యిర్మీయా 18

యిర్మీయా 18

డెబ్బదియవ ఉపన్యాసము

యిర్మీయా 18:1-6

1. యెహోవాయొద్దనుండి యిర్మీయాకు ప్రత్యక్షమైన వాక్కు.

1. Sermo qui fait ad Jeremiam a Jehova, dicendo,

2. నీవు లేచి కుమ్మరి యింటికి పోయి అక్కడ నా మాటలు నీకు వినిపించెదను.

2. Surge, et descende in domum figuli, et faciam audire 448 te verba mea.

3. నేను కుమ్మరి యింటికి పోగా, ఇదిగో, వాడు సారెమీద పని చేయుచుండెను.

3. Et descendi in domum figuli, et ecce ipse faciens opus super lapide (super typo; alii vertunt, super rotam:)

4. ఆ కుమ్మరి జిగటమట్టితో చేయుచుండిన కుండ వానిచేతిలో విడిపోగా, వాడు దానిని మరల తనకు తోచిన ప్రకారము వేరొక కుండగా చేసెను.

4. Et corruptum fuit vas, quod ipse faciebat ex luto (lutum, ad verbum) in manu figuli; et reversus est, et fecit vas aliud sicut rectum fuit in oculis figuli ut faceret:

5. అప్పుడు యెహోవా వాక్కు నాకు ప్రత్యక్షమై యీలాగు సెలవిచ్చెను:

5. Et fuit sermo Jehovae ad me, dicendo, 6 ఇశ్రాయేలువారలారా, యీ కుమ్మరి చేసినట్లు నేను మీకు చేయలేనా? ఇదే యెహోవా వాక్కు. ఇశ్రాయేలువారలారా, జిగటమట్టి కుమ్మరిచేతిలో ఉన్నట్లుగా మీరు నా చేతిలో ఉన్నారు.

6. Annon sicut figulus hic potero vobis facere, domus Israel? dicit Jehova: ecce sicut lutum in manu figuli, ita vos in manu mea, domus Israel.

ఇక్కడ బోధింపబడిన దాని సారాంశము ఇదియే: యూదులు దేవుని విశేషమైన కటాక్షమునుబట్టి అతిశయించుచుండిరి; అయితే ఆ కటాక్షము వేరొక ఉద్దేశముతో, అనగా వారు ఆయన పరిశుద్ధ స్వాస్థ్యమై యుండవలెనను ఉద్దేశముతో, వారికి అనుగ్రహింపబడెను; కాబట్టి ఈ విధమైన నమ్మికను వారియొద్దనుండి తీసివేయుట అవసరమాయెను; ఏలయనగా అదే సమయమున వారు అజాగ్రత్తగా దేవుని ఆయన ధర్మశాస్త్రమంతటిని తృణీకరించిరి. (448 సెప్టువజింటును వల్గేటును ఈ క్రియాపదమును “నీవు విందువు” అని అనుచితముగా అనువదించుచున్నవి; అయితే టార్గుము “నేను నీకు వినిపించెదను” అని ప్రేరణార్థకమును నిలుపుచున్నది. — సం.) దేవుని నిబంధనలో పరస్పరమైన షరతు ఉండెనని మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము — దేవుడు తాను వాగ్దానము చేసినదంతయు నెరవేర్చుటకు సిద్ధముగా ఉన్నట్లే, అబ్రాహాము సంతతివారు నమ్మకముగా దేవుని సేవింపవలసియుండిరి; ఏలయనగా “నా సన్నిధిని నడుచుచు నిందారహితుడవై యుండుము” అనునది నిబంధనయొక్క నిత్యమైన నియమమై యుండెను; అది ఒక్కసారే అబ్రాహాముమీద విధింపబడి, అతని సంతతివారందరికిని వ్యాపింపజేయబడెను. (ఆదికాండము 17:1.) కావున యూదులు ఆయన ప్రవక్తలనందరిని గర్వముతో త్రోసివేయుచు, ఆయన సత్యారాధనను అపవిత్రపరచి, తమకు చేతనైనంతవరకు దానిని రద్దుచేయుచున్నను, దేవుడు ఉల్లంఘింపరాని ఒడంబడికచేత తమకు బద్ధుడైయున్నాడని తలంచుచుండిరి గనుక, వారు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనుచుండిన ఆ బుద్ధిహీనమైన అతిశయమును వారియొద్దనుండి తీసివేయుట అవసరమాయెను. అందుచేత ప్రవక్త కుమ్మరి యింటికి దిగిపోవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడెను; అక్కడ తాను చూచినదానిని, అనగా కుమ్మరి తన స్వచిత్తము చొప్పునను ఇష్టము చొప్పునను పాత్రలను చేయుచు మరల చేయుచుండెనని, అతడు ప్రజలకు తెలియజెప్పుటకే అట్లు ఆజ్ఞాపింపబడెను.

మొదటి చూపునకు ఇది సామాన్యమైన మాటతీరుగా కనబడును; అయితే మనలను మనము పరిశోధించుకొనినయెడల, మనలో సహజముగా పుట్టియున్న గర్వము, ప్రభువు మనలను బలవంతముగా లాగుచున్నట్లు అది ఏమైయున్నదో స్పష్టముగా చూచునట్లు చేసి, మనము ఏమైయున్నామో విశదముగా మనకు చూపితేనే గాని, సరిదిద్దబడదని మనమందరము కనుగొందుము. ప్రవక్త తన స్వంత యింటియొద్దనే తనతో మాటలాడుచున్న దేవునికి చెవియొగ్గియుండగలిగియుండెను; అయినను అతడు కుమ్మరి యింటికి దిగిపోవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడెను — నిశ్చయముగా తన నిమిత్తము కాదు, ఏలయనగా అతడు నేర్చుకొనుటకు సమ్మతించియుండెను — తన బోధకు స్థిరీకరణగా ఈ సూచనను చేర్చి అతడు ప్రజలకు బోధించునట్లు అట్లు ఆజ్ఞాపింపబడెను.

తనకు ఆజ్ఞాపింపబడినదానిని, అనగా తాను కుమ్మరి యింటికి దిగిపోయిన సంగతిని, అతడు అటుతరువాత వివరించుచున్నాడు; పిమ్మట అక్కడ తాను చూచినదానిని వివరించుచున్నాడు — కుమ్మరి ఒక పాత్రను రూపించుచుండగా అది చెడిపోయెను, అప్పుడు అతడు అదే మట్టితో వేరొక పాత్రను చేసెను, మరియు కనబడుచున్నట్లుగా, అది వేరొక ఆకారముగల పాత్ర; ఏలయనగా తనకు తోచిన ప్రకారము అను ఈ మాటలలో విశేషమైన భావగాంభీర్యము కలదు. అటుతరువాత అన్వయము చేర్చబడుచున్నది — ఇశ్రాయేలువారలారా, కుమ్మరివలె నేను మిమ్మును మార్చలేనా? నిస్సందేహముగా జిగటమట్టి కుమ్మరిచేతిలో ఉన్నట్లు మీరు నా చేతిలో ఉన్నారు; అనగా, కుమ్మరికి తన పనిమీదను తన మంటిపాత్రలమీదను ఉన్న అధికారముకంటె మీమీద నాకున్న అధికారము ఏమాత్రమును తక్కువకాదు.

ఈ బోధలో ఏమి ఇమిడియున్నదో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము — మనుష్యులు తమ ప్రస్తుత వృద్ధిస్థితినిబట్టి గర్వించి, తాము భద్రతాస్థితిలో స్థిరపరచబడినట్లు తలంచునప్పుడు వారు మిక్కిలి బుద్ధిహీనులై యున్నారు; ఏలయనగా దేవుడు తాను పైకెత్తినవారిని ఒక్క క్షణములో పడద్రోయగలడు, మరియు తాను మునుపు నేలకు అణచినవారిని ఉన్నతస్థలమునకు లేవనెత్తగలడు. ఇది అన్యులకును బాగుగా తెలిసినదే; ఏలయనగా వారు మితత్వమును కొనియాడుచు దానిని ఈలాగు వర్ణించుచున్నారు — “వృద్ధియందు ఎవడును ఉబ్బిపోకూడదు, ఆపదయందు లొంగిపోకూడదు.” అయితే మనము దేవుని హస్తముచేత పాలింపబడుచున్నామని ఒప్పుకొనువాడు తప్ప మరి యెవడును ఈ తలంపుచేత నిజముగా ప్రేరేపింపబడడు; ఏలయనగా లోకమును అదృష్టము పాలించుచున్నదని కలలుకనువారు తమ స్వంత జ్ఞానమును, తమ స్వంత ఐశ్వర్యమును, తమ స్వంత దుర్గములను నిలువబెట్టుకొందురు. కాబట్టి వారు ఎల్లప్పుడును ఏదో ఒక వ్యర్థమైన నిరీక్షణచేత తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనుట అనివార్యము. కావున తమ స్థితి దేవుని చిత్తముచొప్పున ఒక్క క్షణములో మార్చబడగలంతగా తాము దేవుని అధికారమునకు లోబడియున్నామని మనుష్యులు ఎరుగునంతవరకు, వారు ఉండవలసినంత దీనులుగా ఎన్నడును ఉండరు. కాబట్టి ఈ బోధ విశేషముగా గమనింపదగినది; ముఖ్యముగా దేవుడు అబ్రాహామును అతని సంతతివారినందరిని ఏ ఆధిక్యతచేత అనుగ్రహించెనో దానిని యూదులు ఎంత బుద్ధిహీనముగా దుర్వినియోగము చేసిరో మనము తలంచునప్పుడు ఇది స్పష్టము; కావున ఇది పూర్తిగా అవసరమైన హెచ్చరికయై యుండెను. అంతేకాక, మనలను మనము చూచుకొనినయెడల, పేతురు మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నట్లు, దేవుని బలిష్ఠమైన చేతిక్రింద మనలను మనము తగ్గించుకొనుట నేర్చుకొనుటకు గొప్ప ప్రయాస అవసరమని మనము కనుగొందుము. (1 పేతురు 5:6.)

449 గేటకర్ మరియు వెనేమా అభిప్రాయము చొప్పున ఈ వచనముయొక్క పూర్వభాగముయొక్క సరియైన అనువాదము ఈలాగున్నది, — “మరియు అతడు చేసిన పాత్ర, ఆ మట్టి కుమ్మరిచేతిలో ఉండగా, చెడిపోయెను.” “మట్టి” అను మాటకు ముందు {}כ కు బదులుగా {{ב గల పాఠములు, అనేకములే, ఉన్నను అంగీకృత పాఠమే మిక్కిలి తగినది. సెప్టువజింటులో “మట్టి” అను మాట విడువబడియున్నది. భావమేమనగా, కుమ్మరి ఆ పాత్రను రాళ్లమీద రూపించిన తరువాత, అది ఇంకను మెత్తని మట్టిగా అతని చేతిలో ఉండగానే చెడిపోయెను. “కుమ్మరి” అను దానిని గూర్చి: ఇక్కడ “అతని చేతిలో” అను సర్వనామమునకు బదులుగా నామవాచకము వాడబడెను; హెబ్రీ భాషలో ఇది తరచుగా జరుగును. “అతని” అను సర్వనామమునే సెప్టువజింటును వల్గేటును ఇచ్చుచున్నవి. — సం.

మాటలను గూర్చి మనము గమనింపవలసినదేమనగా, {}האבניםeabenim అనునది ద్వివచనములోనున్న మాట. ప్రవక్త నిస్సందేహముగా అచ్చులను, des moules, ఉద్దేశించెను; ఏలయనగా దానిని “సారె” అని అనువదించువారు విషయమును గ్రహించనట్లు కనబడుచున్నారు. ప్రవక్త స్పష్టముగా రాతితోగాని, కఱ్ఱతోగాని, తెల్లని మట్టితోగాని చేయబడిన అచ్చులను సూచించుచున్నాడు; దీనిని ఆ ద్వివచనమే చాలినంతగా రుజువుచేయుచున్నది. కాబట్టి అతడు కుమ్మరిని తన అచ్చులతో, avec ses moules, చూచెను; కుమ్మరి ఒక పాత్రను రూపించినప్పుడు అది చెడిపోయెను; అప్పుడు అతడు అదే మట్టిని తీసికొని తన స్వచిత్తము చొప్పున వేరొక పాత్రను రూపించెను. ప్రవక్త కుమ్మరి యింటికి దిగిపోవుట ఎందుకు అవసరమాయెనో నేను ఇదివరకే చెప్పితిని: అటుతరువాత యూదులు తమ స్వంత స్థితిని మరింత సజీవముగా చూచునట్లు వారిని నడిపించుటకే అతడు అట్లు చేసెను; ఏలయనగా ఇట్టి దృశ్యము మన కన్నులయెదుట ఉంచబడినప్పుడు ఈ విధమైన ప్రదర్శనము ఎంత బలమైన ప్రభావమును కలుగజేయునో మనము ఎరుగుదుము. కేవలము బోధ మాత్రమే సోమరులకును అజాగ్రత్తపరులకును చల్లారినదిగా ఉండియుండును; అయితే దానికి ఒక సూచన చేర్చబడినప్పుడు అది మరి ఎక్కువ ప్రభావము కలిగియుండెను. కావున కుమ్మరి చేయుచుండినదానిని చూడుమని దేవుడు ప్రవక్తకు ఆజ్ఞాపించుటకు కారణము ఇదియే.

ఇప్పుడు అన్వయములో సంగతులు ఎట్లు సరిపోవుచున్నవో మనము గమనింపవలెను: మట్టి కుమ్మరి చిత్తమునకును అధికారమునకును లోబడియున్నట్లు, మనుష్యులు దేవుని చిత్తమునకు లోబడియున్నారు; కాబట్టి దేవుడు కుమ్మరితో పోల్చబడుచున్నాడు. సమానములైన వస్తువుల మధ్య పోలిక లేదు నిజమే, అయితే ప్రవక్త తక్కువదానినుండి ఎక్కువదానికి తర్కించుచున్నాడు. కావున మనుష్యులను గూర్చి దేవుడు కుమ్మరి అని చెప్పబడుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆయన యెదుట మనము మట్టియై యున్నాము. రూపింపబడినదానిలోని భేదమును కూడ మనము గమనింపవలెను: అదే మట్టితో ఒక పాత్ర చేయబడుచున్నది, తరువాత మొదటిదానికి భిన్నమైన వేరొకటి చేయబడుచున్నది. పోల్చబడిన ఈ మూడు సంగతులు విశేషముగా గమనింపదగినవి. అటుతరువాత, ఇశ్రాయేలువారలారా, కుమ్మరివలె నేను మీకు చేయలేనా? అని చెప్పబడుచున్నది. దేవుడు ఇక్కడ ఈ పోలికలలో రెండిటిని ఇమిడ్చుచున్నాడు: తన్ను కుమ్మరితో పోల్చుకొనుచున్నాడు, ప్రజలను మట్టితో పోల్చుచున్నాడు. మర్త్యుడైన మనుష్యునికి మట్టిమీద ఉన్న అధికారముకంటె దేవునికి మనుష్యులమీద మరి ఎక్కువ అధికారము కలదని మనము ఎరుగుదుము; ఏలయనగా కుమ్మరి దానిని ఏ విధమైన పాత్రలుగా రూపించినను అతడు ఆ మట్టికి సృష్టికర్త కాడు. కాబట్టి కుమ్మరికి మట్టిమీద ఉన్నదానికంటె దేవునికి మనుష్యులమీద మరి ఎక్కువ అధికారము కలదు. అయితే నేను చెప్పినట్లు, ఈ పోలిక ఎక్కువదానిని తక్కువదానితో పోల్చుటయే; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “కుమ్మరి తన ఇష్టము చొప్పున మట్టిని రూపింపగలడు; నేను వానికంటె తక్కువవాడనా? లేక మర్త్యుడును నీచస్థితిగలవాడునైన ఆ శిల్పియొక్క అధికారమునకు నా అధికారము కనీసము సమానము కాదా?” తరువాత ఆయన, ఇశ్రాయేలువారలారా, మీతో, లేక మీకు అని చేర్చుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “మీ ఇష్టమువచ్చినట్లు మీ స్వంత శ్రేష్ఠతను నమ్ముకొనుడి; అయినను నేను ఎవడనో, మీకు ఏమి చేయగలనో మీరు తలంచునప్పుడు, మీరు మట్టికంటె శ్రేష్ఠులు కారు.”

పోలికలలో రెండిటిని మనము ఇప్పుడు చూచితిమి; మూడవది దాని తరువాత వచ్చుచున్నది — దేవుడు మనలను అటు ఇటు త్రిప్పి తన చిత్తము చొప్పున మనలను మార్చగలడు. కాబట్టి మనుష్యులు తమ ప్రస్తుత సౌభాగ్యమును ఎంత బుద్ధిహీనముగా నమ్ముకొనుచున్నారు! ఏలయనగా భూమిమీద నిశ్చయమైనదేదియు లేదు గనుక, ఒక్క క్షణములో వారి స్థితి మార్చబడగలదు.

450 సెప్టువజింటులో “రాళ్లమీద” అనియు, వల్గేటులోను టార్గుము‌లోను “సారెమీద” అనియు, సిరియాక్‌లో “దాగలిమీద” అనియు ఉన్నది. బ్లేనీ ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు: “కుమ్మరులు తమ మంటిపాత్రలను రూపించుటకు ఉపయోగించిన యంత్రమే ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడెనని సందేహము లేదు; ఈ యంత్రము తిరుగటిరాళ్లవలె ఒకదానిమీద ఒకటి ఉంచబడిన రెండు గుండ్రని రాళ్లతో కూడియుండెనని మనము తలంచినయెడల, {οἱ} {λίθοι}, ‘ఆ రాళ్లు’ అను పేరు మిక్కిలి తగినదిగా కనబడును; వాటిలో క్రిందిది కదలనిదై యుండెను, పైది ఒక కదురు లేక ఇరుసు అడుగుమీద తిరుగుచుండెను, తన పనియొద్ద కూర్చుండిన కుమ్మరి పాదములచేత దానికి చలనము కలిగింపబడుచుండెను; ఇది సీరాకు (Ecclesiasticus) 38:29 నుండి తెలిసికొనవచ్చును. చదునుగానున్న ఈ పై రాతిమీద మట్టి ఉంచబడుచుండెను; కుమ్మరి ఆ రాతికి తగిన వేగమును ఇచ్చి, తన చేతులతో ఆ మట్టికి ఆకారము కల్పించుచుండెను.”

అయితే నేను ఇదివరకే చెప్పినదానిని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను — యూదులు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిన ఆ నమ్మిక వ్యర్థమైనది; ఏలయనగా దేవుడు తమకు బద్ధుడైయున్నాడని వారు తలంచిరి, అందుచేత తమకు నిత్యమైన స్థితిని వాగ్దానము చేసికొనిరి; మరియు ధర్మశాస్త్రమంతటిని శిక్షలేకుండ తృణీకరింపగలమన్నట్లుగా, దేవుడు అబ్రాహాము సంతానమును దత్తత చేసికొనిన నిబంధన వంశపారంపర్యమైనదని వారు ఎల్లప్పుడును అతిశయించుచుండిరి. ఆ నిబంధన వంశపారంపర్యమైనదే అయినను, యూదులు దానిని ఒక విధముగా బయటనుండి వచ్చిన ఉపకారముగా ఎంచవలసియుండెనని ప్రవక్త ఇప్పుడు కనుపరచుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “దేవుడు మీకు ఇచ్చినదానిని ఆయన ఏ సమయమందైనను తీసివేయగలడు; కాబట్టి దేవుడు మీయెడల కటాక్షము చూపునంతవరకే తప్ప మీకు నిశ్చయమైనదేదియు లేదు.” సంక్షేపముగా, వారి క్షేమమంతయు దేవుని ఉచితమైన దయమీదనే ఆధారపడియున్నదని అతడు వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “మీకు స్వంతమైనదేదియు లేదు; దేవుడు మీకు అనుగ్రహించినది ఆయన చిత్తమునకును ఇష్టమునకును లోబడియున్నది; నిన్న ఆయన మీకు ఇచ్చినదానిని కూడ నేడు ఆయన తీసివేయగలడు. కాబట్టి మనుష్యులందరికి కలుగు సామాన్యమైన గతినుండి మీరు మినహాయింపబడితిరని మీరు చెప్పుకొనునప్పుడు ఈ బుద్ధిహీనమైన అతిశయమునకు అర్థమేమి?”

దేవుడు యూదులను తన స్వంత సంరక్షణక్రిందికి చేర్చుకొనియుండెను గనుక, వారు లోకములోని సమస్త అపాయములను సరిగానే లక్ష్యపెట్టకుండియుండవచ్చును; ఆయన వారికి దేవుడై యుండెదనని వాగ్దానము చేసినట్లే వారును నిజముగా ఆయన ప్రజలై యుండునట్లు, వారు పరస్పర విశ్వాస్యతను పాటించియుండినయెడల, ఆయన సంరక్షణక్రింద వారు నిశ్చయముగా క్షేమముగా ఉండియుండెడివారు; అయితే వారు ఆయన ధర్మశాస్త్రమంతటిని వ్యర్థముగా ఎంచి, తాము బుద్ధిహీనముగా అతిశయించుచుండిన నిబంధనను నిరర్థకము చేసిరి గనుక, మనము చూచుచున్నట్లు, వారు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిన ఆ నమ్మికను ప్రవక్త కారణము లేకుండ కదలించివేయలేదు.

