యిర్మీయాపై వ్యాఖ్యానము · సంపుటి 1 · యిర్మీయా 15

యిర్మీయా 15

ఈ తెలుగు ఎడిషన్ UECF.NET కొరకు AI-సహాయంతో చేసిన పూర్ణ అనువాదము మరియు సంపాదకీయ గుణ సమీక్ష ద్వారా సిద్ధం చేయబడింది. అధ్యయనానికి ఆంగ్ల మూల గ్రంథమే ప్రామాణికం. తప్పులు కనిపిస్తే [email protected]కు రాయండి.

యిర్మీయా 15

యిర్మీయా 15:1-2 1. అప్పుడు యెహోవా నాతో ఈలాగు సెలవిచ్చెను–మోషేయును సమూయేలును నా సన్నిధిని నిలిచినను నా మనస్సు ఈ జనులతట్టు తిరుగదు; నా సన్నిధినుండి వారిని తోలివేయుము, వారు వెళ్లిపోవలెను.

1. Et dixit Jehova ad me, Si steterint Moses et Samuel coram facie mea, non est anima (id est cor meum) ad populum hunc; emitte a facie mea et exeant.

2. మేమెక్కడికి వెళ్లుదుమని వారు నిన్నడుగగా నీవు వారితో ఇట్లనుము–యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా–మరణమునకు నియమింపబడినవారు మరణమునకును, ఖడ్గమునకు నియమింపబడినవారు ఖడ్గమునకును, క్షామమునకు నియమింపబడినవారు క్షామమునకును, చెరకు నియమింపబడినవారు చెరకును పోవలెను.

2. Et erit, si dixerint tibi, Quo exibimus? (vel, egrediemur) tunc dices illis, Sic dicit Jehova, Qui ad mortem, ad mortem, et qui ad gladium, ad gladium, et qui ad famem, ad famem, et qui ad captivitatem, ad captivitatem.

మనము ఇంతకుముందు గమనించిన సంగతినే దేవుడు మరల చెప్పుచున్నాడు,—ప్రజల భక్తిహీనతలును పాపములును పరాకాష్ఠకు చేరినందున క్షమాపణకైనను కనికరమునకైనను ఇక చోటులేదు: దేవుడు తన సేవకుని ప్రార్థనను బొత్తిగా త్రోసివేసినట్లు కనబడినను, అది ఏ ప్రయోజనమును లేనిదైయుండెనని మనము తలంపకూడదు. యిర్మీయా నిజముగా ప్రజలందరిని నాశనమునుండి విడిపింపగోరెను; అయినను అతడు అవివేకముగాను నిష్ప్రయోజనముగాను ఆలాగు ప్రార్థింపలేదు; ఏలయనగా వారు చెప్పునట్లు, పేరుకు మాత్రమే సంఘమైనదానికిని ఏర్పరచబడిన సంతానమునకును అతడు భేదము చూపెను; అబ్రాహాము యొక్క అనేకులు భ్రష్టులైన పిల్లలుగా మారిరని అతడు ఎరిగియుండెను: “నీ గుడారములో నివసింపదగినవాడెవడు? నీ పరిశుద్ధ పర్వతముమీద నిలువదగినవాడెవడు? చేతులవిషయమై నిర్దోషియై, శుద్ధహృదయము గలవాడే” (కీర్తనలు 15:1, 2) అని కీర్తనలలో చెప్పబడినదియు అతనికి తెలియనిది కాదు.

వేషధారులు దేవాలయములోనికి స్వేచ్ఛగా ప్రవేశించి విశ్వాసులతో కలిసి బలులు అర్పించుచున్నందున వ్యర్థముగా అతిశయించుచున్నారని ప్రవక్త అక్కడ స్పష్టముగా చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా శుద్ధహృదయమును నిర్మలమైన చేతులును కోరబడుచున్నవి. యిర్మీయా దీనిని నిస్సందేహముగా సంపూర్ణముగా గ్రహించెను.

కాబట్టి అతడు తన చింతను ప్రజల సమస్త సమూహమునకు విస్తరింపజేసినను, ఏర్పరచబడిన సంతానమొకటి కలదని అతడు ఎరిగియుండెను. అటువలెనే నేడు మనము ప్రార్థించునప్పుడు, ప్రేమ నియమము ప్రకారము అందరిని చేర్చుకొనవలెను, ఏలయనగా దేవుడు ఎవరిని ఏర్పరచుకొనెనో ఎవరిని విసర్జించెనో మనము నిర్ణయింపలేము; కావున మనకు సాధ్యమైనంతమట్టుకు అందరి రక్షణను మనము ప్రోత్సహింపవలెను; అయినను మన ప్రార్థనలు ఏమియు ప్రయోజనపడని అనేకులు భ్రష్టులని సాధారణ సత్యముగా మనము ఎరుగుదుము; ఇది మనకు తెలియును, అయినను ఎవనినైనను వ్రేలుపెట్టి చూపించినట్లు మనము గుర్తింపలేము. కాబట్టి యిర్మీయా ప్రార్థన నిష్ప్రయోజనము కాలేదు; అయినను వారు చెప్పునట్లు దాని రూపము చొప్పున అది వినబడలేదు, ఏలయనగా ప్రజలందరు రక్షింపబడవలెనని అతడు కోరెను; అయితే దేవుడు భక్తిహీనులను, అనగా లొంగని మొండితనమువలన నిరీక్షణకు అతీతులైనవారిని, నాశనము చేయవలెనని నిశ్చయించుకొనినందున, యిర్మీయా తాను ప్రార్థించినదానిని కొంతమట్టుకు మాత్రమే పొందెను,—అనగా అప్పుడు ఒక విధముగా మరుగైయున్న తన సంఘమును దేవుడు కాపాడును అనునదే.

అయితే ఇప్పుడు, మోషేయు సమూయేలును నా సన్నిధిని నిలిచినను, నా ప్రాణము ఈ ప్రజలతట్టు ఉండదు అని చెప్పబడుచున్నది. భావమేమనగా, విజ్ఞాపన చేయువారందరు వారి పక్షమున ముందుకు వచ్చినను ఏమియు చేయలేరు, ఏలయనగా దేవుడు వారిని విసర్జించెను. ఇక్కడ మోషేయు సమూయేలును పేర్కొనబడిరి, అయితే మరియొక స్థలములో యోబును దానియేలును పేర్కొనబడిరి, అదియు ఇదే కారణము చేత. (యెహెజ్కేలు 14:14) మోషే ఇక్కడ పేర్కొనబడుచున్నాడు, ఏలయనగా అతడు తన ప్రజలకొరకు తన్నుతాను అర్పించుకొని, శాపగ్రస్తుడగుటకు కోరెనని మనము చూచుచున్నాము. … “జీవగ్రంథములోనుండి నన్ను …, లేదా ఈ ప్రజలను కనికరించుము.” (నిర్గమకాండము 32:32)

కాబట్టి దేవుని ఉగ్రత మోషేచేత ఎన్నోమారులు శాంతింపజేయబడినందున అతడు ఇక్కడ పేర్కొనబడుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రజల పని సమాప్తమైపోయినప్పుడు, అతడు వారిని నిత్యమరణమునుండి విడిపించినట్లు విడిపించెను, ఇది యూదులకు బాగుగాను సర్వసాధారణముగాను తెలిసియుండెను. సమూయేలు విషయమైతే, అతడు ఎంత ప్రసిద్ధుడో, సమస్త ప్రజల సంరక్షణకొరకు దేవుడు అతనిచేత ఎన్నోమారులు శాంతింపజేయబడెనో మనము ఎరుగుదుము; అయితే తుదకు అతడు సౌలుకొరకు ప్రార్థించినప్పుడు, దేవుడు నిజముగా అతని మితిమీరిన ఆసక్తిని అణచి, ఇక ప్రార్థింపవద్దని అతని నిషేధించెను, (1 సమూయేలు 16:1) అయినను అతడు ప్రార్థించుట మానలేదు. కాబట్టి సమూయేలునందు ఒక విధముగా దేవునితో పోరాడునంత గొప్ప ఆసక్తి ఉండెను గనుక, అతడు ఇక్కడ మోషేతో కలుపబడుచున్నాడు: “ఈ ఇద్దరు నా సన్నిధిని నిలిచినను, నా ప్రాణము, లేక నా హృదయము, ఈ ప్రజలకు దూరమైయుండును, ఏలయనగా నేను ఇక వారియెడల శాంతింపను.”

అయితే ఆయన తమ నాశనమును తామే ఉద్దేశపూర్వకముగా ఎన్నోమారులు వెదకుకొనిన మూర్ఖ సమూహమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇతర స్థలములలో కనబడినట్లు, ప్రజలు ఎన్నడును విసర్జింపబడలేదు; అయినను మనము పొట్టును గోధుమలను వేరుపరచవలెను. యూదయ దేవుని కళ్లమువంటిదైయుండెను, దానిమీద పొట్టు గొప్ప రాశిగా ఉండెను, ఏలయనగా సమూహము నిజమైన మతమును విడిచిపెట్టెను; చెత్తలో మరుగైయున్న కొన్ని గింజలు మాత్రమే కనబడెను. కావున దేవుని హృదయము ప్రజలతట్టు, అనగా నిబంధనను మీరువారైయుండియు తమ పేరునుబట్టి మాత్రమే గర్వించిన అబ్రాహాము యొక్క భ్రష్టులైన పిల్లలతట్టు, లేకపోయెను; ఏలయనగా వారు బహుకాలముక్రిందటనే దేవుని నిజమైన ఆరాధనను సమస్త యథార్థతను విడిచిపెట్టిరి. కాబట్టి దేవుని హృదయము వారితట్టు లేకపోయెను. అదే సమయమున ఆయన ఆశ్చర్యకరమైన మరుగైన విధముగా శేషమును కాపాడెను.

383 హెబ్రీ భాషకును వెల్ష్ భాషకును మధ్యనున్న జాతీయ సామ్యమును ఇక్కడ గమనింపవచ్చును: “నిలుచు” అను క్రియ రెండు కర్తృపదముల తరువాత వచ్చినను ఏకవచనములో ఉన్నది. వెల్ష్ భాషలోను అలాగే ఉన్నది: కర్తృపదములు దానికి ముందు ఉండినయెడల, క్రియ బహువచనములో ఉండును. Pe savai Moses a Samuel o'm blaen. ఇది పదమునకు పదముగా హెబ్రీయే. సెప్టువజింటును వల్గేటును క్రియ యొక్క ఏకవచనమునే నిలుపుచున్నవి; అయితే అవి వ్యాకరణరీత్యా సరియైనవి కావు. — సం.

నీతిమంతుని ప్రార్థన దేవునియొద్ద బహు బలముగలదని యాకోబు కూడ చెప్పుచున్నదానినే ఈ వాక్యభాగము మనకు బోధించుచున్నది; అతడు ఏలీయా దృష్టాంతమును ముందుకు తెచ్చుచున్నాడు, అతడు తన ప్రార్థనచేత ఆకాశమును మూయగా బహుకాలము వర్షము కురియలేదు; తరువాత దేవునియొద్దనుండి వర్షమును పొందునట్లు తన ప్రార్థనచేత ఆకాశమును తెరచెను. (యాకోబు 5:16-18) నీతిమంతుల ప్రార్థనలు వారు తమకొరకు ప్రార్థించునప్పుడు మాత్రమే గాక ఇతరులకొరకు ప్రార్థించునప్పుడును బహు బలముగలవని అతడు ఇందువలన నిర్ధారించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఏలీయా తన్నుగూర్చి ప్రత్యేకముగా చింతింపలేదు, సమస్త ప్రజలకు ఉపశమనము సంపాదించుటయే అతని ఉద్దేశము. పరిశుద్ధుల విజ్ఞాపన దేవునిచేత మిక్కిలి విలువైనదిగా ఎంచబడుచున్నదనుట నిశ్చయము; అందుచేతనే మనము ఒకరికొకరము సహాయము చేసికొని ఒకరికొరకొకరము ప్రార్థించునట్లు మన అవసరములను ఇష్టపూర్వకముగాను స్వేచ్ఛగాను ఒకరికొకరము తెలియజేసికొనవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడుచున్నాము. అయితే ఇతరులు తమ ప్రార్థనలలో తమను దేవునికి అప్పగించుచున్నారని తలంచువారు ఆ కారణముచేత మరింత నిర్లక్ష్యులు కాకూడదని అదే సమయమున మనము గమనింపవలెను; ఏలయనగా విశ్వాసుల ప్రార్థనలు క్రీస్తు అవయవములకు ప్రయోజనకరమైనట్లు, భక్తిహీనులకును వేషధారులకును అవి ఏ మేలును చేయవనుట నిశ్చయము. ఇతరులు మనకొరకు ప్రార్థించుచున్నారను నమ్మికయందు నిశ్చింతగా ఉండుమని దేవుడు మనకు ఆజ్ఞాపింపలేదు, ప్రతివాడును ప్రార్థింపవలెననియు, తమ ప్రార్థనలను సంఘము యొక్క సమస్త అవయవముల ప్రార్థనలతో కలుపవలెననియు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు. కాబట్టి పరిశుద్ధుల ప్రార్థనలవలన ప్రయోజనము పొందగోరువాడెవడైనను తానును ప్రార్థింపవలెను.

పరిశుద్ధుల ప్రార్థనలు కొన్నిసార్లు భక్తిహీనులకును పరాయివారికిని కూడ మేలుచేయుననుట సత్యమని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను; ఏలయనగా “తండ్రీ, వీరేమి చేయుచున్నారో వీరెరుగరు గనుక వీరిని క్షమించుము” (లూకా 23:34) అని క్రీస్తు ప్రార్థించినది వ్యర్థము కాలేదు; స్తెఫను అటువంటి ప్రార్థనను అర్పించినప్పుడు అతడును వ్యర్థముగా ప్రార్థింపలేదు, (అపొస్తలుల కార్యములు 7:60) మరియు ఇతరులతోపాటు పౌలు స్తెఫను ప్రార్థన యొక్క ఫలమని అగస్టీను చెప్పినదానితో ఏకీభవింప నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను. (Serm. 1, de Sanctis) అయితే పరిశుద్ధుల ప్రార్థనలచేత మనము సహాయము పొందుచున్నామని గ్రహించినప్పుడు మనము ఏమి చేయవలెనో దానిని గూర్చి నేనిప్పుడు మాటలాడుచున్నాను, అనగా మనము మన పాలును శ్రద్ధతో నెరవేర్చి, మన సహోదరులనుండి మనము ఏ చింతను శ్రద్ధను ఆశించుచున్నామో అదే చింతను శ్రద్ధను వారియెడల చూపుటకు ప్రయాసపడవలెను. కాబట్టి ప్రతివాడు తనకొరకు ప్రార్థించునప్పుడు వినబడుట మాత్రమే గాక, పరిశుద్ధుల ప్రార్థనలు ఇతరుల పక్షమునను బలముగలవనుట నిస్సందేహముగా నిశ్చయము.

అయితే ఈ వాక్యభాగమును మృతులైన పరిశుద్ధులకు అన్వయించు పోపు మతస్థులు మిక్కిలి హాస్యాస్పదులు: దేవుడు ఇక్కడ చెప్పబడినదానిని ప్రకటించినప్పుడు మోషేయు సమూయేలును మృతులైయుండిరి, కాబట్టి వారు ప్రార్థించిరనుట సత్యమని వారు చెప్పుదురు. ఈ అనుమితి అట్టి బోధకులకు తగినదే, ఇది గాడిద ఓండ్రపెట్టుటంత మంచిది. ఇక్కడ ఒక ఊహ చేయబడుచున్నది, దేవుడు ఈలాగు చెప్పినట్లు, “మోషేయు సమూయేలును ఇప్పుడు జీవించియుండి వారికొరకు విజ్ఞాపన చేసినను, నేను శాంతింపనివాడనుగానే నిలిచియుందును.” అయితే యెహెజ్కేలు అప్పుడు జీవించియున్న దానియేలును పేర్కొనుచున్నాడు, యోబును కూడ పేర్కొనుచున్నాడు. కాబట్టి అతడు మృతులకును జీవించువారికిని భేదము చూపుటలేదని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము. కావున మోషేను సమూయేలును గూర్చి ఇక్కడ చెప్పబడినదానిని ఆధారముచేసికొని మృతులు జీవించువారికొరకు ప్రార్థించుచున్నారని పోపు మతస్థులు ఈలాగు వ్యర్థముగా వదరుచున్నప్పుడు వారు మిక్కిలి బుద్ధిహీనులును మూఢులునైయున్నారు. కాబట్టి ఈ అజ్ఞానపు వాదము దానంతట అదే దాదాపు మాయమైపోవుచున్నందున దానిని ఖండించుట అవసరము లేదు: ఎవడును అట్టి కుతర్కముచేత మోసపోకుండునట్లు సంక్షిప్తమైన హెచ్చరిక చాలును.

384 పోపు మతస్థుల ఈ తలంపును గూర్చి వెనేమా ఇట్లనుచున్నాడు, “వారు నిలిచిరని కాదు, వారు నిలిచినను అని మాటలు ఉన్నవి; ఆయన వారిని మృతులుగా కాదు, జీవించువారిగా చెప్పుచున్నాడు, వారు జీవించియుండి ప్రజలకొరకు విజ్ఞాపన చేసినను వారిని విడిపించుటలో సఫలులు కాలేరని సూచించుచున్నాడు.” స్కాట్ యొక్క ఒక వ్యాఖ్యను మేము చేర్చుదుము — “మృతులైన పరిశుద్ధులు మనకొరకు విజ్ఞాపన చేయరని ఈ వాక్యభాగము సంపూర్ణముగా రుజువుచేయుచున్నది; ఏలయనగా మోషేయు సమూయేలును అప్పుడు ఇశ్రాయేలు పక్షమునగాని ఇశ్రాయేలులో ఎవని పక్షమునగాని ప్రభువు సన్నిధిని నిలువలేదని ఇది స్పష్టముగా సూచించుచున్నది.” — సం.

తరువాత ఆయన ప్రజలను త్రోసివేయుమని ప్రవక్తకు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; వారిని త్రోసివేయుము, లేక వారిని నా సన్నిధినుండి వెళ్లగొట్టుము అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. “వారు నాయొద్దనుండి తొలగిపోవలెను” అని ఆయన ఇక్కడ నిస్సందేహముగా బలమైన రీతిగా మాటలాడుచున్నాడు. అయినను దేవుడు తన ప్రవక్తకు తాను ఆజ్ఞాపించినదానిని చూపుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లు, “నీ పదవిని నెరవేర్చుము, నేను నీమీద ఏ భారమును మోపితినో జ్ఞాపకము చేసికొనుము.” ప్రజలమీద చెరను ప్రకటించవలెనని యిర్మీయాకు ఆజ్ఞాపింపబడెను; అతడు దైవ ప్రతీకారము యొక్క దూతయైయుండెను. కాబట్టి అతడు ఈ పదవిని వహించియుండెను గనుక, దేవుడు తనకిచ్చిన ఆజ్ఞను నెరవేర్చుట అతని విధియైయుండెను. వారిని త్రోసివేయుము అను ఈ మాటల భావమేమో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

అయితే మనము ఇంతకుముందు చూచినదానిని ఇక్కడ మరల గమనింపవలెను,—“పెల్లగించుటకును విరుగగొట్టుటకును, కట్టుటకును నాటుటకును నేను జనములమీదను రాజ్యములమీదను నిన్ను నియమించియున్నాను” (యిర్మీయా 1:10) అని చెప్పబడినదాని ప్రకారము, దేవుడు ప్రవచన బోధ యొక్క బలప్రభావమును ఘనపరచుచున్నాడు.

అప్పుడు దేవుడు తన సేవకుని నోటిలో ఎంత గొప్ప శక్తి ఉండునో సూచించుచున్నాడు, యూదులు అతని ప్రవచనములను పిల్లలను భయపెట్టుటకైన వ్యర్థమైన బెదరింపులవలె అపహసించినను, అవి పిడుగులవలె ఉండును; కావున యిర్మీయా గొప్ప సైన్యముతోను మహా బలములతోను సన్నద్ధుడైనట్టు ప్రజలను తరిమివేయును; క్రీస్తునకు విరోధముగా తన్నుతాను హెచ్చించుకొను ప్రతి ఔన్నత్యమును పడగొట్టుటకు తనకు అధికారమియ్యబడెనని పౌలు ప్రకటించుచున్నదాని ప్రకారమే. (2 కొరింథీయులకు 10:5) కాబట్టి అవిశ్వాసులను శిక్షతో బెదరించునప్పుడు దేవుడు తన ప్రవచన బోధకు అంత గొప్ప అధికారమును ఆపాదించుచున్నాడు గనుక, రక్షణ వాగ్దానములన్నిటికిని అదే విస్తరించుచున్నదని మనము తెలిసికొందము.

కావున దేవుడు సువార్తద్వారా మనకు కృపను అర్పించి, మనయెడల తాను కటాక్షము చూపుదునని సాక్ష్యమిచ్చునప్పుడెల్ల, ఆకాశము ఒక విధముగా మనకు తెరవబడియున్నదని మనము తెలిసికొందము; ఆయన స్వకీయ సాక్ష్యము తప్ప నిశ్చయతకు మరి ఏ ఆధారమును మనము వెదకకుందము: ఎందుకు? ఏలయనగా ప్రవక్తలకు బంధించుటకును విప్పుటకును అధికారమియ్యబడినట్లు, ఇప్పుడు అదే అధికారము సంఘమునకు ఇయ్యబడియున్నది, అనగా ఇంకను స్వస్థపడదగినవారినందరిని రక్షింపబడుటకు ఆహ్వానించుటకును, విసర్జితులమీదను తమ దుష్టత్వమునందు మొండిగా నిలుచువారిమీదను నిత్యనాశనమును ప్రకటించుటకును; “మీరు భూలోకమందు వేటిని బంధింతురో అవి పరలోకమందును బంధింపబడును; భూలోకమందు మీరు వేటిని విప్పుదురో అవి పరలోకమందును విప్పబడును” (మత్తయి 16:19; 18:18) అని క్రీస్తు చెప్పినదాని ప్రకారమే.

ఏలయనగా ఆయన తన అపొస్తలులకు బంధించుటకు మాత్రమే గాక విప్పుటకును అధికారమిచ్చెను. మరియు పౌలు మునుపటి అధికారమును గూర్చి గొప్పగా మాటలాడిన తరువాత, “మీరు సంపూర్ణముగా విధేయులైనప్పుడు” (2 కొరింథీయులకు 10:6) అని చేర్చుచున్నాడు; సువార్త విసర్జితులమీద మరణమును ప్రకటించుటకు మాత్రమే ప్రకటింపబడలేదు, అది ఏర్పరచబడినవారందరికి, అనగా తమకు అర్పింపబడిన వాగ్దానములను నిజమైన విశ్వాసముచేత హత్తుకొనినవారికి, రక్షణ యొక్క తాకట్టుగా కూడ ఉండెనని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

385 ఈ క్రియకు మరి సరియైన అర్థము పంపుట; అతడు తన బోధచేత వారిని దేవుని సన్నిధినుండి పంపివేయవలసియుండెను, దేవుడు వారిని నిరాకరించి విసర్జించెనని సూచించుచు: మరియు వారు బయలువెళ్లవలసియుండిరి లేక వెలుపలికి పోవలసియుండిరి, అనగా ఆయన సన్నిధినుండి. విడనాడబడిన స్త్రీని పంపివేయుటకు ఇది సూచన,— నా సన్నిధినుండి వారిని పంపివేయుము, వారు బయలువెళ్లవలెను: 2. మరియు “మేమెక్కడికి బయలువెళ్లుదుము?” అని వారు నిన్నడుగునప్పుడు నీవు వారితో ఇట్లనవలెను — యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు,— “మరణమునకైనవారు మరణమునకు; ఖడ్గమునకైనవారు ఖడ్గమునకు; క్షామమునకైనవారు క్షామమునకు; చెరకైనవారు చెరకు.” “మరణము” అనగా తెగులువలన కలుగు మరణమని వెనేమాయు బ్లేనీయు గమనించుచున్నారు. యిర్మీయా 14:12, యిర్మీయా 18:21 చూడుము. కొందరు తెగులువలన మరణమునకు నియమింపబడిరి, దానికే వారు బయలువెళ్లవలసియుండిరి: ఇతర కీడుల విషయమును అలాగే. ఇక్కడ పేర్కొనబడిన కీడులలో క్రమమైన తీవ్రతలున్నవని రబ్బీలు చెప్పుదురు: తెగులువలన మరణము ఖడ్గముకంటె తక్కువ కఠినమైనది; ఖడ్గము క్షామముకంటె; క్షామము చెరకంటె; చివరిది ఇతర కీడులన్నిటికంటె కఠినమైనది. 2 సమూయేలు 24:13, 14; విలాపవాక్యములు 4:9; లేవీయకాండము 26:39 చూడుము. “ఖడ్గము” ముఖ్యమైన ఆయుధము గనుక, శత్రువులచేత కలుగజేయబడు ఏ బలాత్కార మరణమునకైనను ఇక్కడ ఉంచబడియున్నది. — సం.

ఆయన ఇప్పుడు మునుపటి వాక్యమును స్థిరపరచుచున్నాడు, మేమెక్కడికి బయలువెళ్లుదుమని వారు అడిగినయెడల, నీవు వారితో ఇట్లనవలెను, మరణమునకైనవారు మరణమునకు; ఖడ్గమునకైనవారు ఖడ్గమునకు; క్షామమునకైనవారు క్షామమునకు; చెరకైనవారు చెరకు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లు, “వారు తమ దుర్దశలను గూర్చి వ్యర్థముగా మొఱ్ఱపెట్టుచున్నారు.” ఏలయనగా తమ మిక్కిలి భారమైన విపత్తులనుబట్టి ప్రజలలో అంతటను వ్యాపించియున్న గోలతో కూడిన మొఱ్ఱలను దేవుడు నిస్సందేహముగా దృష్టియందుంచుకొనెను. వేషధారులు నిజముగా ఈలాగు చేయుట అలవాటు; ఏలయనగా దేవుడు వారిని విడిచిపెట్టినప్పుడెల్ల, వారు గర్వముతో ప్రవక్తలను అవమానపరచి, తమ సహాయబలములను దుర్గములను అతిశయముతో చూపుచుండిరి; అయితే దేవుని హస్తము వారిమీద బరువుగా ఒత్తినప్పుడు, వారు తమ మొఱ్ఱలలో మిక్కిలి వాక్చాతుర్యము గలవారైరి: “అయ్యో! దేవుడు తుదకు ఎంతవరకు పోవును? ఎన్నడును అంతము లేదా? ఇదంతయు ఏమిటి? ఆయన మమ్మును ఇంత కఠినముగా ఎందుకు బాధించుచున్నాడు? మా దుర్దశలనుండి కనీసము కొంతమట్టుకైనను ఆయన మమ్మును ఎందుకు ఆదుకొనడు?” కాబట్టి వేషధారులు తమ విపత్తులలో అంతగా సణుగువారైనందున, దేవుడు ఈ వాదములన్నిటిని ముందుగానే అడ్డగించి ఇట్లనుచున్నాడు, “‘మేమెక్కడికి పారిపోవుదుము?’ అని వారు నిన్నడిగినయెడల, వారితో ఇట్లనుము, ‘మరణమునకైనను, క్షామమునకైనను, ఖడ్గమునకైనను, చెరకైనను;’ దేవునికి అదంతయు ఒక్కటే, అది లెక్కలోనిది కాదు; ఏలయనగా దేవుడు మిమ్మును విసర్జించెను గనుక ఇకమీదట మీకు కనికరము కలుగునను నిరీక్షణ లేదు: కాబట్టి మీ పని సమాప్తమైనదని తెలిసికొనుడి, ఏలయనగా దేవునియొద్దనుండి మీకు విడుదల లేదు: ఖడ్గమైనను, క్షామమైనను, మరి ఏదో విధమైన మరణమైనను మిమ్మును పట్టుకొనును; మీరు అన్నివిధములుగా నిరీక్షణకు అతీతులైయున్నారు.”

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మారుమనస్సు పొందవలెనని మమ్మును హెచ్చరించుటకు నీవు దయతో ఇష్టపడుచు, నీ హస్తమును ఆపుకొనుచున్నావు, అవును, మారుమనస్సు పొందుటకు మాకు అవకాశమును అనుగ్రహించుచున్నావు గనుక,— ఓ దేవా, మేము మొండితనముతో నీ కడపటి ప్రతీకారమును మామీదికి రేపుకొనక, నీకు విధేయులమై యుండునట్లును, తద్వారా ఇతరులు మాకొరకు ప్రార్థించునప్పుడు నీవు వినుట మాత్రమే గాక, మా స్వంత ప్రార్థనలును నీయొద్దనుండి క్షమాపణను పొందునట్లును అనుగ్రహించుము; విశేషముగా నీ అద్వితీయ కుమారుడైన క్రీస్తు విజ్ఞాపనద్వారా, ఆయన ఒక్కసారే నిన్ను మాతో సమాధానపరచెను, మా మచ్చలన్నియు మాలిన్యమంతయు బొత్తిగా కడుగబడినవారమై మేము తుదకు నీ సన్నిధిని కనబడి, మన ప్రభువైన క్రీస్తుచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ మహిమలో పాలివారమగువరకు, ఆయన నిత్య విజ్ఞాపన మమ్మును నీతో సమాధానపరచుచునే యుండును. — ఆమేన్.

ఏబది తొమ్మిదవ ఉపన్యాసము

యిర్మీయా 15:3

3. చంపుటకు ఖడ్గమును, చీల్చుటకు కుక్కలను, తినివేయుటకును నశింపజేయుటకును ఆకాశపక్షులను భూమృగములను, నాలుగు విధములైనవాటిని నేను వారిమీద నియమించుచున్నాను; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

3. Et praeliciam super eos quatuor familias, dicit Jehova, gladium ad occidendum, et canes ad trahendum, et avem coelorum et bestiam terrae, ad comedendum et perdendum.

