యిర్మీయా 2

యిర్మీయా 2

యిర్మీయా 2:1-2 1. మరియు యెహోవా వాక్కు నాకు ప్రత్యక్షమై యీలాగు సెలవిచ్చెను. 1. Et fuit sermo Jehovae ad me, dicendo, 2. నీవు వెళ్లి యెరూషలేము వినునట్లు ఈలాగు ప్రకటింపుము—యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా—నీ యౌవనకాలపు భక్తిని, నీవు ప్రధానము చేయబడినప్పుడు నీవు చూపిన ప్రేమను, విత్తనము విత్తబడని దేశమైన అరణ్యములో నీవు నన్ను వెంబడించిన సంగతిని నేను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాను.

2. Vade et clama ad aures Jerusalem, dicendo, Sic dicit Jehova, Recordatus sum tui propter misericordiam adolescentiae tuae et dilectionem desponsationis tuae, quum me sequuta es (quum venisti post me, profecta es post me) in deserto, in terra non seminata.

రాజునకును యాజకులకును జనులందరికిని తన సేవకుడు అందింపవలసిన ఆజ్ఞలను దేవుడు ఇప్పుడు అతనికి తెలియజేయుచున్నాడు; ఏలయనగా యెరూషలేము చెవులు అను మాటచేత ఆయన దాని నివాసులందరిని ఉద్దేశించుచున్నాడు. యూదులు ఇకమీదట తన శ్రద్ధకు పాత్రులు కారని దేవుడు ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు; అయినను వారి సరిదిద్దజాలని దుర్మార్గతను అనుభవముచేత కనుగొనువరకు వారిని పూర్తిగా త్రోసివేయకుండునట్లు వేరొక కారణముచేత ఆయన ప్రేరేపింపబడుచున్నాడు. కావున ఆయన ఈ ఉపోద్ఘాతమును పలుకుచున్నాడు: నీ యౌవనకాలపు దయనుబట్టియు, నీ ప్రధానపు ప్రేమనుబట్టియు నేను నిన్ను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాను. ఈ మాటలచేత ఆయన తాను వారి రక్షణను గూర్చి శ్రద్ధవహించి, తన ప్రవక్త ప్రయాసములచేత వారిని సరియైన మార్గములోనికి తేవలెనని ప్రయత్నించుటకు కారణము, యూదులు దేనికి పాత్రులో దానిని తాను లక్ష్యపెట్టుటయు కాదు, వారియందు ఏ యోగ్యతనైనను అంగీకరించుటయు కాదు గాని, అది తాను మునుపు చేసిన ఉపకారములకే ఆరోపింపవలసియున్నదని కనుపరచుచున్నాడు.

కొందరు ఈ మాటలను, "నీ యౌవనకాలపు భక్తిని లేక దయను నేను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాను" అని అనువదించుచున్నారు; మరియు {}לךlak అను మాట ఇతర స్థలములలోవలెనే ఈలాగు గ్రహింపబడవచ్చును. మరికొందరు ఈ మాటను విడిచిపెట్టుచున్నారు; ఇంకను కొందరు, "నిన్నును నీ యౌవనకాలపు దయను నేను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాను" అని ఒక సంయోజకము అధ్యాహారముగా గ్రహింపవలెనని తలంచుచున్నారు. అయితే నా తలంపులో వీరిలో ఎవరును ప్రవక్త భావమును అందుకొనలేదు: ఒక విభక్తి ప్రత్యయము అధ్యాహారముగా ఉన్నదని గ్రహించినయెడల ఈ మాటలలో ఏ అస్పష్టతయు లేదు; అప్పుడు దీనిని ఈలాగు చదువవలెను, — దేవుడు ఆరంభమునుండి తన ప్రజలకు చూపిన దయనుబట్టియు, వారియెడల కనుపరచిన ప్రేమనుబట్టియు ఆయన వారిని జ్ఞాపకము చేసికొనెను. కాబట్టి ప్రవక్త యొక్క నిజమైన భావము ఇదియని నేను తలంచుచున్నాను, — దేవుడు ఇక్కడ యూదులనుండి గర్వమునకును అతిశయమునకును గల ప్రతి ఆధారమును తీసివేయుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: తాము యోగ్యులమని తలంచుటకు వారికి ఏ హేతువును లేదు; అయితే ఆయన ఇంకను వారికి తండ్రియై యుండెను గనుక, తాను మునుపు వారికి అనుగ్రహించిన ఉపకారములు పూర్తిగా వ్యర్థమగుటకు ఆయనకు మనస్సులేదు. సంక్షేపముగా, దేవుడు ఇతర ప్రవక్తల తరువాత యిర్మీయాను ఎందుకు పంపెనో దానికి కారణము ఇక్కడ ఇయ్యబడుచున్నది; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "మీరు సరియైన మార్గమునకు తిరిగి నాతో సమాధానపడినయెడల క్షమాపణను గూర్చిన నిరీక్షణను మీకు ఇచ్చుటకై నేను నా ప్రవక్తను పంపుచున్నప్పుడు, అది నేను మీయెడల చూపుచున్న తండ్రివంటి శ్రద్ధకు మీకొక సాక్ష్యమైయున్నది. అయితే మీరు నన్ను మరచి నా ధర్మశాస్త్రమును పూర్తిగా అలక్ష్యము చేసియుండగా, నేను ఇంకను మిమ్మును గూర్చి శ్రద్ధవహించుట ఎట్లు? నా ఉపకారములను మీయెడల కొనసాగింపవలెనని నేను కోరుచున్నాను గనుకనే అది అట్లున్నది." నీ యౌవనకాలపు దయ అను మాటను ఆయన కర్మణి భావములో గ్రహించుచున్నాడు; ఏలయనగా యూదులు దయగలవారు లేక కనికరముగలవారు అని ఆయన భావము కాదు గాని, వారు దేవుని దయను అనుభవించిరనియే.

అయితే ఇక్కడ వాడబడిన రూపకాలంకారమును గమనింపవలెను. దేవుడు ఇక్కడ తన్నుతాను ప్రాయపు వయస్సులోను సౌందర్యపు పూర్ణదశలోను ఉన్న యౌవన వధువును వివాహము చేసికొను యౌవన వరునితో పోల్చుకొనుచున్నాడు: ఇది ప్రవక్తలు సాధారణముగా వాడు మాటలాడు విధానము. ఈ విషయము మరియొక స్థలములో మరి విస్తారముగా చర్చింపబడును గనుక, దీర్ఘమైన వివరణతో నేను ఇప్పుడు మిమ్మును ఆలస్యపరచను.

కాబట్టి దేవుడు ఇశ్రాయేలు ప్రజలను ఐగుప్తునుండి విమోచించి బయటికి రప్పించినప్పుడు వారిని ప్రధానము చేసికొనెను గనుక, ఆ దయను ఆ ప్రేమను బట్టి తాను ఆ ప్రజలను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నానని ఆయన ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. ఆయన ప్రేమకంటె ముందుగా దయను లేక ఉపకారబుద్ధిని ఉంచుచున్నాడు. {,}חסרchesad అను మాటకు సరియైన అర్థము దీనులయెడల చూపబడు ఉచితమైన కటాక్షము లేక దయ, లేక ఉపకారబుద్ధి. ప్రేమ అను మాటచేత దేవుడు అనేక ఇతర స్థలములలో ప్రజలందరిని తాను అనుగ్రహించిన ఉచితమైన ఏర్పాటును ఉద్దేశించుచున్నాడు. దయ లేక ఉచితమైన కటాక్షము మొదట ఉంచబడి, తరువాత ప్రేమ చేర్చబడినప్పుడు ఈ భావము నిశ్చయముగా మరి స్పష్టమగుచున్నది: క్రొత్తదేదియు చేర్చబడకపోయినను, ప్రజలు దేవుని దయచేతనే గాని మరి ఏ విధముగాను ఆయనచేత ప్రేమింపబడలేదని ప్రవక్త మరి సంపూర్ణముగా కనుపరచుచున్నాడు.

ఇది ఒక గమనార్హమైన వాక్యభాగము; ఏలయనగా తన నిబంధన యూదులచేత విశ్వాసఘాతుకముగా భంగపరచబడినను, అది స్థిరమైనదియు మార్పులేనిదియునై యుండెనని దేవుడు కనుపరచుచున్నాడు: ఏలయనగా శరీరప్రకారము అబ్రాహామునుండి తమ సంతతిని పొందినవారందరు నిజమైన న్యాయమైన ఇశ్రాయేలీయులు కాకపోయినను, దేవుడు ఎల్లప్పుడును సత్యవంతుడై యుండును, మరియు పౌలు చెప్పుచున్నట్లు ఆయన పిలుపు పశ్చాత్తాపరహితమైనది. (రోమీయులకు 11:29.) కాబట్టి ప్రవక్త మాటలనుండి మనము ఇది నేర్చుకొనవచ్చును, — దేవుడు ఒక్క ప్రవక్తతో తృప్తిపడక, తన నిబంధనను వ్యర్థము చేయగోరలేదు గనుక తన కటాక్షమును కొనసాగించెను. యూదులు నిశ్చయముగా భక్తిహీనులై నిబంధనను విడిచిపోయిరి, మరియు అసంఖ్యాకులు పూర్తిగా విసర్జింపబడినవారై న్యాయముగానే నశించిరి; అయినను పౌలు మరియొక స్థలములో చెప్పుచున్నట్లు, తన కృప మనుష్యుల చపలత్వముమీద ఆధారపడదని దేవుడు నిజముగా కనుపరచగోరెను; ఏలయనగా అట్లయినయెడల అది వెంటనే తప్పిపోవును, (రోమీయులకు 3:4) మరియు మనుష్యులందరు అబద్ధికులును విశ్వాసఘాతకులునై యుండినను, దేవుడు సత్యవంతుడుగాను తన సంకల్పమునందు స్థిరుడుగాను నిలిచియుండును. దేవుడు వారి యౌవనకాలపు దయనుబట్టి ప్రజలను జ్ఞాపకము చేసికొనెనని చెప్పబడినప్పుడు, ఇది ప్రవక్త మాటలనుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము.