ఇందువలన మనము ప్రయోజనకరమైన ఒక బోధను గ్రహింపవచ్చును: సమస్త మానవజాతిని గూర్చి చెప్పవలెనంటే, ఈ జీవితములో నిశ్చయమైనదిగాని స్థిరమైనదిగాని ఏదియు లేదు; ఏలయనగా కీర్తన 113:7లో చెప్పబడినదాని ప్రకారము, ధనవంతులను ఘనులను వారి ఔన్నత్యమునుండి పడద్రోయునట్లును, మనుష్యులలో మిక్కిలి తృణీకరింపబడినవారిని లేవనెత్తునట్లును, దేవుడు ఏ సమయమందైనను మన స్థితిని మార్చగలడు.

ఇది వ్యక్తులను గూర్చి మాత్రమే కాక జనములను రాజ్యములను గూర్చియు సత్యమని మనము ఎరుగుదుము. అనేక రాజులు తాము హాని చేరలేనంత ఎత్తున ఉన్నామని తలంచునంతగా తమ బలమును వృద్ధిచేసికొనిరి; అయినను ఆకస్మికమైన సుడిగాలిచేతవలె దేవుడు వారిని నేలకూల్చుట మనము చూచితిమి; బలమైన జనములకును ఆలాగే సంభవించెను. కాబట్టి మానవజాతి స్థితిని గూర్చి, లోకములో ఆకస్మికమైన మార్పులు తరచుగా కలుగుచుండునని దేవుడు ఇక్కడ అద్దములోవలె, లేక సజీవమైన దృశ్యముచేతవలె, కనుపరచుచున్నాడు; ఇది మన మాంద్యమునుండి మనలను మేల్కొలుపవలెను; మనలో ఎవడును మరియొక దినమునుగాని, మరియొక గడియనుగాని, మరియొక క్షణమునుగాని తనకు వాగ్దానము చేసికొనుటకు తెగింపకుండునట్లు అది మనలను మేల్కొలుపవలెను. ఇది ఒక సంగతి; అయితే ఈ బోధకు మనయెడల విశేషమైన అన్వయము కలదు; ఏలయనగా దేవుడు విశేషమైన కటాక్షముచేత మిగిలిన లోకమునుండి మనలను ప్రత్యేకపరచినట్లే, మనము పూర్తిగా ఆయన కేవల సదిచ్ఛమీద ఆధారపడియుండవలెనని ఆయన కోరుచున్నాడు. విశ్వాసము నిశ్చయముగా నెమ్మదిగలదై యుండవలెను; అంతేకాదు, మనమీదికి ఏదైనను భయమునుగాని ఆందోళననుగాని తెచ్చునదానిని అది లక్ష్యపెట్టకుండవలెను; అయితే విశ్వాసము, దాని నివాసస్థానము ఎక్కడ? పరలోకమందే. కాబట్టి దేవుని పిల్లలందరు నెమ్మదిగల మనస్సుతో లోకములోని సమస్త మార్పులను లక్ష్యపెట్టకుండునట్లు వారికి ధైర్యము అవసరము.

అయితే విశ్వాసముయొక్క నెమ్మది సరిగా స్థాపింపబడియుండునట్లు, అనగా దీనత్వమునందు స్థాపింపబడియుండునట్లు, మనము చూచుకొనవలెను.

ఏలయనగా మనము మన లంగరును పరలోకమందు వేసినట్లే, మనలను గూర్చి మనము ఎల్లప్పుడును తగ్గియుండి దీనులమై యుండవలెను. కాబట్టి వ్యర్థమైన నమ్మికతో ఎగురువాడెవడో వాడు విశ్వాసమునుబట్టి వ్యర్థముగా అతిశయించుచున్నాడు, తాను దేవుని నమ్ముచున్నానని అబద్ధముగా నటించుచున్నాడు. కావున మన స్థితి మనవలన కాక దేవుని ఉచితమైన మంచితనమువలననే క్షేమముగాను భద్రముగాను ఉన్నదను సంగతి ఎల్లప్పుడును మన మనస్సులకు వచ్చుచు, నిరంతరము మనకు జ్ఞాపకమునకు వచ్చుచుండునుగాక. ఈ బోధయొక్క అన్వయమును మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. ప్రవక్త ఇంకను ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు, —

యిర్మీయా 18:7-10

7. ఏ జనమునుగూర్చియైనను ఏ రాజ్యమునుగూర్చియైనను పెల్లగింతుననియు విరుగగొట్టి నశింపజేయుదుననియు నేను చెప్పియుండగా,

7. Subito loquar contra gentem et contra regnum, ad evellendum et eradicandum (alii vertunt, ad frangendum, vel, conterendum) et ad perdendum.

8. ఏ జనమునుగూర్చి నేను ఆ మాట చెప్పితినో ఆ జనులు తాము చేయుచున్న కీడును చేయుట మానినయెడల, నేను వారికి చేయనుద్దేశించిన కీడునుగూర్చి సంతాపపడుదును.

8. Et conversa fuit gens illa a malo suo (hoc est, a malitia sua,) de qua (vel, pro qua) locutus sum adversus illam; et (potius, tunc; copula valet hic adverbium temporis) poenitebit me super malo, quod cogitaveram ut facerem ei.

9. మరియు కట్టెదననియు నాటెదననియు ఏ జనమునుగూర్చియైనను ఏ రాజ్యమునుగూర్చియైనను నేను చెప్పియుండగా,

9. Et repente loquar super gentem et super regnum, ad aedificandum et ad plantandum;

10. ఆ జనులు నా మాట వినక నా దృష్టికి కీడుచేసినయెడల, నేను వారికి చేయుదునన్న మేలు చేయక సంతాపపడుదును.

10. Quod si fecerit malum coram oculis meis, ut non audiat vocem meam, tunc poenitebit me super bono, quod locutus fueram ut benefacerem ei.

ఇది ప్రవక్త బోధయొక్క మరింత విస్తారమైన అన్వయము; ఏలయనగా జిగటమట్టి కుమ్మరిచేతిలో ఉన్నట్లు ప్రజలు దేవుని చేతిలో ఉన్నారని అతడు ఇంతకుముందు సాధారణముగా చెప్పెను; అయితే ఇక్కడ అతడు మరింత సులభగ్రాహ్యమైనదియు విస్తారమైనదియునైన సంగతిని చేర్చుచున్నాడు — మనుష్యులందరు దేవుని చేతిలో ఉన్నారు; కాబట్టి ఆయన ఇప్పుడు ఒక జనమును తన ఆశీర్వాదముతో అనుగ్రహించి, తరువాత దానిని వారియొద్దనుండి తీసివేయుచున్నాడు; మరియు తాను మునుపు తగ్గించినవారిని లేవనెత్తుచున్నాడు.

బోధయొక్క ఈ భాగము మరింత సులభగ్రాహ్యమైనదియు విస్తారమైనదియునని నేను చెప్పితిని, ఏలయనగా అది పశ్చాత్తాపమును సూచించుచున్నది. జిగటమట్టి కుమ్మరిచేతిలో ఉన్నట్లు మనము దేవుని అధికారములో ఉన్నామను ఈ ఉపమానమును పౌలు ఉదహరించినప్పుడు, అతడు ఇంత సులభగ్రాహ్యమైన రీతిగా మాటలాడలేదు: ఏలయనగా అతడు పశ్చాత్తాపమును గూర్చి మాటలాడక, మరింత ఉన్నతముగా ఆరోహించి, లోకము సృజింపబడకమునుపే ప్రతి వ్యక్తిని గూర్చి తనకిష్టమైనదానిని నిర్ణయించుట దేవుని అధికారములో ఉండెననియు, ఆయన ఒకని ఏర్పరచుకొని మరియొకని త్రోసివేయునట్లు మనము ఇప్పుడు ఆయన చిత్తము చొప్పున రూపింపబడుచున్నామనియు చెప్పెను. కాబట్టి పౌలు విశ్వాస్యతనుగాని పశ్చాత్తాపమునుగాని సూచింపక, దేవుని మరుగైన సంకల్పమును గూర్చి మాటలాడెను; ఆ సంకల్పముచేత ఆయన కొందరిని రక్షణకును కొందరిని నాశనమునకును ముందుగా నిర్ణయించెను. (రోమీయులకు 9:21.) యెషయా కూడ ఇదే సంగతిని దృష్టియందుంచుకొనినట్లు కనబడుచున్నాడు; ఏలయనగా “తమ్మును సృజించినవానికి విరోధముగా లేచువారికి శ్రమ” అని మాత్రమే అతడు చెప్పుచున్నాడు. (యెషయా 45:9.)

కుమ్మరి తనకిష్టమైనట్లు మట్టిని రూపించునట్లు, నేను మనుష్యులను గూర్చి నిర్ణయింపలేనా? అని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి మనము ఈ సూత్రమును స్థిరముగా పట్టుకొనవలెను — అందరు నోరుమూసికొనవలసినంతగా మనుష్యులు దేవుని చిత్తము చొప్పున ఈలాగు రూపింపబడుచున్నారు; ఏలయనగా భ్రష్టులు గోలచేయుచు, “నీవు మమ్మును ఎందుకు ఈలాగు రూపించితివి?” అని ఆక్షేపించి పలుకుట వ్యర్థము. కుమ్మరికి అధికారము లేదా, ఇత్యాదులు అని పౌలు చెప్పుచున్నాడు. దేవుని మరుగైన ముందు నిర్ణయమును గూర్చి చెప్పవలసినది ఇదియే.

అయితే దేవుడు ఉచితమైన నిబంధనచేత అబ్రాహాము సంతానమును ఏర్పరచుకొని దత్తత చేసికొనినను, అయోగ్యులను, అనగా అంత గొప్ప కటాక్షమును తృణీకరించినవారినందరిని, ఆయన ఇంకను విసర్జింపగలడని కనుపరచుటకు, యిర్మీయా ఇక్కడ తన బోధను ప్రజలకు అనుకూలపరచుచున్నాడు.

ఈ బోధయొక్క వివిధ అన్వయములను మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము: లోకము సృజింపబడకమునుపే దేవుడు ప్రతి వ్యక్తిని గూర్చి తనకిష్టమైనదానిని నిర్ణయించెను; అయితే ఆయన ఆలోచన మరుగైనది, మనకు గ్రహింపశక్యము కానిది. ఇక్కడ మరింత సుపరిచితమైన అన్వయము చేయబడుచున్నది — యథార్థముగాను హృదయపూర్వకముగాను తనవైపు తిరుగువారిని ఆయన కనికరించుచు, తాను అర్పించిన ఉపకారములను త్రోసివేయువారి కృతఘ్నతనుబట్టి ఆయన కోపపడుచు, దేవుడు ఒకసారి తన ఆశీర్వాదములను తీసివేయుచున్నాడు; మరియొకసారి మనుష్యులను ఉన్నతస్థలమునందు ఉంచుటకు వారిని మరణమునుండివలె లేవనెత్తుచున్నాడు.

అందుచేత ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు: పడగొట్టుటకును, పెల్లగించుటకును, లేక నిర్మూలము చేయుటకును, నశింపజేయుటకును ఒక జనమునకును ఒక రాజ్యమునకును విరోధముగా నేను అకస్మాత్తుగా మాటలాడుదును. అకస్మాత్తుగా అని చెప్పుటచేత ఆయన యూదులకు వారి మూలమును జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రభువు వారివైపు తన చేయి చాపి, వారు జీవించుచుండిన ఆ దుర్భరమైన దాస్యమునుండి వారిని బయటికి రప్పించినప్పుడు వారి స్థితి ఏమై యుండెను? ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “దేవుడు మిమ్మును ఎక్కడనుండి లేవనెత్తెనో ఆలోచించుడి; అప్పుడు ఆయన మిమ్మును ఆశ్చర్యకరమైన రీతిగాను మానవ నిరీక్షణకు మించియు లేవనెత్తెనని ఒప్పుకొనుడి; ఏలయనగా ఒక్క దినములోనే మీరు అందరిలో మిక్కిలి దౌర్భాగ్యులుగాను, అందరిలో మిక్కిలి ధన్యులుగాను ఉంటిరి; ఒక్క రాత్రి మిమ్మును మరణమునుండి జీవమునకు తెచ్చుట మాత్రమే కాక, మీరు మేఘములమీద స్వారీ చేయుచున్నట్లు, మిమ్మును అత్యంత లోతైన అగాధమునుండి సమస్త భూలోక సౌఖ్యమునకు పైగా కొనిపోయెను.” కాబట్టి దేవుడు అకస్మాత్తుగా మాటలాడెను.

అయితే ఆయన శిక్షను కూడ సూచించుచున్నాడు; దేవుడు ఒక జనమునకు ఒక రాజ్యమునకు మేలు చేయుటకు దానిని గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; మరల ఒక జనమును ఒక రాజ్యమును పడగొట్టుటకును నశింపజేయుటకును మాటలాడుచున్నాడు. కొంతకాలము వర్ధిల్లుచు మిక్కిలి ధన్యులుగా కనబడువారు అకస్మాత్తుగా నశించుట ఎట్లు సంభవించుచున్నది? దేవుడు మనుష్యులను వారి కృతఘ్నతనుబట్టి శిక్షించుచున్నాడు గనుకనే. మరియు అందరిచేత కాళ్లక్రింద త్రొక్కబడినవారు అకస్మాత్తుగా లేచుట ఎట్లు సంభవించుచున్నది? ప్రభువు వారిని కనికరించుచున్నాడు గనుకనే.

అయితే ప్రవక్త మొదట శిక్షను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు: పడగొట్టుటకును, నిర్మూలము చేయుటకును, నశింపజేయుటకును ఒక జనమును గూర్చియు ఒక రాజ్యమును గూర్చియు నేను అకస్మాత్తుగా మాటలాడుదును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, సమస్త అపాయమునకు దూరముగా ఉన్నట్లు కనబడువారును తాము నా తీర్పునకు లోనైయున్నారని కనుగొందురు. అయితే నేను ఏ జనమునకు విరోధముగా మాటలాడితినో ఆ జనము తన దుష్టత్వమునుండి తిరిగినయెడల, నేను ఆ కీడునుగూర్చి సంతాపపడుదును, ఇత్యాదులు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మనము ఇంతకుముందు చూచినట్లు దేవునితో నిరంతరము వాదించుచుండిన యూదుల నోళ్లు మూయవలెనని ప్రవక్త నిస్సందేహముగా ఉద్దేశించెను; ఏలయనగా దేవుడు వారి పాపములనిమిత్తము వారిమీదికి రప్పించిన శిక్షలు న్యాయమైనవని అతడు వారిని ఒప్పింపలేకపోయెను. కాబట్టి వారు తమ దుష్టత్వములో ఈలాగు మూర్ఖులై యుండిరి గనుకను, వేషధారణ కూడ వారిని మరింత కఠినపరచెను గనుకను, ప్రవక్త దేవుని నామమున ఇక్కడ ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు: “నేను ఒక జనమునకు విరోధముగా మాటలాడి అంతిమ నాశనమును బెదరించినప్పుడు, అది పశ్చాత్తాపపడినయెడల నేను వెంటనే దానితో సమాధానపడుదును; కాబట్టి నేను వారియెడల మిక్కిలి కఠినముగా వ్యవహరించినట్లు యూదులు నాతో వాదించుటకు ఆధారమేదియు లేదు; ఏలయనగా వారు హృదయపూర్వకముగా పశ్చాత్తాపపడినయెడల నేను సమాధానపడువాడనని వారు కనుగొందురు.” కావున దేవుడు తన తీర్పులను కొనసాగించుటకు వారి మొండితనమే కారణమని దీనినుండి తేలుచున్నది; ఏలయనగా దేవుని సంతాపము అనగా, ఆయన కనికరముగలవాడు, దీర్ఘశాంతుడు, క్షమించుటకు సిద్ధముగా ఉన్నవాడు అని లేఖనము వేరొకచోట చెప్పుచున్నదే తప్ప మరేమియు కాదు. (సంఖ్యాకాండము 14:18; కీర్తన 103:8.) కాబట్టి యూదులు మెరుగైన స్థితిలో ఉండకుండ వారి స్వంత మూర్ఖత్వము తప్ప మరేదియు అడ్డగింపలేదని ఆయన ఇక్కడ సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు.

451 సెప్టువజింటులో “చివరకు,” లేక అంతమున — {πέρας}, అని యున్నది; వల్గేటులో “అకస్మాత్తుగా” అని యున్నది; అయితే టార్గుము ఇక్కడ ఈ మాటను “ఒకసారి” అనియు, 9వ వచనములో “మరియొకసారి” అనియు అనువదించుచున్నది; ఇక్కడవలె ,{}רגע రెండుసార్లు వచ్చినప్పుడు దాని భావము ఇదియేనని కనబడుచున్నది. దానిని ఆలాగు అనువదించి, దాని తరువాత వచ్చు భవిష్యత్కాల క్రియను వర్తమానకాలముగా ఎంచినయెడల — హెబ్రీ భాషలో ఇది తరచుగా జరుగును — సముచ్చయబోధకమైన ,{}ו నకు అసాధారణమైన అర్థమును ఇయ్యకుండనే ఈ భాగమంతయు అక్షరశః ఈలాగు అనువదింపబడవచ్చును, — 7. ఒకసారి నేను ఒక జనమును గూర్చియు ఒక రాజ్యమును గూర్చియు, పెల్లగించుటకును పడగొట్టుటకును నశింపజేయుటకును మాటలాడుదును; 8. మరియు నేను దేనికి విరోధముగా మాటలాడితినో ఆ జనము తన కీడునుండి తిరుగును, అప్పుడు నేను దానికి చేయనుద్దేశించిన కీడునుగూర్చి సంతాపపడుదును: 9. మరియు మరియొకసారి నేను ఒక జనమును గూర్చియు ఒక రాజ్యమును గూర్చియు, కట్టుటకును నాటుటకును మాటలాడుదును; మరియు అది నా స్వరమును వినకుండునట్లు నా దృష్టికి కీడుచేయును; అప్పుడు నేను దానికి చేయుదునని, లేక దానికి మేలు కలుగజేయుదునని చెప్పిన మేలునుగూర్చి సంతాపపడుదును. ఈ భాగమంతయు జనములయెడలను రాజ్యములయెడలను దేవుడు వ్యవహరించు విధానమును గూర్చిన ఆశ్చర్యకరమైన వర్ణనయై యున్నది.

మరొకవైపు, ప్రభువు ఒక జనమును గూర్చియు ఒక రాజ్యమును గూర్చియు, కట్టుటకును నాటుటకును అకస్మాత్తుగా మాటలాడినప్పుడు, నశించినవారు పునరుద్ధరింపబడుదురని ఆయన దృఢముగా చెప్పుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది — “నేను క్షమించుట మాత్రమే కాదు, నేను మునుపు నా శత్రువులనుగా త్రోసివేసినవారికి ఆశీర్వాదములను అనుగ్రహించుటకును సిద్ధముగా ఉన్నాను.” కావున మనుష్యుల పాపములను ఉచితముగా క్షమించునట్లు వారిని మన్నించుట మాత్రమే కాక, వారు తనతో సమాధానపడుటకు వెదకినయెడల వారికి సమస్త విధములైన ఆశీర్వాదములను అనుగ్రహించుటకు తాను సిద్ధముగా ఉన్నానని చెప్పునప్పుడు దేవుడు తన మంచితనమును ఘనపరచుచున్నాడు.

ఇప్పుడు దానికి వ్యతిరేకమైన వాక్యము వచ్చుచున్నది: అయితే అది నా స్వరమును వినకుండునట్లు నా కన్నులయెదుట కీడుచేసినయెడల; అనగా, ఒక జనము నా దయచేత నాటబడిన తరువాత (ఏలయనగా సందర్భము దీనిని కోరుచున్నది), అప్పుడు నేను సంతాపపడుదును, ఇత్యాదులు. ఈ హెచ్చరికచేత సూచింపబడినదేమనగా, దేవుడు విశేషమైన ఉపకారములతో అనుగ్రహించినవారిని, వారు వాటిని దుర్వినియోగము చేసినందున, ఆయన ధూళిలో త్రొక్కివేయును; ఆయన ఈలాగు చెప్పియుండెను: “ఒక జనమునకుగాని ఒక రాజ్యమునకుగాని కోరదగినదంతయు నేను ఔదార్యముగాను ఉచితముగాను వాగ్దానము చేసినప్పుడు, నా కటాక్షమును మంచితనమును సరిగా స్వీకరింపబడనియెడల, దానికి చేసిన మేలునుగూర్చి నేను సంతాపపడుదును.” భావమేమనగా, పాపి దేవునివైపు తిరిగినప్పుడు క్షమాపణమార్గము ఎల్లప్పుడును తెరువబడియున్నది; మరియు మనుష్యులు భయముతోను విధేయతతోను ఆయనకు లోబడితేనే గాని దేవుని వాగ్దానములనుబట్టి అతిశయించుట వ్యర్థము.