యిర్మీయా అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు. ప్రజలను గూర్చి దేవుడు ఇక చింతింపడనియు, కాబట్టి వివిధ విధములుగా నశించుట తప్ప వారికి మరేమియు మిగులలేదనియు, కడపటి శిక్ష చెర అగుననియు అతడు నిన్న చెప్పెను. ఇప్పుడు అదే సంగతిని స్థిరపరచి, దేవుడు వారిమీదికి క్రూరపక్షులను అడవి మృగములను, ఖడ్గమును కుక్కలను సిద్ధపరచునని చెప్పుచున్నాడు; సమస్త జంతువులును వారికి విరోధులై దేవుని ప్రతీకారమును అమలుపరచువారగునని అతడు చెప్పినట్లున్నది. (386 మన అనువాదము కుక్కలకు చీల్చుటను ఆపాదించుచున్నది, అయితే ఈ క్రియకు అర్థము కాల్విన్ అనువదించినట్లు ఈడ్చుట లేక ఇటు అటు లాగుట. ఇది కుక్కలు చేయుదానిని మరింత స్పష్టముగా వర్ణించుచు, మరింత భయంకరమైన భావమును కలిగించుచున్నది, యూదులను భయపెట్టుటకే నిస్సందేహముగా ఉద్దేశింపబడినది. బ్లేనీ దీనిని “ఇటు అటు ఈడ్చుటకు” అని అనువదించుచున్నాడు, అది నిస్సందేహముగా సరియైనదే. మన అనువాదము వల్గేటుదే: సిరియాక్ అనువాదములో ఈడ్చుట లేక ఇటు అటు లాగుట అని ఉన్నది. — సం.)

కొందరు {,}פקדpekod అను క్రియను దర్శించుట అని అనువదించుచున్నారు, అయితే నా తలంపులో అది సరికాదు; ఏలయనగా వారు “నాలుగు కుటుంబములను వారిమీద దర్శింతును” అను అనువాదమును ఇయ్యవలసివచ్చును; అయితే దీనియందు ఏ భావమును లేదు, దీనినుండి ఏ భావమును రాబట్టనులేము. ఇక్కడ మిక్కిలి తగిన అర్థము పైగా నియమించుట, “నాలుగు విధములైనవాటిని నేను వారిమీద నియమింతును;” వీటిని ఆయన “నాలుగు కుటుంబములు” అని పిలుచుచున్నాడు. మరియు ఇక్కడ ఒక వ్యత్యాసము గ్రహింపవలెను: దేవునికి లోబడుట కష్టమని వారు తలంచిరి గనుక, ఇప్పుడు కుక్కలును అడవి మృగములును ఆకాశపక్షులును ఖడ్గమును వారిమీద అధికారులుగా ఉండవలసియుండెను.

భావమేమనగా, యూదులు బొత్తిగా నాశనమగువరకు దేవుని ప్రతీకారమునకును వివిధ శిక్షలకును అంతము ఉండదు. మరియు సమస్త సృష్టములు తన ఆధీనములో ఉన్నందున, తన ఉగ్రతను అమలుపరచుటకు అనేకులను ఆయన సిద్ధముగా ఉంచుకొనునని సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి ఆయన మనుష్యులను మాత్రమే గాక కుక్కలను పక్షులను జంతువులను కూడ తన సేవలో వినియోగించును గనుక, తాము ఈ ఆశ్రయమును ఆ ఆశ్రయమును వ్యర్థముగా ఆశ్రయించితిమని యూదులు నిశ్చయముగా గ్రహింపవలసియుండెను. మనుష్యులు తమ రక్షణ విషయములోను తమ పాపముల శిక్ష విషయములోను దేవుని శక్తిని భక్తిహీనముగా పరిమితము చేయుదురని మనము నిజముగా ఎరుగుదుము; ఏలయనగా ఆయన ఏదైన కీడును దాటిపోనిచ్చినప్పుడు, తాము తప్పించుకొంటిమని తలంచి, దేవుడు ప్రతి క్షణమున అనేకమైన వివిధమైన కొరడాదెబ్బలను మోపలేనివాడైనట్టు తమకు శిక్షలేమిని వాగ్దానము చేసికొందురు. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ నాలుగు విధములైన తీర్పులను గూర్చి మాటలాడుటకు కారణమిదే. తరువాత వచ్చునది —

యిర్మీయా 15:4

4. యూదా రాజైన హిజ్కియా కుమారుడగు మనష్షే యెరూషలేములో చేసిన క్రియలనుబట్టి, భూరాజ్యములన్నిటిలోనికి వారిని ఇటు అటు చెదరగొట్టుదును.

4. Et ponam eos in commotionem omnibus regnis terrae propter Manasse, filium Ezechiae, regem Jehudah, (vel, regis Jehudah, parum interest,) propter ea quae fecit in Jerusalem.

యిర్మీయా ఇప్పుడు చెరను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు. ఇంతవరకు అతడు ఖడ్గమును క్షామమును గూర్చి మాటలాడి, ఇతర శిక్షలను కూడ పేర్కొనెను, అనగా వారి శవములు కుక్కలచేత ఈడ్వబడుననియు, అడవి మృగములచేతను క్రూరపక్షులచేతను భక్షింపబడుననియు; అయితే ఇప్పుడు అతడు ఒక్క విధమైన శిక్షనే సూచించుచున్నాడు — దేవుడు వారిని చెరలోనికి తోలివేయును. మరియు అతడు ఈ మాటలను మోషేనుండి తీసికొనినట్లున్నది, ఏలయనగా ద్వితీయోపదేశకాండము 28లో అతడు ఈలాగే మాటలాడుచున్నాడు, “కలవరము” అను పదములో {,}וvau, {,}עain కు ముందు ఉంచబడినది తప్ప, అయితే అట్టి మార్పు సాధారణమే. ఇతర విషయములలో సంపూర్ణ ఏకీభావము కలదు.

సమస్త భూరాజ్యములకు కలవరముగా వారిని ఉంచుదును, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, వారు నిత్యమైన భయముతోను వణకుతోను తిరుగులాడునట్లు చేయుదును. వారికి సురక్షితమైన విశ్రాంతి ఉండదను సంగతిచేత ఆయన చెర యొక్క భారమును ఎక్కువచేయుచున్నాడు. చెరకై తమ దేశమును విడిచిపెట్టువారు కనీసము ఊపిరి తీసికొనుటకు ఏదో ఒక మూలను కనుగొందురు; అయితే యూదులు అంతటను స్థిరములేనివారును దేశదిమ్మరులునై యుందురనియు, ఏ స్థలమును వారిని చేర్చుకొనదనియు దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు. అందువలన దేవుని ప్రతీకారము మరింత స్పష్టముగా ప్రత్యక్షమాయెను, ఏలయనగా ఈ దౌర్భాగ్యులు వివిధ దేశములలో చెదరగొట్టబడినప్పుడు ఎన్నడును ఆశ్రయమును కనుగొనలేదు. బబులోను రాజుచేత వారికి కేటాయింపబడిన ఆ ప్రాంతములలో వారికి నివాసములున్నను, వారు అంతటను ఏ విశ్రాంతియు లేనివారైరి. కాబట్టి మోషే అట్టి శిక్షతో వారిని బెదరించినది వ్యర్థము కాదు, మోషే చెప్పినదానిని యిర్మీయా మరల చెప్పినదియు నిష్ప్రయోజనము కాదు.

387 గేటకర్ అట్లే, “నేను వారిమీద నియమింతును, మొదలగునవి, లేవీయకాండము 26:16లో వలె; ప్రజలమీద నియమింపబడిన అధికారులనుండి తీసికొనబడిన మాట.” సిరియాక్ ఈ భావమును ఇట్లు వ్యక్తపరచుచున్నది, “నాలుగు కొరడాలతో నేను వారిని శిక్షింతును.” బ్లేనీ అనువాదము — మరియు నాలుగు జాతులకు వారిమీద నేను ఆజ్ఞ ఇత్తును. అయితే శ్రేష్ఠమైన అనువాదము కాల్విన్‌దే, దానిని వెనేమాయు అంగీకరించుచున్నాడు. నేను ఈ క్రింది అనువాదమును ఇచ్చుచున్నాను — మరియు నాలుగు విధములైనవాటిని నేను వారిమీద నియమించుచున్నాను, అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు,— చంపుటకు ఖడ్గమును, ఇటు అటు ఈడ్చుటకు కుక్కలను, మరియు ఆకాశపక్షిని భూమృగమును మ్రింగుటకును, చీల్చి ముక్కలు చేయుటకును. ప్రవక్తల సాధారణ శైలి ప్రకారము, క్రమము తారుమారు చేయబడి, “మ్రింగుట” “భూమృగమునకు,” “చీల్చి ముక్కలు చేయుట” ఆకాశపక్షికి సంబంధించినవి. — సం.

ఆయన కారణమును చేర్చుచున్నాడు, మనష్షేనుబట్టి. అయితే మనష్షే అప్పటికే మృతుడాయెను, అట్లయితే అతనికి తగిన ప్రతీకారమును దేవుడు సంతతిమీదికి ఎందుకు మార్చెను? మరియు ఇది యెహెజ్కేలులో కనబడు మరియొక వాక్యభాగమునకు విరుద్ధముగా కనబడుచున్నది, “పాపము చేయువాడెవడో వాడే మరణము నొందును.” (యెహెజ్కేలు 18:8)

అయితే ఆ భక్తిహీనుడైన రాజు మరణించిన తరువాత కూడ దేవుడు ప్రజల దుష్టత్వమును న్యాయముగానే శిక్షించెనుననుటకు సందేహము లేదు, ఏలయనగా వారు కీడుమీద కీడును కూర్చుకొనుట మానలేదు; అయినను వారి భక్తిహీనత విశేషముగా ఆ కాలమందు కనబడెను గనుక, యూదులు చాలకాలమునుండి నాశనమునకు పాత్రులని గ్రహించునట్లును, వారికి తగినట్లు వారియెడల వెంటనే వ్యవహరింపని దేవుని మహా కనికరమువలననే తప్ప శిక్ష ఆలస్యము కాలేదని గ్రహించునట్లును ఆయన దానిని ప్రత్యేకముగా గుర్తించెను. కాబట్టి వారి నాశనము ఆ కాలమువరకు నిలిపివేయబడినందున ప్రవక్త దేవుని దీర్ఘశాంతమును ఘనపరచుచున్నాడు. మరియొక వైపున, వారు ఇంకను గొప్పదైన ఘోరమైన శిక్షకు పాత్రులే గాని అంత కఠినముగా శిక్షింపబడలేదని అతడు చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి మొండితనము ఎంతటిదనగా, అనేకమారులు తమమీదికి నాశనమును తెచ్చుకొనుటకు తాము చేయగలిగినదంతయు చేసిరి.

అయితే మరియొక ప్రశ్న పుట్టుచున్నది: మనష్షే మారుమనస్సును ప్రకటించెను, దేవుడు అతనిని సమస్త ప్రజలను క్షమించినట్లు కనబడెను, (2 రాజులు 21:2 దినవృత్తాంతములు 33:12) అప్పటికే పాతిపెట్టబడిన పాపములమీద తాను ప్రతీకారము చేయుదునని ఆయన ఇప్పుడు ఎందుకు ప్రకటించుచున్నాడు? అయితే ఉత్తరము స్పష్టమే, ఏలయనగా యూదులు ఆ కాలమునుండి ఏ విధముగాను మెరుగుపడలేదు. కాబట్టి వారు మనష్షేతో కలిసి అవే పాపమార్గములను అనుసరించుచు కొనసాగిరి గనుక, తుదకు వారికి తగిన ప్రతిఫలము పొందుట న్యాయమే; ఏలయనగా వారు నిజముగా మార్పుచెందియుండినయెడల, వారియెడల దేవుని వ్యవహారములలో మార్పు కలిగియుండును, అయితే వారి భక్తిహీనత ఎల్లప్పుడు అదే విధముగా నిలిచియుండి, వారు అవే దుర్గుణములకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనినందున, మరింత భారమైన తీర్పు వారికి సమీపముగా ఉండెను, అదియు న్యాయముగానే, ఏలయనగా తమకు అర్పింపబడిన క్షమాపణను అంగీకరింపవలెనను షరతుమీద రాజును వారిని విడిచిపెట్టిన దేవుని దీర్ఘశాంతమును వారు దుర్వినియోగపరచిరి. అయితే వారు తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనినందున, వారి కృతఘ్నతను మూర్ఖత్వమును లెక్కలోనికి తీసికొని వారియెడల మరింత కాఠిన్యముతో వ్యవహరించుట న్యాయమే.

మరియు, మనష్షే హిజ్కియా కుమారుడని పిలువబడుచున్నాడు, అదియు అతని నేరమును ఎక్కువచేయుటకే. ఏలయనగా హిజ్కియా కాలములో మతము సంస్కరింపబడెను గనుకను, ఆ భక్తిగల రాజు దేవుని నిజమైన ఆరాధనను పునఃస్థాపించుటకు గొప్ప ప్రయాసతోను కష్టముతోను తన సమస్త శక్తులను వినియోగించెను గనుకను, అతని మాదిరిని అనుసరించుట మనష్షే విధియైయుండెను. అయితే అతడు విగ్రహములకు బలిపీఠములను కట్టి, సమస్త దేశమును మూఢాచారములతో అపవిత్రపరచుట మాత్రమే గాక, దేవుని ఆలయమునే అపవిత్రపరచెను. కాబట్టి దేవుని ఆరాధించు సరియైన మార్గము తనకు అప్పగింపబడిన తరువాత, తన తండ్రి గొప్ప ప్రయాసతో అంత నమ్మకముగా స్థాపించినదానిని వెంటనే పడగొట్టునంత భ్రష్టమనస్సు గలవాడగుట కుమారునియందు భయంకరమైన, బొత్తిగా సాతానుసంబంధమైన వెఱ్ఱితనమైయుండెను. కాబట్టి యిర్మీయా అతని అవమానమునకై అతని తండ్రి పేరును పేర్కొనుటకు కారణమిదే. మరియు బాల్యమునుండి భక్తితో పెంచబడి తరువాత భ్రష్టులగువారు, భక్తిగల దైవభయముగల తల్లిదండ్రులు కలిగియుండి తరువాత సమస్త దుష్టత్వమునకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనువారు, మరింత భారమైన శిక్షకు పాత్రులని ఇందువలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. కావున దైవభక్తిగల పితరుల మాదిరులనుండి తొలగిపోవువారికొరకు మరింత భారమైన తీర్పు కాచియున్నది. మరియు ఇక్కడ నిందారూపముగా మనష్షేను హిజ్కియా కుమారుడని పిలుచుచున్న ప్రవక్త మాటలనుండియే దీనిని మనము గ్రహించుచున్నాము; అతడు తన తండ్రివలె ఉండి అతని భక్తిని అనుసరించియుండినయెడల అదే అతనికి ఘనతయైయుండును.

388 మన అనువాదములో “తొలగింపబడుటకు” అని అనువదింపబడిన పదమునకు అట్టి అర్థము లేదని బ్లేనీ సరిగా గమనించుచున్నాడు. ఈ క్రియకు అర్థము కదలించుట, కలతపరచుట, అశాంతిపరచుట, అంతే గాని ఒక స్థలమునుండి మరియొక స్థలమునకు తరలించుట కాదు. ఇక్కడ కనబడు నామవాచకము యెషయా 28:19లో “భయము” అనియు, 2 దినవృత్తాంతములు 29:8లో “శ్రమ” అనియు అనువదింపబడినది. తొలగించుట అను భావము ఏ అనువాదములోను, టార్గములోను ఇయ్యబడలేదు. యిర్మీయా దీనిని మరి రెండు స్థలములలో వాడుచున్నాడు (యిర్మీయా 24:9; యిర్మీయా 29:18). ఈ రెండు స్థలములలోను “వేదన, శ్రమ, లేక అశాంతి” అనునది శ్రేష్ఠమైన అనువాదమగును. ఈ వాక్యమును ఇట్లు అనువదింపవచ్చును — మరియు నేను వారిని సమస్త భూరాజ్యములకు వేదనగా చేయుదును. అక్షరార్థముగా అది, “నేను వారిని వేదనగా ఇత్తును,” మొదలగునవి. మరియు వారు అలాగే అయిరి, వారు ఎక్కడ ఉండినను శ్రమగాను అశాంతిగాను ఉండిరి; అందువలన యిర్మీయా 29:18లో చెప్పబడినట్లు, వారు సమస్త జనములలో శాపముగాను, ఈసడింపుగాను, నిందగాను అయిరి. వెనేమా ఈ అనువాదమును ఇచ్చుచున్నాడు — మరియు నేను వారిని సమస్త భూరాజ్యములకు కదలికగా ఇత్తును. దీనికి అర్థము, వారు సమస్త భూరాజ్యములలో కదలింపబడుటకును, కలవరపరచబడుటకును, అశాంతిపరచబడుటకును అప్పగింపబడుదురని అతడు గ్రహించుచున్నాడు. బ్లేనీ అనువాదము — మరియు సమస్త భూరాజ్యములలో వేదనకు నేను వారిని అప్పగింతును. అయితే మూలపాఠము దీనిని సహింపజాలదు; “రాజ్యములు” అను పదమునకు ముందున్న విభక్తి ప్రత్యయము “లో” కాదు, “కు.” — సం.

మరియు అదే సమయమున ప్రవక్త పరోక్షముగా సమస్త ప్రజలను ఖండించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా భక్తిగల హిజ్కియా ఎంత గొప్ప వ్యతిరేకతను ఎదుర్కొనెనో, తాను అష్షూరీయులమధ్యనైనను ఐగుప్తీయులమధ్యనైనను ఉన్నట్టు దేవుని నమ్మకమైన ఆరాధనకొరకు ఎట్లు పోరాడెనో మనము ఎరుగుదుము. యూదా దేశమును దాని మాలిన్యమునుండియు అపవిత్రతలనుండియు పవిత్రపరచుటకు అతడు ప్రయత్నించినందున రాజ్యము విషయమై అతడు అపాయములో పడినప్పుడు, ప్రజల మూర్ఖత్వము అప్పుడు పరాకాష్ఠకు చేరినట్లు కనబడెను; అప్పుడు వారి భక్తిహీనతయు కృతఘ్నతయు బయలుపడి బహిరంగముగా తమ్మును తాము కనుపరచుకొనెను. తరువాత మనష్షే ఒక్క క్షణములోనే అన్నట్టు దేవుని ఆరాధనను పడగొట్టెను, వారందరు మహా ఉల్లాసముతో వెంటనే మూఢాచారము వెంట పోయిరి. కాబట్టి తాము తమ రాజు ఆజ్ఞకు లోబడితిమని ఆక్షేపించి చెప్పలేకుండునట్లు యూదుల నోళ్లు ఈలాగు మూయబడినవని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా వారు ఇష్టపూర్వకముగా దుష్టమైన మూఢాచారములను అనుసరించిరి. వారు స్వేచ్ఛగా రాజుతో ఏకీభవించిరి, అయితే హిజ్కియా కాలములో దేవుని ఆరాధన పునఃస్థాపింపబడినప్పుడు వారు కష్టముగాను మహా అయిష్టముతోను లోబడుటకు నడిపింపబడిరి.

అయితే మనష్షే మూఢాచారములకు క్రూరత్వములను చేర్చెను; ఏలయనగా అతడు పట్టణపు వీధులను రక్తముతో కప్పుట మాత్రమే గాక, పరిశుద్ధ చరిత్ర వివరించుచున్నట్లు, దానిని ప్రవాహములుగా పారునట్లు కూడ చేసెనని మనము ఎరుగుదుము. కాబట్టి మనష్షే దినములలో ప్రవక్తలు అంత క్రూరముగా బాధింపబడిరి గనుకను, ఈ అమానుషత్వమునకు అతడొక్కడే కర్త కాక, దేవుని నిజమైన సేవకులు ప్రజల సమ్మతితోనే మరణపర్యంతము హింసింపబడిరి గనుకను, అది సమస్త సమాజము యొక్క నేరమని ఇందువలన స్పష్టమాయెను. అందుచేతనే అతడు యెరూషలేమును పేర్కొనుచున్నాడు; తాము అతిశయించిన పరిశుద్ధ పట్టణము చాలకాలమునుండి దొంగల గుహగా ఉండెననియు, దేవుని మందిరము దుష్టమైన మూఢాచారములచేత అపవిత్రపరచబడెననియు, ఇంతేకాక పట్టణమంతయు అన్యాయమైనవియు క్రూరమైనవియునైన హత్యలచేత అపవిత్రమాయెననియు యూదులు తెలిసికొనవలెనని అతని ఉద్దేశము.

ఇప్పుడు దీని తరువాత వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 15:5-6

5. యెరూషలేమా, నిన్ను కరుణించువాడెవడు? నీయందు జాలిపడువాడెవడు? నీ క్షేమము విచారించుటకై త్రోవ విడిచి నీయొద్దకు వచ్చువాడెవడు?

5. Nam quis parcet tibi Jerusalem (vel, quis miserebitur tui? sed {}חמלproprie est ignoscere vel parcere; hic tamen accipitur pro indulgere vel misereri: quis ergo

miserebitur tui Jerusalem?) et quis consolabitur te? et quis locum mutabit ad inquirendum de pace tibi? (hoc est, tua: jungamus et alterum versum:)

6. నీవు నన్ను విసర్జించియున్నావు, వెనుకకు తొలగిపోయియున్నావు; ఇదే యెహోవా వాక్కు. కాబట్టి నేను నీమీద నా చెయ్యి చాపి నిన్ను నశింపజేసెదను; పశ్చాత్తాపపడి పడి నేను విసికియున్నాను.

6. Tu reliquisti me, dieit Jehova; retrorsum abiisti; ideo extendam manum meam super te et perdam to: fatigatus sum poenitendo.

తాను చెప్పిన కఠినమైన శిక్ష అన్యాయమైనదని ఎంచబడజాలదని ప్రవక్త ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు; సణుగుచు, ఎల్లప్పుడు దేవునితో వాదించుచు, ఆయన మితిమీరిన కాఠిన్యము చూపుచున్నాడని ఆయనమీద నేరము మోపుచుండిన ఆ మనుష్యులు తలంచినట్లు అది కాదు. కావున యూదులు ఫిర్యాదు చేయకుండునట్లు, సమీపించుచున్న కీడులన్నియు వారికి పూర్తిగా తగినవనియు, మనుష్యులలో సహా వారికి ఏ కనికరమును దొరకనంతగా వారు వాటికి పాత్రులనియు ప్రవక్త క్లుప్తముగా చెప్పుచున్నాడు. ప్రభువు మనుష్యులలో మిక్కిలి దుష్టులను శిక్షించునప్పుడు కూడ వారితో కలిసి దుఃఖించువారు కొందరుందురని మనము ఎరుగుదుము. బంధువులు ఆదరింపనంతటి దుష్టుడును, కొందరు ఓదార్చనంతటి దుష్టుడును ఎవడును లేడు. అయితే యూదులు దేవుని యెదుట నిరుత్తరులు మాత్రమే గాక, మనుష్యులనుండి ఏ సానుభూతికిని యోగ్యులు కారని ప్రవక్త కనుపరచుచున్నాడు.

అతడు మొదట, నిన్ను ఎవడు కరుణించును? అనియు, పిమ్మట, నీతో కలిసి ఎవడు దుఃఖించును? అనియు చెప్పుచున్నాడు. {,}נודnud అను క్రియకు, బంధువులును స్నేహితులును పొరుగువారును దుఃఖించుటకై కూడివచ్చి విలాపములను విని వాటిలో పాలుపొందునప్పుడు జరుగునట్లు, మాటలచేత ఆదరణ ఇచ్చుట అని సరియైన అర్థము. అయితే యెరూషలేమునకు ఈ సేవను ఎవడును చేయడని అతడు చెప్పుచున్నాడు. మూడవదిగా అతడు, మరియు ఎవడు త్రోవ విడిచి వచ్చును? లేక, ఖచ్చితముగా, స్థలము మార్చును — విచారించుటకు ఎవడు స్థలము మార్చును? లేక, కొందరు అనువదించునట్లు, ప్రార్థించుటకు అని చేర్చుచున్నాడు. ఆ క్రియకు అడుగుట అని సరియైన అర్థము, అందుచేత కొన్నిసార్లు ప్రార్థించుట అని కూడ అర్థము. కావున యూదుల పక్షముగా ప్రార్థించువాడు ఎవడును ఉండడని అనేకులు దీనికి అర్థము చెప్పుచున్నారు. అయితే వాక్యనిర్మాణమును మనము పరిశీలించినయెడల, మనుష్యులు ఒకరియెడల ఒకరు పాటించుచు ఆచరించు ఆ దయాకార్యమును గూర్చియే ప్రవక్త మాటలాడుచున్నాడని మనము చూచెదము; అనగా ఒకరి క్షేమమును గూర్చి విచారించుట, — "నీకు అంతయు క్షేమమేనా? నీవు ఎట్లున్నావు? నీకును నీవారికిని అంతయు క్షేమమేనా?" అని అడుగుట. మనము ఈలాగు ఒకని స్థితిని గూర్చి విచారించునప్పుడు అతనియెడల మనకు కొంత శ్రద్ధ యున్నదని కనుపరచుచున్నాము; ఏలయనగా ప్రేమ ఎల్లప్పుడు ఇతరుల క్షేమమును గూర్చి చింతించును. కాబట్టి ప్రవక్త, "నీ క్షేమమును విచారించుటకు నీవైపు ఎవడు త్రోవ విడిచి వచ్చును?" అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా నీవు ఎట్లున్నావో, నీ స్థితియు పరిస్థితియు ఎట్టివో తెలిసికొనుటకు ఎవడు వచ్చును?

కాబట్టి యూదులకు ఇక్కడ ప్రతి ఫిర్యాదును తీసివేయబడుచున్నదని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా వారు ఏ జాలికిని అయోగ్యులని సమస్త లోకము ఒప్పుకొనును. అయితే అందరును యెరూషలేముయెడల క్రూరముగా ప్రవర్తించుదురని ప్రవక్త ఉద్దేశము కాదు; వారి నేరములు ఎంతటివనగా, మనుష్యులు తమంతట తామే ఒకరియెడల ఒకరు చేయు మర్యాదకును ఆ దయాకార్యములకును అక్కడ తావు లేకపోయెనని అతడు కనుపరచుచున్నాడు.

389 ఈ వచనములోని మొదటి రెండు భాగములను గూర్చి సాధారణ ఏకాభిప్రాయము కలదు, అయితే చివరి భాగమును గూర్చి లేదు. సిరియాక్ అనువాదమును టార్గమును కాల్విన్ సమర్థించు అర్థమునే ఇచ్చుచున్నవి; గేటకర్, గ్రోటియస్, బ్లేనీ అతనితో ఏకీభవించుచున్నారు. అయితే సెప్టువజింటును వల్గేటును మరియొక అభిప్రాయమును, అనగా "సమాధానము కొరకు ప్రార్థించుట" అనునదే భావమను అభిప్రాయమును తీసికొనుచున్నట్లు కనబడుచున్నది; మోంటానస్, కాస్టాలియో, వెనేమా దీనిని అంగీకరించిరి. అయితే మొదటిదే సారాంశములో సరియైన అభిప్రాయమనుటకు సందేహము లేదు; అయినను వాడబడిన పదబంధము, "వందనము చేయుట," లేక "ఒకని క్షేమమును విచారించుట," లేక "నీవు ఎట్లున్నావు" అనునది మరీ సాధారణమైనది. 1 సమూయేలు 25:5 లో (1 సమూయేలు 10:4 కూడ చూడుము) ఇవే మాటలు మన అనువాదములో "నా పేరట అతనికి వందనము చేయుడి" అని మరీ వదులుగా అనువదింపబడియున్నవి. దాని తరువాతి వచనము, "నా పేరట అతనికి సమాధానము కోరుడి (లేక చెప్పుడి)" అని అనువదింపవలెనని కనుపరచుచున్నది. అక్షరార్థముగా అది, "నా పేరట అతని కొరకు సమాధానమును అడుగుడి" అని యున్నది. అట్లే ఇక్కడ అక్షరార్థమైన అనువాదము, — లేక నీ కొరకు సమాధానము అడుగుటకు ఎవడు త్రోవ విడిచి వచ్చును? లేక, మన భాషలో, "నీకు సమాధానము చెప్పుటకు." "త్రోవ విడిచి వచ్చుట" అను మాట ఈ అర్థమునకే స్పష్టముగా అనుకూలించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. మరియొక అర్థములో దాని భావము కనబడదు. యెరూషలేము పక్షముగా ఒక మంచి శుభాకాంక్షను తెలుపుటకు తన త్రోవ విడిచి వెళ్లుట తగినదని ఎవడును ఎంచడని సూచన. — సం.

తరువాత కారణము వచ్చుచున్నది — నీవు నన్ను విసర్జించియున్నావు, ఇదే యెహోవా వాక్కు. కాబట్టి యూదులు దేవుని త్రోసివేసియుండగా, వారు ప్రతి మానవ సహాయమును కోల్పోయినప్పుడు, అట్టి భ్రష్టత్వము తనకు తగిన ప్రతిఫలమును తెచ్చుకొనలేదా? తరువాత అతడు, వెనుకకు నీవు తొలగిపోయియున్నావు అని చేర్చుచున్నాడు. వారి దుష్టమైన విసర్జనలో ఒక నిలకడ యుండెనని అతడు సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు కొంతకాలము దేవుని మరచుట మాత్రమే గాక, పూర్తిగా పరాయివారగునంతగా ఆయనకు దూరముగా తొలగిపోయిరి.

తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది — మరియు నేను చాపెదను, మొదలైనవి; అనగా "కాబట్టి నేను చాపెదను," మొదలైనవి; ఏలయనగా ఇక్కడ సంయోజకమును కారణార్థకముగా తీసికొనవలెను. దీనిని భూతకాలములోగాని భవిష్యత్కాలములోగాని గ్రహింపవచ్చును; ఏలయనగా దేవుడు అప్పటికే కొంతమేరకు ప్రజలను బాధించియుండెను; అయితే మరి భారమైన తీర్పులు వారికొరకు కనిపెట్టుచుండెను. ఇది రాబోవుదానిని గూర్చిన ప్రవచనమని ఎంచుటకే నేను మొగ్గుచూపుచున్నాను; ఏలయనగా వెంటనే, పశ్చాత్తాపపడి నేను విసికియున్నాను అని వచ్చుచున్నది; అనగా, "నేను ఎన్నోసార్లు పశ్చాత్తాపపడితిని గనుక ఇప్పుడు క్షమించుటకు నన్ను ఏ విధముగాను ప్రేరేపింపజాలరు; ఏలయనగా నేను ఎన్నోసార్లు మోసపోయితినని చూచుచున్నాను గనుక ఇక ఎంతమాత్రమును మోసపోవుటను సహింపలేను."