27 ఆధునిక వ్యాఖ్యాతలలో అధికులు, గ్రోటియస్, గేటకర్, బ్లేనీ, స్కాట్, ఆడమ్ క్లార్క్ మొదలగువారు, ఈ వచనమునకు కాల్విన్ ఇచ్చిన భావమునే ఇచ్చుచున్నను, ప్రాచీనులు దీనిని గ్రహించిన భావమే సరియైనదని సంభవనీయము, సంభవనీయముకంటె మరి ఎక్కువే; అది మన అనువాదములో ఇయ్యబడి, హెన్రీచేత స్వీకరింపబడిన భావము. ఈ వచనము యొక్క అక్షరార్థమైన అనువాదమే దాని భావమును కనుపరచుటకు చాలును, — 2. నీవు వెళ్లి యెరూషలేము చెవులలో ఈలాగు ప్రకటింపుము, యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా, — నిన్ను గూర్చి నేను జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాను, నీ యౌవనకాలపు దయను, నీ ప్రధానపు ప్రేమను, అరణ్యములో నీవు నన్ను వెంబడించి వచ్చుటను, విత్తబడని దేశము గుండా. "నన్ను వెంబడించి వచ్చుట, లేక నడచుట" అనునది ముందున్న రెండు మాటలవలెనే "జ్ఞాపకము చేసికొను" అను దానితో అదే సంబంధములో నిలుచుచున్నది: ఇదే స్పష్టముగా వాక్యనిర్మాణము; మరియు ఈ నిర్మాణమే పై పంక్తుల భావమును నిర్ణయించుచున్నది. {,{“ לך (నిన్ను);” అని అనువదించుటలో మన అనువాదము పూర్తిగా తప్పు; ఇక్కడవలె క్రియ తరువాత కర్మవిభక్తి వచ్చినప్పుడు, దానిని ఎల్లప్పుడును పైన ఇచ్చినట్లే అనువదింపవలెను. లేవీయకాండము 26:45; కీర్తనలు 79:8; కీర్తనలు 106:45 చూడుడి. వ్యాఖ్యాతలు ఈ వాక్యభాగమును దాని సరియైన భావమునుండి మళ్లించుటకు కారణము, వారి చరిత్ర అనుమతించుదానికంటె ఎక్కువ ఇక్కడ ఇశ్రాయేలునకు ఆరోపింపబడుచున్నదని వారికి కలిగిన అభిప్రాయమే అనుటకు సందేహము లేదు. అయితే వారి పూర్వ ప్రవర్తన వారి తరువాతి ప్రవర్తనతో పోల్చి చూపబడిన సందర్భము ఇదొక్కటే కాదు. మలాకీ 2:5 లో యాజకుల విషయములో ఇట్లే చేయబడినది. ఐగుప్తునుండి బయటికి రప్పింపబడి అరణ్యములో దేవుని నడిపింపును వెంబడించినప్పటి ప్రజలకును, యిర్మీయా కాలములోని వారి ప్రవర్తనకును మధ్యనున్న భేదమును కనుపరచుటయే ఇక్కడి ఉద్దేశము. మొదటి స్థితిలోనే వారు తాము ఉండవలసినట్లు ఉండుటకు బహు దూరముగా ఉండిరి గాని, యిర్మీయా కాలములో వారి నడవడి పోల్చలేనంతగా మరి చెడ్డదై యుండెను. — సం.

యౌవనకాలమును ప్రధానమును గూర్చి చూడగా, దేవుని దయ వారికంటె ముందుగా వచ్చెనని ఇందువలన మనము నేర్చుకొనవచ్చును; ఏలయనగా ఆయనచేత ఏర్పరచబడుటవలననే గాని మరి ఏ విధముగాను వారు దేవునితో సంబంధము పొందలేదు: దేవుడు వారికంటె ముందుగా రానియెడల ప్రజలు తమ ప్రధానమును అనుభవించియుండరు. అబ్రాహాము ఎవడు? అతని సంతతివారందరు ఎవరు? కాబట్టి సమస్త ఆశీర్వాదములకు ఆరంభమును, అనగా వాటి ఊటయు ఇదియే అని దేవుడు ఇప్పుడు కనుపరచుచున్నాడు, — ఆ ప్రజలను తనకొరకు ఏర్పరచుకొనుట ఆయనకు ఇష్టమాయెను.

మరియు అదే సంగతి వేరే మాటలలో స్థిరపరచబడుచున్నది: విత్తబడని దేశమైన అరణ్యములో నీవు నన్ను వెంబడించినప్పుడు, అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన వారిని విమోచించిన తరువాత కూడ ప్రజలు తాము చేయవలసినట్లు దేవునికి లోబడలేదని మనకు తెలియును. కాబట్టి దేవుడు ఈ స్థలములో ప్రజలను వారి స్వకీయ యోగ్యతలనుబట్టి అంతగా శ్లాఘింపక, నేను ఇదివరకే చెప్పినదానినే విశేషముగా స్థిరపరచుచున్నాడు, — ఒకసారి తాను దత్తత చేసికొని, లోకములోని మిగిలినవారినుండి వేరుపరచబడిన ప్రజలగునట్లు అరణ్యము గుండా తాను నడిపించిన ప్రజలను గూర్చిన సమస్త శ్రద్ధను ఆయన విడిచిపెట్టలేకపోయెను. అయినను సుకుమారియైన యౌవన స్త్రీ తన వరునిమీది ప్రేమచేత కఠినమైనవియు ప్రయాసకరమైనవియునైన శ్రమలను అనుభవించుటకు నిరాకరింపనట్లు, వారు కఠినమైన మార్గముల గుండా దేవుని వెంబడించిరి గనుక, ఆయన తన గొప్ప మంచితనము చొప్పున విధేయత యొక్క ఘనతను వారికి ఒప్పుకొనుచున్నాడు. ఆ తరువాత ఆయన ఈలాగు చేర్చుచున్నాడు — యిర్మీయా 2:3 3. ఇశ్రాయేలు యెహోవాకు ప్రతిష్ఠితమాయెను, ఆయన పంటలో ప్రథమఫలముగా ఉండెను; దాని మ్రింగువారందరు అపరాధులగుదురు; వారిమీదికి కీడు వచ్చును; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

3. Sanctitas Israel Jehovae, primitiae frugum ejus; quicunque comederint contrahent noxam (alii vertunt, peccabunt; sed ego potius ad poenam refero,) malun veniet super eos (exegetice additur hoc membrum) dicit Jehova.

దేవుడు ఇక్కడ ప్రజల కృతఘ్నతను మరి స్పష్టముగా గద్దించుచున్నాడు: మొదట ఆయన ప్రజలను శాశ్వతముగా తనకు బద్ధులనుగా చేసిన తన ఉపకారములను లెక్కించుచున్నాడు; రెండవదిగా, తాము పొందిన అనేక ఆశీర్వాదములకు ప్రజలు ఎంత దుష్టబుద్ధితో ప్రతిస్పందించిరో ఆయన కనుపరచుచున్నాడు.

కాబట్టి ఇశ్రాయేలు పరిశుద్ధమైనదని చెప్పుటలో, ఆయన దానిని ఘనపరచు భావముతో ఉద్దేశించుటలేదు. దేవుడు ఆ ప్రజలను తనకు ప్రతిష్ఠించుకొనుటయు, వారు తన పంటలో ప్రథమఫలములై యుండవలెనని ఆయన సంకల్పించుటయు నిశ్చయముగా తనంతట తానే వారి ఘనతకు ఒక ప్రసిద్ధమైన సాక్ష్యమై యుండెను: అయితే దేవుని యొక్క ఈ గొప్పదియు సాటిలేనిదియునైన కటాక్షమునకును, తమయెడల అంత ఉదారముగాను కృపగలవాడుగాను ఉండిన ఆ దేవునినుండి తరువాత తొలగిపోయిన ప్రజల దుర్మార్గతకును మధ్య ఇక్కడ ఒక అంతర్గతమైన వ్యత్యాసము ఉన్నదని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. కాబట్టి ఈ భావము చొప్పుననే, ఇశ్రాయేలు దేవునికి పరిశుద్ధతయై యుండెనని యిర్మీయా చెప్పుచున్నాడు; అనగా, దేవుని మహిమ వారి మధ్యనే ప్రకాశించునట్లు వారు ఇతర జనములన్నిటినుండి వేరుపరచబడిరి.

ఆ తరువాత వారు ఆయన పంటలో ప్రథమఫలములై యుండిరని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. ఏలయనగా భూమి ఫలించు పంట ఏదైనను, దేని శక్తిచేత అది పెరుగునో ఆ దేవునికి ప్రతిష్ఠింపబడవలసినదైనను, ప్రథమఫలములు కూర్చబడి పరిశుద్ధ ఆహారముగా బలిపీఠముమీద ఉంచబడెనని మనకు తెలియును. కాబట్టి ధర్మశాస్త్రము క్రింద ప్రథమఫలములు తనకు అర్పింపబడి, తరువాత యాజకులకు ఇయ్యబడవలెనని దేవుడు ఆజ్ఞాపించియుండెను గనుక, ఆ ఆచారమునకు అనుగుణముగా ఇశ్రాయేలీయులు తన పంటలో ప్రథమఫలములై యుండిరని ఆయన ఇక్కడ చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా అప్పుడు అన్ని చోట్ల నివసించిన జనములు దేవుని పరిపాలన క్రిందనుండి తొలగింపబడలేదు (ఆయన అందరికిని సృష్టికర్తయై, అందరికిని తన్నుతాను తండ్రిగాను పోషకుడుగాను కనుపరచుకొనుచున్నాడు గనుక); అయితే ఆయన ఇతర జనములను దాటిపోయి అబ్రాహాము సంతతిని ఏర్పరచుకొనెను, అదియు తన శక్తిచేతను సహాయముచేతను వారిని కాపాడవలెనను ఉద్దేశముతోనే. కాబట్టి దేవుడు ఆ జనమును ఇంతగా తనకు బద్ధులనుగా చేసికొనెను గనుక, ఆ ప్రజలు ఆయనకు ఎంత గొప్పగాను ఎంత బలముగాను బాధ్యులై యుండిరి? కావున దేవుడు తమకు అనుగ్రహించిన విశేషమైన ఉపకారములను ప్రజలు తృణీకరించినప్పుడు, వారి విశ్వాసఘాతుకము మరి నీచమైనదియు మరి అసహ్యమైనదియునై యుండెను. ఇశ్రాయేలు దేవునికి పరిశుద్ధమైనదనియు, ఆయన పంటలో ప్రథమఫలములనియు ప్రవక్త ఎందుకు చెప్పుచున్నాడో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

దేవుడు ఇతర జనములను తనయొద్దకు చేర్చుకొను కాలము వచ్చునని కూడ ఆయన సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రజలు దేవునికి ప్రతిష్ఠించి అర్పించిన ప్రథమఫలములలో ఆ సంవత్సరపు పంట యావత్తును చేరియున్నది. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు ప్రథమఫలములవలె ఉండెను; ఏలయనగా అనేక యుగముల వరకు అపవిత్రమైనవిగా ఎంచబడిన ఇతర జనములను దేవుడు తరువాత తనకు చేర్చుకొనెను. అయినను దేవుడు తమకు అనుగ్రహించిన గొప్ప ఉపకారములను ప్రజలు గుర్తింపలేదు గనుక వారి అపరాధము అత్యధికమైనదని కనుపరచుటయే ఆయన విశేషమైన ఉద్దేశము.