ఈ రెండును ఆవశ్యకమైయుండెను; అనగా, యూదులు పశ్చాత్తాపపడినయెడల దేవుడు వారి విన్నపమునకు కరుణించునని వారు ఎరుగవలసియుండెను; మరియు ఆయన ధర్మశాస్త్రమును ఆయన ప్రవక్తలను పూర్తిగా అలక్ష్యము చేయునంత ఘోరమైన దుర్వినియోగమునకు పాల్పడినవారికి ఆయన వాగ్దానములు విస్తరింపవని కూడ ఎరుగవలసియుండెను. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ సాధారణ క్రమమును ప్రస్తావించుచున్నాడు, — మనుష్యులు పశ్చాత్తాపపడిన వెంటనే వారు దేవునినుండి మేళ్లను నిర్భయముగాను సంపూర్ణముగాను నిరీక్షింపవచ్చును, ఏలయనగా ఆయన కనికరము చూపుటకు మొగ్గియున్నాడు; మరియు ఏ జనము వరములలో ఎంత శ్రేష్ఠమైనదైనను, బుద్ధిహీనమైన ధైర్యమునకు లోనై, తనకు ఇప్పుడున్న మహిమను దానిని ఇచ్చినవానిని తృణీకరించుటకు సాధనముగా వాడుకొనకూడదు, ఏలయనగా దేవుడు తాను ఇచ్చినదానిని తీసివేయగలడు. కాబట్టి ఈ సమస్తముయొక్క నిజమైన భావమేమనగా, మనము నమ్మకత్వమందును ఆయన భయమందును స్థిరముగా నిలిచియుంటేనే గాని దేవుడు మనకు దయచేయు ఉపకారములను అనుభవింపవలెనని మనము నిరీక్షింపలేము. దేవుని ఆశీర్వాదములు మనుష్యునియందలి యోగ్యతమీద ఆధారపడవనుట నిశ్చయమే; అయినను యూదుల విషయములో జరిగినట్లును, నేడు లోకములో సర్వసాధారణముగా జరుగుచున్నట్లును, తన ఔదార్యము తృణీకరింపబడుటకు ఆయన ఒప్పుకొనడు. ఇప్పుడు దీని తరువాత వచ్చుచున్నది, —

యిర్మీయా 18:11-12

11. కాబట్టి నీవు వెళ్లి యూదావారితోను యెరూషలేము నివాసులతోను ఈలాగు చెప్పుము–యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా–ఇదిగో నేను మీమీదికి కీడు కల్పించుచున్నాను, మీకు విరోధముగా ఒక ఆలోచన యోచించుచున్నాను; మీలో ప్రతివాడును తన దుర్మార్గమునుండి తిరిగి, మీ మార్గములను మీ క్రియలను చక్కపరచుకొనుడి.

11. Et nunc (agedum) dic ad virum Jehudah (hoc est, ad unumquemque,) et incolas Jerusalem, dicendo (alloquere omnes Judaeos et incolas Jerusalem,)sic dicit

Jehova, Ecce ego fingo super vos malum, et cogito super vos eogitationem; revertimini igitur quisque a via sua mala, et rectas facite vias vestras et studia vestra.

12. అయితే వారు–అది నిరీక్షణ లేనిది; మేము మా యోచనల చొప్పున నడుచుకొందుము, మాలో ప్రతివాడును తన దుష్టహృదయముయొక్క ఊహచొప్పున ప్రవర్తించును అని చెప్పిరి.

12. Et dixerunt, Actum est; quia post cogitationes nostras ambulabimus, et quisque pravitatem cordis sui mali faciemus.

తాను ప్రస్తావించిన పశ్చాత్తాప బోధను యూదులకు అన్వయించుటకై ప్రవక్త ఇప్పుడు తన ప్రసంగమును వారివైపు త్రిప్పుమని ఆజ్ఞాపింపబడుచున్నాడు; ఏలయనగా సాధారణముగా చెప్పబడిన బోధ తక్కువ ప్రభావము గలదని అందరికిని తెలిసినదే. కావున ఆయన ఇక్కడ తన స్వజనముతో సంపూర్ణ బలముతో వాదించుచున్నట్లున్నాడు: కాబట్టి యూదులతోను యెరూషలేము నివాసులతోను చెప్పుము — వారు నిజముగా ఇతరులకు మార్గము చూపవలసినవారై యుండియు, తామే అందరికంటె దుష్టులైయుండిరి — మీలో ప్రతివాడును తన దుర్మార్గమునుండి తిరుగుడి, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. తాను మునుపు సాధారణముగా చెప్పినది విశేషముగా యూదులకే వర్తించునని దేవుడు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు, — పాపి తనయొద్దకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆయన సమాధానపడుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాడనియు, ఆయన మంచితనమును అలక్ష్యముచేసి తృణీకరించువారు శిక్షనుండి తప్పించుకొనుట ఎంతమాత్రమును సాధ్యము కాదనియు.

మీలో ప్రతివాడును తన దుర్మార్గమునుండి తిరిగి మీ మార్గములను చక్కపరచుకొనుడి, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఎందుకు? ఏలయనగా ఇదిగో నేను మీకొరకు ఒక కీడు కల్పించుచున్నాను, మీకొరకు ఒక ఆలోచన యోచించుచున్నాను; అనగా, “ప్రతిదండన ఇప్పుడు సిద్ధపరచబడి మీ తలలమీద వ్రేలాడుచున్నది, మీరు తగినకాలమున తిరుగనియెడల; అయితే మీరు నిజముగాను హృదయపూర్వకముగాను పశ్చాత్తాపపడినయెడల మిమ్మును చేర్చుకొనుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను.” మునుపు ప్రస్తావింపబడిన రెండు సంగతులను దేవుడు ఎట్లు ఇమిడ్చియున్నాడో మనము చూచుచున్నాము: “నేను ఒక జనమునకు విరోధముగా మాటలాడగా అది తన పాపములనుండి తిరిగినయెడల నేను వెంటనే సంకల్పము మార్చుకొందును; అయితే ఒక జనమునకు గాని ఒక రాజ్యమునకు గాని తండ్రినైయుందునని నేను వాగ్దానము చేసినప్పుడు, నన్నును నా ఔదార్యమును తృణీకరింపనియ్యను; నేను అర్పించుదానిని మనుష్యులు నిరాకరించునప్పుడు వారు చేయునది అదే” అని ఆయన మునుపు చెప్పియుండెను. అయితే ఇప్పుడు, ఇదిగో నేను యోచించుచున్నాను మొదలగునవి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఇది మొదటి భాగమునకు, అనగా బెదిరింపులకు సంబంధించినది; పిమ్మట తిరుగుడి అని చేర్చునప్పుడు ఆయన క్షమాపణను వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇతర స్థలములలో తరచుగా చెప్పబడినట్లు, కటాక్షనిరీక్షణ లేకుండ పశ్చాత్తాపమునకు హెచ్చరిక ఉండనేరదు; కీర్తనలు 130:4 లో చెప్పబడినదాని ప్రకారము, ఆయనయొద్ద ప్రాయశ్చిత్తము (క్షమాపణ) ఉంటేనే గాని దేవునికి భయపడుట సాధ్యము కాదు.

కావున యూదులు పశ్చాత్తాపపడినయెడల వారిని చేర్చుకొనుటకు తాను సిద్ధముగా ఉన్నాననియు, అయితే వారు అలవాటు చొప్పున మూర్ఖులుగానే కొనసాగినయెడల వారిని శిక్షింపకుండ విడువననియు దేవుడు ఈ వచనములో చూపుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆయన వారికొరకు కీడును యోచించెను. అయితే ఈ యోచన దాని ఫలమును, అనగా దాని అమలును ఇమిడ్చికొనియుండెను, ఏలయనగా ఆయన కుమ్మరియై యుండెను, వారు ఆయన చేతిలోను అధికారములోను ఉండిరి.

అటుతరువాత ప్రజల భక్తిహీనత ఎంత నిరీక్షణలేనిదైయుండెనో చూపుదానిని ప్రవక్త చేర్చుచున్నాడు, ఏలయనగా అతని ప్రయాసమంతయు వ్యర్థమాయెను. దేవుని బెదిరింపులచేత వారు భయపడకుండుటయు, ఆయన దయగల వాగ్దానములచేత ఆకర్షింపబడకుండుటయు నిజముగా భయంకరమైన మందబుద్ధియై యుండెను. అయితే ప్రజలను నాశనమునుండి జీవమునకును రక్షణకును మరల తెచ్చుటకు దేవుడు సమస్త సాధనములను ప్రయోగించెననియు, ప్రజల దిద్దుబాటుకాని స్వభావముచేత ఆ సాధనములన్నియు వ్యర్థముగా ప్రయోగింపబడెననియు చూపవలెనని కూడ ప్రవక్త ఉద్దేశించెను. ఈ విషయమును నేడు ముగింపలేను; కావున దానిని రేపటికి వాయిదా వేయవలసియున్నది.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము నీ చిత్తముచొప్పుననే నిలుచుచున్నాము లేక పడుచున్నాము గనుక, మేము మా బలహీనతను దౌర్బల్యమును గ్రహించువారమై, మా జీవము ఒక నీడ మాత్రమే కాదు, మేము పూర్తిగా శూన్యమై యున్నామని ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకము చేసికొని, ఈ విధముగా నీయందే నమ్మికయుంచుటకును, నీమీదను నీ దయాసంకల్పముమీదను మాత్రమే ఆధారపడుటకును నేర్చుకొనునట్లు అనుగ్రహించుము; మరియు మా రక్షణకు సంబంధించిన సమస్తమును ఆరంభించుటయు సంపూర్ణము చేయుటయు నీకే చెందియున్నది గనుక, మేము నిజమైన భయముతోను వణకుతోను నీకు లోబడి, ఎల్లప్పుడును నీకు మొఱ్ఱపెట్టుచు, మా చింతలన్నిటిని నీ రొమ్ముమీద వేయుచు, మా పిలుపుయొక్క మార్గములో సాగిపోవుదుము గాక; తుదకు సమస్త అపాయములనుండి విడిపింపబడి, నీ అద్వితీయ కుమారుని రక్తముచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ నిత్యమైన ధన్యకరమైన విశ్రాంతిలోనికి మేము చేర్చబడువరకు ఆలాగు చేయుదుము గాక. — ఆమేన్.

452 ఈ పదము వ్యక్తపరచుదానికంటె ఎక్కువ భావమును సూచించుచున్నది; అన్ని భాషలలోను ఇది తరచుగా జరుగును. “మిమ్మును గూర్చి నేను ఒక పన్నాగము పన్నుచున్నాను” అనునది బహుశా అత్యంత అక్షరార్థమైన అనువాదము. “Device” (యుక్తి) అను పదము సాధారణముగా చెడ్డ అర్థములో తీసికొనబడును. — సం.

డెబ్బది యొకటవ ఉపన్యాసము

యూదులమీద దేవుని ప్రతిదండనను తాను ప్రకటించెనని వివరించిన పిమ్మట, వారు అతని బెదిరింపులను ఎంత గర్వముతో తృణీకరించిరో ప్రవక్త ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు. మరియు వారు దేవునియొద్దకు తిరిగి వచ్చినయెడల వారికి క్షమాపణ నిరీక్షణ మిగిలియుండెను గనుక, ఈ కారణముచేత వారి పాపము మరింత ఘోరమాయెను. అయితే వారు అట్లు చేయుటకు స్పష్టముగా నిరాకరించిరని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. వారు {}נואשnuash అని చెప్పిరి; దీనిని మేము “అంతయు ముగిసిపోయెను” అని అనువదించుచున్నాము, అయితే వ్యాఖ్యాతలు సాధారణముగా దీనిని “ఇది నిరీక్షణకు అతీతమైనది” అని అనువదించుచున్నారు. ఈ పదమును గూర్చి రెండవ అధ్యాయములో మాటలాడితిమి; ప్రవక్త ఇప్పుడు అదే సంగతిని మరల చెప్పుచున్నాడు, — యూదులు మూఢనమ్మకములకును, వక్రమైన ఆలోచనలకును మొండిగా అప్పగించుకొనియుండిరి; ఒకసారి అష్షూరీయులతోను మరియొకసారి ఐగుప్తీయులతోను పొత్తుపెట్టుకొనుటచేత తమ భద్రతను చక్కగా కాపాడుకొని సమస్త అపాయములను తొలగించుకొనగలమని తలంచిరి. అయితే {}יאש iash అను క్రియాపదము అలసిపోవుట అను అర్థమిచ్చునట్లు తీసికొనబడవచ్చును గనుక — ప్రసంగి పండ్రెండవ అధ్యాయమునుండి మనము దీనిని నేర్చుకొనుచున్నాము — ఇక్కడ దీనిని “మేము అలసిపోయితిమి” అని అనువదించుట బహుశా అనుచితము కాదు; అనగా, ఇంత ప్రయాసను వ్యర్థముగా వెచ్చించుటకు మాకు ఇష్టము లేదు; ఏలయనగా భక్తిహీనులు తాము ఏదో ఒక విషయములో దీర్ఘకాలము బహుగా ప్రయాసపడితిమనుదానిని తమ మొండితనమునకు కారణముగా తీసికొనిరి; గర్వము వారిని కఠినపరచెను, “ఇంతవరకు మేము వ్యర్థముగా ప్రయాసపడితిమా?” అని వారు చెప్పిరి. “మేము అలసిపోయితిమి” అను ఈ భావము అనుచితముగా కనబడదు; దీనిద్వారా వారు ఇట్లు సూచించిరి: “నీవు మొదటనే మమ్మును వెనుకకు పిలువవలసియుండెను; అయితే ఇప్పుడు మేము ప్రయాణమంతయు దాదాపు ముగించితిమి, గమ్యమునకు ఎంతో దూరములో లేము; కాబట్టి మేము ఆరంభస్థానమునకు తిరిగి వెళ్లుట జరుగనేరదు, ఏలయనగా ఇంత ప్రయాసను వ్యర్థముగాను నిష్ప్రయోజనముగాను వెచ్చించుట మాకు అసంబద్ధమైయుండును.”

ఈ పదమును నామవాచకముగా ఎంచి, “ఇది అలసట” అని, అనగా “మమ్మును గద్దించుటకు ఇప్పుడు చాల ఆలస్యమాయెను, ఏలయనగా అనేక సంవత్సరములుగా మేము ఈ మార్గమును అనుసరించుచున్నాము” అని తీసికొనువారును ఈ భావమును నిరాకరింపరు.

ముఖ్యమైన విషయమును బట్టి చూచినయెడల వ్యత్యాసము స్వల్పమే. అయితే “అవసరమునకు మించిన ప్రయాస ఇదివరకే వెచ్చింపబడెను; కాబట్టి నీవు తగినకాలమున రాలేదు” అని మనము దీనిని విశదీకరించినయెడల భావము మరింత స్పష్టముగా ఉండును.

యిర్మీయా యొక్క ఈ ప్రకటన సరియైనదైతే, యెషయా 57:10 లో యెషయా ప్రశంసనీయమైనదానిని బట్టి యూదులను గద్దించినట్లు కనబడును; ఏలయనగా అతడు “మీ మార్గములలో మీరు అలసిపోయితిరి” అని ఈలాగు పలికెను, మరియు ఎవడును {,}נואשnuash అని చెప్పలేదు; యిర్మీయా అయితే ఇక్కడ వారు {,}נואשnuash అని చెప్పినందుకు వారిని గద్దించుచున్నాడు. కాబట్టి ఈ రెండు స్థలములు ఒకదానికొకటి విరుద్ధముగా కనబడుచున్నవి. అయితే యెషయా ఈలాగు పలికినప్పుడు అతడు యూదుల జడత్వమును గద్దించెను, ఏలయనగా బుద్ధిహీనులకు బోధకురాలని చెప్పబడు అనుభవము సహితము వారిని అలసిపోవునట్లు చేయలేదు; ఏలయనగా ఒకసారి అష్షూరీయులచేతను మరియొకసారి ఐగుప్తీయులచేతను తాము మోసపోయితిమని తమ స్వకీయ ఆపదలచేత వారు చాలసార్లు కనుగొనినప్పుడు, దీర్ఘానుభవముచేత తుదకు నేర్చుకొని, “నిశ్చయముగా మేము వ్యర్థముగా ప్రయాసపడితిమి” అని ఒప్పుకొనకపోవుట స్పష్టమైన వెఱ్ఱితనమునకు నిదర్శనమై యుండెను. కావున “ఇది అలసట” అని చెప్పనందుకు యెషయా వారిని ఏ భావములో నిందించెనో మనము ఈ విధముగా చూచుచున్నాము; అనగా, తమ ప్రయాస వ్యర్థమాయెనని వారు ఆలోచింపనందుకే. అయితే మన ప్రవక్త ఇక్కడ మరియొక సంగతిని దృష్టిలో ఉంచుకొనియున్నాడు, — యూదులు తమ కష్టమును పోగొట్టుకొనుటకు ఇష్టపడక, మొండిగా తమ మార్గములో సాగిపోయిరి, ఏలయనగా పాపము చేయుటయను తమ చెడ్డ అలవాటులో నిలిచియుండునట్లు వారు తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనిరి.

453 {;{`` נואש అను పదమును గూర్చి అనువాదములలోని వైవిధ్యము గమనార్హమైనది. “మేము పురుషులమగుదుము, లేక పౌరుషముగా ప్రవర్తింతుము,” అని సెప్టువజింటు; “మేము నిరాశపడితిమి,” అని వల్గేటు; “మేము నశించెదము,” అని సిరియాకు అనువాదము. ఇది ఒక కృదంత రూపము, మరియు దీనిని ఈలాగు అనువదింపవచ్చును

బ్లేనీ అనువాదము, “ఇది నిరీక్షింపదగని సంగతి.” --- సం.

దీని తరువాత, మేము మా యోచనల చొప్పున నడుచుకొందుము, ప్రతివాడును తన దుష్టహృదయముయొక్క దుర్మార్గతచొప్పున ప్రవర్తించును అని వచ్చుచున్నది. నిస్సందేహముగా వారు ఈలాగు బహిరంగముగా మాటలాడలేదు, ఏలయనగా తాము భక్తిహీనులమనియు దేవుని తృణీకరించువారమనియు వారు బాహాటముగా అతిశయింపలేదు; అయితే ప్రవక్త వారు చెప్పినదానిని కాదు, వారి ప్రవర్తన ఏమి రుజువుచేసెనో దానిని లక్ష్యపెట్టెను; ఏలయనగా యూదులు దేవుని వాక్యమునకు ఎదురుగా తమ స్వకీయ యుక్తులను సాతాను మోసములను నిలువబెట్టుట వారికి అలవాటైయుండెను. కాబట్టి దేవునికి లోబడి ఆయన వాక్యమునకు విధేయులగుటకంటె తమ స్వకీయ యోచనలను తమ హృదయముల దుర్మార్గతను అనుసరింపవలెనని వారు నిశ్చయించుకొనిరని, ఈ భక్తిహీనమైన దేవదూషణకరమైన మాటలను ప్రవక్త వారిమీద మోపుట ఆశ్చర్యము కాదు.

కావున వేషధారులు తమ వ్యర్థమైన వేషాచారములను ముందుకు త్రోయుటవలన ఏమియు సంపాదింపరని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము, ఏలయనగా దేవునితో కుతర్కముగా గాని కపటముగా గాని వ్యవహరింప సాధ్యము కాదు. కావున భక్తిహీనులందరు ముసుగులచేత తమ దుర్మార్గతను ఎంతగా కప్పుకొనినను, వారందరికొరకు శిక్షావిధి కాచియున్నది; ఏలయనగా సత్యబోధకు విరుద్ధమైనదేదైనను పాపయుక్తమైన యుక్తియు, సాతాను మోసమును, ఒక్కమాటలో చెప్పవలెనంటే చెడిపోయిన హృదయముయొక్క భక్తిహీనతయునై యున్నది. నిజముగా ప్రవక్తల స్పష్టమైన బోధనుండియు ధర్మశాస్త్ర బోధనుండియు ప్రక్కకు తొలగువారెవరైనను తమ స్వకీయ యోచనలను, లేక తమ హృదయముల కల్పనలను అనుసరించువారే. కాబట్టి వారు తప్పించుకొను మార్గములను వ్యర్థముగా ప్రయత్నించుచున్నారని దీనినుండి తేలుచున్నది, ఏలయనగా పవిత్రమైన బోధను వారు నిరాకరించునప్పుడు తమ స్వకీయ కల్పనలను నిలువబెట్టుచున్నారు. “తన దుష్టహృదయము” {}לבו{ }הרעlabu ero అను మాటలను కూడ ఇదే భావములో తీసికొనవలెను; తమ హృదయము చెడ్డదనియు దుష్టమైనదనియు వారు ఎన్నడును ఒప్పుకొనలేదు; అయినను ఇక్కడ చెప్పబడిన మాటలను వారు పలికిరని ప్రవక్త వారిమీద మోపెను, ఏలయనగా నేను చెప్పినట్లు, అతడు వారి ప్రవర్తన ఏమి రుజువుచేసెనో దానిని ఆలోచించెను గాని, వేషధారులు సాధారణముగా దేవుని మోసపుచ్చుటకు ప్రయత్నించు తప్పించుకొను మార్గములను కాదు.

