యిర్మీయా 3

యిర్మీయా 3

యిర్మీయా 3:1 1. జనులు ఈలాగు అందురు–ఒకడు తన భార్యను విడనాడగా ఆమె అతనియొద్దనుండి వెళ్లి వేరొక పురుషునిదైనయెడల అతడు ఆమెయొద్దకు తిరిగి పోవునా? ఆ దేశము బహుగా అపవిత్రమగును గదా? అయితే నీవు అనేకులైన విటకాండ్రతో వ్యభిచరించితివి; అయినను నాయొద్దకు తిరిగి రమ్మని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. l. Dicendo, si dimiserit vir uxorem suam, et profecta ab eo, fuepit viri alterius, (id est, transierit ad alium virum) an revertetur ad eam adhuc? Annon pollutione polluta est terra in hoc? et tu scortata es cum sociis multis; revertere tamen ad me, dicit Jehova.

అనేకులు ఈ వచనమును మునుపటి వచనముతో కలిసినదిగా ఎంచి, ఆ రెంటిని కలిపి ఇట్లు చదువుచున్నారు: "దేవుడు అబద్ధపు ఆశ్రయములను ద్వేషించుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు," మొదలగునవి. అయితే ఇది నాకు తగినదిగా కనబడుటలేదు; ఏలయనగా యిర్మీయా ఇక్కడ ఒక క్రొత్త విషయమును మనయెదుట ఉంచుచున్నాడు, — అదేమనగా, పతివ్రతకాని భార్యను మరల తన దయలోనికి చేర్చుకొనగోరి, ఆమెకు సంపూర్ణ క్షమాపణ అనుగ్రహించుటకును, ఆమెను పవిత్రురాలును నమ్మకమైనదియునైన భార్యగా తిరిగి స్వీకరించుటకును సిద్ధముగానున్న భర్త చేయునట్లే, దేవుడు తన ప్రజలతో సమాధానపడుటకు కోరుచున్నాడు. కాబట్టి మనము చూచినట్లు ప్రజలు దోషులుగా తీర్చబడిన మునుపటి వచనముతో ఈ వచనమును కలుపరాదు. {}לסמרlamer అను మాట, నా తలంపులో, మనము ఫ్రెంచి భాషలో par maniere de dire అని చెప్పునప్పుడును, లేక సామాన్యముగా "ఒక సంగతిని ఊహించుకొనుడి" అని అనునప్పుడును గల అర్థమునే కలిగియున్నది. ఏలయనగా ప్రవక్త ఇక్కడ దేవుని మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టుటలేదు గాని, {,}לאמרlamer అను ఈ ఉపోద్ఘాతముతో ఒక సామాన్య విషయమును మనయెదుట ఉంచుచున్నాడు; దాని భావమేమనగా: "ఒక పురుషుడు తన భార్యను విడనాడగా, ఆమె వేరొక భర్తతో సంబంధము కలుపుకొనినదనుకొనుడి; ఆమె తన మొదటి భర్తయొద్దకు మరల తిరిగి రాగలదా? ఇది సామాన్యముగా జరుగదు; అయితే మనుష్యులలో ఉండగల సమస్త దయాళుత్వమును నేను అతిశయించెదను; ఏలయనగా ఇకమీదట నీవు వివాహ విశ్వాస్యతను కాపాడుకొని, నీ వ్యభిచారములను వ్యభిచారులను విడిచిపెట్టినయెడల, నిన్ను చేర్చుకొనుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను."

ముఖ్యాంశమును గూర్చి ఇక్కడ ఏ సందిగ్ధతయు లేదు: ఏలయనగా యూదులు తమ పాపమార్గములలో మొండిగా కొనసాగనియెడల, వారితో సమాధానపడుటకు తాను సిద్ధముగా ఉన్నానని దేవుడు కనుపరచుచున్నాడు. అయితే తన కనికరమును మరి సంపూర్ణముగా వెల్లడిపరచుటకై ఆయన ఒక పోలికను వాడుచున్నాడు; దానిని కొంచెము మరి శ్రద్ధగా పరిశీలింపవలెను. తాను భర్తస్థానమును, ప్రజలు భార్యస్థానమును ఆక్రమించుచున్నారని ఆయన ఇంతకుముందు చెప్పెను; అటుపిమ్మట తన్ను విడిచిపెట్టిన ప్రజల నీచమైన ద్రోహమును గూర్చి ఫిర్యాదు చేసి, వారు తన భర్తను తృణీకరించి, తనకు ఎదురుపడిన వ్యభిచారులందరికిని తన్ను తాను అప్పగించుకొనిన భార్యవలె ప్రవర్తించిరని చెప్పెను: అయితే ఇప్పుడు ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, "ఇదిగో, ఒక పురుషుడు తన భార్యను విడనాడగా, ఆమె వేరొకని భార్యయైనయెడల, అతడు ఆమెను మరెన్నడును తిరిగి చేర్చుకొనడు." మరియు ఇది ధర్మశాస్త్రముచేత నిషేధింపబడియుండెను. "అయితే," ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు, "తమ భార్యలయందు ఏదైనను అయిష్టమైనది కనబడినప్పుడు వారిని విడనాడు భర్తలు చేయువాడుకప్రకారము నేను నా ఇష్టానుసారముగా నీకు సామాన్యమైన విడాకులు ఇయ్యకపోయినను, నిన్ను చేర్చుకొనుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను." అనేకులు తలంచునట్లు ఇది కేవలము ఒక సాధారణ పోలిక కాదు; (అందరును అట్లు తలంచుచున్నారో లేదో నేనెరుగను, ఏలయనగా నిజమైన భావమును గ్రహించినట్లు కనబడువారెవరిని నేను చదువలేదు;) ఏలయనగా దేవుడు వ్యభిచారమునుబట్టి తన భార్యను విడనాడిన భర్తతో తన్ను తాను కేవలము పోల్చుకొనుటలేదు; నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, ఇక్కడ రెండు భాగములు ఉన్నవి. ఆ కాలమున యూదులు స్వల్ప కారణములకును, అసలు ఏ కారణము లేకుండను కూడ తమ భార్యలను విడనాడుట వాడుకగా ఉండెను.

దేవుడు యెషయా ద్వారా ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు, "మీ తల్లి పరిత్యాగపత్రిక నాకు చూపుడి," (యెషయా 50:1) అనగా, "నేను మీ తల్లిని విడనాడలేదు" అని ఆయన చెప్పినట్లే. ఏలయనగా ఆ కాలమున ఎవడైనను తన భార్యను విడిచిపెట్టినయెడల, ధర్మశాస్త్రము కొంత నిందను తనమీద వేసికొనునట్లు అతని బలవంతము చేసెను; పరిత్యాగపత్రిక అనగా ఏమి? అది భార్య పాతివ్రత్యమునకు ఒక సాక్ష్యమై యుండెను; ఏలయనగా ఎవరైనను వ్యభిచారదోషులుగా కనబడినయెడల, విడాకుల అవసరమే లేకుండెను, అది మరణశిక్షకు తగిన నేరమై యుండెను. (లేవీయకాండము 20:10; ద్వితీయోపదేశకాండము 22:22.) కావున వ్యభిచారిణులు సామాన్యముగా విడనాడబడలేదు; అయితే ఏ స్త్రీయైనను తన భర్తయెడల నమ్మకముగా ప్రవర్తించియుండి, అతడు ఆమెను విడనాడగోరినయెడల, ధర్మశాస్త్రము అతడు ఆమెకు పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చునట్లు అతని బలవంతము చేసెను: "ఈ భార్య వివాహబంధమును తెంచినందునగాని ఉల్లంఘించినందునగాని కాదు, ఆమె నడవడి అనుకూలముగా లేనందునను, ఆమె సౌందర్యము నాకు నచ్చనందునను నేను ఆమెను విడనాడుచున్నాను." ఈ విధముగా భర్తలు ఆ కాలమున నిందలో కొంతభాగమును తమమీద వేసికొనవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడిరి. కావుననే ప్రభువు యెషయా ద్వారా, "మీ తల్లి పరిత్యాగపత్రిక నాకు చూపుడి" అని సెలవిచ్చుచున్నాడు; అనగా, "ఆమె నన్ను విడిచిపోయినది; తన జారత్వములచేత వివాహబంధమును తెంచివేసినది; కాబట్టి మీయొద్దనుండి నేను దూరమైనందుకు దోషము నాది కాదు" అని ఆయన చెప్పినట్లే.

72 ఈ వచనము ఆరంభములోని మాట దాని రూపము అసాధారణమైనందున అనేకులను కలవరపరచినది. సెప్టువజింటు, సిరియాకు, అరబీ అనువాదములు దానిని విడిచిపెట్టినవి. వల్గేటు "vulgo dieitur — సామాన్యముగా చెప్పబడుచున్నది" అని కలిగియున్నది. అయితే {{ל కొన్నిసారులు "ప్రకారము" అను అర్థమిచ్చును; ఇక్కడ దానిని ఇట్లు అనువదింపవచ్చును, — చెప్పబడుచున్న దాని ప్రకారము, ఒక పురుషుడు తన భార్యను పంపివేయగా, ఆమె అతనియొద్దనుండి వెళ్లి వేరొక పురుషునిదైనయెడల, అతడు ఆమెయొద్దకు మరల తిరిగి పోవలెనా? అపవిత్రపరచబడినది, ఆ దేశమే అపవిత్రపరచబడదా? అయితే నీవు అనేక స్నేహితులతో వ్యభిచరించితివి, అయినను నాయొద్దకు తిరిగి రమ్మని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. మొదటి పంక్తిలోని {}הן అను అవ్యయము {}אם కు సమానమైన కల్దీయ రూపము; టార్గుమును ప్రాచీన అనువాదములును దానిని అట్లే అనువదించినవి. "దేశము" తరువాతనున్న {}ההיא అను సర్వనామమును కాల్విన్ ప్రతిపాదించినట్లు అనువదింపలేము; అది లింగములో "దేశము"తో ఏకీభవించుచున్నది. సెప్టువజింటు, వల్గేటు, అరబీ అనువాదములు "దేశము" అనుదానికి బదులుగా "స్త్రీ" అని కలిగియుండుట విచిత్రము; అయినను సిరియాకును టార్గుమును "దేశము" అనుదానినే నిలుపుకొనినవి; అయితే వాటన్నిటిలో ఈ సర్వనామము ఆ నామవాచకముతోనే అన్వయింపబడినది. గేటకర్ ఇక్కడను ద్వితీయోపదేశకాండము 24:4 లోను "దేశము" అనుదానిని "రాజ్యము," అనగా సమాజము, అను అర్థములో తీసికొని, సంఖ్యాకాండము 35:33; కీర్తనలు 106:38; యెషయా 24:5 లను ఉదహరించుచున్నాడు. — సం.

కాబట్టి తాను ప్రజలను విడనాడితినని దేవుడు ఈ స్థలములో భావించుటలేదు; ఏలయనగా అది అన్యాయమును అక్రమమునై యుండును, దేవుని స్వభావముతో పొసగియుండదు. అయితే నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, ఇక్కడ రెండు విధముల పోలిక ఉన్నది. "ఒక భర్త అతిసూక్ష్మబుద్ధితో తన భార్యను పంపివేయగా, ఆమె అతని దోషమువలన వేరొక వివాహము చేసికొనుటకు నడిపింపబడి, అతనిని తృణీకరించినట్లుగా వేరొకని సహచారిణియైనయెడల, అతడు ఆ అవమానమును సహించి ఆమెతో సమాధానపడుట దాదాపు ఎన్నడును జరుగదు: అయితే మీరు నాచేత విడనాడబడలేదు, ఎదురుపడినవారందరికిని సిగ్గులేక తన్ను తాను అప్పగించుకొను ద్రోహియైన స్త్రీవలె ఉన్నారు; అయినను మిమ్మును చేర్చుకొనుటకును, మీ నీచ ప్రవర్తన యంతటిని మరచిపోవుటకును నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను." ఈ మాటల భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

రెండవ భాగములో అల్పమైనదానినుండి అధికమైనదానికి ఒక పోలిక చేయబడుచున్నది. ఏలయనగా విడనాడబడిన భార్య వేరొకని భార్యయైనను, తరువాత అతనికి అంగీకారమైనదైనయెడల, ఆమెను తిరిగి దయలోనికి చేర్చుకొనుట సులభతరమై యుండెడిది; అయితే ఒక వ్యభిచారిణి తన భర్త తనంతట తానే అంత సమ్మతిగలవాడై, ఉచితమైన క్షమాపణ అనుగ్రహించుటకు సిద్ధముగా ఉండుట కనుగొనునప్పుడు, అది నిశ్చయముగా మర్త్యులలో కనబడని దృష్టాంతము. ఈ విధముగా, యూదులు తమకు ఉచితముగా అర్పింపబడిన కటాక్షమును అంత మొండిగా తిరస్కరించినందుకు మరి తక్కువ సాకు గలవారగునట్లు, దేవుడు అల్పమైనదానినుండి అధికమైనదానికి వాదించుచు, ప్రజలయెడల తన మంచితనమును ఘనపరచుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము.

అయితే, ఈ దేశము అపవిత్రతచేత అపవిత్రపరచబడదా, లేక, దీనివలన, అని ప్రవక్త ఎందుకు చెప్పుచున్నాడని అడుగవచ్చును. మొదట మాటలను గూర్చి మాటలాడి, తరువాత విషయమును గూర్చి చెప్పెదను. దాదాపు అందరును, "ఆ దేశము అపవిత్రతచేత అపవిత్రపరచబడలేదా" అని అనువదించుచున్నారు. అయితే ఇట్టి అనువాదమునుండి ఏ భావమును రాబట్టగలమో నేనెరుగను; దేవుడు విడనాడబడిన భార్యను దేశముతో పోల్చుచున్నాడనియు, లేక విడనాడబడిన భార్యను గూర్చి తాను చెప్పినదానిని ఆకస్మికమైన మార్పుతో దేశమునకు అన్వయించుచున్నాడనియు, లేక వాడబడిన రూపకాలంకారమును వివరించుచున్నాడనియు ఒకవేళ అనవచ్చునేమో. ఈ భావము అంగీకరింపబడినయెడల, తరువాత వచ్చు సముచ్చయ అవ్యయమును కారణార్థకముగా అనువదింపవలెను; అయితే అందరును దానిని విరోధార్థకముగా, "అయితే నీవు," అని అనువదించిరి, అదియు సరియైనదే. కాబట్టి {,}ההיאeeia అనుదానిని ప్రత్యేకముగా, "దీనిచేత" అని చదువుటకు నేను ఇష్టపడుచున్నాను; అనగా, ఒక భార్య వేరొకని వివాహము చేసికొనిన తరువాత తన మొదటి భర్తయొద్దకు మరల తిరిగి వచ్చునప్పుడు; ఏలయనగా మనము చెప్పినట్లు, ధర్మశాస్త్రము దీనిని నిషేధించెను; మరియు భర్త తాను విడనాడిన భార్యను మరల చేర్చుకొనినయెడల అతడు వ్యభిచారియై యుండెను. విడాకులచేత స్త్రీలకు స్వేచ్ఛ అనుగ్రహింపబడెను; విడాకులు దేవునిచేత అనుమతింపబడెనని కాదు; అయితే స్త్రీలు నిర్దోషులైయుండినందున వారు విడుదల చేయబడిరి, ఏలయనగా దేవుడు దోషమును భర్తలకు ఆపాదించెను. మరియు విడనాడబడిన భార్య వేరొక పురుషుని వివాహము చేసికొనినప్పుడు, ఈ రెండవ వివాహము న్యాయమైనదిగా ఎంచబడెను. కాబట్టి మొదటి భర్త తాను విడనాడిన భార్యను మరల పొందగోరినయెడల, అతడు రెండవ వివాహబంధమును ఉల్లంఘించెను. ఈ కారణమునుబట్టియు, ఈ భావము ప్రకారమును, దీనిచేత దేశము అపవిత్రమగునని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; అనగా ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లే, "భర్తలు తమ భార్యలను క్షమించుటకు ఎంత సిద్ధముగా ఉన్నను, వారిని మరల చేర్చుకొనుట వారికి న్యాయము కాదు; అయితే మీరు నాయొద్దకు తిరిగి వచ్చుటయే తప్ప నేను మరేమియు కోరుటలేదు."

మాటల విషయమై, ప్రవక్త "దీనిచేత" అని నిష్కారణముగా చెప్పుటలేదని మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము; అనగా, ఒక స్త్రీ ఒక పురుషునితోను, తరువాత వేరొకనితోను కలిసికొని, అటుపిమ్మట తన మొదటి భర్తయొద్దకు తిరిగి వచ్చునప్పుడు; ఏలయనగా ఈ విధముగా సమాజము చిందరవందరయగును, మరియు సమాజక్రమమును కాపాడుటలో ముఖ్యమైనదగు వివాహమను పవిత్రబంధము కూడ తెగిపోవును.

అయితే నీవు అనేకులైన సహచరులతో వ్యభిచరించితివి అని చేర్చబడియున్నది.

మనము ఇంతకుముందు గమనించినది ఇక్కడ ధృవపరచబడుచున్నది, — ప్రజలు ఒక్క వ్యభిచార కార్యమునకు మాత్రమే దోషులు కాక, ఏ భేదమును లేకుండ అందరికిని తమ్మును తాము అప్పగించుకొను సామాన్య వేశ్యలవలె అయిరి; ఇదియే ఇప్పుడే చెప్పబడబోవుచున్నది. ఆయన సహచరులు లేక స్నేహితులు అని పిలుచువారు ప్రత్యర్థులై యుండిరి. అయినను నాయొద్దకు తిరిగి రమ్మని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: దీనిచేత ఆయన, — "నీవు పశ్చాత్తాపపడినయెడల నీకు క్షమాపణ సిద్ధముగా ఉన్నది" అని సూచించెను.

అయితే ఇక్కడ ఒక ఆక్షేపణ లేవదీయబడవచ్చును, — దేవుడు తన ధర్మశాస్త్రములో నిషేధించినదానిని తానే ఎట్లు చేయగలడు? దీనికి ఉత్తరము స్పష్టమే, — మనుష్యులు తమ భార్యలను విడనాడుటకు అనుమతింపబడినప్పుడు, దేవుడు వారి చపలత్వమును చంచలత్వమును సమర్థించుటలేదనుటకు రుజువుగా ఈ అడ్డును చేర్చుట తప్ప, సమాజక్రమమును కాపాడుటకు వేరే ఏ నివారణోపాయమును ఇయ్యబడియుండలేదు. కాబట్టి సమాజము యొక్క మేలుకొరకు, మితిమీరిన కఠినులును కర్కశులునైన అట్టి మనుష్యులను, వారు పంపివేసిన భార్యలను మరల పొందు అధికారమును వారికి నిరాకరించుటచేత శిక్షించుట ఆవశ్యకమై యుండెను. లేనియెడల ఒకడు మూడవ దినమునగాని, ఒక నెలలోగాని, ఒక సంవత్సరములోగాని తన ప్రేమను మార్చుకొని తన భార్యను తిరిగి కోరుట జరుగవచ్చును. కాబట్టి తన భార్యను విడనాడిన ఏ పురుషుడును ఆమెను మరల చేర్చుకొనకుండునట్లు విడాకులమీద ఈ అడ్డును ఉంచవలెనని దేవుడు ఉద్దేశించెను. అయితే దేవుని విషయములో సంగతి బహుగా భిన్నమైనది: కాబట్టి యూదులు పశ్చాత్తాపపడినప్పుడు వారితో సమాధానపడు హక్కును ఆయన తనకొరకు కోరుకొనుట వింతేమియు కాదు. దీని తరువాత వచ్చునది — యిర్మీయా 3:2 2. ఉన్నత స్థలములతట్టు నీ కన్నులెత్తి చూడుము; నీతో ఎవరైనను శయనింపని స్థలమేది? అరబీయుడు అరణ్యములో కూర్చుండునట్లు నీవు త్రోవలలో వారికొరకు కూర్చుంటివి; నీ జారత్వములచేతను నీ చెడుతనముచేతను దేశమును అపవిత్రపరచితివి.

2. Tolle oculos tuos ad loca excelssa (hoc est, ad colles,) et vide ubi non scortata fueris; super vias (vel, juxta vias) sedisti illis (hoc est, ad illos captandos,) quemadmodum Arabs in deserto; et polluisti terraim scortationibus tuis et malitia tua.

సిగ్గంతయు విడిచిపెట్టిన తెగించిన స్త్రీలవలె, యూదులు విచ్చలవిడిగాను భేదములేకుండను కామవికారులైరని ప్రవక్త వారిమీద నేరము మోపియుండెను గనుక, వారు ఆ నేరమును తప్పించుకొని, తాము ఏ నేరమును ఎరుగమని ఆక్షేపింపకుండునట్లు, ఆయన ఒక విధముగా వారినే న్యాయాధిపతులనుగా చేయుచు, ఉన్నత స్థలములతట్టు నీ కన్నులెత్తి చూడుము అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "నీకు బాగుగా తెలిసిన సాక్షులను నేను ముందుకు తెచ్చుచున్నాను; నీవు విగ్రహములతో సంబంధము పెట్టుకొనని కొండ యొక్కటియైనను దేశములో లేదు." మూఢాచారములు దేవునిచేత విగ్రహారాధనలుగా ఎంచబడుచున్నవని మనము ఇంతకుముందే చెప్పితిమి, ఇదే సంగతి ఈ ప్రవక్తచేత తరచుగా పేర్కొనబడుట మనము కనుగొందుము. (73 సెప్టువజింటు, సిరియాకు, అరబీ అనువాదములు పొరపాటుచేత ఈ మాటను "కాపరులు" లేక గొఱ్ఱెల కాపరులు అని అనువదించినవి; అయితే వల్గేటు "ప్రియులు" అని కలిగియున్నది, దానినే మన అనువాదమును బ్లేనీయును స్వీకరించినవి. అయితే ఆ మాటకు సహచరులు, స్నేహితులు, ఆప్తులు, పొరుగువారు అని అర్థము. గేటకర్ దానిని "జతకాండ్రు" అని అనువదించుచున్నాడు. — సం.) అయితే ఉన్నత స్థలములలో తాము దేవునికి మరి సమీపముగా ఉన్నట్లు ఎంచి వాటిమీదికి ఎక్కుట యూదులకు వాడుకయై యుండెను. కావుననే ప్రవక్త అన్ని కొండలతట్టు తమ కన్నులు త్రిప్పుమని వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు: చూడుము, నీ జారత్వములు లేని కొండ ఏదైనను ఉన్నదేమో, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా వేశ్యలు తమ అసహ్యకార్యములను జరిగించుటకు మరుగుస్థలములను వెదకునట్లు, యూదులు కొండలను తమ వేశ్యాగృహములుగా వెదకిరి. ఈ విధముగా వారు బహిరంగముగా బయలువెడలినందునను, విశేషముగా ఉన్నత స్థలములకు ఎక్కుచు, తమ ఘోరకార్యములు దూరమునుండి కనబడవలెనని కోరినందునను, వారి భక్తిహీనత మరి అసహ్యమైనదాయెను; అయితే వేశ్యలు వ్యభిచారులను లేక విటులను కనుగొనిన తరువాత ఏదైన రహస్య స్థలమును వెదకుట వాడుక. కాబట్టి ప్రవక్త యూదులను ఉన్నత స్థలములతట్టు తమ కన్నులెత్తుమని ఆజ్ఞాపించునప్పుడు, నేరమును తప్పించుకొనుటకు వారికున్న ప్రతి అవకాశమును తొలగించివేయుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమ విగ్రహములయెదుట సాగిలపడినప్పుడు, అది వేశ్యలు వ్యభిచార కార్యములు చేయునప్పటి సంగతివంటిదే.

మరియు అరబీయుడు అరణ్యములో కూర్చుండునట్లు వారు త్రోవల ప్రక్కను కూర్చుండిరని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. మనము ఇంతకుముందు గమనించినదానిని ఆయన మరల చెప్పుచున్నాడు, — యూదులు దేవునికి తాము ఇచ్చిన వివాహ ప్రమాణమును ఉల్లంఘించుటకు ఇతరుల ప్రలోభముచేత ఈడ్వబడలేదు గాని, దానికి భిన్నముగా తమ స్వకీయ కామవికారముచేతనే ప్రేరేపింపబడి, తామంతట తామే నీచమైనవియు మలినమైనవియునైన తృప్తులను వెదకిరి; "నీ చెడుతనముచేత ఇతరులను చెరిపితివి" అని ఆయన ఇంతకుముందు చెప్పెను; ఇప్పుడు అదే సంగతిని ధృవపరచుచు, "నీవు అన్ని త్రోవల ప్రక్కను కూర్చుంటివి" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇదియు చెప్పబడినట్లు సిగ్గంతయు పోగొట్టుకొనిన నీచ వేశ్యలు చేయు పనియే. అయితే ప్రవక్త మరియొక పోలికచేత ఈ నేరమును ఘనపరచుచున్నాడు, అరణ్యములో అరబీయునివలె, అనగా ప్రయాణికులను దోచుకొని చంపుటకై వారికొరకు పొంచియుండువానివలె: ఆలాగే నీవు త్రోవల ప్రక్కను కూర్చుంటివి.