ఆ తరువాత ఆయన, దాని మ్రింగువారెవరైనను శిక్షింపబడుదురు, అని చేర్చుచున్నాడు. వారిమీదికి కీడు వచ్చును అను వివరణ వెంటనే వచ్చుచున్నది గనుక ఈ భావమును నేను అంగీకరించుచున్నాను. కాబట్టి ప్రథమఫలములను మ్రింగువారు కేవలము ఒక నేరమునకు అపరాధులగుదురని దేవుని భావము కాదు గాని, ఆయన శిక్షనే మరి విశేషముగా సూచించుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "నాకు ప్రతిష్ఠింపబడిన ప్రథమఫలములను మ్రింగు అపవిత్రులు శిక్షింపబడకపోరు." ఏలయనగా ఎవడైనను ప్రథమఫలములను దొంగిలించియుండినయెడల, దేవుడు దేవద్రోహమునకు తగిన ప్రతీకారమును చేసియుండును. అయినను ఎవడైనను మరియొక వివరణను, — ఇశ్రాయేలు దేవుని సంరక్షణ క్రింద ఉండెను గనుక వానికి హానిచేయుటయు లేక వానికి ఏ కీడైనను చేయుటయు ఒక నేరమగునను దానిని, — కోరుకొనినయెడల నేను వానిని ఎదిరింపను: అయితే వాక్యము యొక్క మాటల కూర్పు నన్ను మరియొక అభిప్రాయమునకు నడిపించుచున్నది, అనగా ఇశ్రాయేలునకు హానిచేయువారు అపరాధులగుట మాత్రమే కాక, దేవుని ప్రతీకారమును తప్పించుకొనలేరు, — ఎందుకు? ఏలయనగా వారిమీదికి కీడు వచ్చును, ఇదే యెహోవా వాక్కు. ఆ తరువాత ఆయన తన బోధ యొక్క భావమును మరి స్పష్టముగా వివరించుచున్నాడు —

28 బ్లేనీ ఈ వచనము ప్రాచీన కాలములోని ఇశ్రాయేలును సూచించుచున్నదనియు, దేవునిచేత పలుకబడినదనియు ఎంచుచున్నాడు: కాబట్టి అతడు చివరి మాటలను "యెహోవా సెలవిచ్చెను" అని అనువదించుచున్నాడు. మొదటి భాగము ఇశ్రాయేలు ఏమైయుండెనో ప్రకటించుచున్నట్లును, రెండవది వారిని గూర్చి దేవుడు పలికిన మాటయైనట్లును కనబడుచున్నది, — ఇశ్రాయేలు యెహోవాకు పరిశుద్ధమైయుండెను, ఆయన పంటలో ప్రథమఫలముగా ఉండెను: "దానిని మ్రింగువారందరు అపరాధులుగా ఎంచబడుదురు, వారిమీదికి కీడు వచ్చును," అని యెహోవా సెలవిచ్చెను. {{אשם అను క్రియ సెప్టువజింటులో మన అనువాదములోవలెనే "{πλημμελήσουσι} — అపరాధము చేయుదురు" అని అనువదింపబడినది, గ్రోటియస్ కూడ అట్లే అనువదించెను; గేటకర్ "అతిక్రమించుదురు" అనియు, బ్లేనీ "అతిక్రమమునకు అపరాధులు" అనియు అనువదించిరి. ఇక్కడ ఉద్దేశింపబడినది అపరాధమును తెచ్చుకొనుటయే, ఏలయనగా శిక్ష తరువాతి మాటలలో ప్రకటింపబడుచున్నది. కీర్తనలు 105:14, 15 చూడుడి. — సం.

యిర్మీయా 2:4-5 4. యాకోబు సంతతివారలారా, ఇశ్రాయేలు వంశస్థుల కుటుంబములవారలారా, మీరందరు యెహోవా మాట వినుడి.

4. Audite sermonem Jehovae domus Jacob, et omnes cognationes (vel, familiae) domus Israel:

5. యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా—మీ పితరులు నాకు దూరముగా పోయి, వ్యర్థమైనదాని ననుసరించి తామే వ్యర్థులగునట్లు నాయందు వారికి ఏ దోషము కనబడెను?

5. Sic dicit Jehova, Quid invenerunt patres vestri in me iniquitatis, quia alienati sunt a me, et ambulaverunt (vel, profecti sunt) post vanitatem, et facti sunt evanidi (vel, evanuerunt)?

మనము గమనించినదానిని, — తాను ఇశ్రాయేలును తనకు ప్రత్యేకమైన ప్రజలుగాను ప్రథమఫలములుగాను ప్రతిష్ఠించుకొనెనను సంగతిని, — దేవుడు ఎందుకు ప్రస్తావించెనో ఇక్కడ ఆయన వివరించుచున్నాడు. ఏమి సంభవించినను, ఆయన మనలను ఏర్పరచుకొనెను గనుక మనము ఆయన సంరక్షణ క్రింద ఉన్నామనియు, అందుచేత ఎల్లప్పుడును సురక్షితముగా ఉన్నామనియు మనము సంపూర్ణముగా నిశ్చయించుకొనునట్లు, మన నిరీక్షణను ప్రోత్సహించుటకై దేవుడు తరచుగా తన ఉపకారములను మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. అయితే ఈ స్థలములోను అనేక ఇతర స్థలములలోను, ఇశ్రాయేలీయుల కృతఘ్నత మరి స్పష్టముగా కనబడునట్లు, వారు తనకు ఏయే విధములుగా బద్ధులై యుండిరో దేవుడు వివరించి చెప్పుచున్నాడు.

కావున ఆయన, యెహోవా మాట వినుడి అని చెప్పుచున్నాడు. ఈ ఉపోద్ఘాతముచేత ఆయన వారి శ్రద్ధను సంపాదింపజూచుచున్నాడు; ఏలయనగా తాను ఒక సామాన్యమైన విషయమును గూర్చి వారితో మాటలాడబోవుటలేదని ఆయన సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి యాకోబు సంతతివారలారా, వినుడి; ఇశ్రాయేలు వంశస్థుల కుటుంబములవారలారా, మీరందరు వినుడి; యిర్మీయా ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "ఇదిగో, దేవుని నామమున నేను ధైర్యముగా ముందుకు వచ్చుచున్నాను; ఏలయనగా దేవుని గద్దింపు యొక్క న్యాయమును ఖండించుటకు మీరు ఏ ప్రతివాదమునైనను తేగలరని నేను భయపడను; మీరు ఏమి చెప్పెదరో దానికొరకు నేను నిబ్బరముగా కనిపెట్టుచున్నాను, ఏలయనగా మీరు మౌనముగా ఉందురని నేనెరుగుదును. కాబట్టి మిమ్మును శిక్షావిధి క్రిందికి తెచ్చుటకు నేను వచ్చియున్నానని బూరవలె స్పష్టమైన స్వరముతో బిగ్గరగా కేకలువేయుచున్నాను; మీరు ప్రత్యుత్తరమియ్యగలిగినది ఏదైనను ఉన్నయెడల, అట్లు చేయుటకు మీకు సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యము నిచ్చుచున్నాను; అయితే సత్యము మిమ్మును మూగవారై యుండునట్లు బలవంతము చేయును, ఏలయనగా మీ అపరాధము మిక్కిలి అసహ్యమైనదియు సంపూర్ణముగా రుజువుచేయదగినదియునై యున్నది." కావుననే అతడు శ్రద్ధగా వినవలెనని వారిని హెచ్చరించెను.

అటుపిమ్మట ఈ నేరారోపణ వచ్చుచున్నది: మీ పితరులు నన్ను విడిచి వ్యర్థమైనదాని ననుసరించి వ్యర్థులగునట్లు నాయందు వారికి ఏ దోషము కనబడెను? ఇక్కడ యిర్మీయా ప్రజలమీద రెండు నేరములను మోపుచున్నాడు, — తమకు విమోచకుడని తాము కనుగొనిన సత్యదేవునినుండి వారు తొలగిపోయిరనియు, — తమ యోచనలలో వ్యర్థులైరనియు; లేక వేరే మాటలలో, వారు ఏ కారణము లేకుండనే మతభ్రష్టులైరనియు: ఏలయనగా దేవుని విడిచిపెట్టుటకును ఆయనకు దూరస్థులగుటకును వారికి ఏ నిమిత్తమును ఇయ్యబడలేదు గనుక వారి పాపము మరి ఘోరమాయెను. కాబట్టి దేవుడు వారియెడల దయతో వ్యవహరించెను గనుకను, వారే కాడిని విదిలించుకొనిరి గనుకను, దేవునితో పోల్చదగినవాడు ఎవడును వారికి లేడు గనుకను, "మేము మోసపోయితిమి" అని వారు చెప్పజాలకపోయిరి, — ఎట్లనగా? "ఏలయనగా మీరు వ్యర్థమైనదాని ననుసరించితిరి; మీరు నన్ను విడిచిపోవుటకు వ్యర్థతయే ఏకైక కారణము" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. నేను మరి ముందుకు సాగగలిగినయెడల బాగుండును; అయితే ఉపన్యాసమునకు ముందే నేను పిలువబడిన ఒక పని నాకున్నది.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, నీవు ఈ దినమున ఉదయమున సాయంకాలమున మమ్మును నీయొద్దకు ఆహ్వానించుచు, పశ్చాత్తాపపడవలెనని మమ్మును ఎడతెగక హెచ్చరించుచు, మేము నీ కనికరమును ఆశ్రయించినయెడల మాతో సమాధానపడుటకు నీవు సిద్ధముగా ఉన్నావని సాక్ష్యమిచ్చుచు కొనసాగుచున్నావు గనుక, — ఓ దేవా, మేము మా చెవులను మూసికొని నీ యీ గొప్ప దయను త్రోసివేయక, నీవు మాకు చూపుటకు ఇష్టపడిన సమస్త ఉపకారములలో ముఖ్యమైన నీ ఉచితమైన ఏర్పాటును జ్ఞాపకము చేసికొని, మా జీవితమంతటి ద్వారా నీ నామము మహిమపరచబడునట్లు మమ్మును మేము నీకు సమర్పించుకొనుటకు ప్రయాసపడునట్లు అనుగ్రహించుము: మరియు మేము ఎప్పుడైనను నీనుండి తొలగిపోయినయెడల, శీఘ్రముగా సరియైన మార్గమునకు తిరిగివచ్చి, నీ పరిశుద్ధమైన హెచ్చరికలకు లోబడువారమగుదుముగాక; ఈ విధముగా, నీవు మమ్మును ఆహ్వానించుచున్నదియు, మా ప్రభువైన క్రీస్తు ద్వారా పరలోకమందు మాకొరకు సిద్ధపరచబడియున్నదియునైన ఆ రక్షణను గూర్చిన నిరీక్షణలో నిలుకడగా ఉండగోరునట్లుగా మేము నీచేత ఏర్పరచబడియు పిలువబడియు ఉన్నామని కనబడునుగాక. — ఆమేన్.