కొందరు నిజముగా, "నన్ను నేను ఓదార్చుకొనుటచేత విసికియున్నాను" అని అనువదించుచున్నారు; {,}נחם nuchem అను మాటకు ఈ రెండు అర్థములును కలవు; అయితే మరియొక అర్థమే నాకు మిక్కిలి తగినదిగా కనబడుచున్నది. కాబట్టి ప్రవక్త పశ్చాత్తాపమునే ఉద్దేశించుచున్నాడని నేను సందేహింపను. దేవుడు తన సంకల్పమును మార్చుకొనడని మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము; ఏలయనగా మనుష్యులు తాము తలంచినదానికి భిన్నముగా సంగతులు జరిగినప్పుడు, తమ నిరీక్షణ తరచు తమను నిరాశపరచుటచేత పశ్చాత్తాపపడుదురు; అయితే దేవునికి అట్టిది ఏదియు సంభవింపదు; మన గ్రహింపు ప్రకారమే ఆయన పశ్చాత్తాపపడెనని చెప్పబడుచున్నది. కాబట్టి దేవుడు తన ప్రజలయెడల తన కాఠిన్యమును తగ్గించునప్పుడెల్లను, తన ప్రతీకారమును అమలుపరచకుండ తన చేతిని వెనుకకు తీసికొనునప్పుడెల్లను, పాపములను క్షమించునప్పుడెల్లను ఆయన తన కాఠిన్యమును గూర్చి పశ్చాత్తాపపడుచున్నాడు. ఇది యూదులయెడల తరచుగా జరిగియుండెను; అయితే వారు అట్టి కనికరమును హేళన చేసిరి; దేవుడు వారిని ఎంత తరచుగా విడిచిపెట్టెనో అంత ధైర్యముగా వారు ఆయన ఉగ్రతను రేపిరి. అందుచేత ఆయన, "ఇన్నిసార్లు పశ్చాత్తాపపడి నేను విసికియున్నాను" అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా ఆయన ఎన్నోసార్లు వారిని విడిచిపెట్టి తన తీర్పును నిలిపివేసెను.

సంక్షేపముగా, ఆయన యూదులకు ప్రతి సాకును తీసివేసి, వారు దేవునిమీద సణిగినప్పుడు భక్తిహీనముగా ప్రవర్తించిరని కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు ఆయన కనికరమునకు ఏ తావును ఇయ్యలేదు; ఇంతేకాక ఆయన సమాధానపడుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాడని కనుగొనినప్పుడెల్లను వారు ఆయన దీర్ఘశాంతమును మిక్కిలి అవమానకరముగాను మూర్ఖముగాను దుర్వినియోగము చేసిరి. దీని తరువాత వచ్చుచున్నది —

యిర్మీయా 15:7

7. దేశపు గుమ్మములలో నేను చేటతో వారిని చెరిగెదను; నా జనులు తమ మార్గములను విడిచి తిరుగలేదు గనుక వారిని సంతానహీనులనుగా చేసెదను, నా జనులను నశింపజేసెదను.

7. Et ventilabo ventilabro ipsos in omnibus portis terrae, (id est, per omnes portas;) orbavi, perdidi populum meum; viis suis non recesserunt (vel, non reversi sunt, vel, non sunt conversi.)

390 ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, — 6. నీవు నన్నుండి విడిపోయియున్నావు, ఇదే యెహోవా వాక్కు; వెనుకకు నీవు నడచుచున్నావు; అయితే నేను నీమీద నా చెయ్యి చాపి నిన్ను నశింపజేసెదను; పశ్చాత్తాపపడి పడి నేను విసికియున్నాను. ఇక్కడ వాడబడిన క్రియ, సాధారణముగా "విసర్జించుట" అని అనువదింపబడునది, బంధములనుండి తన్నుతాను విడిపించుకొనుట అని అర్థమిచ్చును: యూదులు నిబంధనచేత దేవునితో బంధింపబడియుండిరి అనవచ్చును; వారు ఈ బంధమును తెంచుకొని, ఈ కట్టునుండి తమ్మును తాము విడిపించుకొని, విగ్రహారాధనకు తిరిగిపోయిరి. "నడచుట" అనునది భవిష్యత్కాలమైనను ఇక్కడ వర్తమానకాలముగా తీసికొనవలెను. సెప్టువజింటులో చివరి పంక్తి ఈలాగున్నది — "ఇక నేను వారిని విడిచిపెట్టను;" సిరియాక్‌లో, "ఇక నేను వారిని కనికరింపను." {{הנחם అను క్రియ {}נח నుండి వచ్చినదై, {}ם ప్రత్యయముగా చేర్చబడి, ఇక్కడ హిఫిల్ రూపములో ఉంచబడినదని తీసికొనబడినట్లు కనబడుచున్నది — బ్లేనీ అనువదించినట్లు, "వారికి విశ్రాంతి కలుగజేయుటచేత నేను విసికియున్నాను," లేక "ఓర్చుకొనుటచేత." అయితే కాల్విన్ అనువాదమైన మన అనువాదమే మేలైనదిగా కనబడుచున్నది; పిస్కాటర్, గ్రోటియస్, వెనేమా దీనిని అంగీకరించిరి. చివరివాడు నిజముగా ఈ పంక్తిని తరువాతి వచనముతో కలుపుటను ప్రతిపాదించుచున్నాడు; బ్లేనీ దానిని అంగీకరించెను; ఆ సందర్భములో అతడు సెప్టువజింటు సిరియాక్‌ల పాఠమునే మేలని ఎంచుచున్నాడు. అప్పుడు ఈ వాక్యభాగము ఈలాగుండును, — వారిని ఓర్చుకొనుటచేత, లేక వారిని విశ్రమింపనిచ్చుటచేత నేను విసికియున్నాను; 7. మరియు దేశపు గుమ్మములలో నేను చేటతో వారిని చెరిగెదను. వారిని నెమ్మదిగా విశ్రమింపనిచ్చుటకును, వారిని చెదరగొట్టుటకై దేశపు గుమ్మములలో వారిని చెరుగుటకును ఒక విధమైన వ్యత్యాసము కలదని అతడు సత్యముగా చెప్పుచున్నాడు. — సం.

ఇక్కడ అతడు అదే సత్యమును స్థిరపరచుచున్నాడు. నేను భవిష్యత్కాలములో అనువదించిన క్రియను భూతకాలములో అనువదింపవచ్చును; అయినను ఇది రాబోవుదానిని గూర్చిన ప్రవచనమనియే నేను ఇంకను తలంచుచున్నాను. అయితే తరువాత వచ్చుదాని విషయమై, నేను సంతానహీనులనుగా చేసితిని, నేను నశింపజేసితిని అనునది గతకాలమునకే అన్వయింపవలెనని నేను సందేహింపను.

అప్పుడు అతడు, నేను వారిని చెరిగెదను లేక చెదరగొట్టెదను అని చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా {}זרהzare అను క్రియకు చెదరగొట్టుట అని అర్థము; అయితే చేటతో అని తరువాత వచ్చుచున్నది గనుక (ఆ మాట అదే ధాతువునుండి వచ్చినది) ఆ పునరుక్తిని నిలుపుకొనవలెనని నేను కోరుచున్నాను. అప్పుడు అది, భూమియొక్క గుమ్మములన్నిటి గుండ నేను చేటతో వారిని చెరిగెదను అని యున్నది. అనేకులు "పట్టణముల గుండ" అని అర్థము చెప్పుచున్నారు; అది నిస్సారమైన వివరణగా కనబడుచున్నది గనుక నేను దానిని ఆమోదింపను. దానికి భిన్నముగా ప్రవక్త "భూమియొక్క గుమ్మములు" అనుటచేత సమస్త దేశములను ఉద్దేశించుచున్నాడు; ఏలయనగా తాము తమ స్వంత పట్టణములలో ఎల్లప్పుడు సురక్షితముగాను నెమ్మదిగాను ఉండెదమని యూదులు తలంచిరి. భాగమును సమస్తమునకు వాడుటచేత, ఇతర స్థలములలో కనబడుచున్నట్లు, గుమ్మములు నిజముగా పట్టణములను సూచించును; అయితే యూదులు తమ సొంత రక్షణదుర్గములను నమ్ముకొని, ఈ నెమ్మదిగల గూళ్లనుండి తమ్మును ఎన్నడును బయటికి ఈడ్వజాలరని తలంచిరి గనుక, గుమ్మములు అను మాట ఏ విధమైన నిర్గమమునైనను సూచించునట్లు అద్భుతముగా మార్చబడుచున్నది; నేను మిమ్మును చెరిగెదను, అని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు; అయితే ఎక్కడ? భూమియొక్క గుమ్మములన్నిటి గుండ, లేక సమస్త దేశముల గుండను సమస్త అరణ్యముల గుండను; మీకు ఏ ప్రాంతము తెరువబడియున్నదో అక్కడెల్ల మీరు దాటిపోవలెను. మీరు మీ గుమ్మముల గుండ లోపలికిని బయటికిని పోవుటకు అలవాటుపడియున్నారు, అక్కడ మీకు నెమ్మదిగల గృహములున్నవి; అయితే ఇకమీదట మీకు వేరే పట్టణములును, వేరే గుమ్మములును, అనగా సమస్త దేశములును సమస్త అరణ్యములును, సమస్త మార్గములును, సంక్షేపముగా ప్రతి విధమైన దారియు ఉండును.

తరువాత, నేను సంతానహీనులనుగా చేసితిని, నా జనులను నశింపజేసితిని; వారు తమ సొంత మార్గములనుండి తిరుగలేదు అని వచ్చుచున్నది. ఇక్కడ అతడు యూదుల మందబుద్ధిని నిస్సందేహముగా ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు కొంత వారిమీదను కొంత వారి సహోదరులమీదను అమలుపరచిన కఠినమైన తీర్పులచేత హెచ్చరింపబడిన తరువాతయు వారు పశ్చాత్తాపపడలేదు. ఇశ్రాయేలు రాజ్యము నిర్మూలము చేయబడియుండెను: పది గోత్రములు చెరలోనికి తోలివేయబడుట చూచినప్పుడు అట్టి దృష్టాంతముచేత వారు భయపడియుండవలెను కాదా? అందుచేతనే మరియొక ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు, … "యోసేపు సంతతికి కలిగిన గాయమునుగూర్చి దుఃఖించువాడెవడును లేడు." (ఆమోసు 6:6)

దేవుడు వారి కన్నులయెదుట దుఃఖకరమును భయంకరమునైన ఒక దృశ్యమును ఉంచియుండెను; కాబట్టి ఇశ్రాయేలు నాశనములో తాము దేనికి పాత్రులో వారు గుర్తించి దేవునివైపు తిరిగియుండవలసినది. కాబట్టి దేవుడు వారిని నిందించుచున్నది ఈ మితిమీరిన కాఠిన్యమునుబట్టియే; ఏలయనగా ఆయన తన జనులను, అనగా పది గోత్రములను, సంతానహీనులనుగా చేసి నశింపజేసినను, యూదా రాజ్యము కూడ బహుమేరకు క్రుంగదీయబడినను, వారు తమ సొంత మార్గములనుండి తిరుగలేదు. వారు పూర్తిగా మార్పుచెందనివారైరి గనుక మిక్కిలి కఠినమైన తీర్పులకు పాత్రులని ఇందువలన మరి స్పష్టముగా కనబడెను.

తరువాత అతడు చేర్చుచున్నాడు —

యిర్మీయా 15:8

8. సముద్రపు ఇసుకకంటె వారి విధవరాండ్రు నాయెదుట అధికమైరి; మధ్యాహ్నకాలమందు యౌవనుల తల్లిమీదికి నేను దోపుడుగాండ్రను రప్పించితిని; హఠాత్తుగా దానిమీదికి వానిని పడజేసితిని, పట్టణముమీదికి భయములను రప్పించితిని.

8. Multiplicatae sunt mihi viduae ejus supra arenam maris, (prae arena maris;) immisi illis (venire feci illis) super matrem juvenis (id est, super turmam, vel, multi-

391 "గుమ్మములు" అను దానిని గూర్చిన తన అభిప్రాయములో కాల్విన్ పక్షమున అనేకులున్నను, మన అనువాదములో ఇయ్యబడిన అర్థమే మిక్కిలి తగినది. దేవుడు చెరుగువానిగా, "దేశపు గుమ్మములలో," అనగా దేశపు పట్టణముల గుమ్మములలో నిలువబడి, అక్కడనుండి నివాసులను లోకమందలి సకల ప్రాంతములకు చెరుగుచు లేక చెదరగొట్టుచు ఉన్నట్లు చిత్రింపబడుచున్నాడు. — సం.

tudinem juvenum) vastatorem in meridie; et projeci (cadere feci, ad verbum) super ipsam repente tumultum et terrores, (quanquam de his vocibus postea erit aliquid dicendum.)

అతడు మొదట, దాని విధవరాండ్రు విస్తరించిరి అని చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా పురుషులు దాదాపు అందరును యుద్ధములో హతులైరి. మాటలాడువాడు ప్రవక్తయైనయెడల {}ליli అను అవ్యయము అధికమైనది; అయితే ఆ మాటలు దేవునికి అన్వయింపబడినయెడల, ఇశ్రాయేలీయులుగా జన్మించిన పిల్లలను తనవారని ఆయన పిలుచునట్లు విధవరాండ్రను కూడ తనవారని పిలుచునంతగా ప్రజలు దేవుని పరిపాలన క్రింద ఉండిరని మనము ఎరుగుదుము. అయితే ఇందులో గొప్ప ప్రాముఖ్యత ఏమియు లేదు; కేవలము దేవునే మాటలాడువానిగా మనము ఎంచినయెడల భావము ఇట్లుండును: "ఇదిగో, దాని విధవరాండ్రు ఎంతమందియో అది నాకు ఏమాత్రమును తెలియనిది కాదు: కాబట్టి నేను కనికరముగలవాడను గనుక, అజాగ్రత్తగాను కారణము లేకుండను ప్రజలలో అట్టి హత్యలను నేను జరుగనియ్యలేదు." యూదుల మొండితనము ఎంతటిదనగా వారు దేవుని తీర్పులన్నిటికిని ఎదురు పోరాడిరని కనుపరచుటయే ప్రవక్త ఉద్దేశము; మనుష్యులు అజాగ్రత్తగా ముందుకు దూకుచు ఏ శిక్షలను లక్ష్యపెట్టనప్పుడు అది భయంకరమైన భక్తిహీనతకు రుజువు. విధవరాండ్రు విస్తరించిరని అతడు చెప్పునప్పుడు ప్రవక్త ఉద్దేశించునది ఇదియే. మరియు అతడు, సముద్రపు ఇసుకకంటె ఎక్కువగా అని చేర్చుచున్నాడు. ఇది నిశ్చయముగా ఒక వింతైన సంగతి; వారి గొప్ప మూర్ఖత్వము మరి స్పష్టమగునట్లు ఎన్నో హత్యలు వారి కన్నులయెదుట ఉంచబడెను; అయినను వారు చలింపలేదని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

తరువాత వచ్చునది దేవునికి అన్వయింపవలెను, యౌవనుల సమూహముమీదికి, వారియొద్దకు ఒక నాశకుని నేను రప్పించితిని. ఇది పూర్వభాగమునకు వివరణ; "ఇంతమంది విధవరాండ్రు ఉండుటకు కారణము, దేవుడు పురుషులనందరిని నశింపజేయుటయే" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. యూదులు దీనిని తమ శత్రువులకు ఆపాదించియుండవచ్చును గనుక, తాము అనుభవించిన హత్యలన్నిటికిని తానే కర్తనని దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు. యుద్ధములో అదృష్టమే ఎక్కువగా ప్రబలునని తలంచు మనుష్యులు ఊహించునట్లు ఈ హత్యలు యాదృచ్ఛికమైనవి కావని ఆయన కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని దైవసంరక్షణను ఎరుగనివారై వారు మనుష్యుల జ్ఞానమునకును పరాక్రమమునకును అదృష్టమునకు ఆపాదించునంతగా ఆపాదింపరు. కాబట్టి ప్రజలలో పుష్పమువంటివారందరును నిజముగా శత్రువుల ఖడ్గములచేత నరికివేయబడిరనియు, అయితే కల్దీయులుగాని అష్షూరీయులుగాని తమంతట తాముగాని తమ సొంత ప్రేరణచేతగాని రాలేదనియు, ఆ మార్పుచెందని ప్రజలను శిక్షింప నిర్ణయించుకొనిన దేవుని యొక్క మరుగైన ప్రేరణచేతనే వచ్చిరనియు దేవుడు ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు నాశకుని గూర్చి మాటలాడుట మాత్రమే గాక, శత్రువులు తన ప్రభావముచేత ప్రేరేపింపబడిరనియు, తన ధ్వజము క్రిందను తన అధికారము క్రిందను తన నడిపింపు క్రిందను అన్నట్లు యుద్ధము జరిగించిరనియు సూచించుటకు కారణము ఇదియే.

యూదులు మరి ఎక్కువ జాగ్రత్తను పాటించియుండగలిగిన సమయమైన మధ్యాహ్నమందే అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అయితే తాను వారికి విరోధిగా ఉంటినని ఆయన కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా తరచు జరిగినట్లు వారు తమ శత్రువుల కపటముచేత పట్టబడలేదు, రహస్య పన్నాగములచేత అకస్మాత్తుగా చిక్కుకొనలేదు; వారి పట్టణములలో అనేకములు దుర్గములుగా బలపరచబడియుండి, తమకు చాలినంత రక్షణలున్నవని ప్రజలు తలంచిన సమయమందే, వారి శత్రువులు బహిరంగముగాను ధైర్యముగాను వారిమీద పడిరి. కాబట్టి శత్రువులు పగటి మధ్యమందు (హెబ్రీ మాట యొక్క అర్థము ఇదే), మిక్కిలి స్పష్టమైన వెలుగుండగా, వారిమీద దాడిచేయుటకు తెగించిరి గనుక, అది నిశ్చయముగా దేవుని ప్రతీకారమునకు మరి సంపూర్ణమైన రుజువై యుండెను; ఏలయనగా అట్టి పరిస్థితిలో మనుష్యుల యుక్తియు ఆలోచనయు అంత స్పష్టముగా కనబడలేదు, అయితే దేవుడు బహిరంగముగాను కనబడునట్లుగాను అన్నట్లు ఆకాశమునుండి చాపిన ఆయన హస్తమే కనబడెను. (392 ఈ అనువాదము టార్గమునది; "తల్లి (మరియు) యౌవనులు," అనునది సెప్టువజింటుది; "ఒక యౌవనుని తల్లి," వల్గేటుది; "తల్లియు యౌవనులును," సిరియాక్‌ది; "తల్లి మరియు యౌవనులు," అరబిక్‌ది. జూనియస్ మరియు ట్రెమెల్లియస్, పిస్కాటర్, గేటకర్ "తల్లి" అనుదానిని ముఖ్య పట్టణముగా, అనగా రాజధానిగా తీసికొని, "యౌవనుడు" లేక "ఏర్పరచబడినవాడు" అనుదానిని "నాశకుడు" అనియు, అది నెబుకద్నెజరును సూచించుచున్నదనియు ఎంచుచున్నారు, — "మరియు తల్లి-పట్టణమునకు విరోధముగా ఏర్పరచబడినవానిని, మధ్యాహ్నమందు ఒక నాశకుని వారియొద్దకు రప్పించెదను." బ్లేనీ కూడ సారాంశములో ఇట్లే అనువదించుచున్నాడు, కేవలము అతడు క్రియను భూతకాలములో అనువదించుచున్నాడు. — సం.)

తరువాత అతడు, మరియు నేను వారిమీదికి అకస్మాత్తుగా పడవేసితిని, లేక పడజేసితిని అని చేర్చుచున్నాడు; కొందరు, పట్టణమును అనియు; మరికొందరు, శత్రువును అనియు చెప్పుచున్నారు; {}עירoir అను మాటకు పట్టణము అనియు, కొన్నిసార్లు శత్రువు అనియు అర్థము; అయితే దేవుడు వారిమీదికి కలకలమును భయములను పంపెనను మరియొక వివరణ మరి సంభావ్యమైనదిగా కనబడుచున్నది; ఏలయనగా {,}עירoir అను మాట రేపుట అని అర్థమిచ్చు {,}עורour అను క్రియనుండి వచ్చుచున్నది. కాబట్టి దీనిని కలకలము అని తీసికొనవచ్చును; ఈ అర్థమునే నేను మేలని ఎంచుచున్నాను; ఏలయనగా ఆ మాటను పట్టణము అని అనువదించువారు బలవంతమైనదియు దూరముగా లాగబడినదియునైన వివరణను అంగీకరింపవలసి వచ్చుచున్నది, "పట్టణమును అకస్మాత్తుగా పడునట్లు నేను చేసితిని," అనగా పట్టణములను, "వారిమీదికి."

మొదట వచనము మార్పు కలదు; తరువాత, పట్టణములను, అనగా పట్టణముల శిథిలములను, వారిమీదికి పడునట్లు నేను చేసితిని అనునది అసహజమైన పదబంధముగా కనబడుచున్నది; అయితే ఆ మాటను కలకలము అని మనము అనువదించినయెడల భావము మిక్కిలి తగినదిగా ఉండును; ఏలయనగా వెంటనే, మరియు భయములు అని వచ్చుచున్నది. అయితే కొందరు {,}בהלותbelut అను మాటను క్రియావిశేషణముగా అకస్మాత్తుగా అని అనువదించి, ఒకే సంగతి రెండుసార్లు చెప్పబడెనని ఎంచుచున్నారు. "నేను దానిమీదికి అకస్మాత్తుగా పడవేసితిని" అని అతడు కొంచెము ముందే చెప్పెను; అయితే ఇప్పుడు, "త్వరపాటులు" అని చెప్పుచున్నాడు. అనువాదము అట్టిదే, అయితే అది తగినది కాదు; ఏలయనగా {}עירoir, {,}בהלותbelut అను రెండు మాటలును కలిపి చేర్చబడియున్నవి. కాబట్టి నేను ఈ సరళమైన వివరణను ఇచ్చుచున్నాను — తమ శత్రువులు దూరముగా ఉన్నారనియు, తాము ఏ అపాయమునకును భయపడనక్కరలేదనియు యూదులు తలంచిరి గనుక వారు అకస్మాత్తుగా నిరాశచేత కొట్టబడిరి. అప్పుడు అది, వారిమీదికి అకస్మాత్తుగా కలకలమును భయములను నేను పంపితిని అని యున్నది. తరువాత అతడు చేర్చుచున్నాడు —

యిర్మీయా 15:9

9. ఏడుగురిని కనినది కృశించుచున్నది, ఆమె ప్రాణము విడిచెను; ఇంక పగలుండగానే ఆమె సూర్యుడు అస్తమించెను; ఆమె అవమానము నొంది సిగ్గుపడెను; వారిలో మిగిలినవారిని వారి శత్రువులయెదుట ఖడ్గమునకు అప్పగించెదను; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

9. Debilitata est quae peperit septem, et expiravit anima ejus (alii vetrunt, afflicta fuit, sed {}נפהsignificat sufflare; viderut autem hic metaphorice poni pro expirare: expiravit ergo anima ejus;) ingressus est sol ejus (hoc est, occidit sol) in adhuc die (id est, cum adhuc esset dies;) confusa est et erubuit: et reliquias ipsorum gladio dabo (ad gladium exportam) coram inimicis ipsorum, dicit Jehova.

అతడు తన వృత్తాంతమును కొనసాగించుచున్నాడు; ఫలవంతులైన స్త్రీలు బలహీనులైరని అతడు చెప్పుచున్నాడు; తరచు జరుగుచున్నట్లు మనము చూచు విధముగా కాదు, ఏలయనగా తరచు పిల్లలను కనుటచేత స్త్రీల బలము తగ్గునని మనము ఎరుగుదుము; అయితే ఇక్కడ అతడు తల్లులు తమ పిల్లలనుండి పొందు బలమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా విస్తారమైన సంతానము తల్లులకు ఆధారము. కాబట్టి అనేకమంది పిల్లలుగలది ఎన్నో డాళ్లచేత కాపాడబడుచున్నది గనుక బలముగలదిగా కనబడును.

కాబట్టి తల్లులు తమ సంతానముమీద ఎక్కువగా ఆధారపడుటకు అలవాటుపడియుండిరి గనుక, వారు తమ పిల్లలనందరిని కోల్పోయినప్పుడు, గొడ్రాండ్రైయున్నట్లు, తమ బలము విషయములో బలహీనులైరని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

తరువాత అతడు, ఆత్మ, అనగా ప్రజలు, ప్రాణము విడిచెనని చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇక్కడ అతడు స్త్రీలను గూర్చి కాదు, సమస్త ప్రజలను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు. ఏలయనగా తరువాత, ఇంక పగలుండగానే ఆమె సూర్యుడు అస్తమించెను అని వచ్చుచున్నది; అనగా, అభివృద్ధి నిశ్చయమైనదిగా కనబడినప్పుడు, దేవుడు అకస్మాత్తుగా వారిని ఆపదలో చిక్కుకొనజేసి, అనుకూలమైన భాగ్యము తమమీద ప్రకాశించుచున్నదని వారు తలంచినప్పుడు, అన్నట్లు వారిని చీకటిచేత చుట్టుముట్టెను. చివరకు వారు కలవరపడి సిగ్గుపడిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అదే సమయములో, మిగిలియున్నవారినందరిని వారి శత్రువులయెదుట ఖడ్గమునకు అప్పగించెదనని ఆయన ప్రకటించుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, "వారికి నియమింపబడిన శిక్షనంతటిని వారు ఇంకను అనుభవింపలేదు; ఏలయనగా నేను వారిని భారముగాను కఠినముగాను శిక్షించినను వారు లోబడలేదు; కాబట్టి వారు బాగుపడనివారు గనుక ఖడ్గము మిగిలినవారిని నాశనము చేయును; ఏలయనగా నేను వారిని పూర్తిగా నిర్మూలము చేయువరకు నా ప్రతీకారము వారిని తరుముట మానదు."

393 "వణకును త్వరపాటును, ({σπουδην},)" అనునది సెప్టువజింటు అనువాదము; "కలకలమును వణకును," సిరియాక్‌ది; "భయమును వణకును," అరబిక్‌ది; వల్గేటు "భయము" అను మాటను మాత్రమే నిలుపుకొనుచున్నది. ప్రాచీన అనువాదముల సాధారణ ధోరణికి అనుగుణముగా కాల్విన్ "కలకలము" అని అనువదించు {}עיר అను మాటకు వివిధ వివరణలు ఇయ్యబడినవి. గేటకర్ దానిని "కావలివాడు" అనియు, బ్లేనీ "శత్రువు" అనియు, మరికొందరు "పట్టణము" అనియు అనువదించుచున్నారు; అయితే ఈ వాక్యభాగమునకు మిక్కిలి తగినది "కలకలము," లేక అల్లకల్లోలము. — సం.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, సాయుధహస్తముతో మామీదికి వచ్చునట్లు నిన్ను బలవంతపెట్టునంతగా మేము మా కాఠిన్యముచేత నీ తీర్పును మాకు విరోధముగా రేపకుందుముగాక; భ్రష్టులును మూర్ఖులును అందరును దర్శింపబడిరని మేము చూచుచున్న ఆ ప్రతీకారమును ముందుగానే తప్పించుకొనునట్లు, సాత్వికమును విధేయమునైన మనస్సుచేత నీ బెదరింపులవలన మేము ప్రభావితులమగుదుముగాక; మరియు పరలోకమందలి నీ రాజ్యములో మాకొరకు దాచియుంచబడిన ఆ ఆశీర్వాదములన్నిటిని తుదకు సంపూర్ణముగాను యథార్థముగాను అనుభవించువరకు, నీ అనుదిన ఆశీర్వాదములను ఉపకారములను పొందునట్లు, నిజమైన పశ్చాత్తాపముచేత నీ కటాక్షమును పొందుటకు మేము ప్రయాసపడునట్లు, మా ప్రభువైన క్రీస్తు ద్వారా మాకు దయచేయుము. — ఆమేన్.

అరువదియవ ఉపన్యాసము

యిర్మీయా 15:10

10. నా తల్లీ, నాకు శ్రమ; సర్వలోకముతో వివాదము పెట్టువానిగాను కలహము పెట్టువానిగాను నీవు నన్ను కంటివి; నేను వడ్డికి అప్పియ్యలేదు, మనుష్యులు నాకు వడ్డికి అప్పియ్యలేదు; అయినను వారిలో ప్రతివాడును నన్ను శపించుచున్నాడు.

10. Hei mihi! mater, mea, quod genueris me virum rixae et virum litis toti terrae: non foeneratus sum et non foenerati sunt mecum; quisque maledicit mihi.

తన ప్రయాసము ఏమియు సాధింపలేదని, లేక తాను కోరినంత ఫలవంతముగా లేదని ప్రవక్త చూచినప్పుడు, అతడు నిస్సందేహముగా కొంతమట్టుకు మనుష్యునివలె భావించి తన బలహీనతను కనుపరచెను.

అయినను అనేకుల విషయములో జరుగునట్లు అతడు మితిమీరి పేలిపోకుండునట్లు పరిశుద్ధాత్మ యొక్క మరుగైన శక్తిచేత అడ్డగింపబడెనని గమనింపవలెను; అయితే అతడు సరియైన గమ్యమును ఎంతగా దృష్టిలో ఉంచుకొనెననగా, అతని దుఃఖములు ఎల్లప్పుడు తన ఉద్దేశమును, అనగా తన ప్రయాసమును ప్రజలకు ప్రయోజనకరముగా చేయుటను, లక్ష్యపెట్టుచుండెను. దీనికి ఒక స్పష్టమైన దృష్టాంతము ఈ మాటలలో కనబడుచున్నది.