కాబట్టి ఇక్కడ రెండు విధముల పోలికను మనము చూచుచున్నాము; ఒకటి వేశ్యలనుండి తీసికొనబడినది, వారు గతకాలమున లాభము సంపాదించి, తాము నిర్లక్ష్యము చేయబడుచున్నామని కనుగొనినప్పుడు త్రోవలను ముట్టడించి, తమకు ఎదురుపడు ఎవరికైనను తమ్మును తాము అర్పించుకొందురు. ఇది మొదటి పోలిక; రెండవది, వారు ప్రయాణికులకొరకు పొంచియుండు దొంగలవలె ఉండిరి; అనగా యూదులతో పోల్చినప్పుడు కల్దీయులును ఐగుప్తీయులును క్షమార్హులని ఆయన చెప్పినట్లే, ఏలయనగా ప్రక్కగా పోవుచున్న ప్రయాణికుడు ఒక దొంగచేత ఆకర్షింపబడునట్లు, వారు యూదుల దుష్టతంత్రములచేత అక్రమమైన ఒడంబడికలలోనికి ఈడ్వబడిరి, — "నీవు నిస్సహాయుడైన మనుష్యుడవు తప్ప మరేమి? అయితే నీవు నాతో కలిసి నాకు సహచరుడవుగా ఉండుటకు ఒప్పుకొనినయెడల, లాభము కలుగుటకు శ్రేష్ఠమైన అవకాశమున్నది, మరియు ప్రతిదినము క్రొత్త దోపుడుసొమ్ము మన చేతికి వచ్చును." అట్టి దొంగ ఆ ప్రయాణికునికంటె రెండంతలు మూడంతలు దుష్టుడు. ఆలాగే యూదులు కుతంత్రములలోను దోపిడీలలోను సమస్త విధమైన దుష్టత్వములోను కఠినులైన పాత దొంగలవలె ఉండి, ఐగుప్తీయులను అష్షూరీయులను కూడ తమవైపునకు ఆకర్షించుకొనిరని ప్రవక్త వారిని గూర్చి చెప్పుచున్నాడు. దీని తరువాత ఇట్లు వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 3:3 3. కావున వర్షములు కురియకుండ నిలిచిపోయెను, కడవరి వర్షము లేకపోయెను; అయినను నీకు వేశ్యనొసలు కలిగెను, నీవు సిగ్గుపడ నొల్లకపోతివి.

74 గేటకర్ వేరొక భావమును సూచించుచున్నాడు, — వర్తకులకొరకు కనిపెట్టుటకై అరణ్యములో తమ గుడారములు వేసికొను అరబీ వర్తకులను ఇది సూచించుచున్నదని. బ్లేనీ ఈ పంక్తులను వేరుగా అనువదించుచున్నాడు, — విశాలమైన మైదానములమీదికి నీ కన్నులెత్తి చూడుము; రాజమార్గములలో నీవు ఎక్కడ అపవిత్రపరచబడలేదు? అరణ్యములో అరబీయునివలె నీవు వాటిలో కనిపెట్టుచు కూర్చుంటివి. {,{`` שפים అనుదానిని "విశాలమైన మైదానములు" అని అనువదించుటకు ఆధారములేదు; దానికి "కఠినమైన శిఖరములు," లేక ఉన్నత స్థలములు అని అర్థము. సంఖ్యాకాండము 23:3; యెషయా 41:18; యిర్మీయా 14:6 చూడుము. ఆ విభజనయు యథేచ్ఛమైనదే. "త్రోవలు," లేక రాజమార్గములు, తరువాతి క్రియాపదముతో మరి బాగుగా అన్వయించును; మరియు {}להם అనగా "వాటిలో" కాదు, వారికొరకు, అనగా మునుపటి వచనములో పేర్కొనబడిన ఆమె ప్రియులకొరకు. మన అనువాదమే మిక్కిలి తగినది, కాల్విన్ అనువాదమును దానితో సరిపోవుచున్నది. "అరబీయుడు" అనుదానిని సెప్టువజింటు, సిరియాకు, అరబీ అనువాదములు "కాకి" అనియు; వల్గేటు "దొంగ" అనియు అనువదించినవి, అయితే టార్గుము "అరబీయుడు" అనియే అనువదించుచున్నది. కాకికి గల మాట అదే ధాతువునుండి వచ్చినది నిజమే, అయితే దానికి చేర్చబడిన యోదు అది ఒక వ్యక్తివాచక నామమని చూపుచున్నది. వల్గేటు "దొంగ" అను మాటను ఎక్కడనుండి తీసికొనెనో తెలిసికొనుట కష్టము. — సం.

3. Et prohibitae sunt pluviae, et serotina non fuit; et frons mulieris meretricis fuit tibi, recusasti erubescere.

యిర్మీయా తన కఠినమైన గద్దింపును కొనసాగించుచున్నాడు, — యూదులు పూర్తిగా దుష్టత్వమునకు లోబడియుండిరి, ఏలయనగా వారు మూఢాచారములకును అక్రమమైన ఒడంబడికలకును తమ్మును తాము పూర్తిగా అప్పగించుకొని, ఈ రెండు విషయములలోను దేవుని తృణీకరించిరి. వారి మొండితనము ఎంత గొప్పదో ఎంత బలమైనదో ఆయన ఇప్పుడు కనుపరచుచున్నాడు. వర్షములు నిలిపివేయబడెను, కడవరి వర్షము లేకపోయెను, అయినను నీకు వేశ్య నొసలు కలిగెను, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా యూదులు శిక్షచేత ఏమాత్రమును లొంగలేదని ఆయన చెప్పినట్లే. ప్రవక్తలు ఎడతెగక వారికి మొఱ్ఱపెట్టుచు, వారిని సరియైన మార్గమునకు మరల తెచ్చుటకు ప్రయాసపడుచుండగా, భక్తియుక్తమైన హెచ్చరికలకు చెవియొగ్గకపోవుట మిక్కిలి ఘోరమైన దుష్టత్వమై యుండెను. ఈ విధముగా వారు ప్రవక్తల ప్రబోధములకు విరోధముగా తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనుట మహా భక్తిహీనతకు రుజువై యుండెను. అయితే దేవుడు శిక్షలచేత కూడ, అదియు మిక్కిలి భారమైన శిక్షలచేత, వారిని తనయొద్దకు మరల తెచ్చుటకు ప్రయత్నించెను. ఆయన వారిని నిస్సారతచేత శిక్షించెను; మరియు ప్రవక్త పేర్కొనుచున్న అనావృష్టి నిస్సందేహముగా ఎంత అసాధారణమైనదనగా, యూదులకు ఆరోగ్యకరమైన మనస్సు లేశమాత్రమైనను ఉండియున్నయెడల, దేవుడు తమతో యుద్ధము చేయుచున్నాడని వారు గ్రహించియుండగలిగిరి. తరచుగా ఆకాశమునుండి ఒక్క చినుకైనను పడకపోవుట జరుగును; ఏలయనగా అనేక వేసవికాలములు వేడిగాను పొడిగాను ఉండుట మనము చూచుచున్నాము: అప్పుడు దేవుడు మన పాపములను మనకు జ్ఞాపకము చేయుచు పశ్చాత్తాపపడుమని మనలను హెచ్చరించుచున్నాడనుటలో సందేహము లేదు. అయితే పరిచయము దేవుని తీర్పులను మనము లక్ష్యపెట్టకుండునట్లు చేయుచున్నందున, ఆయన కొన్నిసారులు క్రొత్తదియు అసాధారణమైనదియునైన విధముగా మనలను శిక్షించుచున్నాడు. కాబట్టి వారికి వర్షములు నిలిపివేయబడెను, అని చెప్పుటచేత ప్రవక్త దేవుని ప్రతిదండన యొక్క ఏదో ఒక అసాధారణ దృష్టాంతమును సూచించుచున్నాడనుటలో నాకు సందేహము లేదు; దానిచేత యూదులు మిక్కిలి మూఢులై యుండనియెడల, దేవుడు తమకు విరోధియై తమయెడల అసంతుష్టుడై యున్నాడని గ్రహించియుండగలిగిరి.

చెప్పబడినదాని భావమేమనగా, — యూదులు తమ స్వకీయ చిత్తములకును ఇచ్ఛలకును అనుసారముగా వెఱ్ఱి ఆవేశముచేత అటునిటు పరుగెత్తుట మాత్రమే కాక, ప్రత్యక్షమైన తీర్పులచేత అడ్డగింపబడిరి కూడ; ఏలయనగా దేవుడు పరలోకమునుండి తన స్వకీయ మహిమకు ప్రతిదండన చేయువానిగా తన్ను తాను బహిరంగముగా కనుపరచుకొనెను, మరియు ధర్మశాస్త్రము యొక్క శాపము వారియెడల నెరవేరెనని స్పష్టముగా కనబడునంత గొప్ప అనావృష్టి కలిగెను, "మీ ఆకాశమును ఇనుమువలెను మీ భూమిని ఇత్తడివలెను చేసెదను." (లేవీయకాండము 26:19)

కడవరి వర్షమును గూర్చి, ఈ మాటచేత కోతకాలమునకు కొంచెము ముందు కురియు వర్షము సూచింపబడుచున్నదని మనము వేరొకచోట చెప్పితిమి; మరియు అది కోతకాలమును బట్టి "కడవరి" వర్షము అని పిలువబడుచున్నది. (75 "నిలిపివేయబడెను" అనుదానికి ముందున్న {{ו ను "కావున" అని అనువదించుట వాడుక; అయితే మునుపటి వచనము యొక్క చివరి భాగముతో ఈ వాక్యము కలిసియున్నందున, దానికి దాని మిక్కిలి సామాన్యమైన అర్థమునిచ్చినయెడల అది మరి బాగుగా చదువబడును, — మరియు వర్షములు నిలిపివేయబడెను, కడవరి వర్షము లేకపోయెను; అయినను కామవికారియైన స్త్రీ నొసలు నీకు కలిగెను, సిగ్గుపరచబడుటకు నీవు ఒప్పుకొనకపోతివి. ఈ చివరి క్రియాపదము హుఫల్ రూపములోని క్రియార్థకము. హిఫిల్‌లో దానికి సిగ్గుపరచుట అని అర్థము; మరియు హుఫల్‌లో సిగ్గుపరచబడుట అని అర్థము. టార్గుము చివరి పంక్తి యొక్క సాధారణ భావమును ఇట్లు వ్యక్తపరచుచున్నది, "నిన్ను నీవు తగ్గించుకొనుటకు నీవు ఇష్టపడలేదు." వచనములోని మిగిలిన భాగము దాదాపు అక్షరశః అనువదింపబడినది. సెప్టువజింటును అరబీ అనువాదమును హెబ్రీనుండి బహుదూరము తొలగిపోవుచున్నవి. వల్గేటు అక్షరశః అనువాదము, సిరియాకు దాదాపు అట్టిదే, అయితే అది మునుపటి వచనములోని "చెడుతనము" అనుదానిని "నిలిపివేయబడెను" అనుదానితో ఇట్లు కలుపుచున్నది, — మరియు నీ చెడుతనమునుబట్టి మంచుబిందువులు నిలిపివేయబడెను. మరియు ఇదియే మూలపాఠమై యుండవచ్చుననుట అసంభవము కాదు. — సం.) ఏలయనగా ఆ తూర్పు దేశములలో గొప్ప వేడిమి ఉన్నందున, కోతకాలము ఆరంభమగుటకు ముందు వారికి వర్షము అవసరము; లేనియెడల సూర్యుని మిక్కుటమైన వేడిమి పైరును మాడ్చివేయును. కావున కోతకాలమునకు కొంచెము ముందు వచ్చు కడవరి వర్షముకొరకు వారు విశేషముగా ఎదురుచూచుచుందురు. సెప్టెంబరు అక్టోబరు నెలలలో కురియు రెండవ వర్షము విత్తుకాలమునుబట్టి సకాలవర్షము అని పిలువబడుచున్నది; ఏలయనగా విత్తనము వేరుపారి ఉత్సాహమును బలమును పొందునట్లు అది దానిని నానబెట్టి తడుపును. దేవుడు పరలోకమునుండి యూదులకు తన అసంతోషము యొక్క ప్రత్యక్ష సూచనలను ఇచ్చెననియు, అయినను ఏ ప్రయోజనమును లేకపోయెననియు కనుపరచుటయే దీని ఉద్దేశము; ఏలయనగా వారు వేశ్య నొసలు కలిగి, సిగ్గుపడలేదు; అనగా దేవుని ఏ తీర్పులచేతను వారు కదిలింపబడలేదు, దిద్దుబాటును సహింపలేకపోయిరి.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, నీవు ఒకప్పుడు మమ్మును నీ పిల్లలనుగా దత్తత చేసికొనుట మాత్రమే గాక, వివాహబంధముచేత మమ్మును నీతో ఏకము చేసికొనుటకును, నీ అద్వితీయ కుమారునియందు ఈ పరిశుద్ధ ఐక్యతకు ఒక సంచకరువును మాకు అనుగ్రహించుటకును ఇష్టపడితివి గనుక, — ఓ దేవా, మేము నీ సువార్త విశ్వాసములో నిలిచియుండి, నీకు ఇచ్చిన ప్రమాణమును ఎంత యథార్థముగా కాపాడుదుమనగా, నీవును మాకు భర్తగాను తండ్రిగాను నిన్ను నీవు కనుపరచుకొనునట్లును, నీ పరలోక రాజ్యములో నీతో సహవాసమును మేము తుదకు అనుభవించువరకు, నీ నామము యొక్క పరిశుద్ధ భయములో మమ్మును నిలిపియుంచుటకు అవసరమైన ఆ కనికరముగల దయను అంతమువరకు నీయందు కనుగొనునట్లును మా ప్రభువైన క్రీస్తు ద్వారా అనుగ్రహించుము. — ఆమేన్.

పదకొండవ ఉపన్యాసము యిర్మీయా 3:4 4. ఇప్పటినుండి నీవు–నా తండ్రీ, నా యౌవనకాలపు మార్గదర్శివి నీవే యని నాకు మొఱ్ఱపెట్టవా?

4. An non posthac clamabis ad me, Pater mi, dux adolescentiae meae tu es?

దేవుడు తన ప్రజల దుష్టత్వమును వెల్లడిపరచి, వారికి తగినట్లు వారిని కఠినముగా గద్దించిన తరువాత, ఇప్పుడు దయతో వారిని పశ్చాత్తాపమునకు ఆహ్వానించుచున్నాడు, ఇకమీదట నీవు నా తండ్రీ! అని నాతో చెప్పవా, అని ఆయన అనుచున్నాడు. కొందరు, దేవుడు వారు చెప్పినదానిని తిరస్కరించునట్లు, "నీవు నా తండ్రీ అని నాతో చెప్పెదవా," అని ఈ మాటలను తప్పుగా అనువదించుచున్నారు: మరియు యూదులు తాము అంత దూరమైయుండిన దేవుని నామమునుబట్టి ఈ విధముగా అతిశయించుటలో వంచనతో ప్రవర్తించుదురని వారు భావము చెప్పుచున్నారు. అయితే ప్రవక్త భావము దీనికి బహుగా భిన్నమైనది: ఏలయనగా మనము గమనించిన గద్దింపు యొక్క కాఠిన్యమును దేవుడు తగ్గించుచు, వారు పశ్చాత్తాపపడినయెడల వారితో సమాధానపడుటకు తాను సిద్ధముగా ఉన్నానని కనుపరచుచున్నాడు: అంతేకాదు, ఆయన వారి పశ్చాత్తాపముకొరకు కనిపెట్టక, తనంతట తానే ఈ ద్రోహులైన భ్రష్టులను ఎదుర్కొని వారిని ఆకర్షించుచున్నాడు: "ఏమి!" అని దేవుడు అనుచున్నాడు, "మన మధ్య ఇక ఏ ఐక్యతయు ఉండదా?" ఏలయనగా దేవుడు ప్రజలు నశించుచుండుట చూచినప్పుడు, దుఃఖించుచు విలపించువాని భావమును ఇక్కడ వ్యక్తపరచుచున్నాడు; మరియు సాధ్యమైనయెడల వారిని తిరిగి బాగుచేయుటకు ఆయన ఆతురపడుచున్నట్లు కనబడుచున్నాడు.

ఈ ఉద్దేశముతోనే ఆయన, "వారు నన్ను తమ తండ్రిగాను తమ యౌవనకాలపు మార్గదర్శిగాను మరల మొఱ్ఱపెట్టరా?" అని అడుగుచున్నాడు. మరియు ఈ పరోక్షమైన మాటలాడు విధానముచేత, తాను ఆ ప్రజలకు భర్తనై యుంటినని ఆయన సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా యౌవనప్రాయములోనున్న ఒక కన్యకయెడల యౌవనుడు కలిగియుండు ప్రేమ మిక్కిలి కోమలమైనది. కాబట్టి దేవుడు ఇప్పుడు ఈ పోలికను వాడుచు, తన ప్రజలయెడల తాను కనుపరచిన ప్రేమను తాను ఇంకను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నానని చెప్పుచున్నాడు. సంక్షేపముగా, ప్రజలు సమాధానమును వెదకినయెడల క్షమాపణ సిద్ధముగా ఉన్నదని ఆయన ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు; మరియు ఆయన ఇట్లు చేర్చినప్పుడు అదే సంగతిని ధృవపరచుచున్నాడు — యిర్మీయా 3:5 5. ఆయన తన కోపమును నిత్యము ఉంచుకొనునా? దానిని అంతమువరకు నిలుపుకొనునా? ఇదిగో, నీవు చేయగలిగినంతమట్టుకు చెడుకార్యములను మాటలాడి చేసితివి.

5. An observabit in seculum? an custodiet in perpetuum? Ecce, loquuta es, et perpetrasti malitias (vel, scelera) et potuisti.

దేవుడు యూదులను తన కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనకపోవుటకు వారి దోషమే కారణమని ఆయన చూపుచున్నాడు. మరియు ఇక్కడ ఆయన తన స్వభావమునుండియే వాదమును తీసికొని, తన్నుగూర్చి ప్రథమపురుషలో గాక అన్యపురుషలో మాటలాడుచున్నాడు; ఇది ప్రవక్త ఈ తర్కమును మధ్యలో చొప్పించినట్లే యున్నది: "దేవుడు కరుగనివాడు కాడు, ఏలయనగా ఆయన దీర్ఘశాంతుడైయున్నంతగా క్షమించుటకును సిద్ధముగా ఉన్నాడు: ఇప్పుడు, మరి, ఆయన పరిపాలన క్రింద మీరు మరల సుఖముగా జీవించకుండ మిమ్మును ఏది అడ్డగించుచున్నది? ఏలయనగా మీయందు యథార్థమైన పశ్చాత్తాపమును ఆయన కనుగొనినయెడల ఆయన మిమ్మును కనికరించును." కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ ఉద్దేశించుచున్నదేమో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము: దేవుడు పశ్చాత్తాపపడవలెనని ప్రజలను దయతో హెచ్చరించియుండెను గనుక, ప్రవక్త ఇప్పుడు దేవుని స్వకీయ స్వభావమును గూర్చి సాధారణముగా మాటలాడుచున్నాడు, — ఆయన నిత్యము కోపము ఉంచుకొనడు, శాశ్వతముగా దానిని దాచియుంచుకొనడు

ఈ మాటలు వేరే ఏమియు చేర్చబడక ఒంటరిగా ఉంచబడినప్పుడు, ఆయన ప్రతీకారమును మనస్సులో పెంచుకొనడని అర్థమిచ్చును; మా భాషలోను మేము హెబ్రీయులను అనుకరించి, Il lui garde అని చెప్పుదుము. ఈ garde అను మాట దేనినియు చేర్చకుండ వాడబడినప్పుడు, నేను చెప్పినట్లు, ప్రతీకారము లోలోపల పెంచుకొనబడుచున్నదని అర్థమిచ్చును. అయితే దేవుని స్వభావమునకు దీనికంటె ఎక్కువ విరుద్ధమైనది మరేదియు లేదు. కాబట్టి యూదులు దేవునినుండి తప్పించుకొని పోవుటయు, తమ దుర్గుణములకు లోబడినవారై తమకు ఉచితముగా అర్పింపబడిన క్షమాపణను అంగీకరింప మనస్సులేనివారై యుండుటయు తప్ప, వారి మార్గమున మరి ఏ అడ్డంకియు లేదని ఇందువలన తేలుచున్నది.

రెండవ వాక్యభాగము విషయమైతే, అది రెండు విధములుగా వివరింపబడుటకు వీలున్నది. "నీవు పలికి చేసినను" మొదలగునవి అని, ఒక విరోధార్థక అవ్యయము అధ్యాహారముగా గ్రహింపబడవలెనని మనము ఎంచవచ్చును; యూదులు ఎంత ఘోరముగా పాపము చేసియున్నను, తాను వారియెడల కటాక్షము చూపుదునని దేవుడు చెప్పినట్లు. అయితే మరియొక అభిప్రాయము మరింత సరళమైనది, — యూదులు తమ దుర్గుణములలో కఠినులైపోయిరి గనుక వారు దిద్దుబాటు పొందుదురను నిరీక్షణ ఏమియు లేదని దేవుడు ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు: "నీవు పలికితివి, నీవు చేసితివి, నీవు సమర్థురాలవైతివి" అని ఆయన అనుచున్నాడు. మరియు వ్యాఖ్యాతలు తమ అభిప్రాయములలో ఇంకను భేదించుచున్నారు: ఏలయనగా కొందరు సంయోజక అవ్యయమును {,}כאשרkeasher అను భావములో ఒక పోలిక అవ్యయముగా వివరించి, "నీవు చేయగలిగినంతమట్టుకు దుష్టత్వము చేసితివి" అని చెప్పుచున్నారు. అయితే ఇతరులు ఆ మాటలను మరింత సరళముగాను, నేను తలంచునట్లు, మరింత సరిగాను తీసికొనుచున్నారు, "నీవు మిక్కిలి బలముగలదానవైతివి;" అనగా, నీవు నీ సమస్త శక్తిని ప్రయోగించితివి, కీడు చేయుటలో నీ సర్వబలమును వెచ్చించితివి; లాటిన్ భాషలో మేము pro virili, అనగా నీ పూర్ణశక్తితో, అని చెప్పునట్లు; అనగా, నీ సామర్థ్యము ఎంతవరకు వ్యాపించెనో అంతవరకు నీవు దుష్టత్వమునకు నిన్ను నీవు అప్పగించుకొంటివి.

76 ఈ వచనమును దీనికి ముందటి వచనమును వివిధ రీతులుగా వివరింపబడినవి. కాల్విన్ ఇచ్చిన అభిప్రాయమే సర్వసాధారణముగా అంగీకరింపబడినది; అయితే అది మూలమునకు అక్షరశః చేయబడిన అనువాదముతో అంతగా పొసగదు; ఆ అనువాదము ఈ విధముగా ఉండునని నేను ఎంచుచున్నాను, — 4. ఈ సమయమునుండి నీవు నన్ను పిలువలేదా? "నా తండ్రీ, నా యౌవనకాలపు మార్గదర్శివి నీవే: 5. ఆయన నిత్యము కోపము దాచియుంచుకొనునా? తుదమట్టుకు దానిని కాపాడుకొనునా?" ఇదిగో, నీవు ఆలాగు పలికితివి, దుష్కార్యములు చేసి వాటిలో పట్టుదలతో నిలిచితివి. "ఈ సమయమునుండి," అనగా, ప్రజలు విగ్రహారాధనను అనుసరించిన, ముందు చెప్పబడిన కాలము. ఈ కాలములో వారు దేవుని తమ తండ్రి అని పిలిచి, ఆయన అసంతోషము తొలగింపబడునని తమకు తాము వాగ్దానము చేసికొనిరి. వారు ఇది పలికిరి, అయినను తమ మూఢనమ్మకములను అనుసరించిరి. గేటకర్ అంగీకరింప ఎక్కువ మొగ్గుచూపినట్లు కనబడిన అభిప్రాయము ఇదే. హార్స్లీ చివరి పంక్తిని ఈలాగు భావానువాదము చేయుచున్నాడు, — "నీవు దిద్దుబాటులేనిదానవై దుష్కార్యము చేయుటలో నిలకడగా కొనసాగితివి." సెప్టువజింటు "పిలిచితివి" అని భూతకాలములో ఇచ్చుచున్నది; వల్గేటు ఆజ్ఞార్థకములో, "voca — పిలువుము" అని; సిరియాకు, అరబిక్ అనువాదములును టార్గుమును భవిష్యత్కాలములో, "నీవు పిలువవా" మొదలగునవి అని ఇచ్చుచున్నవి. అంగీకృత పాఠములో {,{קראתי అని యున్నది, అది నిస్సందేహముగా తప్పు; ఆ యోద్ అనేకానేక వ్రాతప్రతులలో కనబడదు, మరియు ప్రాచీన అనువాదములన్నియు ఆ క్రియాపదమును మధ్యమపురుషలో ఇచ్చుటయందు ఏకీభవించుచున్నవి. ,{}דברתי విషయములోను ఇదే చెప్పవలెను; హార్స్లీ మొదటిదానినే కోరుకొనినను, అది ,{}דברת అని యుండవలెను; అయితే ప్రాచీన అనువాదములు గాని సందర్భము గాని దానికి అనుకూలముగా లేవు. {}מעתה అను పదబంధమును సెప్టువజింటు “{ὡσ} {οἰκόν} — ఒక గృహమువలె” అనియు, అరబిక్ “ut filia --- ఒక కుమార్తెవలె” అనియు అనువదించుచున్నవి. అట్టి పొరపాట్లు ఎట్లు జరిగియుండునో చెప్పుట కష్టము. సిరియాకు “ఇకమీదట” అనియు, టార్గుము “ఈ సమయమునుండి” అనియు ఇచ్చుచున్నవి. --- సం.