ఐదవ ఉపన్యాసము దేవుని ఫిర్యాదును, తన ప్రజలతో ఆయన చేసిన వాదమును నిన్న మనము వింటిమి. సంక్షేపముగా ఆయన ఈలాగు చెప్పెను: వారు ఏ న్యాయాధిపతి యెదుటికి వచ్చినను వారి కృతఘ్నతను ఖండించుటకు చాలినన్ని కారణములు ఉన్నవి; మరియు వారు వ్యర్థమైనదాని ననుసరించి వ్యర్థులైరి గనుక వారికి ఏ సాకును లేదు; లేక వేరే మాటలలో, వారు నిర్హేతుకముగా ఆయనను విడిచిపెట్టి, తమ స్వకీయ ఉద్దేశములచేతనే కొట్టుకొనిపోయిరి. ఇప్పుడు ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:6-7 6. ఐగుప్తుదేశములోనుండి మమ్మును రప్పించి, అరణ్యములోను, ఎడారులును గోతులును గల దేశములోను, అనావృష్టియు గాఢాంధకారమును గల దేశములోను, ఏ మనుష్యుడును సంచరింపనిదియు ఏ నరుడును నివసింపనిదియునైన దేశములోను మమ్మును నడిపించిన యెహోవా యెక్కడ నున్నాడని వారడుగరైరి.

6. Et non dixerunt, (hoc est, non cogitarunt apud se,) Ubi est Jehova, qui eduxit nos e terra Egypti, et proficisci fecit nos per desertum in terra solitaria (vel, vasta) et squalida, in terra horribili et umbrae mortis; in terra per quam vir non transtit, et in qua non habitavit homo?

7. దాని ఫలములను దాని శ్రేష్ఠపదార్థములను తినునట్లు నేను ఫలవంతమైన దేశములోనికి మిమ్మును రప్పించితిని; అయితే మీరు ప్రవేశించి నా దేశమును అపవిత్రపరచితిరి, నా స్వాస్థ్యమును హేయమైనదిగా చేసితిరి.

7. Et introduxi vos in terram fertilem, ad comedendos fructus ejus (vel, ad comedendum fructum ejus, in singulari,) et ubertatem ejus (ad verbum est, ad bonum ejus;) et ingressi estis et polluistis terram meam, et haereditatem meam posuistis in abominationem.

29 ఈ వచనము యొక్క అక్షరార్థమైన అనువాదము ఈలాగున్నది, — 5. యెహోవా సెలవిచ్చునదేమనగా, మీ పితరులు నాయందు ఏమి కనుగొనిరి? బలాత్కారమా? ఏలయనగా వారు నాకు దూరముగా పోయిరి, వ్యర్థమైనదాని ననుసరించిరి, వ్యర్థులైరి. {,{שול అను మాట, అనగా బలాత్కారము, అన్యాయము, లేక నిరంకుశత్వము, "ఏమి" అను దానితో కలిపి అన్వయింపజాలనట్లుగా వాక్యములో ఉంచబడినది. "వ్యర్థత" అను మాటకు తరచుగా విగ్రహము అని అర్థము; మరియు టార్గుము‌లోను, పిస్కాటర్, గ్రోటియస్, గేటకర్ మొదలగువారిచేతను ఇక్కడ అది అట్లే ఎంచబడినది. సెప్టువజింటులో ఇక్కడ ఉన్నట్లు అది తరచుగా బహువచనములో "వ్యర్థతలు" అని కనబడును; ద్వితీయోపదేశకాండము 32:21; 1 రాజులు 16:26; కీర్తనలు 31:6 చూడుడి: అయితే ఇక్కడ అది కావ్యోచితమైన ఏకవచనము. వారు "వ్యర్థులైరి," అనగా, కీర్తనలు 115:8 లో విగ్రహారాధకులు వర్ణింపబడినట్లు, తమ విగ్రహములకంటె ఎక్కువ బుద్ధియైనను వివేచనయైనను లేని మూఢులును మందబుద్ధులును ఐరి. వారి బుద్ధిహీనత తరువాతి వచనములో వివరింపబడుచున్నది. విగ్రహము ఏ మేలును చేయజాలదు, దేనికిని పనికిరాదు గనుక అది విశేషముగా "వ్యర్థత" అని పిలువబడుచున్నది: భ్రమపడిన కల్పనయే దానికి సమస్త ప్రభావమును శక్తిని ఇచ్చుచున్నది. సమూయేలు విగ్రహములను గూర్చి సత్యమైన వివరణ ఇచ్చుచున్నాడు, 1 సమూయేలు 12:21. అయితే అపవాది లోకమును మోసపుచ్చుచు భ్రమపెట్టుచున్నంతకాలము, విగ్రహములును ప్రతిమలును తమంతట తాము పూర్తిగా నిష్ప్రయోజనమైనవియు విలువలేనివియునై యుండియు, మనుష్యుల ఆత్మలకు నాశనకరముగా రుజువగుచుండగనే, ఘనత పొందుచునే యుండును. — సం.

ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు; ఏలయనగా తన ప్రజలు తన ఉపకారములను విస్మృతిలో పాతిపెట్టిరి గనుక దేవుడు ఇక్కడ వారిమీద చిన్నది కాని ఒక నేరమును మోపుచున్నాడు. నిశ్చయముగా అంత ఆశ్చర్యకరమైన విమోచనము ఒక్క జనముచేత మాత్రమే కాక భూమిమీది సమస్త జనములచేతను సమస్త యుగములలో కీర్తింపబడుటకు యోగ్యమైనది. కాబట్టి యూదులు అంత విశేషమైనదియు విలువైనదియునైన ఉపకారము యొక్క జ్ఞాపకమును ఈ విధముగా పాతిపెట్టిరి గనుక, వారి నీచమైన భక్తిహీనత స్పష్టముగా కనబడెను. వారు దేవుని శక్తిని దయను అనుభవించియుండనియెడల, లేక వాటిని సాధారణ రీతిగా మాత్రమే చూచియుండినయెడల, వారి అపరాధము తగ్గింపబడియుండవచ్చును; అయితే దేవుడు పరలోకమునుండి తన శక్తిని అసాధారణముగా కనుపరచెను గనుకను, ఆయన మహిమ ప్రజల కన్నులయెదుట ప్రత్యక్షపరచబడెను గనుకను, బహిరంగముగాను అట్టి నిదర్శనములతోను తన్నుతాను వారికి తెలియపరచుకొనిన తమ దేవుని తరువాత మరచిపోవుటలో వారి మూఢత్వము ఎంత గొప్పది!

కాబట్టి వారు అడుగరైరి అని చెప్పుటచేత ప్రవక్త ఏమి ఉద్దేశించుచున్నాడో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: ఏలయనగా ఐగుప్తుదేశమునుండి వారిని అంత ఆశ్చర్యకరమైన రీతిగా విడిపించుటలో ఆయన చూపిన గొప్ప దయనుబట్టి తాము ఆయనకు నిత్యము బద్ధులై యున్నామని యూదులు ఆలోచింపలేదని, దేవుడు ఇక్కడ వారి మందబుద్ధిని తీవ్రముగా గద్దించుచున్నాడు. యెహోవా యెక్కడ నున్నాడని వారు అడుగలేదని చెప్పుటచేత, తాను వారితో ఉండి వారికి సమీపముగా ఉంటిననియు, అయితే వారు గ్రుడ్డివారైరనియు, ఆయన దూరముగా ఉన్నవానివలెనో, లేక దీర్ఘమైనవియు కష్టమైనవియునైన మార్గములచేతనో వెదకబడవలసినవాడు కాడు గనుక, వారి అజ్ఞానమునకు వారికి ఏ సాకును లేదనియు ఆయన సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి "దేవుడు ఒకప్పుడు మమ్మును విమోచింపలేదా?" అను ఈ ఒక్క సంగతి వారి మనస్సునకు వచ్చియుండినయెడల, వారు తమ వ్యర్థతల వెంట తొలగిపోయియుండరు. అట్లయితే విగ్రహములను వెంబడించునంతగా వారి పొరపాటు, లేక మరి సరిగా చెప్పవలెనంటే వారి వెఱ్ఱితనము, అంత గొప్పదెట్లాయెను? దేవుని వెదకుటకైనను ఆయనను గూర్చి విచారించుటకైనను ఏ ప్రయత్నమును చేయుటకును, తమ మనస్సులను లగ్నము చేయుటకును వారు ఇష్టపడలేదు గనుకనే.

కాబట్టి తాము మోసపోయితిమనియు అజ్ఞానముచేత తిరిగి పడిపోయితిమనియు చెప్పగల వేషధారుల అభ్యంతరమును ప్రవక్త ఇక్కడ ఎదుర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి పాపములను గూర్చి లెక్క అడుగబడినప్పుడు వారు ఎల్లప్పుడును కొన్ని తప్పించుకొను మార్గములను సిద్ధముగా ఉంచుకొందురు. అయితే యూదులు ఈ విధమైన సాకు ఏదియు చెప్పకుండునట్లు, వారు పొరపాటుచేత మోసపోలేదు గాని దుష్టబుద్ధిచేత అబద్ధము వెంట పోయిరని ప్రవక్త ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారికి చాలినంత సమీపముగా ఉన్నను, వారు బుద్ధిపూర్వకముగా ఆయనను తృణీకరించి, ఆయనను గూర్చి విచారించుటకు నిరాకరించిరి.

ఈ వాక్యభాగము విశేషముగా గమనింపదగినది; ఏలయనగా భక్తిహీనులు అపరాధులని రుజువు చేయబడినప్పుడు, తాము తమ స్వకీయ మూఢనమ్మకములకు తమ్మును అప్పగించుకొనినప్పుడు మంచి ఉద్దేశముతోనే ప్రవర్తించితిమను ఈ సాకును ఆశ్రయించుటకంటె సాధారణమైనది మరేదియు లేదు. కాబట్టి ప్రవక్త ఈ ముసుగును తీసివేసి, దేవుడు ఒకసారి తెలియబడిన చోట, మనుష్యులు ఎరిగియుండియు బుద్ధిపూర్వకముగా ఆయననుండి తొలగిపోవుటవలన కలుగు వారి చెడుతనముచేతనే గాని ఆయన నామమును మహిమను తుడిచివేయబడజాలవని కనుపరచుచున్నాడు. కావున మతభ్రష్టులందరు, కేవలము నిష్కపటత్వముచేత మోసపోయినవారివలె తప్పించుకొను మార్గములు వెదకుటకు ఇక ధైర్యపడకుండునట్లు, ఈ ఒక్క వాక్యముచేత ఖండింపబడుచున్నారు: ఏలయనగా విషయము పరిశోధింపబడినప్పుడు, యెహోవా యెక్కడ నున్నాడు? అని విచారించుటకు వారు ఇష్టపడరు గనుక, వారి దుష్టత్వమును కృతఘ్నతయు బయలుపడుచున్నవి.