అయితే అతడు తన జీవితమును ఒక శాపముగా ఎంచినట్లు తన తల్లిని సంబోధించుచున్నాడు; దీని భావమేమి? "నా తల్లీ, నన్నెందుకు కంటివి? వివాదము కలహము పెట్టువానిగా నేను జన్మించితిని గనుక నాకు శ్రమ!" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. (394 7వ, 8వ, 9వ వచనములతో (యిర్మీయా 15:7-9) కూడిన ఈ వాక్యభాగమంతయు, ఉద్దేశింపబడిన కాలమును గూర్చి కష్టములను కలిగియున్నది. 7వ వచనము మధ్యనుండి 9వ వచనపు చివరి భాగము వరకున్న క్రియలన్నియు భూతకాలములో ఉన్నవి; సెప్టువజింటులోను వల్గేటులోను టార్గములోను అవి అట్లే ఇయ్యబడినవి; అయితే సిరియాక్‌లో భవిష్యత్కాలములో ఉన్నవి. మన అనువాదము ఏకరీతిగా లేదు. కాలములను అవి ఉన్నట్లే ఇచ్చుట మేలు; ఏలయనగా దేవుని గతకాలపు తీర్పులనే ఇది సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది; మరియు 9వ వచనము చివర దేవుడు తాను చేయబోవుదానిని గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు, — 7. మరియు దేశపు గుమ్మములలో నేను చేటతో వారిని చెరిగెదను. నేను సంతానహీనులనుగా చేసితిని, నా జనులను నశింపజేసితిని; తమ మార్గములనుండి వారు తిరుగలేదు: 8. నాయెదుట వారి (ప్రజల) విధవరాండ్రు సముద్రపు ఇసుకకంటె అధికమైరి; యౌవనుల తల్లిమీదికి నేను మధ్యాహ్నమందు ఒక విపత్తును రప్పించితిని; దానిమీదికి అకస్మాత్తుగా కలకలమును భయములను వచ్చునట్లు చేసితిని: 9. ఏడుగురిని కనినది కృశించెను, ఆమె ప్రాణము ఊపిరికొరకు ఎగశ్వాస విడిచెను, పగటి సమయమందే ఆమె సూర్యుడు అస్తమించెను, ఆమె అవమానము నొంది కలవరపడెను: వారిలో మిగిలినవారిని వారి శత్రువుల సన్నిధిని ఖడ్గమునకు అప్పగించెదను, ఇదే యెహోవా వాక్కు. అతడు సంతానహీనతను గూర్చియు, విధవరాండ్రను గూర్చియు, ఏడుగురిని కనుటను గూర్చియు మాటలాడుచున్నాడు గనుక, "యౌవనుల తల్లి," లేక యువకుల తల్లి అనునది స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. ఇక్కడ తల్లి అనునది యెరూషలేమును సూచించు రూపకముగా తీసికొనవలెనా అనునది వేరొక ప్రశ్న; అయితే నేను అట్లు తలంచుటలేదు. తల్లులు తమ పిల్లల విషయములో పొందిన నష్టమే ఇక్కడ చెప్పబడుచున్నది. మరియు సంతానహీనులైన తల్లుల స్థితిని పేర్కొనిన తరువాత, ప్రవక్త తరువాతి వచనములో తన సొంత తల్లిని గూర్చియు తన సొంత దుర్దశను గూర్చియు సూచించుచున్నాడు, — సం.) తాను కోరినదానికంటె తక్కువ సాధించుచున్నానని చూచినప్పుడు కోపపడనంతగా ప్రవక్త తన మనస్సులో నెమ్మదిగాను శాంతముగాను లేడని ఈ మాటలవలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము; అయినను ఇదంతయు ప్రజల మేలుకొరకే పలుకబడెనని సందర్భమువలన స్పష్టమగుచున్నది; అనగా దేవుని నిమిత్తము ప్రతిష్ఠితుడైన సేవకుని తృణీకరించుటలోను, అంతేకాక దుర్బుద్ధితో అతనిని ఎదిరించుటలోను తమ హృదయకాఠిన్యము తమకు మేలుగా పరిణమింపదని యూదులు తెలిసికొనవలెనని. సమస్తము యొక్క సారాంశము ఇదే.

అతడు తన్నుతాను వివాదము పెట్టువాడని పిలుచుకొనుట, అతడు ప్రజలతో వాదింపవలసి వచ్చినందున మాత్రమే కాదు; ఏలయనగా ఇది అతనికి ప్రవక్తలందరితో సమానముగా ఉండెను. లోకమును ముఖస్తుతి చేయుటకుగాని సంతోషపెట్టుటకుగాని దేవుడు వారిని పంపడు; కాబట్టి వారు లోకముతో వాదింపవలెను; ఏలయనగా దోషియని రుజువు చేయబడువరకు ఎవడును దేవుని కాడిని ఇష్టపూర్వకముగాను విధేయతతోను వహించునట్లు సరియైన స్థితికి తేబడడు. అందుచేత మనుష్యులు తాము ఒక విధముగా శిక్షావిధికి లోనైయున్నామని తెలిసికొనువరకు దేవునికి ఎన్నడును లోబడరు, ఆయన వాక్యమునకు ఎన్నడును లోబడరు; ఈ కారణముచేతనే, లోకముతో వాదింపవలసి యుండుట అను ఈ కీడు ప్రవక్తలందరికి సామాన్యమైనదని నేను చెప్పితిని. అయితే యిర్మీయా తన్నుతాను వివాదము కలహము పెట్టువాడని పిలుచుకొనుటకు కారణము, తన కఠిన స్వభావముచేత సమస్త ప్రజలను వాదములకును కలహములకును నడిపించువాడని యూదయ దేశమంతట అతనిని గూర్చి అపనిందగా మాటలాడబడుటయే. కాబట్టి ఇది ప్రజలు చేసిన తప్పుడు తీర్పులకు అన్వయింపవలెను; ఏలయనగా అతడు అల్లరి పెట్టువాడనియు, అతడు తొలగింపబడినయెడల పట్టణములోను దేశమంతటను నెమ్మది యుండెడిదనియు చెప్పనివాడు దాదాపు ఎవడును లేడు. సత్యమునకును భక్తికిని శత్రువులైనవారు ఈ దినమున కూడ ఇదే ఆక్షేపణను చేయుచున్నారు; మేము అనవసరముగా కలవరములు పుట్టించుచున్నామనియు, మేము ఊరకుండినయెడల సమస్త లోకమంతట మిక్కిలి మనోహరమైన సమాధానముండెడిదనియు, విభేదములును కలహములును మావలననే పుట్టుచున్నవనియు, సమస్త లోకము వివాదములలో రగులుకొనుటకు మేమే విసనకఱ్ఱలమనియు వారు చెప్పుచున్నారు. కాబట్టి ఈ కారణముచేతనే యిర్మీయా తాను వివాదము కలహము పెట్టువానిగా జన్మించితినని ఫిర్యాదు చేసెను; అతడు కలహప్రియుడని కాదు — అతనిని గూర్చి అంత అపనిందగా మాటలాడుటకు అతడు ప్రజలకు ఏ అవకాశమును ఇచ్చెనని కాదు; ఏలయనగా తన ధైర్యము దేవునిచేత అంగీకరింపబడెనని అతడు ఎరిగియుండెను గనుక ఇక్కడ విషయము ప్రవక్త యొక్క శీలమును గూర్చినది కాదు; అయితే ఈ తప్పుడు నిందలచేత తాను ఒత్తిడి చేయబడి నిందింపబడుచున్నానని అతడు చూచెను గనుక, అతడు తన్నుతాను వివాదము పెట్టువాడనియు కలహము పెట్టువాడనియు పిలుచుకొనుచున్నాడు; చివరి మాట {,}דן den నుండి వచ్చినది; దానికి వాదించుట అని అర్థము.

అయితే తన తల్లిని గూర్చిన ఆ ఆక్రోశము మితిమీరిన భావావేశమునకు సూచనయై యుండెనని నేను ఇదివరకే మీకు జ్ఞాపకము చేసితిని; ఏలయనగా అతడు నిమ్మళమైన మనస్సుతో మాటలాడియుండినయెడల, తాను ఫిర్యాదు చేయుచున్న కీడులో తన తల్లిని భాగస్వామినిగా చేయుటకు అతనికి ఆమెతో పని ఏమి? ఆమె తనకు జన్మనిచ్చినందున నిందలో ఒక భాగమును అతడు తన తల్లిమీద మోపుచున్నట్లు నిజముగా కనబడుచున్నది. ఇది అన్యాయముగా కనబడుచున్నది. అయినను ప్రజాహితమును వృద్ధిచేయుట నిమిత్తమే గాని మరి దేనినిమిత్తమును ప్రవక్త అంత గొప్ప ఆవేశముచేత కొట్టుకొనిపోలేదనియు, ఈ ఉద్దేశ్యముతోనే అతడు తన ఫిర్యాదును పలికెననియు అదే సమయమున సులభముగా గ్రహింపవచ్చును; ఏలయనగా మొదటి చూపునకు అట్లు కనబడినను తన తల్లిని దోషిగా తీర్చుట అతని ఉద్దేశ్యము కాదు; ఆమె నిర్దోషియైనను, తాను కలహమును వివాదమును రేపువాడను అను అపనిందలు తనమీద అన్యాయముగా మోపబడెనని అతడు కనుపరచుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “నన్ను కనిన నా తల్లిని అడుగుడి, నేను గర్భమునుండియే కలహప్రియుడనై యుంటినా? నేను అల్లరిచేయువాడనియు కలహములకు కారకుడనియు మీరు చెప్పుటకు నా తల్లి కారణమైనదా? నిస్సందేహముగా నా తల్లిమీద ఏదియు మోపబడజాలదు; ఆమెవలెనే నేనును నిర్దోషిని.” కాబట్టి ప్రవక్త దేశమంతటను అల్లరులను కలహములను రేపుచున్నట్లు ప్రజలు తనమీద అపనిందలు వేసినందున, అతడు పరోక్షముగా వారి దుష్టత్వమును ఖండించుచున్నాడని ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము; దీనిని అతడు తరువాతి మాటలచేత మరింత పూర్తిగా స్థిరపరచుచున్నాడు:—

నేను వడ్డికి అప్పియ్యలేదు, వారు నాయొద్ద వడ్డికి అప్పు పుచ్చుకొనలేదు; అయినను ప్రతివాడును నన్ను శపించుచున్నాడు. సమస్త ప్రజలచేత తాను ద్వేషింపబడి అపనిందలతో మోపబడినది ఏ స్వంత కారణముచేతనో కాదని అతడు ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా మనుష్యులు ఒకరితో ఒకరు వ్యవహరించుటలో అన్యాయముగా ప్రవర్తించుటవలననే గాక, వారిలో ద్వేషములును కలహములును ఫిర్యాదులును జగడములును వివాదములును మరి ఎక్కడనుండి వచ్చుచున్నవి? కాబట్టి ప్రతివాడును తన స్వంత లాభమునందే మనస్సు నిలుపుకొనియున్నప్పుడు, తనయొద్దనుండి ఏదైనను తీసివేయబడుటను అతడు సహింపలేడు. ఒకరితో ఒకరు వ్యాపారము చేయువారు నిజముగా స్నేహితులై యుండుటయు, ఒకరి ప్రవర్తనను ఒకరు పూర్తిగా మెచ్చుకొనుటయు లోకములో నిజముగా అరుదైన సంగతి; ఏలయనగా నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, లోభము ఎంతగా ప్రబలియున్నదనగా అనేకమంది మనుష్యులలో న్యాయమును నీతియు అదృశ్యమైపోవుచున్నవి.

కాబట్టి తాను వడ్డికి అప్పియ్యలేదని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. ఒక్క విధమునందే అతడు జీవితములోని సమస్త వ్యవహారములను చేర్చుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “Je n'ay point traffique, ధనవ్యవహారములను గూర్చి నాకు ఏ వివాదమును లేదు, ఏలయనగా నేను ద్రవ్యమును అప్పియ్యలేదు, అప్పు పుచ్చుకొనలేదు; కాబట్టి ఏ స్వంత విషయమునుగూర్చియు ప్రజలతో నాకు వివాదము కలుగలేదు; నేను వారికి హానిచేసినట్లుగాని వారిని మోసపుచ్చినట్లుగాని, నావలన వారికేదైన నష్టము కలిగినట్లుగాని వారు నాతో జగడమాడలేదు: అయినను వారందరు నన్ను శపించుచున్నారు.”

తన స్వంత దోషమువలననైనను ఏ స్వంత విషయమునిమిత్తమైనను గాక, తాను దేవునియెడలను ఆయన సంఘమునెడలను తన విధిని నమ్మకముగా నెరవేర్చినందుననే ప్రజల అప్రీతికి గురియైతినని ప్రవక్త ఇక్కడ సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము. అటుతరువాత ప్రజలు మర్త్యుడైన యొక మనుష్యునితో గాక దేవునితోనే యుద్ధము చేయుచున్నారను అతి భయంకరమైన నేరమును అతడు వారిమీద మోపుచున్నాడు. ప్రవక్త దేనిని దృష్టియందుంచుకొనెనో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

అయితే నమ్మకమైన బోధకులందరును తమ పదవిని ధైర్యముతోను జ్ఞానముతోను నిర్వర్తించినయెడల, వారు నిశ్చయముగా అనేక అపనిందలతో మోపబడుదురనియు, అల్లరిచేయువారనియు, కఠినస్వభావులనియు, సమాధానమును భంగపరచువారనియు పిలువబడుదురనియు ఇక్కడ జ్ఞాపకము చేయబడుచున్నారు. కాబట్టి తమ పిలుపుయొక్క మార్గములో పట్టుదలతో కొనసాగునట్లు వారు ఇట్టి అభ్యంతరములకు విరోధముగా బలపరచబడియుండవలెను. అదే సమయమున ఏ స్వంత వ్యవహారములవలనను శత్రువులను కల్పించుకొనకుండ వారు జాగ్రత్తపడవలెను. ఏలయనగా సంఘకాపరులు ప్రతి లౌకిక వ్యాపారమునుండి దూరముగా ఉన్నను, వారు చేయవలసినట్లు లోకముతో పోరాడునప్పుడు, వారు కలహప్రియులనియు అల్లరిచేయువారనియు అందరును వెంటనే కేకలువేయుదురు; అయితే దానికి తోడు మరియొకటి చేర్చబడినయెడల, అనగా లౌకిక విషయములనుగూర్చి వారు వీనితోను వానితోను జగడమాడినయెడల, వారి దోషమువలన దేవుని వాక్యము దూషింపబడక తప్పదు. కాబట్టి బహిరంగ బోధకుల పదవిని వహించువారు లౌకిక వ్యాపారములలో చిక్కుకొని, ఆ విధముగా లౌకిక విషయములనుగూర్చి వివాదపడవలసిన అగత్యమునకు లోనుకాకుండునట్లు మిక్కిలి జాగ్రత్త వహింపవలెను: ప్రభువు వారిని నియమించిన యుద్ధములోనే వారికి చేయవలసిన పని చాలినంతయు, చాలినదానికంటె ఎక్కువయు ఉన్నది.

395 వల్గేటు తప్ప మరి ఏ అనువాదమును “వడ్డి”ని పేర్కొనుటలేదు; ఆ క్రియాపదములో ఆ భావము ఇమిడియుండదని పార్కుర్స్ట్ చెప్పుచున్నాడు. అట్లయితే అనువాదము ఇట్లుండవలెను: నేను అప్పియ్యలేదు, వారును నాకు అప్పియ్యలేదు. వివాదములకును కలహములకును సాధారణముగా కారణములైయుండు ధనవ్యవహారములు వారి మధ్య ఏవియు జరుగలేదు. — సం. 396 అక్షరార్థముగా ఇది ఇట్లున్నది — దానియంతయు (దేశమంతయు) నన్ను దూషించుచున్నది (లేక, శపించుచున్నది). ఆ కృదంతరూపములో ఏదో అసాధారణత యున్నందున, బ్లేనీ ఒక సవరణను ప్రతిపాదించి, సరియైన పాఠము {{`` }קללונו{, כלהם“వారందరు నన్ను శపించుచున్నారు” అని యుండవలెనని తలంచుచున్నాడు. అనువాదములును టార్గమును ఈ పాఠమును సమర్థించుచున్నవి; సాధారణముగా మితిమీరిన సాహసము చూపు హూబిగాంటు దీనిని స్వీకరించెను, అంతే సాహసియు ధైర్యశాలియునైన హార్స్లీ దీనిని ఆమోదించెను. అనేక ప్రతులలో ఉన్నట్లు ,{}ו ను తొలగించుటవలన ఆ అసాధారణత తీసివేయబడును. — సం.

వారందరు తనను శపించుచున్నారని ప్రవక్త చెప్పుచున్నప్పుడు, అది భక్తిహీనతకు దుఃఖకరమైన దృష్టాంతమై యుండెను; ఏలయనగా అతడు అన్యజనులనుగూర్చి గాక అబ్రాహాము సంతానమునుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడు. అప్పుడు యెరూషలేములో తప్ప లోకములో మరి ఎక్కడను సంఘము లేదు, అయినను అక్కడ ప్రవక్త కలహప్రియుడనియు వివాదము రేపువాడనియు ఎంచబడెను. కాబట్టి క్రీస్తుయొక్క బహిరంగ శత్రువులు మాత్రమే గాక, తాము సంఘములోని సభ్యులమని తలంచుకొనువారును మనలను శపించుచు నిందలతో మోపుట మనకు వింతగా కనబడకూడదు. ఇప్పుడు ఈలాగు వచ్చుచున్నది:—

యిర్మీయా 15:11

11. యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చెను—నిశ్చయముగా నీ శేషమునకు మేలు కలుగును; నిశ్చయముగా కీడుకాలమునందును శ్రమకాలమునందును శత్రువు నిన్ను మన్ననతో చూచునట్లు నేను చేసెదను.

11. Et dixit Jehova, si non reliquiae tuae in bonum, si non occurrere fecero tibi in tempore mali, et in tempore afflictionis (vel, angustim) hostem.

తాను తన సేవకునియెడల దయగలవాడై, అతడు అడిగినదానిని అతనికి అనుగ్రహింతునని దేవుడు ఈ వచనము ప్రారంభములో సూచించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు. కాబట్టి ప్రవక్త ప్రార్థన ఆలకింపబడెనని మనము నిర్ణయించుచున్నాము; మరియు ప్రవక్త దుఃఖపు తీవ్రతచేత కొట్టుకొనిపోక, ముఖ్యముగా ప్రజల మేలునే లక్ష్యపెట్టెనని నేను చెప్పినది ఇందువలన స్పష్టమగుచున్నది. కాబట్టి దేవుడు అతని మనవియెడల ఎంతగా దయచూపెననగా, అతని శేషమునకు మేలు కలుగుననియు, మిగిలియున్నది ఆశీర్వదింపబడుననియు ఆయన చెప్పెను.

రెండవ భాగమునుగూర్చి వ్యాఖ్యాతలు భిన్నాభిప్రాయములు కలిగియున్నారు: కొందరు, కీడుకాలమునందును శ్రమకాలమునందును శత్రువు నిన్ను ఎదుర్కొనునట్లు చేసెదను అని చెప్పబడినదానిని ప్రజలకు అన్వయించుచున్నారు: ఆ విధముగా వారు ఈ అభిప్రాయమును తీసికొనుచున్నారు, ఏమనగా వచనము ప్రారంభములో దేవుడు ప్రవక్తకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చి, అప్పుడు కనబడినదానికంటె శ్రేష్ఠమైనదియు ధన్యమైనదియునైన అంతము కలుగునట్లు అతని మనవి అంగీకరింపబడెనని సూచించుచున్నాడు; అటుతరువాత దేవుడు తన మాటను ప్రజలవైపు త్రిప్పి, “మీ విషయమైతే, శ్రమదినమున శత్రువు మిమ్మును ఎదుర్కొనునట్లు నేను చేసెదను” అని చెప్పుచున్నాడని వారు తలంచుచున్నారు. అయితే ఈ వివరణ బలవంతముగా లాగబడినట్లు కనబడుచున్నది. వచనమంతయు ప్రవక్తను ఉద్దేశించి చెప్పబడినదని ఎంచుటయే నాకు శ్రేష్ఠముగా తోచుచున్నది. అతని శేషము వర్ధిల్లునని దేవుడు మొదట వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; శేషము అనుమాటచేత ఆయన మిగిలిన కాలమును, అనగా జీవితాంతమును సూచించుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “తుదకు నేను నిన్ను కనికరింతును; కాబట్టి నీకు మిక్కిలి దుఃఖము కలిగించు సంగతులు సంతోషముగా మారును: నీవు తలంచుచున్నదానికంటె నీ అంతము వర్ధిల్లునదిగా ఉండును.” అటుతరువాత వచ్చు మాటలు మునుపటి వాక్యమును స్థిరపరచుచున్నవి: ఏలయనగా ప్రవక్త ఆక్షేపించి, “అట్లయితే ప్రజలు సమస్త శ్రమనుండి విడిపింపబడవలెను, లేదా ఆ విపత్తులో ఒక భాగమునుండి నేను తప్పించుకొనలేను” అని చెప్పియుండవచ్చును. అందుకు దేవుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చి ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు: “నీవును ఇతరులును అనేక శ్రమలను అనుభవింపవలెను, అయితే శత్రువు నిన్ను ఎదుర్కొనునట్లు నేను చేసెదను, అనగా శత్రువు నీయెడల దయగలవాడై, తనంతట తానే నీకు ముందుగా ఉపకారము చేయునట్లు నేను చేసెదను.”

{}הפ గ עתיepegoti అను క్రియాపదమునుగూర్చి వ్యాఖ్యాతలు ఇంకను భిన్నాభిప్రాయములు కలిగియున్నారు; కొందరు దానిని సకర్మకార్థములో తీసికొని, “శత్రువు నిన్ను ఎదుర్కొనునట్లు చేసెదను” అని అర్థము చెప్పుచున్నారు; మరికొందరు ఈ వాక్యమును, “నీ పక్షముగా నేను శత్రువును ఎదుర్కొందును” అనియు, లేక, “శత్రువు నీ క్షేమమునుగూర్చి విచారించునట్లు చేసెదను” అనియు అనువదించుచున్నారు. {}פגעpego అను క్రియాపదమునకు కొన్నిసార్లు ఎదుర్కొనుట అని అర్థము, అది మంచి భావములోనైనను చెడు భావములోనైనను కావచ్చును; ఒకడు మరియొకనిమీదికి శత్రువుగా వెళ్లినప్పుడు అతడు వానిని ఎదుర్కొనెనని చెప్పబడును; లేక, ఒకడు మరియొకనికి సహాయము చేసి దయచూపినప్పుడును అతడు వానిని ఎదుర్కొనెనని చెప్పబడును. అయితే ఆ మాటకు మరియొక అర్థము కలదు, అది కొన్నిసార్లు అడుగుట అని సూచించును; కాబట్టి కొందరు ఇక్కడ దానిని, “శత్రువు నీ క్షేమమునుగూర్చి అడుగునట్లు చేసెదను” అని తీసికొనుచున్నారు. అయితే ఇది మిక్కిలి దూరముగా లాగబడినది: తన సేవకుడైన యిర్మీయాయెడల బబులోనీయులను శాంతపరచుటకు దేవుడు దూతలను పంపలేదు. ఈ మాటలను, “నీ పక్షముగా నేను శత్రువును ఎదుర్కొందును” అనియైనను, లేక, “శత్రువు నిన్ను ఎదుర్కొనునట్లు చేసెదను” అనియైనను అనువదించుటయే నాకు శ్రేష్ఠముగా తోచుచున్నది; అనగా, “నా రహస్య ప్రేరణచేత నేను అతనిని శాంతపరచెదను; కాబట్టి అతడు తనంతట తానే నిన్ను విడిచిపెట్టి నీయెడల దయతో ప్రవర్తించును.” అది అట్లే జరిగెనని మనకు తెలియును; ఏలయనగా యిర్మీయా సంకెళ్లనుండి విడిపింపబడి స్వతంత్రుడుగా విడువబడెను, కాబట్టి తనకిష్టమైన చోటికి వెళ్లుటకు అతనికి అనుమతి ఇయ్యబడెను. కాబట్టి శత్రువులు అతనియెడల అంత దయతో ప్రవర్తించినందున, దేవుడు మునుపు వాగ్దానము చేసినది నెరవేరెనని స్పష్టమగుచున్నది.

ముఖ్యముగా ఉద్దేశింపబడిన సంగతి విషయమై ఈ మాటలలో ఏ సందిగ్ధతయు లేదు: యిర్మీయాయొక్క కడవరి స్థితి ధన్యముగా ఉండుననియు, సమస్త ప్రజలకు కలుగు సాధారణ విపత్తులో అతడు కొంతమట్టుకు శ్రమపడవలసియున్నను, శత్రువు అతనియెడల దయతో ప్రవర్తించును గనుక అతని స్థితి ఇతరుల స్థితికంటె శ్రేష్ఠముగాను కోరదగినదిగాను ఉండుననియు దేవుడు వాగ్దానము చేసెను.

అయితే యిర్మీయా దీనిని ఎందుకు బహిరంగపరచెను? ఈ వర్ణనను ఎందుకు ఇచ్చెను? దీనిని ఎందుకు వ్రాతలో ఉంచెను? తాము ఏ హానియు చేయని తనను బాధపెట్టినవారు తనయెడల అన్యాయముగా ప్రవర్తించిరని యూదులు గ్రహించునట్లే. అతడు నిజముగా వారిని రెచ్చగొట్టెను, అయితే అది అతని పదవి కోరినదానినిబట్టియే, ఏలయనగా అతడు దేవునికి విధేయత చూపకుండ ఉండలేకపోయెను. కాబట్టి పశ్చాత్తాపమునుగూర్చిన ఏదైన నిరీక్షణ ఇంకను మిగిలియున్నయెడల, వారిమీద ప్రభావము కలిగించుటకై, దేవునికి మాత్రమే మునుపు తెలిసియున్నదానిని యిర్మీయా బహిరంగపరచెను. అదే కారణముచేత దేవుని వాగ్దానమును చేర్చబడెను; ఏలయనగా ప్రవక్తకు దేవుడు అట్టి అంతమును వాగ్దానము చేసెనని యూదులు చూచినప్పుడు వారు భయపడియుండవలెను; ఏలయనగా దేవుని శాపము సంపూర్ణముగా తమమీదికి వచ్చుట తప్ప వారికి మరేమి సంభవింపవలసియుండెను? కాబట్టి ప్రవక్తయొక్క ఫిర్యాదునందును దేవుడిచ్చిన ప్రత్యుత్తరమునందును ప్రజల రక్షణయే లక్ష్యపెట్టబడెనని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఆ ఫిర్యాదులో మిక్కిలి కఠినమైన గద్దింపు ఇమిడియున్నది, దేవుని ప్రత్యుత్తరము తిరుగుబాటు చేయు ప్రజలకు మిక్కిలి భయంకరమైన తీర్పును బెదరించుచున్నది. ఇది వచ్చుచున్నది:—

యిర్మీయా 15:12

12. ఇనుము ఉత్తరదేశపు ఇనుమును ఉక్కును విరువగలదా?

12. An conteret ferrum ferrum ab aquilone et aes (vel, chalybem?)

ఈ వచనమును కూడ వ్యాఖ్యాతలు వేర్వేరు విధములుగా తీసికొనిరి: కొందరు వేరొక విభక్తిలో పునరుక్తమైన ఇనుము అను మాటను, “ఇనుము ఇనుమును విరువగలదా?” అని తీసికొనుచున్నారు; అయితే మరికొందరు ఈ వాక్యములో కర్త లోపించెనని తలంచి, ప్రజలు అధ్యాహారముగా గ్రహింపవలెనని ఎంచుచున్నారు: “యూదులు ఇనుమును, అనగా ఉత్తరదిక్కునుండి వచ్చు ఇనుమును, ఇనుమును మాత్రమే గాక ఇత్తడిని, లేక, ఇనుముతో కలిసిన ఇత్తడిని విరువగలరా?” వాస్తవముగా వీటిలో భేదము ఏదియు లేదు, మాటలలో మాత్రమే భేదము. “ఇనుము ఉత్తరదిక్కునుండి వచ్చు ఇనుమును విరువగలదా?” అని మనము చదివినయెడల, దాని భావము ఇదియే: “మీలో గొప్ప కాఠిన్యము ఉన్నను, అష్షూరీయులలో ఉన్నదానిని అది విరువగలదా? అయితే మీరు వారికి సమానులు కారు: మీ బలమును మీకిష్టమైనంత గొప్పదిగా చేసికొనుడి, అయినను కల్దీయులు మిమ్మును విరుచుటకు మరి కఠినులుగా ఉందురు; ఏలయనగా మీరు ఇనుమైతే వారు ఇత్తడియైనను ఉక్కైనను అగుదురు, కాబట్టి వారి ఉగ్రమైన దాడులను మీరు తట్టుకొనుట సాధ్యము కాదు.” (397 ఈ వచనమును, దీని తరువాతి మూడు వచనములును గణనీయమైన అభిప్రాయభేదమును కలిగించినవి. కాల్విన్, గ్రోటియస్, హెన్రీ, స్కాట్ వంటి కొందరు దీనిని ప్రవక్తకును మిగిలినవాటిని ప్రజలకును అన్వయించుచున్నారు; అయితే బ్లేనీ వంటి మరికొందరు అంతయు ప్రజలను ఉద్దేశించి చెప్పబడినదని ఎంచుచున్నారు. అయితే మిక్కిలి సంభవమైనదిగా కనబడునది ఏదనగా, ప్రవక్తయే సంబోధింపబడుచున్నాడు, 11వ 12వ వచనములలో (యిర్మీయా 15:11-12) వ్యక్తిగతముగాను, అటుతరువాత 13వ 14వ వచనములలో (యిర్మీయా 15:13-14) ప్రజలతో ఏకమైనవానిగాను సంబోధింపబడుచున్నాడు. పురుషమార్పు ఏదియు లేదు, అందుచేత ఇద్దరు పక్షములు సంబోధింపబడుచున్నవని ఎంచుట కష్టము. ఈ 11వ వచనము భవిష్యత్కాలములో గాక భూతకాలములో ఉన్నది, దానిని ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, — యెహోవా సెలవిచ్చెను, — నీ పరిచర్య మేలునిమిత్తమై యుండలేదా? కీడుకాలమునందును శ్రమకాలమునందును శత్రువుతో నేను నీ పక్షముగా జోక్యము చేసికొనలేదా? నేను “పరిచర్య” అని అనువదించు మాటకు వేర్వేరు పాఠములు కలవు; అది సేవించుట అను అర్థముగల {,{שרת నుండి వచ్చినదని పార్కుర్స్ట్ తలంచుచున్నాడు. “శేషము” అని అర్థమిచ్చు మాటను బహు కొద్ది పాఠములు మాత్రమే సమర్థించుచున్నవి, అనువాదములలో వల్గేటు ఒక్కటే సమర్థించుచున్నది. అత్యధికముగా ఆమోదింపబడిన పాఠము (19 వ్రాతప్రతులు) ,{}שרותיך, ఇది విడిపించుట లేక పోనిచ్చుట అను అర్థముగల ,{}שרה నుండి వచ్చినది: “నేను నిన్ను క్షేమముగా పోనియ్యలేదా?” ఈ సందర్భములో {}לטוב ను క్రియావిశేషణముగా, క్షేమముగా లేక సంపూర్ణముగా అని అనువదింపవలెను. బ్లేనీ అనువాదము ఇది, — నేను నిన్ను లాభకరముగా తప్పించలేదా? అయితే మిక్కిలి సహజమైన అర్థము పార్కుర్స్ట్ ప్రతిపాదించినదే, దానిని హార్స్లీ ఆమోదించుచున్నాడు, అయితే అతడు ఈ వాక్యమును, “నీ పరిచర్య మేలునిమిత్తము కాదా?” అని వర్తమానకాలములో అనువదించుచున్నాడు; కాని ఈ వచనములోని ఏకైక క్రియాపదము భూతకాలములో ఉన్నది, కాబట్టి ఈ భాగమును అట్లే ఉండవలెను. — సం.)