ఇప్పుడు దీని తరువాత వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 18:13

13. కాబట్టి యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు–అట్టి సంగతులు ఎవరైనను వినియున్నారేమో అన్యజనులలో విచారించుడి; ఇశ్రాయేలు కన్యక బహు ఘోరమైన కార్యము చేసెను.

13. Propterea sic dicit Jehova, Interrogate agedum inter gentes, quis audierit secundum hoc (quis unquam audierit aliquid simile?) foeditatem (vel, portentum) patravit valde virgo Israel.

యూదులు పూర్తిగా దిద్దుబాటు కానివారైరని దేవుడు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు, ఏలయనగా తమకు అర్పింపబడిన రక్షణను నిరాకరించునంత తెగువ చూపినప్పుడు వారు భక్తిహీనతయొక్క పరమావధిని చేరిరి; ఏలయనగా వారిని నాశనమునుండి విడిపించుట తప్ప ప్రవక్త మరేమి ఉద్దేశించెను?

దేవుడే తన ప్రవక్తద్వారా వారి క్షేమమును కాపాడవలెనని కోరెను. కాబట్టి దేవుని తండ్రివంటి పరామర్శను నిరాకరించి, తమకు రక్షణ పరిచారకుడుగా ఉండవలసిన ప్రవక్తకు చెవియొగ్గకుండుట ఎంత గొప్ప కృతఘ్నత! వారు మిక్కిలి చెవిటివారును మందబుద్ధులునై యుండిరి గనుక దేవుడు ఇప్పుడు అన్యజనులవైపు తిరుగుచున్నాడు.

454 మరింత అక్షరార్థముగా, — మేము మా స్వకీయ యుక్తుల చొప్పున నడుచుకొందుము; మాలో ప్రతివాడును తన దుష్టహృదయముయొక్క తీర్మానముల చొప్పున ప్రవర్తించును. — సం.

అన్యజనులలో విచారించుడి, లేక అడుగుడి, అట్టిదానిని ఎవడైనను వినెనా? అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: “ఆ క్రూరమృగములతో నేను ఇక వాదింపను, ఏలయనగా వారియందు వివేకము లేదు; అయితే జ్ఞానవెలుగు లేని అన్యజనులే ఇంత ఘోరమైన భక్తిహీనతకు సాక్షులుగా చేయబడవచ్చును.” యిర్మీయా 2:10 లోను ఆయన ఇదే సంగతిని చెప్పుచున్నాడు: “మీరు ద్వీపములకు వెళ్లి లోకమంతయు పరిశీలించుడి; ఏ జనమైనను తన దేవతలను విడిచిపెట్టెనా? అవి దేవతలు కావు గదా.”

ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: “దిక్కుమాలిన విగ్రహారాధికుల మధ్య మతాసక్తి ఎంతగా ప్రబలియున్నదనగా, వారు తమ మూఢనమ్మకములలో స్థిరముగా నిలిచియున్నారు; తమ దేవుని మార్చుకొనుట భయంకరమైన కార్యమని వారు ఎంచుచున్నారు గనుక దానిని ఒక విపరీతకార్యముగా విసర్జించుచున్నారు. అందుచేతనే వారు తమ మూఢనమ్మకములకు అంకితులై యున్నారు; ఏలయనగా తాము ఒకసారి అంగీకరించిన దేవుని విడిచిపెట్టుట మహా భక్తిహీనతయని వారు తలంచుచున్నారు, అయినను అవి దేవతలు కావు; అయితే నా ప్రజలు జీవజలముల ఊటనైన నన్ను విడిచిపెట్టిరి.” అట్టి మాదిరి అన్యజనులలో కనుగొనబడదను అదే సంగతిని యిర్మీయా ఇప్పుడు వేరు మాటలతో మరల చెప్పుచున్నాడు.

అటుతరువాత, ఇశ్రాయేలు కన్యక హేయమైన కార్యము చేసెను అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. కొందరు దీనిని “విపరీతమైన కార్యము” అని అనువదించుచున్నారు; అలంకారికముగా దానిని ఆలాగు తీసికొనవచ్చును, ఏలయనగా {}שערshor అను క్రియాపదమునకు లెక్కించుట, తలంచుట అని అర్థము; ఈ భావమును ఇక్కడ స్వీకరింపవచ్చును; అయితే అనేక స్థలములలో అది హేయతను సూచించును గనుక, ఆ సాధారణ అర్థమునుండి నేను తొలగను. కావున ప్రజలు తనను విడిచిపెట్టుట మిక్కిలి హేయమైన కార్యమని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన ప్రజలను ఇశ్రాయేలు కన్యక అని పిలుచుట ఘనత నిమిత్తము కాదు, వారి నిందను అధికము చేయుటకే. ఏలయనగా మనము మునుపు చూచినట్లు, దేవుడు ప్రజలను తనకు ప్రధానము చేసికొనెను; కావున భర్తకు ప్రధానము చేయబడిన కన్యకవలె వారు దాంపత్య నమ్మకత్వమును కాపాడవలసియుండెను; అట్టి కన్యక మరి ఎవనిని లక్ష్యపెట్టకూడదు, ఏలయనగా తన విశ్వాసమును ఇచ్చిన పిమ్మట ఆమె మరి ఎవనికొరకును చూడకూడదు. అయితే దేవునికి వధువువలె ఉండవలసిన ఇశ్రాయేలు ప్రజలు మూఢనమ్మకములకును దుష్టాలోచనలకును తమ్మును తాము వ్యభిచారమునకు అప్పగించుకొనినప్పుడు, మిక్కిలి హేయముగా, అవును, మిక్కిలి అవమానకరముగాను అపకీర్తికరముగాను పాపము చేసిరి. వారి దుర్మార్గతను మరింత సంపూర్ణముగా బయలుపరచు పోలికలను ఆయన ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు, —

యిర్మీయా 18:14-15

14. లెబానోను మంచు పొలములోని బండను విడిచిపోవునా? దూరమునుండి ప్రవహించు చల్లని నీళ్లు విడువబడునా?

14. Ar relinquet e rupe agri nivem Libani? an relinquentur aquae alienae et frigidae fluentes?

15. నా జనులు నన్ను మరచియున్నారు గనుక వ్యర్థమైనదానికి ధూపము వేయుచున్నారు; పురాతన మార్గములైన తమ త్రోవలలో వారు తొట్రిల్లునట్లు చేసిరి, రాజమార్గము కాని దారులలో నడుచునట్లు చేసిరి;

15. Quia oblitus est mei populus meus, frustra suffitum faciunt (vel, adolent,) dum corruere eos fecerunt (copula enim explicitive accipitur, vel causaliter) in viis suis (vel, ipsorum,) semitis saeculi, ut ambularent per semitas viam non calcatam (quamquam {}כשלsignificat etiam impingere, vel, offendere, ideo verti posset, et eos impingere fecerunt in viis suis.)

455 సెప్టువజింటులోను వల్గేటులోను ఇది బహువచనములోని నామవాచకముగా అనువదింపబడినది, మరియు ఈ స్థలములో అది మరింత తగినది, — 13. కాబట్టి యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు, అన్యజనులలో దయచేసి విచారించుడి, ఇట్టి సంగతులను ఎవడు వినెను — ఆమె సంపూర్ణముగా చేసిన ఘోరకార్యములను, ఇశ్రాయేలు కన్యక. {,{מאד అధికముగా, మిక్కిలి అధికముగా, మొదలగు అర్థముగల అవ్యయము దాని స్థానమునుబట్టి “ఘోరమైన” అను పదముతో కాక క్రియాపదముతో అన్వయింపబడవలెను. దానిని “ఆమె మితిమీరి చేసినవి” అని అనువదింపవచ్చును. --- సం.

నేను ఇప్పుడే చెప్పినట్లు, దేవుడు ఇక్కడ రెండు విధములైన పోలికచేత ప్రజల పాపమును అధికము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా ఒకడు తన స్వంత పొలములో నీళ్లు చేదుకొనగలిగి అక్కడ ఒక ఊటను కనుగొనినప్పుడు, నీళ్లు వెదకుటకు దూరమునకు పరుగెత్తుట వానికి ఎంత బుద్ధిహీనతయగును? మరియు నీళ్లు దగ్గరలో ఊరక, దూరమునుండి స్వచ్ఛమైన చల్లని ప్రవాహముగా ప్రవహించునప్పుడు, అట్టి నీళ్లతో ఎవడు తృప్తిపడడు? వాడు ఊటను కనుగొనుటకు వెదకినయెడల అట్టి వెఱ్ఱితనమును చూచి అందరును నవ్వరా? దేవుడు జీవముగల ఊటవలె ఉండెను, మరియు యెరూషలేములో యూదులు తృప్తిగా త్రాగగల ఊట ఉండెను; మరియు దేవుని ఆశీర్వాదములు నానా కాలువల ద్వారానో యన్నట్లు వారియొద్దకు ప్రవహించెను గనుక వారికి ఏ కొదువయు లేకుండెను. కాబట్టి ఇక్కడ ప్రజలయందలి రెండు విధములైన వెఱ్ఱితనము ఖండింపబడుచున్నదని మనము చూచుచున్నాము: లెబానోను పర్వతమునకు సమీపముగానున్నవాడు దాని చల్లని నీళ్లను నిరాకరించినట్లును, లేక ఊటయొక్క మూలస్థానమునకు వెళ్లకుండ నదినుండి నీళ్లు చేదుకొననొల్లనివానివలెను, వారు సమీపముననున్న దేవుని దయను తృణీకరించిరి. కావున దేవుడు అన్ని విధములుగా తన్నుతాను వారికి అర్పించుకొని, తన ఔదార్యమును వారికి అందించినందున, ప్రవహించు నీళ్లను ఊటనే నిరాకరించుట మిక్కిలి హేయమైనదియు క్షమింపరానిదియునైన వెఱ్ఱితనమై యుండెను.

ఈ వాక్యభాగముయొక్క భావమును ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. ప్రస్తుత మేళ్లతో, విశేషముగా మరెక్కడను అంతకంటె శ్రేష్ఠమైనది కనబడనప్పుడు, అందరును తృప్తిపడుట నిస్సందేహముగా స్వాభావికమే. ఒకనికి తన స్వంత పొలములో ఊట యుండగా, త్రాగుటకు వాడు మరెక్కడికి ఎందుకు వెళ్లవలెను? అది విపరీతమైనదగును. నీకు నీళ్లు కావలెనా? దేవుడు వాటిని నీకు దయచేయుచున్నాడు; నీ స్వంత ఊటనుండి తీసికొనుము. ఒకడు ఆక్షేపించి, “ఆ ఊట నాకు ఇష్టము లేదు; దూరమున ఇంతకంటె మంచి నీళ్లు దొరుకునేమో తెలిసికొనగోరుచున్నాను” అని చెప్పినయెడల, ఇది పశుప్రాయమైన మందబుద్ధికి నిదర్శనమని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ప్రవహించు నీళ్లు చల్లనివియు స్వచ్ఛమైనవియునై యుండగా, ఊటయొద్దకు వెళ్లగోరుటచేత వాడు వాటిని ఇష్టపడనియెడల, వాడెవడైనను తన బుద్ధిహీనతను కనుపరచుకొనుచున్నాడు. ఉదాహరణకు, నేడు ఎవడైనను ఇక్కడ ప్రవహించుచున్న రోన్ నది నీళ్లను త్రాగక, దాని ఊటలను రుచిచూడక, రోన్ నదియొక్క ఊటకును మూలస్థానమునకును పరుగెత్తినయెడల, వాడు దప్పిచేత నశించుటకు తగినవాడు కాడా? కాబట్టి యూదులు సమస్త జ్ఞానమును వివేకమును లేనివారైనందున అందరిచేతను అసహ్యులుగా ఎంచబడవలసినవారని దేవుడు చూపుచున్నాడు; అందుచేత అన్వయములో, నా జనులు నన్ను మరచియున్నారు అని ఆయన చెప్పునప్పుడు, ఆ రెండు భాగములను మరల జ్ఞాపకము చేసికొనవలెను.

ఇది తనంతట తానే అస్పష్టముగా, లేక కనీసము తగినంత స్పష్టముగా లేకుండెడిది; అయితే దేవుడు ఇక్కడ తాను మునుపు చెప్పినదానిని సారాంశముగా మరల చెప్పుచున్నాడు, అనగా యూదులకు అర్పింపబడిన జీవజలముల ఊట తానే అనియు, తన ఔదార్యము జీవముగల చల్లని నీళ్లవలె నానా కాలువల ద్వారా ప్రవహించెననియు. కాబట్టి ప్రజలు దేవుని మరచినందున వారు రెండు విధములుగా కృతఘ్నులైరి, ఏలయనగా వారు ఊటనుండియే త్రాగుటకు నిరాకరించిరి, మరియు చల్లనివియు ప్రవహించునవియునైన నీళ్లను తృణీకరించిరి; అవి వికారము కలిగించునంత వేడిగా లేవు; అవి స్వచ్ఛమైనవియు నిర్మలమైనవియునై, వాటిలో ఏ అపవిత్ర మిశ్రమమును లేకుండెను.

వారిని గద్దించుటకే ఆయన వారిని మరల తన ప్రజలని పిలుచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు ప్రత్యేకరీతిగా తన్నుతాను వారికి అర్పించుకొనగా, వారు ఆయన అర్పించిన ఔదార్యమును నిరాకరించినప్పుడు, వారి మూర్ఖత్వము అంత తక్కువ క్షమార్హమైనదాయెను. దేవుడు అన్యజనులకు ఏ విశేషమైన ఆధిక్యతనైనను అనుగ్రహింపకపోయినను, ఇది వారిచేత జరిగియుండినయెడల అది చిన్న పాపము కాకపోయెడిది; అయితే యూదులు ఇతరులందరికంటె ముందుగా ఏర్పరచబడినప్పుడు, వారు దేవుని, తాము ఎరిగియున్న ఆయననే మరచుట విపరీతమైన కార్యమువంటిదై యుండెను. ఆయన అన్యజనులకు తెలియనివాడై యుండెను, అయితే యూదులకు తన్నుతాను తెలియపరచుకొనెను; కావున ప్రవక్త వారిమీద మోపిన ఈ మరపు అజ్ఞానమునుండి కాక, నిశ్చయమైన మూర్ఖత్వమునుండియే కలిగియుండవలెను.

456 ఇక్కడ అనువాదము సరియైనదిగా కనబడకపోయినను, ఈ వచనముయొక్క సాధారణ భావము నిస్సందేహముగా ఇక్కడ ఇవ్వబడినది. ప్రాచీన అనువాదములును టార్గుమును అన్నియు భిన్నముగా ఉన్నవి, మరియు అవి దాదాపు ఏ భావమును కనుపరచవు. బ్లేనీ మరియు హార్స్లీ అనువాదములు అంతకంటె మెరుగైనవి కావు. వెనేమా అత్యంత సంతృప్తికరమైన అనువాదమును ఇచ్చినట్లు కనబడుచున్నది; అది ఈలాగున్నది, — లెబానోను మంచుచేత తడుపబడిన పొలమును ఎవడైనను బండకొరకు విడిచిపెట్టునా? పరాయి నీళ్లకొరకు చల్లని ప్రవాహములు విడిచిపెట్టబడునా? రెండు భాగములను సమానముగా చేయుటకై “బండ” అను పదమునకు ముందున్న {{מ అను ఉపసర్గ “నీళ్లు” అను పదమునకు ముందును ఉంచబడినది. “పరాయి నీళ్లు” అనగా కృత్రిమ సాధనములచేత ఒక స్థలమునకు తేబడిన నీళ్లు. అయితే {}מ నకు అది తరచుగా కలిగియుండు అర్థమును, అనగా “కంటె” అను అర్థమును ఇచ్చినయెడల, ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, --- బండకంటె ఎక్కువగా అది విడిచిపెట్టబడునా, లెబానోను మంచుచేత తడుపబడిన పొలము? పరాయి నీళ్లకంటె ఎక్కువగా అవి విడిచిపెట్టబడునా, చల్లబరచు ప్రవాహములు (లేక సెలయేళ్లు)? చివరి క్రియాపదములో సూచింపబడిన మార్పు అనవసరము, ఏలయనగా రెండు క్రియాపదములును దాదాపు ఒకే అర్థము గలవి. రెండవ పంక్తిని అక్షరార్థముగా అనువదించినయెడల, “లెబానోను మంచుయొక్క పొలము” అని యుండును; ఆ పర్వతమునుండి కరిగిన మంచుచేత తడుపబడుచున్నందున అది ఆలాగు పిలువబడెను. అట్టి పొలముకంటె రాతిమయమైన ఎండిన నేలను కోరుకొనుట, అలాగే సేదదీర్చు ప్రవాహములకంటె దూరమునుండి గొట్టములద్వారా తేబడిన నీళ్లను కోరుకొనుట, యూదుల ప్రవర్తనకు సూచనగా ఉండెను. --- సం.

అటుతరువాత, వారు నాకు వ్యర్థముగా ధూపము వేయుచున్నారు, ఏలయనగా తొట్రిల్లునట్లు మొదలగునవి అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు (సంయోజకమును కారణార్థక అవ్యయముగా అనువదింపవలెను). వారు వ్యర్థముగా ధూపము వేయుచున్నారు అని ఆయన చెప్పునప్పుడు, అది ఒక ఆక్షేపణను ముందుగానే ఎదుర్కొనుటకే. ఏలయనగా యూదులు తమ ఆచారకర్మలయందు నమ్మికయుంచిరని మనకు తెలియును; కావున ప్రవక్తలచేత గద్దింపబడినప్పుడెల్ల వారు ఈ ప్రత్యుత్తరమును ఎల్లప్పుడు సిద్ధముగా ఉంచుకొనిరి: “మేము దేవుని ఆరాధకులము, ఏలయనగా మేము నిరంతరము దేవాలయమునకు ఎక్కిపోవుచున్నాము, మరియు మేము అర్పించు ధూపము తనకు సువాసనగా ఉండునని ఆయన వాగ్దానము చేసెను.” అదే సమయములో ఆయన ఈ పదము క్రింద బలులన్నిటిని ఇమిడ్చుచున్నాడు, ఏలయనగా వాటన్నిటిని గూర్చి సాధారణముగా, “ప్రభువు సన్నిధిని సువాసన పైకెక్కును” అని చెప్పబడినది.

కాబట్టి ఒక్క సంగతిని ప్రస్తావించుటచేత, యూదులు తగినంత శ్రద్ధతో ఆచరించిన ఆ బాహ్యారాధన అంతటిని ఆయన సూచించుచున్నాడు. అయితే హృదయముయొక్క యథార్థత లేనప్పుడు ఆ సమస్తము వేషధారణయే తప్ప మరేమియు కాదు గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ ఈ వ్యర్థమైన ఆక్షేపణను చెదరగొట్టి ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: “తమ ఆచారకర్మలను, తమ బలులను మిక్కిలి క్రమముగా ఆచరించుచున్నామనియు, దేవుని బాహ్యారాధనలో దేనిని నిర్లక్ష్యము చేయుటలేదనియు వారు ముందుపెట్టుట వ్యర్థము: అదంతయు వ్యర్థమే” అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

ఈ సత్యము ప్రవక్తలచేత తరచుగా ప్రస్తావింపబడుచున్నది, మరియు భక్తిపరులకు ఇది బాగుగా తెలిసియుండవలెను; అయినను దీనిని నమ్మునట్లు లోకమును నడిపించుట ఎంత కష్టమో మనము చూచుచున్నాము. వేషధారణ ఎల్లప్పుడు ప్రబలుచున్నది, మరియు తమమధ్య ఏదో ఒక విధమైన మతము కనబడినప్పుడు తమయొద్ద కోరబడినదంతయు తాము నెరవేర్చుచున్నామని మనుష్యులు తలంచుచున్నారు. అయితే మనము మునుపు చూచినట్లు, దేవుడు హృదయమునే, లేక యథార్థతనే లక్ష్యపెట్టుచున్నాడు; అయినను లోకము గ్రహింపలేనిది ఇదే. కావున హృదయ యథార్థతతో కూడిన అంతరంగ భక్తి మాత్రమే దేవునికి ప్రీతికరమను సత్యమును ప్రవక్తలు నిష్కారణముగా అంత తరచుగా నొక్కిచెప్పుట లేదు.

అటుతరువాత ఆయన కారణమును ప్రస్తావించుచున్నాడు — వారు తమ మార్గములలో వారిని తొట్రిల్లునట్లు చేసిరి. ఇక్కడ ఆయన నిస్సందేహముగా అబద్ధ బోధకులను ఉద్దేశించుచున్నాడు; వారు దేవుని సత్యమైన సరళమైన ఆరాధననుండి ప్రజలను ప్రలోభపెట్టి, తమ అనేక కల్పనలచేత ఆరోగ్యకరమైన బోధను చెడగొట్టిరి. మేము ఇతర స్థలములలో చెప్పినట్లు, ఒక పదమును గ్రహించుకొనుటకు విడిచిపెట్టుట హెబ్రీ భాషలో సాధారణమే: కావున వారు వారిని తొట్రిల్లునట్లు, లేక పడునట్లు చేసిరి. భావమేమనగా, మతమంతయు చెడిపోయినందున ప్రజల బలులు దేవునిచేత అంగీకరింపబడనేరవు. మరియు ప్రవక్త పేర్కొనిన నేరమేమనగా, ప్రజలు సరియైన మార్గమునుండి, అనగా భక్తికిని యథార్థతకును ఏకైక నియమమైన ధర్మశాస్త్రమునుండి ప్రక్కకు ఈడ్వబడిరి.