మరియు ఆ తరువాత ఈ వాక్యమును వివరించుదానిని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడ ఇతర జనములు ఖండింపబడుటలేదు గాని, దేవుడు తమకు తండ్రియని స్పష్టమైన అనుభవముచేత ఎరిగియుండిన యూదులే ఖండింపబడుచున్నారని నేను చెప్పితిని. కాబట్టి దేవుడు అనేక సాక్ష్యములచేత తన్నుతాను వారికి తెలియపరచుకొనెను గనుక, వారి అజ్ఞానమునకు వారికి ఏ నెపమును లేదు. కావున ఐగుప్తుదేశమునుండి తమ్మును రప్పించి అరణ్యము గుండా దాటించిన దేవుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో వారు ఆలోచింపలేదని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. ఆయన దీనిని సమస్త జనములను గూర్చి భేదము లేకుండ చెప్పియుండజాలడు; అయితే ఇదివరకు చెప్పబడినట్లు, ఈ మాటలు దేవుని శక్తిని స్పష్టముగా చూచిన యూదులనే విశేషముగా ఉద్దేశించి పలుకబడినవి; కాబట్టి వారి కన్నులయెదుట ప్రకాశించుచు తమకు కనుపరచబడిన వెలుగును తమ స్వకీయ దుష్టత్వముచేత ఆర్పివేయుటచేతనే గాని, బుద్ధిపూర్వకముగా తప్ప వారు పాపము చేసియుండజాలరు. మరియు ఇక్కడ కూడ ప్రవక్త నానా సందర్భములచేత వారి అపరాధమును అధికముగా చూపుచున్నాడు: ఏలయనగా వారు ఐగుప్తునుండి బయటికి రప్పింపబడిరని మాత్రమే చెప్పక, దేవుడు నలువది సంవత్సరములు వారికి నిత్యమార్గదర్శిగా ఉండెనని సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా "అరణ్యము" అను మాటచేత ఈ కాలము సూచింపబడుచున్నది. ఆ చరిత్ర అందరికిని బాగుగా తెలిసినదే; కావున సంక్షేపమైన ప్రస్తావనయే చాలును. అదే సమయమున అరణ్యమును ప్రస్తావించుటచేత ఆయన దేవుని మహిమను గొప్పగా ఘనపరచుచున్నాడు.

అయితే మొదట గమనింపవలసినదేమనగా, తమ పితరులు నలువది సంవత్సరములు దేవుని హస్తముచేత ఆశ్చర్యకరముగాను అసాధారణ రీతిగాను కాపాడబడిరని ఆలోచింపని యూదులు నిరుత్తరులై యుండిరి; ఏలయనగా వారికి తినుటకు రొట్టెయైనను త్రాగుటకు నీళ్లయినను లేకుండెను. దేవుడు వారికొరకు బండనుండి నీళ్లు తీసి, పరలోకపు ఆహారముతో వారిని తృప్తిపరచెను; మరియు ఆ కాలమంతయు వారి వస్త్రములు పాతగిలలేదు. కాబట్టి ఆ సందర్భములన్నియు వారి అపరాధమును అధికము చేసెనని మనము చూచుచున్నాము. అటుపిమ్మట నేను ప్రస్తావించినది వచ్చుచున్నది: ప్రవక్త అరణ్యమును ఎండిన లేక పాడైన దేశమనియు, నిర్జనమైన దేశమనియు, భయంకరమైన దేశమనియు, మరణాంధకారము గల దేశమనియు పిలుచుచున్నాడు; ప్రజలు మరణము మధ్యను, అవును అనేక మరణముల మధ్యను కాపాడబడిరని ఆయన చెప్పుచున్నట్లున్నది: ఏలయనగా ఆ దేశము గుండా మనుష్యుడు సంచరించువాడు కాడు, దానియందు ఎవడును నివసింపలేదు. "కాబట్టి మీకు రక్షణ ఎక్కడనుండి కలిగెను? ఏ స్థితినుండి? మరణమునుండియే: ఏలయనగా ఒక్క విధమైన మరణము మాత్రమే కాక వంద విధములైన మరణములు మిమ్మును చుట్టుకొనియుండిన భయంకరమైన స్థలము తప్ప అరణ్యము మరేమై యుండెను? కాబట్టి దేవుడు నమ్మశక్యముకాని తన శక్తిచేత మిమ్మును ఐగుప్తునుండి బయటికి రప్పించి, నలువది సంవత్సరములు అతీతమైన రీతిగా మిమ్మును పోషించెను గనుక, ఇప్పుడు ఆయననుండి మిమ్మును మీరు దూరపరచుకొనుటలో అంత గొప్ప వెఱ్ఱితనమునకు ఏ సాకు ఉండగలదు?" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. దేవుడు మనకు ఎన్ని ఎక్కువ ఉపకారములను అనుగ్రహించునో, మనము ఆయనను విడిచిపెట్టినయెడల అపరాధము అంత ఘోరమగుననియు, విశేషముగా ఆయన దీర్ఘకాలము వివిధ విధములుగా తన దయను మనకు కనుపరచినప్పుడు, మన దుర్మార్గతకును కృతఘ్నతకును అంత తక్కువ సాకు ఉండుననియు ఇప్పుడు ఈ వాక్యభాగము మనకు బోధించుచున్నది.

30 ఈ వచనము యొక్క సాధారణ భావము ఇయ్యబడినను, అనువాదము అంత ఖచ్చితమైనది కాదు. నేను ఈ క్రిందిదానిని సూచించుచున్నాను: మరియు వారు, "ఐగుప్తుదేశమునుండి మమ్మును రప్పించినవాడును, అరణ్యములో మమ్మును నడిపించినవాడును, పాడుదియు గోతియు గల దేశము గుండా, అనావృష్టియు మరణచ్ఛాయయు గల దేశము గుండా, ఏ మనుష్యుడును ప్రయాణము చేయనిదియు ఏ నరుడును నివసింపనిదియునైన దేశము గుండా నడిపించినవాడునైన యెహోవా ఎక్కడ ఉన్నాడు?" అని అనలేదు. "గోతి" అను మాట కావ్యోచితముగా బహువచనమునకు బదులుగా ఏకవచనములో వాడబడినది, మరియు మన అనువాదములో "గోతులు" అని సరిగా అనువదింపబడినది. అడవి మృగములను పట్టుకొనుటకై గోతులు త్రవ్వి వాటిని కప్పివేయు ఆచారమును ఇది బహుశా సూచించుచున్నది; మరియు మరుగైన అపాయములను వ్యక్తపరచుటకే ఈ మాట ఇక్కడ వాడబడినది. "మరణచ్ఛాయ" అనగా నిస్సారమైన నిర్జనత్వము. చివరినుండి రెండవ పంక్తిలో "దేశము" తరువాత {{אשר మూడు వ్రాతప్రతులచేతను సెప్టువజింటుచేతను చేర్చబడుచున్నది, అది గ్రీకు భాషా స్వభావమునకు ఏమాత్రము సరిపడకపోయినను; అయితే హెబ్రీ భాషా విధానము దానిని కోరుచున్నది, మరియు అదే నిస్సందేహముగా సరియైన పాఠము. చివరి పంక్తిలోని {}אדם ను బ్లేనీని అనుసరించి "నరుడు" అని నేను అనువదించితిని. చివరి ఐదు పంక్తులు సెప్టువజింటులో ఈలాగు ఇయ్యబడినవి, — అరణ్యములో మిమ్మును నడిపించినవాడు, తెలియనిదియు ప్రవేశింపశక్యముకానిదియునైన ({ἀβάτῳ}) దేశములో, నీళ్లులేనిదియు నిస్సారమైనదియునైన ({ἀκάρπῳ} — ఫలరహితమైన) దేశములో, ఏ మనుష్యుడును దాటిపోనిదియు ఏ నరపుత్రుడును నివసింపనిదియునైన దేశములో. "నిస్సారమైన" అను మాట థియోడోషన్‌చేత మరి అక్షరార్థముగా "{σκιασ} {θανάτου} — మరణచ్ఛాయ గల" అని అనువదింపబడినది. — సం.

అటుపిమ్మట ఆయన, మరియు నేను మిమ్మును తీసికొని వచ్చితిని, మొదలగు మాటలను చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడ యిర్మీయా దేవుని మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు చాపిన చేతితోవలె అబ్రాహాము సంతతిని వాగ్దత్తదేశమును స్వాధీనపరచుకొనుటకు తీసికొని వచ్చెను; కీర్తనలు 44:3 లో చెప్పబడినట్లు, వారు దానిని తమ స్వబలముచేతను తమ ఖడ్గముచేతను సంపాదించుకొనలేదు; వారు అనేక శత్రువులతో యుద్ధము చేయవలసి వచ్చినను, వారికి జయము కలుగజేసినవాడు దేవుడే. కాబట్టి వారు తన నడిపింపువలననే గాని మరి ఏ విధముగను ఆ దేశములో ప్రవేశింపలేదని ఆయన సత్యముగా చెప్పగలిగెను; ఏలయనగా వారికి వాగ్దానము చేయబడిన స్వాస్థ్యమును వారు స్వాధీనపరచుకొనునట్లు ఆయనే వారికి మార్గమును దారిని తెరచి, వారి శత్రువులను లోపరచి పారద్రోలెను. నేను మిమ్మును దేశములోనికి, కర్మెలులోనికి తీసికొని వచ్చితిని అని ఆయన అనుచున్నాడు. కొందరు దీనిని ఒక స్థలము పేరుగా ఎంచుచున్నారు; నిస్సందేహముగా కర్మెలు పర్వతము ఉండెను, అది మిక్కిలి ఫలవంతమైనదగుటచేత ఆ పేరు పొందెను. అది అంత ఫలవంతమైనదగుటచేతనే దానికి ఆ పేరు ఇయ్యబడెను గనుక, యిర్మీయా ఇశ్రాయేలు దేశమును కర్మెలుతో పోల్చుట ఆశ్చర్యము కాదు. మరికొందరు {,}כcaph అను ఉపసర్గను అధ్యాహారము చేసికొనవలెనని, "కర్మెలువంటి దేశములోనికి మిమ్మును తీసికొని వచ్చితిని" అని అర్థము చెప్పుదురు. అయితే ప్రవక్త మాటలను శ్రమపడి అన్నివైపులకు త్రిప్పవలసిన అవసరము లేదు. నా తలంపులో ఇది ఫలవంతమైనది అను అర్థముగల సామాన్య నామవాచకము; ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని హస్తముచేత ఫలవంతమైన దేశములోనికి తీసికొని రాబడిరని చూపుటకు ఇది ఇక్కడ వాడబడెను; ఏలయనగా ఆ దేశముయొక్క ఫలవంతము ధర్మశాస్త్రమునందును ప్రవక్తల గ్రంథములయందును అంతటను కీర్తింపబడుచున్నది.