ప్రవక్తయొక్క భావము చాలినంత స్పష్టముగా ఉన్నందున నేను మాటలమీద పట్టుపట్టను; అయినను నేను మిక్కిలి అంగీకరించు అనువాదము ఇది: “ఇనుము ఉత్తరదిక్కునుండి వచ్చు ఇనుమును (ఈ పునరుక్తి నొక్కిచెప్పుటకైనది) ఇత్తడిని విరువగలదా?”

యూదులు అతిశయించుచుండిన ఆ మిథ్యా నమ్మకమును వారినుండి తొలగించుటయే ఆ పరిశుద్ధుని ఉద్దేశ్యమై యుండెనని ఇక్కడ కూడ మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా వారు ఏ ఆపదకును భయపడకపోవుట వలననే గాక మరి దేనివలన వారు అంత మొండివారై యుండిరి? కాబట్టి వారు నిర్భయముగా ఉండినందున, ప్రవచనములు వారియెడల కొంచెము ప్రభావమే కలిగియుండెను. కాబట్టి ఈ క్రౌర్యమును అణచివేయుటకై, కల్దీయులలో మరి ఎక్కువ కాఠిన్యము ఉండునని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు ఇనుమువలెను, అవును, ఉక్కువలెను ఉందురు. ఇది వచ్చుచున్నది:—

యిర్మీయా 15:13

13. నీ సరిహద్దులన్నిటిలోను నీవు చేసిన నీ పాపములన్నిటినిబట్టి నీ ఆస్తిని నీ నిధులను క్రయము లేకుండ దోపుడుసొమ్ముగా అప్పగించెదను.

13. Opes tuas et thesauros tuos in direptionem dabo, non in permutatione (hoc est, absque pretio,) et propter omne scelus tuum, et propter omnem finem tuum (vel, terminum tuum, in omnibus terminis tuis, ad verbum; sicuti etiam in omnibus sceleribus.)

అయితే {}גבולgebul అను మాటను గూర్చి వ్యాఖ్యాతల మధ్య భేదము కలదు. దానికి సరిహద్దు అని అర్థమని నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను: అయితే యిర్మీయా వేర్వేరు సంగతులను చెప్పదలచినప్పుడు వేర్వేరు వాక్యరీతులను వాడెనని నేను తలంచుచున్నాను; అయితే ఇక్కడ వాక్యనిర్మాణము ఒక్కటే గనుక, ఆ మాటకు దేశపు సరిహద్దులు అని అర్థమెట్లు కాగలదో నాకు కనబడుటలేదు.

కాబట్టి ఇక్కడ దానిని ఆలోచనలు అను అర్థములో అలంకారికముగా తీసికొనవలెనని నేను తలంచుచున్నాను; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “నీ దుష్క్రియలన్నిటినిబట్టియు, నీ ఉద్దేశ్యములన్నిటినిబట్టియు, అనగా నీ ఆలోచనలన్నిటినిబట్టియు, నీ ఐశ్వర్యమును నీ నిధులను దోపుడుసొమ్ముగా చేసెదను.” ఏలయనగా అన్యుడైన కవి చెప్పిన ఈ మాట సత్యమే: నీవు వెళ్లుచున్నదియు, నీ విల్లును ఎక్కుపెట్టుచున్నదియు అయిన గురి ఏదో యొకటి కలదు.

మనము ఏదైన కార్యమును చేపట్టునప్పుడు ఏదో యొక ఉద్దేశ్యమును దృష్టియందుంచుకొందుము. కాబట్టి ప్రవక్త వారి వ్యభిచారములను, మోసములను, దోపిడులను, బలాత్కారములను, నరహత్యలను దుష్క్రియలని పిలుచుచున్నాడు; అయితే వారి ఆలోచనలను, అనగా వారు కపటముగా చేసికొనిన ఆలోచనలను, సరిహద్దులని పిలుచుచున్నాడు; వాటిచేత వారు తమ భ్రష్టత్వమును నీచత్వమును బయలుపరచుకొనిరి.

కాబట్టి మొదట, యూదుల దుష్క్రియలకును, వారు తమకు ఏర్పరచుకొనిన సమస్త ఉద్దేశ్యములకును విరోధముగా దేవుడు న్యాయముగా ప్రతికారము చేయువాడై యుండునని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు; అదే సమయమున వారు పొందవలసియున్న శిక్షయొక్క విధమును అతడు సూచించి పేర్కొనుచున్నాడు,—అదేమనగా ప్రభువు వారి ఐశ్వర్యమును నిధులను అంతటిని దోపుడుసొమ్ముగా అప్పగించును, అదియు మార్పిడి లేకుండ; కొందరు “క్రయము లేకుండ” అని చదివి, యూదులు ఎంత పనికిమాలినవారగుదురనగా ఎవడును వారిని కొనడని దాని భావమని ఎంచుచున్నారు: అయితే ఇది మిక్కిలి సూక్ష్మమైనది. యూదులకు కలిగియున్నదంతయు వారి శత్రువులకు ఎరయగుననియు, ఏ క్రయమైనను వస్తుమార్పిడియైనను లేకుండ అది వారియొద్దనుండి తీసివేయబడుననియు ప్రవక్త సూచించుచున్నాడని నేను సందేహింపను; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: “మీ అనుమతి ఏదియు లేకుండనే మీ శత్రువులు మీకు కలిగియున్నదంతయు స్వేచ్ఛగా దోచుకొందురు; ఎన్నటికిని తీసివేయబడకుండునట్లు మీరు దాచియుంచితిమని తలంచుదానినంతటిని వారు జయముయొక్క హక్కుచేతనే తమ స్వంతముగా ఎంచుకొందురు.” అటుతరువాత అతడు ఇది చేర్చుచున్నాడు:—

398 యిర్మీయా 1:18లోను ఈ అధ్యాయములోని ఇరువదియవ వచనములోను (యిర్మీయా 15:20) ప్రవక్తతో చెప్పబడినదానిని మనము ఆలోచించినయెడల, ఈ వచనముయొక్క భావమును చూచెదము: నిస్సందేహముగా అతడే ఆ ఇనుమును ఇత్తడియునై యుండెను: మునుపటి వచనములోని “శత్రువు” (ఇది శత్రువులు అను బహువచనమునకు బదులుగా వాడబడిన కావ్యసంబంధమైన ఏకవచనము) “విరువగలదా” అను క్రియాపదమునకు కర్తయై యున్నదను బ్లేనీ అభిప్రాయము సంభవమైనదే. దేవుడు ప్రవక్తకొరకు తాను చేసినదానిని మునుపు ప్రస్తావించి, ఇప్పుడు ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు, — అతడు ఇనుమును, ఉత్తరదిక్కునుండి వచ్చు ఇనుమును ఇత్తడిని విరువగలడా? దేవుడు అతనిని “ఇనుప స్తంభముగాను ఇత్తడి గోడగాను” చేసెను: దేవుడు ఆ విధముగా చేసినవానిని అతని శత్రువులు నాశనము చేయుట సాధ్యమా అని ఆయన ఇప్పుడు అడుగుచున్నాడు. మిక్కిలి కఠినమైన ఇనుము యూదయకు ఉత్తరదిక్కునుండి వచ్చెను. ఇక్కడ భవిష్యత్కాలమును సామర్థ్యార్థములో చదువవలెను. — సం. 399 Est aliquid quo tendis et in quod dirigis arcum. — Per. Sat. iii. 60.

యిర్మీయా 15:14

14. నీవెరుగని దేశములోనికి నీ శత్రువులతోకూడ నిన్ను దాటిపోజేయుదును; నా కోపమువలన అగ్ని రాజుకొనుచున్నది, అది మిమ్మును దహించును.

14. Et transire faciam ad hostem in terram quam non cognoscis; quia ignis ascensus est in ira mea (alii vertunt, in nare; {}יפאsignificat utrunque) super vos ardebit.

అతడు అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు. వారు తమ శత్రువులకు ఎరగా విడువబడుదురనియు, వారి ఐశ్వర్యమంతయు నిరాటంకముగా దోచుకొనబడుననియు అతడు చెప్పియుండెను: ఇప్పుడు, నేను మిమ్మును శత్రువునకు అప్పగించెదను, అనగా వారు మిమ్మును వేరొకచోటికి తరలించునట్లు మిమ్మును మీ శత్రువుల చేతికి అప్పగించెదను అని చేర్చుచున్నాడు. అటుతరువాత చెర మరి ఘోరమగునట్లు చేయవలసిన యొక పరిస్థితిని అతడు పేర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా ఒకడు తన స్థలమును మార్చుకొని దూరమునకు తీసికొనిపోబడనప్పుడు, ఆ కీడు ఎక్కువ సహింపదగినదిగా ఉండును; అయితే ఒకడు సముద్రము దాటించబడినప్పుడు, లేక దూరదేశములకు తీసికొనిపోబడినప్పుడు, స్వదేశమునకు తిరిగివచ్చుటను గూర్చిన నిరీక్షణ లేనందున దుఃఖమునకు మరి గొప్ప కారణము కలదు. అప్పుడు నిరాశ దుఃఖమును అధికము చేయును. దీనికి తోడు, మనము వేరొక లోకములో ఉన్నట్లుగా తన జన్మభూమిని గూర్చి వినకుండుటయు చేదైన శోధనయే.

కాబట్టి ప్రవక్త ఇది చేర్చుచున్నాడు: నా ఉగ్రతలో అగ్ని రాజుకొనెను గనుక అది మీమీద మండును. వారు దహింపబడువరకు దేవుడు శాంతింపడని అతని భావము; ఏలయనగా వారి మూర్ఖమైన దుష్టత్వమునుబట్టి ఆయన ఉగ్రత రగులుకొనియుండెను.

కల్దీయులను వారిమీద జయశాలురుగా చేయుటచేత దేవుడు న్యాయమైన ప్రతికారము చేయునని వారు తెలిసికొనునట్లు ఈ సంగతులన్నియు వారికి ముందుగా తెలియజేయబడెను: ఏలయనగా అన్యరచయితలు చెప్పినదాని ప్రకారము, యుద్ధఫలితములు అనిశ్చితములనియు, మార్సు నిష్పక్షపాతి యనియు (సిసెరో, Epist.) చెప్పినట్లు, ఇది యాదృచ్ఛికముగా జరిగెనని వారు తలంచియుండవచ్చును. ఆ విధముగా దేవుని సంరక్షణచేత జరుగునదంతయు వారు దైవఘటనకు ఆపాదించుచున్నారు.

కాబట్టి తాము దేవుని హస్తముచేతను ఆయన న్యాయమైన ప్రతికారముచేతను శిక్షింపబడుచున్నామని యూదులు తెలిసికొనునట్లు, ఇది వారికి ప్రకటింపబడుట అగత్యమై యుండెను: అందుచేత అతడు ఇప్పుడు కల్దీయులనుగూర్చియు, అటుతరువాత దేవునిగూర్చియు మాటలాడుచున్నాడు; కల్దీయులు ఆయన సాధనములై యుండిరి, ఏలయనగా వారు ఆయన హస్తముచేత నడిపింపబడిరి. “ఇనుము ఉత్తరదిక్కునుండి వచ్చు ఇనుమును విరువగలదా?” అని అతడు మునుపు చెప్పెను. దీనిని మనము కల్దీయులను గూర్చినదిగా వివరించితిమి: అయితే ఇప్పుడు అతడు యూదులమీదికి వచ్చిన విపత్తునకు కర్తయైన దేవునివైపు తిరుగుచున్నాడు: ఏలయనగా ఆయన నడిపింపును నిర్దేశమును లేకుండ కల్దీయులు ఏమియు చేయలేకపోయియుండిరి.

400 ఈ వచనమును తరువాతి వచనమును “మిక్కిలి అస్పష్టమైనవి” అని హార్స్లీ చెప్పుచున్నాడు: ప్రవక్తను ప్రజలతో కలిపి ఎంచితేనే గాని వాటిని గ్రహించుటకు మరి ఏ మార్గమును కనబడుటలేదు; పదునాలుగవ వచనముయొక్క ముగింపు (యిర్మీయా 15:14) ఈ అభిప్రాయమును సమర్థించుచున్నది, “మీమీద, {,{עליכם అది మండును.” ప్రజలమీదికి వచ్చిన కీడులనుండి ప్రవక్త తానే పూర్తిగా తప్పించుకొనలేదు. కాబట్టి ఈ వచనమును తరువాతి వచనమును నేను ఈలాగు అనువదింతును, — 13. నీ ఐశ్వర్యమును నీ నిధులను దోపుడుసొమ్ముగా అప్పగించెదను, క్రయమునకు కాదు, నీ పాపములన్నిటినిబట్టియే, నీ సరిహద్దులన్నిటిలోను; 14. మరియు నీ శత్రువులను నీవెరుగని దేశమునకు దాటిపోజేయుదును; ఏలయనగా నా ఉగ్రతలో అగ్ని రాజుకొనెను, అది మీమీద మండును. మునుపటి “శత్రువు” ఇప్పుడు “శత్రువులు” అయినది. “దాటిపోజేయుదును” అను క్రియాపదమునకు వేర్వేరు పాఠములు కలవు, స్పష్టముగా రెండు అక్షరముల పోలికవలన అట్లు జరిగెను. వల్గేటు తప్ప మిగిలిన అనువాదములలో “నీ శత్రువులకు నిన్ను దాస్యము చేయజేయుదును” అని యున్నది; అయితే ఈ సందర్భమునకు అంగీకృత పాఠమే మిక్కిలి తగినది. బ్లేనీ అనువాదము ఇది, — నీ శత్రువులతోకూడ వాటిని దాటిపోజేయుదును — “వాటిని” అను మాటచేత అతడు “నీ ఐశ్వర్యమును నీ నిధులను” అని గ్రహించుచున్నాడు; అయితే ఈ విధమైన వాక్యనిర్మాణమును అంగీకరించుట కష్టము; అది అసంగతముగా కనబడుచున్నది. — సం.

కాబట్టి అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: వారెరుగని దేశమునకు, శత్రువునొద్దకు నేను వారిని దాటిపోజేయుదును. తరువాత వచ్చు కారణము వారి ఫిర్యాదులన్నిటిని అణచివేయుటకు చాలియుండవలెను. యూదులు ఎంత గొణుగువారై యుండిరో మనకు నిజముగా తెలియును, ఏలయనగా అనేక వాక్యభాగములనుండి కనబడుచున్నట్లు, వారు తరచుగా దేవుని క్రూరుడని నిందించిరి. కాబట్టి వారిని అణచుటకై, దేవుని ఉగ్రతయొక్క అగ్ని రాజుకొనెననియు, అది ఆర్పబడజాలదనియు, అది వారిమీద మండును, అనగా వారిని పూర్తిగా దహించివేయుననియు ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు.

అదే సమయమున అతడు వారి మొండితనమును ఖండించుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు తరచుగా హెచ్చరింపబడినను దేవుని కనికరమునకు చోటియ్యలేదు. వారు పశ్చాత్తాపపడియుండినయెడల నిజముగా ఆయనను శాంతపరచియుండగలిగియుండిరి. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ వారి బుద్ధిహీనతను ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమ దుర్మార్గములలో ఎడతెగక ముందుకు సాగుటచేత తమ తీర్పును అధికము చేసికొనిరి. అటుతరువాత అతడు ఇది చేర్చుచున్నాడు:—

యిర్మీయా 15:15

15. యెహోవా, నీవే యెరుగుదువు; నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొనుము, నన్ను దర్శించుము, నన్ను హింసించువారికి నాపక్షముగా ప్రతికారము చేయుము; నీ దీర్ఘశాంతమునుబట్టి నన్ను కొనిపోకుము; నీ నిమిత్తము నేను నిందనొందుచున్నానని తెలిసికొనుము.

15. Tu nosti, Jehova; recordare mei, et visita me, et ulciscere me a persecutoribus meis, ne in prorogatione (vel, protractione) irae tuae tollas me; cognosce sustinuisse me (id est, quod sustinuerim) propter to opprobrium.

తాను చెవిటివారితో వ్యవహరించవలసి వచ్చెనని కనుపరచుటకై ప్రవక్త మరల దేవునివైపు తిరుగుచున్నాడు. ప్రవక్త తన విషయమును క్రమముగా కొనసాగించియుండినయెడల కలుగుదానికంటె, అతని ప్రసంగములోని ఈ ఆకస్మిక విరామము ఎంతో ఎక్కువ బలము కలిగియున్నది. అతడు ప్రజలతో నిమ్మళముగాను ఏకరీతి క్రమముతోను మాటలాడియుండినయెడల, కోపముతోవలె వారితో మాటలాడి కఠినముగా గద్దించి, ఆ వెంటనే మనుష్యులకు వీడ్కోలు చెప్పుచున్నట్లు వారినుండి తొలగి దేవుని సంబోధించుటకంటె, అతని ప్రసంగము తక్కువ బలముగలదిగా ఉండును. దీనిని గూర్చి మనము మరియొకచోట మాటలాడితిమి, అయితే మునుపు మనము గమనించినదానిని మీకు జ్ఞాపకము చేయుట మంచిది. ప్రవక్త ఈ విధముగా ఆకస్మికముగా ప్రజలనుండి దేవునివైపు, మరల దేవునినుండి ప్రజలవైపు తిరుగుటలోని అతని ఉద్దేశ్యమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము; అదేమనగా, దాదాపు అందరి చెవులు మూయబడియుండినప్పుడును, వారు దేవుని భయమైనను ఆయన బోధయెడల ఏ లక్ష్యమైనను లేనంతగా కఠినపడినప్పుడును, అతడు తన ప్రయాసము వ్యర్థమగుటను ఆగ్రహముతో భరించెను. కాబట్టి ప్రవక్త అంత గొప్ప దుష్టత్వమును ఆగ్రహముతో భరించినందున, అతడు ఆవేశపూరితముగా మాటలాడక ఉండలేకపోయెను.

ఈ ధోరణిలోనే అతడు ఇప్పుడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: యెహోవా, నీవే యెరుగుదువు; నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొనుము, నన్ను దర్శించుము, నా శత్రువులకు నాపక్షముగా ప్రతికారము చేయుము. అయినను ప్రవక్త ఇక్కడ తాను ఉండవలసినదానికంటె ఎక్కువ కోపముగలవాడై యుండినట్లు కనబడుచున్నది, ఏలయనగా ప్రతీకారవాంఛ దేవుని పిల్లలకు తగని ఉద్రేకము. అట్లయితే ప్రవక్త ప్రతికారమును కోరునంతగా ప్రజలమీద ఎట్లు ఆగ్రహపడెను? ప్రవక్తలు ప్రతి శరీరసంబంధమైన భావమునుండి విడుదలపొందియుండినను, తిరస్కృతులమీద ప్రతికారము కొరకు న్యాయముగా ప్రార్థించియుండవచ్చునని మనము మరియొకచోట చెప్పితిమి. స్వంత భావములకును బహిరంగ భావములకును మధ్యను, అదేవిధముగా ఏ హద్దులలోను నిలువని శరీర ఉద్రేకములకును ఆత్మయొక్క ఆసక్తికిని మధ్యను మనము భేదము చూపవలెను. ప్రవక్త ఈలాగు మాటలాడినప్పుడు తనను లక్ష్యపెట్టలేదనుట నిశ్చయము; అతడు తనను గూర్చిన ప్రతి లక్ష్యమును విడిచిపెట్టి, దేవుని పక్షమును మాత్రమే లక్ష్యపెట్టెను: ఏలయనగా అవివేకమైన ఆసక్తి తరచుగా చొరబడును, అందుచేత మనము మెచ్చుకొనని వారందరును శిక్షావిధి పొందవలెనని మనము కోరుదుము; “ప్రభువా, ఏలీయా చేసినట్లు వీరిని నాశనము చేయుటకు ఆకాశమునుండి అగ్ని దిగివచ్చునట్లు ఆజ్ఞాపించుము” అని శిష్యులు చెప్పినప్పుడు వారి మితిమీరిన ఆసక్తి అట్టిదే.

అయితే భక్తిగల ఆసక్తిచేత ప్రేరేపింపబడుట మాత్రమే గాక, సరియైన వివేచనచేత నడిపింపబడుటయు అగత్యము: ఈ రెండవ అవసరము ప్రవక్తకు కలిగియుండెను; ఏలయనగా అతడు తన స్వంత ఆసక్తికి కళ్లెము వదలక, పరిశుద్ధాత్మ నడిపింపునకు తన్నుతాను లోపరచుకొనెను. కాబట్టి ఈ రెండు సంగతులు, అనగా ఏ స్వంత భావమునకును చోటియ్యని సరియైన ఆసక్తియు, జ్ఞానాత్మయు సరియైన వివేచనయు ఏకమైయుండినందున, ప్రవక్త చేయుచున్నట్లు తిరస్కృతులమీద ప్రతికారమును కోరుట న్యాయసమ్మతమై యుండెను.

మరియు అతడు ప్రజలయెడల కనికరపడెననుటకు సందేహము లేదు; అయితే అతడు ఒక విధముగా మానవ భావముల ప్రభావమునుండి విడుదలపొంది, తనను కలవరపెట్టి మితమునుండి తొలగించగల దేనినైనను విసర్జించియుండెను. కాబట్టి ప్రవక్త ఈ విధముగా ప్రతి విధమైన కలవరమునుండి విముక్తుడై స్వతంత్రుడై యుండినను, తిరస్కృతులమీద అంత్య తీర్పు కొరకు అతడు ప్రార్థించెననుటకు సందేహము లేదు; అయినను స్వస్థపరచదగినవారెవరైన ఉండినయెడల, వారు రక్షింపబడవలెనని అతడు నిస్సందేహముగా కోరెను, వారికొరకు ఆతురతతో ప్రార్థించెను కూడ.

సంక్షేపముగా చెప్పవలెనంటే, ప్రవక్తలు ఇట్టి ఆవేశముచేత కొనిపోబడినప్పుడెల్లను, వారు క్రీస్తు ఆత్మచేత నింపబడిరని మనము గ్రహింపవలెను; మరియు వారు ఈలాగు నింపబడినప్పుడు, వారి ఆసక్తి యావత్తు తిరస్కృతులకు విరోధముగా త్రిప్పబడెననియు, అదే సమయమున రక్షింపబడదగినవారినందరిని ఒకచోటికి చేర్చుటకు వారు ప్రయాసపడుచుండిరనియు మనము ఎరుగవలెను: దావీదు విషయములోను అట్లే జరిగెను; అతడు తన శత్రువులమీద నాశనము రావలెనని ఆసక్తితో వేడుకొనినప్పుడు, అతడు క్రీస్తు ఆత్మచేత నింపబడినవాడై క్రీస్తు వ్యక్తిత్వమును ధరించియుండెననుటకు సందేహము లేదు. (కీర్తనలు 35:4-6) కాబట్టి అతడు తన తీవ్రతనంతటిని తిరస్కృతులమీదికే త్రిప్పి గురిపెట్టెను; అయితే రక్షణ నిరీక్షణ ఏమైనను ఉన్నప్పుడు, దావీదు కూడ దయగల ఆత్మతో, అప్పటికే నశించిపోయినట్లు కనబడినవారు తిరిగి బాగుపడవలెనని ప్రార్థించెను.

కాబట్టి ఇప్పుడు, "యెహోవా, నీవెరుగుదువు; నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొని నన్ను దర్శించి, నన్ను హింసించువారిమీద నా నిమిత్తము ప్రతికారము చేయుము" అని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు, అతడు తనను హింసించువారినందరిని ఉద్దేశించుట లేదు గాని, అప్పగింపబడి నాశనమునకు ప్రతిష్ఠింపబడినవారిని, తిరస్కృతులని తానే ఎరిగియుండినవారిని మాత్రమే ఉద్దేశించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు.

నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొని నన్ను దర్శించుము అను ఈ మాటలచేత తాను ఉద్దేశించినదేమో అతడు తరువాత కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆలస్యము చేయుటచేత నన్ను కొనిపోకుము అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. వారు ఈ వాక్యభాగమును ఈలాగు అనువదించుచున్నారు, "నీవు ఈ ప్రజల భక్తిహీనతను సహించుచు, కొంతకాలము నీ ప్రతికారమును నిలిపియుంచుచుండగా, నీ ఉగ్రత నన్ను కొనిపోకుండును గాక." {}ארךarek అను మాటకు ఆలస్యము చేయుట, జాగుచేయుట, మరియు పొడిగించుట, విస్తరించుట, కొనసాగించుట అను అర్థములు కలవు. కాబట్టి "నీ ఉగ్రతను పొడిగించుటయందు నన్ను కొనిపోకుము" అను ఈ అర్థము అనుచితమైనది కాదు; అనగా, "నీ ఉగ్రతను ఒక్క దినము మాత్రమే గాక దీర్ఘకాలము పొడిగించుచు, నన్ను కొనిపోకుము, తిరస్కృతులతోకూడ అదే నాశనములో నన్ను చిక్కుపరచకుము." దావీదు కూడ ఇదే సంగతి కొరకు ప్రార్థించెను, "నీవు దుష్టులను నశింపజేయునప్పుడు వారితో నన్ను చిక్కుపరచకుము." (కీర్తనలు 26:9)

ఈ యావత్తు భాగము యొక్క సారాంశమేమనగా, దేవుడు తన ఉగ్రతను పొడిగించుచుండగా, అనగా ఆయన ప్రజల భక్తిహీనతమీద కొద్దికాలము మాత్రమే ప్రతికారము చేయుట గాక, ఆపదలమీద ఆపదలను చేర్చుచు, కీడులమీద కీడులను కుప్పలుగా పోగుచేయుచుండగా, ఈ విధముగా దేశమంతయు దహింపబడువరకు ఆయన అగ్ని దీర్ఘకాలము మండుచుండగా, తనకును తిరస్కృతులకును మధ్య ఆయన భేదము చూపవలెనని ప్రవక్త తనకొరకు ఒక కృపను అడుగుచున్నాడు: వ్యాఖ్యాతలందరు మరియొక అర్థమునందు ఏకీభవించుచున్నను, నేను మేలని ఎంచునది ఈ అర్థమే.

401 ఇక్కడ చేయబడిన భేదములకు ఈ వాక్యభాగము అవకాశమియ్యదు. శత్రువులమీద ప్రతికారము కొరకు ప్రార్థించుట అబ్రాహాముతో చేయబడిన నిబంధనకు అనుగుణమైనదే, "నిన్ను ఆశీర్వదించువారిని ఆశీర్వదించెదను, నిన్ను దూషించువాని శపించెదను," ఆదికాండము 12:3. ఆదికాండము 27:29; సంఖ్యాకాండము 24:9 కూడ చూడుము. దేవుని సేవకుడు ఆయన వాక్యమును అందించినందుకు వారు అతనికి శత్రువులైయుండిరి గనుక, వారు దేవునికే శత్రువులైయుండిరి; మరియు వారు అప్పటికే దేవునిచేత పూర్తిగా విసర్జింపబడి తీర్పునకు అప్పగింపబడియుండిరి. — సం.

