Section 51 (Page 249)
SANCTI IREN.EI CONTRA
HJ1RESES.
LIBEE n.
PUjEFATIO.
m. us.
In primo quidem libro, qui ante hunc est, arguentes 'falsi nominis agnitionem ostendimus tibi, dilectissime, omne ab his qui sunt a Valentino per multos et contrarios modos adinventum esse falsiloquium; etiam sententias exposuinius eorum qui priores exstiterunt, discrepantes eos sibimetipsis ostendentes, multo autem prius ipsi veritati.
Et Marci quoque magi senten-
tiam, cum sit ex his, cum operibus ejus omni diligentia exposui nius, et quanta ex Scripturis eligentes adaptare conantur fictioni suae, diligenter retulimus : et quonam modo per numeros, et per viginti quatuor elementa 2 alphabet! veritatem affirmare conantur et audent, minutatim 3perexivimus.
Et quemadmodum conditionem secundum imaginem invisibilis apud eos Pleromatis factam dicunt, et quanta de Demiurgo sentiunt ac docent, renuntiavimus, et progenitoris ipsorum doctrinam Simonis magi Samaritani, et omnium eorum, qui successerunt ei, manifestavimus.
Diximus quoque multitudinem eorum, qui sunt ab eo Gnostici, et differentias ipsorum, et doctrinas, et successiones annotavimus, quaeque ab eis hsereses institutae sunt omnes exposuimus.
Et quoniam omnes a Simone haeretici initia sumentes, impia et irreligiosa dogmata induxerunt in hanc vitam, ostendimus ; et redemtionem ipsorum, et quomodo initiant eos qui perficiuntur, et 'adfationes eorum, et mysteria Gbabe's factionet with this word on 1 tyevturvvfiov yvwffw.
The Apostle's the authority of the Clermont MS., term, I Tim. vi.
20.
1 Written possibly A B as in the the Voss. copy having affectionet.
Allusion is clearly made to the mystical preceding book, p. 147,162, 177.
Hence the Clerm., Voss. and Merc. n. MSS. words used by the Marcosians, see I. xiv.
§ 2, 4.
The author perhaps wrote have Alpha et Beta.
3 perexMmus.
Grace 5iefi}X0o/iec.
adfationct.
Mabscet replaces Trpoppr/rras, which the translator read as irpoaprfytm.
LIB. II.
PltiEFATIO. manifestavimus ; et quia unus Deus conditor, et quia uon postremitatis fructus, et quia neque super ilium, neque post eum est aliquid.
In hoc autem libro instruemus, quae nobis apta sunt, et quae permittit tempus, et evertemus per magna capitula omnem ipsorum regulam : quapropter quod sit 1detectio et eversio sententise ipsorum, operis hujus conscriptionem ita titulavimus.
Oportet enim absconditas ipsorum conjugationes per manifestarum conjugationum indicium et eversionem *Bythum dissolvere, et quoniam neque fuerit aliquando, neque sit, accipere ostensionem.
1 Stierkn inserts et from the Voss. nem distolrere, et Bythum quoniam etc., MS., but it is better away. but possibly the particle et may have * Gba.be proposes a transposition of been lost that served to connect Bythum
the word Bythum, and to read, Eversiowith the preceding context.
DEUS OMNIUM PLEROMA.
lib. II. 1. 1. gr. 11. i.
MASS. II. U.
CAP.
Ostensio quod neqite extra pleroma sit universorum Dens, neque extra plenitudinem ejus esse aliquid, neque quidem duos esse deos immenso intervallo ab invicem distantes, neque virtutem aliquam mundi fabricatricem in immensum separatam a Patre, et ignorantem eum. o. M4.
Bene igitur habet a primo et maximo capitulo inchoare Mll6TN.
• TT.
• /.
nos, a Demiurgo Deo, qui fecit coelum et terrain et omnia quae in eis sunt, quern ii blasphemantes 1extremitatis fructum dicunt: et ostendere, quod neque super eum neque post eum est ali
quid : neque ab aliquo motus, sed sua sententia et libere fecit omnia, cum sit solus Deus, et solus Dominus, et solus Conditor, et solus Pater, !et solus continens omnia, et omnibus ut sint ipse prsestans.