దాని ఫలమును దాని సమృద్ధిని మీరు తినునట్లు; అనగా, "ఆ దేశముయొక్క విస్తారమైన సమృద్ధియైన పంటను మీరు అనుభవింపవలెనని నేను కోరితిని." ఇట్టి ఆకర్షణలచేత ఇశ్రాయేలీయులు హృదయపూర్వకముగా తన్ను సేవించుటకు ప్రేరేపింపబడవలసియుండెనని దేవుడు ఈ మాటలచేత సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇంత ఔదార్యముగల ఉపకారముచేత ఆయన దయతో వారిని తనయొద్దకు ఆహ్వానించెను. కావున ప్రజలయెడల దేవుని ఔదార్యము ఎంత గొప్పదైయుండెనో, వారు దేవుని నానావిధములైన విస్తారమైన ఆశీర్వాదములను తృణీకరించి తొలగిపోయినప్పుడు వారు చేసిన అవమానము అంత గొప్పదైయుండెను.

అందుచేత ఆయన, మరియు మీరు నా దేశమును అపవిత్రపరచితిరి, నా స్వాస్థ్యమును హేయమైనదిగా చేసితిరి అని చేర్చుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "మీయెడల నేను చూపిన ఔదార్యమునకు మీరు ఇచ్చిన ప్రతిఫలము ఇదే. నేను నిజముగా ఈ దేశమును మీకిచ్చితిని, అయితే మీరు దానిలో నన్ను నమ్మకముగా సేవింపవలెనను షరతుమీదనే ఇచ్చితిని: అయినను మీరు దానిని అపవిత్రపరచితిరి." ఆయన దానిని తన స్వంత దేశమని పిలుచుచున్నాడు; అనగా, ఆ దేశమును ఇశ్రాయేలీయులకు ఇచ్చినను, దానిని అనుభవించు హక్కు వారికి అనుగ్రహించినను, తానే దానికి యజమానుడవలె ఇంకను ప్రభువుగా నిలిచియుండునట్లు ఇచ్చెనని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. అందువలన, తన నామమునకు ప్రతిష్ఠితమైన ఆ దేశమును అపవిత్రపరచుటచేత వారు తన ఔదార్యమును భక్తిహీనముగా దుర్వినియోగము చేసిరని ఆయన చూపుచున్నాడు. అదే ఉద్దేశముతో ఆయన దానిని తన స్వాస్థ్యమని పిలుచుచున్నాడు; అనగా వారు వారసత్వపు హక్కుచేత ఆ దేశమును స్వాధీనపరచుకొనియుండిరి, అయినను ఆ స్వాస్థ్యము వారి తండ్రికే చెందియుండెనని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి ఆ దేశము అబ్రాహామునకును అతని పిల్లలకును స్వాస్థ్యముగా ఇయ్యబడినందుననే తాము దానిలో ప్రవేశించితిమని వారు తలంచవలసియుండెను — ఎవరిచేత ఇయ్యబడెను? ఈ ఔదార్యమునకు ఊటయైన దేవునిచేతనే. కావున వారు దేవుని స్వాస్థ్యమును హేయమైనదిగా చేసినప్పుడు వారి కృతఘ్నత మరింత అసహ్యమైనదాయెను. దాని తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:8 8. యెహోవా ఎక్కడ ఉన్నాడని యాజకులు అడుగలేదు; ధర్మశాస్త్రమును చేపట్టువారు నన్ను ఎరుగలేదు; కాపరులును నామీద తిరుగబడిరి; ప్రవక్తలు బయలు పేరట ప్రవచించి నిష్ప్రయోజనమైనవాటిని అనుసరించిరి.

31 ఈ పదమునకు ఫలవంతమైన పొలము లేక దేశము అని అర్థమని యెషయా 10:18; యెషయా 16:10; యిర్మీయా 4:26 మొదలగు స్థలములనుండి స్పష్టమగుచున్నది. ఈ పేరుగల యొక పట్టణము కూడ యూదా గోత్రములో ఉండెను, యెహోషువ 15:55; మరియు మనష్షే గోత్రమునకు చెందిన యొక పర్వతము కూడ ఉండెను, యెహోషువ 19:26. — సం.

32 "మరియు మీరు వచ్చితిరి" అను మాట విడువబడినది. ఇదే క్రియాపదము ప్రేరణార్థకముగా ఈ వచనము ఆరంభములో వాడబడి, "నేను తీసికొని వచ్చితిని" అని అనువదింపబడినది. మన అనువాదములోవలె రెండవ స్థలములో "అయితే మీరు ... ప్రవేశించినప్పుడు" అని వాడక, అదే క్రియాపదమును నిలుపుట మరింత ప్రభావవంతముగా ఉండును, — మరియు నేను మిమ్మును ఫలవంతమైన దేశములోనికి రప్పించితిని, దాని ఫలమును దాని సమృద్ధియైన పంటను తినుటకు; మరియు మీరు వచ్చి నా దేశమును అపవిత్రపరచితిరి, నా స్వాస్థ్యమును హేయమైనదిగా చేసితిరి. ఈ విధముగా మొత్తము వచనము మరింత చక్కగా సాగి, కవిత్వపు సంక్షిప్తతను కలిగియుండును; మరియు ఉద్దేశింపబడిన భావము మరింత స్పష్టమగును — దేవుడు వారిని రప్పించెను, వారు వచ్చిరి. — సం.

8. Sacerdotes non dixerunt, Ubi Jehova? et qui tenebant (vel, servabant) legem (ad verbum est, apprehendentes, vel, tenentes legem) non cognoverunt me: et pastores perfide egerunt mecum; et prophetae prophetarunt in Baal (hoc est, per Baal,) et post ea qua non prosunt ambulaverunt (vel, profecti sunt).

ఇక్కడ దేవుడు విశేషముగా బోధకులను, ప్రజలను ఏలు అధికారము అప్పగింపబడినవారిని ఎదుర్కొనుచున్నాడు. సామాన్య ప్రజలు తొలగిపోయినను అధికారులలో కొంత యథార్థత ఇంకను నిలిచియుండుట తరచుగా జరుగుచుండును. అయితే యాజకులును ప్రవక్తలును ప్రధానులందరును దేవుని సత్యారాధననుండియు సమస్త యథార్థతనుండియు తొలగిపోవునంతగా సమాజమంతటిలోను భ్రష్టత్వము వ్యాపించెనని దేవుడు ఇక్కడ చూపుచున్నాడు.

యిర్మీయా ఈ విధముగా బోధకులను యాజకులను ఇతరులను గద్దించునప్పుడు, అతడు సామాన్య ప్రజలను నిర్దోషులుగా ఎంచుటలేదు, అప్పుడు అంతటను ప్రబలియున్న నేరములను తగ్గించుటయులేదు; ఇది తరువాత వచ్చుదానినుండి మనము చూచెదము. చాలామంది, వెలుగును చీకటిని వివేచించునంత జ్ఞానము తమకు లేదనియు, తాము తమ అధికారులచేత నడిపింపబడుచున్నామనియు సాకు చెప్పునప్పుడు, దేవునికి విరోధముగా తాము ఒక డాలును అడ్డముగా పెట్టుకొనుచున్నామని తలంచుదురు; కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రజల దోషములను వారి అధికారులమీద మోపుటలేదు; దానికి భిన్నముగా, వారు అల్పులు మొదలుకొని ఘనుల వరకు దేవునిని ఆయన ధర్మశాస్త్రమును విసర్జించిరి గనుక, వారి భక్తిహీనతయొక్క ఘోరత్వమును అధికము చేసి చూపుచున్నాడు. కాబట్టి ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

తాము తమ నిష్కపటత్వములో నడచితిమనియు, ఇతరుల దోషములచేత తప్పులోనికి ఈడ్వబడితిమనియు చెప్పగలిగినప్పుడు తాము కొంతవరకు క్షమార్హులమని తలంచువారు ఎంత అవివేకులో బుద్ధిహీనులో ఈ వాక్యభాగమునుండి మనము నేర్చుకొనవచ్చును; ఏలయనగా దేవుడు యాజకులను అధికారులను భ్రష్టమనస్సుకు అప్పగించినప్పుడు సమాజమంతయు నిరీక్షణలేని స్థితిలో ఉండెనని స్పష్టముగా కనబడుచున్నది; మరియు పౌర సంబంధమైనదియు మత సంబంధమైనదియునైన ప్రతి వర్గము ఈ విధముగా చెడిపోయినప్పుడు, ప్రజలు దేవుని ప్రతిదండనను రేపిరనుటకు సందేహము లేదు. (33 ఈ అధ్యాయముయొక్క పూర్వభాగములో ప్రవక్త ఇదివరకే ప్రజలను ఖండించెనని కనబడుచున్నది. యిర్మీయా 1:18 లో వివిధ వర్గములు ఈ క్రమములో ఉంచబడినట్లు మనము చూచుచున్నాము — రాజులు, అధిపతులు, యాజకులు, దేశ జనులు. ఈ అధ్యాయము ఆరంభములో అతడు ప్రజలను — సమాజమంతటిని — సంబోధించుచున్నాడు; ఇక్కడ యాజకులను, కాపరులను, అనగా రాజ్యములో రాజులను అధిపతులను కలుపుకొని, పేర్కొనుచున్నాడు. ఈ విధముగా అతడు లేఖనముయొక్క సామాన్య వాడుకచొప్పున క్రమమును తిరుగవేయుచున్నాడు: అయితే ఇక్కడ వీరితో ప్రవక్తలు కూడ చేర్చబడిరి; ఏలయనగా రాజులును అధిపతులును పౌర సంబంధమైన కాపరులైనట్లు, వీరు ఆత్మసంబంధమైన కాపరులైయుండిరి. — సం.) కాబట్టి దేవుడు యాజకులను ప్రవక్తలను అధికారులను గ్రుడ్డివారినిగా చేసినప్పుడు ప్రజలను తగిన శిక్షతో దర్శించెను.