కాబట్టి నేను ఈ వివరణను ఇచ్చుచున్నాను: దేవుడు ఇంతకుముందు దుఃఖమును విచారమును గలవాని పాత్రను ధరించినట్లుగా, ప్రజలు పశ్చాత్తాపపడవలెనని దయతో హెచ్చరించి, వారిని క్షమించుటకు తాను సిద్ధముగా ఉందునని సాక్ష్యమిచ్చి, అదే సమయమున తాను స్వభావసిద్ధముగా కనికరమువైపు మొగ్గుగలవాడు గనుక కటాక్షము చూపుదునని సాధారణముగా కనుపరచియుండెను. ఈ సంగతులను వివరించిన పిమ్మట, ఆ ప్రజలు తమ దుష్టత్వమునందు అతిశయించుచుండిరి గనుక తాను వారివిషయమై నిరీక్షణ వదలుకొంటినని ఆయన ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు: ఏలయనగా పలుకుటయు చేయుటయు అనునది, ప్రజలు దేవునిమీద తాము చేసిన తిరుగుబాటును గూర్చి అతిశయపడునంతగాను, చీకటిని వెలుగని పిలుచుటకు తెగించునంతగాను సిగ్గుమాలినవారైరని ఆయన చెప్పినట్లే యున్నది; ఏలయనగా మూఢనమ్మకముగలవారు ఏ సిగ్గును లేక దేవునికి విరోధముగా అతిశయపడుదురని మనము ఎరుగుదుము. ప్రజల స్థితి అట్టిదే; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము విధించిన పవిత్రమైన ఆరాధనను వారు భ్రష్టపరచిరను సంగతినే దేవుడు తన ప్రవక్తలద్వారా వారియందు ముఖ్యముగా ఖండించెను; అయితే వారు వేశ్యనుదుటితో, సామాన్యముగా పిలువబడునట్లు, తమ స్వకీయ భక్తికార్యములను మంచి ఉద్దేశములను ఆయనకు ఎదురుగా నిలువబెట్టుటకు తెగించిరి. కాబట్టి వారు ఈలాగు అహంకారముతో తమ దుష్క్రియలను సమర్థించుకొనిరి గనుక, వారు ఏ విధముగాను స్వస్థపరచబడ సాధ్యముకానివారని దేవుడు ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేసి, వారిని ఔషధమునకు అతీతులైనవారినిగా విడిచిపెట్టుచున్నాడు. ఇదే ప్రవక్తయొక్క నిజమైన భావమని నేను ఎంచుచున్నాను: ఆ క్రియాపదము కూడ ఇదే భావముగలది: "నీవు నీ సర్వశక్తిని ప్రయోగించితివి," అని ఆయన అనుచున్నాడు, అనగా, పాపము చేయుటలో నీవు ఏ హద్దును పాటింపక, దానికి భిన్నముగా, అదుపులేని కామవికారమునకు నిన్ను నీవు అప్పగించుకొంటివి. ఇప్పుడు ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 3:6-8 6. మరియు రాజైన యోషీయా దినములలో యెహోవా నాతో ఈలాగు సెలవిచ్చెను–ద్రోహినియగు ఇశ్రాయేలు చేసినది నీవు చూచితివా? ఆమె యెత్తయిన ప్రతి కొండమీదికిని పచ్చని ప్రతి చెట్టుక్రిందికిని పోయి అక్కడ వ్యభిచారము చేసెను.

6. Et dixit Jehova ad me in diebus Josiae regis, An vidisti quid fecerit aversatrix (alii vertunt, rebellis) Israel? Profecta est ipsa super omnem montem excelsum, et subtus omnem arborem frondosam, et scortata est illic:

7. ఆమె యీ క్రియలన్నియు చేసిన తరువాత–నీవు నాయొద్దకు తిరిగి రమ్మని నేను సెలవిచ్చితిని; అయితే ఆమె తిరిగి రాలేదు. మరియు విశ్వాసఘాతకురాలగు ఆమె సహోదరియైన యూదా దానిని చూచెను

7. Et dixi, Post facere ipsam (hoc est, postquam fecit omnia haec,) Ad me revertere (alii in tertia persona reddunt, Revertatur;) et non reversa est: et vidit perfida ejus soror Jehudah.

8. ద్రోహినియగు ఇశ్రాయేలు వ్యభిచారము చేసిన కారణములన్నిటినిబట్టి నేను ఆమెను విడిచిపెట్టి ఆమెకు పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చినను, విశ్వాసఘాతకురాలగు ఆమె సహోదరియైన యూదా భయపడక, తానును పోయి వ్యభిచారము చేయుట నేను చూచితిని.

8. Et vidi, quod super his omnibus (hoc est, quod propter haec, nempe occasiones vel causas,) quia scortata erat rebellis Israel, dimiserim ipsam (repudiaverim,) et dederim librum repudiorum ejus (repudii ejus) illi, et non timuit perfida Jehudah soror ejus, et scortata est etiam ipsa.

ఇక్కడ ప్రవక్త ఒక క్రొత్త ప్రసంగమును ఆరంభించుచున్నాడు: దేవుడు తనకు అప్పగించినదానిని అతడు వివరించి, ఆ కాలమును, అనగా యోషీయా పరిపాలనాకాలమును, పేర్కొనుచున్నాడు. అప్పుడు దేశము మూఢనమ్మకములనుండి శుద్ధిచేయబడెనని నిశ్చయముగా అందరికిని తెలిసినదే; ఏలయనగా భక్తిగల ఆ రాజు దేవుని యథార్థమైన ఆరాధనను మరల స్థాపించుటకును, దేవాలయమును సమస్త మతమును భ్రష్టపరచిన సమస్తమైన మాలిన్యమును అపవిత్రతలను తొలగించుటకును ప్రయాసపడెను. అతడు శ్రద్ధతో పాటుపడెను, మరియు దేశమంతటను మతముయొక్క రూపము మెరుగుపడెననుటకు సందేహము లేదు; అయినను ప్రజలలో అధికభాగము వేషధారణకును కపటమునకును లోబడియుండిరని మనము చూడబోవుచున్నాము; అధికారులు దేవుని పవిత్రమైన ఆరాధనను స్థిరపరచి, సమస్త భ్రష్టతలనుండి దానిని విడిపింప ప్రయత్నించునప్పుడు సాధారణముగా జరుగునది ఇదే; ఏలయనగా దేవునియెడల అదే విరోధభావము లోలోపల నిలిచియుండగా, కొంతకాలము వేషము వేసికొనువారైన వేషధారులు అనేకులుందురు. అప్పుడు ప్రజల స్థితి అట్టిదే.

మరియు దీనిని జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా సంస్కరణ అందరి నోటను ఉండెను గనుక, యిర్మీయా తన స్వజనులయెడల కొంత అతి కఠినముగాను కఠోరముగాను వ్యవహరించినట్లు కనబడియుండవచ్చును; నేడు అనేకులవిషయములో జరుగుచున్నట్లు మనము చూచుచున్నదానిప్రకారమే: వారు పోపు పీఠముయొక్క మూఢనమ్మకములను విడిచిపెట్టి, మొదట సువార్త సిద్ధాంతములను హత్తుకొనినట్లు కనబడిరి, అయితే ఇప్పుడు అందరును ఏదో ఒక విధమైన సంస్కరణతో తృప్తిపడగోరుచున్నారు; అదే సమయమున వారు క్రీస్తు కాడిని విదిలించివేసి, ఏ క్రమశిక్షణకును లోబడుటను సహింపలేకున్నారు: సంక్షేపముగా, సమస్త క్రమమును కూలద్రోయుటయే వారి గురి; అయినను వారి భక్తిహీనత గద్దింపబడునప్పుడెల్ల తాము సంస్కరణకు సమర్థకులమని ధైర్యముగా చెప్పుకొనుచున్నారు. నేడు ప్రభువు తన సేవకులను ఏ పోరాటముచేత పరీక్షించుచున్నాడో, యిర్మీయా సాగింపవలసివచ్చిన పోరాటమును నిస్సందేహముగా అదియే. కాబట్టి తాను ఈ ఆజ్ఞను యోషీయా దినములలో, అనగా ఆ రాజు దేవుని పవిత్రమైన ఆరాధనను స్థాపింప ప్రయాసపడుచుండగాను, ఎవడును ఎదిరింప తెగింపకుండగాను, పొందితినని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా అప్పుడు ప్రజలందరిచేత బాహ్యమైన భ్రష్టతలేవియు లేకుండ దేవుడు ఆరాధింపబడెనని మనము చూచుచున్నాము.

అయితే ఈ ఆజ్ఞయందు ఏమి యిమిడియున్నది? విముఖురాలైన ఇశ్రాయేలు చేసినది నీవు చూచితివా? అని ఆయన అనుచున్నాడు. దేవుడు ఇక్కడ పది గోత్రములను యూదా గోత్రముతో పోల్చుచున్నాడు; అందరికిని తెలిసినట్లు, బెన్యామీను అర్ధగోత్రము యూదా గోత్రముతో ఏకమైయుండెను: కాబట్టి ఆయన ఇశ్రాయేలును యూదా గోత్రముతో పోల్చుచు, "తిరుగుబాటుచేసిన ఇశ్రాయేలు చేసినది నీవు చూచుటలేదా?" అని అనుచున్నాడు. అయితే ఆయన ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును యూదా రాజ్యమును కూడ స్త్రీల రూపమున ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇంతకుముందే కనబడినట్లు, దేవుడు తన్ను తన ప్రజలకు భర్తగా చిత్రించుకొనుచున్నాడు. కాబట్టి తనకు ఇద్దరు భార్యలుండిరని, అనగా ఇశ్రాయేలును యూదాయును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. దేవుడు అబ్రాహాముయొక్క సంతానమంతటిని ఒకే ఒడంబడికచేత తనకు ప్రధానము చేసికొనెను గదా; అయితే యిర్మీయా ఇక్కడ సామాన్యజనుల రీతిగా మాటలాడుచున్నాడు. ఇశ్రాయేలీయులు దేవునినుండి తొలగిపోయినను, ఆయన వారిని పూర్తిగా విసర్జింపలేదు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు రాజ్యము వ్యభిచారిణియైపోయెను; అయినను దేవుడు కొంతకాలము ఆ పాపమును సహించెను, అందువలన ఆ నిబంధన కొంతమట్టుకు నిలిచియుండెను. ఈ హేతువుచేత ఆయన ఇశ్రాయేలును యూదాయును తన భార్యలుగా ఒప్పుకొనుచున్నాడు. అందుచేత ఆయన, "దూరమైపోయిన ఇశ్రాయేలు చేసినది నీవు చూడలేదా?" అని అనుచున్నాడు. {,}משבהmeshibe అను పదము {,}שובshub అను దానినుండి వచ్చినది; అది తిరిగివచ్చుట అనియు తొలగిపోవుట అనియు రెండు అర్థములను సూచించును; మరియు జెరోము ప్రతిచోట దానిని aversatrix, అనగా ప్రక్కకు తొలగిపోవునది, లేక దూరమైపోయినది, అని అనువదించుచున్నాడు.

77 అది నామవాచకముగా అనువదింపబడుట సరియైనదే; ఏలయనగా అది విశేషణమైనను క్రియాజన్య విశేషణమైనను అయియుండినయెడల, అది ఇశ్రాయేలు అను పదమునకు తరువాత వచ్చియుండును. అక్షరశః అది "విముఖులు" అని యున్నది, — విముఖులైన ఇశ్రాయేలు, ఆమె చేసినది నీవు చూచితివా? లేక, ఆ పదమునకు స్త్రీలింగ ప్రత్యయము లేక అది అసంపూర్ణముగా ఉన్నను, "వెనుకకు తొలగిపోయిన ఇశ్రాయేలు" అని దానిని అనువదింపవచ్చును. — సం.

అయితే కొందరు దానిని "తిరుగుబాటుచేయునది" అని అనువదించుచున్నారు; ఫ్రెంచి భాషలో మనము మరింత సరిగా debauchee అని చెప్పవచ్చును. ఆమె యెత్తయిన ప్రతి కొండమీదికిని నీడగల ప్రతి చెట్టుక్రిందికిని పోయి, అక్కడ వ్యభిచారము చేసెను అని ఆయన అనుచున్నాడు. సంక్షేపముగా, పది గోత్రములు ఎత్తయిన కొండలన్నిటిమీదను నీడగల చెట్లన్నిటి క్రిందను విగ్రహములకు తమ్మును తాము వ్యభిచారమునకు అప్పగించుకొనినప్పుడు, వివాహముయొక్క పరిశుద్ధమైన బంధమును భంగపరచిరని దేవుడు ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు: ఏలయనగా నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, కొండలమీదను చెట్ల నీడల క్రిందను ఏదో పరిశుద్ధత యున్నట్లు వారు ఆ స్థలములను ఏర్పరచుకొనిరి.

తరువాత ఆయన, అయినను నేను చెప్పితిని అని చేర్చుచున్నాడు; ఇశ్రాయేలు ప్రజలను శిక్షించుటకు ముందు తాను చాలకాలము తన తీర్పును నిలిపియుంచితినని దేవుడు ఇక్కడ తెలియజేయుచున్నాడు. కాబట్టి ఆయన ఇక్కడ తన సహనమును ఘనపరచుచున్నాడు: ఇశ్రాయేలీయులు పాత్రులైనట్లు వారిని వెంటనే దండింపక, వారిని సహించి, వారు మరల తిరిగి తేబడగలరేమో చూచుటకు చాలకాలము కనిపెట్టితినని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: కాబట్టి, ఆమె యీ క్రియలన్నియు చేసిన తరువాత, నాయొద్దకు తిరిగి రమ్ము అని నేను చెప్పితిని. మనము అన్యపురుషలో చదివినను భావము అదే యగును: "వారు ఈలాగు పడిపోయినను, అవును, భక్తిహీనమైన భ్రష్టత్వముచేత నన్ను విసర్జించి విశ్వాసమునుండియు భక్తినుండియు దూరమైపోయినను, వారు సరియైన మార్గమునకు తిరిగి వచ్చెదరని నేను నిశ్చయముగా నిరీక్షించితిని." అయితే నేను మరియొక అభిప్రాయమువైపు ఎక్కువగా మొగ్గుచున్నాను, — పది గోత్రములు తమ అనేక పాతకములచేత తన ఉగ్రతను రేపినను, తాను తన సేవకులైన ప్రవక్తలద్వారా వారిని తనయొద్దకు మరల పిలిచితినను సంగతిని దేవుడు ఇక్కడ దాఖలు చేయుచున్నాడు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు ఎంత మూర్ఖులైయుండిరో దేవుడు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా సాధ్యమైనయెడల వారిని తనయొద్దకు మరల తెచ్చుటకు ఆయన ప్రయత్నించెను, అయితే తన ప్రయాసనంతటిని వ్యర్థముగా వెచ్చించెను. నేను చెప్పితిని అను మాటను నేను ప్రవచనోపదేశమును గూర్చినదిగా ఈలాగు వివరించుచున్నాను: "కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు భక్తిహీనతలలో తమ్మును తాము ముంచుకొనినను, వారు నాయొద్దకు మరల తేబడగలరేమో అని ప్రయత్నించుట నేను మానలేదు." సంక్షేపముగా, తాము ఎంతో అవమానమునకు గురియైతిమని చూచి, రోషముతో మండుచు, తమ భార్యలతో సమాధానపడనొల్లని భర్తలవంటివాడను నేను కానని ఆయన సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు తనను విడిచి తొలగిపోయినను, తాను తన ప్రవక్తలను పంపి, తన స్వేచ్ఛాచిత్తముచేతనే వారితో సమాధానమును వెదకితిననియు, అయితే వారు తిరిగి వచ్చుటకు నిరాకరించిరనియు దేవుడు చూపుచున్నాడు.

తరువాత ఆయన, ఆమె, అనగా యూదా రాజ్యమంతయు, ఇదంతయు చూచెను, తిరుగుబాటుచేసిన ఇశ్రాయేలు వ్యభిచారము చేసినందున అని మొదలగునవి చేర్చుచున్నాడు. ఈ పోలికయొక్క ఉద్దేశమును మనము ఇకమీదట కనుగొందుము; ఏలయనగా ఆయన ఇప్పుడు వివరించుదానిని గమనించుటకు యూదాకు చాలినంత సమయముండెను గనుకను, కావలిగోపురమునుండి వలె దూరమునుండి దానిని చూడగలిగెను గనుకను, ఆయన యూదా రాజ్యముయొక్క పాపమును హెచ్చించి చూపుచున్నాడు; అయినను ఆమె దానిని ఏ ప్రయోజనమును లేకుండనే చూచెను. కాబట్టి పది గోత్రముల భ్రష్టత్వమును చూచియు, ప్రవక్తలచేత వారు ఎంత కఠినముగా గద్దింపబడిరో చూచియు ఉన్న యూదుల కాఠిన్యము ఎంత గొప్పదో చూపవలెనని దేవుడు ఉద్దేశించెను.

78 ఎనిమిదవ వచనముయొక్క ఆరంభములోని కష్టమును, రెండు వ్రాతప్రతులలో ఉన్నట్లు {,{ואראה అను పాఠమును స్వీకరించి ఆ క్రియాపదమును హిఫిల్ రూపములో ఉన్నదిగా గ్రహించుటచేతనైనను, లేక ఒక వ్రాతప్రతిలో ఉన్నట్లు ,{}ותרא అను పాఠమును స్వీకరించి, సిరియాకు అనువాదము ప్రకారము, దానిని మునుపటి క్రియాపదముయొక్క పునరుక్తిగా గ్రహించుటచేతనైనను తొలగింపవచ్చును. వల్గేటులో అది విడిచిపెట్టబడినది. అయితే ఆ క్రియాపదమును హిఫిల్ రూపములో ఉన్నదిగా గ్రహించుటయే సందర్భమునకు మిక్కిలి తగియున్నది. అప్పుడు ఆ భాగము ఈలాగు చదువబడును, --- 6. విముఖురాలైన ఇశ్రాయేలు, ఆమె చేసినది నీవు చూడలేదా? ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదికిని పచ్చని ప్రతి చెట్టుక్రిందికిని ఆమె పోయెను, అక్కడ వ్యభిచారము చేసెను: 7. మరియు ఆమె యీ క్రియలన్నియు చేసిన తరువాత, “నాయొద్దకు తిరిగి రమ్ము” అని నేను చెప్పితిని; అయితే ఆమె తిరిగి రాలేదు: మరియు దీనిని వేషధారిణియైన ఆమె సహోదరి యూదా చూచెను: 8. మరియు నేను ఆమెకు చూపితిని, ఈ హేతువులన్నిటినిబట్టి, విముఖురాలైన ఇశ్రాయేలు వ్యభిచారము చేసినందున, నేను ఆమెను విడిచిపెట్టి ఆమెకు ఆమె పరిత్యాగపత్రికను ఇచ్చితినని; అయినను వేషధారిణియైన యూదా, ఆమె సహోదరి, భయపడలేదు, తానును పోయి వ్యభిచారము చేసెను. “ఈ హేతువులన్నిటినిబట్టి,” లేక, ఈ కారణములన్నిటినిబట్టి అనునది అనేక సంగతులను సూచించుచున్నది — మొదటి భ్రష్టత్వము --- దేవుని ఆహ్వానము --- మరియు ఇశ్రాయేలు నిరాకరించుట. దేవుడు తన ప్రవక్తలద్వారా ఈ సంగతులను యూదాకు చూపెను, అయితే యూదా భయపడలేదు.

,{}בגדה అను పదము, అనగా వేషధారిణి, లేక విశ్వాసఘాతకురాలు, నామవాచకముగా వాడబడిన ఒక స్త్రీలింగ క్రియాజన్య విశేషణము. పదియవ వచనములో అది “కపటముగా” లేక అబద్ధముగా అను మాటచేత వివరింపబడినది. వేషధారిణి అనునదే సరియైన అనువాదమగును. సెప్టువజింటు దానిని “విశ్వాసరహితురాలు — {ασύνθετος},” అనియు, వల్గేటు “ధర్మోల్లంఘిని --- praevaricatrix, ”అనియు, టార్గుము “మోసగత్తె” లేక వంచకురాలు అనియు అనువదించుచున్నవి. --- సం.

తరువాత ఆయన, మరియు నేను చూచితిని అని అనుచున్నాడు. యూదా రాజ్యము ఇశ్రాయేలునకు సంభవించినదానిని చూచెనని ఆయన చెప్పినట్లే, ఇప్పుడు తాను ఆ రెంటిని చూచితినని చెప్పుచున్నాడు: కాబట్టి నేను చూచితిని. ఇప్పుడు, తాను ఏమి చూచితినని ఆయన తెలియజేయుచున్నాడు? యూదా వ్యభిచారము చేసెను అనునదే; ఏలయనగా ఆయన ఇప్పుడు యూదాను గూర్చి ఒక స్త్రీని గూర్చి వలె మాటలాడుచున్నాడు. కాబట్టి యూదా అజ్ఞానముచేతనైనను మోసపోవుటచేతనైనను కాక, బుద్ధిపూర్వకమైన దుష్టత్వముచేత తన సహోదరి పాతకములను మించిపోయెనను సంగతి తనకు మరుగైనది కాదని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు: ఇవన్నియు ఉన్నను ఆమె వ్యభిచారము చేయుట, నేను చూచితిని అని ఆయన అనుచున్నాడు. ఈ విధముగా ఆయన ఇంతకుముందు క్లుప్తముగా ప్రస్తావించినదానిని మరింత సంపూర్ణముగా వివరించుచున్నాడు. యూదా చూచెనని ఆయన చెప్పియుండెను, అయితే అది క్లుప్తముగా ఉన్నందున సందిగ్ధముగా కనబడియుండవచ్చును: కాబట్టి ఆయన దానిని మరింత విస్తారముగా వివరించుచున్నాడు; "నేను ఆమె సహోదరికి, ఆమె వ్యభిచారము చేసినందున, పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చితినని యూదా చూచెను; అయినను ఆమె భయపడలేదు;" అనగా, ప్రతీకారముయొక్క అంత స్పష్టమైన దృష్టాంతము తన కన్నులయెదుట ఉంచబడినప్పుడును, ఆమె పశ్చాత్తాపపడుటను గూర్చి తలంపలేదు.

అయితే దేవుడు తాను పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చితినని యెషయా ప్రవక్తద్వారా నిరాకరించుచుండగా, ఇశ్రాయేలీయులకు పరిత్యాగపత్రిక ఇయ్యబడెనని ఎట్లు చెప్పబడగలదని ఇక్కడ అడుగబడవచ్చును? (యెషయా 50:1.) అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ ఈ విషయమును మరియొక దృష్టితో చూచుచున్నాడు; ఏలయనగా పవిత్రురాలును నమ్మకమైనదియునైన భార్యను భర్త విడిచిపెట్టినప్పుడు సాధారణముగా ఇయ్యబడు పరిత్యాగపత్రికలను గూర్చి అతడు ఇక్కడ మాటలాడుట లేదు; వ్యభిచారమునందు దోషిగా నిర్ధారింపబడిన స్త్రీ మరణశిక్షకు పాత్రురాలైనప్పుడు జరుగు న్యాయబద్ధమైన పరిత్యాగమును గూర్చియే అతడు మాటలాడుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు తన ప్రవక్తయైన యెషయాద్వారా తాను పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చితినని నిరాకరించుచున్నాడు; అయితే వ్యభిచారిణియైన స్త్రీని తాను విడిచిపెట్టెను గనుక, దానిని ఇచ్చితినని ఇక్కడ చెప్పుచున్నాడు. వ్యభిచారిణిని విడిచిపెట్టుట ఆ కాలమున యూదులలో వాడుకగా లేదు సుమీ, ఏలయనగా ఆమె వధకు కొనిపోబడుచుండెను. అయితే దేవునికిని భర్తలకును భేదమున్నదని ఈ అధ్యాయముయొక్క ఆరంభములో మనము చూచితిమి. కాబట్టి దేవుడు న్యాయముగా చేయగలిగినట్లు ఇశ్రాయేలీయులతో వ్యవహరింపక, తాను సరిగా చేయగలిగినట్లును సాధారణముగా చేయబడుచుండినట్లును మరణశిక్షను అమలుపరచలేదు గనుక, తాను పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చితినని, అనగా ఆ ప్రజలను విడిచిపెట్టితినని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అయితే పరిత్యాగపత్రిక అనుటచేత ఆయన చెరవాసమును ఉద్దేశించుచున్నాడు; ఏలయనగా పది గోత్రములు వెళ్లగొట్టబడినప్పుడు, ఆ ప్రజలతో తనకు ఏ సంబంధమును లేదని దేవుడు బహిరంగముగా చూపినట్లే యుండెను: వారు పరిశుద్ధదేశములోను వాగ్దానము చేయబడిన స్వాస్థ్యములోను నిలిచియున్నంతకాలము ఏదో ఒక విధమైన ఐక్యత నిలిచియుండెను; అయితే వారు అక్కడక్కడ చెదరగొట్టబడి, వారిలో సమస్త విధమైన ఆరాధనయు నిలిచిపోయి, ఇశ్రాయేలు రాజ్యమే ఇక ఉనికిలో లేకపోయినప్పుడు, దేవుడు అప్పుడు వారిని పరిత్యజించెను.

కాబట్టి ఆమె సహోదరియైన యూదా చూచెను, అయినను ఆమె భయపడలేదు. ఇతరుల నష్టమునుబట్టి జ్ఞానము నేర్చుకొనకపోవుట నిశ్చయముగా గొప్ప మొద్దుబారుతనమునకు నిదర్శనము; మరియు దేవుడు యూదులను కనికరించుచు, అదే సమయమున న్యాయముగా వారిని భయకంపితులను చేయవలసిన దృష్టాంతములను వారియెదుట ఉంచినను, వారు పశ్చాత్తాపమునకు ప్రేరేపింపబడలేదనునది ప్రవక్తలయందు ప్రతిచోట కనబడు ఫిర్యాదు. ఏలయనగా దేవుడు తమ సహోదరులను కనికరింపలేదు గనుక, తాము ఆయన ఉగ్రతను రేపిన తమ అనేక అతిక్రమములను ఆయన శిక్షించునని తప్ప వారు మరేమి తలంచియుండవలెను? ఇశ్రాయేలు రాజ్యము కొట్టివేయబడెనని వారు చూచిరి, అయినను వారందరును ఒకే తండ్రియైన అబ్రాహామునుండియే తమ మూలమును పొందిరి: అట్లయితే చాలకాలమునుండి తమ కన్నులయెదుట ఉండిన దేవుని తీర్పును వారు అంత అజాగ్రత్తగా ఎట్లు తృణీకరించిరి? అందుచేత వారు భయపడలేదని ఆయన ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. ఇప్పుడు ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 3:9 9. మరియు ఆమె జారత్వముయొక్క చులకనతనమువలన ఆమె దేశమును అపవిత్రపరచి, రాళ్లతోను మ్రానులతోను వ్యభిచారము చేసెను.

9. Et factum est a velocitate (vertunt tam Hieronymus quam alii interpretes, facilitatem; nomen deductum est a {,}קללquod significat interdum esse velocem; hic levitas notatur, vel petulantia, factum est, igitur, a levitate, aut petulantia) scortationum ejus, ut pollueret terram (vel, contaminaret; alii vertunt, peccare faceret; sed Hieronymus ubique fere reddit hoc verbum per contaminare, neque male quadrat,) et scortata est cum lapide et cum ligno.

