste pra> cipientes, non confundantur ?
Et si quidem nihil esset mali aut rursus boni, opinione autem sola humana, qusedam quidem injusta Matt. xiii. 43. qua?dam autem justa putarentur, non utique dixisset dogmatizans, [id est docens :] Justi autem fulgebunt sicut sol in regno Patris
Matt, xxv.41. eorum: injustos autem et qui non faciunt opera justitia?, mittet ■M>.
48- ' in ignem wternum, ubi vermis ipsontm non morietur, et ignis non exstinguetur.
CAP. XLIX.
Eversio Heereticomm omnium in Us, quibus non com municant cum Valentino.
1. Adhuc etiam dicentes, oportere eos in omni opere et in omni conversatione fieri, ut, si fieri possit, in una vita? adventatione omnia perficientes ad perfectum transgrediantur ; eorum quidem qua; sunt ad virtutem pertinentia, et laboriosa et gloriosa et artificialia, qua; etiam ab omnibus bona approbantur, nequaquam inveniuntur conati facere.
Si enim oportet per omne opus, et per universam ire operationem ; primo quidem oportebat
A CIIRISTO
ALIENANTUR.
omnes 1se ediscere artes, qusecunque illse sive in sermonum «rationilib.ii.siu.
* consumantur, sive per continentiam edocentur, or. 11: mi.
* *
MASS. II.
et per laborem, et meditationem, et perseverantiam percipiuntur ; 2bus, sive in operibus ut puta omnem speciem Musicse, et Computationis, et Geometriie, et Astronomiie, et universa quae in sermonum rationibus occupantur: adhuc etiam Medicinam universam, et herbarum scientiam, et eas qua? ad salutem humanam sunt elaboratse ; et picturam, et statuarum fabricationem, et serariam art em, et marmorariam, et similes his :
3ab his autem omnem speciem rusticationis, et veterinarian et pastoralis, et opificum artes, quae dicuntur pertransire 4universas artes, et eas qua; 6erga mare vacant, et "corpori student, et venatorias, et militares, et regales, et quotg. 188. quot sunt, quarum nec decimam, nec millesimam partem in tota vita sua elaborantes ediscere possunt.
Et horum quidem nihil
conantur addiscere, qui in omni dicunt semetipsos oportere fieri opere, ad voluptates autem et libidinem, et turpia facta devergentes, 7a semetipsis judicati cum sint secundum doctrinam suam ; quoniam enim desunt eis quse prsedicta sunt omnia, ad correptionem ignis adibunt.
Qui quidem Epicuri philosophiam, et Cynicorum indifferentiam pemulantes, Jesum magistrum gloriantur, qui non solum a malis operibus avertit suos discipulos, sed etiam a sermonibus et cogitationibus, quemadmodum ostendimus.
Dicentes autem, se 8 ex eadem circumlatione cum Jesu habere animas, et similes ei esse, aliquando autem et meliores, ad opera 9producti quse ille ad utilitatem hominum et firmitatem 1 se as elsewhere for eos.
But the ing, ship-building, navigation, &c. HkuArdndel MS. has edicere.
The Clehm. mann, so often quoted by Stieren, is copy shews a considerable lacuna from here more than unusually unfortunate, primo quidem to sfatuarum fabricationem err/a mare being, in his opinion, (pya inclusive. uupd !
Stieren allows him to speak a According to the popular distincfor himself in a longer note than usual ; tion of the arts, &c. into intellectual and which alone makes the notice necessary. practical science.
Authority is wholly Compare p. 383, n. 3. in favour of consumantur, but the sense 6 corpori student, yvpva&TiKds. and context alike require consumman7 abroKardKpiroi 6vret. tur, reXaourrat.
8 ex eadem circumlatione, Ik ttjs ai8 ab his.
The translator's copy may 7t}s trepupopat, see pp.
165, 204, 206. have had dird roinuiv, arising out of iwi 9 A si compulsos potius Interpres redTo&rois, hrec insupcr. d-cre debuisset irpovyp&ovs.
GraBE.
But * TTjv ijKVK\oTratMat> oiaTepav. the translation indicates a nominative • erga marc vacant, Kal ras wepl Odparticiple, in apposition with dicentes \aasav aTovSafovoas, i. e. the arts of and the subject of inveniuntur ; such a maritime life, which are many, as fishword we may have in vaprryptfvoi. vol. r.
IN ECCLESIA lib y.xiix fecit, 'et nihil tale nec simile, neque secundum aliquid in compara- "MAsku" ti°nem qu°d venire possit, perficere inveniuntur.
Sed et si aliquid a faciunt, per magicam, quemadmodum diximus, operati, fraudulenter seducere nituntur insensatos
: fructum quidem et utilitatem nullam praestantes, in quos virtutes perficere se dicunt ; adducentes autem 2pueros investes, et oculos deludentes, et phantasmata ostendentes statim cessantia, et ne quidem 3stillicidio temporis perseverantia, non Jesu Domino nostro, sed Simoni m i6* mago similes ostenduntur.
Et ex hoc autem quod Dominus surrexit a mortuis in tertia die, 4firmum esse, et discipulis se manifestavit, et videntibus eis receptus est in ccelum, quod ipsi morientes, 5et non resurgentes, neque manifestati quibusdam, arguuntur in nullo similes habentes Jesu animas.
Su«b. h. E.
E£'
Se kcu tov Kvpiov (pavraaiwSws to. roiavra ireiv. li TrotrjKevai <ptjarov<riv, eiri ra TrpocptjriKa avayovres avrovs, e£ avrwv eviSel^ofiev, vavra ovroof vepi avrov koi irpoeiptj&Oai, /cat yeyovevat fteftaioos, /cat avrov fiovov elvai rov vlov rod Qeov.
Ato /cat iv rw iicetvov ovofian ol d\q8u>s avrov fxadtjrai, Trap' avrov \a/36vres rrjv yapiv, eirirekovaiv eir evepyetrla 3.
Si autem et Dominum per phantasmata hujusmodi fecisse dicunt, ad prophetica reducentes eos, ex ipsis demonstrabimus, omnia sic de eo et prredicta esse, et facta firmissime, et ipsum solum esse Filium Dei.
Quapropter et in illius nomine, qui vere illius sunt discipuli ab ipso accipientes gratiam, perficiunt ad 1 et is inserted on the faith of the prorsus tuperdbundant.
Oba.be ; but the Cleem.
MS., which, however, omits words may be maintained, if not in their nihil. position, at least in the context, the 3 pucros investes, i. e. Necdumpuberconstructional sequence of the passage tale vestitos.
Investis is the male corbeing this:
Kal Ik to&tov Si, Sri
relative of virgo.
Tertull. de Vel. Virg.
Kvptos i.vi<m\, koX toTs ua6vraXs iaxtrbr 8. Si virgo mulier non est, nec vir invesiQavlpwre pifSaiov thai, Sri airrol tis est.
The reader is referred to the i.rodat>bvTCi . . . {\eyx0VTai & ovSevl fx0"curious particulars recorded by Hippores. k.t.\., the words firmum esse having
LTIUS with reference to the trained their proper place, as immediately introchildren of impostors and jugglers. ducing the apodosis that they precede, Philosopk. IV. 18. quod ipsi morientes, &c.
' Zraynjj XP0"0" clepsydras aUu8 An allusion, I think, may be sit Irenaus; nisi librarius vitiose pro traced here to the circumstances that <myiijj scripserit, qua vox proprie moattended the death of Simon Magus as mentum significat.
Gkabe. recorded by Hippolttus.
See p.
195, * Firmum esse.
Dme ista voces hie n. I.