అందుచేత యాజకులు యెహోవా ఎక్కడ ఉన్నాడని విచారింపలేదని యిర్మీయా ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు: మరియు ధర్మశాస్త్రమును కాపాడువారు, మొదలగు మాటలను చేర్చుచున్నాడు. {}תפשtaphesh అను క్రియాపదమునకు కాపాడుట, పట్టుకొనుట, కొన్నిసారులు కప్పుట అని అర్థము; కాబట్టి ఇక్కడ రెండు విధముల అర్థము ఉండవచ్చును, — యాజకులు ధర్మశాస్త్రమును కాపాడిరని, — లేక వారు దానిని తమ కాపుదలక్రింద మూసివేసియుంచిరని. అయితే ధర్మశాస్త్రము వారిచేత అణచివేయబడెనని తలంచుట ఈ వాక్యభాగముతో సరిపడదు; ఏలయనగా దేవుడు ఇక్కడ ఒప్పుకోలు రీతిగా వారిని గూర్చి ఘనముగా మాటలాడుచున్నాడు; అయినను దానిచేత, వారు తమ పదవినిగూర్చి ఏ శ్రద్ధయు లేనివారైనందున మరింత దుష్టులని ఆయన చూపుచున్నాడు. కాబట్టి వారు తన ధర్మశాస్త్రమును కాపాడువారని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; వారు నిజముగా ధర్మశాస్త్రమును కాపాడిరనియు, దానిని గూర్చిన యథార్థమైన ఆసక్తి వారిలో ప్రబలియుండెననియు కాదు గాని, వారు దీనిని ఒప్పుకొనిరి గనుకనే. పరలోక సత్యమను మరుగైన ధనమును కలిగియున్న ధర్మశాస్త్ర సంరక్షకులుగా తాము ఎంచబడవలెనని వారు నిజముగా కోరిరి; ఏలయనగా తాము దేవుని ఆత్మకు సాధనములైనట్టు ప్రజలు తమ్మును విచారింపవలెనని వారు కోరిరి. కాబట్టి వారు ధర్మశాస్త్రమును కాపాడి సంరక్షించుచున్నామని అతిశయించిరి గనుక, వారు దేవునినే ఎరుగలేదని ప్రవక్త ఇప్పుడు వారిని మరింత తీవ్రముగా గద్దించుచున్నాడు. మరియు పౌలు రోమీయులకు వ్రాసిన పత్రిక రెండవ అధ్యాయములో చెప్పినదానిని ఈ స్థలమునుండియే తీసికొనినట్లు కనబడుచున్నది: "ధర్మశాస్త్రముయొక్క స్వరూపమును కలిగియున్న నీవు — వ్యభిచరింపవద్దని ప్రకటించు నీవే వ్యభిచరించుచున్నావు, విగ్రహములను ఖండించు నీవే దేవద్రోహము చేయుచున్నావు; ఏలయనగా నీవు ధర్మశాస్త్రమును కాపాడుచు, దానిని ఆశ్రయించి, దేవునియందు అతిశయించుచున్నావు, మరియు నీయొద్ద వివేకమును జ్ఞానమును ఉన్నవి." (రోమీయులకు 2:20-22.)

పౌలు ఈ మాటలచేత వేషధారుల దుష్టత్వమును బయలుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు ఈ విధముగా అబద్ధపు మహిమచేత ఉబ్బినవారైనందున మరింత అసహ్యులైయుండిరి; తాము దేవుని దూతలమనియు ఒక విధముగా ఆయన ప్రవక్తలమనియు నటించుచు వారు దేవుని నామమును అపవిత్రపరచిరి. ఈ రెండవ వాక్యాంశము యాజకులను సూచించుచున్నదనియు, మలాకీలో మనము చదువుదానిచొప్పున వారు ఆ పనికి నియమింపబడిరి గనుక వారు ధర్మశాస్త్ర సంరక్షకులని పిలువబడుచున్నారనియు మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

అటుపిమ్మట ఆయన, కాపరులు దేవునియెడల విశ్వాసఘాతుకముగా ప్రవర్తించిరి అని చేర్చుచున్నాడు. దీనిని మనము రాజు ఆలోచనకర్తలకును పట్టణముల అధిపతులకును అన్వయింపవచ్చును. దేవుని ప్రజలను ఏలుటకు అధికారము కలిగియున్నవారినందరిని ప్రవక్త ఇందులో చేర్చెనని నేను సందేహించుటలేదు; ఏలయనగా రాజులును వారి ఆలోచనకర్తలును, ప్రవక్తలవలెనే, సాధారణముగా కాపరులని పిలువబడుదురు.

మరియు ప్రవక్తలు బయలు పేరట ప్రవచించిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ప్రవక్త అను పేరు పరిశుద్ధమైనది; అయితే యిర్మీయా ఇతర స్థలములలోవలె ఈ స్థలములోను, వంచకులే తప్ప మరేమియు కానివారిని (వాస్తవమునకు విరుద్ధముగా) ప్రవక్తలని పిలుచుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారినుండి దైవసత్యముయొక్క వెలుగునంతటిని తీసివేసెను. (34 మన అనువాదములలోని "చేపట్టు" అను మాటకంటె ఇక్కడ వాడబడిన క్రియాపదమును బాగుగా వ్యక్తపరచు మాట బహుశః మరియొకటి లేదు — "ధర్మశాస్త్రమును చేపట్టువారు," అనగా దానిని వివరించి బోధించువారు. "సితారను చేపట్టుట" అనగా దానిని వాయించుట, ఆదికాండము 4:21; "యుద్ధమును చేపట్టుట" అనగా దానిని జరిగించుట, సంఖ్యాకాండము 31:27; "తెడ్డును చేపట్టుట" అనగా దానితో నడుపుట, యెహెజ్కేలు 27:29; "విల్లును చేపట్టుట" అనగా దానిని ప్రయోగించుట, లేక దానిని ప్రయోగింప నెరుగుట, ఆమోసు 2:15. ధర్మశాస్త్రమును చేపట్టినవారు ఇతరులకు దానిని వివరించి బోధించుటకు పూనుకొనినవారని స్పష్టము. పట్టుకొనుట అనునది ఈ క్రియాపదముయొక్క మూలార్థముగా కనబడుచున్నది; అది మంచి ఉద్దేశమునకైనను చెడ్డ ఉద్దేశమునకైనను వాడబడును. "లేఖనములను వివరించుటకు పూనుకొనిన శాస్త్రులు," అని స్కాట్ వ్రాయుచున్నాడు, "వాటిని గ్రహింపలేదు." — సం.) అయితే ప్రజలు వారిని ఇంకను ప్రవక్తలవలె గౌరవించుచుండిరి గనుక, ప్రవక్త వారి పదవినుండియు పిలుపునుండియు వచ్చిన ఈ బిరుదును వారికి ఒప్పుకొనుచున్నాడు. ఈ కాలములో మనమును అట్లే చేయుచున్నాము; పోపు పీఠము క్రింద తాము కాపరి పదవిని కలిగియున్నామని అతిశయించువారిని మనము బిషప్పులనియు, పీఠాధిపతులనియు, ప్రధానాధిపతులనియు, పితరులనియు పిలుచుచున్నాము; అయినను వారిలో కొందరు తోడేళ్లనియు, కొందరు మూగకుక్కలనియు మనకు తెలియును. వారు గర్వించు ఈ బిరుదులను మనము వారికి ఒప్పుకొనుచున్నాము; అయినను వారు ఈ విధముగా భక్తిహీనముగాను దేవద్రోహపు తెగువతోను పరిశుద్ధమైన బిరుదులను తమకు ఆపాదించుకొని, దేవునికి న్యాయముగా చెందవలసిన ఘనతను ఆయనకు లేకుండ చేయుచున్నారు గనుక, ద్విగుణమైన శిక్షావిధి వారి తలలమీద వ్రేలాడుచున్నది. కాబట్టి యిర్మీయా ప్రవక్తలను గూర్చి మాటలాడుచు, ఆ కాలమున ప్రజలను దుష్టముగా మోసపుచ్చిన వారిని వంచకులుగా ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు.

వారు బయలు పేరట ప్రవచించిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: అనగా వారు సత్యదేవునికంటె విగ్రహములకు ఎక్కువ అధికారమును ఆపాదించిరి. బయలు అను పేరు అప్పుడు సర్వసాధారణముగా తెలిసియుండెనని మనకు తెలియును. ప్రవక్తలు తరచుగా విగ్రహములను బహువచనములో బయలులు అని పిలుచుదురు; అయితే బయలు అనగా పోషకుడు అని అర్థము గనుక, ప్రవక్తలు ఏకవచనములో బయలును గూర్చియైనను బహువచనములో బయలులను గూర్చియైనను మాటలాడునప్పుడు, అప్పుడు యూదులచేత కుప్పగా పోగుచేయబడిన తక్కువ దేవతలను వారు సూచించుచున్నారు; దేవుడు తన స్వశక్తి ఒక్కదానితో తృప్తిపడక సహచరులును సహాయకులును ఆయనకు అవసరమైనట్టు; పోపు పీఠము క్రిందనున్నవారు ఈ దినమున చేయుచున్నదానిచొప్పున, వారు ఒక్కడే సత్యదేవుడు ఉన్నాడని ఒప్పుకొనుచున్నను, తమ ఇష్టముచొప్పున తమకొరకు కల్పించుకొను తమ స్వంత విగ్రహములకంటె ఆయనకు ఎక్కువ ఏమియు ఆపాదించుటలేదు. ఇదే దుర్గుణము అప్పుడు యూదులలోను, నిజముగా సమస్త అన్యజనములలోను ప్రబలియుండెను; ఏలయనగా సర్వోన్నతుడైనవాడు ఒక్కడే ఉన్నాడని అందరును స్పష్టముగాను వాస్తవముగాను ఒప్పుకొనిరి; అయినను వారికి లెక్కలేనన్ని దేవతలు ఉండిరి, అవన్నియు బయలులు అని పిలువబడెను. కాబట్టి బోధకులు బయలుయొక్క సేవకులని ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పునప్పుడు, అతడు ఈ పేరును ఒక్కడే సత్యదేవునికి విరోధముగా నిలుపుచున్నాడు; అనగా వారు సత్యముయొక్క సరిహద్దులను దాటి, ధర్మశాస్త్రముయొక్క నిర్మలమైన బోధయందు తృప్తిపడక, అన్ని వైపులనుండి — అన్యజనములు తమకొరకు కల్పించుకొనిన ఆ అనేక దేవతలనుండి కూడ — తెచ్చుకొనిన భ్రష్టతలను దానితో కలిపిరి గనుక, సత్యము వారిచేత చెడగొట్టబడెనని అతడు చెప్పినట్లున్నది.

ప్రవక్త ఒక పేరుమీద పట్టుబట్టుటయులేదు; ఏలయనగా ఈ అబద్ధ బోధకులు అబద్ధముగానైనను నిత్యుడైన దేవుని నామమును ఒప్పుకొనుచున్నట్లు నటించియుండవచ్చును. అయితే దేవుడు మాటల గారడీ చేయువాడు కాడు: కాబట్టి పోపు మతస్థులు ఒక్కడే సత్యదేవుని నామమును ఒప్పుకొనుచున్నారు గనుక, తాము ఈ దినమున ఈ పూర్వకాలపు వంచకులవంటివారము కామని తలంచుటకు కారణము లేదు. ఎల్లప్పుడును అట్లే జరిగెను. సాతాను వెలుగుదూత వేషము ధరించుకొనుట ఈ దినమున మొదటిసారిగా ఆరంభింపలేదు; అయితే అన్ని యుగములలోను వాని బోధకులందరు తమ విషమును, అనగా తమ సమస్త తప్పులను మోసములను, బంగారు గిన్నెలో అందించిరి. కాబట్టి ఈ ప్రవక్తలు తాము పైనుండి పంపబడితిమని అతిశయించి, తాము అబ్రాహాము దేవుని సేవకులమని ధైర్యముగా దృఢపరచినను, అదంతయు వట్టి ఒప్పుకోలే; ఏలయనగా అన్యజనముల భక్తిహీనమైన తప్పులనుండి తాము తెచ్చుకొనిన భ్రష్టతలను వారు సత్యముతో కలిపిరి.