అయితే తాము పితరులనుండి నేర్చుకొనినదానిని, ప్రాచీనులనుండి తమకు అప్పగింపబడినదానిని, సర్వజన సమ్మతిచేత అంగీకరింపబడినదానిని అనుసరించుచున్నామని చెప్పువారి సాకు ఎంత వ్యర్థమైనదో ఇందువలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము; ఏలయనగా ప్రజలు అబద్ధప్రవక్తలచేత మోసపోవుటకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనినందున వారికి నాశనము కలుగునని దేవుడు ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు. (457 సెప్టువజింటు, వల్గేటు, టార్గము ఈలాగే యున్నవి; అయితే సిరియాక్, అరబిక్ అనువాదములు మన అనువాదమువలెనే "వ్యర్థమైనదానికి" అని యున్నవి; విగ్రహము తరచుగా ఆ పేరుతో పిలువబడును; ఇక్కడ ఇదే మిక్కిలి తగిన అనువాదము, ఏలయనగా వారు యెహోవాను విడిచినప్పుడు వారి ఆరాధనకు విషయమేదో ఇది చూపుచున్నది. ఆ మాటను "అబద్ధమునకు" అని, లేక దాని భావము ప్రకారము "అబద్ధ దేవునికి" అని అనువదింపవచ్చును. రోమీయులకు 1:25 చూడుము. — సం.)

వారి మార్గములలో, లేక తమ స్వంత మార్గములలో అను మాటల విషయమై వ్యాఖ్యాతలు భేదించుచున్నారు; అనేకులు {,}הםem అను సర్వనామమును అబద్ధప్రవక్తలకు అన్వయించుచున్నారు; అయితే నేను మరియొక అభిప్రాయమునే కోరుకొనుచున్నాను, అనగా వారు ప్రజలను వారి సరియైన మార్గములలో తొట్రిల్లజేసిరి; ఏలయనగా తమ తప్పుబోధలచేత వారిని సరియైన త్రోవనుండి తొలగించిరి. కావున వారి మార్గములలో అని అతడు చెప్పునప్పుడు ఆ మాటలు మంచి అర్థములో గ్రహింపవలెను; ఏలయనగా దేవుడు ప్రజలకు సరియైన మార్గమును చూపియుండెను. కాబట్టి ప్రజలు అలవాటుపడియుండిన మార్గములని ధర్మశాస్త్ర బోధను అతడు పిలుచుచున్నాడు. తరువాత యుగముల త్రోవలు అను మాట వచ్చుచున్నది; దానిని కూడ అదే అర్థములో గ్రహింపవలెను.

అయితే ఆ త్రోవలకును, త్రొక్కబడని మార్గమునకును మధ్యనున్న వ్యత్యాసమును మనము గమనింపవలెను.

ఈ సంక్షేపము అస్పష్టమైనదిగా ఎంచబడవచ్చును; కావున మరింత విశదమైన వివరణను ఇచ్చెదను. ప్రజలు సంపూర్ణముగా బోధింపబడియుండిన మార్గములను ప్రవక్త వారి మార్గములని పిలుచుచున్నాడు; ఇది సమర్థనకు సంబంధించిన ప్రతి నెపమును తీసివేసెను; ఏలయనగా సరియైనదేదో తాము ఎరుగనట్లు, తాము మోసపోయితిమని ప్రజలు అభ్యంతరము చెప్పజాలరు; వారు బోధింపబడుట మాత్రమే గాక, చేయిపట్టి నడిపింపబడినట్లు నడిపింపబడిరి గనుక ధర్మశాస్త్ర మార్గము వారికి బాగుగా తెలిసియుండవలెను. తరువాత అతడు యుగముల త్రోవలు అని చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము కొంతకాలము క్రిందటనే ప్రవేశపెట్టబడినది కాక అనేక యుగములనుండి యున్నది గనుక, ఈ ప్రాచీనత దేవుని ధర్మశాస్త్రమునందు వారి విశ్వాసమును బలపరచియుండవలెను. అబద్ధబోధకులచేత మోసపోయిన యూదులు తాము అలవాటుపడియుండిన ఆ మార్గములలో పడిరి లేక తొట్రిల్లిరి అనియు, తరువాత యుగముల త్రోవలలో, అనగా బహుకాలము క్రిందట అంగీకరింపబడి అనేక యుగములుగా అధికారము స్థిరపరచబడిన బోధలో తొట్రిల్లిరనియు చెప్పబడినదానికి ఈ రెండు సంగతులు ఎట్లు సంబంధించుచున్నవో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము. మరియొకవైపున, యూదులు త్రోవలలోనికిని త్రొక్కబడని మార్గములోనికిని ఈడ్వబడిరని, అనగా సరియైన మార్గమునుండి తప్పులోనికి నడిపింపబడిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మరియు తమ పితరులు త్రొక్కిన మార్గమును కాపాడుకొనుటకంటె తప్పిపోవుటనే వారు కోరుకొనిరని చెప్పుటచేత అతడు వారి పాపమును మరింత తీవ్రతరము చేయుచున్నాడు.

అయితే మనము ప్రాచీనతను లక్ష్యపెట్టక సరియైనదానినే లక్ష్యపెట్టుచున్నాము గనుక, ఈ మార్పు దానంతటదే ఖండింపదగినదా అని ఇక్కడ అడుగబడవచ్చును. దీనికి సులభమైన ప్రత్యుత్తరము ఇదే: ప్రవక్త ఇక్కడ దేవుని పేరట మాటలాడుచున్నాడు; కావున దేవుడు తానే చూపిన మార్గము తప్ప సరియైన మార్గము మరేదియు లేదు అను సూత్రమును స్థిరముగా పట్టుకొనవలెను.

మరి ఎవడైనను వచ్చి ప్రాచీనతను గూర్చి అతిశయించియుండినయెడల, ప్రవక్త అట్టి అతిశయమును అపహాస్యము చేసియుండును; ఎందుకనగా, నశించిపోవు మనుష్యులలో ఏ ప్రాచీనత యుండగలదు? మనము అనేక యుగములను లెక్కించినను మనుష్యులలో స్థిరమైనదియు నిశ్చయమైనదియు ఏదియు లేదు. కావున ప్రజలు విడిచిపెట్టిరని ప్రవక్త ఫిర్యాదు చేయుచున్న ఆ మార్గమునకు దేవుడే కర్త అని గమనింపవలెను; తరువాత వచ్చు సంగతులు ఎట్లు ఒకదానితో ఒకటి పొసగుచున్నవో, అనగా ప్రజలు తాము బహుకాలము కాపాడుకొనిన మార్గమునుండి తొలగిపోయిరని గమనింపవలెను; ఏలయనగా ముందు చెప్పబడినట్లు యూదులు ఏ మనుష్యులనైనను అనుసరింపలేదు, తన చేయి వారివైపు చాచి రక్షణయొక్క నిశ్చయమైన మార్గమును వారికి చూపుటకు ఇష్టపడిన దేవునినే అనుసరించిరి; మరియు ఆ పితరులు ఎట్టివారో, అనగా దేవుని వెంబడించినవారై యుండిరని కూడ మనము గమనింపవలెను; వారికి అట్టి మాదిరులు ఉండగా, వారిని అనుకరించుటకు వారు మరి మరి ప్రేరేపింపబడియుండవలెను. (458 ఈ వచనమునకు ఈ క్రింది అనువాదమును నేను ప్రతిపాదించుచున్నాను, — నన్ను విడిచిపెట్టిరి నా జనులు; వ్యర్థమైనదానికి వారు ధూపము వేయుదురు, వారి మార్గములలో, యుగముల త్రోవలలో వారిని తొట్రిల్లజేయుదురు; కాబట్టి వారు సిద్ధపరచబడని మార్గపు జాడలలో నడచుచున్నారు; అక్షరార్థముగా, ఎత్తి కట్టబడని లేక ఎత్తుగా చేయబడని మార్గము. "వారు" అనగా అబద్ధ యాజకులే అనునది స్పష్టము, ఏలయనగా ధూపము వేయుట యాజకుల పని. దేవుని మార్గములలో తొట్రిల్లుట ఆయన ధర్మశాస్త్రమును అతిక్రమించుటయే; ఈ "మార్గములు" "యుగముల త్రోవలు," లేక ప్రాచీనకాలపు త్రోవలు, లేక "పురాతన మార్గములు" అయియుండెను, ఏలయనగా అవి యుగయుగములుగా ప్రజలకు తెలియజేయబడియుండెను. — సం.)

కాబట్టి దీర్ఘానుభవముచేత మంచిదని కనుగొనబడిన మార్గమును, అనగా బహుకాలమునుండి ఆమోదింపబడిన యుగముల మార్గమును విడిచిపెట్టి, త్రొక్కబడని త్రోవలలోనికి తొలగిపోవుట క్షమింపరాని దుష్టత్వము; ఏలయనగా నిజమైన పితరులైన పరిశుద్ధుల ఏ మాదిరిచేతనైనను క్రొత్తవియు కల్పితమైనవియునైన ఆరాధనా విధానములను తమకొరకు కల్పించుకొనుటకును, ధర్మశాస్త్రముయొక్క స్పష్టమైన బోధనుండి తొలగిపోవుటకును వారు నడిపింపబడలేదు. తమ మూఢభక్తులలో అష్షూరీయులను ఐగుప్తీయులను సహచరులుగా కలిగియుండిరి గనుక ఈ మార్గములు బహుకాలమునుండి త్రొక్కబడినవే అని ఎవడైనను ప్రత్యుత్తరమిచ్చియుండినను, అట్టి అభ్యంతరమును అంగీకరింపజాలము; ఏలయనగా నేను చెప్పినట్లు ప్రవక్త ఏ విధమైన మాదిరులను గూర్చియు విచక్షణ లేకుండ మాటలాడుట లేదు, ప్రభువుచేత పాలింపబడి నడిపింపబడిన పితరుల మాదిరులను గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడు. తరువాత వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 18:16

16. వారు తమ దేశమును పాడుగాను నిత్యము ఈసడింపునకు ఆస్పదముగాను చేయుదురు; దాని మార్గమున పోవు ప్రతివాడును విస్మయమొంది తల ఊచును.

16. Ad ponendum terram eorum in vastitatem, (hoc est, ut ponam terram eorum in vastitatem.) in sibila perpetua; quisquis transibit per eam obstupescet et movebit caput.

వారు పొందదగిన శిక్షను ప్రవక్త మరల ప్రకటించుచున్నాడు, అనగా దేశమునకు పాడు కాచియున్నది. దేశము నిర్జనముగాను నిత్యమైన ఈసడింపులకు ఆస్పదముగాను చేయబడుటయే వారి ప్రతిఫలమగునని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ప్రవక్త ఇంతకుముందే వాడిన {}עולםoulam అను మాట ఇక్కడ కూడ వాడబడియున్నది, అయితే వేరొక అర్థములో; ఏలయనగా యుగముల త్రోవలు అని అతడు చెప్పినప్పుడు గతకాలమును సూచించెను, అయితే ఇప్పుడు భవిష్యత్కాలమును సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి యూదులు యుగముల మార్గములనుండి, అనగా దేవుని నిత్యసత్యమునుండి తమ్మును తాము దూరపరచుకొనినట్లే, ఇప్పుడు వారి దేశము యుగముల ఈసడింపులకు ఆస్పదమగునని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇప్పుడు సమీపించియున్న భయంకరమైన విపత్తు కొద్ది సంవత్సరములకు మాత్రమే గాక లోకాంతము వరకు నిలిచియుండును.

రెండవ భాగములో నిత్యమైన ఈసడింపులు అనుదానిచేత తన ఉద్దేశ్యమేమో అతడు మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు, అనగా దాని మార్గమున పోవు ప్రతివాడును విస్మయమొంది తన తలను కదల్చును లేక ఊచును; ఆశ్చర్యముచేతగాని, తిరస్కారముచేతగాని, అసహ్యముచేతగాని మనుష్యుడు అట్లు చేయును; ఈ విధమైన వాక్యరీతి ప్రవక్తలలో తరచుగా కనబడును. కనాను దేశము యూదులకు ఇయ్యబడిన తరువాత, సమస్తవిధములైన ఐశ్వర్యము కనబడిన ఒక అసాధారణమైన దేశమువలె ఆయెను; ఏలయనగా దేవుడు తన ఉపకారముయొక్క అమూల్యమైన నిధులను దానిమీద కుమ్మరించెను గనుక దానిని చూచుటయే అందరిని ఆశ్చర్యముతో నింపెను; మరియొకవైపున, దేవుడు దానిని శపించినప్పుడు అది భయానకమైన దృశ్యముగాను ఈసడింపునకు ఆస్పదముగాను ఆయెను. తరువాత ఒక స్థిరీకరణ వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 18:17

17. తూర్పుగాలి చెదరగొట్టునట్లు శత్రువులయెదుట నేను వారిని చెదరగొట్టెదను; వారి ఆపద్దినమందు నా ముఖమును కాదు, నా వీపునే వారికి చూపెదను.

17. In vento orientali, (vel, per ventum orientalem; quidam legunt {}כloco ,{}בet dicunt, tanquam ventus orientalis; sed quod ad mentem Prophetoe spectat nulla est ambiguitas, per ventum ergo orientalem,) dispergam eos coram facie inimici; cervicem, non faciem ostendam ipsis (videre ipsos faciam) in die calamitatis ipsorum, (vel, interitus, ut alii vertunt.)

మనము {,}כcaph అని కాక {,}בbeth అని చదివినను, పోలికను సూచించు మాట ఏదియు వ్యక్తపరచబడకపోయినను, ప్రవక్త ఒక పోలికను వాడుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు యూదులను తూర్పుగాలిచేత తరిమివేయలేదు; అయితే యూదయలో ఆ గాలియొక్క బలము తీవ్రమైనది గనుక తూర్పుగాలి తరచుగా తుఫానును లేక సుడిగాలిని సూచించును; "సుడిగాలిచేతనో తుఫానుచేతనో త్రోసివేయబడినట్లు నేను వారిని వెళ్లగొట్టెదను" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. శత్రువుయెదుట నేను వారిని చెదరగొట్టెదను లేక చెల్లాచెదరు చేసెదను అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. శత్రువులు వచ్చి యూదులను దేశములోనుండి నిర్మూలము చేయుదురని అతని భావము; మరియు అతడు మరియొక సంగతిని చేర్చుచున్నాడు, అనగా ఈ శత్రువులు మహా భయంకరులై యుందురు; ఏలయనగా యూదులను చెదరగొట్టి చెల్లాచెదరు చేయుటకు దేవుడు వారికి సుడిగాలియొక్కగాని తుఫానుయొక్కగాని బలమును అనుగ్రహించును; యూదులు దేవునిచేత భయభ్రాంతులై ఎదిరించుటకు సాహసింపరు.

459 మరింత అక్షరార్థముగా, "మరియు తన తలతో తల ఊచును." — సం.

తరువాత ఒక బెదరింపు వచ్చుచున్నది, అనగా ఆపద్దినమందు దేవుడు వారివైపు తన మెడను లేక వీపును త్రిప్పును గాని ముఖమును త్రిప్పడు. కొన్నిసార్లు దేవునిచేత మనము కఠినముగా శిక్షింపబడుట జరుగును; ఆయన తన విశ్వాసులను భక్తిహీనుల ఇష్టమునకు లోపరచునప్పుడు తరచుగా ఈ విధముగా వారిని శోధించును; అయినను వారికి ప్రతి నివారణయు తీసివేయబడదు, ఏలయనగా వారు దేవుని కనికరములో ఆదరణను పొందుదురు; 1 సమూయేలు 2:6 లో చెప్పబడినదాని ప్రకారము ఆయన పడద్రోయునట్లే లేవనెత్తును, చంపునట్లే జీవింపజేయును. అయితే ఇక్కడ దేవుడు క్షమాపణయొక్కగాని ఉపశమనముయొక్కగాని ఏ నిరీక్షణయు లేని శిక్షను ప్రకటించుచున్నాడు: తూర్పుగాలిచేత చెదరగొట్టినట్లు వారి శత్రువులయెదుట నేను వారిని చెదరగొట్టెదను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. తరువాత ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు: "వారు నాయొద్దకు పారిపోయి నా కనికరమును వెదకుట వ్యర్థమగును; అది మరి ఏ సమయమందైనను అందరికిని అర్పింపబడుచున్నను, అప్పుడు వారు దానిని వ్యర్థముగానే వేడుకొందురు; ఏలయనగా వారిని క్షమింపకూడదని నిర్ణయింపబడియున్నది. నేను వారికి నా వీపును చూపెదను (లేక మెడను, ఏలయనగా {,}ערףoreph అనునది తలయొక్క వెనుకభాగము, అయితే ఇక్కడ వీపు అని దాని అర్థము); నేను వారినుండి విముఖుడనైతినని, వారు నా కన్నులయెదుట ఉంచబడరని వారు అప్పుడు కనుగొందురు." ఏలయనగా దేవుడు మన దుర్దశలను చూచుటకు ఇష్టపడుట అమూల్యమైన ఆదరణ; అయితే వధదినమందు ఆయన తన వీపును వారివైపు త్రిప్పును గనుక యూదులకు ఈ నిరీక్షణను ఆయన లేకుండ చేయుచున్నాడు. ఇప్పుడు నేను ఇంకను ముందుకు సాగలేను.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, తగిన కాలమందే మేము నీ ఉగ్రతను ముందుగా తప్పించుకొనునట్లును, ప్రతి నివారణను అడ్డగించునంతగా మా మూర్ఖత్వముచేత దానిని ఎన్నడును రగిలింపకుండునట్లును కృప చేయుము; మరియు నీవు కొంతకాలము మమ్మును శిక్షించునప్పుడు మమ్మును పూర్తిగా త్రోసివేయక, ఆపద్దినమందు నిన్ను వెదకుటయు నీవు సమీపింపదగినవాడవని కనుగొనుటయు అను ఈ ఆశ్రయము మాకు ఎల్లప్పుడును నిలిచియుండనిమ్ము; అప్పుడు నీతో మరల ఐక్యపరచబడి, నీ అద్వితీయ కుమారుని రక్తముచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన నీ పరలోక రాజ్యములో నీ కటాక్షమునందును తండ్రివంటి ప్రేమయందును సంపూర్ణమైనదియు యథార్థమైనదియునైన పాలుపొందువరకు, ఉగ్రతయందు సహితము నీవు కనికరమును జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నావని మేము కనుగొందుము గాక.

డెబ్బది రెండవ ఉపన్యాసము

యిర్మీయా 18:18

18. అప్పుడు వారు ఇట్లనిరి—రండి, యిర్మీయామీద ఆలోచనలు చేయుదము; యాజకునియొద్దనుండి ధర్మశాస్త్రమును, జ్ఞానియొద్దనుండి ఆలోచనయు, ప్రవక్తయొద్దనుండి వాక్యమును నశింపవు. రండి, నాలుకతో అతని కొట్టుదము, అతని మాటలలో దేనిని లక్ష్యపెట్టకుందుము.

18. Et dixerunt, Venite, et cogitemus contra Jeremiam cogitationes, quia non peribit Lex a sacerdote, et consilium a sapiente, et sermo a Propheta: venite, et percutiamus eum lingua, neque attendamus ad cunctos sermones, ejus.

తాను ఎవరిమీద దేవుని ప్రతీకారమును ప్రకటించెనో వారి మనస్సులను పట్టిన ఉగ్రత ఎంత గొప్పదో యిర్మీయా ఇక్కడ వివరించుచున్నాడు. (460 అనేక ప్రతులు {,{ב అని చదువుచున్నవి, అయినను అనువాదములన్నియు ;{`` }כ ను నిలుపుకొనుచున్నవి; "దహించు గాలివలె నేను వారిని చెదరగొట్టెదను" అనునది సెప్టువజింటు, వల్గేటుల అనువాదము; "వేడిగాలివలె" మొదలగునది సిరియాక్ అనువాదము. — సం.) వారు నిరాశ స్థితిలో ఉండునప్పుడు దేవునినుండి ఏ సహాయమును నిరీక్షింపరాదని వినుట నిస్సందేహముగా భయంకరమైన సంగతి; ఏలయనగా "వారి ఆపద్దినమందు నా ముఖమును కాదు, నా వీపునే వారికి చూపెదను," అనగా "వారు నా ముఖమును కాదు, నా వీపునే చూచెదరు" అని మనము గమనించినదాని భావము ఇదే. కాబట్టి క్షమాపణను గూర్చిన నిరీక్షణ ఏదియు వారికి మిగిలియుండలేదు గనుక, దేవుడు తమమీద ఈలాగు కోపపడియున్నాడని వారు చూచినప్పుడు కదిలింపబడక దీనులు కాకపోవుట ఘోరమైన మూఢత్వము కాదా? అయితే తన ప్రకటన వారిచేత అజాగ్రత్తగా తృణీకరింపబడెనని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు; అంతేకాదు, వారి దుష్టత్వములో ఎంత మొండితనముండెననగా వారు అప్పుడు మరింత ధైర్యముగా యుద్ధమునకు సిద్ధపడిరి. ఏలయనగా దేవుని భయంకరమైన తీర్పును గూర్చి తాను వారిని హెచ్చరించిన తరువాత వారు బహిరంగముగా తనమీద కుట్ర చేసిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

మరియు రండి, యిర్మీయామీద ఆలోచనలు ఆలోచింతము అని వారు ఒకరినొకరు ప్రోత్సహించుకొనుచున్నట్లు అతడు వారిని ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు. దేవుని తీర్పునకు ఎదురుగా వారు నిలిపినదేమో మనము గమనింపవచ్చును, అనగా తమ స్వంత ఆలోచనలను ఉద్దేశ్యములను: ఇది ఒక్కమాటలో అధికారమును దేవునినుండి తమకు బదిలీ చేసికొనుటయే. ఈ విధముగా వారు దేవుని హక్కును ఆయననుండి లాగుకొని, తామే న్యాయాధిపతులైనట్లును ప్రవక్త ప్రకటించినదంతయు తమ ఇష్టమునకు లోపరచగలిగినట్లును, ఆయన సింహాసనమును ఆక్రమించుటకు ప్రయత్నించిరి. వారు బహిరంగముగాగాని ఉద్దేశపూర్వకముగాగాని దేవునితో యుద్ధము చేయలేదనుట సంభవమే; ఏలయనగా వేషధారులు తమకొరకు పొగమంచులను మేఘములను లేవనెత్తుకొందురు, వాటిచేత బుద్ధిపూర్వకముగా తమమీదికి చీకటిని తెచ్చుకొందురు.