3Quemadmodum enim poterit super hunc alia plenitudo, aut Mnitium, aut potestas, aut alius Deus esse : cum oporteat Deum horum omnium pleroma in immenso omnia circumcontinere, et circumcontineri a nemine?
Si autem extra ilium est aliquid, jam non omnium est pleroma, neque continet omnia.
Deerit enim pleromati, aut ei qui sit super omnia Deo, hoc quod extra eum dicunt.
Quod autem rleest, et delibatum 5 hoc non est omnium pleroma.
Et terminura est ab aliquo, autem et medietatem et finem habebit ad eos qui sunt extra
extremitatis fructum, the same a et solus omnia continens, ko.1 aivot Greek terms are rendered in the preface rinra KparSm, unde wavTOKpirup. as postremitatis fructum, and n. xxxv.
3 Tebtullian argues in a similar as Labis fructum ; the two first being a way :
Sicut enim Creator, ex hoc et literal translation of the word wrre/n)Deus, et indubitans Deus, quia omnia uaroi Kapirbi.
The latter, a labcndo ; ijisius, nihil extraneum illi: ita et alius in sensu obntetricio.
So S.
Jerom, as idcirco non Deus, quia omnia non ejus, quoted by Grade, says in Nahum i. 1 1 : ideoque et extranea.
Denique universitas A nnon videlur esse ad versus Deum maCreatoris est : jam nec locum video Dei litia et pmvaricatio diccre quod Valenalterius.
Plena et occupata sunt omnia tinianus, quasi abortivum erranlis sapiensuo auctore.
Si vacat aliquid spatii tia extrcmum editum Creatorem.
The alicujus divinitati in creaturis, plane Cainites called the Demiurge ioriptw, false racabit.
Tert. c. Marc. I. 1 1, of. p. 241, compare also Epiphanids, Hot.
The Three Creeds; Art. faith in One God. xxxviil. note, ibid.
But the Mar- * Initium. apx*l should have been cosians affirmed that Demiurge was rendered principium, as editors observe, the emanation of three successive ^onic * The Arund. MS. omits hoc, and abortions, see n.
1, p.
163. it ia scarcely wanted.
DEUS lib. ii. u. eum.
Si autem finis est in ea quae sunt deorsum, initium est et grim.
...
MAss.ii.i.2. jn ea qU£e 8unt sursum.
Similiter autem et ex reliquis partibus necessitas est omnis id ipsum experiri, et ab eis qui foris sunt contineri et determinari et includi.
Is enim qui est deorsum finis, necessario omni modo circumscribit et circumdat eum qui finiatur in eum.
Et iterum secundum eos, Pater omnium, (quem videlicet et Proonta et Proarchen vocant,) cum pleromate ipsorum, et 1Marcionis bonus Deus, in aliquo conditus et reclusus et a foris circumdatus ab altera principalitate, quam necesse est majorem esse ; quoniam id quod continet, eo quod continetur majus est : quod autem majus est, id et firmius est, et magis Dominus: et quod majus est et firmius et magis Dominus, hoc erit Deus. o. vs.
Cum enim sit secundum eos et aliud quid, quod quidem extra pleroma esse dicunt, in quod et superiorem erraticam
virtutem descendisse opinantur, necesse est omni modo, aut continere id quod extra est, contineri autem pleroma ; (alioquin non erit extra pleroma: si enim extra pleroma est aliquid, intra hoc ipsum, quod extra pleroma dicunt, erit pleroma, et continebitur pleroma ab eo quod est extra ; cum pleromate autem subauditur et primus Deus), aut rursus in immensum distare et separata esse ab invicem, id est et pleroma et quod est extra illud.
Si autem hoc dixerint, tertium quid erit, quod in immensum separat pleroma et hoc quod est extra illud ; et hoc tertium *circumfinit et continebit utraque, et erit majus tertium hoc et pleromate et eo quod est extra illud, 6icut in suo sinu continens utraque: et in infinitum de his quas continentur, et de his quae continent, incidet senno.
Si enim tertium hoc initium habebit in superiora et finem in inferiora, 3omnino 1 Marcionis bonus Deus.
See p. 2 16.
Tertullian also ascribes to Marcion Stoicis venerat.
The reader is moro especially referred to the argument of Tertullian in the first book c. Marthe same belief in the duality of eternal principles.
Ponticus duos dtos affert, cionem.
See note, p. 1 16, 217.