ఇక్కడ ప్రవక్త తన నేరారోపణను సంపూర్తి చేయుచున్నాడు, — దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులమీదికి రప్పించిన శిక్ష యూదా గోత్రముమీద ఏ ఫలితమును కలిగించకపోవుట మాత్రమే గాక, ఆమె తన చపలత్వముచేతను కామాతురతచేతను తన సహోదరి జారత్వములను మించిపోయెను. ఆమె దేశమును అపవిత్రపరచెను, లేక దేశము పాపము చేయునట్లు చేసెను, అనగా దేశమును దోషిగా చేసెను, అని ఆయన అనుచున్నాడు. దేశము దోషియైనదనియు అపవిత్రమైనదనియు చెప్పబడుట, ఆ పాతకమును మిక్కిలి హెచ్చించి చూపునదే. దేశము తనంతట తాను పవిత్రమైనదనియు, మనుష్యుల దుర్గుణములవలన దానికి ఏ అపవిత్రతయు అంటదనియు మనము ఎరుగుదుము; అయితే మనుష్యుల భక్తిహీనత మరింత అసహ్యమైనదిగా కనుపరచబడునట్లు, దేశము వారిచేత అపవిత్రపరచబడెనని చెప్పబడుచున్నది: లేక, దేశము దోషిగా చేయబడెనని చెప్పవచ్చును. అది ఎట్లు? వారు దేశమును అపవిత్రపరచిరనియు, దానిని దోషిగా చేసిరనియు, తమ దుర్గుణములలో దానిని చిక్కుపరచిరనియు చెప్పబడుటకు గల హేతువును ఆయన ఈ మాటలలో ఇచ్చుచున్నాడు, ఆమె రాతితోను మ్రానుతోను వ్యభిచారము చేసెను. వ్యభిచారము చేయుట అను ఈ రూపకాలంకారమును గూర్చి ఇప్పుడు మాటలాడుట అవసరము లేదు; ఏలయనగా దేవుడు ఆ ప్రజలను తనతో ఏకముచేసికొని, వివాహమను పరిశుద్ధ బంధముచేత వలె వారిని తనకు కట్టుకొనెను గనుక, ఈ పోలిక తరచుగా మరల మరల చెప్పబడుచున్నదని మనము ఇంతకుముందే చెప్పితిమి. అందుచేత ప్రజలు దేవుని పవిత్రమైన ఆరాధనను విడిచి తొలగిపోయినప్పుడెల్ల, వారు వ్యభిచారము చేసిరని న్యాయముగా చెప్పబడిరి, ఏలయనగా వారు తాము ప్రమాణపూర్వకముగా ఇచ్చిన విశ్వాస్యతను భంగపరచిరి: విశ్వాసముయొక్క నిష్కపటత్వము ఆత్మసంబంధమైన పాతివ్రత్యమైనట్లే, భ్రష్టత్వము, భార్య జారులను వెంబడించి తన భర్తకు ద్రోహము చేయునప్పటి ఆ సిగ్గుమాలినతనమును విశ్వాసఘాతుకమునై యున్నది. తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 3:10 10. ఇంత జరిగినను విశ్వాసఘాతకురాలగు ఆమె సహోదరియైన యూదా కపటముగానే గాని పూర్ణహృదయముతో నాయొద్దకు తిరుగలేదు; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

79 ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, — మరియు ఆమె జారత్వముయొక్క వార్తచేత, ఆమె దేశమును అపవిత్రపరచెను; మరియు ఆమె రాతితోను మ్రానుతోను వ్యభిచారము చేసెను. వేగము మొదలగు భావములో {,{קל నామవాచకముగా వాడబడిన దృష్టాంతము ఏదియు లేదు. అది ,{}קול అను దానికి, అనగా స్వరము, కీర్తి, వార్త అను దానికి, కల్దీయ రూపము. గేటకర్ ఆ మాటలను “ఆమె ప్రసిద్ధమైన జారత్వముచేత” అని భావానువాదము చేయుచున్నాడు. ప్రాచీన అనువాదములును టార్గుమును అన్నియు భేదించుచున్నవి. విగ్రహారాధనయందు మితిమీరిన ఆసక్తియే ఇక్కడ చెప్పబడుచున్నదని స్పష్టము. --- సం.

10. Atque etiam in tote hoc (vel, in his onmibus) non reversa est ad me perfida (vel, fraudulenta: {{דגבest fraudare) sorer ejus Jehudah in toto corde suo, sed in mendacio, inquit Jehova.

ఆయన అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు, --- యూదులు తమ సహోదరులమీద వారి పాపములనిమిత్తము అమలుపరచబడిన భయంకరమైన ప్రతీకారమును చూచినప్పుడు ఏ భయముచేతను కదిలింపబడలేదు. ఆమె విశ్వాసఘాతకురాలైన సహోదరి నాయొద్దకు తిరిగి రాలేదు, అని ఆయన అనుచున్నాడు, అనగా, ప్రవక్తలద్వారా అన్ని హెచ్చరికలు వచ్చిన పిమ్మటయు, శిక్షయొక్క అట్టి దృష్టాంతము కనబడిన పిమ్మటయు. అయితే ఆయన ఒక వివరణను చేర్చుచున్నాడు, --- ఆమె పూర్ణహృదయముతో తిరుగలేదు, కపటముగాను అబద్ధముగాను మాత్రమే తిరిగెను.

యూదులు చెప్పగల అభ్యంతరములను ప్రవక్త ఇక్కడ ముందుగానే ఎదుర్కొనుచున్నాడు, “ఏమి! మేము తిరిగి రాలేదని నీవు నిరాకరించుచున్నావా! దేశమంతయు విగ్రహారాధనలనుండి శుద్ధిచేయబడలేదా? ధర్మశాస్త్రము కోరుదానిప్రకారము దేవుడు ఆరాధింపబడుటలేదా? చెట్ల నీడల క్రిందగాని కొండలమీదగాని ఇకను బలిపీఠము కనబడుచున్నదా?” కాబట్టి వారు సాధారణముగా చేయుచుండినట్లు ఈలాగు ఆ నేరారోపణను తప్పించుకొనగలిగియుండిరి గనుక, ప్రవక్త అట్టి తప్పించుకొనుటను అడ్డగించి, “వారు పైకి పశ్చాత్తాపముయొక్క కొన్ని గుర్తులను కనుపరచినను, వారు కేవలము ఒక వేషమును ధరించి దేవునియెడల అబద్ధముగా ప్రవర్తించిరి; ఏలయనగా వారియందు ఏ యథార్థతయు లేదు” అని చెప్పుచున్నాడు. ఆయన ఇంతకుముందు యోషీయా కాలమును ప్రత్యేకముగా ఎందుకు పేర్కొనెనో ఇప్పుడు మనము మరింత స్పష్టముగా చూచుచున్నాము; ఏలయనగా అప్పుడు యూదులు కపటముగా దేవునియొద్దకు తిరిగిరి: రాజునందును కొందరియందును సరియైన మనోభావముండెను, అయితే మిగిలినవారియందు వేషధారణ మాత్రమే యుండెను. కాబట్టి అబద్ధమైనదియు కపటమైనదియునైన సంస్కరణను తాను లక్ష్యపెట్టననియు, లోపల యథార్థమైన మనోభావమునే తాను కోరుచున్నాననియు దేవుడు కొన్ని మాటలలో చూపుచున్నాడు: అందుచేత ఆయన ఈలాగు ముగించుచున్నాడు ---

యిర్మీయా 3:11

11. మరియు యెహోవా నాతో ఈలాగు సెలవిచ్చెను–విశ్వాసఘాతకురాలగు యూదాకంటె ద్రోహినియగు ఇశ్రాయేలు తాను నిర్దోషినని ఎక్కువగా కనుపరచుకొనెను.

11. Et dixit Jehova ad me, justificavit animam suam aversatrix Israel prae fraudulenta Jehuda (vel, perfida, semper est {).}בגדה

యిర్మీయా పది గోత్రములను యూదా రాజ్యముతో ఏ ఉద్దేశ్యముతో పోల్చెనో ఇప్పుడు మనము మరింత స్పష్టముగా చూచుచున్నాము; ఇతరులకంటె చాల పరిశుద్ధులుగా ఎంచబడగోరిన యూదులు, దేవునితో అంత మోసముగా ప్రవర్తించినందున, మరింత ద్రోహులై యుండిరనియు మరింత భారమైన శిక్షకు పాత్రులై యుండిరనియు కనుపరచుటకే అది చేయబడెను.

యూదులు ఇంకను ఒక విధమైన మధ్యస్థితిలో నిలిచియుండగా, ప్రవక్త వారిని ఇశ్రాయేలీయులకంటె చెడ్డవారని ఎందుకు ప్రకటించుచున్నాడని ఇక్కడ అడుగవచ్చును. యూదా రాజ్యము ఎంత భ్రష్టమైపోయెనో, అక్కడ మతము దాదాపు ఏమియు మిగులలేదని మనము నిజముగా ఎరుగుదుము; అయినను దేవాలయము ఇంకను నిలిచియుండెను, యెరూషలేములో యాజకత్వము ఇంకను ఉనికిలో ఉండెను. అయితే ప్రవక్త ఇతర కారణములచేత యూదులను ఇశ్రాయేలీయులకంటె ఎక్కువగా ఖండించుచున్నాడు; అనగా, ఇతరుల విపత్తులచేత వారు జ్ఞానము పొందియుండవలసినది, తమ సహోదరులు దేవుని పవిత్రారాధననుండి తొలగిపోవుట చూచినప్పుడు వారు సత్యమతములో స్థిరపరచబడియుండవలసినది: ఈ సంగతులను వారు బాగుగా ఆలోచించియుండవలసినది.

ఈ నిర్లక్ష్యపు మందబుద్ధియే వారిని తమ సహోదరులందరికంటె చెడ్డవారినిగా చేసెను; అంతేకాక వారి గర్వము, అదే వారి శిక్షావిధికి ముఖ్య కారణము; ఏలయనగా పది గోత్రములు భ్రష్టులైపోగా తాము సంపూర్ణులుగా నిలిచియున్నామని వారు అతిశయించిరి. ఇశ్రాయేలు ద్రోహినియైన స్త్రీ అయినను తన సహోదరియైన యూదాకంటె నీతిగలదని అతడు చెప్పుటకు కారణములు ఇవియే. (80 ఈ వచనము దాని ముందున్న వచనముతో కాదు, ఎనిమిదవ వచనముతోనే సంబంధము కలిగియున్నది, — ఇంత జరిగినను, కపటియైన దాని సహోదరియగు యూదా పూర్ణహృదయముతో నాయొద్దకు తిరిగి రాలేదు, మోసముగానే వచ్చెను, ఇదే యెహోవా వాక్కు. "మోసముగా" అనగా, మోసముగా వ్యవహరించుచు; ఏలయనగా దీనిని ఉపసర్గ ముందుగలిగిన కృదంతముగా తీసికొనవచ్చును. — సం.)

ఆమె తన ప్రాణమును నీతిగలదానిగా తీర్చుకొనెనని చెప్పబడినప్పుడు, ఆ భాషను ఖచ్చితమైన అక్షరార్థములో తీసికొనకూడదు; ఏలయనగా దేవుడు ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులను నిర్దోషులుగా ఎంచుటలేదు, అపరాధమునుండి వారిని విడిపించుటయైనను విముక్తులను చేయుటయైనను లేదు, (ఆయన వారిని కఠినముగా శిక్షించియుండెను గదా;) అయితే ఈ విధమైన మాటతీరును ప్రవక్తలు సాధారణముగా వాడుదురు; --- యెరూషలేముతో పోల్చినప్పుడు సొదొమ నీతిగలదై యుండెను; యూదులతో పోల్చినప్పుడు తూరు సీదోనులు న్యాయవంతములై యుండెను. (యెహెజ్కేలు 16:47, 48.)

కాబట్టి ద్రోహినియైన యూదాతో పోల్చినప్పుడు, విశ్వాసఘాతినియైన లేక భ్రష్టురాలైన ఇశ్రాయేలు తన ప్రాణమును నీతిగలదానిగా తీర్చుకొనెను; అనగా, నేను చెప్పిన కారణములచేతనే.

యూదుల మొండితనము మరి గొప్పదియు తక్కువ క్షమార్హమైనదియునై యుండెను: వారు నిలుపుకొనియున్న దేవుని బాహ్యారాధన వారిని అదుపుచేయుటకు ఒక కళ్లెమువలె ఉండవలసినది; అంతేకాక పది గోత్రముల విషయములో దేవుడు ఎంత కఠినమైన న్యాయాధిపతిగా ఉండెనో వారు చూచియుండిరి; అయితే వారు దేవుని తీర్పులను తృణీకరించి, వాటివలన ఏ ప్రయోజనమును పొందలేదు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, నీవు మమ్మును నీ ప్రజలనుగా దత్తత చేసికొనుటకును, నీ అద్వితీయ కుమారునియందు మమ్మును నీతో ఐక్యపరచుకొనుటకును దయగలిగితివి గనుక, --- ఓ దేవా, మేము నీ సువార్తకు లోబడుటయందు పవిత్రులముగాను పాతివ్రత్యముగలవారముగాను నిలిచియుండునట్లును, నీ కుమారుని రక్తముచేత మాకును నీకును మధ్య స్థిరపరచబడిన ఆ పరిశుద్ధమైన ఐక్యబంధమును విడదీయు భ్రష్టతలవైపు ఎన్నడును తొలగిపోకుండునట్లును అనుగ్రహించుము; మరియు మేము నిత్యరక్షణ నిరీక్షణ మాకొరకు దాచియుంచబడిన ఆ పరిశుద్ధమైన పిలుపునకు మా జీవితమంతయు మా క్రియలన్నియు సాక్ష్యములైయుండునంతగా నిన్ను సేవించుటలో స్థిరముగా కొనసాగి, అంత గొప్ప వెలచేత మాకొరకు సంపాదింపబడిన ఆ రాజ్యమును తుదకు స్వాధీనపరచుకొని, అక్కడ మా విశ్వాసము, మా యథార్థత, మా స్థిరత్వము అను వాటి ఫలమును అనుభవించువరకు, మా ప్రభువైన క్రీస్తుద్వారా అనుగ్రహించుము. --- ఆమేన్.

పండ్రెండవ ఉపన్యాసము

యిర్మీయా 3:12

12. నీవు వెళ్లి ఉత్తరదిక్కువైపు ఈ మాటలు ప్రకటించి ఇట్లనుము: ద్రోహినివగు ఇశ్రాయేలూ, తిరిగి రమ్ము; ఇదే యెహోవా వాక్కు; నా కోపము మీమీద పడనియ్యను; నేను కనికరముగలవాడను, ఇదే యెహోవా వాక్కు; నేను నిత్యము కోపముంచుకొనువాడను కాను.

12. Vade et clama (hoc est, cum clamore intona) sermones hos versus Aquilonem, et dic, Revertere rebellis Israel, dicit Jehova: non, non faciam incumbere (cadere, ad verbum) iram meam (alii vertunt, faciem meam; sed metaphorice slgnificat iram) in vos, quia clemens ego, dicit Jehova, non servabo in seculum.

యూదా గోత్రము పది గోత్రములకంటె మరింత భారమైన శిక్షకు పాత్రమైయుండెనని కనుపరచి, దాని కారణమును, అనగా తమ సహోదరులు కఠినముగా శిక్షింపబడుట వారు చూచియు చలింపలేదనుదానిని, పేర్కొనిన పిమ్మట ప్రవక్త ఇప్పుడు తన ప్రసంగమును ఇశ్రాయేలీయులవైపు, అనగా పది గోత్రములవైపు త్రిప్పి, దేవుడు వారియెడల కటాక్షము చూపునని వాగ్దానము చేయుచున్నాడు. ఇశ్రాయేలు రాజ్యము అప్పటికే కూలద్రోయబడెను, ప్రజలు అష్షూరు, పారసీక, మాదీయ దేశములకు వెళ్లగొట్టబడియుండిరి. వారు చెదరగొట్టబడిరి, ఆ రాజ్యముయొక్క పేరే తుడిచివేయబడెను. మొదట నాలుగు గోత్రములు మాత్రమే చెరలోనికి కొనిపోబడినందున, దేశము తరచుగా పాడుచేయబడినను రాజ్యము కొంతవరకు ఉనికిలో ఉండెను; అయితే తుదకు రాజ్యమను పేరే లేకుండపోయెను, నేను చెప్పినట్లు, వారందరును చెరలోనికి కొనిపోబడిరి. అందుచేత ప్రవక్త తన మాటలను ఉత్తరదిక్కువైపు పలుకవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడుచున్నాడు; ఏలయనగా అప్పుడు ప్రజలలో అధికభాగము తూర్పుదిక్కున నివసించుచుండినను, వారు అష్షూరీయులచేత వెళ్లగొట్టబడియుండిరి గనుక, శత్రువులు ఉత్తరదిక్కునకు కొనిపోయినవారితో మాటలాడుమని ప్రవక్తకు ఆజ్ఞాపించుటలో దేవుడు ఆ సామ్రాజ్యముయొక్క రాజధానిని లక్ష్యపెట్టెను.

81 ఇది అక్షరార్థమైన మాట; అయితే {{נפש అను పదము తరచుగా "తానే" అను అర్థములో తీసికొనబడును, తరచుగా ఆలాగే అనువదింపబడవలెను. సంఖ్యాకాండము 30:5; యోబు 18:4; కీర్తనలు 7:2 చూడుము; దేవుడు తన ప్రాణముతోడని, అనగా తనతోడని, ప్రమాణము చేసెనని చెప్పబడుచున్నది, ఆమోసు 6:8 --- అప్పుడు యెహోవా నాతో ఇట్లనెను, --- భ్రష్టురాలైన ఇశ్రాయేలు కపటియైన యూదాకంటె తన్నుతాను ఎక్కువ నీతిగలదానిగా కనుపరచుకొనెను. దేవుని ఆరాధనను విగ్రహారాధనతో కలుపు కపటుల ద్వంద్వ వ్యవహారముకంటె ప్రత్యక్షమైన బహిరంగ భ్రష్టత్వము ఎక్కువ యథార్థమైనది; అది దేవునికి అంత అసహ్యమైనది కాదు. --- సం.

కాబట్టి కేకవేయుము; ఆ స్థలముయొక్క దూరమునుబట్టి కాదు గాని, చెవిటివారైయున్న యూదులు అతడు కేకవేయుట వినునట్లే; ఏలయనగా ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయుల నిమిత్తము మాత్రమే కాక, వారిద్వారా యూదులు స్వస్థబుద్ధికి తిరిగివచ్చినయెడల దేవుని కనికరమును వారియెదుట ఉంచునట్లును మాటలాడుమని ఆజ్ఞాపింపబడెను. ఇప్పుడు దీని సారాంశమంతయు ఇదియే, --- ఇశ్రాయేలీయులు తిరుగుబాటుచేసి దేవునినుండి తొలగిపోయినను, వారు తిరిగివచ్చినయెడల వారికొరకు క్షమాపణ సిద్ధముగా ఉండెను. తిరిగి రమ్ము అను మాటచేత ప్రవక్త ఏమి ఉద్దేశించుచున్నాడో మనము ఇదివరకే కొంతవరకు వివరించితిమి, ఈ విషయమును గూర్చి మరియొకచోట మరింత విపులముగా మాటలాడవలసియుండును. కావున అతడు పశ్చాత్తాపమును కోరుచు, వారు తనయొద్దకు తిరిగివచ్చినయెడల దేవుడు వారియెడల కటాక్షము చూపునని వాగ్దానము చేయుచున్నాడు.

పిమ్మట అతడు, నా ముఖమును, లేక మరి సరిగా, నా ఉగ్రతను మీమీద పడనియ్యను అని చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా ఈ తరువాతి అర్థమే అన్నిటికంటె తగినది. దేవుడు అప్పటికే వారి పాపములను కఠినముగా శిక్షించియుండెను; ఒక ప్రజలు తమ స్వదేశమునుండి వెళ్లగొట్టబడి, పిమ్మట క్రూరమైన నిరంకుశత్వముచేత అణచివేయబడుటకంటె వారికి ఇంకేమి భారమైనది సంభవింపగలదు? అయినను వారు ఇంకను భారమైన శిక్షను అనుభవించిరి; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము చొప్పున జరుగు ఆరాధన వారియొద్దనుండి తీసివేయబడెను, వారు దేవునిచేత విడనాడబడిరి, దేవుని స్వకీయ ప్రజలుగా ఏర్పరచబడినందున తాము సమస్త జనములకంటె శ్రేష్ఠులమని వారు తలంచిన ఆ మహిమను వారు పోగొట్టుకొనిరి. ఇవన్నియు పూర్తిగా పోయెను. అట్లయితే తాను వారిమీద కోపపడనని దేవుడు ఏ భావములో ప్రకటించుచున్నాడు? ఈ మాటతీరుచేత ప్రవక్త ఉద్దేశించునది కేవలము ఇదియే, దేవుడు సమాధానపడజాలనివాడుగా ఉండడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, "నా ఉగ్రత మీమీద నిలిచియుండదు, లేక మీమీద పడియుండదు; అయితే నేను విధించిన శిక్షను తగ్గించెదను." అందుచేత "నేను స్థిరపరచను" (firmabo) అను జెరోము అనువాదమును నేను అంగీకరింపకపోను; అతడు "ముఖము" అని చేర్చినప్పుడు ప్రవక్త భావమును చాలినంతగా కనుపరచకపోయినను. అయితే "నా ఉగ్రతను మీమీద స్థిరపరచను" అను దానిని అంగీకరింపవచ్చును; అనగా, "నా ఉగ్రత మిమ్మును పూర్తిగా ముంచివేయునంతగా మీ తలలమీద పడియుండదు, లేక నిలిచియుండదు." దేవుని ఉగ్రత అప్పటికే వారిమీద పడియుండెను, అయితే విడుదలను గూర్చిన నిరీక్షణ ఇంకను కొంత మిగిలియుండునట్లే. కాబట్టి ఆయన వారి పాపములను శిక్షించిన విపత్తులు ప్రాణాంతకములు కావని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన తన చేతిని వెనుకకు తీసికొనును, కడపటి అంతమువరకు వారిని వెంటాడడు.

కాబట్టి భావము ఇదియే, --- ప్రజలు దేవునియొద్దకు తిరిగివచ్చినయెడల వారు క్షమాపణ పొందుదురు; ఏలయనగా దేవుడు తన స్వకీయ సంకల్పముచేత వారిని ఆహ్వానించుచు, వారి పాపములనిమిత్తము తాను విధించిన శిక్ష కొంతకాలము వరకు మాత్రమే ఉండునని వాగ్దానము చేసెను.

82 12. నీవు వెళ్లి ఉత్తరదిక్కువైపు ఈ మాటలు ప్రకటించి ఇట్లనుము, — భ్రష్టురాలైన ఇశ్రాయేలూ, తిరిగి రమ్ము, ఇదే యెహోవా వాక్కు; నా ఉగ్రతను మీమీద పడనియ్యను, ఏలయనగా నేను కనికరముగలవాడను, ఇదే యెహోవా వాక్కు; నేను దానిని నిత్యము ఉంచుకొనను. సాధారణముగా "ముఖము" అని అనువదింపబడు {,{פני అను పదము కొన్నిసార్లు ఉగ్రత లేక కోపము అను అర్థమిచ్చునని స్పష్టము; కీర్తనలు 21:9; విలాపవాక్యములు 4:16 చూడుము. దేవుడు దుష్టులకు విరోధముగా తన ముఖమును కలిగియున్నాడని, కీర్తనలు 34:16, తన ప్రజలమీద తన ముఖమును ప్రకాశింపజేయునని, కీర్తనలు 80:3, చెప్పబడుచున్నది. ఈ పదము కొన్నిసార్లు ఒక విధముగా చెడ్డ భావములో తీసికొనబడుటకు ఇదే కారణము: ఆయనకు చిరునవ్వు ముఖమువలెనే కోపముఖము కూడ కలదు. సెప్టువజింటు అనువాదము, "నా ముఖమును మీమీద స్థిరపరచను ({στηριῶ})" అనియు, వల్గేటు, "నా ముఖమును మీయొద్దనుండి త్రిప్పుకొనను" అనియు, సిరియా అరబీ అనువాదములు, "నా ముఖమును మీకు విరోధముగా కఠినపరచుకొనను" అనియు, టార్గుము, "నా ఉగ్రతను మీమీదికి పంపను" అనియు ఉన్నవి. ఈ కడపటిదే హెబ్రీకి అతి సమీపముగా ఉన్నది. బ్లేనీ అనువాదము ఒక భావానువాదము, --- చిట్లించిన కనుబొమలతో నేను మిమ్మును క్రిందికి చూడను; కడపటి పంక్తికి అతని అనువాదమును అట్టిదే, --- అప్రీతిని నిత్యము దృష్టిలో ఉంచుకొనను. ఈ రెండు స్థలములలోను మన అనువాదమే చాల శ్రేష్ఠమైనది. --- సం.

దేవుడు తన స్వభావము ఎట్టిదో పేర్కొనుటచేత ఈ సత్యమును మరింత స్థిరపరచుచున్నాడు, నేను కనికరముగలవాడను, నిత్యము ఉగ్రతను ఉంచుకొనను. ప్రజలు తిరిగివచ్చిన పక్షమున మాత్రమే ఆ వాగ్దానము ప్రత్యేకముగా వర్తించెను; ఇప్పుడు దేవుడు దానిని స్థిరపరచుటకు ఒక సామాన్య సత్యమును చేర్చుచున్నాడు, --- ఆయన కనికరము చూపుటకు ఇష్టముగలవాడనియు, తన కనికరమునుబట్టి సిద్ధమనస్సుతో క్షమించుననియు.

కాబట్టి దేవుడు అట్టివాడై, తన్నుతాను ఉపేక్షించుకొనలేనివాడై యుండగా, పాపి నిరాశపడి, తన పశ్చాత్తాపములో దేవుని కనికరమును వేడుకొనకుండునట్లు ఆ మార్గమును మూసివేయుటకు ఏ కారణమును లేదు.