మరియు ఈ ప్రార్థనయందు ప్రవక్త తన స్వంత ప్రయోజనమును కాదు గాని ప్రజల మేలునే ఎక్కువగా లక్ష్యపెట్టెనని, అనగా సమీపించియున్న భయంకరమైన తీర్పునకు వారు తుదకు భయపడవలెనని కోరెనని ఇంకను గమనింపవలెను. యూదయ యందంతట ఎంతటి నిర్లక్ష్యపు నిశ్చింత ప్రబలియుండెనో మనము ఇదివరకే చెప్పితిమి; మరియు ఏదైన ఆపద సంభవించినను అది కొద్దికాలమే యుండునని, దానిని సహించిన తరువాత తాము మరల సుఖముగాను నెమ్మదిగాను జీవింపవచ్చునని వారు ఆశించిరి. కాబట్టి, నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, రగులుకొనిన అగ్ని వారందరు నశించువరకు ఆరిపోదని వారు ఎరుగునట్లు, ప్రవక్త దేవుని ఉగ్రత పొడిగింపబడుటను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము మా పాపములచేత అనుదినము నీ ఉగ్రతను మామీదికి రేపుట మానకయున్నాము, మరియు నీయెడల కృతఘ్నులమును నీ పరలోక బోధకు అవిధేయులమునై యున్నాము గనుక, — ఇంతవరకు మేము దేనికి పాత్రులమైతిమో దానిని తుదకు మేము గ్రహించునట్లును, మా దుర్గుణములయెడల ఎంతగా అసహ్యపడుదుమనగా, యథార్థముగాను హృదయపూర్వకముగాను నీ తట్టు తిరిగినవారమై, నీతో సమాధానపరచబడి నీ కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనబడుటను అన్నిటికంటె ముఖ్యముగా మేము వెదకునట్లును, ఈ విధముగా నీవు నీ పరిశుద్ధాత్మచేత మమ్మును ఏలుచు, మా ప్రభువైన క్రీస్తు ద్వారా పరలోకమందు మాకొరకు సిద్ధపరచబడియున్న ఆ నిత్యానందమును మేము తుదకు అనుభవించువరకు, నిజమైన విధేయతయందును భక్తియందును మమ్మును స్థిరపరచునట్లును మాకు దయచేయుము. — ఆమేన్.

అరువది ఒకటవ ఉపన్యాసము

యిర్మీయా 15:16

16. నీ మాటలు నాకు దొరకగా నేను వాటిని భుజించితిని; నీ వాక్యము నాకు సంతోషమును నా హృదయమునకు ఆనందమునై యుండెను; సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా, దేవా, నీ పేరు నాకు పెట్టబడెను.

16. Inventi sunt sermones tui, et comedi eos, et fuit sermo tuus mihi in gaudium et laetitiam cordis mei; quia invocatum est nomen tuum super me, Jehova Deus exereituum.

దేవుని నిమిత్తము తాను నిందతో నింపబడితినని ప్రవక్త గత వచనములో చెప్పియుండెను; ఏలయనగా తన స్వజనులతో వ్యవహరించుటలో అతడు ఏ సొంత విషయము నిమిత్తమును వారి ద్వేషమునకు గురికాలేదు గాని, తన విధిని నిర్వర్తించుటలో తాను చూపిన నమ్మకత్వము నిమిత్తమే గురియాయెను: వారి నిందలును అపవాదులును అందువలననే పుట్టెను. ఇప్పుడు అతడు అదే సంగతిని వేరు మాటలతో దృఢపరచుచు, అదే సమయమున తాను చేసిన సంక్షిప్తమైన వాక్యము వలన అస్పష్టముగా కనబడియుండగల దానిని విశదపరచుచున్నాడు. కాబట్టి ఈ వచనము వివరణాత్మకమైనది; ఏలయనగా దేవుని నామము నిమిత్తము తాను నిందలతోను అపనిందలతోను భారము మోపబడితినని చెప్పుటచేత తాను ఉద్దేశించినదేమో ప్రవక్త ఇందులో కనుపరచుచున్నాడు. (402 ప్రాచీన అనువాదములు మరియొక అభిప్రాయమునకు అనుకూలముగా నున్నవి. సెప్టువజింటు క్రియను విడిచిపెట్టి, "దీర్ఘశాంతము" అను మాటను ముందటి వాక్యభాగముతో కలిపి, "నన్ను హింసించువారినుండి నన్ను కాపాడుము, నీ దీర్ఘశాంతముతో కాదు" అని చదువుచున్నది; అనగా, టార్గము అక్షరార్థముగా వ్యక్తపరచునట్లు, ఆలస్యము లేకుండ. వల్గేటు, "నీ ఓర్పుతో నన్ను కొనిపోకుము" అని చదువుచున్నది; సిరియాక్, "నీ దీర్ఘశాంతము చొప్పున నన్ను బయటికి తేకుము;" అరబిక్, "ఆలస్యము లేకుండ;" అది క్రియను విడిచిపెట్టి, సెప్టువజింటువలె ఆ మాటలను ముందటి వాక్యముతో కలుపుచున్నది. ఆ మాటలను అక్షరార్థముగా ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, — నీ దీర్ఘశాంతముతో (లేక, నీ దీర్ఘశాంతము చొప్పున) కాక నన్ను చేర్చుకొనుము; అనగా, నీ సంరక్షణ క్రిందికిని ఆశ్రయము క్రిందికిని: అతడు ఆలస్యము కలుగకూడదని వేడుకొనెను. అనువాదములన్నిటి భావమును, టార్గము భావమును ఇదే. వెనేమా ఈ వాక్యభాగమును ఈలాగు విభజించుచున్నాడు, — నీ ఉగ్రతకు పొడిగింపు లేకుండును గాక; నన్ను చేర్చుకొనుము; నీ నిమిత్తము నేను నిందను భరించితినని తెలిసికొనుము. బ్లేనీ అనువాదము అర్థము చేసికొనుటకు కష్టమైనది, — నీ కోపపు పొడవులోపల నన్ను చేర్చకుము. దాని భావము, అతడు చెప్పునట్లు, "నన్ను దాని పరిధిలోపల చేర్చునంతగా నీ ఆగ్రహమును పొడిగింపకుము." బహుశా కోక్సియస్ అనువాదమే అన్నిటికంటె మేలైనది, — నీ దీర్ఘశాంతముచేత నన్ను కొనిపోకుము; అనగా, "నన్ను హింసించువారిని దీర్ఘకాలము సహించి, ఈ విధముగా వారు నన్ను నశింపజేయుటకు అనుమతింపకుము." ఇక్కడ వాడబడిన క్రియకు కేవలము తీసికొనుట అని అర్థమున్నట్లు కనబడుచున్నది; అయితే దానికి కొన్నిసార్లు కొనిపోవుట అనియు, కొన్నిసార్లు కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనుట, సంరక్షణ క్రిందికి తీసికొనుట అనియు అర్థము కలదు. అన్నిటికంటె బోధపడు అనువాదము ఈలాగున్నట్లు కనబడుచున్నది: — 15. యెహోవా, నీవెరుగుదువు; నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొని నన్ను దర్శించుము, నన్ను హింసించువారిమీద నా నిమిత్తము ప్రతికారము చేయుము; వారియెడల నీకున్న దీర్ఘశాంతముచేత నన్ను కొనిపోకుము; నీ నిమిత్తము నేను నిందను భరించితినని తెలిసికొనుము. "నన్ను కొనిపోకుము" అనగా "నేను కొనిపోబడుటకు అనుమతింపకుము" అని భావము. తాను ప్రజలమీద ప్రకటించిన ప్రతికారము శీఘ్రముగా నెరవేర్చబడనియెడల తన ప్రాణమునకు అపాయము కలుగునని అతడు భయపడెను. యిర్మీయా 15:18 చూడుము. — సం.)

నీ మాటలు నాకు దొరికినవి, నేను వాటిని భుజించితిని, అవి నాకు హృదయానందముగా మారెను అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుని ఆజ్ఞకు హృదయపూర్వకముగాను యథార్థముగాను లోబడుటకును, తనకు అప్పగింపబడిన పనిని నెరవేర్చుటకును అతడు ప్రయాసపడినందుననే ప్రజలందరిచేత ద్వేషింపబడెను. అయితే మాటలు దొరికినవని చెప్పుటచేత అతడు తన పిలుపును సూచించుచున్నాడు; ఆశాపరులు చేయువాడుకచొప్పున తాను వాటిని వెదకలేదని చెప్పినట్లున్నది. అనేకులను గూర్చి మనము చూచుచున్నదేమనగా, వారు నెమ్మదిగా ఉండి ఎవరికిని కష్టము కలిగించక యుండగలిగినను, అనేక సంగతులలో తలదూర్చుకొందురు; అయితే బుద్ధిహీనమైన ఆశ వారిని తమకొరకు పదవులు వెదకునట్లు ప్రేరేపించును, ఈ విధముగా వారు అనేకుల ద్వేషమును తమమీదికి రేపుకొందురు. కాబట్టి ప్రవక్త తాను తన పదవిని ఆశతో వెదకలేదనియు, అది పైనుండి తనకు అనుగ్రహింపబడెననియు ఇక్కడ సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. ఆ మాటను మరియొక అర్థములోను తీసికొనవచ్చును, — అనగా దేవుడు తన్ను పంపెనని ప్రవక్త నిశ్చయముగా గ్రహించెనని; ఏలయనగా కనుగొనుట అను మాట లేఖనములో తరచుగా ఈ అర్థములో తీసికొనబడును; అనగా ఏదైన గ్రహింపబడి తెలియబడినప్పుడు అది కనుగొనబడెనని చెప్పబడును. అయితే నేను అంగీకరించునది మొదటి అభిప్రాయమే, ఏలయనగా అది మరింత సరళమైనది. కాబట్టి తాను అట్టిదేమియు ఎదురుచూడనప్పుడు తాను పిలువబడి ప్రవక్తగా చేయబడితినని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు ఏ విధముగాను తన్నుతాను చొరబెట్టుకొననప్పుడు, దేవుడు అతనిని ఎదుర్కొని, ఒక విధముగా అతనికంటె ముందుగానే వచ్చెను: దీనిని మనము మొదటి అధ్యాయములో చూచితిమి; ఏలయనగా తన్నుతాను తప్పించుకొనుటకై, "అయ్యో ప్రభువా, నేను మాటలాడలేను" అని అతడు చెప్పెను. (యిర్మీయా 1:8)

కాబట్టి ప్రవక్త ఆ పదవిని ఘనతగల వృత్తిగా ఆశించుటకంటె దానిని నిరాకరింపవలెననియే చూచెనని దీనివలన మనము చూచుచున్నాము. కాబట్టి దేవుని మాటలు తనకు దొరికినవని, అనగా అవి తనకు ఉచితముగా అనుగ్రహింపబడెనని అతడు ఇప్పుడు సరిగా ప్రకటించుచున్నాడు; ప్రభువు యెషయా ద్వారా చెప్పిన ప్రకారము, "నన్ను వెదకనివారికి నేను దొరికితిని, నన్ను విచారింపనివారికి నేను ప్రత్యక్షమైతిని." (యెషయా 65:1; రోమీయులకు 10:20)

ఇది నిజముగా అందరికిని అన్వయింపవలసినదే; అయితే కనుగొనుట అను మాట యొక్క అర్థమును బట్టి చూడగా, అది ఎంత తగినదో మనము చూచుచున్నాము. కాబట్టి ప్రవక్త ఈ ఘనతకొరకు వేటాడలేదు, అట్టిదేమియు ఆశింపనులేదు, గాని దేవుని కటాక్షము అతనికంటె ముందుగానే వచ్చెను.

తరువాత అతడు, నేను వాటిని భుజించితిని అని చేర్చుచున్నాడు. తాను హృదయపూర్వకముగాను యథార్థమైన భావముతోను దేవుని ఆజ్ఞకు లోబడితినని అతడు ఇక్కడ సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. అనేకులు పరలోక మర్మములను గూర్చి వదరుచు, దేవుని మాటలను తమ నాలుకలమీద కలిగియుందురని మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము; అయితే ప్రవక్త తాను దేవుని మాటలను భుజించితినని చెప్పుచున్నాడు; అనగా, సామెత చెప్పునట్లు, తాను నాలుక కొననుండి ఏమియు బయటికి తేలేదు గాని, తన పిలుపు పనియందు నిమగ్నుడైయుండి తన హృదయపు లోతులలోనుండి మాటలాడెనని భావము. భుజించుట అను రూపకాలంకారము లేఖనములో సుప్రసిద్ధమైనదియు చాలా సాధారణమైనదియునై యున్నది. మనము క్రీస్తును భుజించుచున్నామని చెప్పబడినప్పుడు, (మత్తయి 26:26) మనము ఒక్క శరీరమును ఒక్క ఆత్మయునై యున్నాము గనుక మనకు ఆయనతో కలిగియున్న ఐక్యతను అది సూచించుచున్నదనుటకు సందేహము లేదు. అట్లే మనము దేవుని వాక్యమును భుజించుచున్నామని చెప్పబడుట, అరుచిగల మనుష్యులు చేయునట్లు మనము దానిని రుచిచూచి వెంటనే మరల ఉమ్మివేయునప్పుడు కాదు గాని, ప్రభువు మనయెదుట ఉంచుదానిని మనము లోపలికి చేర్చుకొని జీర్ణము చేసికొనునప్పుడే. ఏలయనగా పరలోక సత్యము ఆహారముతో పోల్చబడుచున్నది, ఆ పోలిక ఎంత తగినదో విశ్వాసానుభవముచేత మనము ఎరుగుదుము. కాబట్టి పరలోక సత్యము మన ఆత్మలను ఆత్మీయముగా పోషించుటకు మంచిదైయున్నది గనుక, మనము దానిని త్రోసివేయక ఆతురతతో చేర్చుకొని, అది మనకు పోషణమగునట్లు యథార్థముగా దానిని నమిలి జీర్ణము చేసికొనునప్పుడు, మనము దానిని భుజించుచున్నామని చెప్పబడుట న్యాయమే. కాబట్టి ప్రవక్త ఉద్దేశించినది ఇదే; ఏలయనగా అతడు ప్రజలకు బోధించునప్పుడు రంగస్థలముమీద కల్పితకథను నటించలేదు గాని, తనకు అప్పగింపబడిన పనిని నిజమైన శ్రద్ధతో నెరవేర్చెను; తాము వాక్య పరిచారకులమని అతిశయించు అనేకుల విషయములో జరుగునట్లు నటునివలె కాక, అతడు దేవుని నమ్మకమైనవాడును సత్యవంతుడునైన పరిచారకుడై యుండెను.

తరువాత దేవుని వాక్యము తనకు సంతోషమును తన హృదయమునకు ఆనందమునై యుండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, దానిని తేనెతో పోల్చిన దావీదువలె, తాను ఆ వాక్యమునందు ఆనందించెనని భావము. (కీర్తనలు 19:11; కీర్తనలు 119:103) ఇదే విధమైన మాటల రీతి యెహెజ్కేలుచేత వాడబడుచున్నది, (యెహెజ్కేలు 2:8 మరియు యెహెజ్కేలు 3:1-3;) ఏలయనగా అక్కడ ప్రవక్త తనకు అందియ్యబడిన గ్రంథపు చుట్టను తినవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడెను; అప్పుడు అది తనకు తేనెవలె మధురముగా నుండెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు సత్యమును తీవ్రమైన వాంఛతో హత్తుకొని, దేవుని పాఠశాలలో రహస్యముగా ఎంత అభివృద్ధి పొందెననగా, తరువాత అతని ప్రయాసములు బహిరంగముగా ప్రయోజనకరమాయెను. కాబట్టి యిర్మీయా విషయమును యెహెజ్కేలు విషయమును ఎంత సమానముగా నుండెనో మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా చెవికి ఇంపుగా నుండ కోరువారు సాధారణముగా చేయునట్లు, వారు తమకు బోధింపబడినదానిని కేవలము వల్లించుట మాత్రమే కాక, ప్రజలకు బోధకులు కాకముందు పరిశుద్ధాత్మకు శిష్యులైరి.

అయితే దేవుని వాక్యము చేదుతో అంతగా నిండియుండగా, అది ప్రవక్తకు ఎట్లు అంత మధురముగాను ఇంపుగాను ఉండగలిగెనని అడుగవచ్చును; ఏలయనగా ఆ పరిశుద్ధుడు అనేక కన్నీళ్లు విడిచెనని, తన కన్నులు నీటి ఊటలైనట్లు ప్రవహింపవలెనని అతడు కోరికను వ్యక్తపరచెనని మనము మరియొకచోట చూచితిమి. అట్లయితే ఈ సంగతులు, — అనగా దేవుని తీర్పులనుబట్టి ఆ పరిశుద్ధుడు అనుభవించిన దుఃఖమును వేదనయు, ఇప్పుడు అతడు ప్రస్తావించు సంతోషమును ఆనందమును, — ఎట్లు పొసగగలవు? పైకి పరస్పర విరుద్ధముగా కనబడినను, ఈ రెండు భావములు ప్రవక్తలయందు కలిసియుండెనని మనము మరియొకచోట చెప్పితిమి; వారు మనుష్యులుగా ప్రజల నాశనమునుబట్టి విలపించి దుఃఖించిరి, అయినను ఆత్మ శక్తిచేత తమ పనిని నెరవేర్చి, దేవుని న్యాయమైన ప్రతికారమును ఆమోదించిరి. కాబట్టి ఈ విధముగా దేవుని వాక్యము ప్రవక్తకు సంతోషమాయెను; ప్రజల నాశనమునుబట్టి లోతైన భావముచేత అతడు కదిలింపబడలేదని కాదు గాని, దేవుని తీర్పులను పూర్తిగా ఆమోదించునట్లు అతడు మానవ భావములన్నిటికంటె పైకి లేచెనని భావము. హోషేయయు ఇదే సంగతిని చెప్పుచున్నాడు, — "యెహోవా మార్గములు చక్కనివి; నీతిమంతులు వాటియందు నడచుదురు, భక్తిహీనులు తొట్రిల్లి పడుదురు." (హోషేయ 14:9)

ప్రవక్త నిజముగా ఈలాగు మాటలాడుచున్నది వాక్యమును గూర్చి కాదు గాని దాని నెరవేర్పును గూర్చియే; అయినను ఉద్దేశము ఒక్కటే; ఏలయనగా దేవుడు మిక్కిలి కఠినుడును కర్కశుడునై యున్నాడని ప్రజలు సణిగినందున ప్రవక్తయైన హోషేయ వారి పొగరును అణచుచున్నాడు. యెహోవా మార్గములు చక్కనివి, నీతిమంతులు వాటియందు నడచుదురు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, వారు దేవునితో ఏకీభవించి, పాపములనుబట్టి ఆయన శిక్షించునప్పుడు సహితము ఆయన న్యాయముగా ప్రవర్తించుచున్నాడని ఒప్పుకొందురు; అయితే భక్తిహీనులు తొట్రిల్లుదురు, ప్రభువు మరియొకచోట చెప్పిన ప్రకారము, — "నా మార్గములు వక్రమైనవా? మీ మార్గములే గదా వక్రమైనవి?" (యెహెజ్కేలు 18:25)

ఏలయనగా ప్రభువు మార్గములు వంకరవని వారు చెప్పిరి, ఏలయనగా వారు మెత్తనివారును సుకుమారులునై యుండి, తమ స్వంత దుష్టత్వము పరిశుద్ధ ప్రవక్తలనుండి బలవంతముగా రప్పించిన ఆ కఠినమైన గద్దింపులను సహింపలేకపోయిరి. దేవుడు వారికి ఉత్తరమిచ్చుచు, తన మార్గములు వంకరవైనను ముండ్లతో నిండినవైనను మెలికలుగలవైనను కావనియు, తప్పు ప్రజలయందే యున్నదనియు చెప్పుచున్నాడు.

403 స్వీకృత పాఠములో "నీ మాటలు" అని యున్నది. కాల్విన్ కెరీని, ప్రాచీన అనువాదములను, మన అనువాదమును కూడ అనుసరించెను; అయితే ముందటి పంక్తిలో "మాటలు" ప్రస్తావింపబడియుండి, అదే సంగతి ఉద్దేశింపబడుచున్నందున, ఇక్కడ "మాటలు" అని వాడుటయే మరింత తగినది, — నీ మాటలు నాకు ఉల్లాసముగాను, నా హృదయమునకు (లేక, అనగా) ఆనందముగాను ఉండెను. హీబ్రూలో "మాటలు" అను నామవాచకమునకు ముందున్న క్రియ ఏకవచనములో ఉండుట అభ్యంతరము కాదు; అది ఆ భాష యొక్క జాతీయము, వెల్ష్ భాషలోను సరిగా అట్లే యున్నది. "ఉల్లాసము" కనబడు ఫలితము; "హృదయానందము" అంతరంగ భావము, అనగా మరుగైయున్న కారణము. ఫలితమును మొదట ప్రస్తావించి, తరువాత కారణమునకు వెనుకకు వెళ్లుట లేఖనములో సాధారణము. — సం.

కాబట్టి ఈ వాక్యభాగము యొక్క నిజమైన అర్థమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. దేవునియొద్దనుండి వచ్చినదేదైనను చేర్చుకొనుటకంటె మేలైనదేదియు లేదని ప్రవక్త ఎరిగియుండెను; మరియు దేవుని వాక్యమునందు తాను మాధుర్యమును కనుగొంటినని అతడు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు.

తరువాత అతడు, ఏలయనగా యెహోవా, సైన్యములకధిపతివగు దేవా, నీ నామము నామీద పెట్టబడెను అని చేర్చుచున్నాడు.

ఈ మాటల రీతి లేఖనములో తరచుగా వచ్చును గాని, వేరొక అర్థములో వచ్చును. దేవుని ప్రజలుగా ఎంచబడువారందరిమీద ఆయన నామము నిజముగా భేదము లేకుండ పెట్టబడును. పూర్వము అది అబ్రాహాము సంతానమంతటికి ఇయ్యబడినట్లే, నేడు పరిశుద్ధ బాప్తిస్మముచేత ఆయన నామమునకు ప్రతిష్ఠింపబడి, తాము క్రైస్తవులమనియు సంఘపు కుమారులమనియు అతిశయించువారందరికి అది అనుగ్రహింపబడుచున్నది; ఇది పోపు మతస్థులకు సహితము చెందును. ఆయన తన ప్రత్యేకమైన కృపచేత మనలను అనుగ్రహించినందున మనము ఆయన నామముచేత పిలువబడుచున్నాము, ఏలయనగా నిజమైనదియు న్యాయసమ్మతమైనదియునైన ఆరాధన యొక్క పవిత్రత మనమధ్య నున్నది; దోషములు తొలగింపబడెను, ఆయన నిష్కపటమైన సత్యము నిలిచియున్నది; అయినను అనేకులైన వేషధారులు దేవుడు ఏర్పరచుకొనినవారితో కలిసియున్నారు, కాబట్టి సత్యమైనదియు చక్కగా క్రమపరచబడినదియునైన సంఘములో తిరస్కృతులును దేవుని నామముచేత పిలువబడుచున్నారు; అయితే ఏర్పరచబడినవారు మాత్రమే యథార్థముగా ఆయన నామముచేత పిలువబడుచున్నారు; పౌలు చెప్పునట్లు, "ప్రభువు నామమును ఒప్పుకొను ప్రతివాడును దుర్నీతినుండి తొలగిపోవలెను," (2 తిమోతికి 2:19)

ఈ విషయములో పరస్పర సంబంధము కలదు; ఏలయనగా ప్రభువు నామమున ప్రార్థించుటయు, ఒకనిమీద ఆయన నామము పెట్టబడియుండుటయు ఒక్కటే. కాబట్టి తాము విశ్వాసులమని అతిశయించుట మాత్రమే గాక పరిశుద్ధాత్మచేత పునర్జన్మ పొందినవారిమీదనే దేవుని నామము సత్యముగాను యథార్థముగాను పెట్టబడునని మనము చూచుచున్నాము.

అయితే దేవుని నామము తనమీద పెట్టబడెనని చెప్పునప్పుడు ప్రవక్త ఇక్కడ తన పదవిని సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు బోధించు తన పదవికి ఏర్పరచబడెను; అతడు ఆ బిరుదుతో ఘనపరచబడుట మాత్రమే గాక, దేవునిచేత యథార్థముగా ఆమోదింపబడెను. కాబట్టి దేవుని నామము తనమీద పెట్టబడెనని అతడు ఏ అర్థములో చెప్పుచున్నాడో, అనగా దేవుడు తన చెయ్యి అతనిమీద ఉంచి ప్రజలకు బోధించు పనియందు అతనిని వినియోగింప నిర్ణయించినందుననే అని, మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. అయితే సంఘములో అనేకులు జీతగాండ్రున్నారు; వారు దేవుని సత్యమును బహిరంగముగా చెరుపకపోయినను కల్తిచేయకపోయినను, పౌలు చెప్పునట్లు, లాభము కొరకు దానిని ప్రకటించుచున్నారు, (2 కొరింథీయులకు 2:17) యిర్మీయా సత్యవంతుడును నమ్మకమైనవాడునని దేవునికి తెలిసియుండినందున దేవుని నామము అతనిమీద పెట్టబడెనని గమనింపవలెను; అతడు మనుష్యులయెదుట తన్నుతాను అట్టివానిగా కనుపరచుకొనుట మాత్రమే గాక, దేవుడు తన నమ్మకమైన దూతగా అతనిని ఏర్పరచుకొనెను.

యెహోవా, సైన్యములకధిపతివగు దేవా అను మాటలయందు ఒత్తి చెప్పుట కలదు; ఏలయనగా తనను గర్వముతో తృణీకరించిన అంతమంది విరోధులను, ఉన్నతమైన మనస్సుతో, ఒక విధముగా క్రిందికి చూచునట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ దేవుని మహిమను సూచించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా ప్రజలందరితో యుద్ధము జరుపుట కష్టమైయుండెను. కాబట్టి యెహోవా, సైన్యములకధిపతివగు దేవా అని చెప్పుచు, అతడు అంత ఘనమైన మాటలతో దేవుని మహిమను గూర్చి మాటలాడుటకు కారణము ఇదే. దాని తరువాత ఇట్లున్నది: —

యిర్మీయా 15:17

404 ఈ వాక్యభాగము యొక్క సంబంధము వివిధ రీతులుగా గ్రహింపబడుచున్నది. దానిని ముందటి వాక్యభాగమునకు కారణముగా ఎంచలేము. గేటకర్, గ్రోటియస్ మొదలైనవారు {,{כי ను "అని" అని అనువదించుచున్నారు, — "నీ నామము నామీద పెట్టబడెనని," తాను దేవుని ప్రవక్తయని పిలువబడుటయే అతని సంతోషమునకు కారణమని ఎంచుచున్నారు. వెనేమా దానిని "ఎప్పుడనగా" అని అనువదించుచున్నాడు, ఇది మరింత తగినదిగా కనబడుచున్నది. అయితే వాక్యభాగమంతటిని పరిశీలించగా, అతడు ముందటి వచనములో చేయు ప్రార్థనకు దీనిని కారణముగా మనము న్యాయముగా ఎంచవచ్చును; అట్లయితే ఆ వచనపు చివరి భాగమును ఈ వచనపు ప్రారంభమును కుండలీకరణమునందున్నవగును. నేను ఈ అనువాదము ఇచ్చెదను, — 15. యెహోవా, నీవెరుగుదువు; నన్ను జ్ఞాపకము చేసికొని నన్ను దర్శించుము, నన్ను హింసించువారిమీద నా నిమిత్తము ప్రతికారము చేయుము; వారియెడల నీకున్న దీర్ఘశాంతముచేత నన్ను కొనిపోకుము; (నీ నిమిత్తము నేను నిందను భరించితినని తెలిసికొనుము; 16. నీ మాటలు నాకు దొరికినవి, నేను వాటిని భుజించితిని; నీ మాటలు నాకు ఉల్లాసముగాను, అనగా నా హృదయమునకు ఆనందముగాను ఉండెను;) ఏలయనగా యెహోవా, సైన్యములకధిపతివగు దేవా, నీ నామము నామీద పెట్టబడెను.

17. అపహాసకుల సభలో నేను కూర్చుండలేదు, నేను ఉల్లసింపలేదు; నీవు నన్ను ఉగ్రతతో నింపితివి గనుక నీ హస్తమునుబట్టి నేను ఒంటరిగా కూర్చుంటిని.

17. Non sedi in consilio (vel coetu) derisorum, neque exultavi; propter manum tuam seorsum sedi; quia indignatione replevisti me.

తాను దేవునికి ఇష్టుడైనందుననే ప్రజలందరిచేత ద్వేషింపబడితినని ప్రవక్త ఇక్కడ మరింత పూర్తిగా ప్రకటించుచున్నాడు. అతడు నిజముగా అప్పుడు అధికారము చెలాయించినవారి భక్తిహీనతకు విరోధముగా తీవ్రముగా మాటలాడుచున్నాడు; అతడు ఇక్కడ సామాన్య ప్రజలను గద్దించుటకంటె, అధికారము జరిగించుచు న్యాయము తీర్చుచుండిన ప్రధానులనే ఎక్కువగా గద్దించుచున్నాడు; ఏలయనగా భక్తిహీనుల సభను గూర్చి అతడు మాటలాడునప్పుడు, దుష్టులైన అధికారులనే సూచించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు; ఏలయనగా రహస్యము అని అర్థమిచ్చు {,}סודsud అను మాటకు ఆలోచనసభ అను అర్థము కూడ కలదు. మరియు దావీదు (లేక అరువది తొమ్మిదవ కీర్తనను రచించినవాడెవడైనను) తాను సామాన్యజనులకు ఆటగా నుంటినని కాదు గాని, గుమ్మములో కూర్చుండువారిచేత ఎగతాళి చేయబడితినని చెప్పుచున్నాడు, (కీర్తనలు 69:12) అనగా ప్రధాన అధికారము కలిగియుండిన దుష్టులైన న్యాయాధిపతులచేత తాను నిందాపూర్వకముగా చూడబడితినని భావము. అట్లే ఈ స్థలములోను, తాను అపహాసకుల ఆలోచనసభలో కూర్చుండలేదని యిర్మీయా చెప్పుచున్నాడు. ఇది మొదటి కీర్తనలోని మాటయే కాదు; మరియు {,}סודsud అనునది కొన్నిసార్లు మంచి అర్థములో తీసికొనబడును, అయితే ఇక్కడ చెడ్డ అర్థములో తీసికొనబడుచున్నది; ఏలయనగా దేవుని నామమున ప్రకటింపబడిన ప్రతిదానిని అపహసించిన, దేవుని తృణీకరించు అపవిత్రులను గూర్చి యిర్మీయా మాటలాడుచున్నాడు.