అదే సమయములో ఒక సాతాను సంబంధమైన ఉగ్రత వారిని ఆవరించును గనుక వారు దేవుని ఏమాత్రమును లక్ష్యపెట్టరు; ఏలయనగా తమయొద్దకు తేబడిన సత్యమును వారు నిజముగా ఆలోచించినయెడల దానిని సులభముగా గ్రహింపగలరు. అయితే మనుష్యునితో వాదింప జూచునప్పుడు వారు నిజముగా దేవునితో పోరాడునట్టి ఈ తీవ్రమైన ఉగ్రతయు వెఱ్ఱితనమును ఎక్కడనుండి వచ్చుచున్నది? నేను చెప్పినట్లు, వారి భక్తిహీనతయు గర్వమును వారిని ఎంతగా గ్రుడ్డివారినిగా చేయుచున్నవనగా, వారు దేవుని ఘనతను దోచుకొనుటకు సంకోచింపక, ఈ విధముగా తమ్మును తాము ఆయన స్థానములో ఉంచుకొనుచున్నారు.

ఇదే సంగతి ఇప్పుడు పోపు పీఠమంతటిలో కనబడుచున్నది: ఏలయనగా స్పష్టమైన సత్యములను ఎదిరించుటకు వారు తమలో తాము కుట్ర చేయునప్పుడు, దేవుని నోటియొద్ద విచారింపరు, లేఖనములలో బోధింపబడిన దేనినైనను లక్ష్యపెట్టరు, తమ కుళ్లిన నిర్ణయములను, లేక స్వప్నములనే బూరవలె చాటించుటతో తృప్తిపడుదురు; వాటిలో ఎంత వ్యర్థమైనదైనను వారు దైవోక్తిగా ఎంచనిది ఏదియు లేదు: మరియు తమ బుల్లాలను (పోపు శాసనపత్రికలను) బయటికి తెచ్చునప్పుడు, దేవుడు తన స్వంత హక్కును కోల్పోయినట్లు, తాము చాలినంతగా బలపరచబడితిమని తలంచుదురు. అయితే ఇది సందర్భమునుండి మరింత సంపూర్ణముగా విశదమగును.

వారు ఇట్లనిరి, యాజకునియొద్దనుండి ధర్మశాస్త్రము నశింపదు. వారు చేర్చిన ఈ హేతువు, ప్రవక్త మాటలను త్రోసివేయుటకు వారు సంకోచింపకుండునట్లు చేసిన ఆ నిర్భయత్వము ఎక్కడనుండి కలిగెనో చూపుచున్నది: సంఘములో స్థానమును ఆక్రమించియుండి తమ బిరుదులను గూర్చి అతిశయించిన యాజకులును ప్రవక్తలును ఉండిరి; అయితే వారు కేవలము ముసుగులే గాని, తమ పిలుపు కోరినదానిని కలిగియుండవలెనను శ్రద్ధ ఏమాత్రమును లేనివారు. ఈ విధముగా ముసుగు ధరించిన యాజకులు ఘనమైన పిలుపుతో తృప్తిపడి, దేవునికి అప్పగింపవలసిన లెక్కను ఏమాత్రమును లక్ష్యపెట్టలేదు: ఈ విధముగా అన్ని యుగములలోను వేషధారులు దేవుని వరములను దుర్వినియోగము చేసిరి. ఇది పోపు పీఠము క్రింద మిక్కిలి స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. ఏలయనగా సమస్తమును బాగుగా పరిశీలించినప్పుడు, పోపును అతని పక్షమువారందరును ముఖ్యముగా ఈ ఆయుధములనే ఆశ్రయించుచున్నారని నిస్సందేహముగా కనుగొనుచున్నాము; ఏలయనగా లేఖనములనుండి తెచ్చిన రుజువులచేత వారు వందసార్లు ఓడింపబడినను, ఈ ఒక్క డాలుతో వారు ఇంకను బలముగా తమ్మును తాము సమర్థించుకొందురు — సంఘము తప్పిపోజాలదు, సంఘమునకు పోపును అధ్యక్షులును సమస్త మతగురువులును ప్రతినిధులు, మరియు వారు పీఠాధిపతులని పిలుచువారు అపొస్తలుల వారసులు అని; ఈ విధముగా వారు పేతురునుండి ఎడతెగని వారసత్వమును గూర్చి గర్వముతో గర్జించుచున్నారు. (461 దీనిని "ధర్మశాస్త్రము నశింపజాలదు" మొదలగునట్లు అనువదించుట మేలు; ఏలయనగా నిషేధార్థముతో కూడిన భవిష్యత్కాలమును తరచుగా ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును: "ఏలయనగా" అని అనువదింపబడిన {,{כי అనునది తరచుగా నిశ్చయముగా, నిజముగా, తప్పక, నిస్సందేహముగా అను అర్థమిచ్చును; ఇక్కడ కూడ ఆలాగు అనువదింపవచ్చును, — నిశ్చయముగా, యాజకులయొద్దనుండి ధర్మశాస్త్రము నశింపజాలదు, జ్ఞానులయొద్దనుండి ఆలోచనయు, ప్రవక్తయొద్దనుండి వాక్యమును నశింపవు. ఇవి అసాధ్యములని వారు తలంచిరి. ప్రతి యుగములోను మనుష్యుల తప్పులును భ్రమలును ఎంత ఒకేలాగున్నవి! "వాక్యము" అనునది ప్రవక్తలు బోధించినదియు ప్రకటించినదియు; అందుచేత క్రొత్త నిబంధనలో "వాక్యము" తరచుగా సువార్త ప్రకటనను సూచించును.) చివరకు వారు రోమా సంఘము విశ్వాసులందరికిని తల్లియనియు, పరిశుద్ధాత్మ అక్కడ నివసించుచున్నాడనియు నిర్ణయించుచున్నారు; ఏలయనగా పేతురు స్థానములో వారసుడై అతని పీఠమును ఆక్రమించు ప్రతివాడును అదే ఆత్మతోను అదే అధికారముతోను అలంకరింపబడియున్నాడట. కాబట్టి భక్తిహీనులైన విసర్జితులందరు యిర్మీయాను ఎదిరించిన ఆయుధములతో తప్ప మరి ఏ ఆయుధములతోను నేడు పోపు మతస్థులు మనతో పోరాడుట లేదని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము.

మొదట, తమ స్వంత ఆలోచనలు తమకుండినయెడల, అనగా చేయవలసినదేదో తమలో తాము నిర్ణయించుకొనినయెడల అది చాలునని వారు చెప్పిరి; ఏలయనగా ఆలోచనలు అను మాటలో వారు నిర్ణయములను మంతనములను రెండిటిని చేర్చిరి; వారు ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, — "మేము సాధారణ అధికారమును కలిగియున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు తన సంఘముమీద మమ్మును నియమించెను: కాబట్టి మానుండి వచ్చునదంతయు ఉల్లంఘింపరానిదిగా ఎంచబడవలెను. హేతువేమనగా, యాజకునియొద్దనుండి ధర్మశాస్త్రము నశింపజాలదు, జ్ఞానియొద్దనుండి ఆలోచన నశింపజాలదు, ప్రవక్తలయొద్దనుండి వాక్యమును నశింపజాలదు." ఈ మూడు సంగతులు యిర్మీయామీదికి మిక్కిలి ఆకర్షణీయముగా తేబడెను; పిలుపు విషయములో న్యాయమైన యాజకులు ఉండిరనియు, ఒక సంఘము కూడ ఉండెననియు, యాజకులతో సంబంధము కలిగియుండిన పెద్దలు తమ ఘనతను గూర్చి న్యాయముగా అతిశయించిరనియు, చివరిగా ప్రజలకు ఎల్లప్పుడును తమ ప్రవక్తలు ఉండిరనియు ఎవరును నిరాకరింపజాలరు. కాబట్టి దేవుని ప్రవక్తకు విరోధముగా వారు మిక్కిలి ఆకర్షణీయమైన అభ్యంతరములను చూపగలిగియుండిరనియు, వాటిచేత సామాన్యులను సులభముగా మోసపుచ్చగలిగియుండిరనియు మనము చూచుచున్నాము. పోలిక చూచినయెడల, పోపు వ్యవస్థ అంతయు న్యాయముగా అట్టి హక్కులేవియు చెప్పుకొనజాలదనుటకు సందేహము లేదు; వారి హక్కులు యూదుల హక్కులకంటె చాలా తక్కువైనవి. ఏలయనగా తాము సంఘమునకు ప్రతినిధులమని వారు చెప్పునప్పుడు, అదే వివాదాంశము; చివరకు సంఘమనగా ఏమిటో నిర్వచించుట అను ఈ విషయమునకు రాక తప్పదు: సంఘమేదో నిర్ణయింపబడిన తరువాత, అధ్యక్షులుగాని పీఠాధిపతులుగాని న్యాయమైనవారా అని మనము విచారింపవలెను.

అయితే వారి పిలుపు దేవుని వాక్యముమీద ఆధారపడలేదు; ఏలయనగా వారందరును భేదవాదులు; ఇది వారి స్వంత నియమములనుండియే స్పష్టమగుచున్నది, ఏలయనగా నేడు వారిలో నియమానుసారమైన ఎన్నిక ఏదియు లేదు. కాబట్టి వారు ఎంతో మూర్ఖముగాను అహంకారముగాను గర్వించుచున్న వారి పిలుపు శూన్యమగునని తేలుచున్నది. అయితే వారు న్యాయమైన పరిచారకులనియు, వారి పిలుపు దేవుని వాక్యము ప్రకారము ఆమోదింపబడినదనియు ఒప్పుకొనినను, వారు సంఘములో సాధారణమైన స్థానమును అధికారమును కలిగియున్నారు గనుక దేవుని నిజమైన పరిచారకులు అని ఇందువలన ఇంకను తేలదు. ఏలయనగా దేవుని సంఘము అన్ని యుగములలోను, కాపరుల స్థానమును తోడేళ్లు ఆక్రమించుట, భక్తిహీనులును విశ్వాసఘాతకులునైన మనుష్యులు ఆయన పేరటనే దేవుని ఎదిరించుటకు సాహసించుట అను కీడునకు లోనైయుండెనని మనము కనుగొనుచున్నాము.

పూర్వము ఈలాగు జరిగినది గనుక, మనము తోడేళ్లకు భయపడకుండుటకు కారణముగా ఏ భేదమునైనను నేడు పోపుగాని అతని ముసుగు ధరించిన అధ్యక్షులందరుగాని చూపజాలరు: అది ఎట్లు? "పూర్వము ప్రజలలో అబద్ధప్రవక్తలు ఉండినట్లే, మీలోను అబద్ధబోధకులు ఉందురు" అని అపొస్తలుడు చెప్పుచున్నాడు. (2 పేతురు 2:1)

పూర్వముకంటె ఈ కాలములో ఏమాత్రమును తక్కువ కాకుండ, అబద్ధ అధ్యక్షుల విషయమైయు, అబద్ధ ప్రవక్తల విషయమైయు, అబద్ధ బోధకుల విషయమైయు, వారి బిరుదులు ఎంత ఉన్నతమైనవైనను, మనము జాగ్రత్తపడవలెనని అతడు చూపుచున్నాడు. కాబట్టి సంఘము తప్పిపోజాలదని పోపు మతస్థులు వ్యర్థముగా అతిశయించునప్పుడు, వారు న్యాయముగా అపహాస్యమునకు గురియగుదురు; ఏలయనగా వారు అనుసరించువారెవరో మనము చూచుచున్నాము: పూర్వము దేవుని ప్రత్యక్ష శత్రువులు యిర్మీయాతో వాదించినట్లే, ఇప్పుడు వీరును — తాము యాజకులు, తాము ప్రవక్తలు, తాము పెద్దలు లేక ప్రెస్బుతెరులు, అనగా తాము సాధారణ అధికారమును కలిగియున్నవారు — అను ఈ వ్యర్థమైన నెపముచేత మాత్రమే బహిరంగముగా దేవుని ఎదిరించుచున్నారు. అయితే వారి మూఢత్వమును ఖండించుటకు ఈ వాక్యభాగము చాలును; ఏలయనగా వారు రుజువునకు బదులుగా మాటలను తెచ్చుచు, "సంఘము తప్పిపోజాలదు" అను ఈ ఒక్క వాదముమీదనే ఆధారపడుచున్నారు: "యాజకునియొద్దనుండి ధర్మశాస్త్రము నశింపజాలదు" అని ప్రవక్త ఇంకను వివరించుచున్నదియు అదే భావము కలది. అయితే దేవుడు బెదరించినదానిని మనము వేరొకచోట కనుగొనుచున్నాము, అనగా జ్ఞానులు గ్రుడ్డివారగునట్టియు, యాజకులును ప్రవక్తలును బుద్ధిహీనులును మూఢులును అగునట్టియు భయంకరమైన తీర్పు సమీపించియుండెను. (హోషేయ 9:7; యెషయా 29:14.) అయితే దేవుడు సంఘ పరిచారకులను కాపరులను ఏ షరతుమీదను ఏ ఉద్దేశ్యముతోను అంతటను గొప్ప ప్రశంసలతో ఘనపరచుచున్నాడో ఇందువలన మనము నేర్చుకొనవచ్చును: వారు అబద్ధ నెపముచేత గర్వించుటకు కాదు నిశ్చయముగా, తమ పదవిని నమ్మకముగా నెరవేర్చుటకే.

ఇది ఎట్లున్నను, తాము యాజకులై యుండి యాజకులని పిలువబడుచున్నారు గనుక ధర్మశాస్త్రమును వాక్యమును లేక సత్యమును తమనుండి తొలగిపోజాలదని కాపరులు చెప్పునప్పుడు, అది అబద్ధమైన నమ్మకమని మనము చూచుచున్నాము.

రండి, నాలుకతో అతని కొట్టుదము అని వారు చేర్చిరి. నేడు పోపు మతస్థులు చేయునట్లే వారు మరల తమ స్వంత అధికారమును ఘనపరచుకొనుచున్నారు; వీరు ఉన్నతస్థలమునందు నిలిచియున్నట్లు మనలను తిరస్కారముతో క్రిందికి చూచి, "మనము వేదవిరోధులతో వాదింపకూడదు, ఏలయనగా పూర్వము నిర్ణయింపబడినవియు సంఘము ఒకసారి శాసించినవియు అయిన సంగతులను ప్రశ్నింపకూడదు" అని చెప్పుదురు. ఏలయనగా మనము విచారణకు అవకాశమడిగి, ఇప్పుడు లోకమును కలవరపెట్టుచున్న వివాదములు ధర్మశాస్త్రముచేతను ప్రవక్తలచేతను సువార్తచేతను నిర్ణయింపబడి తొలగింపబడవలెనని కోరునప్పుడు, అది వారికి మిక్కిలి వింతగాను అనుచితముగాను కనబడుచున్నది. "ఏమి! అట్లయితే సంఘ నిర్ణయములు శూన్యము చేయబడవలెనా? లేఖనము మైనపు ముక్కు; దానిలో స్థిరమైనదిగాని నిశ్చయమైనదిగాని ఏదియు లేదు; దానిని ఏ పక్షమునకైనను అనుకూలముగా త్రిప్పవచ్చును, వేషధారులు ఎల్లప్పుడును దేవుని వాక్యమును వక్రపరచుదురు; కాబట్టి లేఖనములో నిశ్చయమైనదిగాని స్పష్టమైనదిగాని ఏదియు లేదని తేలుచున్నది." యిర్మీయాకు చేయబడినట్లు మనము చూచుచున్నట్లుగా, నాలుకతో కొట్టుట అనగా ఇదే, — "తాను ఇతరులకంటె శ్రేష్ఠుడైనట్లు అంత ధైర్యముగా మనలను బెదరించుచున్న ఆ మనుష్యునితో మనమెందుకు వాదింపవలెను? అతడు ప్రజలలో ఒకడు మాత్రమే; కాబట్టి దీర్ఘమైన వాదము ఎందుకు? ఏలయనగా అధికారము మనకున్నది, అతడు తెచ్చునదంతయు త్రోసివేయబడవలెనని ఒక్క మాటతో నిర్ణయించుట చాలును. కాబట్టి దీర్ఘమైన వివాదముచేత మనలను మనము అలయజేసికొనవలసిన హేతువేదియు లేదు; ఏలయనగా వారనునట్లు, మన నాలుకే సరియైనదేదో నిశ్చయముగా తీర్మానించును."

ప్రవచనవాక్యమును అణచివేసి యిర్మీయా అధికారమును తీసివేయుటకు ప్రయత్నించుచు, భక్తిహీనులు తమ స్వంత నిర్ణయములను ముందుకు తెచ్చుటకు ఎట్లు సాహసించిరో మనము చూచుచున్నాము.

కాబట్టి మనుష్యులు దేవుని సేవకులను నాలుకతో కొట్టుటకును, వారిచేత పలుకబడిన ఆయన వాక్యమును అణచివేయుటకును ప్రయత్నించునంతగా ఈ విధముగా తమ్మును తాము హెచ్చించుకొనునప్పుడెల్లను, వారిని ఎట్లు ఎంచవలెనో, వారి నిర్ణయములకుగాని తీర్మానములకుగాని ఏ విలువ చెందునో మనము గ్రహించుచున్నాము.

అయితే వారు ప్రతి సత్యమును ఎంత పొగరుగా తృణీకరించిరో ఈ వచనముయొక్క చివరిభాగము మరింత స్పష్టముగా చూపుచున్నది; ఏలయనగా ప్రవచనవాక్యమునకు ఏ లక్ష్యమును ఇయ్యకపోవుట నిరీక్షణలేని తిరుగుబాటుతనమునకు రుజువు: మనము లక్ష్యపెట్టకుందము అని వారు చెప్పిరి; అనగా, "అతడు చెప్పునదానిని మనము లక్ష్యపెట్టకుందము, అతడు పలుకునదంతయు ధైర్యముగా తృణీకరింతము." నేను చెప్పినట్లు, వారు సాతాను సంబంధమైన ప్రేరణచేత ఎంతగా గ్రుడ్డివారైరనగా, దేవునినుండి వచ్చినదంతయు త్రోసివేయుటకును, తమ చెవులు మూసికొనుటకును, సంపూర్ణ దుష్టులకు అలవాటైనట్లు బుద్ధిపూర్వకముగా దానిని నిర్లక్ష్యము చేయుటకును వారు సంకోచింపలేదని ఈ మాటచేత చూపుటయే ప్రవక్త ఉద్దేశ్యము. ఇంతకంటె తక్కువకాని తిరస్కారము ఇప్పుడు పోపు పీఠము క్రింద కనబడుచున్నది; ఏలయనగా వారు శాంతముగా మా మాటను విని, మేము చెప్పుదానిని నెమ్మదిగల మనస్సులతోను సాత్వికమైన హృదయములతోను ఆలోచించినయెడల, నిస్సందేహముగా మనమధ్య ఆ విషయము త్వరలోనే పరిష్కరింపబడును. అయితే వినకూడదనునదే వారి ఏకైక తీర్మానము; ఏలయనగా తాము సంఘమునకు ప్రతినిధులు గనుక మేము చెప్పునదంతయు ఖండించుట తమ అధికారములో ఉన్నదనియు, తాము మమ్మును ఖండించిన తరువాత ఏ వాదమును అవసరము లేదనియు ఉన్న ఈ మోసకరమైన పూర్వాభిప్రాయముతో వారు తృప్తిపడుచున్నారు.