అవిశ్వాసము మన మనస్సులను పట్టుకొని, దేవుని వాగ్దానములను మన మేలుకొరకు అన్వయించుకొనలేనప్పుడెల్ల, దేవుడు కనికరముగలవాడని మనము ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకము చేసికొనవలెనను ప్రయోజనకరమైన సిద్ధాంతమును ఇందునుండి మనము గ్రహింపవచ్చును. కాబట్టి దేవుడు తన ఉగ్రతను నిత్యము ఉంచుకొనక, అది కొంతకాలము మాత్రమే ఉండునంత కృపగలవాడై యుండగా, మనము నిరీక్షణ కలిగియుండవలెను; కీర్తనలలో చెప్పబడినది దీనికి సరిపోవుచున్నది, "ఆయన కోపము నిమిషమాత్రముండును; ఆయన మంచితనమునందును కనికరమునందును జీవము కలదు," (కీర్తనలు 30:5;) ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, మనము పశ్చాత్తాపపడిన పక్షమున దేవుని ఉగ్రత శీఘ్రముగా గతించిపోవును, అయితే ఆయన తన కనికరమును తరతరములవరకు చూపును; ఏలయనగా ఈ పదముయొక్క భావము ఇదియే

పిమ్మట అతడు ఇట్లు కొనసాగించుచున్నాడు ---

యిర్మీయా 3:13

13. నీ దోషమును మాత్రము ఒప్పుకొనుము; నీ దేవుడైన యెహోవామీద నీవు తిరుగబడితివి, ప్రతి పచ్చని చెట్టుక్రింద అన్యులకు నీ మార్గములను చెదరగొట్టితివి, మీరు నా మాట వినకపోతిరి; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

13. Tantnm modo (vel, atqui) cognosce iniquitatem tuam, quia adversus Jehovam

Deum tuum scelerate egisti, et dispersisti (vel, dissipasti, aut, prostituisti) vias tuas alienis, sub omni arbore frondosa, et vocem meam non audivisti, inquit Jehova.

కపటులు ఆయన మంచితనముపై ఆనుకొని మరి మరి కఠినులై, అయినను ఆయన ఒక విధముగా తమకు బద్ధుడైయున్నాడని తలంచకుండునట్లు, దేవుడు ఇక్కడ ఒక షరతును విధించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు సాధారణముగా ఈలాగు తర్కించుదురు, --- "దేవుడు మనలను తనయొద్దకు తిరిగి పిలుచునంత దయగలవాడు, తన స్వకీయ సంకల్పముచేత పాపులను సహితము ఆహ్వానించుచున్నాడు; కాబట్టి మనము ఆయనతో సులభముగా సంగతులను సరిచేసికొనవచ్చును." ఈ విధముగా కపటులు తప్పుడు తలంపులచేత తమ్మును తామే మోసపుచ్చుకొనుచు, పాపులను తనయొద్దకు తిరిగి చేర్చుకొనుట తప్ప దేవుడు మరేమియు వెదకడు గనుక తాము దేవుని తప్పించుకొనగలమని తలంచుదురు. అందుచేత కటాక్షమును గూర్చిన వాగ్దానముతో పశ్చాత్తాపమునకు హెచ్చరిక ఎల్లప్పుడును జతపరచబడియుండవలెను.

కాబట్టి ఏ కష్టమును లేకుండ క్షమాపణ పొందగలమని ఇశ్రాయేలీయులు తలంచినయెడల వారు బహుగా మోసపోయిరని దేవుడు ఇక్కడ వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

అందుచేత ఆయన, నీ దోషమును ఒప్పుకొనుము అని చెప్పుచున్నాడు. {,}אךak అను అవ్యయమును మాత్రము, లేక అయితే, లేక అయినను అని అనువదింపవచ్చును. రెండవ అర్థమైన అయితే అను దానినే నేను ఇష్టపడుచున్నాను; ఏలయనగా నేను చెప్పినట్లు, దేవుడు ఒక విధముగా తమ అధికారములో ఉండి తమ చిత్తమునకు లోబడియున్నాడని ఇశ్రాయేలీయులు తమ్మును తాము ఒప్పించుకొనినయెడల వారు తమ దుర్గుణములలో నిద్రించకుండునట్లు, ఇక్కడ ఒక మినహాయింపు చేర్చబడుచున్నది. కాబట్టి ప్రవక్త తాను చెప్పినదానిని సవరించుచు, "అయితే ఈ మధ్యకాలములో నీ దోషమును ఒప్పుకొనుము, లేనియెడల దేవునితో ఏ సమాధానమును నీవు నిరీక్షింపజాలవు" అను ఈ వాక్యమును ప్రవేశపెట్టుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము.

పిమ్మట ఈ మాటలు వచ్చుచున్నవి, నీ దేవుడైన యెహోవాకు విరోధముగా నీవు దుష్టముగా ప్రవర్తించితివి గనుక

ఇశ్రాయేలీయులు తప్పించుకొను మాటలచేత దేవుని ఉగ్రతను తప్పించుకొనగలమని తలంచకుండునట్లు, ఈ మాటలచేత ప్రవక్త వారు అపరాధులని రుజువుచేయుచున్నాడు; ఏలయనగా తమ అపరాధమును ఎరిగియున్నవారు సహితము తరచుగా తమ పాపములను ఒప్పుకొనుటకు ఇష్టపడరని మనము ఎరుగుదుము; మనుష్యులు దేవునితో ఎల్లప్పుడును వాదించునంత మూఢులై యుండుట వింతగా ఉన్నది. ఈ కారణముచేతనే ప్రవక్తలు ప్రజలను పశ్చాత్తాపపడుమని హెచ్చరించినప్పుడు, అదే సమయమున వారి పాపములను బయలుపరచిరి. మనుష్యులలో నిష్కపటత్వమును యథార్థతయు ఉండినయెడల, ఈలాగు వారిమీద నేరము మోపవలసిన అవసరము ఉండదు; అయితే వారు తమ పాపములను ధైర్యముగా నిరాకరించుదురు, లేక ఏ భయముచేతను చలింపనంత మొద్దుబారియుందురు గనుక, వారిని తీవ్రముగా పొడిచి లోతుగా గాయపరచుట సహితము అవసరము. ప్రవక్త ఇప్పుడు చేయుచున్నది ఇదియే; నీవు, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, నీ దేవునికి విరోధముగా దుష్టముగా ప్రవర్తించితివి; అతడు ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, "నీ పాపములను ఒప్పుకొనుమని నేను ఇప్పుడు నీకు వ్యర్థముగా జ్ఞాపకము చేయుటలేదు, ఏలయనగా దేవుడే నిన్ను దోషిగా తీర్చుచున్నాడు: నీ కుయుక్తులచేత నీవు ఏమైనను సంపాదింపగలవని తలంచకుము."

వారిని మరింత దగ్గరగా పట్టుకొనుటకు అతడు వివరములను సహితము పేర్కొనుచున్నాడు, నీవు, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, ప్రతి నీడగల చెట్టుక్రింద అన్యులకు నీ మార్గములను చెదరగొట్టితివి, లేక విస్తరింపజేసితివి. అతడు మరల ఇశ్రాయేలీయులను వేశ్యలతో పోల్చుచున్నాడు; వారు సాధారణముగా ఒక స్థలమునుండి మరియొక స్థలమునకు తిరుగులాడుచు, తమకు ఎదురైన వారినందరిని ఆహ్వానించుచు ఆకర్షించుచు, ఈ విధముగా తమ్మును తాము వ్యభిచారమునకు అప్పగించుకొందురు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు ఈ విధముగా తమ్మును తాము చెదరగొట్టుకొనిరని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు.

అసభ్యమైన విషయమును గూర్చి అతడు మర్యాదగా మాటలాడుచున్నాడు. అయితే అతని భావము ఇదియే, ఇశ్రాయేలీయులు ఒకే విధమైన మూఢనమ్మకముతోను ఒకే విగ్రహముతోను తృప్తిపడక, తాము కూర్చగలిగినన్ని మూఢనమ్మకములను కలగలిపి, అన్ని దిక్కులనుండి తప్పుడు అభిప్రాయములను అరువుతెచ్చుకొనిరి: వారు భేదము లేకుండ మనుష్యులందరికి తన్నుతాను అప్పగించుకొను తిరుగులాడు వేశ్యవలె ఉండిరి. మరియు వారి కల్పిత దేవతలనందరిని అతడు అన్యులని పిలుచుచున్నాడు; ఏలయనగా నేను తరచుగా చెప్పినట్లు, వారు ఆయననే తమ భర్తగా ఎంచవలసియుండెను. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు ఇతర దేవతలవైపు తొలగిపోయినప్పుడు, వారు తన భర్తను విడిచి తనకు దొరికిన ఎవనికైనను తన్నుతాను అప్పగించుకొను స్త్రీవలె అయిరి. దేవుని సత్యారాధనను విడిచిపెట్టువారు అన్ని దిక్కులనుండి వివిధమైన దోషములను తమకొరకు వెదకుకొనుటయు, సకల విధములైన మూఢనమ్మకములకు నిరాటంకముగా తమ్మును తాము అప్పగించుకొనుటయు నిజముగా అతి సాధారణమైన సంగతి.

తుదకు అతడు, మరియు నీవు నా మాట వినకపోతివి అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ సంగతిచేత ప్రవక్త వారి పాపమును మరింత హెచ్చించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు ధర్మశాస్త్ర సిద్ధాంతములో ఉపదేశింపబడి, రక్షణయొక్క సరియైన మార్గమును గ్రహించియుండిరి: అట్లయితే వారు ఇన్ని మూఢనమ్మకములచేత తమ్మును తాము ఈలాగు అపవిత్రపరచుకొనుట ఎట్లు సంభవించెను? దానిని అజ్ఞానమునకు ఆపాదింపజాలము. కాబట్టి అది దేవునిమీద వారు చేసిన ప్రత్యక్షమైన తిరుగుబాటే. కావున వారు దేవుని కాడిని విదిలించుకొని, ఆయన వాక్యముచేత తమ్మును తాము పాలింపబడనియ్యక నడిపింపబడనియ్యక యుండినందున, వారు అవిధేయులును లొంగనివారునై, విగ్రహారాధనలోనికిని నాశనకరమైన దోషములలోనికిని తిరిగి పడిపోయిరని ప్రవక్త కనుపరచుచున్నాడు.

కాబట్టి ఈ వచనముయొక్క భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: దేవుడు మొదట ఇశ్రాయేలీయులనుండి పాపముల ఒప్పుకోలును కోరుచున్నాడు; ఈ విధముగా ఆయన తాను మునుపు పేర్కొనిన ఆ తిరిగిరాక ఎంత ప్రయోజనకరముగా ఉండునో కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా పాపి తన పాపస్థితిని ఎరుగువరకు అతడు నిజముగాను హృదయపూర్వకముగాను దేవునియొద్దకు ఎన్నడును తిరిగిరాడు, ఏలయనగా పశ్చాత్తాపముయొక్క ఆరంభము అపరాధమును ఒప్పుకొనుటయే. పిమ్మట తప్పించుకొనుటకు ప్రతి సాకును వారియొద్దనుండి కొట్టివేయుటకై ఆయన వారు అపరాధులని రుజువుచేయుచున్నాడు. మూడవదిగా, వారిని ఒక విధముగా గట్టిగా బంధించియుంచుటకు ఆయన నిర్దిష్టమైన పాపములను పేర్కొనుచున్నాడు, అనగా వారు మూఢనమ్మకములచేత తమ్మును తాము అపవిత్రపరచుకొనిరనియు, మరియొక పురుషుని వెంబడించు వ్యభిచారిణియైన స్త్రీవలె మాత్రమే కాక, ఇటు అటు పరుగెత్తుచు తెలిసినవారికిని తెలియనివారికిని ఏ భేదమును చూపని హేయమైన వేశ్యలవలె సహితము అయిరనియు. (83 అయినను నీ దోషమును ఒప్పుకొనుము, నీ దేవుడైన యెహోవామీద నీవు తిరుగబడితివి; ఏలయనగా అన్యులకొరకు నీ మార్గములను నానావిధములుగా చేసికొంటివి, ప్రతి పచ్చని చెట్టుక్రింద; మరియు మీరు నా మాట వినలేదు, ఇదే యెహోవా వాక్కు. {{אך అను పదము ప్రాచీన అనువాదములలోను టార్గుములోను "అయితే", లేక "అయినను", లేక "అట్లుండినను" అని, "Verum," "Verumtamen" అని అనువదింపబడినది. మూడవ పంక్తిని పార్క్‌హర్స్ట్ ఈలాగు వివరించుచున్నాడు, "అన్యజనముల వివిధ విగ్రహారాధనలలో నీవు వారి వెంబడి పరుగెత్తితివి." దేవుని స్వరమును లక్ష్యపెట్టుటకు నిరాకరించుచునే వారు ఇది చేసిరి. ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడినది లోబడుట కాదు, లక్ష్యపెట్టుటయే. వల్గేటును సిరియా అనువాదమును అట్లే, "మీరు నా స్వరమును వినలేదు," లేక వల్గేటు చెప్పునట్లు, "నీవు వినలేదు." --- సం.) తుదకు ఇదంతయు కేవలము మొండితనమువలననే సంభవించెనని ఆయన కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారికి తన ధర్మశాస్త్రమును ఇచ్చి, దానికి నమ్మకమైన వ్యాఖ్యాతలుగా ప్రవక్తలను పంపి, దేవుడు దేనిని అంగీకరించునో, ఏది న్యాయమైనదియు సరియైనదియునో వారు గ్రహించునట్లు చేసినను, వారు దేవుని యెడల లక్ష్యమంతటిని విడిచిపెట్టిరి. కాబట్టి వారు దారితప్పిపోవుటకు కారణము ఇదియే, వారు దేవుని వాక్యమునకు తమ చెవులను మూసికొని, దానిచేత తమ్మును తాము పాలింపబడనియ్యక, పూర్తిగా బోధకు లొంగనివారైరి. మనము కొనసాగుదము ---

యిర్మీయా 3:14

14. భ్రష్టులైన పిల్లలారా, తిరిగి రండి, ఇదే యెహోవా వాక్కు; నేను మీకు భర్తనై యున్నాను; ఒక పట్టణములోనుండి ఒకనిని ఒక వంశములోనుండి యిద్దరిని తీసికొని సీయోనునకు మిమ్మును రప్పించెదను.

14. Revertimini filii rebelles, dieit Jehova, quoniam ego maritus vester (vel, dominatus sum in vobis, ut alii vertunt; alii, taedio affectus sum in vobis; dicemus postea de hoc verbo,) et assumam vos, unum e civitate, et duos e familia (vel, cognatione, vel, tribu,) et addueam vos in Sion.

యిర్మీయా అదే సంగతిని వేరే మాటలతో మరల చెప్పుచున్నాడు; అయితే ఇశ్రాయేలీయులు నిజముగా పశ్చాత్తాపపడిన పక్షమున తాను క్షమాపణ అనుగ్రహించుటకు ఎంత సిద్ధముగా ఉండెనో దేవుడు ఇన్ని మాటలచేత మరింత స్పష్టముగా కనుపరచుచున్నాడు. తాను సమాధానపడుటకు సిద్ధముగా ఉన్నానని దేవుడు ఒక్కసారి సాక్ష్యమిచ్చుట చాలియుండును; అయితే వారు నమ్ముటకు మందులును కఠినులునై యుండుట చూచి, ఆయన అదే ధోరణిలో కొనసాగుచున్నాడు. తన కటాక్షము నిర్లక్ష్యము చేయబడి, మనుష్యుల సోమరితనముచేత ఒక విధముగా త్రోసివేయబడుట చూచియు, దేవుడు పట్టుదలతో కొనసాగి వారిని మరల మరల ఆహ్వానించుట ఆశ్చర్యకరమైన దీర్ఘశాంతమును దయయునై యున్నది. తన కటాక్షమును దయయు అసహ్యింపబడుటను ఏ మనుష్యుడు ఈలాగు ఓర్పుతో సహించును? అయితే దేవుడు మందులను సోమరులను వెంటనే త్రోసివేయక, ఇది అవసరమునకు మించినదిగా కనబడినను, తుదకు వారిని కదలించుటకై క్రొత్త ప్రేరణలను చేర్చుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము. మన మొద్దుతనము ఎంత గొప్పది? దేవుడు ప్రతిదినము మనలను ప్రేరేపింపనియెడల, మనలో ఎవడైనను ఆయన హెచ్చరికలకు ఎంత కొంచెము లక్ష్యముంచును?

కాబట్టి ఆయన మన మాంద్యమును క్షమించి, మరల మరల మనలను పశ్చాత్తాపమునకు ఆహ్వానించుటలో ఆశ్చర్యము లేదు; సంఘములో ఇది ఎడతెగక జరుగుచుండుట మనము చూచుచున్నాము.

కాబట్టి ప్రవక్త ఇప్పుడు అదే సంగతిని మరల చెప్పుటకు కారణము ఇదియే, తిరుగుబాటు చేయు పిల్లలారా, ఇప్పుడు తిరిగి రండి; ఏలయనగా అతడు ఇంతకుముందు, "తిరుగుబాటు చేయు ఇశ్రాయేలూ, తిరిగి రమ్ము" అని చెప్పియుండెను.

పిమ్మట అతడు, నేను మీకు భర్తనై యున్నాను అని చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడున్నట్లు {}בעלתי{ }בכםbolti beke*m అని కనబడునప్పుడు, కొందరు {}בעלbol అను పదమును విసుగుచెందుట అను భావములో తీసికొని, "మీచేత నేను విసిగిపోతిని" అని అర్థము చెప్పుదురు: అయితే ఈ అర్థము ఈ వాక్యభాగముతో పొసగదు. కాబట్టి ఇతరులు, "నేను మీకు ప్రభువును" అని ఈ మాటలను మరింత సరిగా అనువదించిరి: అయితే ఈ ప్రభువు అను మాటను లాతీను భాషలోవలె అనిర్దిష్టముగా తీసికొనకూడదు; ఏలయనగా దాని సరియైన అర్థము భర్త, అనగా తన భార్యకు ప్రభువైనవాడు. కాబట్టి దేవుడు నిస్సందేహముగా ఇదివరకే తరచుగా పేర్కొనబడిన వివాహము అను అదే పోలికను కొనసాగించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు తనను విడిచిపోయినందున ఆయన వారిమీద వ్యభిచార నేరము మోపుచున్నాడు. అందుచేతనే ఆయన, నేను మీ భర్తను అని చెప్పుచున్నాడు.

ఆయన ఇంతకుముందు ఈలాగు చెప్పియుండెను, "ఒకడు తన భార్యను విడనాడగా ఆమె మరియొకనికి భార్యయైనయెడల, అతడు ఆమెతో మరల ఎన్నడును సమాధానపడడు; అయినను మీ ద్రోహమును మీ కాముకత్వమును క్షమించుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను: ఇకమీదట పాతివ్రత్యమును మాత్రము కాపాడుకొనుడి, నేను మీయెడల దయతో వ్యవహరించెదను." "నేను మీ భర్తను" అను ఈ వాక్యభాగమును అట్టిదే, నేను మిమ్మును విడనాడియుండినను. తాను వారికి పరిత్యాగపత్రిక ఇచ్చితినని ఆయన నిజముగా చెప్పియుండెను, ఈ విధముగా తనకును ఆ ప్రజలకును మధ్య ఇక ఏ సంబంధమును లేదని ఒక బహిరంగ పత్రముచేతవలె సాక్ష్యమిచ్చెను, ఏలయనగా చెర ఒక విధమైన పరిత్యాగమై యుండెను; అయితే ఇప్పుడు ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు, "నేను మీ భర్తను; ఏలయనగా మీరు మీ ప్రమాణపూర్వకమైన విశ్వాస్యతను భంగపరచినందున నేను మీచేత ఘోరముగా నొప్పింపబడినను, మీకు భర్తనై యుండుటకు సిద్ధముగా ఉండునట్లు నేను ఇంకను అదే మనస్సుతో నిలిచియున్నాను."

84 అట్టి అర్థమునకు ఏ ఉదాహరణయు లేదు. అక్షరార్థముగా అది, "ఏలయనగా నేను నీతో (లేక నీకు) వివాహము చేసికొనియున్నాను" అని యున్నది. యిర్మీయా 31:32లోవలె ఈ క్రియాపదము తరువాత {,{כ వచ్చినప్పుడు దీని అర్థము ఇదియే; అయితే 1 దినవృత్తాంతములు 4:22లోవలె దాని తరువాత ,{}ל వచ్చినప్పుడు, ఏలుట, అధికారము చలాయించుట అని దాని అర్థము. వల్గేటు, "ఏలయనగా నేను నీ భర్తను" అని యున్నది. టార్గుము, "ఏలయనగా నేను మిమ్మును ఏర్పరచుకొంటిని" అని భావమిచ్చుచున్నది. సెప్టువజింటు దారితప్పి, "ఏలయనగా నేను మిమ్మును ఏలెదను" అని చెప్పుచున్నది. --- సం.

కాబట్టి ప్రవక్తయొక్క వాస్తవ భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: ప్రవక్త వారిని ఆహ్వానించిన ఆ సమీపమునకు రాకుండ భయపడునంతగా నిరాశ ఇశ్రాయేలీయులను పట్టుకొనియుండవచ్చును; అయితే ఏ భయమును వారు పశ్చాత్తాపపడకుండ అడ్డగింపకుండునట్లు, తాను వారికి భర్తనగుదుననియు, తాను ఒకప్పుడు వారికి అనుగ్రహించిన ఆ సంబంధమును మరచిపోలేదనియు దేవుడు ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు. ఆయన చెప్పుదాని సారాంశము ఇదియే, "నేను ఒకప్పుడు భర్త ప్రేమతో మిమ్మును కౌగిలించుకొంటిని; మీరు నిజముగా నాకు దూరస్థులైతిరి, అయితే తిరిగి రండి, మీరు ఎల్లప్పుడును నాకు నమ్మకముగా ఉండినట్టే మిమ్మును క్షమించి చేర్చుకొనుటకు నేను సిద్ధముగా ఉన్నాను."

మిమ్మును మరల తీసికొందును, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; పిమ్మట, ఒక పట్టణములోనుండి ఒకనిని, ఒక వంశములోనుండి యిద్దరిని అని చేర్చుచున్నాడు.

ఈ వాక్యభాగము విశేషముగా గమనింపదగినది; ఏలయనగా వారు ఒకరికొరకు ఒకరు కనిపెట్టియుండవలసిన అవసరము లేదనియు, ప్రజల సమూహమంతయు తమ పాపములలో కుళ్లిపోయినను, కొందరు తనయొద్దకు తిరిగివచ్చెదరనియు, తాను వారితో సమాధానపడెదననియు దేవుడు కనుపరచుచున్నాడు. ఇది బోధింపబడుట అత్యంత అవసరమైన అంశము; ఏలయనగా దేవుని నిబంధన అబ్రాహాము సంతానమంతటితో సామాన్యముగా చేయబడెను; కాబట్టి ఆయన ప్రజలనందరిని సమకూర్చితేనే గాని ఆ నిబంధన అంతరించిపోయెనని వారు నిర్ణయించియుండవచ్చును; ఏలయనగా ఆయన ఒకనినైనను ఇద్దరినైనను నూరుమందినైనను వేయిమందినైనను కాదు, అబ్రాహాము సంతానమంతటిని ఏర్పరచుకొనెను. కాబట్టి ఆ వాగ్దానము ఏ మినహాయింపును లేకుండ అందరికి సామాన్యమైనది గనుక, ఎవడైనను ఈలాగు తర్కించవచ్చును, "అబ్రాహాము వంశములో పుట్టినవాడనై యుండుట తప్ప దేవునితో నాకేమి సంబంధము? అయితే నేను ఒంటరివాడను కాను, మనమందరము అబ్రాహాము పిల్లలమే: అయినను ఎవరును దేవునివైపు తిరుగుట నేను చూడలేదు, కాబట్టి మిగిలిన ప్రజలతో పాటు నేనును నశింపవలెను." ఇప్పుడు ఈ తలంపు భక్తులకు అడ్డుకాకుండునట్లు ఆయన, "ఒక పట్టణములోనుండి ఒకనిని, ఒక వంశములోనుండి యిద్దరిని తీసికొందును" అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "ఒక పట్టణములోనుండి ఒక్కడే నాయొద్దకు వచ్చినను అతనికి తెరవబడిన ద్వారము కనబడును; ఒక గోత్రములోనుండి ఇద్దరే నాయొద్దకు వచ్చినను నేను వారిని చేర్చుకొందును." ప్రవక్తయొక్క ఉద్దేశ్యమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

వ్యాఖ్యాతలు, పట్టణమునకు ఒకనిని అను మాటను—సమూహము నశించినను, ముగ్గురు నలుగురికి దేవుడు క్షమాపణను నిరాకరింపడు అను భావముగలదిగా వివరించుచున్నారు; అయితే ప్రత్యేకముగా గమనింపదగినదానిని వారు బోధింపరు, అదేమనగా—ఇద్దరు ముగ్గురు ప్రస్తావింపబడుటకు కారణము, ముందు చెప్పినట్లు, తామందరును కలిసి ఒక పరిశుద్ధ జనముగా ఏర్పరచబడియున్నారను తలంపు వారిని కలవరపరచియుండవచ్చును గనుకనే.

ఇక్కడ బోధింపబడినది నేటి దినమున మనకును ప్రయోజనకరముగా ఉండగలదు. ఏలయనగా అనేకులు ఒకరినొకరు లక్ష్యపెట్టుచు, గొప్ప సమూహము తమ్మును చిక్కులలో బంధించియుంచుటచేత, బుద్ధిహీనముగా రక్షణనిరీక్షణనుండి తమ్మును తామే వెలివేసికొనుచు, దేవునియొద్దకు ఏ ప్రవేశమును వెదకకుండుట మనము చూచుచున్నాము. పోపు మతములో ఇంతమంది దేవుని మొండిగా ఎదిరించుట ఎందుచేత? సమూహములో తాము సురక్షితముగా దాగియున్నామని వారు తలంచుటచేతనే గదా? మనలో కూడ కొందరు ఇతరులకు ఆటంకముగా ఉండుట మనము కనుగొనుచున్నాము. దేవుడు తన బాహువులను చాచునప్పుడు, అందరును ఏకమనస్సుతో ఆయనయొద్దకు వచ్చుటకు సమ్మతించినయెడల అందరిని మాత్రమే గాక, ఒక్క పట్టణమునుండి గాని యొక జనమంతటినుండి గాని ఇద్దరు ముగ్గురు వచ్చినను వారిని చేర్చుకొనుటకు ఆయన సిద్ధముగా ఉన్నాడను ఈ సత్యము ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనబడవలెను.