3 circumfinit, or as the older editions tanquam duas symplegadas navfragii sui: quem, negare non potuii, id est, have circumdtfinit, the translation pro Creatorem, id est nostrum: et quem bably of trepioplaei, and which would require the future as Grabk has ob probare non poterit, id est suum...
Marcion dispares dtos constituit, alterum served, ego mallem futurum circumfiniet.
The reading here suggested agrees with judicem, ferum, bcllipotentevi : alterum the sequel, Continebuntur enim et cirmitem, placidum, et tantummodo bonum atque optimum, c. Marc. L i, 6.
Again, cumfinicntur, &c.
* The Clermont MS. has omni de Pnescr. Hccreticorum, 7 : hide Marcionis Deus melior de tranquillitate ; a necessitate est, which is perhaps the
OMNIUM PLEROMA.
necessitas est et a lateribus definiri illud, vel inchoans vel ub.il li 'desinens ad alia quaedam : et ilia rursus, et alia quae sunt surMAss.ii.i.3. sum et quae deorsum, ad alia quaedam habebunt initia, et hoc usque in infinitum, ut nunquam stet eorum excogitatio in uno Deo, sed per occasionem plus quam est quaerendi in id quod non sit excidat, et absistat a vero Deo.
Similiter autem haec et adversus eos qui sunt a Marcione aptata sunt.
Continebuntur enim et circumfinientur et duo Dei ejus ab immenso intervallo, quod separat eos ab invicem.
Sic autem ad excogitandum est necessitas secundum omnem partem multos deos immensa separatione distantes, ab invicem quidem inehoantes, ad invicem autem 2finientes : et ilia ratione qua nituntur docere super fabricatorem coeli et terrse esse aliquod pleroma aut Deum, eadem ratione utens quisque adstruet
super pleroma alterum esse pleroma, et super illud rursus aliud, et super Bythuni aliud pelagus Dei, et a lateribus autem similiter eadem esse: et sic in immensum excidente sententia, et semper necessitas erit excogitare altera pleromata, et alteros Bythos, et nunquam aliquando consistere, semper quaerentes m.
117. alios praeter dictos.
Erit autem incertum, utrumnam haec sint deorsum, quae sunt secundum nos, an haec ipsa superiora sint ; et quae dicuntur ab eis sursum, utrumnam sursum an deorsum sint : et nullus status neque firmitas continebit sensum nostrum, sed in immensos mundos et indeterminatos deos excedere necessitas erit.
Et cum haec sic se habeant, unusquisque Deus suis contentus erit, et non curiose aget de alienis : si quo minus, injustus erit et avarus et cessans esse quod Deus est.
Et unaquaeque 3 conditio suum fabricatorem glorificabit, et ipso 4sufficiens erit, et alterum non cognoscet: si quo minus, apostata ju8tissime ab omnibus judicata, dignissimam concipiet poenam. a. lie. Oportet enim aut unum esse qui omnia continet, et in suis fecit unumquodque eorum quae facta sunt, quemadmodum ipse voluit, aut multos rursus et indeterminatos factores et deos, ab invicem quidem incipientes, ad invicem autem desinentes per omnem par tem : et alios omnes a foris ab altero quodam majore contineri, * Uavbs, «!(}>.
Ruth i. 70. genuine reading, the translator having read irSfffl avdyKj] (<tti to dplfafftu.
1 Cl., but deficient Ab.
8 Cl. definientes.
* conditio, i.e. ktIgis.
5 Perhaps 4\eyx0"<ra stood ™ the Greek ; if so, for judicata we may read indicata.
In the preface we had in dicium as the equivalent for (\eyxot.
DEUS OMNIA et velut inclusos et nianentes in suis unumquemque eorum confiteri necessitas erit, neminem autera horum omnium esse Deuni.
Deerit enim unicuique eorum partem minutissimam habenti ad comparationem omnium reliquorum, et solvetur Omnipotentis appellatio, et necessitas erit in impietatem cadere talem sensum.
CAP. II.
Neque iterum in Us qucB continentur a Poire, alium quendam fabricasse hunc mundum; neque Patrem per alia adminicula earn, quce secundum nos est, fecisse conditionem, sed tantum per Verbum suum: esse autem Conditorem eum qui est super omnia Deus; et ipsum Patrem esse Domini nostri Jesu Christi.