ఈ భక్తిహీనులు ప్రజలయెదుట కటాక్షమును పలుకుబడియు అధికారమును కలిగియుండిరి గనుక, ఆ పరిశుద్ధుడు ఈ విధముగా వారిని రేపుట అగత్యమాయెను; మరియు అధికారములో నున్నవారు తమ వైభవముచేత ఒక విధముగా సామాన్యజనుల కన్నులకు మిరుమిట్లు గొలుపుదురని మనము ఎరుగుదుము. కాబట్టి వారు ఈ విధముగా నిష్కపటులను మోసపుచ్చినందున, ప్రవక్త ముసుగును తొలగించి, తాను వారి సభలో కూర్చుండలేదనియు వారితోకూడ ఉల్లసింపలేదనియు బిగ్గరగా చెప్పెను. తాను వారితో సంబంధము కలిగియుండలేదని నిరాకరించుటచేత, వారి నడవడియు ప్రవర్తనయు ఎట్టివో అతడు సూచించుచున్నాడు.

కాబట్టి వారి ఘనత ఎట్టిదైనను, వారు దేవుని తృణీకరించు భక్తిహీనులే అనియు, అపహాసకులు మాత్రమే అనియు అతడు కనుపరచుచున్నాడు. నేడు మన విషయమును అట్లే యున్నది; తమ స్వంత అధికారముచేత ఉబ్బిపోయి ప్రజలను మంత్రముగ్ధులను చేయు ఆ ముసుగు వేసికొనిన అధికారులను సూటిగా బయలుపరచవలసిన అగత్యము మనకు కలదు; ఏలయనగా సర్వలోకపు స్థితిని గూర్చి ఆలోచించుచు, సకల రాజ్యముల వ్యవహారములను నిర్ణయించుచు, దేవుని శక్తియంతయు తామే కలిగియున్నట్లు కనబడు ఆ రాజసభికులు దేవుని అపహసించునంత పొగరుగా కల్లుపాకలలోను సారాయి దుకాణములలోను ఉండు విదూషకులు సహితము అపహసింపరు; మరియు వారు అపవిత్రులైన అపహాసకులని కూడ మనము ఎరుగుదుము. రాజుల ఆస్థానములలో భక్తియైనను దేవునియెడల భయభక్తులైనను కనబడుట దుర్లభము; అంతేకాదు, ముఖ్యముగా వారి ఆలోచనసభలయందు అపవాది అడ్డులేకుండ ఏలుచున్నట్లున్నది. కాబట్టి దేవుని నామమును అబద్ధముగా ధరించి, ఈ నెపముచేత సామాన్య ప్రజలను మోసపుచ్చు ఇట్టి నీతిహీనులకు విరోధముగా తరచుగా మిక్కిలి కఠినముగా మాటలాడుటకు మనము బలవంతపెట్టబడుచున్నాము. ఇట్టి అగత్యముచేతనే తాను అట్టి మనుష్యుల సభలో లేనని ప్రకటించుటకు యిర్మీయా బలవంతపెట్టబడెను.

తరువాత అతడు, నీ హస్తమునుబట్టి (నీ హస్తము యొక్క సన్నిధినుండి) నేను వేరుగా కూర్చుంటిని, ఏలయనగా నీవు నన్ను ఉగ్రతతో నింపితివి అని చేర్చుచున్నాడు. తాను ప్రజలనుండి వేరైతినని యిర్మీయా ఇక్కడ ఒప్పుకొనుచున్నాడు; అయితే అట్లు చేయకుండ తాను దేవునికి లోబడియుండలేకపోయెను గనుకనే అతడు అట్లు చేసెను. కొందరు హస్తము అనగా ప్రవచనమనియు, మరికొందరు దెబ్బ అనియు ఎంచుచున్నారు; అది తరచుగా రూపకార్థములో ఆలాగు తీసికొనబడును; అయితే "నీ హస్తమునుబట్టి" అను దానిని ఆజ్ఞ అని తీసికొనుటకే నేను మొగ్గుచున్నాను; అనగా, నీవు ఆజ్ఞాపించినదానిని నేను లక్ష్యపెట్టితిని గనుక, నీకు లోబడుట తప్ప నాకు మరి ఏ ఉద్దేశమును లేదు గనుక అని భావము. కాబట్టి, నీ హస్తమునుబట్టి, అనగా నేను నిన్ను లక్ష్యపెట్టి నీ చిత్తమునకు పూర్తిగా లోబడవలెనని కోరితిని గనుక, నేను వేరుగా కూర్చుంటిని.

405 గేటకర్‌యు, అతని తరువాత బ్లేనీయు, కాల్విన్‌చేతను మన అనువాదముచేతను "అపహాసకులు" అని అనువదింపబడిన మాటకు "ఉల్లాసముగా నుండువారు" అని అర్థమని ఎంచుచున్నారు; మరియు యిర్మీయా 30:19 లోను, యిర్మీయా 31:4 లోను మన అనువాదములో ఆ మాట అట్లే అనువదింపబడియున్నది. సెప్టువజింటు, వల్గేటు, టార్గము ఈ అనువాదమునకు అనుకూలముగా నున్నవి; సిరియాక్, అరబిక్‌లలో "అపహాసకులు" అని యున్నది. అప్పుడు తరువాతి పంక్తి ఈలాగున్నది, — నీ హస్తమునుబట్టి నేను ఉల్లసింపలేదు. అనువాదములన్నియు ఆ మాటలను ఈలాగే కలుపుచున్నవి. "హస్తము" అనగా, బ్లేనీ చెప్పునట్లు, ప్రవచనాత్మ యొక్క ప్రేరేపణ. 1 రాజులు 18:46; యెహెజ్కేలు 1:3 చూడుము. తాను ప్రవక్తగా చేయబడినందున తన పదవినిబట్టి అతడు అవివేకముగా సంతోషింపలేదు. — సం.

ఈ వాక్యభాగము ప్రత్యేకముగా గమనింపదగినది; ఏలయనగా ఈ గ్రంథపు ప్రారంభములో మనము కనుగొనినట్లు, ప్రవక్త యెరూషలేములో యాజకులమధ్య నుండెను, వారిలో ఒకడై యుండెను.

కాబట్టి అతడు యాజకుడైయుండినను, తన్నుతాను వేరుపరచుకొని తన సహచరులతోను సహోదరులతోను సర్వ సంబంధమును విసర్జించుటకు బలవంతపెట్టబడెను. పరిశుద్ధ ప్రవక్త విషయములో ఇట్లుండగా, పోపు మతస్థులు మన వేర్పాటును అది మిక్కిలి ఘోరమైన అపరాధమైనట్లు మనమీద మోపి మనలను భయపెట్టుటకు ఏల ప్రయత్నించుచున్నారు? మనము వారి సభలనుండి వేరైతిమి గనుక వారు మనలను మతభ్రష్టులని పిలుచుచున్నారు; నిజముగా యిర్మీయా మతభ్రష్టుడైతే, అతని మాదిరిని అనుసరించుటకు మనము సిగ్గుపడనక్కరలేదు; ఏలయనగా అతడు ప్రజలందరినుండియు, భక్తిహీనులైన యాజకులనుండియు వేరైనను దేవునిచేత ఆమోదింపబడెను. మనము వేరైతిమని నేడు బహిరంగముగాను ధైర్యముగాను ఒప్పుకొందము. కాబట్టి మనకును వారికిని మధ్య వేర్పాటు కలదు, అదియు సమాధానపరచజాలని వేర్పాటే; మనము పోపు మతస్థులతో ఐక్యమును వెదకినయెడల శాపగ్రస్తులమగుదుము. కాబట్టి వారిని స్పష్టముగాను బహిరంగముగాను విసర్జించుటకును, వారితో ఏకీభవించుటకంటె భూమ్యాకాశములను కదలించుటకును మనము బలవంతపెట్టబడుచున్నాము. యిర్మీయా నోటిద్వారా పరిశుద్ధాత్మచేత ఇక్కడ మనకు ఒక నియమము విధింపబడుట మనము చూచుచున్నాము. కాబట్టి మన వేర్పాటును మనమీద మోపువారి అపనిందలను ఖండించుటకు ఈ వాక్యభాగమే చాలును.

… "ఒంటరిగా కూర్చుంటిని," అది సత్యమే; అయితే నేడు ఎవడును దీనిని చెప్పలేడు; ఏలయనగా ప్రభువు అనేకులైన బోధకులను అనేకులైన శిష్యులను తనయొద్దకు చేర్చుకొనెను. కాబట్టి ఇప్పుడు సువార్తను ఒప్పుకొనువారు యిర్మీయావలె ఒంటరిగా కూర్చుండుట లేదు. అయితే అందరును అతనిని విడిచిపెట్టినను, అందరినుండి తన్నుతాను వేరుపరచుకొనుటకు అతడు సందేహింపలేదు. అయితే మనలో ప్రతివాడును వేరై ఒంటరిగా జీవింపవలసి వచ్చినను, ఒకడు మరియొకని బలపరచి ధైర్యపరచకుండునట్లు దేవుడు మనలో ప్రతివానిని లోకమందలి సకల ప్రాంతములకు చెదరగొట్టినను, దేవుని హస్తమునుబట్టి మనము ఒంటరిగా కూర్చుంటిమను నిశ్చయముతో మనము ఇంకను స్థిరముగా నిలువవలెను. కాబట్టి మనము గర్విష్ఠులమనియు, సర్వలోకపు సమాధానమును భంగపరచుచున్నామనియు పోపు మతస్థులు తమ ఇష్టము వచ్చినట్లు ఫిర్యాదు చేయుదురు గాక; మనము ఇయ్యవలసిన ఉత్తరము ఇదే అయితే చాలును, — మనము దేవునికి లోబడి ఆయన పిలుపును అనుసరింప కోరుచున్నాము గనుక దేవుని హస్తమునుబట్టి ఒంటరిగా కూర్చున్నాము: కాబట్టి వారు అబద్ధముగా మనమీద మోపు నిందలన్నిటిని మనము ధైర్యముగాను నిర్భయముగాను తృణీకరించి తిరస్కరింపవచ్చును.

తరువాత అతడు, ఏలయనగా నీవు నన్ను ఉగ్రతతో నింపితివి అని చేర్చుచున్నాడు. తాను దేవుని వాక్యమును భుజించితినని, తాను కొద్దిగా మాత్రమే కదిలింపబడలేదు గాని దేవునిగూర్చిన ఆసక్తిచేత రగులుకొంటినని గత వచనములో తాను చెప్పినదానిని అతడు దృఢపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా మనము ఉగ్రతతో నింపబడితేనే గాని, అనగా దేవునిగూర్చిన ఆసక్తి లోలోపల మండితేనే గాని, మనకియ్యబడిన ఆజ్ఞను యథార్థముగా నెరవేర్చలేము; ఏలయనగా ప్రవచన పదవికి అట్టి ఆవేశము అగత్యము.

తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, —

యిర్మీయా 15:18

18. నా బాధ యేల నిరంతరము ఉన్నది? స్వస్థపడనొల్లని నా గాయము ఏల మానకున్నది? నీవు నాకు బొత్తిగా అబద్ధికునివలెను ఇంకిపోవు నీళ్లవలెను ఉందువా?

406 "నీవు నాకిచ్చిన ప్రవచనములన్నియు బెదరింపులే గనుక." — గ్రోటియస్. "ఉగ్రతగల సందేశములతో నీవు నన్ను నింపితివి" అని భావము కావచ్చును. — సం.

18. Ut quid erit dolor meus fortis, (vel, durus) et plaga mea aegra (aut, valida, aut, insanabilis, doloris plena; dicemus postea de voce,) renuit curari? (hoc est, non admittit remedium:) eris mihi sicut mendacium aquarum non fidelium. (alli vetrunt, eris mihi mendax, aquae infideles, hoc est, tanquam aquae infideles.)

మనము ముందుకు సాగకముందు, ఈ వాక్యభాగము యొక్క అర్థమును సంక్షేపముగా సూచించెదము. లోకపు వైభవమంతటిని తృణీకరించుటయందును, తాము సంఘమునకు అధికారులమని అతిశయించిన ఆ గర్విష్ఠులను ఏమియు కానివారిగా ఎంచుటయందును తాను వీరోచితమైన ధైర్యము కలిగియుంటినని యిర్మీయా ఇదివరకు కనుపరచెను: అయితే ఇప్పుడు అతడు తన బలహీనతను ఒప్పుకొనుచున్నాడు; మరియు అతడు తరచుగా వివిధమైన తలంపులచేతను భావములచేతను కలవరపడెననుటకు సందేహము లేదు; శరీరము ఎల్లప్పుడు ఆత్మకు విరోధముగా పోరాడును గనుక ఇది మనకు అగత్యముగా సంభవించును. ఏలయనగా ప్రవక్త దేవుని సత్యమును ప్రకటించినప్పుడు మానవసంబంధమైనదేదియు ప్రకటింపకపోయినను, దుఃఖమునుండియు భయమునుండియు శరీరసంబంధమైన ఇతర భావములనుండియు అతడు పూర్తిగా విముక్తుడు కాలేదు.

ఏలయనగా ప్రవక్తలను గూర్చియు అపొస్తలులను గూర్చియు మనము మాటలాడునప్పుడు, పవిత్రమైనదియు ప్రతి లోపమునుండి విముక్తమైనదియునైన సత్యమును, వాడుకగా చెప్పబడునట్లు వారి స్వంత వ్యక్తిత్వమును, అనగా వారిని, మనము ఎల్లప్పుడును వేరుపరచవలెను. వారిలో శరీరము యొక్క శేషమేదియు నిలువకుండునంతగా వారు సంపూర్ణముగా నూతనపరచబడలేదు. కాబట్టి యిర్మీయా తనమట్టుకు తాను చింతచేతను భయముచేతను కలవరపడి, అలసటచేత బాధింపబడి, తన భుజములమీద అంత భారముగా తనకు తోచిన బరువును విదిలించుకొనవలెనని కోరెను. కావున తన విషయములో అతడు ఈ భావములకు లోనైయుండెను; అయినను అతని బోధ ప్రతి దోషమునుండి విముక్తమైయుండెను, ఏలయనగా పరిశుద్ధాత్మ అతని మనస్సును అతని తలంపులను అతని నాలుకను నడిపించెను గనుక దానియందు మానవ సంబంధమైనదేదియు లేకుండెను. కాబట్టి ప్రవక్త తాను పైనుండి పిలువబడితిననియు, దేవుడు తనకు అప్పగించిన పదవిని హృదయపూర్వకముగా చేపట్టితిననియు, ఆయనకు నమ్మకముగా విధేయుడనైతిననియు ఇంతవరకు సాక్ష్యమిచ్చెను; అయితే ఇప్పుడు అతడు తనవైపు తిరిగి, శరీర బలహీనతను సూచించినవియు నిందారహితములు కానివియునైన అనేక తలంపులచేత తాను కలవరపడితినని ఒప్పుకొనుచున్నాడు. ఇదియే దీని భావము.

అతడు నా దుఃఖము ఏల బలమైనది, లేక కఠినమైనది? అని అడుగుచున్నాడు. ఏ ఉపశమన ఔషధముచేతను తన దుఃఖము తగ్గింపబడజాలదని అతడు సూచించుచున్నాడు. తమ కాఠిన్యముచేత మెత్తబరచు ప్రతి లేపనమును త్రోసివేయు వ్రణములను అతడు సూచించుచున్నాడు. అదే ఉద్దేశముతో అతడు నా గాయము బలహీనమైనది అని కొందరు అనువదించినట్లు చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా అది బలహీనముగా నుండుట అను అర్థముగల {}אנשanesh నుండి వచ్చినది; దీనినుండియే మనుష్యుడు అను అర్థముగల {}אנושanush వచ్చుచున్నది; {}אדםadam అతని మూలమును, {}אישaish అతని బలమును ధైర్యమును సూచించునట్లు, ఇది అతని బలహీనతను వ్యక్తపరచుచున్నది. మరికొందరు ఈ మాటలను “మరియు నా గాయము వేదనతో నిండియున్నది” అనియు, ఇంకను కొందరు, అతడు ముందు తన దుఃఖమును బలమైనదని పిలిచినట్లే, “బలమైనది” అనియు అనువదించుచున్నారు. తాను వాడిన పదములచేత తన భావమేమో అతడు తరువాత ఈలాగు వివరించుచున్నాడు, అది స్వస్థపడనొల్లకున్నది. నేను ఇదివరకే సూచించినట్లు, ప్రవక్త ఇక్కడ తన స్వంత మనస్సు యొక్క కలవరములను యథార్థముగా వ్యక్తపరచుచు, తాను ఒక విధముగా తడబడితినని కనుపరచుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు; ప్రజల దుష్టత్వము ఎంత గొప్పదైయుండెనంటే, తాను చేయవలసినంత పట్టుదలతో తన పదవిని అతడు నెరవేర్చలేకపోయెను.

అతడు ఇంకను, నీవు నాకు నిలకడలేని జలముల మోసమువలె ఉందువు అని చేర్చుచున్నాడు. కొందరు ఈ మాటలను “నీవు నాకు నిలకడలేని జలములవలె మోసకరమైనవాడవుగా ఉందువు” అని ఏల అనువదించుచున్నారో నాకు ఆశ్చర్యముగా నున్నది. ఆ పదము నిజముగా విశేషణము కావచ్చును, అయితే అది నిస్సందేహముగా నామవాచకముగా అనువదింపబడవలెను, “నీవు నాకు మోసమువలె ఉందువు,” తరువాత “నమ్మదగని జలముల” అని; అనగా ఎడతెగక ప్రవహింపని జలముల: ఏలయనగా నమ్మదగిన లేక నిలకడగల జలములు ఎన్నడును ఎండిపోనివి; లాటినులు ఏ ఊట ఎన్నడును ఎండిపోదో ఆ ఊటను తరుగని ఊట అని పిలుచునట్లు, వేసవిలోనైనను అనావృష్టిలోనైనను ఎన్నడును ఎండిపోని ఊటను హెబ్రీయులు నమ్మదగిన లేక నిలకడగల ఊట అని పిలుచుచున్నారు. (407 అలంకార భాషను అంతటను నిలుపుకొనుట మేలు, — నా పుండు ఏల నిత్యమైనదాయెను, నా దెబ్బ స్వస్థపడనొల్లక ఏల మానరానిదాయెను? అతడు మొదట “పుండు” అను ఫలితమును, తరువాత దానిని కలిగించిన “దెబ్బ”ను ప్రస్తావించుచున్నాడు. అతడు నిస్సందేహముగా తన మనస్సు యొక్క స్థితిని సూచించుచున్నాడు: కాబట్టి “పుండు”ను “దెబ్బ”యు అతడు అనుభవించిన దుఃఖమును వేదనయునైయుండెను. — సం.)

దీనికి భిన్నముగా, ఎండిపోవు జలములను వారు నమ్మదగని జలములని పిలుచుచున్నారు; నిత్యమైన ఊటలు లేని బావి గొప్ప వేడిమిచేత ఎండిపోవునప్పుడు అట్లే జరుగును; పెద్ద ప్రవాహముల విషయములోను తరచుగా అట్లే జరుగును.

ఈ పోలిక యొక్క భావమును మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము: అయితే ఈ మాటలు మిక్కిలి విచిత్రముగా కనబడుచున్నవి; ఏలయనగా ప్రవక్త, తాను ఆయనచేత మోసపోయినట్లుగా దేవునితో వాదించుచు, “నీవు నాకు వ్యర్థమైన నిరీక్షణవలెను, మిక్కిలి అవసరమైనప్పుడు గొప్ప వేడిమిలో ఎండిపోవు మోసకరమైన జలములవలెను ఉందువు” అని అనుచున్నాడు. ఈ మాటలు పైకి కనబడు అర్థములో మనము తీసికొనినయెడల, అవి దైవదూషణకు సమీపముగా నున్నట్లు తోచును; ఏలయనగా తాను జీవజలముల ఊటనని దేవుడు ఇంతకుముందు కారణము లేకుండ సాక్ష్యమియ్యలేదు; జీవజలముల ఊటయైన తన్ను విడిచిపెట్టి, తమకొరకు బద్దలైన తొట్లను తొలిపించుకొనినందుకు ఆయన యూదులను ఖండించెను. తనయందు నమ్మికయుంచిన వారందరికిని ఆయన నిస్సందేహముగా అట్టివాడుగానే కనబడెను. అట్లయితే దేవుడు తనకు వ్యర్థమైన నిరీక్షణవలెను, ప్రవహించుట మానివేయు జలములవలెను ఉండెనని చెప్పుటచేత యిర్మీయా ఇక్కడ ఏమి భావించుచున్నాడు? ప్రవక్త నిస్సందేహముగా తన్ను గూర్చి కంటె ఇతరులను గూర్చియే చెప్పెను; ఏలయనగా అతని విశ్వాసము ఎన్నడును కదలింపబడలేదు, అతని హృదయమునుండి తొలగింపబడలేదు. కాబట్టి తాను ఎన్నడును మోసపోజాలనని అతడు ఎరిగియుండెను; ఏలయనగా దేవుని వాక్యముమీద ఆనుకొని, లోకము ఎదుటనే గాక తన విషయములోను అతడు తన పిలుపును మిక్కిలి ఘనపరచెను: మనము ఇదివరకే చూచిన అతని అతిశయము అతని హృదయము యొక్క అంతరంగ భావమునుండి గాక మరి దేనినుండియు పుట్టలేదు. కాబట్టి ప్రవక్త దేవునిమీద ఆనుకొనినందున, తాను సిగ్గుపడజాలనని ఎల్లప్పుడును సంపూర్ణ నిశ్చయముగలవాడై యుండెను; అయితే నేను చెప్పినట్లు, ఇక్కడ అతడు ఇతరులను లక్ష్యపెట్టెను. ఇటువంటి వాక్యభాగములను మనము ఇదివరకే చూచితిమి, ఇటువంటి మాటలు ఇకముందును వచ్చును.

ప్రవక్త మోసగాడని తరచుగా అతిశయముతో ఆరోపింపబడెననుటకు సందేహము లేదు: “అతడు ముందుకు సాగి తన దేవుని మాటలను మన యెదుట పెట్టునుగాక; తాను ఇంతవరకు ప్రవక్తగా మాటలాడితినని అతడు చెప్పుకొను అతిశయము వ్యర్థమని ఇదివరకే కనబడినది.”

కాబట్టి భక్తిహీనులు ఈ విధముగా ప్రవక్తను వేధించినందున, దేవుడు తనకు నిత్యమైన ఊటలవలె లేడని అతడు న్యాయముగా మొరపెట్టియుండవచ్చును, ఏలయనగా అతడు మోసపోయెనని వారందరును తలంచిరి. మరియు నేను నిన్న చెప్పినదానిని మనము ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను, — ప్రవక్త ఇక్కడ తన నిమిత్తము మాటలాడుట లేదు, ప్రజల భక్తిహీనతను గద్దించుటకే మాటలాడుచున్నాడు. కాబట్టి ఇది వెంబడించుచున్నది —

యిర్మీయా 15:19

19. కావున యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు—నీవు తిరిగినయెడల నేను నిన్ను తిరిగి రప్పించెదను, నీవు నా సన్నిధిని నిలుచుదువు; నీచమైనదానిలోనుండి ఘనమైనదానిని నీవు వేరుచేసినయెడల నీవు నా నోటివలె ఉందువు; వారు నీయొద్దకు తిరిగి రావలెను గాని నీవు వారియొద్దకు తిరిగి పోకూడదు.

19. Propterea sic dixit Jehova,, Si conversus fueris, ego quoque convertam te; coram facie mea stabis [hoc est, ut stes coram me) et si separaveris (eduxeris ad verbum, hoc est, si discreveris) pretiosum a vili, tanquam os meum eris: convertantur ipsi ad te, et tu non convertaris ad eos.

408 సెప్టువజింటును వల్గేటును విచిత్రముగా ముందటి వాక్యభాగములోని ఈ దెబ్బను లేక గాయమును “అది నిలకడలేని జలము యొక్క మోసమువలె ఆయెను” అను దానికి అన్వయించుచున్నవి: అయితే క్రియకు చేర్చబడిన క్రియార్థకము యొక్క లింగము ఈ అనువాదమునకు అవకాశమియ్యదు. అది అక్షరశః ఈలాగున్నది, — నీవు మోసగానివలె అగుచు అయితివి, నిలకడలేని జలములవలె. {{אכזכ నామవాచకము కాదు, {}אכזר క్రూరమైన అను పదమువలె ఏర్పడిన విశేషణము. అరేబియా ఎడారులలో ఇసుకమీద సూర్యకిరణములచేత కలుగు భ్రమను గూర్చి, దానిచేత విశాలమైన సరస్సు కనబడునట్లు, బ్లేనీ ఉదహరించిన షార్డెన్ వాక్యము ఇక్కడ అసందర్భము, ఏలయనగా ఇక్కడ వ్యక్తపరచబడినది అవాస్తవమైన జలములు కాదు, నమ్మదగని లేక నిలకడలేని జలములు. కాల్విన్ అభిప్రాయము నిస్సందేహముగా సరియైనది. — సం.

దేవుని ఈ ప్రత్యుత్తరమునుండి ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము మరింత స్పష్టముగా గ్రహింపవచ్చును; ఏలయనగా ప్రజలను మరింత సంపూర్ణముగా దోషులుగా నిరూపించుటకై, తన స్వంత వక్రతను వారి కన్నులయెదుట పెట్టుటయే అతని ఉద్దేశము. ఏ మానవ భావముచేతను స్పృశింపబడనివానివలె కనబడునట్లు, అతడు తన మనస్సు యొక్క వీరోచిత ఔన్నత్యము చొప్పున మాత్రమే మాటలాడియుండినయెడల, వారు అతనిని కఠినహృదయుడని గాని మతోన్మాది అని గాని ఎగతాళి చేసియుండవచ్చును; ఏలయనగా ఈ లోకములోని గర్విష్ఠులు క్రీస్తు యొక్క నమ్మకమైన సేవకులను గూర్చి ఈలాగుననే మాటలాడుచు తలంచుచున్నట్లు మనము కనుగొనుచున్నాము. వారు వారిని విషాదగ్రస్తులని పిలుచుచున్నారు, భావశూన్యులని ఎంచుచున్నారు; మరియు వారు మరణమునకు భయపడకయు ఈ జీవితపు ఆకర్షణలచేత ఈడ్వబడకయు ఉండుటచేత, ఇదంతయు పశుప్రాయమైన క్రూరత్వమునుండి పుట్టుచున్నదని తలంచుచున్నారు. కాబట్టి ప్రవక్త తన పదవి యొక్క విధులను మాత్రమే నెరవేర్చియుండినయెడల, భక్తిహీనులు అతని భావశూన్యతను ఎగతాళి చేసియుండవచ్చును; అయితే యూదులను సంగతులను సరిగా చూచునట్లు నడిపించుటకై, అతడు తన బలహీనతను, తన దుఃఖములను, తన భయములను, తన చింతలను బయలుపరచగోరెను. కాబట్టి దేవుని ఈ ప్రత్యుత్తరము ప్రవక్త యొక్క మొరతో జతపరచబడవలెను; దీనినుండి సమస్తము యొక్క భావమును మనము నేర్చుకొనవచ్చును.

దేవుడు ఈ ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచున్నాడు, నీవు తిరిగినయెడల, నీవు నా సన్నిధిని నిలుచునట్లు నేను నిన్ను తిప్పెదను. ప్రజల కలవరముల మధ్య అతడు ఊగిసలాడినందున ప్రభువుచేత గద్దింపబడెనని ఆయన చెప్పినట్లే ఇది యున్నది. ఇటువంటి వాక్యభాగము యెషయా ఎనిమిదవ అధ్యాయములో కనబడుచున్నది. అక్కడ ప్రభువు తన ప్రవక్తను ప్రజలనుండి తన్నుతాను వేరుపరచుకొనవలెననియు, ఆయన వాక్యములో నిలువనందున అతనిని తరచుగా సులభముగా కలవరపెట్టగలవారితో జతపడకూడదనియు హెచ్చరించుచున్నాడు; తరువాత ఆయన, “నా శిష్యులలో ధర్మశాస్త్రమునకు ముద్రవేయుము, సాక్ష్యమును కట్టుము” (యెషయా 8:12, 16) అని చెప్పుచున్నాడు; “ఇంత వక్రమైన ప్రజలతో ఇకమీదట నీకు ఏ సంబంధమును ఉండకూడదు” అని ఆయన చెప్పినట్లు. అట్లే ఇప్పుడును ప్రభువు, నీవు తిరిగినయెడల అని పలుకుచున్నాడు; అనగా, ప్రజల తప్పుడు తీర్పులచేత నీవు నడిపింపబడక, వారు నిన్ను గూర్చి చెప్పుదానిని లక్ష్యపెట్టక, వారిని ధైర్యముగా తృణీకరించి వారినుండి వేరుగా నిలుచుటలో స్థిరముగా నుండినయెడల, నేను నిన్ను తిప్పెదను, అనగా, నీవు నా నమ్మకమైన సేవకుడవని వారు తుదకు గ్రహించునట్లు నా ఆత్మచేత నేను నిన్ను బలపరచెదను. తరువాత ఆయన, నీవు నా సన్నిధిని నిలుచునట్లు అని చేర్చుచున్నాడు. కాబట్టి రెండవ వాక్యభాగములో “తిప్పుట” అను పదము యొక్క భావమేమో మనము మరింత స్పష్టముగా చూచుచున్నాము, అనగా యూదులు ఎంత గోలచేసినను, ప్రవక్త తన పదవిని దేవునికి అంగీకారమైనదిగా చేయునని; వారు అతనిమీద అల్లరిగా లేచినను, నీవు నా సన్నిధిని నిలుచుదువు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. “నిలుచుట” అను పదములో ఇక్కడ ఒక వ్యత్యాసము సూచింపబడుచున్నది; ఏలయనగా మనుష్యుల తప్పుడు మాటలచేత ప్రవక్త మిక్కిలి తీవ్రముగా ఎదిరింపబడినను, దేవుడు అతనిని ఆదుకొని నిలువబెట్టును. మిగిలినదానిని రేపటికి వాయిదా వేయుదము.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీ కుమారుని సువార్తద్వారా నీ చిత్తమును ఈ దినమున నీవు మాకు స్పష్టముగా తెలియజేసితివి గనుక, అందులో మా యెదుట ఉంచబడినదానిని కదలని విశ్వాసముతో మేము హత్తుకొనునట్లు దయచేయుము, — ఓ దయచేయుము, నీయందు మాత్రమే తృప్తిపొందుటకును, నీ సత్యమునందు నిమ్మళించుటకును, సమస్త లోకమును విసర్జించుటకును మేము నేర్చుకొనునట్లును, తద్వారా ఏ బెదిరింపులచేతను భయములచేతను మేము ఎన్నడును కదలింపబడకయు, నీయందలి నమ్మికను తొలగించుటకు భక్తిహీనులు మిక్కిలి గర్వముతో ప్రయత్నించునట్లు కనబడునప్పుడు తడబడకయు ఉండునట్లును దయచేయుము; అయితే నీకు విధేయులమగుట మాత్రమే గాక, మాకు అప్పగింపబడిన పనులను నెరవేర్చుటకును, సమస్త లోకమును మాకు విరోధముగా రేపుటకు ఎన్నడును సంకోచింపకుండుటకును, నీకు చెల్లవలసిన సమస్త ఘనతను మేము నీకు చెల్లించుదుముగాక; అందువలన మా యుద్ధము ఎంత కఠినమైనదైనను, నీ పరిశుద్ధ పిలుపు యొక్క మార్గములో మేము స్థిరముగా సాగిపోయి, నీ అద్వితీయ కుమారుడైన క్రీస్తు మాకొరకు సంపాదించిన ఆ జయోత్సవమును తుదకు అనుభవించుదుముగాక. — ఆమేన్.