85 ఈ పదము కొన్నిసార్లు పరిమితమైన అర్థములో తీసికొనబడి, మనము కుటుంబము అని గ్రహించుదానిని సూచించును: అయితే ఇక్కడ దానికి స్పష్టముగా విస్తృతమైన అర్థము కలదు; అది ఒక గోత్రమును, ఒక సమాజమును సూచించుచున్నది; ఏలయనగా అది ఒక పట్టణముకంటె ఎక్కువను ఇముడ్చుకొనుచున్నది. యిర్మీయా 8:3 లో దాని అర్థము ఇదియే; ఆమోసు 3:1 లో అది ఇశ్రాయేలు సమాజమంతటిని ఇముడ్చుకొనుచున్నది. సెప్టువజింటు దానిని "{ἐκ} {πατριᾶς}, — ఒక గోత్రమునుండి" అని అనువదించుచున్నది, అయితే అది అనుచితము; వల్గేటును టార్గుమును "బంధువర్గము" అని అనువదించుచున్నవి. అది కొన్నిసార్లు బంధువర్గము అను అర్థమిచ్చుననుటకు సందేహము లేదు, అయితే ఈ స్థలములో స్పష్టముగా అట్లు కాదు. —

నేను మిమ్మును సీయోనునకు రప్పించెదను అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. ఇది ఇంతకుముందు ఒకసారి చెప్పబడెను: వారి చెర తాత్కాలికమైనదగుననియు, ఇశ్రాయేలీయులు యథార్థముగాను సత్యముగాను దేవునివైపు తిరిగినయెడల వారు మరల ఆయన స్వాస్థ్యములో పాలివారుగా చేయబడుదురనియు దేవుడు సూచించుచున్నాడు. దాని తరువాత వచ్చునది —

యిర్మీయా 3:15

15. మరియు నా చిత్తానుసారమైన కాపరులను మీకు నియమించెదను; వారు జ్ఞానముతోను వివేకముతోను మిమ్మును పోషించెదరు.

15. Et dabo vobis pastores secundum cor meurn, et pascent vos scientia et intelligentia (hoc est, scienter et prudenter).

తన ప్రజలు చెరనుండి తిరిగి వచ్చిన తరువాత వారు మరల నశింపకుండునట్లు వారి రక్షణకొరకు తాను ఏర్పాటు చేయుదునని దేవుడు ఇక్కడ వాగ్దానము చేయుచున్నాడు. అయితే దేవుని ప్రతీకారమునకు గల కారణము గమనింపబడవలెను; అది యెషయా ఐదవ అధ్యాయములో వ్యక్తపరచబడియున్నది: "నా ప్రజలు జ్ఞానము లేనందున చెరపట్టబడిరి; అందుచేత పాతాళము తన ఆత్మను లేక తన గొంతును విశాలపరచుకొనెను" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ప్రజల నాశనమునకు కారణము వారిలో ఉపదేశము నిలిచిపోవుటయు, కాపరులు మూగకుక్కలుగాను దోపిడిగాండ్రుగాను మారుటయునే అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడైతే, దానికి భిన్నముగా, తమ పనిని తగిన రీతిగా నెరవేర్చు నమ్మకమైన కాపరులను వారికి ఇచ్చెదనని దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు. ఈ మాటయందు నమ్మకమైనవారును జ్ఞానవంతులునైన అధికారులు కూడ ఇమిడియున్నారని నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను; అయితే ఆయన ముఖ్యముగా ప్రవక్తలను యాజకులను సూచించుచున్నాడు; విగ్రహారాధనను సరిదిద్దుట ప్రత్యేకముగా వారి పని.

రక్షణమార్గమును చూపు నమ్మకమైన కాపరులు లేనియెడల సంఘము నిలువజాలదని దీనివలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. దేవుడు తన సత్యమును ప్రకటించుటకు సత్యవంతులును నమ్మకమైనవారునైన బోధకులను లేపునప్పుడే సంఘముయొక్క క్షేమము భద్రపరచబడును: అయితే సంఘము హితబోధకులను కోల్పోయినప్పుడు, సమస్తమును శీఘ్రముగా నాశనమునకు పడిపోవును. ఏలయనగా ఈ వాగ్దానముచేత దేవుడు తన ప్రజలను చెరనుండి తిరిగి రప్పించునట్లు వారికి విమోచకుడుగా ఉండుట మాత్రమే గాక, ప్రజలు తమ స్వదేశమునకు తిరిగి వచ్చిన తరువాత వారికి నిత్య సంరక్షకుడుగా కూడ ఉండునని నిస్సందేహముగా సూచించుచున్నాడు. కావున దేవుని సంఘము పరిశుద్ధులును భక్తిగలవారునైన కాపరుల ద్వారా జన్మింపజేయబడుట మాత్రమే గాక, దాని జీవము కూడ వారిచేత అంతమువరకు పెంచబడి, పోషింపబడి, స్థిరపరచబడునని ఇందువలన తేలుచున్నది. పౌర వ్యవస్థ ఒకసారి స్థాపింపబడుట చాలదు, అధికారులు తమ పదవిలో కొనసాగవలెను; అటువలెనే దేవుడు నమ్మకమైన కాపరులను తీసివేయుటకంటె సంఘమునకు ఎక్కువ నాశనకరమైనది మరేదియు లేదు. మొదట ప్రవక్తలు పంపబడితేనే గాని ప్రజలు దేవునివైపు తిరుగుట నిజముగా అసాధ్యము: అయితే దేవుడు ఇక్కడ నిరంతరము కొనసాగు ఉపదేశమును గూర్చియు, సంఘములో చక్కగా క్రమపరచబడిన పరిపాలనను గూర్చియు మాటలాడుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "మీ తిరుగులాటలనుండి మిమ్మును నాయొద్దకు నడిపించి, రక్షణమార్గమునకు మిమ్మును తిరిగి చేర్చుటకు ప్రవక్తలను మీకు ఇచ్చుట మాత్రమే గాక, హితబోధకులను నమ్మకమైన బోధకులను నిరంతరము మీమీద నియమించెదను." అయితే అధ్యక్షత వహించువారు జ్ఞానముతో అలంకరింపబడితేనే గాని తమ పనిని సరిగా నెరవేర్చలేరని మనము గమనింపవలెను. మంచి కాపరులు తనకు ప్రియమైనవారై యుందురని చెప్పుటచేత దేవుడు తన తండ్రివంటి ప్రేమను కూడ సూచించుచున్నాడు. పిమ్మట వచ్చునది —

86 దానికంటె "తన్నుతాను" అని ఉండవలెను; ఏలయనగా తరచుగా ఆత్మ అని అనువదింపబడు పదమునకు కొన్నిసార్లు ఈ అర్థము కలదు. యిర్మీయా 3:11 పై వ్రాసిన టిప్పణి చూడుము. — సం.

87 బ్లేనీ, టార్గుమును అనుసరించి, కాపరులు అను మాటను "పాలకులు" అనియు, పోషించుట అను మాటను "పాలించుట" అనియు అనువదించుచున్నాడు: అయితే ఇది అనువదించుట కాదు, వ్యాఖ్యానించుటయే; ఏలయనగా కాపరులు అను మాటచేత కొన్నిసార్లు పాలకులును, పోషించుట అను మాటచేత పాలించుటయు లేక ఏలుబడి చేయుటయు గ్రహింపవలసియున్నను, ఆ పదములకు ఖచ్చితముగా ఎన్నడును ఈ అర్థములు లేవు. అయితే ఈ సందర్భములో ఆ వ్యాఖ్యానము సరియైనదిగా కనబడదు; కాల్విన్ ఇక్కడ చూపిన కారణమువలననే. పౌర కాపరులును సంఘ కాపరులును ఇరువురును ఉద్దేశింపబడిరని హెన్రీ, స్కాట్, ఆడమ్ క్లార్క్ మొదలగువారి అభిప్రాయము; అట్లయితే "జ్ఞానము" (knowledge) రెండవవారికిని, "వివేకము" (wisdom) మొదటివారికిని అన్వయింపవచ్చును. సెప్టువజింటు "వివేకము" అను మాటను విడిచిపెట్టి, "జ్ఞానము" అను మాటను మాత్రమే ఉంచుచున్నది. టార్గుములో "జ్ఞానమును వివేకమును" అని యున్నది; వల్గేటులో "జ్ఞానమును ఉపదేశమును"; సిరియాకులో "జ్ఞానమును బుద్ధియు"; బ్లేనీ "జ్ఞానమును విచక్షణయు" అని అనువదించుచున్నాడు. {{רעה అను క్రియాపదమునకు యెషయా 44:20 లోవలె "దేనినైనను తినుట" అనియు, లేక ఇక్కడవలె "దేనితోనైనను పోషించుట" అనియు అర్థము. యెషయా 11:7 లో పశువు చేయునట్లు "తనకుతానే మేయుట" అను అర్థము కూడ దానికి కలదు.

యిర్మీయా 3:16

16. మరియు మీరు ఆ దేశములో విస్తరించి అభివృద్ధిపొందు ఆ దినములలో, జనులు ఇకమీదట యెహోవా నిబంధన మందసము అని చెప్పరు; అది వారి మనస్సులోనికి రాదు, వారు దానిని జ్ఞాపకము చేసికొనరు, దానిని దర్శింపరు, అది ఇకను చేయబడదు; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

16. Et erit, cum multiplicati fueritis et fructificaveritis (vel, creveritis) in terra diebus illis, dicit Jehova, non dicent amplius, Arca foederis Jehovae, et non ascendet in cor, et non recordabuntur ejus, et non visitabunt, et non fiet amplius.

వ్యాఖ్యాతలు ఈ వచనమును వక్రీకరించిరి; ఏలయనగా వారిలో ఎవరును ప్రవక్త ఉద్దేశమును గ్రహింపలేదు. యూదులు చాలమట్టుకు నిస్సారములైన దూరపు వివరణలను తెచ్చియున్నారు,—ఏ శత్రువును తమ దేశముమీద దండెత్తడు గనుక వారు ఇకమీదట నిబంధన మందసమును యుద్ధములకు బయటికి తీసికొనిపోరు అని. ఏ శత్రుబలమును నిబంధన మందసమును అటు ఇటు మోసికొనిపోవుటకు వారిని బలవంతము చేయదు గనుక, ప్రజలకు సమాధానకరమైన స్థితి వాగ్దానము చేయబడుచున్నదని వారు తలంచుచున్నారు. అయితే ఆ మాటలకు అట్టి అర్థమేమియు లేదని మనము స్పష్టముగా చూచుచున్నాము: కావున అది విషయమునకు పూర్తిగా అన్యమైన వ్యాఖ్యానము. మరికొందరు, ఇక్కడ చెప్పబడినది మెస్సీయా కాలమునకు అన్వయింపవలెనని చెప్పుచున్నారు; యూదులలో కూడ ఎవరును దీనిని కాదనరు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు యూదా గోత్రముతో కలిసి తిరిగి వచ్చెదరని తరువాత వచ్చుచున్నది. ఇది ఇంకను నెరవేరలేదు; కావున ప్రవక్త ఇక్కడ క్రీస్తు రాజ్యమును గూర్చి ప్రవచించుచున్నాడని తేలుచున్నది. అయితే యూదులు దీనిని ఒప్పుకొనుచున్నను, ధర్మశాస్త్ర సంబంధమైన ఆచారముల రద్దును గూర్చి ఇక్కడ ఏమైనను చెప్పబడుచున్నదని గ్రహింపరు; అయినను క్రీస్తు వచ్చినప్పుడు ధర్మశాస్త్రముయొక్క ఛాయలన్నిటికిని అంతము కలుగుననియు, దైవత్వముయొక్క సంపూర్ణత క్రీస్తునందు నివసించును గనుక ఇకమీదట నిబంధన మందసమేదియు ఉండదనియు ప్రవక్త ఇక్కడ మనకు బోధించుచున్నాడని దాదాపు క్రైస్తవులందరును తలంచిరి.

ఇది నిజముగా సమంజసముగా కనబడు అభిప్రాయమే, అయితే ప్రవక్త భావము, నా తలంపులో, పూర్తిగా భిన్నమైనది: ఏలయనగా యూదా రాజ్యమునకును ఇశ్రాయేలు రాజ్యమునకును మధ్య చాలకాలమునుండి ఉండిన ఆ విడాకులను లేక విభేదమును అతడు ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు. జనసంఖ్యయందును, భూభాగపు విస్తీర్ణమునందును, ఐశ్వర్యమునందును ఇశ్రాయేలు రాజ్యము యూదా రాజ్యముకంటె ఎక్కువ వర్ధిల్లుచు అభివృద్ధిగలదై యుండినను, యూదులకు ఈ ఆధిక్యములు మిగిలియుండెను,—దేవుని ఆజ్ఞప్రకారము కట్టబడిన ఆలయము వారికుండెను,—దాని స్థలము దేవునిచేత ఏర్పరచబడెను,—దేవుని సన్నిధికి గురుతుగా నిబంధన మందసము వారికుండెను. అందుచేత యూదా రాజ్యమునకును పది గోత్రములకును మధ్య వివాదము కలిగెను: ఇశ్రాయేలీయులు తమ జనసంఖ్యను తమ ఐశ్వర్యమును ఇతర ఐహిక ఆధిక్యములను బట్టి గర్వించిరి; యూదులు తమ ఆలయమునుబట్టియు నిబంధన మందసమునుబట్టియు అతిశయించిరి. అయితే ఇప్పుడు ప్రవక్త ఏమి చెప్పుచున్నాడు? ఇశ్రాయేలీయులకును యూదులకును మధ్య ఎంత ఐక్యత కలుగుననగా, యూదులు ఇకమీదట "నిబంధన మందసము," "దేవుని ఆలయము" అని చెప్పరని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారందరితోను ఉండును. నేను ఇప్పుడే చెప్పినదానిని ప్రవక్త మరింత సంపూర్ణముగా స్థిరపరచుచున్నాడు: కావున తరువాతి రెండు వచనములను చేర్చుట అవసరము. అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు —

యిర్మీయా 3:17-18

17. ఆ కాలమున యెరూషలేము యెహోవా సింహాసనమని పిలువబడును; యెహోవా నామమునుబట్టి సకల జనములు యెరూషలేమునకు కూడివచ్చును; వారు ఇకమీదట తమ దుష్ట హృదయకల్పన చొప్పున నడువరు.

17. Tempore illo vocabunt Jerusalem solium Jehovae, et congregabuntur ad eam omnes gentes ad nomen Jehovae, Jerusalem dico; et non ambulabunt posthac (vel, amplius) post duriciem (alii vertunt, obstinationem; est etiam interdum cogitatio, {,}שררותpost duriciem) cordis sui malam.

18. ఆ దినములలో యూదావారు ఇశ్రాయేలువారితో కలిసి నడచుచు, ఉత్తరదేశములోనుండి బయలుదేరి నేను మీ పితరులకు స్వాస్థ్యముగా ఇచ్చిన దేశమునకు కూడి వచ్చెదరు.

18. In diebus illis venient domus Jehudah cum domo Israel, venient simul e terra aquilonis ad terram, quam dedi in haereditatem patribus vestris (vel, quam dedi possidendam jure haereditario patribus vestris.)

నేను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ఇప్పుడు మనము మరింత స్పష్టముగా గ్రహించుచున్నాము,—పది గోత్రములును యూదా రాజ్యమును చెరనుండి తిరిగి వచ్చినప్పుడు వారిమధ్య ఐక్యత కలుగునని ప్రవక్త ఇక్కడ వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; వారి స్థితి మునుపెన్నడును లేనంత మేలుగా ఉండునని అతడు చెప్పుచున్నట్లున్నది; ఏలయనగా అబ్రాహాము సంతానము ఒక విధముగా చీల్చబడియుండెను; పరిశుద్ధమైన ఐక్యతలో నిలిచియుండవలెనని దేవుడు ఉద్దేశించిన ప్రజలు మిక్కిలి అవమానకరమైన రీతిగా విభజింపబడియుండిరి. యూదులకును ఇశ్రాయేలీయులకును మధ్య పాతుకొనిపోయిన ద్వేషముండెనని నిజముగా మనకు తెలియును. కావున అబ్రాహాము పిల్లలమధ్య చాలకాలమునుండి అట్టి అవమానకరమైన విభేదముండెను గనుక, చెరవలన కలుగు ఫలమేదో ప్రవక్త ఇప్పుడు కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా కొంతకాలము ప్రభువుచేత శిక్షింపబడిన తరువాత, వారు తమ స్వదేశమునకు తిరిగి వచ్చెదరు; మునుపుండిన అదే స్పర్ధను పెంచుకొనుటకు కాదు గాని, యూదులు ఇశ్రాయేలీయులకు సహోదరులవలె ఉండునట్లును, ఇశ్రాయేలీయులు యూదా గోత్రముతో పరస్పర ఐక్యతను పెంపొందించుకొనునట్లును, దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టుటలో ఏకముగా కలిసికొనుటకే.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము నానావిధములుగా నీ అప్రీతిని రేపుచున్నను, నీవు ఈ దినమున కనికరముతో మమ్మును కాపాడుచున్నావు గనుక,—మేము నీ శిక్షలకు విరోధముగా మమ్మును మేము కఠినపరచుకొనకుండునట్లును, నీ దీర్ఘశాంతము మమ్మును పశ్చాత్తాపమునకు నడిపించునట్లును, నీ దెబ్బలు కూడ మాకు మేలుచేయునట్లును, మా హృదయములలో మేము మార్పుచెందితిమని మా జీవితమంతయు సాక్ష్యమిచ్చునంత యథార్థముగా మేము నీవైపు తిరుగునట్లును అనుగ్రహించుము; మరియు నీ వాక్యమునకు విధేయత చూపుటలో మేము ఏకముగా కలిసికొనునట్లు ఒకరినొకరు ప్రేరేపించుకొనుచు, మాలో ప్రతివాడును నీ నామమును మహిమపరచుటకు ప్రయాసపడునట్లు, మా ప్రభువైన క్రీస్తు యేసు ద్వారా అనుగ్రహించుము.

పదమూడవ ఉపన్యాసము

ఇశ్రాయేలీయులు తమ దేశమునకు తిరిగి వచ్చి అందులో అభివృద్ధిపొందిన తరువాత నిబంధన మందసమును గూర్చిన జ్ఞాపకము ఇకను ఉండదని ప్రవక్త చెప్పినప్పుడు అతని భావమేమో నిన్న వివరించుట ఆరంభించితిమి; చెరలోనికి కొనిపోబడకమునుపు వారిమధ్య ఉండినట్టి విభేదము ఇకమీదట వారిమధ్య ఉండదు గనుకనే. ఏలయనగా పది గోత్రములవారు ధర్మశాస్త్రముయొక్క పవిత్రమైన సరళమైన బోధనుండి తొలగిపోయినందున, తమ సొంత విధానము చొప్పున దేవుని ఆరాధించిరని మనకు తెలియును. కావున వారందరును ఏకైక సత్యదేవుని ఆరాధకులై యుందురనియు, యూదుడు దేవుని తన దేవుడని మాత్రమే పిలువకుండునట్లును, ఇశ్రాయేలీయుడు తనకొరకు వేరొక దేవుని కోరకుండునట్లును వారిమధ్య అట్టి విశ్వాసైక్యత ఉండుననియు ప్రవక్త భావము. అందుచేత అతడు, అది హృదయములోనికి ఎక్కదు అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా, అట్టి తలంపు ఇకమీదట వారి మనస్సులలోనికి రాదు; మరియు వారు దానిని జ్ఞాపకము చేసికొనరు; అనగా, వారి పూర్వపు అనైక్యతకు సంబంధించిన స్మారకచిహ్నములేవియు ఇకమీదట వారిమధ్య ఉండవు; మరియు వారు దానిని దర్శింపరు, అనగా దేవునికి బలులు అర్పింపగోరువారు ఇకమీదట దొంగచాటుగా యెరూషలేమునకు రారు; సంక్షేపముగా, అట్టిదేదియు ఇకను చేయబడదు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

పిమ్మట అతడు, ఆ కాలమున యెరూషలేము యెహోవా సింహాసనమని పిలువబడును అని చెప్పుచున్నాడు. యెరూషలేము దేవుని సింహాసనమగుననియు, అయినను యూదులు నిబంధన మందసమును ప్రస్తావింపరనియు చెప్పుటచేత ప్రవక్త తనకుతానే విరుద్ధముగా మాటలాడుచున్నట్లు కనబడవచ్చును: అయితే ఆ రెండు వాక్యభాగములు పూర్తిగా ఏకీభవించుచున్నవి; ఏలయనగా వారిమధ్య ఏ వివాదమును లేవకుండ యెరూషలేము నిత్యుడైన దేవుని పీఠమును నివాసస్థలమునై యుండునని అతని భావము. చెరకు ముందు ఇశ్రాయేలీయులు తాము సత్యదేవుని ఆరాధనను నిలుపుకొనియున్నామని అతిశయించిరి; వారి ప్రదర్శన ఎంత వైభవముగాను వారి ఆడంబరము ఎంత గొప్పగాను ఉండెననగా, బాహ్యమైన తేజస్సు విషయములో యెరూషలేము పూర్తిగా మరుగుపడియుండెను. అయితే ఈ భేదము ఇకమీదట ఉండదనియు, అందరును యెరూషలేమును దేవుని పరిశుద్ధస్థలముగా ఒప్పుకొందురు గనుక ఇశ్రాయేలీయులు ఇకను యూదులతో వివాదపడరనియు ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "మునుపెన్నడును వర్ధిల్లనట్టి పవిత్రమైన మతము మినహాయింపు లేకుండ వారందరిమధ్యను వర్ధిల్లును." తరువాత వచ్చు మాటలచేత అతడు ఈ భాగమును మరింత స్పష్టముగా స్థిరపరచుచున్నాడు: యెహోవా నామమునకు సకల జనములు దానియొద్దకు కూడివచ్చును; లేక, యెహోవా నామమునుబట్టి ({,}לlamed, ఇక్కడ హేతువాచకమైన అవ్యయమునకు బదులుగా ఉన్నది) సకల జనములు యెరూషలేమునకు కూడివచ్చును. ఈ మాటలలో సందేహాస్పదమైనదేదియు లేదని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రము కోరినట్టి దేవుని ఆరాధన ఎంత ఘనతను పొందుననగా, యూదులచేత బోధింపబడు దేనినైనను అంగీకరించుటకు సకల జనములు సిద్ధముగా ఉండునని ప్రవక్త స్పష్టముగా ప్రకటించుచున్నాడు. అయితే సకల జనములు అను మాటచేత ఖచ్చితముగా పది గోత్రములనే గ్రహింపవలెను; ఏలయనగా అనేక స్థలములలో వారు అనేక జనములని పిలువబడుచున్నారు. ఎవడైనను అర్థమును విస్తరింపగోరినయెడల, అతడు తన అభిప్రాయమును అనుభవించునుగాక.

నేను నిన్న చెప్పినట్లు, యిర్మీయా వాగ్దానము చేయుచున్నది ఎన్నడును నెరవేరలేదు గనుక, ఇక్కడ మెస్సీయా కాలము వర్ణింపబడుచున్నదని యూదులు తలంచుచున్నారు; ఏలయనగా యూదులు చెరనుండి తమ స్వదేశమునకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు జనములు కూడివచ్చుట లేదు; ఆ సమయములో యూదులు మాత్రమే తిరిగి వచ్చిరి. అందుచేత ఈ భాగమును మెస్సీయా రాజ్యమునకు అన్వయించుట తప్ప మరి ఏ విధముగాను వివరింపలేమని వారు తీర్మానించుచున్నారు; అది సత్యమేనని నేను నిజముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను. అయితే ప్రజల ఆ తిరుగురాకడయు పునరుద్ధరణయు క్రీస్తు రాజ్యమునకు పూర్వసూచనగా ఉండెను గనుక, ప్రవక్తలు సంఘము నూతనపరచబడుటను గూర్చి ప్రవచించునప్పుడెల్ల ఆ కాలమునుండియే ఆరంభించుదురు. క్రీస్తు రాకడ ద్వారా సర్వలోకముయొక్క పునరుద్ధరణ ఎదురుచూడవలసియుండెనన్నది నిజమే; అయినను దేవుడు యూదులవైపు తన చేయి చాచినప్పుడును, వారు పట్టణమును ఆలయమును కట్టినప్పుడును తన సంఘమును పునరుద్ధరించుట ఆరంభించెను; క్రీస్తు బయలువెడలకమునుపు అది జరుగవలసియుండెను.