Qui autem ab angelis mundum dicunt fabricatum, vel ab alio quodam mundi fabricatore, pra-ter sententiam ejus qui super omnia Pater est, primo quidem ex hoc ipso peccant, prater voluntatem primi Dei talem et tantam conditionem angelos fecisse dicentes: quasi efficaciores sint angeli quam Deus, aut rursus quasi ille negligens sit, aut minor exsistens, aut nullam curam habens eorum quae in propriis ipsius fiant, utrumnam male an bene fiant, ut illud quidem dissipet et prohibeat, alteram autem laudet et gaudeat : hoc autem ne homini quidem solerti applicet quis, 1quanto magis Deo ?
Post deinde dicant nobis, Utrumnam in his quae ab illo continentur, et in propriis ejus, fabricata sunt haec, an in alienis et extra eum positis!
Sed si quidem dicant extra eum, similiter omnia praedicta inconvenientia occurrent eis, et includetur primus Deus ab eo qui extra eum est, in quo et desinere eum necesse erit.
Si autem in illius3, valde vanum erit praeter senten tiam ejus, in ejus propriis, ab angelis et ipsis qui sunt 3potestatis ejus, aut ab alio quodam dicere fabricatum esse mundum, aut quasi non omnia prospiciat ipse, quae sint in suis, ut 1 quanto magis, following the Greek tuiv ifipwiiivrp/ tt\v Si&voiar, fi^riy* W construction, but meaning quanto minus.
Qeov.
Gbabe quotes a similar passage from * propriis is cancelled, no MS.
Epiphaniuh in speaking of Ptolemoeus, has it.
Hot. xxxiii.
2 : ToDto oix h> ouSi Arl 3 The Clerm. and Ab. reading.
The Mptlnrov Xo/i/Sdvoixo rapd twi twv ix6vVoss. MS. has in potestate.
PRiEDESTINAVIT.
non sciat quae ab anp-elis futura sunt.
Si autem non praeter hb. ii. il ». voluntatem ejus sed volente et sciente, quemadmodutn quidam mass. n. u. opinantur, jam non angeli vel mundi fabricator causae erunt fabricationis istius, sed voluntas Dei.
Si enim mundi fabricator est, angelos ipse fecit, aut etiam causa creationis eorum ipse fuit, et mundum ipse videbitur fecisse, qui causas fabricationis ejus praeparavit.
Licet per longam successionem deorsum angelos dicant factos, vel mundi fabricatorem a primo Patre, quemadmodum Rasilides ait, nihilominus id quod est causa eorum qua; facta sunt, in ilium qui prolator fuit talis successionis, recurret : quemadmodum in regem 1correctio belli refertur, qui praeparavit ea quje sunt causa victoriae; et conditio hujus civitatis, aut hujus operis, in eum qui praeparavit causas ad
perfectionem eorum quae deorsum facta sunt.
Quapropter non jam securim dicimus coucidere ligna, vel serram secare, sed hominem concidere et eecare rectissime quis dicat eum, qui ipsam securim et serram ad hoc fecit, et multo prius armamenta g. 117. omnia, per quae fabricata sunt securis et serra.
Sic igitur juste secundum illorum rationem, Pater omnium dicetur fabri cator hujus mundi, et non angeli, neque alius quis mundi fabricator, praeter ilium qui fuit prolator, et 2prius causa factionis hujusmodi prseparationis exsistens.
Sit fortasse hie sermo suasorius aut eeductorius apud eos, qui ignorant Deum et 3 [qui] hoininibus assimilant eum inopibus, et his qui non possunt statim aliquid ex parato fabrivi. us. care, sed indigentibus multis organis ad eorum fabricationem : non autem verisimilis in totum apud eos, qui sciunt quoniam nullius indigens omnium Deus verbo condidit omnia et fecit; neque angelis indigens adjutoribus ad ea, quae fiunt, neque virtute aliqua valde inferiori ab illo, et ignorante patrem ; neque aliqua labe, neque ignorantia, ut is qui inciperet eum cognoscere,
4homo fieret: sed ipse in semetipso, secundum id quod est inenarrabile et inexcogitabile nobis omnia prsedestinans, fecit quemadmodum voluit ; omnibus consonantiam, et ordinem suum, 1 Interpres non talis aplc KwripBuim s G'lerm. and Al., but Voss. primus, vel KarbpOwaiv icoKipov vertit belli cor3 qui is not in the Cl. or Ar. MSS. rectionem, cum potius htUicum successum It would have no place in the Greek. signified; v6\euov enim KariipBtiure, qui 4 Grabe misses the meaning, by helium ex animi sententiu con/ecit: quernapplying to the redeemed that which admodum et KaropOovv awppoaivnv idem the author says of the Redeemer : in the est quod omnes temperantice numeros Greek there is no ambiguity, tva
implere Bill. lib. I.