462 "నాలుకతో అతని కొట్టుదము" అను ఈ వాక్యము సెప్టువజింటు, వల్గేటు, అరబిక్ అనువాదములలో అక్షరార్థముగా ఈ విధముగానే అనువదింపబడియున్నది; అయితే సిరియాక్‌లో "అతని నాలుకను కొట్టుదము" అనియున్నది, టార్గము దానిని "అతనికి విరోధముగా అబద్ధసాక్ష్యములు పలుకుదము" అని భావానువాదము చేయుచున్నది. "మా నాలుకతో" అనునది పిస్కాటర్ అనువాదము; అనగా రాజుయొద్ద నిందలు మోపుటచేత; "అతని నాలుకనిమిత్తము" అనునది జూనియస్ అనువాదము; అనగా అతని ప్రకటనల నిమిత్తము; "నాలుకమీద" అనునది బ్లేనీ అనువాదము; అనగా అపరాధము చేసిన అవయవముమీద, అప్పుడు ఆచరణలోనున్న ఒక శిక్షా విధానమును సూచించుచు; లేక గేటకర్ సూచించునట్లు, అతని నోరు మూయించుటకు. మిక్కిలి సంభవమైన భావమేదనగా, వారు అధికారులయెదుట అతనిమీద నేరము మోపవలెనని ఉద్దేశించిరి; కాబట్టి ఉత్తమ అనువాదములు సమర్థించునట్లు "నాలుకతో" అనునదే ఉత్తమ అనువాదము. "అతనిమీద నేరము మోపుదము, ఏ మనుష్యుడును అతని మాట వినకుండ, అందరును అతనినుండి పారిపోవునట్లు అతనిని గూర్చి చెడుగా మాటలాడుదము," అని కొక్సేయస్. — సం.

అయితే దీనినిబట్టి మనకు జ్ఞాపకము చేయబడునదేమనగా, మనుష్యులు అనేక దుర్గుణముల విషయములో దోషులైయున్నను, వారు బోధింపబడలేనివారు కాకుండ, ధర్మశాస్త్రమునుండియు ప్రవక్తలనుండియు సువార్తనుండియు తమయెదుట ఉంచబడినదానిని మొండి ధైర్యముతో త్రోసివేయకుండునంతవరకు, వారికి ఇంకను రక్షణ నిరీక్షణ కొంత మిగిలియున్నది. ఏలయనగా బాధాకరమైనవియు అపాయకరమైనవియునైనను స్వస్థపరచబడదగిన రోగములు అనేకములున్నట్లే, మనుష్యులు బోధింపబడుటకును, బుద్ధి చెప్పబడుటకును, గద్దింపబడుటకును ఓర్చుకొనునంతకాలము వారు స్వస్థపడదగినవారని మనము నిర్ణయింపవలెను; అయితే వారు చెవులు మూసికొని ప్రతి సత్యమును దాటిపోవునప్పుడును, ప్రతి ఆలోచనను తృణీకరించునప్పుడును, దేవుని బెదరింపులను గద్దింపులను ఏమియు కానివిగా ఎంచునప్పుడును, వారి రక్షణ నిరీక్షణలేనిదైయున్నది. తరువాత ఇట్లు వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 18:19

19. యెహోవా, నా మనవి ఆలకింపుము, నాతో వాదించువారి మాటలు వినుము.

19. Attende, Jehova, ad me, et audi vocem litigatorum meorum (hoc est, rixantium mecum.)

మనుష్యుల విషయములో తన ప్రయాసము నిష్ప్రయోజనమని ప్రవక్త చూచినందున, అతడు ఇంతకుముందు తరచుగా చేసినట్లు మనము కనుగొనునట్లే, దేవుని వైపునకు తిరిగెను. ప్రజలను సంబోధించుటనే అతడు కొనసాగించియుండిన దానికంటె ఈ విధమైన మాటతీరు నిస్సందేహముగా ఎక్కువ బలము కలిగియుండెను. అతడు నిజముగా ఇట్లు చెప్పియుండవచ్చును, "దౌర్భాగ్యులారా! మీరు ఎక్కడికి తలక్రిందులుగా పరుగెత్తుచున్నారు? ఈ వెఱ్ఱితనమేమి? మీరు దేవుని ఎదిరించుచు, ఆయన ఆత్మకు విరోధముగా మొండిగా నిలుచుచున్నారు గనుక, చివరకు దీని అంతము ఏమగునని మీరు తలంచుచున్నారు? ఏలయనగా మీ మూర్ఖత్వముచేతగాని మీ సిగ్గుమాలినతనముచేతగాని మీరు వెలుగును ఆర్పివేయలేరు." ప్రవక్త ఈ విధముగా వారిని గద్దించియుండవచ్చును; అయితే అతడు మనుష్యులను విడిచి దేవునినే సంబోధించునప్పుడు, అది ఎక్కువ తీవ్రతను సూచించుచున్నది. కావున ఈ సంబోధనా మార్పును జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా ప్రవక్త యూదులతో వాదించుటకు సహితము ఒప్పుకొనలేదు గనుక, వారి వెఱ్ఱితనము ఖండింపబడినదని దీనినిబట్టి మనము గ్రహించుచున్నాము. అయినను అతడు, "వారు ఆలకింపరు గనుక, యెహోవా, నీవు నన్ను ఆలకింపుము" అని చెప్పెను. తాను దేవుని శత్రువులచేత తృణీకరింపబడుచున్నానని అతడు చూచెను; మరియు తన బోధ దేవుని యెదుట బలముగలదైయుండెననియు, అది తన ప్రాముఖ్యమును నిలుపుకొనెననియు, అది విఫలము కాజాలదనియు ఈ ప్రార్థనచేత అతడు సూచించుచున్నాడు. అందుచేత అతడు, యెహోవా, నన్ను లక్ష్యపెట్టుము, నాతో వాదించువారి స్వరమును వినుము అని చెప్పుచున్నాడు.

ఇక్కడ యిర్మీయా రెండు సంగతులను అడుగుచున్నాడు, — దేవుడు తన వ్యాజ్యమును చేపట్టవలెననియు, తన శత్రువుల పొగరుబోతుతనముపై ఆయన ప్రతిదండన చేయవలెననియు. ఈ వాక్యభాగము ప్రత్యేకముగా గమనింపదగినది; ఏలయనగా మన సేవ దేవునిచేత అంగీకరింపబడినదనియు, మనము ఏమి చెప్పవలెనో ఆయన మనకు నియమించునట్లే ఆయననుండి వచ్చునది ఎల్లప్పుడును తన స్వకీయ బరువును కలిగియుండుననియు, లోకము యొక్క కృతఘ్నతచేత పరలోక సత్యము యొక్క అధికారములో ఏ భాగమైనను నాశనము చేయబడుటగాని తగ్గింపబడుటగాని జరుగనేరదనియు మనము ఎరిగియుండునప్పుడు, అది మనకు ఎన్నటికిని విఫలము కాని ఆధారమైయున్నది. కావున భక్తిహీనులు మనలను అపహసించి, సత్యమును తప్పించుకొనునప్పుడు గాని నిర్లక్ష్యము చేయునప్పుడు గాని, మనము ప్రవక్త మాదిరిని అనుసరించి, దేవుడు మనవైపు చూడవలెనని ఆయనను వేడుకొందము; అయితే ఆయన మనకు అప్పగించినదానిని నెరవేర్చుటకు మనము యథార్థ హృదయముతో ప్రయాసపడితేనే గాని ఇది జరుగనేరదు. అప్పుడు మన ప్రయాసము మనుష్యులచేత తృణీకరింపబడునప్పుడెల్లను, మనము దేవుని మన సంరక్షకునిగాను రక్షకునిగాను ధైర్యముగా ప్రార్థింపగలుగునట్లు, పవిత్రమైన మనస్సాక్షి మనకు ద్వారము తెరచును.

రెండవదిగా, తనతో వాదించువారి స్వరమును దేవుడు వినవలెనని అతడు అడుగుచున్నాడు. దుష్టులు తమ గర్వముచేత ఏమియు సంపాదింపరని దీనినిబట్టి మనము నిర్ణయించుచున్నాము; ఏలయనగా వారు ఆయన పవిత్ర బోధను ఈ విధముగా ఎదిరించి, ఆయన ప్రవక్తలతోను నమ్మకమైన బోధకులతోను వాదించునప్పుడు, వారు దేవునికి అంతకంతకు కోపము పుట్టించుచున్నారు. కావున భక్తిహీనులు దేవుని ఉగ్రతను మరింత రగుల్కొల్పుట తప్ప మరేమియు సాధింపరని మనము చూచుచున్నాము గనుక, మనము మన పదవీధర్మమును నెరవేర్చుటలో మరింత ధైర్యముతో ముందుకు సాగవలెను; ఏలయనగా వారు కొంతకాలము తమ గొప్ప కేకలచేత దేవుని సత్యమును అణచివేసినను, ఆయన వారిని అడ్డగించును, అన్యాయమైన అపనిందలచేత ఇప్పుడు కూలద్రోయబడుచున్న బోధ మరింత సంపూర్ణముగా ప్రకాశించునట్లు ఆయన వారిని అడ్డగించును. తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు —

యిర్మీయా 18:20

20. మేలుకు ప్రతిగా కీడు చేయదగునా? వారు నా ప్రాణము తీయుటకై గుంటను త్రవ్వియున్నారు.

వారికి మేలు కలుగవలెనని మాటలాడుటకును, వారిమీదనుండి నీ ఉగ్రతను త్రిప్పివేయుటకును నేను నీ సన్నిధిని నిలిచినది జ్ఞాపకము చేసికొనుము.

20. An reddetur pro bono malum? quia foderunt foveam animae meae; recordare quod steterim coram facie tua ad loquendum proipsis in bonum, ad avertendam iracundiam tuam ab ipsis.

ఈ వచనములో ప్రవక్త తన శత్రువుల పాపమును ఎక్కువచేసి చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు దేవునికి విరోధముగా క్రూరులైయుండుట మాత్రమే కాక, మానవత్వమునంతటిని మరచి, ప్రవక్తనే దుర్మార్గముగా ఎదిరించిరి. దేవుడు మర్త్యులందరికంటె బహు ఉన్నతుడు గనుక, భక్తిహీనత నిజముగా అమానుషత్వముకంటె ఎక్కువ అసహ్యమైనది; అయితే అమానుషత్వము, చెప్పవలెనంటే, మరింత స్థూలమైనదియు మరింత ప్రత్యక్షమైనదియు గనుక, దానిలో ఎక్కువ నీచత్వమున్నది. భక్తిహీనులు తరచుగా తమ విశ్వాసఘాతుకత్వమును దాచుకొందురు; అయితే వారు మనుష్యులయెడల ప్రవర్తింపవలసివచ్చినప్పుడు, వారెట్టివారో వెంటనే బయలుపడును. అందుచేత ప్రవక్త, తన శత్రువుల భక్తిహీనతను తెలియజేసిన పిమ్మట, మనుష్యుల తీర్పుచేత పరీక్షింపబడినప్పుడు వారు పూర్తిగా సహింపరానివారని కనుగొనబడిరని ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి రక్షణను సంపాదించుటలో శ్రద్ధగానుండిన నిర్దోషియైన మనుష్యునికి వారు సిగ్గుకరమైన ప్రతిఫలమును చెల్లించిరి. ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

మేలుకు ప్రతిగా కీడు చేయబడుట తరచుగా జరుగుచున్నను, కృతఘ్నత సాధారణమైన దుర్గుణమైనను, స్వభావమే కృతఘ్నతను అసహ్యించుకొనుచున్నది: అందుచేతనే కృతఘ్నులకు విరోధముగా ఏ చట్టమును లేదని చెప్పబడినది, ఏలయనగా కృతఘ్నత ఒక విపరీతమైన సంగతిగా కనబడుచున్నది. కావున యోగ్యతకు ప్రతిఫలము తగునని స్వభావమే బోధించుచున్నందునను, ఇది అందరి హృదయములలో స్థిరమైన సూత్రముగా ఉండవలసినందునను, ప్రవక్త సమస్త మానవజాతి యొక్క సాధారణ బుద్ధిని తీర్పును అనుసరించి వాదించుచున్నాడు.

మేలుకు ప్రతిగా కీడు చేయబడునా? వారు నా ప్రాణము కొరకు గుంట త్రవ్విరి గదా? అని అతడు అడుగుచున్నాడు; అయినను నేను వారికొరకు ప్రార్థించి, దేవుని ఉగ్రతను త్రిప్పివేయుటకు ప్రయత్నించితిని. నేను వారి రక్షణ కొరకు దీనముగా ప్రార్థించుటకు పూనుకొనియుండగా, నన్ను హింసించుటలో వారి క్రూరత్వమును అమానుషత్వమును ఎంత గొప్పవి? అయితే చెవిటివారితో మాటలాడుట వ్యర్థమని అతడు చూచినందున, అతడు తన యథార్థతకు సాక్షిగా మరల దేవునికే మొరపెట్టుకొనుచున్నాడు; నేను వారి పక్షముగా మాటలాడుటకు నీ సన్నిధిని నిలిచినది జ్ఞాపకము చేసికొనుము అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, "నేను ఎట్టివాడనో, వారియెడల నేనెట్లు ప్రవర్తించితినో మనుష్యులు ఒప్పుకొనకుండ దుష్టత్వము అడ్డగించినను, దేవుడు నాకు చాలిన సాక్షియైయుండును, ఆయన తీర్పుతో నేను తృప్తిపొందుదును." తరువాత ఇట్లు వచ్చుచున్నది —

463 సెప్టువజింటు "నా నీతీకరణ స్వరము" అనియు, వల్గేటు "నా విరోధుల స్వరము" అనియు, సిరియాకు "నా బాధ స్వరము" అనియు, అరబీ "నా కలహ స్వరము" అనియు అనువదించుచున్నవి. అయితే మన అనువాదమును కాల్విన్ అనువాదమును శ్రేష్ఠమైనవి. సెప్టువజింటు, వల్గేటు, సిరియాకు పూర్తిగా తప్పు: ఏలయనగా {{ריב అను క్రియాపదము అవి సూచించు భావములలో దేనినైనను ఎన్నడును సూచింపదు. — సం.

యిర్మీయా 18:21

21. కాబట్టి వారి పిల్లలను కరవునకు అప్పగింపుము, ఖడ్గబలముచేత వారి రక్తమును ఒలికింపుము; వారి భార్యలు పిల్లలు లేనివారును విధవరాండ్రును అగుదురు గాక; వారి పురుషులు మరణమునకు అప్పగింపబడుదురు గాక; వారి యౌవనులు యుద్ధములో ఖడ్గముచేత హతులగుదురు గాక.

21. Propterea pone filios eorum ad famem (hoc est, projice, vel, prostitue ad famem,) et diffunde (vel, diffluere fac) eos ad manus gladii, et sint mulieres eorum orbae et viduae, et viri eorum sint percussi ad mortem (lethaliter,) juvenes eorum sint percussi gladio in praelio.

ఇక్కడ ప్రవక్త రోషముచేత ప్రేరేపింపబడి, సరియైన మనోభావమునకు అనుగుణము కాని శాపవచనములను పలికినట్లు కనబడుచున్నాడు; ఏలయనగా మనలను శపించువారి కొరకు మనము ప్రార్థింపవలెనని క్రీస్తు తన స్వనోటితో చెప్పియుండకపోయినను, పరిశుద్ధ పితరులకు ఎల్లప్పుడును తెలిసియుండిన దేవుని ధర్మశాస్త్రమే చాలియుండెను. కావున యిర్మీయా తన శత్రువులు దానికి పూర్తిగా పాత్రులైయున్నను, ఈ శాపములను పలికియుండకూడదు, వారిపై అంతిమ నాశనమును కోరియుండకూడదు. అయితే గమనింపవలసినదేమనగా, తన శత్రువులపై ఈ విధముగా రోషపడుటకు అతడు పరిశుద్ధాత్మచేత తప్ప మరి ఏ విధముగాను ప్రేరేపింపబడలేదు; ఏలయనగా రోషము తరచుగా సహనము యొక్క హద్దులను మీరునను కారణముచేత అతడు నిర్దోషిగా ఎంచబడియుండలేడు, ఏలయనగా దేవుని పిల్లలు సమస్త అన్యాయములను చివరివరకు సహింపవలెను; అయితే, నేను చెప్పినట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ దేనిని తొందరపాటుతో ప్రకటింపలేదు, తనంతట తానే దేనినైనను కోరుకొనుటకు తనకు అనుమతి ఇచ్చుకొనలేదు, పరిశుద్ధాత్మ పలుకజేసినదానిని ఆయన నమ్మకమైన సాధనముగా విధేయతతో ప్రకటించెను.

మనము మరియొక చోట చెప్పినట్లు, మొదట గమనింపవలసినదేమనగా, దుష్టులపై ఏదైనను కీడు రావలెనని మనము ప్రార్థించునప్పుడు, మనము స్వకీయ కారణములపై ప్రవర్తింపకూడదు; ఏలయనగా తన్నుతానే లక్ష్యపెట్టుకొనువాడు ఎల్లప్పుడును మిక్కిలి బలమైన ఆవేశముచేత కొట్టుకొనిపోవును; మరియు మన ప్రార్థనలు శాంతముగాను సరిగాను రూపింపబడినప్పటికిని, మనము మన స్వకీయ లాభములను చూచుకొనునప్పుడు గాని మన స్వకీయ అన్యాయములకు ప్రతీకారము చేయునప్పుడు గాని, మనము ఎల్లప్పుడును తప్పిపోవుచున్నాము. ఇది ఒక సంగతి. రెండవదిగా, ఏర్పరచబడినవారికిని తిరస్కరింపబడినవారికిని మధ్య భేదమును గుర్తించు జ్ఞానము మనకుండవలెను.

అయితే రేపు ఏమి జరుగునో మనము నిశ్చయముగా ఎరుగలేము గనుక, మన తీర్పును నిలిపివేయవలెనని దేవుడు మనకు ఆజ్ఞాపించుచున్నందున, మనము నిరాశపడిన భక్తిహీనులను నాశనము చేసి చెదరగొట్టవలెనని దేవుని ప్రార్థించుటలో మనము విచక్షణ లేకుండ ప్రవక్తను అనుకరింపకూడదు; ఏలయనగా, చెప్పబడినట్లు, పరలోకమందు ఏమి నిర్ణయింపబడినదో మనకు నిశ్చయముగా తెలియదు. సంక్షేపముగా, యిర్మీయా మాదిరిని అనుసరించి తన శత్రువులపై శాపము రావలెనని ప్రార్థింప మనస్సుగలవాడెవడైనను, క్రీస్తు తన శిష్యులతో చెప్పినదాని ప్రకారము, అదే ఆత్మచేత ఏలబడవలెను; ఏలయనగా ఏలీయా విన్నపము చొప్పున దేవుడు దుష్టులను నాశనము చేసినట్లే, ఆకాశమునుండి అగ్నిచేత క్రీస్తు కూడ అట్లే చేయవలెనని అపొస్తలులు కోరిరి; అయితే ఆయన, "మీరు ఎట్టి ఆత్మచేత ఏలబడుచున్నారో మీరెరుగరు" అని చెప్పెను. (లూకా 9:55) (464 ఈ పంక్తులను సెప్టువజింటు, వల్గేటులవలె ఇట్లు అనువదించుట మేలు, — మేలుకు ప్రతిగా కీడు చేయబడుట లేదా? వారు నా ప్రాణము కొరకు గుంట త్రవ్విరి. లేదా ఇట్లు, — మేలుకు ప్రతిగా కీడు చేయబడవలెనా? — వారు నా కొరకు గుంట త్రవ్విరి. ఇక్కడను అనేక ఇతర స్థలములలోను "ప్రాణము" అను పదమును ఇట్లే అనువదింపవలెను. అడవి మృగములను పట్టుకొనుటకు గుంటలు త్రవ్వు ఆచారమును ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు. — సం.)

వారు ఏలీయావంటివారు కారు, అయినను అతడు చేసినదానిని కోతులవలె అనుకరింపగోరిరి.