అరువది రెండవ ఉపన్యాసము

దేవుడు ప్రవక్తను ధైర్యముగా నుండుమని హెచ్చరించు వాక్యభాగమును మనము నిన్న వివరించుట మొదలుపెట్టితిమి. ఆయన “తిరుగుట” అను పదమును వాడుచున్నాడు నిజమే, అయితే అతడు తడబడుట జ్ఞానము కాదని ఆయన చెప్పినట్లే యున్నది; ఏలయనగా యూదులు మొండిగా అతనిని ఎదిరించినను, అతడు తన పదవిని నెరవేర్చుటనుండి ఏ విధముగాను తొలగకూడదు. కాబట్టి సమస్తము యొక్క సారాంశము ఇది, “నీవు తిరిగినయెడల, నీవు నా సన్నిధిని నిలుచునట్లు నేను నిన్ను మరల స్థిరపరచెదను.”

తరువాత ఇది వెంబడించుచున్నది, నీచమైనదానినుండి ఘనమైనదానిని నీవు వేరుపరచినయెడల, నీవు నా నోటివలె ఉందువు. తన సేవకునినుండి ఆయన ఎట్టి తిరుగుటను కోరెనో దేవుడు ఇప్పుడు వ్యక్తపరచుచున్నాడు, అనగా సమస్త జనులు అతనిని ఎదిరించినను, దుర్గుణమైనదానిని స్వతంత్రముగా ఖండించుటయు, న్యాయమైనదానిని ధైర్యముగా సమర్థించుటయు. కాబట్టి ఏమి చేయవలెనో తెలియనంతగా యిర్మీయాను కదలించిన ఆ భయమును దేవుడు పరోక్షముగా సూచించుచున్నాడు. అందుచేత దేవుడు తన ప్రవక్తను గద్దించి, ఘనమైనదానికిని నీచమైనదానికిని మధ్య భేదము చేయుటవలన తప్ప మరి ఏ విధముగాను అతడు నిలువలేడని కనుపరచుచున్నాడు. ఈ విధముగా సమస్త ముఖస్తుతియు బహిష్కరింపబడవలసియుండెను.

కాబట్టి దేవుడు తన ప్రవక్త ప్రజలతో మృదువుగా వ్యవహరించుటను గాని, వారి దుర్గుణములను విడిచిపెట్టునట్లు పక్షపాతముచేత ప్రేరేపింపబడుటను గాని, తనకు తగిన ధైర్యముతో న్యాయమైనదానిని సమర్థింపకుండుటను గాని నిషేధించుచున్నాడు.

ఈ మాటలలో నిజమైన ప్రవక్త యొక్క కర్తవ్యము క్లుప్తముగా ఇమిడియున్నది, అనగా మనుష్యులనుండి తన కన్నులను త్రిప్పుకొనుట, అనుగ్రహమునైనను ద్వేషమునైనను లక్ష్యపెట్టకుండుట, సత్యముమీద మాత్రమే తన దృష్టిని నిలుపుట, న్యాయమైనదానిని ఆమోదించుట మాత్రమే గాక తన ప్రాణాపాయమునకు తెగించియైనను దానిని సమర్థించుట, మరియు దుర్గుణములను విడిచిపెట్టక వాటిని స్వతంత్రముగా గద్దించుట.

నీవు నా నోటివలె ఉందువు అని చేర్చబడినదానిని కొందరు, “నేను వాగ్దానము చేసినదంతయు నీకు సంభవించును,” లేక, “నా వాగ్దానము నిన్ను నిరాశపరచదు” అని చెప్పబడినట్లు అర్థము చెప్పుచున్నారు; అయితే ఇది దూరముగా లాగబడినట్లు తోచుచున్నది. కాబట్టి నేను ఈ సరళమైన భావమును తీసికొనుచున్నాను, “న్యాయమైనదానిని అన్యాయమైనదానినుండి నీవు వేరుపరచినయెడల మాత్రమే, సత్యముకొరకు పోరాడుటలో నీవు కొనసాగి, దుర్గుణములను స్వతంత్రముగా గద్దించి ఖండించినయెడల, నేను నిన్ను సత్యమైన నమ్మకమైన సేవకునిగా ఒప్పుకొందును.” ఈ వాక్యభాగము యొక్క భావమేమనగా, ముఖపక్షపాతముచేత ప్రేరేపింపబడక, ఈ వైపునకు గాని ఆ వైపునకు గాని తిరుగక, దేవుని ధర్మశాస్త్రము చొప్పున సరిగా తీర్పుతీర్చువారు మాత్రమే సంఘము యొక్క నమ్మకమైన కాపరులుగా దేవునిచేత ఎంచబడుదురు; ఏలయనగా ఘనమైనదానికిని నీచమైనదానికిని మధ్య భేదము ధర్మశాస్త్రముచేతనే చేయబడవలెను, ఏలయనగా దేవుడు చెప్పినదానితో మనము ఏకీభవించునంతమట్టుకే గాని మనము తగిన న్యాయాధిపతులము కాము. కాబట్టి నీచమైనదానినుండి ఘనమైనదానిని మనము వేరుపరచగలుగుటకు ధర్మశాస్త్రము ఒక్కటే సాధనము.

ఈ నియమమునకు కట్టుబడియుండువారు కొందరిని న్యాయముగా ఖండించి ఇతరులను ఆమోదించుదురు, ఏలయనగా వారు దేవుని దూతలు మాత్రమే, తమ స్వంతమైనదేదియు తీసికొనిరారు. దీనినుండి మరొకవైపున, వెలుగును చీకటి అనియు చీకటిని వెలుగు అనియు చెప్పునంతగా దుర్గుణములను సద్గుణములను తారుమారు చేయువారు దేవుని సాధనములు గాని పరిచారకులు గాని కారనియు, ఏ ఘనతకును యోగ్యులు కారనియు తేలుచున్నది. క్లుప్తముగా, పిలువబడినవారు దేవునియెడల తమ కర్తవ్యమును నమ్మకముగా నెరవేర్చితేనే గాని, పిలుపు గాని బిరుదు గాని చాలదని మనము ఈ వాక్యభాగమునుండి నిర్ణయింపవచ్చును. కాబట్టి మనుష్యుల అనుగ్రహమును ఆశతో వెదకువారును, లేక వారి దుర్గుణములయెడల ఉదాసీనులై ముఖస్తుతులచేత వారి భ్రష్టత్వములను పోషించువారును అందరును మోసగాండ్రని తేలుచున్నది: ఏలయనగా తాము దేవుని సేవకులమని వారు ఎంత అతిశయించినను, వారు అట్లు ఎంచబడరాదని ఆయనే ప్రకటించుచున్నాడు.

తరువాత ఆయన, వారు నీతట్టు తిరుగుదురుగాక, అయితే నీవు వారితట్టు తిరుగవద్దు, లేక, నీవు వారితట్టు తిరుగవు అని చేర్చుచున్నాడు; అయితే ఈ క్రియలు భవిష్యత్కాలములో నుండినను, ఆజ్ఞార్థకములుగా తీసికొనబడవలెను. ఆయన ఇప్పుడు ముందటి బోధను స్థిరపరచుచున్నాడు, — అతడు వారికి లోబడకూడదు, వారిని ముఖస్తుతి చేయకూడదు, అయితే వారు దేవుని కాడిని అంగీకరించువరకు వారి వక్రమైన మనస్సులను అణచవలెను. ఈ మాటల భావము ఇది, — ప్రవక్తలు ఈ ఉద్దేశముకొరకే పంపబడిరి — మనుష్యులను సంతోషపెట్టుటకు గాని, లోబడుటచేత వారిని లాలించుటకు గాని కాదు, తమ పదవిని నెరవేర్చుటలో స్థిరముగాను నిలకడగాను కొనసాగి, తిరుగుబాటుచేయు మనుష్యులను ఆయనతట్టు త్రిప్పుటకును, వారికి ఏమియు ఒప్పుకొనకుండుటకును. ఈ మార్గము అనుసరింపబడనియెడల దేవుని మహాత్మ్యము మనుష్యుల ఇష్టములకును ఊహలకును నిస్సందేహముగా స్థానమియ్యవలసివచ్చును: ఏలయనగా దాదాపు సమస్త లోకము యొక్క గర్వము ఎంత గొప్పదో, సుఖాపేక్షయు ఎంత గొప్పదో మనము ఎరుగుదుము; అందుచేత గద్దింపబడుటను ఎవడును ఇష్టపూర్వకముగా సహింపలేడు. కాబట్టి మనుష్యులలో అధిక భాగము ఇంత గర్విష్ఠులును స్వేచ్ఛాపరులునైయుండగా, దేవుని వాక్యము ఈ మనుష్యుని గాని ఆ మనుష్యుని గాని ఇష్టమునకు వంగినయెడల, దాని గతి ఏమగును? పరలోక సత్యమునందు ఏ ఘనతయు ఏ మహాత్మ్యమును నిశ్చయముగా మిగిలియుండదు.

ఈ వాక్యభాగము ఏల చేర్చబడెనో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము: ఏలయనగా ప్రవక్తలు తమ పిలుపు యొక్క మార్గములో స్థిరముగా కొనసాగి, మనుష్యుల వక్రతతో యుద్ధము చేసితేనే గాని, ఘనమైనది నీచమైనదానినుండి సరిగాను న్యాయముగాను వేరుపరచబడజాలదు. కాబట్టి సంఘములోని నమ్మకమైన బోధకులందరును మనుష్యుల దుర్గుణములకు లోబడకయు వారి ఊహలను పోషింపకయు, దేవుని కాడిని ఎత్తుకొనునట్లు వారిని బలవంతపెట్టునట్లుగా ప్రవర్తింపవలసియున్నది. అయితే పౌలు భిన్నమైన మార్గమును అనుసరించినట్లు కనబడుచున్నాడు, ఏలయనగా అతడు గలతీయులతో, “నేను మీవలె ఉన్నాను గనుక మీరును నావలె ఉండుడి” (గలతీయులకు 4:12) అని చెప్పుచున్నాడు.

కాబట్టి అతడు వారు చేసినదానికి అనుగుణముగా నడుచుకొనుటకును వారి బలహీనతలను భరించుటకును ప్రయత్నించినట్లే, ప్రతిగా వారును అట్లే చేయవలెనని అతడు వారిని హెచ్చరించుచున్నాడు. అయితే పౌలు యిర్మీయాకు గాని దేవుని ఇతర సేవకులకు గాని భిన్నముగా ప్రవర్తింపలేదనుట నిశ్చయము: దీనికి ఉత్తరము స్పష్టముగా నున్నది; ఏలయనగా తాను మనుష్యులను సంతోషపెట్టినయెడల క్రీస్తు దాసుడనై యుండజాలనని పౌలు అదే పత్రికలో సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు (గలతీయులకు 1:10). కాబట్టి అతడు మనుష్యుల అనుగ్రహములను వేటాడలేదు, మనుష్యులకు లోబడువాడుగా తన్నుతాను చేసికొనుటకై తన కర్తవ్య మార్గమునుండి ఏమాత్రమును తొలగలేదు; అయితే వారిని తనతట్టు త్రిప్పుటకు, లేక దేవుని సేవకు వారిని మరల తెచ్చుటకు, అతడు వారి బలహీనతలను క్షమింపగలిగెను, లేక భరింపగలిగెను. ఏలయనగా దేవుడు నీవు వారితట్టు తిరుగవద్దు అని ఈలాగు పలుకునప్పుడు, ఆయన యిర్మీయాను వ్యక్తిగతముగా ఉద్దేశింపక, అతని బోధను సూచించుచున్నాడు. దేవుని సత్యము మనుష్యుల చిత్తమునకు వంగకూడదని దీని భావము; ఏలయనగా దేవుడు మారనివాడు, కావున ఆయన వాక్యము ఏ మార్పునకును అవకాశమియ్యదు. కాబట్టి మనుష్యులు ఏమి ఆశించినను, వారు దేవునికి లోబడవలెననియు, ఆయనే సార్వభౌముడై లోకములో ఉండు సమస్త ఔన్నత్యమును శ్రేష్ఠతను గర్వమును లోబరచవలెననియు ఉన్న ఈ నియమము స్థిరముగాను భంగపరచబడనిదిగాను నిలువవలెను. తరువాత ఇది వెంబడించుచున్నది —

యిర్మీయా 15:20

20. నేను నిన్ను ఈ ప్రజలకు ప్రాకారముగల యిత్తడి గోడగా చేసెదను; వారు నీతో యుద్ధము చేతురు గాని నిన్ను జయింపజాలరు; నిన్ను రక్షించుటకును విడిపించుటకును నేను నీకు తోడైయున్నాను; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

20. Et posui te huic populo in murum aeneum (aeris, ad verbum) munitum: ergo pugnabunt contra te, sed non praevalebunt tibi; quia tecum ego sum ad servandum te et ad liberandum te, dicit Jehova.

యిర్మీయా, తాను ఒంటరివాడు గనుక, ప్రజల మొండితనమును విరుగగొట్టుటకు మాత్రమే ప్రయత్నించినను భారము తనకు అతి బరువైనదని అభ్యంతరము చెప్పియుండవచ్చును గనుకను, అతని విరోధుల ఉగ్రతయు క్రూరత్వమును ఎంత గొప్పవో మనము చూచితిమి గనుకను, — తన బలమునకు మించినదైనందున అతడు తన ఆజ్ఞాభారమునుండి తప్పించుకొనియుండవచ్చును గనుక, దేవుడు అతని సహాయమునకు వచ్చి, పరలోకమునుండి వచ్చు సహాయముచేత అతడు బలపరచబడెను గనుక ధైర్యము తెచ్చుకొనుమని అతనికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు, నేను నిన్ను ఈ ప్రజలకు ప్రాకారముగల యిత్తడి గోడగా ఉంచితిని అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

“ప్రాకారముగల” అను పదము {,}בצרbetsar నుండి వచ్చినది; అది ముట్టడివేయుట అను అర్థముగల {}צורtsur నుండి పుట్టిన {}בצרהbetsare అయియుండినయెడల, ఈ స్థలమునకు ఇంకను బాగుగా సరిపోవును. ఈ వాక్యభాగము భ్రష్టమైనదో లేదో నేనెరుగను: అయినను సామాన్య పాఠమునుండి నేను తొలగను.

కాబట్టి వ్యాఖ్యాతలు ఈ విషయములో ఏకీభవించుచున్నందున, నేను ఏమియు మార్చను; నిజముగా ఆ భేదము అంత ముఖ్యమైనది కాదు.

కాబట్టి ఈ మాటలచేత దేవుడు ఏమి భావించెనో మనము చూచుచున్నాము: ప్రవక్త దాదాపు ఒంటరివాడై యుండగా, అనేకులును బలవంతులునైన శత్రువులతో పోరాడుమని దేవుడు అతనికి ఆజ్ఞాపించినందున, ఆయన అతని పక్షమున నిలుచుదునని వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లు, — “నీవు రక్షణలేనివాడవును ఆయుధములులేనివాడవునై యుండగా, వారు ఐశ్వర్యమును గొప్ప శక్తియు కలిగియున్నను, నీవు బాగుగా ప్రాకారముగల పట్టణమువలె ఉందువు; వారి సమస్త దాడులను వారు నీకు విరోధముగా ఏమి ప్రయత్నించినను, నీవు నిజముగా జయింపశక్యముకానివాడవై యుందువు.”

అయితే దేవుడు క్రమక్రమముగా ముందుకు సాగుచున్నాడు; ఏలయనగా తన ప్రవక్త యిత్తడి గోడవలెను ప్రాకారముగల గోడవలెను, అనగా జయింపశక్యముకాని పట్టణమువలె ఉండునని ఆయన మొదట ప్రకటించుచున్నాడు: ఏలయనగా భాగమును చెప్పి సమస్తమును సూచించు రీతిచొప్పున, గోడ అనగా జయింపశక్యముకాని పట్టణము. తరువాత ఇది వెంబడించుచున్నది, వారు నిజముగా నీతో యుద్ధము చేతురు. ఈ హెచ్చరిక మిక్కిలి అవసరమైయుండెను; ఏలయనగా బోధింపదగినవారును దీనులునైన మనుష్యులమీద అధికారము చెలాయించుటలోను, దేవునికి విధేయత చూపునట్లు వారిని మృదువుగా ప్రేరేపించుటలోను దేవుని సేవించుటకు యిర్మీయా నిస్సందేహముగా ఇష్టపడెను; అయితే తిరుగుబాటుచేయు ప్రజలతో అతనికి అనేక కఠినమైన పోరాటములు కలుగునని ఇక్కడ అతనికి జ్ఞాపకము చేయబడుచున్నది, వారు నీతో యుద్ధము చేతురు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. దేవుడు యిర్మీయాకు సుఖమును వాగ్దానము చేయలేదనియు, భవిష్యత్తులో మేలైన గతిని గూర్చిన నిరీక్షణను అతనికి ఇయ్యలేదనియు మనము చూచుచున్నాము; దీనికి భిన్నముగా ఆయన అతనిని పోరాడుమని హెచ్చరించుచున్నాడు; ఎందుకు? ప్రజలు దేవుని కాడిని భరింపక అతనిమీద ఉగ్రులైరి గనుక. అయితే మరియొక వాగ్దానము వెంబడించుచున్నది, వారు నిన్ను జయింపజాలరు, లేక నిన్ను గెలువజాలరు.

409 ఈ వచనము యొక్క వ్యాఖ్యానములలో ఎన్ని సూక్ష్మ భేదములు కనబడుచున్నవో ఆశ్చర్యకరము: అయితే అక్షరశః చేసిన అనువాదము వాటిని తొలగించునని నేను తలంచుచున్నాను, — 19. కావున యెహోవా ఈలాగు సెలవిచ్చెను, — నీవు తిరిగినయెడల నేను నిన్ను మరల స్థిరపరచినయెడల, నా సన్నిధిని నీవు నిలుచుదువు; నీచమైనదానినుండి ఘనమైనదానిని నీవు బయటికి తెచ్చినయెడల, నా నోటివలె నీవు ఉందువు; వారు నీతట్టు తిరిగివచ్చెదరు, అయితే నీవు వారితట్టు తిరుగవు. వచనము యొక్క ఆరంభములోని తిరుగుట, అతడున్న మనస్సు యొక్క స్థితినుండి దేవునికి సంపూర్ణముగా లోబడుటకు తిరుగుట. ఇక్కడ భవిష్యత్కాలము వర్తమానకాల భావములో వాడబడినది. “ఘనమైనది” భక్తిగలవారు, “నీచమైనది” భక్తిహీనులు. చివరి మూడు పంక్తులు వాగ్దానములు. యిర్మీయా 42:2 చూడుడి. నాల్గవ పంక్తికి హూబిగాంట్ ఇచ్చిన వివరణ, హార్స్లీ దానిని ఆమోదించినను, అతి సూక్ష్మమైనది. న్యాయాధిపతులు 14:14 కు ఇక్కడ సూచన యున్నదని అతడు తలంచుచున్నాడు. యూదులచేత అట్లు ఎంచబడినందున యిర్మీయాయే “నీచమైనవాడు” లేక అల్పుడు, మరియు “ఘనమైనది” ప్రవచన వాక్యము. మరియు హార్స్లీ ఆ పంక్తిని ఈలాగు అనువదించుచున్నాడు, — మరియు అల్పమైనదానినుండి ఘనమైనదానిని నీవు బయటికి తెచ్చినయెడల. రెండవ పంక్తికి బ్లేనీ చేసిన అనువాదమును కూడ అతడు ఆమోదించి, అది ఆజ్ఞాపింపబడినదానిని శీఘ్రముగా నెరవేర్చుటను వ్యక్తపరచునదిగా ఎంచుచున్నాడు, — నేను నిన్ను తిప్పునట్లు నీవు తిరిగినయెడల. అయితే మొదటి క్రియ కల్ రూపములోను, రెండవది హిఫిల్ రూపములోను ఉన్నందున, అవి ఒకే విధముగా అనువదింపబడజాలవు. — సం. 410 ప్రాచీన అనువాదములన్నియు సామాన్య పాఠమునకే అనుకూలముగా నున్నవి, ప్రతిపాదింపబడిన సవరణకు అనుకూలమైన వ్రాతప్రతులు (MSS.) ఏవియు లేవు. సెప్టువజింటు, వల్గేటు, సిరియాకు, టార్గుము దీనిని “బలమైన” అని అనువదించుచున్నవి; అరబిక్ “ప్రాకారముగల” అని అనువదించుచున్నది. “యిత్తడి యొక్క బలమైన గోడ” అనునది బ్లేనీ అనువాదము. — సం.

యూదులను కలవరపెట్టుట యిర్మీయాకు తనంతట తానే నిజముగా అవసరమైయుండెను; ఏలయనగా అతని మౌనముకంటె వారికి మరి ఏదియు అధిక అంగీకారముగా నుండియుండదు; మరియు వారి సమస్త ప్రయత్నముల ఉద్దేశము అతనిని నిరాశకు తోలుటయే. అయితే వారు అతనితో యుద్ధము చేయుదురని చెప్పబడుట కారణము లేకుండ కాదు; ఏలయనగా దేవుడు మనుష్యులను తనయొద్దకు ఆహ్వానించునప్పుడు, వారు దేవుని ఎదిరించుటయు ఆయనకు విరోధముగా నిలుచుటయు స్వభావవిరుద్ధము; సమస్త లోకము దేవునియొద్దకు త్వరపడి వచ్చుటకంటె స్వాభావికమైనదేమి యుండగలదు? కాబట్టి దేవుడు దయతో మనుష్యులను తనయొద్దకు పిలుచునప్పుడు, వారు ఆయనను ఎదిరించుటయు, అంతేకాదు ఆయనమీద ఉగ్రముగా లేచుటయు భయంకరమైన విపరీతము. అందుచేతనే దేవుడు ఇక్కడ ఈ కలవరమంతటికిని యూదులనే కర్తలనుగా చేయుచున్నాడు. ఏలయనగా మనము చూచినట్లు, వారు ప్రవక్తమీద మిక్కిలి దుష్టమైన నిందలు మోపి, అతడు కలహప్రియుడనియు తన చిరచిరలాటచేత సమస్తమును తారుమారు చేయుచున్నాడనియు చెప్పిరి గనుక, తమ యెదుట ఉంచబడిన బోధను వారు విధేయతతో అంగీకరింపవలసియుండెను గనుక, సమస్త కలవరములును పోరాటములును వారికే ఆపాదింపబడవలెనని దేవుడు ఇక్కడ మరొకవైపున కనుపరచుచున్నాడు.

ఇది యిర్మీయాతో ఒక్కసారి మాత్రమే చెప్పబడినను, దేవుని సేవకులందరి స్థితి ఇక్కడ అద్దములోవలె మన యెదుట ఉంచబడుచున్నది; ఏలయనగా అనేకమైనవియు కఠినమైనవియునైన దాడులను ఎదుర్కొనకుండ దేవుడు వారికి ఆజ్ఞాపించినదానిని వారు నెరవేర్చలేరు; ఏలయనగా లోకము దేవునికి విధేయత చూపుటకు ఎన్నడును ఎంతగా సిద్ధపడియుండదనగా, దానిలో అధిక భాగము ఉగ్రముగా ఎదిరించి, తనకు చేతనైనంతమట్టుకు దేవుని వాక్యమును అణచివేసి ఆయన పరిచారకులను అడ్డగించును.

ఆయన కారణమును తెలుపుచున్నాడు, ఏలయనగా నిన్ను రక్షించుటకును విడిపించుటకును నేను నీకు తోడైయున్నాను. ఈ మాటలచేత దేవుడు తన ప్రవక్తను ప్రార్థనకు హెచ్చరించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని పిల్లలందరికిని, విశేషముగా బోధకులకును, నిర్లక్ష్యమైన స్వనిశ్చింత ఎంత ప్రమాదకరమో మనము ఎరుగుదుము. కాబట్టి వారికి ఎల్లకాలమును దేవుని సహాయము అవసరమైయున్నందున, ఏకాంతమును ప్రార్థనను ఆశ్రయింపవలెనని వారు హెచ్చరింపబడవలెను. దేవుడు వాడుచున్న నేను నీకు తోడైయున్నాను అను మాటల భావము ఇదే; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లు, “నీవు నీ అంతట నీవే గాని నీ స్వంత ప్రయాసచేత గాని నిలువవు, నీవే యుద్ధము జరుపుటచేత జయశాలివి కావు; అయితే నీవు నాయొద్దకు పారిపోవుటకు నేర్చుకొనవలెను.” తరువాత ఇది వెంబడించుచున్నది —

యిర్మీయా 15:21

21. దుష్టుల చేతిలోనుండి నిన్ను విడిపించెదను, బలాత్కారుల చేతిలోనుండి నిన్ను విమోచించెదను.

21. Et liberabo te e manuimpiorum (sceleratorum,) et eruam te e manu (est aliud nomen, sed eodem sensu capitur) fortium.

ఈ వచనములో క్రొత్తదేమియు లేదు, అయితే మనము చూచిన వాగ్దానమును ఇది స్థిరపరచుచున్నది. ప్రవక్తకు తోడైయుందునని దేవుడు వాగ్దానము చేసియుండెను; అతనిని విడిపించుటకు తన చేతియందు చాలినంత బలము కలదని ఆయన ఇప్పుడు కనుపరచుచున్నాడు. కాబట్టి యూదులు అతనిని ఎంతగా ఎదిరించినను, వారిని విరుగగొట్టుటకు తానొక్కడే చాలునని దేవుడు ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు. (411 ఇక్కడ వాడబడిన మాటలు విశేషముగా ఖచ్చితమైనవియు అర్థవంతమైనవియునై యున్నవి. నేను ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదించుచున్నాను, — 20. మరియు నేను నిన్ను ఈ ప్రజలకు ప్రాకారముగల యిత్తడి గోడగా చేసెదను; వారు నీతో యుద్ధము చేతురు, అయితే నిన్ను జయింపజాలరు; ఏలయనగా నిన్ను రక్షించుటకును నిన్ను విడిపించుటకును నేను నీకు తోడైయుందును, అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. “రక్షించుట” అనగా అతని శత్రువుల చేతులనుండి అతనిని కాపాడుట; అయితే అతడు వారి చేతులలో పడినయెడల, ఆయన అతనిని విడిపించును. ఈ రెండవ భావము తరువాతి వచనములో మరింత సంపూర్ణముగా వ్యక్తపరచబడుచున్నది, — అవును, దుష్టుల చేతిలోనుండి నేను నిన్ను విడిపించెదను, భయంకరుల పట్టునుండి నిన్ను విముక్తునిగా చేసెదను. — సం.)

కాబట్టి ఆయన ఇంతకుముందు చెప్పిన నిన్ను విడిపించుటకు నేను నీకు తోడైయుందును అను దానికంటె ఈ మాటలలో అధికముగా వ్యక్తపరచబడినదని మనము చూచుచున్నాము; ఆయన ఇప్పుడు ఆ కార్యమునే వ్రేలితో చూపినట్లు కనుపరచుచున్నాడు.

నేను నిన్ను విడిపించెదను. ఆయన తన సహాయమును వాగ్దానము చేసియుండెను; అతని శత్రువుల చేతులనుండి అతనిని విడిపించుటకు తన సహాయము చాలినంత బలమైనదని ఆయన ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు.

యూదులు దేవుని నోటిచేత ఖండింపబడిరి గనుక, వారి సమస్త వేషములును వారికి ఏమియు ప్రయోజనకరము కావని వారు తెలిసికొనునట్లు, ఆయన మొదట దుష్టుల చేతిలోనుండి అని చెప్పుచున్నాడు.

రెండవదిగా, సామాన్యముగా జరుగునట్లు ప్రవక్త వారి శక్తిచేత భయపడకుండునట్లు, ఆయన వారిని బలవంతులని పిలుచుచున్నాడు. ఏలయనగా ప్రతి వైపునుండి మనము ఎదిరింపబడునప్పుడును, బెదిరింపులును అపాయములును మన మార్గములో నుండునప్పుడును, మనము కలవరపడకుండుట మనకు మిక్కిలి కష్టము.

కాబట్టి తాను బలవంతులతోను పరాక్రమశాలులతోను పోరాడవలసివచ్చుననియు, అయితే దైవిక సహాయము మరి ఎక్కువ బలమైనది గనుక, అతనిని ఎదిరించుటలో వారి బలమంతయు నిష్ప్రయోజనమగుననియు దేవుడు ఇక్కడ యిర్మీయాకు ముందుగానే జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. ఇప్పుడు ఇది వెంబడించుచున్నది —

↑