Obs. S. c. 33.
Xw yvStvan a&rbv, &v$ponros yhijrcu.
DEUS OMNIA
PRiEDESTINAVIT
Lmn.ii.3. et initium creationis donans; spiritalibus quidem spiritalem et mass. II. invisibilem, et supercoelestibus coelestem, et angelis angelicam, ii. et animalibus animalem, et natantibus aquatilem, et terrigenis terrigenam, omnibus aptam 'sequalitatis substantiam: omnia autem quse facta sunt, infatigabili Verbo fecit.
Proprium est enim hoc Dei supereminentise, non indigere aliis organis ad conditionem eorum, quro fiunt et idoneus : e. A070S'] est et sufficiens ad formationem omnium proprium [i. ejus Verbum, quemadmodum et Johannes Domini discipulus ait Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso /actum est nihil.
In omnibus autem est et hie qui est secundum nos mundus.
Et hie ergo a Verbo ejus factus est, sicut scriptura Geueseos dicit, omnia quae sunt secundum nos fecisse Deum per *Verde eo joh. a i.
; psai.x»xi>.9.
Dum suum.
Similiter autem et David exsequitur:
Quoniam
«khl'5. ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt.
Cui igitur magis credemus de mundi fabricatione, hisne qui praedicti sunt hajreticis sic fatua et inconstantia garrientibus an disci- ; pulis Domini, et fideli famulo Dei Moysi et Prophetae?
Qui et primo genesim mundi enarravit, dicens: In principio Deus 1.
Gen. fecit coilum et terram, et deinceps reliqua omnia: sed non dii, neque angeli.
Quoniam autem hie Deus est Fater Domini nostri Jesu » »«.
Ephes. iv.
Christi, et 3de hoc Paulus Apostolus dixit:
Unus Deus Pater,
Pauli cequalitatia, buoibrrrros, ARUND.,but tur, quia sine ulraque verba S.
qualitatis Voss. and Cleem. allegavit, non modo hie, sed et lib. IV. e. g.
And God said.
Quomodo cap.
37.
(Alteram enim locum lib.
IV.
* et inter alios Tertullianus lib. contra c. 52. comiptum esse in Notts ibi moneo.) philosophatus est, ita Praxean cap.
Neque omnium ab Auctore nostro tectum filiate, exinde colligo, quia Deum Patrem 5. scribens:
Ut primum Dcua voluit ea, qua cum Sophia ratione et Scrmone respectu Jesu Christi hie dictum accepii.
St copula ical quidem abest etiam a ver (\bytf) dispoauerat intra se, in substan tias et species suas edere, ipsum primum sions Syriaca ac Jithiopica, nec non protulit sermonem —ut per ipsum fierent apud Chryaoatomum in Comment, ad universa.
TJnde mox citat verba Genehunc locum; sal qui vocem omnium Fiat lux &c.
Gr. seos, ubi dixit Deus omieerit, excepto Irenao, novi nemincm.
The reading of the Cl. and Ak.
MSS.
Quanquam in loco paralUlo
Corinth. viii.
6, ipae Apostolua omiaerit, aimpliPater.
In nostris Gr&cis ov ra vivra.
Unua Dcua Pater, ex quo omnia.
Grabs.
The Clesm. reads et citcr ponena: efs 8cAs
Vulgat'is Latinia Novi Testamenti Coditibus legitur var^p, l§ b :
Kal irariip tt&vtuv, Et Pater omnium ipse per et ; quomodo Firmilianus quoque Epiat.
inter Cyprianicas, kunc Apostoli locum may not this express the omnia riac S3 : varia lectio .
» Q OOlO instead citavit.
Sed in Irencei Codice tarn copula- . «-0 Syr. also \-i«-v> of tiva koX, quam vox tt&vtuv deftiisae vide-