అయితే, నేను చెప్పినట్లు, దుష్టులపై మనము రోషము చూపగోరునప్పుడు, మొదట మన స్వకీయ లాభనష్టముల యెడల సమస్త లక్ష్యమును విడిచిపెట్టవలెను; రెండవదిగా, జ్ఞానము వివేచన గల ఆత్మ మనకుండవలెను; చివరిగా, శరీరము యొక్క కలవరపెట్టు ఆవేశములన్నియు అణచబడవలెను; ఏలయనగా మానవ సంబంధమైనదేదైనను మన ప్రార్థనలతో కలిసిన వెంటనే, ఎల్లప్పుడును ఏదో ఒక గందరగోళము కనబడును. యిర్మీయా యొక్క ఈ శాపవచనములో కలవరపెట్టునదేదియు లేదు; ఏలయనగా దేవుని ఆత్మ అతని హృదయమును నాలుకను ఏలెను, అప్పుడు అతడు తన్నుతానే మరచెను; చివరిగా, వారు తిరస్కరింపబడినవారనియు, అప్పటికే అంతిమ నాశనమునకు విధింపబడియున్నారనియు అతడు ఎరిగియుండెను. అందుచేత ప్రవచనాత్మ ద్వారా, ఇక్కడ మనము చదువుచున్నదానిని వారిపై రావలెనని శపించుటకు అతడు సంకోచింపలేదు. మరియు శేషము విషయమై అతడు ఎల్లప్పుడును ఆసక్తి గలవాడైయుండెననుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా కొందరు నమ్మకమైనవారున్నారని అతడు ఎరిగియుండెను; వారు తెలియబడనివారైనను, అతడు వారికొరకు దేవుని ప్రార్థించెను. అయితే ఇక్కడ అతడు అప్పటికే నాశనమునకు అప్పగింపబడిన తిరస్కృతులపై ఉరుములవలె గర్జించుచున్నాడు. వారు కరవునకు అప్పగింపబడి ఖడ్గమునకు ఇయ్యబడవలెననియు, తద్వారా వారి స్త్రీలు పిల్లలు లేనివారై విధవరాండ్రగుదురనియు, వారి పురుషులు మరణమునకు అప్పగింపబడుదురనియు, వారి యౌవనులు ఖడ్గముచేత హతులగుదురనియు ప్రార్థించుటకు అతడు సంకోచింపకుండుటకు కారణమిదే. ఇప్పుడు ఇట్లు వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 18:22

22. నీవు అకస్మాత్తుగా వారిమీదికి దండును రప్పించునప్పుడు వారి యిండ్లలోనుండి కేకలు వినబడును గాక; నన్ను పట్టుకొనుటకు వారు గుంట త్రవ్వియున్నారు, నా కాళ్లకు ఉరులు రహస్యముగా ఒడ్డియున్నారు.

22. Audiatur clamor ex aedibus eorum cum induxeris super eos exercitum repente; quia foderunt foveam ad capiendum me, laqueos occultarunt pedibus meis.

అతడు తన శాపవచనమును కొనసాగించుచున్నాడు; ఇండ్లలోనుండి కేకలు వినబడవలెనని అతడు కోరుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, "వారి ఆపద సంభవించునప్పుడు వారికి ఆశ్రయమేదియు లేకుండును గాక:" ఏలయనగా అస్తవ్యస్తమైన పరిస్థితులలో ప్రతివానికిని తన స్వంత యిల్లే తన భద్రతాస్థానము. కావున వారు తమ యిండ్లలో దాగియున్నప్పుడు సహితము తమ శత్రువులచేత హతులు కావలెనని ప్రవక్త కోరెను; ఏలయనగా అతడు సంహారమునే ఉద్దేశించెనని ముందటి వచనమునుబట్టి స్పష్టమగుచున్నది. ఏలయనగా శత్రువులు చొరబడి వారిపై విజృంభించుచుండగా, వారు తమ ప్రాణమును కాపాడుకొనలేక విలాపములకును అంగలార్పులకును త్రోయబడుట వలననే గాక, కేకలు మరి ఎందుకు కలుగును? కావున నీవు అకస్మాత్తుగా వారిమీదికి సైన్యమును రప్పించునప్పుడు, వారి యిండ్లలోనుండి కేకలు వినబడును గాక; మరియు అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు: ఏలయనగా నన్ను పట్టుకొనుటకు వారు గుంట త్రవ్విరి

ఇక్కడ ప్రవక్త తన స్వకీయ వ్యాజ్యమును సమర్థించుకొనువానివలె నిజముగా కనబడుచున్నాడు: అయితే స్వకీయమైనదేదియు లేకుండ, తాను దేవుని కార్యమును చేయుచుండగా వారు కపటముగా తనను ఎదిరించినందున, తాను మాటలాడుచున్నవారి భక్తిహీనతను అతడు ద్వేషించెననుటకు సందేహము లేదు. ఏలయనగా ప్రవక్త తనకొరకు విత్తలేదు, కోయలేదు, కేవలము దేవునికి విధేయుడగుటకే ప్రయాసపడెను. కావున వారు కుయుక్తితో అతనిని ఎదిరించి మోసపుచ్చినప్పుడు, అది దేవునితో బహిరంగముగా యుద్ధము చేయుట గాక మరేమి? కావున ప్రవక్త ఇక్కడ తాను అనుభవించిన శ్రమలను గూర్చి గాని అన్యాయములను గూర్చి గాని ఫిర్యాదు చేయుటలేదనియు, అతడు కేవలము ఒక బహిరంగ వ్యాజ్యమునే వాదించుచున్నాడనియు జ్ఞాపకముంచుకొందము; ఏలయనగా అతడు దేవుని కొరకును, నిజముగా వారి రక్షణ కొరకును తన ప్రయాసను వెచ్చించుట తప్ప మరేమియు చేయకుండగా, ఈ భక్తిహీనులు అతనియెడల విశ్వాసఘాతుకముగా ప్రవర్తించిరి. చివరిగా అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు —

465 ఈ పంక్తి యొక్క అనువాదము వివిధముగా ఉన్నది: మన అనువాదమైన "ఒలికింపుము" మొదలైనది నిలువదు; బ్లేనీ ఇచ్చిన "వారిని పిండివేయుము" మొదలైనదియు నిలువదు. అనువాదములును టార్గుమును ఈ క్రియాపదమునకు సాధారణముగా ఇచ్చు భావము అప్పగించుట, అప్పజెప్పుట, ఒప్పగించుట అనునది. సిరియాకు మూలమును సరిగా ఇచ్చుచున్నట్లు కనబడుచున్నది, "వారిని ఖడ్గము యొక్క చేతులకు అప్పగింపుము;" అయితే {,{גדה అను క్రియాపదము అప్పగించుట అనుటకంటె ఈడ్చుట లేదా తోలుట అని సూచించును. బహుశా అక్షరార్థమైన అనువాదము, "వారిని ఖడ్గము యొక్క చేతులపైకి తోలుము," అని యుండవచ్చును; ఖడ్గము తన మార్గములోనికి వచ్చునదానిని అందుకొనుటకు చేతులు చాపియున్న ఒక వ్యక్తియైనట్లు: అయితే ఈ సందర్భములో "చేతులు" అనగా అధికారము; కావున శ్రేష్ఠమైన అనువాదము, మరియు వారిని ఖడ్గము యొక్క అధికారమునకు అప్పగింపుము అనునది. 466 అక్షరార్థముగా, తరువాతి పంక్తిలోని "ఖడ్గముచేత కొట్టబడినవారు" అనునట్లే, "మరణముచేత హతులైనవారు." ఈ రెండు పంక్తులు అక్షరార్థముగా ఇట్లున్నవి, — మరియు వారి పురుషులు మరణముచేత హతులైనవారగుదురు గాక; వారి యౌవనులు యుద్ధములో ఖడ్గముచేత కొట్టబడినవారగుదురు గాక. హార్స్లీ ఏమి చెప్పినను, ఇక్కడ "మరణము" అనగా తెగులు అని స్పష్టమగుచున్నది. యిర్మీయా 15:2 చూడుము. "పురుషులు" సైనికసేవ కాలమును దాటినవారు, "యౌవనులు" లేదా యువకులు యుద్ధమునకు తగినవారు. — సం.

యిర్మీయా 18:23

23. యెహోవా, నన్ను చంపవలెనని వారు నామీద చేసిన ఆలోచన యంతయు నీకు తెలిసియున్నది; వారి దోషమును క్షమింపకుము, నీ సన్నిధినుండి వారి పాపమును తుడిచివేయకుము; వారు నీ యెదుట కూలద్రోయబడుదురు గాక; నీ కోపకాలమున వారికి ఈ ప్రకారము చేయుము.

23. Et tu Jehovah nosti omnia consilia eorum super me in mortem; ne propitius sis (vel, placabilis) super iniquitate eorum, et peccatum eorum (vel, scelus eorum) a facie tua ne deleas (quidam existimant {}תמחיesse in kal, et {}יpont loco {),}הet sint impingentes coram facie tua, in die excandescentiae tuae fac cum ipsis.

ఈ వచనమును నేడు నేను వివరింపలేను.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ సువార్త బోధచేత నీవు ప్రతిదినమును, ఎడతెగకుండ సహితము, మారుమనస్సు పొందవలెనని మమ్మును హెచ్చరించుచు, సమాధానపడుటకు సిద్ధముగా ఉన్నవానిగా నిన్ను నీవు మాకు కనుపరచుకొనుచున్నావు గనుక, — ఓ, అంత సాటిలేని ఉపకారమును మేము నిర్లక్ష్యము చేయక, అప్పగించుకొనిన మనస్సులతో మమ్మును మేము పూర్తిగా నీకు సమర్పించుకొనునట్లును, నీచేత పూర్తిగా విసర్జింపబడునంతగాను, చివరకు మాకు కనికరమేదియు లేదని కనుగొనునంతగాను నీ ఉగ్రతను రేపకుండునట్లును అనుగ్రహించుము; నీ కటాక్షకాలము కొనసాగుచుండగానే మేము అంతిమ తీర్పును ముందుగా ఎదుర్కొని, నీవు మాకు అర్పించుచున్న సమాధానము యొక్క ఉపకారమును ఈ విధముగా హత్తుకొందుము గాక; అప్పుడు నీకు కృతజ్ఞులమై, నీ అద్వితీయ కుమారునియందు అంగీకరింపబడినవారమై, నీ అద్వితీయ కుమారుడు తన స్వరక్తముచేత మాకొరకు సంపాదించిన ఆ నిత్య స్వాస్థ్యమును మేము ఎట్టకేలకు అనుభవించువరకు, మా పిలుపు యొక్క మార్గములో ముందుకు సాగుదుము గాక. — ఆమేన్.

డెబ్బది మూడవ ఉపన్యాసము

పదునెనిమిదవ అధ్యాయము యొక్క చివరి వచనపు మాటలను నిన్న మేము చెప్పితిమి. వాటిచేత ప్రవక్త ఉద్దేశించుచున్నదేమో, వాటినుండి మనము ఏ ఫలమును కూర్చుకొనవలెనో ఇప్పుడు చూతము. తన శత్రువుల దుష్టత్వమునకు దేవుడు సాక్షియైయుండెనని — వారి ఆలోచనలన్నియు తన నాశనమునే లక్ష్యముగా కలిగియుండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అంతేకాక, ఇక్కడ ఒక వ్యత్యాసము గ్రహింపవలెను, — మనము ఇంతకుముందు చూచినట్లు, ప్రవక్త వారి రక్షణను గూర్చి నమ్మకముగా శ్రద్ధవహించెను. కావున నిర్దోషి మాత్రమే కాక, వారి రక్షణ కొరకు ప్రయాసపడినందుకు వారి కృతజ్ఞతకు ఎంతో పాత్రుడైన పరిశుద్ధ ప్రవక్త యొక్క మరణమునకు కుట్రచేయుట వారియందు మిక్కిలి నీచమైన కృతఘ్నతయైయుండెను. వారు ఏ కనికరమునకును పాత్రులు కారని దీనినిబట్టి మనము నిర్ణయించుచున్నాము. వారి ఆలోచన నీకు తెలియును అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, అనగా వారు తమలోతాము ఆలోచించుకొనునది నాపై మరణము తెచ్చుటకే నడిపించుచున్నది: కావున నీవు వారి దోషము విషయమై శాంతింపకుము, వారి పాపమును తుడిచివేయకుము

ఈ తీవ్రత పరిశుద్ధాత్మచేత పలుకజేయబడినది గనుక, అది ఖండింపబడదగినది కాదనియు, దానిని మాదిరిగా చేసికొనకూడదనియు మన కడపటి ఉపన్యాసములో చెప్పితిమి; ఏలయనగా వారు తిరస్కరింపబడినవారని ఎరుగుట ప్రవక్తకు ప్రత్యేకమైనదైయుండెను: మరియు ప్రత్యేకమైన మాదిరులనుండి సాధారణ నియమము ఎందుకు చేయబడకూడదో కూడ మేము చూపితిమి: ఏలయనగా యిర్మీయా జ్ఞానమును వివేచనయు గల ఆత్మతో అలంకరింపబడెను, మరియు దేవుని మహిమ కొరకైన ఆసక్తి కూడ అతని హృదయములో ఎంతగా ఏలెననగా, శరీర సంబంధమైన మనోభావములు పూర్తిగా అణచబడెను, లేదా కనీసము లోబరచబడెను; మరియు అంతేకాక, అతడు స్వకీయ వ్యాజ్యమును వాదింపలేదు. మొదటి స్థానములో, అది దైవోక్తియైయుండెనని మేము చెప్పితిమి; ఏలయనగా సత్యబోధను ఈ విధముగా మొండిగా ఎదిరించినవారు తిరస్కరింపబడినవారును మార్పులేనివారునని తెలియజేయుటకు దేవుడు ఉద్దేశించెను. ఈ సంగతులన్నియు మన భాగమునకు రావు గనుక, ఈ ప్రార్థనలో మనము విచక్షణ లేకుండ యిర్మీయాను అనుకరింపకూడదు: ఏలయనగా అట్లయితే, క్రీస్తు తన శిష్యులతో, "మిమ్మును ఏ ఆత్మ ఏలుచున్నదో మీరెరుగరు" అని చెప్పినది మనకు వర్తించును. (లూకా 9:55.)

మరియు వారియెడల శాంతింపకుము, వారి పాపమును తుడిచివేయకుము అని మనము వినునప్పుడు, అది నిస్సందేహముగా మనలను భయముతో నింపవలెను. తాను కృపగలవాడనియు కనికరమునకు మొగ్గువాడనియు, తాను కోపించునప్పుడు అది ఒక్క నిమిషము మాత్రమేననియు దేవుడు అనేక స్థలములలో సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. (సంఖ్యాకాండము 14:18; కీర్తనలు 103:8; కీర్తనలు 30:5) కావున ప్రవక్త మాటలకును, దేవుడు తన స్వభావమును తెలియజేయు ఈ సాక్ష్యములకును మధ్య గొప్ప భేదమున్నట్లు కనబడుచున్నది. అయితే ప్రవక్త ఎవరికి విరోధముగా ఈ విధముగా ప్రార్థించెనో ఆ ప్రజల నాశనము అతనికి స్పష్టపరచబడియుండెనని మనము ఇదివరకే చెప్పితిమి: మరియు అతడు ప్రజలను మినహాయింపు లేకుండ చేర్చలేదని మనము చెప్పినదానిని కూడ జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; ఏలయనగా వారిమధ్య ఒక సంతానము మిగిలియున్నదని అతడు ఎరిగియుండెను. కావున అతడు తన శాపవచనమును తిరస్కరింపబడినవారికిని మార్పులేనివారికిని పరిమితము చేసెను; ఏలయనగా దేవుని నిత్య సంకల్పముచేతనే వారు అప్పటికే నాశనమునకు విధింపబడియుండిరని అతడు ఎరిగియుండెను; మరియు వారు మరల మరల తమ్మును తామే నాశనము చేసికొనిరి గనుక, దేవుడు వారియెడల ఎన్నటికిని శాంతింపడని అతడు ధైర్యముగా ప్రకటించుచున్నాడు.

తరువాత వచ్చునది కూడ ఇదే ఉద్దేశము గలది, వారు నీ సన్నిధిని ఎల్లప్పుడును తొట్రిల్లుదురు గాక. ప్రత్యక్షమైన తీర్పును సూచించుటకు అతడు ఇక్కడ ముఖమును ప్రస్తావించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన దుష్టులను విడిచిపెట్టుచున్నంతకాలము వారు ఉప్పొంగుదురు. కావున ఆయన న్యాయాధిపతిగా కనబడి, తన తీర్పును తృణీకరించినవారు తాము తప్పించుకొనలేమని ఎరుగుటకు బలవంతము చేయబడి వారి పొగరుబోతుతనము అణచబడునట్లు, దేవుడు తన సింహాసనముపై ఆసీనుడు కావలెనని ప్రవక్త కోరెను. మరియు ఇక్కడ దేవుని సన్నిధికిని ఆయన లేకపోవుటకును మధ్య ఒక వ్యత్యాసమును కూడ గ్రహింపవలెను. ఏలయనగా దేవుడు తమయెడల ఉపేక్ష చూపుచు ప్రతిదండన చేయకున్నంతకాలము ఆయన దూరముగా ఉన్నాడని వేషధారులు తలంచుదురు; అందుచేత వారు ఆయనను మోసపుచ్చుటకు తమకు అనుమతి ఉన్నట్లు పొగరుబోతులగుదురు: అయితే వారు ఒప్పుకొనుటకు ఇష్టపడనిదానిని ఒప్పుకొనునట్లు దేవుడు వారిని బలవంతము చేయునప్పుడు, వారు ఆయన సన్నిధిని నిలుచుచున్నారని చెప్పబడును; ఏలయనగా వారు తప్పించుకొనుటకు వీలులేనంత సమీపముగా ఒత్తిడి చేయబడుచున్నారు, ప్రభువు తాను వారికి న్యాయాధిపతినని రుజువుచేయుచుండగా వారు ఇష్టమున్నను లేకున్నను గట్టిగా పట్టబడుచున్నారు. కావున వారు నీ సన్నిధిని తొట్రిల్లుదురు గాక అని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు ఆ మాట యొక్క భావమును మనము చూచుచున్నాము.

చివరి స్థానములో అతడు, నీ కోపకాలమున వారికి ఈ ప్రకారము చేయుము అని చేర్చుచున్నాడు. ఆయన సన్నిధి యొక్క విధానము ఇక్కడ వివరింపబడుచున్నది. అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ తన్నుతానును భక్తులందరిని, వారు తొందరపడకుండునట్లు అడ్డగించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా మనము మన కోరికలలో తరచుగా మిక్కిలి తొందరపాటుగలవారమైయున్నాము; ఏలయనగా దేవుడు ప్రతి క్షణమును ఆకాశమునుండి ఉరుములు మెరుపులు కురిపించవలెనని మనము కోరుదుము. ఈ తొందరపాటును మితపరచవలెను; మరియు ప్రవక్త నీ కోపకాలమున అని చెప్పుటచేత ఇక్కడ మనకు మితము యొక్క నియమమును విధించుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, "నీవు ఆలస్యము చేసి, ఈ గొప్ప నేరములను ఇప్పుడు చూచిచూడనట్లు ఉన్నట్లు కనబడినను, తిరస్కరింపబడినవారిపై నీవు ప్రతిదండన చేయు కాలము చివరకు వచ్చును."

కావున లేఖనము దేవుని ఉగ్రతకాలమును గూర్చి మాటలాడునప్పుడెల్లను, ఈ మాటతీరు క్రింద సహనమునకు ఒక హెచ్చరిక ఉన్నదని మనము తెలిసికొందము; తద్వారా మితిమీరిన ఆవేశము మనలను మితము యొక్క హద్దులను దాటించకుండ, తీర్పు యొక్క తగిన కాలము వచ్చువరకు మనము అప్పగించుకొనిన మనస్సులతో కనిపెట్టుకొని యుందుము. ఇది ఒక సంగతి; అయితే అదే సమయమున ప్రవక్త ఇంకను ఎక్కువను కూడ వ్యక్తపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా తాను మాటలాడుచున్న తిరస్కృతులు తమ్మును తాము ఎన్నటికిని విడిపించుకొనలేనంతగా అంతములేని తీర్పులో చిక్కుకొనవలెనని అతడు కోరుచున్నాడు. కీర్తనలు 106:4 లో, "యెహోవా, నీవు నీ ప్రజలయెడల చూపు దయ చొప్పున నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొనుము," అని చెప్పబడియున్నది, అనగా, "ప్రభువా, నీ ప్రజలతో కలుపబడుట అను దీనినే నేను అడుగుచున్నాను; ఏలయనగా నీ సంఘము బాధింపబడి దయనీయమైనదిగా ఎంచబడునప్పుడు సహితము, నీవు నీ తండ్రివంటి కటాక్షముతో ఘనపరచువారి సంఖ్యలో నేనుండుట నాకు చాలును." కావున దేవుని ప్రజలయెడల ఆయన దయ అనగా ఆయన తన సంఘమునెడల కలిగియున్న ఆ తండ్రివంటి లక్ష్యము. అట్లే, మరొకవైపు, కోపకాలము అనగా దేవుడు తిరస్కృతులను నిత్య నాశనమునకు సమర్పించు ఆ తీర్పు; తద్వారా వారికి రక్షణ నిరీక్షణ ఏదియు మిగిలియుండదు. నీవు వారికి చేయుము, అయితే ఎప్పుడు? నీ కోపకాలమునందే; అనగా, నీవు ఎన్నటికిని సమాధానపడని నీ మార్పులేని శత్రువులకు నీవు చేయు విధముగానే వారికి చేయుము. ఇదే భావము. ఇప్పుడు మరియొక ప్రసంగము వచ్చుచున్నది.

467 సిరియాకులో చివరి పంక్తి, — నీ రౌద్రకాలమున వారికి విరోధముగా ప్రవర్తింపుము. "వారిపై ప్రతిదండన చేయుము," అనునది టార్గుము యొక్క వివరణ. మన అనువాదములోని "ఈ ప్రకారము" అనుదానిని విడిచి, "వారికి చేయుము" అని యుండవలెనని హార్స్లీ కోరుచున్నాడు. ఇది చెప్పబడినదానికంటె ఎక్కువను ఇమిడ్చుకొనియున్న మాట అనుటకు సందేహము లేదు. దీనిని "వారి పని ముగించుము," అనగా, వారిని పూర్తిగా నాశనము చేయుము అని అనువదింపవచ్చును; — సం.