88 ఈ వచనముయొక్క అక్షరార్థ అనువాదము ఈ క్రిందిదని నేను తలంచుచున్నాను,— 16. మరియు మీరు విస్తరించి దేశములో ఫలించునట్లు జరుగును. ఆ దినములలో, యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా, వారు ఇకమీదట,— "యెహోవా నిబంధన మందసము" అని చెప్పరు; అది వారి మనస్సులోనికి రాదు, వారు దానిని ప్రస్తావింపరు, దానిని దర్శింపరు; అది ఇకను చేయబడదు. మొదటి రెండు పంక్తులు పూర్వ వచనముతో సంబంధించియున్నట్లు కనబడుచున్నవి. చివరి మూడు పంక్తులలో క్రమముగా పెరుగుదల కలదు,—అది తలంపబడదు, ప్రస్తావింపబడుట లేక సెప్టువజింటు ఇచ్చినట్లు పేరుపెట్టబడుట అంతకంటె కాదు,—దర్శింపబడుట ఇంకను కాదు,—చేయబడుట అంతకంటెను కాదు. మొదటి పంక్తిని, అది వారి హృదయమునకు ఆనందకరముగా ఉండదు అని అనువదించుటచేత బ్లేనీ ఈ క్రమమైన పెరుగుదలను భంగపరచుచున్నాడు; అక్షరశః అది, "మరియు అది హృదయముమీదికి ఎక్కదు" అని యున్నది. హెబ్రీలో "హృదయము" తరచుగా మనస్సును సూచించును; "మనస్సులోనికి వచ్చుట" అనునదే భావము; అది తలంపబడదు. ఈ నుడికారము ఈ గ్రంథములో మరి రెండు స్థలములలో కనబడుచున్నది, యిర్మీయా 7:31; యిర్మీయా 44:21; మన అనువాదములో ఇయ్యబడినట్లు, తలంపకుండుట లేక మనస్సులోనికి రాకుండుట అనునదే మిక్కిలి తగిన అర్థము. ఈ విధమైన క్రమమైన పెరుగుదలయొక్క ఉద్దేశము, సందేహమునకు ఏ తావును లేకుండునట్లు, ఆ సంగతిని మరింత నిశ్చయమైనదిగాను వివాదరహితమైనదిగాను చేయుటయే. — సం. 89 ఇదే శ్రేష్ఠమైన అనువాదముగా కనబడుచున్నది. బ్లేనీ "యెరూషలేము" అను మాటను విడిచిపెట్టుచున్నాడు; అయితే తగిన కారణమేమియు లేదు. వచనమంతయు ఈలాగున్నది:— ఆ దినమున వారు యెరూషలేమును, "యెహోవా సింహాసనము" అని పిలిచెదరు; సకల జనములు దానియొద్దకు, యెహోవా నామమునిమిత్తము, యెరూషలేమునకే కూడివచ్చును; వారు ఇకమీదట తమ దుష్ట హృదయముయొక్క తీర్మానముల చొప్పున నడువరు. — సం.

అయితే ఈ భాగము విషయమై, జనములు అను మాటచేత పది గోత్రములను గ్రహించినను, రెండు రాజ్యములను గ్రహించినను, భేదము లేకుండ సకల జనములను గ్రహించినను, ప్రవక్త భావము సమానముగా స్పష్టమే; అదేమనగా,—దేవుడు ప్రజలను పునరుద్ధరించినప్పుడు సంఘము మునుపటికంటె విశాలమగుననియు, అప్పుడు దేవుడు అసూయయు కలహమును లేకుండ సత్యమతమును వర్ధిల్లజేయుననియు.

ఈ భాగము రెండు రాజ్యములను గూర్చి వివరింపవలెను అను అభిప్రాయమును తరువాత వచ్చునది స్థిరపరచుచున్నది: వారు ఇకమీదట తమ సొంత హృదయముయొక్క దుష్ట కాఠిన్యము చొప్పున నడువరు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. ధర్మశాస్త్ర బోధకు ఎల్లప్పుడును పరాయివారై యుండిన అన్యజనములను గూర్చి ఈలాగు మాటలాడుట వాడుక కాదు. కావున ఇది యూదులకును ఇశ్రాయేలీయులకును మాత్రమే ప్రత్యేకముగా అన్వయింపగలదు గనుక, సకల జనములు అను మాటకు పది గోత్రములు లేక ప్రజలందరు అను అర్థమిచ్చు వివరణయే మిక్కిలి ఆమోదయోగ్యమైనది.

అదే అర్థముగల మాట పిమ్మట చేర్చబడుచున్నది: ఆ దినములలో యూదా వంశము ఇశ్రాయేలు వంశముతో కలిసి వచ్చును. ప్రవక్త ఇతర జనములను గూర్చి కాక అబ్రాహాము సంతతిని గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని ఇందువలన స్పష్టమగుచున్నది; ఏలయనగా అతడు ఈ వచనమును వివరణగా చేర్చుచున్నాడు.

"సకల జనములు వచ్చును అనుటకు అర్థమేమి?" అని నిజముగా అడుగబడియుండవచ్చును.

దానికి అతడు ఈలాగు ఉత్తరమిచ్చుచున్నాడు, "ఇశ్రాయేలు వంశము యూదా వంశముతో ఏకమగును;" అనగా, ఈ రెండు జనముల మధ్య ఇకమీదట ద్వేషముండదు; ఏలయనగా వారు ఒకరినొకరు సహోదరులుగా అంగీకరించుకొని, తాము ఒకే మూలమునుండి పుట్టితిమనియు, తాము ఒకే ప్రజగా ఉండవలెననియు ఎరుగుదురు. సంక్షేపముగా, ప్రవక్త తాను మునుపు చెప్పినదానిని ఈ వచనములో వివరించుచున్నాడు. మరియు అతడు చేర్చుచున్నదానిని మనము ప్రత్యేకముగా గమనింపవలెను: వారు ఉత్తరదేశములోనుండి బయలుదేరి, నేను వారి పితరులకు స్వాధీనపరచుకొనుటకు ఇచ్చిన దేశమునకు కలిసి వచ్చెదరు. యూదులు ఇంకను చెరలోనికి పోలేదు; వారు యెరూషలేములోను చుట్టుపట్ల దేశములోను తమ సొంత గూటిలోవలె నెమ్మదిగా ఉండినప్పుడు ప్రవక్త వారితో దీనిని చెప్పెను; తరువాత తమకు గొప్ప నష్టముతో సత్యమని వారు కనుగొనినదానిని,—తమ సహోదరులైన ఇశ్రాయేలీయులకు జరిగినదని వారు అప్పుడు చూచిన చెరవంటి చెర తమకు సమీపముగా ఉన్నదని,—అతడు వారిని ఒప్పించలేకపోయెను. అయినను ప్రవక్త, వారు చెరపట్టబడి ఇశ్రాయేలీయులవలె ఉత్తరదేశములో నివసించుచున్నట్లుగా వారిని గూర్చి మాటలాడెను; వారు ఉత్తరదేశములోనుండి కలిసి వచ్చెదరు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

90 "దుష్ట" అను మాట "కాఠిన్యము" అను మాటతో జతపరచబడియున్నది; అయితే అది సరిగా "వారి హృదయము" అను మాటకు చెందినది. "కాఠిన్యము" అని అనువదింపబడిన పదము {{שררות, ఇది బహువచన నామవాచకము, యిర్మీయాలో ఎనిమిది మారులు కనబడుచున్నది; ఇక్కడను, యిర్మీయా 7:24; యిర్మీయా 9:14; యిర్మీయా 11:8; యిర్మీయా 13:10; యిర్మీయా 16:12; యిర్మీయా 18:12; యిర్మీయా 23:17 లోను; మరియు ఇతర స్థలములలో రెండు మారులు, ద్వితీయోపదేశకాండము 29:19; కీర్తనలు 81:12. సెప్టువజింటు దానిని ఎన్నో విధములుగా అనువదించుచున్నది గనుక, దాని ప్రత్యేకార్థమును వారు గ్రహింపలేదని స్పష్టమగుచున్నది; {ἐνθυμήματα}, తలంపులు, యుక్తులు; {τὰ} {ἄρεστα}, ప్రీతికరమైనవి లేక అనుకూలమైనవి; {πλάνη}, తిరుగులాట. యిర్మీయాలో దానికొరకు ఈ మాటలు వాడబడినవి. వల్గేటు దానిని ఎల్లప్పుడును "pravitas — వక్రత — దుష్టత్వము" అని అనువదించుచున్నది. టార్గుము దానిని ఏకరీతిగా "cogitatio — తలంపు లేక కల్పన" అని అనువదించుచున్నది. రెండవ మాటయే మన అనువాదములో వాడబడినది, (కీర్తనలు 81:12 లో "దురాశ" అని తప్ప,) అంచున "మొండితనము" అను పాఠాంతరముతో. సిరియాకును అరబీయును సెప్టువజింటు వలెనే ఎంతో భిన్నముగా ఉన్నవి, "ఆశలు, దురాశలు, చిత్తము" మొదలగునవి. చాలమట్టుకు దానికి ముందు "వెంబడి నడచుట" అను మాట వచ్చుచున్నది, యిర్మీయా 18:12 లో తప్ప; అక్కడ దానికి ముందు "చేయుట" అను మాట వచ్చుచున్నది. "హృదయకాఠిన్యమును చేయుట" అనునది తగిన నుడి కాదు; "కల్పన" గాని "మొండితనము" గాని ఏమాత్రమును మేలైనవి కావు. తలంచుట లేక కల్పించుట అను అర్థముగల క్రియాపదమునుండి గాని, వక్రతతో లేక దుష్టత్వముతో గాని, ఆశలతో లేక దురాశలతో గాని ఏ సంబంధముగల క్రియాపదమునుండి గాని అది పుట్టదు. "మొండితనము" అని అనువదించువారు చేయునట్లు దానిని ,{}שרה నుండియు మనము పుట్టించలేము; ఏలయనగా అది యిర్మీయా 18:12 లో పేర్కొనబడిన భాగమునకు సరిపోదు. కావున అది ,{}שר నుండి—నడిపించుట, క్రమపరచుట, ఏలుట, అధికారము చెలాయించుట అను అర్థముగల దానినుండి—రావలెను. అది ద్విరుక్త రూపములో మూడు మారులు కనబడుచున్నది; ఎస్తేరు 1:22 లో కృదంత నామవాచకముగాను, సంఖ్యాకాండము 16:13 లో హిత్పాయెల్ రూపములో క్రియాపదముగాను కృదంతముగాను కనబడుచున్నది; అక్కడ అది తన్నుతాను అధిపతిగా లేక నిరంకుశునిగా చేసికొనుట అను అర్థములో వాడబడినది. కావున బహువచనములో ఆ నామవాచకముయొక్క అక్షరార్థము, ఆధిపత్యములు, పెత్తనములు, నిర్ణయాధికారములు; దానిని నిర్ధారణలు, తీర్మానములు, ప్రబలమైన ప్రేరణలు లేక మనోవృత్తులు అని అనువదింపవచ్చును. "వారు ఇకమీదట తమ దుష్ట హృదయముయొక్క తీర్మానముల చొప్పున నడువరు." యిర్మీయా 7:24 లో అది "ఆలోచనలు" అను మాటకు సమానార్థకముగా వాడబడినది, స్పష్టముగా అంతకంటె బలమైన పదముగా: దానికి దృఢనిశ్చయము లేక పట్టుదల, సంపూర్ణ నిర్ధారణ, మొండి నిర్ణయము అను అర్థము ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది. పార్క్‌హర్స్టు దానిని "పాలించు సూత్రములు" అని అనువదించుచున్నాడు. — సం.

"మేము ఇంకను మా సొంత స్వాస్థ్యమును అనుభవించుచున్నాము, ఎవడును మమ్మును ఇక్కడనుండి వెళ్లగొట్టలేడు; ఏలయనగా దేవుడు మనమధ్య తనకొరకు నిత్య నివాసస్థలమును ఏర్పరచుకొనెను గనుక ఆయన తన సొంత ఆలయమును కోల్పోవుట అసాధ్యము" అని వారు ఆక్షేపించి చెప్పియుండవచ్చును. అట్టి మాటలు వారిచేత నిస్సందేహముగా కేకలతో పలుకబడినవి. అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ వారి వ్యర్థ నమ్మకమును త్రోసివేసి, కొంతకాలము వారు తమ దేశమునుండి వెళ్లగొట్టబడిన తరువాత ప్రభువు వారికి అనుగ్రహించు పునరుద్ధరణకొరకు ఎదురుచూచుటయందే వారి విడుదలకు ఏకైక నిరీక్షణ కలదని చెప్పుచున్నాడు. తాము అనుభవింపవలసియుండిన శిక్షను వారు మరింత లోబడుటతో సహించునట్లు, చెరవలన కలుగు ప్రయోజనమును ప్రవక్త ఇక్కడ వారియెదుట ఉంచుచున్నాడు: ఏలయనగా ఈ చెర కొంతకాలము మాత్రమే ఉండుననియు, తాము మరల తమ సహోదరులైన ఇశ్రాయేలీయులతో కలిసి కూర్చబడుదుమనియు నిరీక్షణ లేనియెడల, వారు నూరుమారులు నిరాశపడియుండవచ్చును. ఇప్పుడు తరువాత వచ్చునది —

యిర్మీయా 3:19

19. అయితే నేను—నిన్ను కుమారులలో ఎట్లు చేర్చి, జనముల సైన్యముల స్వాస్థ్యములలో శ్రేష్ఠమైన స్వాస్థ్యమగు మనోహరమైన దేశమును నీకు ఎట్లు ఇయ్యగలను? అని అనుకొంటిని; మరియు—నీవు నన్ను నా తండ్రీ అని పిలిచెదవు, నన్ను విడిచి తొలగిపోవవు అని అనుకొంటిని.

19. Et ego dixi, Quomodo ponam to in filios, et dabo tibi terram desiderii (hoc est, desiderabilem,) haereditatem cupiditatis 92 (hoc est, quae concupiscitur,) exercitus gentium? Et dixi, Pater mi, clamabis ad me, et a me non recedes (de post me, ad verbtum, {).}מאחרי

ఈ వచనమునకు ఇయ్యబడిన వివరణలన్నిటిని ప్రస్తావించుట నా ఉద్దేశము కాదు; ప్రవక్త భావముగా కనబడుచున్నదానిని చూపుటయే చాలును. నేను అంగీకరింపని అభిప్రాయములను నేను ప్రస్తావించునప్పుడెల్ల, అట్లు చేయుటకు నేను బలవంతపెట్టబడుచున్నాను; ఏలయనగా అవి సత్యమువలె కనబడునప్పుడు చదువరులు వాటిచేత మోసపోవచ్చును: అయితే సత్యమే తగినంత స్పష్టముగా కనబడునప్పుడు, ఇతరుల అభిప్రాయములను ఖండించుటకు ప్రయాసపడుటకు నాకు మనస్సులేదు.

కాబట్టి ప్రవక్త మాటల భావము ఇదియే, --- అబ్రాహాము సంతతి దాదాపు చచ్చినదైయుండగా, అది మరల ఏలాగు వృద్ధిపొందగలదు? అని దేవుడు ఇక్కడ అడుగుచున్నాడు. దానికి ప్రత్యుత్తరము ఇదే, నీవు నన్ను తండ్రీ అని పిలిచి నాయొద్దనుండి తొలగిపోనప్పుడు అది జరుగును. యూదులు తమ స్థితి నివారణకు అతీతమైనదని గ్రహించునట్లు ఈ ప్రశ్న అడుగబడెను. నిశ్చయముగా వారు తమ దుష్టత్వముచేత దేవునికి అంత ఎక్కువగాను అంత మొండిగాను కోపము పుట్టించియుండిరి గనుక, వారు పూర్తిగా నశించిపోయినవారైనట్లు కనబడియుండవచ్చును. కాబట్టి దేవుడు ఇక్కడ ఆశ్చర్యముతో నిండినవాని పాత్రను ధరించుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, "మీరు నిశ్చయముగా నిరాశాస్థితిలో ఉన్నారు, మీ రక్షణను గూర్చి ఏ నిరీక్షణయు లేదు; అయినను మిమ్మును మరల పునరుద్ధరింపవలెనని నా ఉద్దేశమై యున్నది గనుక, మీ సంతతి మరల వృద్ధిపొందగల ఒక మార్గమును ఇప్పుడు కనుగొనవలెనని కోరుచున్నాను." (91 కాల్విన్ "venient," అనగా "వచ్చెదరు" అను క్రియను రెండుమారులు వాడుచున్నాడు: అయితే మొదటి క్రియ నడచుట అనునది; అది యూదా ఇశ్రాయేలుతో కలిసికొనుటను, అనగా వారి ఐక్యతను సూచించుచున్నది. ఆ మాటలు ఇవి, — ఆ దినములలో యూదా వంశము ఇశ్రాయేలు వంశముతో కలిసి నడచును, ఉత్తరదేశములోనుండి వారు ఏకముగా వచ్చెదరు, నేను వారి పితరులకు స్వాస్థ్యముగా ఇచ్చిన దేశమునకు. వారు మొదట ఐక్యపరచబడి, అటుపిమ్మట కలిసి తమ స్వదేశమునకు సాగిపోవుదురు. — సం.) అయితే ఇది ఏలాగు జరుగును? కావలసిన ఒక్కటే విషయము, ఆయనను నోటితో కాదు, నిజముగా హృదయముతో తండ్రీ అని పిలుచుటయే అని ఆయన చూపుచున్నాడు.

92 కాల్విన్ ఆ పదమును దాని కల్దీయ భాషార్థములో తీసికొనుచున్నాడు; {{צבי అనునది హెబ్రీలో ఔన్నత్యము, వైభవము, మహిమ అను అర్థమిచ్చును; అయితే కల్దీయ భాషలో కోరిక, కోరబడినది అను అర్థమిచ్చును; మరియు ఇదే ఈ వాక్యభాగమునకు మిక్కిలి సరిపోవుచున్నది, "జనముల సైన్యములకు కోరిక యైన స్వాస్థ్యము;" అనగా, "జనముల సైన్యములచేత కోరబడిన స్వాస్థ్యము;" గేటకర్ కోరుకొను అర్థము ఇదియే. ఈ వచనమంతటిని నేను ఈలాగు అనువదించెదను, --- 19. అయితే నేను, నేనే ఇట్లంటిని, "నేను నిన్ను పిల్లలలో ఏలాగు ఉంచుదును, ఆనందకరమైన దేశమును, జనముల సైన్యములచేత కోరబడిన స్వాస్థ్యమును నీకు ఏలాగు ఇచ్చెదను?" మరియు నేను ఇట్లంటిని, "నీవు నన్ను నా తండ్రీ అని పిలిచెదవు, నాయొద్దనుండి నీవు తొలగిపోవు." హెబ్రీలో సర్వనామములు క్రియలకు ముందు ఇయ్యబడునప్పుడు, ఇక్కడ {}אנכי "నేను" అనునట్లు, అవి ఎల్లప్పుడును ఒత్తిపలుకబడినవై యుండును. "అయితే నేను," లేక, "నా మట్టుకైతే," లేక, "నేనే ఇట్లంటిని." --- సం.

కాబట్టి ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: ఏలయనగా అది చేయుటకు మిక్కిలి కష్టమైన కార్యమైనట్లు దేవునికి ఈ విధముగా ఆశ్చర్యమును ఆపాదించుటచేత అతడు ఇశ్రాయేలీయులను తగ్గించుచున్నాడు; అయితే అదే సమయమున వారు యథార్థహృదయముతో దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టి, ఆయనను తమ తండ్రిగా ఒప్పుకొని, ఆయనను విడిచి ఎన్నడును తొలగిపోక స్థిరముగా అట్లు చేసిన పక్షమున, వారికొరకు రక్షణ సిద్ధపరచబడియున్నది గనుక, అతడు వారికి నిరీక్షణ కలిగించుచున్నాడు. సంక్షేపముగా, ఇశ్రాయేలీయులు చచ్చినవారివంటివారనియు, పునరుత్థానము లేకుండ వారి రక్షణ నిరాశాజనకమైనదనియు దేవుడు సూచించుచున్నాడు; అయినను ఈ షరతుమీద ఆయన వారికి రక్షణను వాగ్దానము చేయుచున్నాడు, --- వారు ఆయనకు మొఱ్ఱపెట్టవలెను, మరియు దానిని ద్విమనస్సుతో గాని, శీఘ్రముగా మాయమైపోవు అకస్మాత్తు ఆవేశముతో గాని చేయకూడదు; ఏలయనగా నీవు నాయొద్దనుండి తొలగిపోవు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "ఎల్లప్పుడును నాకు విధేయులై యుండుడి, అప్పుడు మీచేత నేను వ్యర్థముగా తండ్రి అని పిలువబడనని నేను రుజువుపరచెదను." పిమ్మట ఇట్లు వచ్చుచున్నది ---

యిర్మీయా 3:20

20. ఇశ్రాయేలు వంశస్థులారా, భార్య తన పెనిమిటిని విడిచి విశ్వాసఘాతకురాలగునట్లు నిశ్చయముగా మీరు నాయెడల విశ్వాసఘాతకులైతిరి; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

20. Certe (subaudienda est particula sicut) perfideagit mulier a socio suo 93 (hoc est, perfide agit cum marito, ubi ab ipso discedit, vel, se alienat,) sic perfide egistis in me, domus Israel, inquit Jehovah.

ముందటి వచనములోని మొదటి భాగమును అతడు స్థిరపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా యూదులు తాము పోగొట్టుకొనినదానిని తిరిగి పొంది, మరల ఒక క్రొత్త ప్రజగా రూపింపబడుట దాదాపు అసాధ్యమని అతడు చెప్పియుండెను; మరియు దానికి కారణమును అతడు చూపుచున్నాడు, --- అతడు ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, వారు వ్యభిచారిణివంటివారైయుండిరి. అయినను సమస్త నిరీక్షణను తీసివేయవలెనని అతడు ఇంకను కోరలేదు; వారు తమ పాపములను గంభీరముగా ఆలోచించి, తమ్మును తామే అసహ్యించుకొని, దేవుని కనికరమును ఆశ్రయముగా చేసికొని దానియొద్దకు పారిపోవలెనను దానినే అతడు నొక్కి చెప్పుచున్నాడు. అతడు దీనిని వారికొరకు చేసినంతగా, తాను ఎవరి మధ్య నివసించెనో ఆ ప్రజలకొరకు చేసెను. ఏలయనగా తరచుగా చెప్పబడినట్లు, అతడు విశేషముగా యూదులను లక్ష్యపెట్టెను; వారు తమ దుర్గుణములలో ఎంతగా కఠినపడిరనగా, వారి కఠినహృదయములను పశ్చాత్తాపమునకు వంచునట్లు వారిని భయపెట్టుటకై దేవుడు ఉద్దేశించిన ఈ దృష్టాంతము తమకు సంబంధించినదని వారు తలంచలేదు.

కాబట్టి ఈ కారణముచేతనే దేవుడు ఇశ్రాయేలును అంత కఠినముగా గద్దించెను; ఏలయనగా యూదులు ఇంకను అధ్వాన్నులని ఆయన ఇంతకుముందు చెప్పియుండెను. పిమ్మట ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు ---

యిర్మీయా 3:21

21. ఇశ్రాయేలీయులు తమ మార్గములను వక్రముచేసికొని తమ దేవుడైన యెహోవాను మరచిరి గనుక, ఉన్నత స్థలములమీద ఒక స్వరము వినబడెను, అది ఇశ్రాయేలీయుల ఏడ్పును విజ్ఞాపనలును.

21. Vox super excelsa audita est, fletus precationum filiorum Israel; quia perverterunt viam suam, obliti sunt Jehovae Dei sui.

నేను చెప్పినది ఇప్పుడు మరింత స్పష్టమగుచున్నది, --- దేవుడు ఉపేక్షించిన మూర్ఖులు తాము సరియైన సమయములో ఆయనయొద్దకు తిరిగిరాని పక్షమున అదే శిక్ష తమమీదికి రాబోవుచున్నదని తెలిసికొనునట్లు, ఇశ్రాయేలీయుల సంగతి ఇక్కడ యూదుల యెదుట ఉంచబడుచున్నది: ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు తమ దేవుని విడిచిపెట్టి, ఆయనకు తాము చేసిన విశ్వాస ప్రమాణమును భంగపరచిరి గనుక వారు ఏడ్చుచు కన్నీళ్లు విడుచుచుండిరని ప్రవక్త ప్రకటించుచున్నాడు.

93 పూర్వకాలపు అనువాదములన్నిటికిని విరుద్ధముగా, బ్లేనీ {{מרעה అను పదమును స్త్రీతో కలిపి, "దుష్టురాలైన స్త్రీ" అని అన్వయించుచున్నాడు. "స్నేహితుడు," లేక సహవాసి, లేక భాగస్వామి అనునది ఇక్కడ స్పష్టముగా భర్తకు బదులుగా ఉంచబడినది; ఇతర భాషలలో ఇది సామాన్యముగా జరుగును. ఈ వచనమునకు మన సామాన్య అనువాదము ఏమాత్రమును సరియైనది కాదు: {}מ అను ఉపసర్గ ఎల్లప్పుడును "నుండి" అను అర్థమియ్యదు, కొన్నిసార్లు "తో" అను అర్థమిచ్చును. కాబట్టి ఇక్కడ, --- నిశ్చయముగా, స్త్రీ తన భాగస్వామితో విశ్వాసఘాతకముగా ప్రవర్తించునట్లు, ఇశ్రాయేలు వంశస్థులారా, మీరు నాకు విరోధముగా అంత విశ్వాసఘాతకముగా ప్రవర్తించితిరి, అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. --- సం.

అతడు దీనిని ఏ ఉద్దేశముతో చేసెను? తమ సుఖభోగములలో మునిగియుండిన యూదులు మేల్కొలుపబడి, తాము దేవుని తీర్పులకు ముందుగానే జాగ్రత్తపడని పక్షమున, అవే కన్నీళ్లును అదే ఏడ్పును తమకొరకు సిద్ధపరచబడియున్నవని ఒప్పింపబడునట్లే.

ఇశ్రాయేలీయులు నిశ్చయముగా ఇంకను ఈ విధముగా ఏడ్చుచు నిజమైన పశ్చాత్తాప సూచనలను కనుపరచలేదు; ఏలయనగా ప్రవక్త ఇక్కడ వారి మనోభావమును గాని వారి భక్తిని గాని శ్లాఘించుటలేదు; వారు తమ దేవుని విడిచిపెట్టిరి గనుక ఇంత తీవ్రముగా బాధింపబడిరని మాత్రమే సూచించుచున్నాడు.

ఉన్నత స్థలములమీద ఒక స్వరము వినబడెను, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, ఇశ్రాయేలీయులు తమ శత్రువులచేత ఎంత క్రూరముగా అణచివేయబడిరో అది అంతటను తగినంతగా తెలిసియుండెను. ఇప్పుడు వారు మొఱ్ఱపెట్టిరి, అప్పుడు తమ్మును తాము మనుష్యులందరిలో మిక్కిలి దౌర్భాగ్యులని చెప్పుకొనిరి: ఈ విలాపము ఎందుకు?

వారు తమ మార్గములను వక్రము చేసికొనిరి గనుకనే. కాబట్టి అతడు ఈలాగు చెప్పినట్లే యున్నది, --- తమ సహోదరుల శిక్షచేత హెచ్చరింపబడియు యూదులు పశ్చాత్తాపపడకపోవుట వారిలోని ఘోరమైన మూర్ఖత్వమే: ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులకు సంభవించిన విపత్తు మనుష్యులందరిని భయముతో నింపెను. ఆ రాజ్యము నిశ్చయముగా చాలకాలము వర్ధిల్లియుండెను; అయితే దేశము దాని నివాసులు లేనిదై, దానిని సాగుచేయుటకు పారసీకమునుండియు తూర్పుననున్న ఇతర ప్రాంతములనుండియు కొందరు పంపబడువరకు అడవిమృగములచేత ఆక్రమింపబడియుండెను. అంత రమ్యమైనదియు అంత ఫలవంతమైనదియునైన దేశము ఎడారివలె ఏలాగు మారెను? దేవుడు ఆలాగు ముందుగా చెప్పియుండెను గనుకనే: "మీరు నా విశ్రాంతిదినములను నిర్లక్ష్యము చేసితిరి," అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, "గనుక మీ దేశము విశ్రాంతి పొందును, ఇకమీదట మీచేత అది అలసటపొందదు." (లేవీయకాండము 26:34, 35.)

అది భయంకరమైన దృశ్యము; దేవుడు అంత భయంకరమైన ప్రతిదండన చేసిన ఆ ప్రజల భక్తిహీనత ఎంత గొప్పదై యుండెనో దూరదూరముగానున్న జనములు చూడగలిగిరి. ఈ నిర్జనత్వమును, దేశముయొక్క ఈ పాడును తమ కన్నులయెదుట కలిగియుండిన యూదులు, వీటన్నిటిని లక్ష్యపెట్టకుండుటలో మిక్కిలి బుద్ధిహీనులు కారా?

ఇశ్రాయేలీయులు పర్వతముల శిఖరములమీద మొఱ్ఱపెట్టినట్లు, ఉన్నత స్థలములమీద ఒక స్వరము వినబడెను, అని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు అతని ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. మరియు విజ్ఞాపనల ఏడ్పు, మొదలైనవి, అని అతడు చేర్చుచున్నాడు: అయితే అవి విశ్వాసమునుండి పుట్టిన ప్రార్థనలని అతని భావము కాదు; అవి దుర్దశను దౌర్భాగ్యమును సూచించు విలాపములు మాత్రమే. కారణము చెప్పుటలో, ఇశ్రాయేలీయులు ఏమి ఒప్పుకొనిరో ప్రవక్త ప్రస్తావించుటలేదు, వారు తమ విపత్తుల నిమిత్తము అంత గాఢముగా ఎందుకు దుఃఖించిరో దాని కారణమును మాత్రమే చూపుచున్నాడు; అది, వారు తమ మార్గములను వక్రము చేసికొని, తమ దేవుడైన యెహోవాను మరచిరి గనుకనే. పిమ్మట అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు ---

యిర్మీయా 3:22-23

22. భ్రష్టులైన పిల్లలారా, తిరిగి రండి, మీ అవిశ్వాసమును నేను బాగుచేసెదను. ఇదిగో, నీయొద్దకు మేము వచ్చుచున్నాము; నీవే మా దేవుడవైన యెహోవావు.

22. Revertimini, filii rebelles; sanabo transgressiones vestras. Ecce, nos venimus ad to, quia Jehova Deus noster.

94 ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, — 21. ఉన్నత స్థలములమీద ఒక స్వరము! ఇశ్రాయేలు ప్రజల ఏడ్పును, విజ్ఞాపనలును వినబడుచున్నవి; ఏలయనగా వారు తమ మార్గమును వక్రము చేసికొనిరి, తమ దేవుడైన యెహోవాను మరచిరి. "ఉన్నత స్థలములు" అనుదానికి బదులుగా బ్లేనీ "మైదానములు" అని ఉంచుచున్నాడు; అయితే ఆ మార్పునకు తృప్తికరమైన కారణమేదియు లేదు. హెబ్రీలో క్రియ సామాన్యముగా దాని కర్తకు ముందు వచ్చును గనుక, పైన స్వీకరించబడిన వాక్యనిర్మాణమే ఆ భాషయొక్క స్వభావమునకు మిక్కిలి తగినది. — సం.

23. కొండలనుండియు పర్వతముల సమూహమునుండియు రక్షణను నిరీక్షించుట నిశ్చయముగా వ్యర్థము; నిశ్చయముగా మా దేవుడైన యెహోవాయందే ఇశ్రాయేలునకు రక్షణ కలదు.

23. Certe fallacia a collibus, multitudo montium; certe in Jehova Deo nostro sans

Israel.

యూదులను వారి దృష్టాంతముచేత కదలించవలెనని, దేవుడు ఇక్కడ ఇశ్రాయేలీయులను పశ్చాత్తాపపడుమని హెచ్చరించుచున్నాడు. ఇక్కడ బోధింపబడుదానియొక్క ప్రయోజనము నిశ్చయముగా దౌర్భాగ్యులైన చెరపట్టబడినవారికిని ప్రవాసులకును చేరియుండవచ్చును; అయితే మనము ఇంతకుముందు చెప్పినట్లు, యిర్మీయా విశేషముగా తన స్వజనమునకు బోధకుడైయుండెను గనుక, అతడు నిస్సందేహముగా ముఖ్యముగా వారి మేలుకొరకే ప్రయాసపడెను. కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు ఎంత ఘోరముగా పాపము చేసినను, తాను వారితో సమాధానపడుటకు సిద్ధముగా ఉన్నానని దేవుడు ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు; పిమ్మట ఇదిగో, మేము తిరిగివచ్చుచున్నాము, లేక నీయొద్దకు వచ్చెదము, అని వారు ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచున్నట్లు ఆయన వారిని ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు: ఏలయనగా ప్రవక్త ఇక్కడ పది గోత్రములు భవిష్యత్తులో తిరుగుటను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు.

కాబట్టి ఇది దేవునికిని ఇశ్రాయేలీయులకును మధ్య జరుగు సంభాషణ. దేవుడే వారిని పశ్చాత్తాపపడుమని ఉచితముగా ఆహ్వానించుచున్నాడు: తిరుగుబాటు చేయు పిల్లలారా, తిరిగి రండి, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; పిమ్మట వారి వ్యాధులను స్వస్థపరచు వైద్యుడనై యుందునని ఆయన వాగ్దానము చేయుచున్నాడు: నీ అతిక్రమములను నేను స్వస్థపరచెదను; అనగా, నీ పాపములను నేను తుడిచివేసి, నిన్ను అపరాధమునుండి విడిపించెదను. కాబట్టి దేవుడు ఈ కార్యములను చేయుటకు పూనుకొనుచున్నాడు; మొదట, ఇశ్రాయేలీయులను పశ్చాత్తాపమునకు ప్రేరేపించుటకును, పిమ్మట వారికి క్షమాపణ నిరీక్షణను ఇచ్చుటకును: మరియు వారు తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనని పక్షమున వారికొరకు ఒక ఔషధము సిద్ధపరచబడియున్నదని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులు దానికి ప్రతిగా ఈ ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచున్నారు, ఇదిగో, మేము నీయొద్దకు వచ్చెదము. ఇక్కడ యిర్మీయా, దేవునిచేత ఇంత దయగా ఆహ్వానింపబడినప్పుడు ఇశ్రాయేలీయులు మూర్ఖులుగా ఉండక, దానికి భిన్నముగా బోధకు లోబడువారును విధేయులునై యుందురని చెప్పుటచేత తన స్వజనముయొక్క మొండితనమును ఖండించుచున్నాడు. ప్రజలకు తిరిగివచ్చుటకు స్వాతంత్ర్యము ఇయ్యబడినప్పుడు, సరియైన మనోభావము కలిగి, తమ లౌకిక ప్రయోజనములకంటె దేవుని మహిమను శ్రేష్ఠముగా ఎంచిన కొద్దిమంది విషయములో తప్ప, ఇది నిశ్చయముగా నెరవేరలేదు. అయితే ఆ సంఖ్య కొద్దిగా ఉండెను; అది ఆశ్చర్యకరమైన విషయమును కాదు; ఏలయనగా ఇతరులు తమ మూర్ఖత్వములో స్థిరముగా నిలిచియున్నను, ఒక పట్టణమునుండి ఒకడును ఒక గోత్రమునుండి ఇద్దరును వచ్చినను వారు చేర్చుకొనబడుదురని దేవుడు ఇంతకుముందు కారణము లేకుండ చెప్పలేదు. అది ఏలాగైనను, క్షమాపణయు రక్షణయు అను నిరీక్షణ తమయెదుట ఉంచబడినప్పుడు, ఇశ్రాయేలీయులు ఆయన హెచ్చరికకు లోబడనంతటి మొండివారు కారని దేవుడు ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు: యూదుల మూర్ఖత్వము మరింత అసహ్యముగా కనబడునట్లు ఇది ప్రస్తావింపబడుచున్నది.

అయితే తాము ఎల్లప్పుడును దేవుని వెదకుచున్నామని ఇశ్రాయేలీయులు వేషధారణతో నటించిరి గనుక వారు ఇక్కడ నిందింపబడుచున్నారని కొందరు తలంచుచున్నారు. అందుచేత వారు ఈ భావమును రాబట్టుచున్నారు, "ఇదిగో, మేము నీయొద్దకు తిరిగివచ్చుచున్నాము, నీవే మా దేవుడవు, అని మీరు నిశ్చయముగా చెప్పుచున్నారు;" తాము ఎల్లప్పుడును ఆయనను వెదకుచున్నామని వారు అబద్ధముగా చెప్పుకొనిరి గనుక ఆయన వారి వేషధారణను ఖండించుచున్నట్లు. అయితే ఈ అభిప్రాయము ప్రవక్త ఉద్దేశమునకు అన్యమైనదని నాకు తోచుచున్నది. కాబట్టి తమ పాపమార్గములలో అంత మొండిగా కొనసాగకుండునట్లు యూదులను బలవంతపెట్టవలసియుండిన దానిని యిర్మీయా ఒక చిత్రపటములోవలె వారియెదుట ఉంచుచున్నాడని నేను సందేహింపను: "ఇదిగో," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "నశించిపోయి సమస్త నిరీక్షణకును అతీతులైన మీ సహోదరులను కటాక్షములోనికి చేర్చుకొనుటకు దేవుడు సిద్ధముగా ఉన్నాడు; దేవుని స్వరము దయతోను కృపతోను తనయొద్దకు వారిని ఆహ్వానించుట వారు వినునప్పుడు, వారు నిస్సందేహముగా తిరిగివచ్చెదరు: అట్లయితే మీరెందుకు లోబడరు?"

మరియు నిశ్చయముగా, కొండలనుండియు పర్వతముల సమూహమునుండియు మోసము కలుగును, లేక, పర్వతముల సమూహమునుండి, అని తరువాత వచ్చుదానిని కూడ అదే భావములో తీసికొనవలెను; ఏలయనగా ఆ అక్షరము మరల చేర్చుకొనబడవలెను. ఇక్కడ ప్రవక్త వారి పశ్చాత్తాపముయొక్క నిదర్శనమును మరింత సంపూర్ణముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, "మేము కొండలచేతను పర్వతముల సమూహముచేతను మోసపోయితిమి; ఒక్క దేవుని ఆరాధించినయెడల కలుగుదానికంటె అనేక దేవతలవలన ఎక్కువ సంరక్షణ కలుగునని తలంచితిమి: ఈ మోసము నాశనమునకు నడిపించెను. కాబట్టి ఈ మోసములన్నియు ఇప్పుడు విసర్జింపబడునుగాక; ఏలయనగా ఏకైక సత్యదేవునితో మేము తృప్తిపొందెదము." సంక్షేపముగా, తాము అనేక దేవతలను వెదకుచు, ఏకైక సత్యదేవునియందు నిలుకడగా విశ్రమింపక యుండగా, అన్నిటికంటె చెడ్డ తప్పిదములచేత నాశనములోనికి ఈడ్వబడితిమని ఇశ్రాయేలీయులు ఈ మాటలలో ఒప్పుకొనుచున్నారు.

పిమ్మట వారు ఇట్లు చేర్చుచున్నారు, ఏలయనగా నిశ్చయముగా మా దేవుడైన యెహోవాయందే రక్షణ కలదు. ఇక్కడ వారు తమ విగ్రహములన్నిటికి విరుద్ధముగా ఏకైక సత్యదేవుని ఉంచుచున్నారు; తాము ఏకైక సత్యదేవుని సేవలో నిలిచియుండక, దేవతల సమూహమువెంట తిరుగులాడుటయే తమ సమస్త కీడులకును కారణమని వారు చెప్పినట్లున్నది. సత్యదేవుని ఆరాధించుటయు, --- మనకొరకు నానావిధములైన ఇతర దేవతలను వెదకుకొని, ఏకైక సత్యదేవునితో తృప్తిపొందనివారు చేయునట్లు వ్యర్థమైన నిరీక్షణలను కల్పించుకొనుటయు, --- అను ఈ రెండు విషయములు ఏ విధముగాను కలిసియుండలేవని ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము. పిమ్మట ఇట్లు వచ్చుచున్నది ---

యిర్మీయా 3:24

24. మా బాల్యమునుండి లజ్జాకరమైనది మా పితరుల కష్టార్జితమును, వారి గొఱ్ఱెలను వారి పశువులను, వారి కుమారులను వారి కుమార్తెలను మ్రింగివేసెను.

24. Et pudor (vel, probrum) voravit laborem patrum nostrorum a pueritia nostra, oves eorum et pecora eorum, filios eorum et filias eorum.

దేవుడు స్పష్టమైన నిదర్శనములచేత జనముయొక్క పాపములను కనుపరచెను, అను అదే ఫిర్యాదును వారు మరింత సంపూర్ణముగా స్థిరపరచుచున్నారు; ఏలయనగా ఆయన వారి కష్టార్జితమును, అనగా వారు ప్రయాసముచేత సంపాదించినదంతయు, నాశనము చేసెను. అతడు గొఱ్ఱెలను పశువులను, పిమ్మట కుమారులను కుమార్తెలను కూడ చేర్చుచున్నాడు.

ఈ నాశనమును అతడు నిశ్చయముగా దేవునికి ఆపాదించుటలేదు; అయితే లజ్జాకరమైనది మా బాల్యమునుండి మా పితరుల కష్టార్జితమును నాశనము చేసెను, అని అతడు చెప్పునప్పుడు ఆ మాటతీరు మరింత బలముగా నున్నది: ఏలయనగా లజ్జ అనుదానిచేత, వారు సిగ్గుపడవలసియుండిన దుష్టత్వమును అతడు ఉద్దేశించుచున్నాడు. కాబట్టి భావము ఇదే, వారు అనుభవించిన కీడులన్నిటిని మరి ఏ విధముగాను వివరింపలేము, ఏలయనగా అదంతయు వారి దుష్టత్వమునకే ఆపాదింపవలసియుండెను. కాబట్టి మా లజ్జ, అనగా మా దుష్టత్వము, మా పితరుల కష్టార్జితమును నాశనము చేసెను. పిమ్మట ఇట్లు వచ్చుచున్నది ---

యిర్మీయా 3:25

25. మేము మా సిగ్గులో పడియున్నాము, మా అవమానము మమ్మును కప్పుచున్నది; ఏలయనగా మేమును మా పితరులును మా బాల్యమునుండి నేటివరకు మా దేవుడైన యెహోవాకు విరోధముగా పాపము చేసితిమి, మా దేవుడైన యెహోవా మాట వినకపోతిమి.

25. Jacuimus in pudore nostro, et operuit nos ignomina nostra; quoniam cum

Jehova Deo nostro scelerate egimus, nos et patres nostri, a pueritia nostra, et ad hunc diem usque; et non audivimus vocem Jehovae Dei nostri.

ఇశ్రాయేలీయులు ఇక్కడ క్రొత్త సంగతి ఏదియు చెప్పక, అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నారు గనుక, మిక్కిలి విసుగు పుట్టించకుండునట్లు, ఆ మాటలను క్లుప్తముగా స్పృశించుటకు మాత్రమే నేను ఉద్దేశించుచున్నాను. కాబట్టి తాము తమ దుర్దశలలో పడియున్నామని వారు చెప్పుచున్నారు; ఎందుకు? వారు దేవునియెడల దుష్టముగా ప్రవర్తించిరి గనుక. తాము ఒప్పుకొనినదానిని, --- అనగా తమ పితరుల కష్టార్జితము తమ లజ్జచేత, అనగా తమ దుష్టత్వముచేత, నాశనమాయెనను దానిని వారు వివరించుచున్నారని మనము చూచుచున్నాము; మరియు తాము తమ పితరుల దోషమునకు వారసులమని వారు ఎరిగియుండిరి గనుక, తమ పితరుల లెక్కలో వేయదగినదానిని వారు తమకే ఆపాదించుకొనుచున్నారు. మేము మా సిగ్గులో పడియుంటిమి, అని వారు చెప్పుచున్నారు. తాము న్యాయముగానే దౌర్భాగ్యులమైతిమనియు, దేవుడు తమను మితిమీరి కఠినముగా బాధించెనని ఆయనను క్రూరత్వము విషయమై నిందింపలేమనియు వారు ఇక్కడ క్లుప్తముగా ఒప్పుకొనుచున్నారు. అదెట్లు? వారు తమ సొంత సిగ్గులో పడియుండిరి, వారి సొంత అవమానము వారిని కప్పెను గనుక; తమ సమస్త కీడులకును కారణము తమ పాపములలోనే కనబడునని, దానిని మరి ఎక్కడను వెదకనక్కరలేదని వారు చెప్పినట్లున్నది.

95 ఈ రెండు వచనముల అక్షరార్థమైన అనువాదము ఈ క్రిందిది:- 22. మతభ్రష్టులైన పిల్లలారా, తిరిగి రండి, మీ మతభ్రష్టతలను నేను స్వస్థపరచెదను. — ఇదిగో మేము! నీయొద్దకు వచ్చుచున్నాము; ఏలయనగా నీవే మా దేవుడవైన యెహోవావు: 23. నిశ్చయముగా కొండలు వ్యర్థములు, పర్వతముల సమూహమును వ్యర్థమే; నిశ్చయముగా మా దేవుడైన యెహోవాయందే (లేక ఆయనద్వారానే) ఇశ్రాయేలునకు రక్షణ కలదు. "మతభ్రష్టులైన" అని అనువదింపబడిన పదమునకు "తిరుగుబాటు చేయు" అని అర్థము కాదు, అనగా దేవునినుండి తొలగిపోవువారు అని అర్థము; "మతభ్రష్టతలు" అను పదమును అదే మూలమునుండి వచ్చినది గనుక అదే అర్థమిచ్చును. "కొండలు" అను పదమునకు ముందున్న {{מ సామాన్యముగా తీసికొనబడునట్లు ఉపసర్గ కాదు, అది ఒక రూపనిర్మాణ అక్షరము: అనువాదములన్నిటినుండి అట్లు కనబడుచున్నది. అది ముందటి పదమునకు చెందినదని బ్లేనీ ఊహించి, దానిని ;{}לשקרים అని చేయుచున్నాడు; అయితే దానికి ముందు చేర్చబడిన {}ל విషయమై అతడు వివరణ ఇయ్యుటలేదు. వేరే పాఠాంతరమేదియు లేదు. సెప్టువజింటులో {εἰς} {ψεῦδος} {ἧσαν} {οἱ} {ζουνοὶ} --- కొండలు అబద్ధముగా నుండెను, అని యున్నది. వల్గేటు, సిరియాక్, అరబిక్ అనువాదములును సారాంశమున అట్లే యున్నవి. --- సం.

96 అంతకంటె, "మరియు ఆ లజ్జ," అనగా, ముందటి వచనములో సూచింపబడిన విగ్రహారాధన; ఆ నామవాచకమునకు ముందు {{ה అను ఉపపదము చేర్చబడియున్నది. గేటకర్‌యు బ్లేనీయు స్వీకరించిన అభిప్రాయము ఇదియే. యిర్మీయా 11:13; హోషేయ 9:10 చూడుము. --- సం.

మేమును మా పితరులును దుష్టముగా ప్రవర్తించితిమి గనుక, అని వారు చెప్పుచున్నారు. ఈ మాటలచేత, తాము ఒక్క దినము మాత్రమే ఈలాగు ప్రవర్తింపక, బాల్యమునుండియే తమ పితరుల దోషమును త్రాగి, ఈ విధముగా కీడుమీద కీడు చేర్చునంతగా మూర్ఖులైతిమని వారు సూచించుచున్నారు. తమ పితరుల కష్టార్జితము తమ బాల్యమునుండి నాశనమాయెనని వారు ఇంతకుముందు చెప్పి, తద్వారా తమ శిక్ష ఎడతెగక కొనసాగుటను సూచించిరి; ఏలయనగా దేవుడు వారిని ఒక్క దినము మాత్రమే శిక్షింపలేదు, తన కొరడాలను తరచుగా మరల మరల ప్రయోగించెను, అయినను ఏ ప్రయోజనమును కలుగలేదు. ఇప్పుడు వారు ఇట్లు చేర్చుచున్నారు, "మేము మా బాల్యమునుండి మా దేవునియెడల దుష్టముగా ప్రవర్తించినట్లే, ఆయనయు మా బాల్యమునుండి తనయొద్దకు తిరిగిరమ్మని మమ్మును హెచ్చరించుచు వచ్చెను; మేము తిరిగిరాకపోవుట మా తప్పిదమే, ఏలయనగా ఆయన మమ్మును పిలిచెను; అయితే మేము మొండివారమైయుంటిమి గనుక, దేవుడు న్యాయముగానే మామీద తన ప్రతిదండనను జరిగించెను."

పిమ్మట వారు నేటివరకు, అని చెప్పుచున్నారు; దీనిచేత నేను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని, --- తాము తమ దుర్గుణములను మానకుండునంతగా మూర్ఖులైయుంటిమను దానిని వారు స్థిరపరచుచున్నారు. అదే సమయమున అతడు వారి సమస్త దుష్టత్వముయొక్క మూలమును చూపుచున్నాడు: వారు యెహోవా స్వరమును ఆలకింపలేదు. వారు త్రోవతప్పియుండి, దేవుడు మౌనముగా ఉండియున్నయెడల, వారి తప్పిదము తగ్గింపబడియుండవచ్చును; అయితే దేవుడు ప్రతిదినము వారియొద్దకు ప్రవక్తలను పంపెను, వారు వారి చెవులలో మొఱ్ఱపెట్టుట ఎన్నడును మానలేదు, అయినను వారు చెవిటివారై యుండిరి గనుక, వారి పాపమార్గములలో వారి మూర్ఖత్వము క్షమింపరానిదై యుండెను. కాబట్టి వారు దేవుని స్వరమును వినుటకు నిరాకరించిరను సంగతిచేత వారి పాపము అధికమాయెనని మనము చూచుచున్నాము; నాశనమార్గమునుండి వారిని వెనుకకు పిలుచుటలో దేవుడు తన వంతును చేసెను, అయితే వారు ఆయన కటాక్షమును లక్ష్యపెట్టనంత మొండివారైయుండిరి, కాబట్టి వారు తమ భక్తిహీనతకొరకు మాత్రమే గాక, తమ కృతఘ్నతకొరకును మూర్ఖమైన దుష్టత్వముకొరకును న్యాయముగా శ్రమపడిరని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, అనేక ఆశీర్వాదములతో అనుగ్రహింపబడినను, మేము బహిరంగముగా నీతో యుద్ధము జరిగించుచున్నట్లు మా దుష్క్రియలచేత నీకు కోపము పుట్టించుట మానకున్నాము గనుక, --- ఓ అనుగ్రహించుము, నీవు మమ్మును పశ్చాత్తాపమునకు ఆహ్వానించు ఆ దృష్టాంతములచేత మేము తుదకు హెచ్చరింపబడి, మా చెడిపోయిన స్వభావమును అణచుకొని, సరియైన సమయములో పశ్చాత్తాపపడి, నీ నామము మాద్వారా మహిమపరచబడునట్లు నీ సేవకు మమ్మును సమర్పించుకొనునట్లును; ఇప్పుడు నశించినవారివలె కనబడువారిని రక్షణమార్గములోనికి తెచ్చుటకు మేము ప్రయాసపడునట్లును; ఈ విధముగా నీ కనికరము దూరదూరముగా వ్యాపించి, నీ అద్వితీయ కుమారుడైన క్రీస్తుద్వారా సంపాదింపబడిన నీ రక్షణ సమస్త జనములచేత తెలిసికొనబడి అంగీకరింపబడునట్లును అనుగ్రహించుము. --- ఆమేన్. (97 కాల్విన్ సెప్టువజింటును అనుసరించి ఆ క్రియను భూతకాలములో అనువదించినట్లు కనబడుచున్నది. వల్గేటును సిరియాక్‌యు మూలములోని భవిష్యత్కాలమును నిలుపుకొనుచున్నవి; అయితే టార్గుము వర్తమానకాలమును ఇచ్చుచున్నది, అది సరియైనదే, ఏలయనగా హెబ్రీలో భవిష్యత్కాలమును తరచుగా ఆలాగే తీసికొనవలెను. వెల్ష్ భాషలోను అట్లే, భవిష్యత్కాలము వర్తమానకాల భావమును తెలియజేయును. ఈ ద్విపదను ఆ భాషలో హెబ్రీ ప్రకారము ఖచ్చితముగా అనువదింపవచ్చును, భవిష్యత్కాలము ప్రస్తుత స్థితిని వ్యక్తపరచుచున్నట్లు గ్రహింపబడును, — Gorweddwn yn ein cywilydd, A gorchuddia ni ein gwarth. అయితే ఇంగ్లీషులో వర్తమానకాలమునే వాడవలెను, ఏలయనగా ఇది దేవునియొద్దకు తిరిగివచ్చుచున్న పశ్చాత్తాపి చేయు ఒప్పుకోలు, — మేము మా సిగ్గులో పడియున్నాము, మా అవమానము మమ్మును కప్పుచున్నది, ఏలయనగా మా దేవుడైన యెహోవాకు విరోధముగా మేము పాపము చేసితిమి, మేమును మా పితరులును, మా బాల్యమునుండి నేటివరకు; మరియు మా దేవుడైన యెహోవా స్వరమును మేము ఆలకింపలేదు. — సం.)