దాని తరువాత, మరియు ప్రయోజనము కలుగజేయనివారిని వారు అనుసరించిరి అని వచ్చుచున్నది. ఆయన మరల అంతర్గతమైన పోలికచేత వారి పాపమును అధికము చేసి చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా తమ తండ్రియు రక్షణకర్తయునని అనేక నిదర్శనములచేత తాము ఎరిగియున్నవానిని, తన అనంతశక్తిని తాము ఒక విధముగా తమ చేతులతో తాకి అనుభవించినవానిని వారు తృణీకరించిరి; తరువాత ఇశ్రాయేలు ప్రజలను న్యాయముగా ఆకర్షింపగల దేదియు వారి విగ్రహములన్నిటిలో లేకపోయినను, వారు తమ స్వకల్పనలను అనుసరించిరి. కాబట్టి వారు వ్యర్థమైన నిష్ప్రయోజనమైన మోసములను అనుసరించిరి గనుక, వారి పాపము మరింత ఘోరమైనదియు క్షమింపరానిదియునై యుండెను. అటుపిమ్మట ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:9 9. కావున నేనికను మీతో వ్యాజ్యెమాడుదును, మీ పిల్లల పిల్లలతోను వ్యాజ్యెమాడుదును; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

9. Propterea adhuc contendam (vel, disceptabo) vobiscum, dicit Jehovah; et cum filiis filiorum vestrorum disceptabo.

{}עודoud, ఇంకను లేక ఇంకా, అను అవ్యయము భారములేనిది కాదు; ఏలయనగా దేవుడు ప్రజల విశ్వాసఘాతుకమును దుష్టత్వమును ఇదివరకే శిక్షించియున్నను, అట్లు చేయుటకు తన హక్కును ఆయన ఇంకను పూర్తిగా నిలుపుకొనియున్నాడని ప్రవక్త సూచించుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "మీ పితరుల దుష్టత్వమును మొండితనమును బట్టి నేను వారిని ఇదివరకే కఠినముగా దర్శించినను, మీరు మీ శిక్షనంతయు అనుభవించితిరని తలంచకుడి; ఏలయనగా మీరు అదే మార్గములో సాగుచున్నారు, మీ పాపములకు మితియు హద్దును లేదు గనుక, నేను చేయుటకు నాకు హక్కున్న దానిని మానను, మిమ్మును మీ పిల్లలను తరువాత వచ్చు తరములన్నిటిని తుదవరకు శిక్షింతును." కాబట్టి ప్రవక్త భావమేమో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

ముఖ్యముగా ప్రభువుచేత ఒకసారి శిక్షింపబడిన పిమ్మట సమస్త భయమును బుద్ధిహీనముగా త్రోసివేయుట వేషధారులకు నిజముగా వాడుకయే; ఏలయనగా తమ పాపములకై తాము శిక్షను అనుభవించితిమి, అది చాలునని వారు తలంచుదురు; ఇతరులను మారుమనస్సునకు ఆహ్వానించుటకై దేవుడు మనుష్యుల పాపములను మితముగా శిక్షించుననియు, నిరీక్షణకు అవకాశముండునట్లును, పాపము చేసినవారు క్షమాపణకై కనిపెట్టుచు ఈ విధముగా మరింత సిద్ధముగాను ఇష్టపూర్వకముగాను సరియైన మార్గమునకు తిరిగి వచ్చునట్లును, ఆయన కఠినుడును తీవ్రుడునైయుండియు తన్నుతాను అణచుకొనుననియు వారు తలంచరు. వేషధారులు దీనిని తలంచరు; దేవుడు మొదటిసారియందే తన కాఠిన్యమునంతయు వెచ్చించునని వారు తలంచుదురు, కాబట్టి భవిష్యత్తునుగూర్చి శిక్ష తప్పించుకొందుమని తమకుతామే వాగ్దానము చేసికొందురు. ఉదాహరణకు, — దేవుడు ఒక పట్టణమునైనను దేశమునైనను యుద్ధముచేతనైనను తెగులుచేతనైనను కరవుచేతనైనను శిక్షించునప్పుడు, ఆ కీడులు కొనసాగుచున్నంతకాలము భయమును ఆందోళనయు ఉండును: దేవుడు ఈ విధముగా శ్రమపెట్టువారిలో అనేకులు నిట్టూర్చుచు మూల్గుచు అరచుచు కూడ ఉందురు; అయితే కొంత ఉపశమనము కలిగిన వెంటనే వారు కాడిని విదిలించుకొని, తమ దుష్టత్వమునుగూర్చి ఏ చింతయు లేక, కుక్కలు తమ వాంతికి తిరిగినట్లు మరల తిరిగి వత్తురు. కాబట్టి ఇక్కడ యిర్మీయా చేసినట్లు మనము చూచుచున్నదానిని వేషధారులకు ప్రకటించుట అవసరము, — అనగా దేవుడు మనుష్యులను వారి పాపములకై దర్శించునప్పుడు, వారు తన కొరడాల క్రింద ప్రయోజనము పొందనంత మొండివారైయుండుట ఆయన చూచినయెడల, భవిష్యత్తులో అదే మార్గమును అనుసరించుట మానడు.

35 కొందరు ఇది విగ్రహములను సూచించుచున్నదని చెప్పుదురు; మరికొందరు, కాల్విన్‌వలె, అబద్ధ దేవతలు ఉద్దేశింపబడిరని తలంచుదురు: భావము ఒక్కటే; అయితే సందర్భము రెండవ అభిప్రాయమునకే ఎక్కువ అనుకూలముగా కనబడుచున్నది. సెప్టువజింటులో నపుంసకలింగ విశేషణము ఉన్నది, "నిష్ప్రయోజనమైనదాని-{ἀνωφελοῦσ} --- వెంబడి వారు పోయిరి." ప్రయోజనము కలుగజేయుట అను క్రియాపదము బహువచనములో ఉన్నది; మరియు {}לא ను కేవలము నిషేధార్థకముగా తీసికొనినయెడల, పూర్వపదమును సంబంధ సర్వనామమును రెండును విడువబడినవగును: అయితే ఇక్కడను, యిర్మీయా 2:11 లోను, ఇతర స్థలములలోను {}לא స్పష్టముగా ఎవడును లేక ఏదియు అను అర్థముగల నామవాచకమో సర్వనామమో అయియున్నది: మరియు వెల్ష్ భాషలోని neb, ఎవడును లేడు, అను మాటవలె, దానితో సంబంధించిన క్రియాపదమునుబట్టి అది ఏకవచనమైనను బహువచనమైనను అగును. ఇక్కడ అది బహువచనములోనున్న క్రియాపదమునకు ముందు ఉన్నది, యిర్మీయా 2:11 లో ఏకవచనములోనున్న క్రియాపదమునకు ముందు ఉన్నది. హెబ్రీలోను వెల్ష్‌లోను భవిష్యత్ క్రియాపదములకు ముందు సంబంధ సర్వనామము తరచుగా అధ్యాహారము చేయబడును; ముఖ్యముగా వర్తమాన కాలమును లేక క్రియను ఉద్దేశించినప్పుడు రెండు భాషలలోను అట్లు జరుగును. ప్రస్తుత స్థలములో, రెండు భాషలును అక్షరశః ఒక్కటేయని ఎంచవచ్చును. హెబ్రీని మాటకు మాట వెల్ష్‌లో ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును: Arol neb a lesant y rhodiasant. ప్రయోజనము కలుగజేయని (వారి) వెంబడి వారు నడచిరి. అనగా, తమకు మేలు చేయగలవాడెవడును లేనివారి వెంబడి వారు పోయిరి. --- సం.

కాబట్టి ఇంకను అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: ఈ బెదిరింపు నిస్సందేహముగా ఆ జనముయొక్క మనస్సులకు కోపము పుట్టించెను: ఏలయనగా అనేక స్థలములలో మనము చూచునట్లు వారు దేవునికి విరోధముగా కేకలువేయుటకు తెగించి, ఆయన మార్గములు ముండ్లతో నిండియున్నవని చెప్పిరి గనుక, వారు ప్రవక్తలను విడిచిపెట్టలేదు; దీనిని మనము ఇకమీదట చూచెదము: వారు నిజముగా ప్రవక్తలకు అసహ్యమైన పేరు పెట్టిరి; ఏమని? "ఈ ప్రవక్తలు," అని వారనిరి, "దేవుడు ఎల్లప్పుడును మనమీద ఉరుములు కురిపించుచున్నట్టు, భారములు, భారములు అనియే తప్ప మరేమియు వదరరు; వారి మాటలచేత నిత్యము భయపెట్టబడుటకంటె మన చెవులు మూసికొనుట మేలు." కాబట్టి ప్రవక్త, ఇంకను దేవుడు మీతో వ్యాజ్యెమాడును అని చెప్పినప్పుడు, అది యూదులకు కఠినమైన సంగతియై యుండవలెను. అయినను అట్లు చేయుట అవసరమైయుండెను.

కాబట్టి దేవుడు మాటలచేత మాత్రమే గాక క్రియలచేతను మనలను గద్దించి మన పాపములను మనకు జ్ఞాపకము చేయునప్పుడెల్ల, ఒక్క తప్పుకొరకు శిక్ష అనుభవించి భవిష్యత్తునకు విడుదల పొందువారముగా మనము శ్రమపడుటలేదనియు, మనము హృదయపూర్వకముగా మారుమనస్సు పొందువరకు, ఇంకను దేవుడు మీతో వ్యాజ్యెమాడును అను ఈ మాటలను ఆయన ఎల్లప్పుడును మన చెవులలో మ్రోగించుచుండుననియు ఈ వాక్యభాగమునుండి నేర్చుకొందము: మరియు ఇది వాస్తవమైన వ్యాజ్యెమును సూచించుచున్నది; ఏలయనగా యిర్మీయా కేవలము ఉపదేశమును గూర్చి మాటలాడుటలేదు; యూదులు దేవుని ఉగ్రతను రేపుట మానలేదు గనుక వారు ఆయన న్యాయపీఠము ఎదుటికి తేబడవలసియుండెనని సూచించుచున్నాడు: మరియు వారి పిల్లలను గూర్చియు మూడవ తరమును గూర్చియు అతడు అదే సంగతిని ప్రకటించుచున్నాడు. అటుపిమ్మట ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:10-11 10. కిత్తీయుల ద్వీపములకు వెళ్లి చూడుడి, కేదారునకు దూతలను పంపి జాగ్రత్తగా విచారించి ఇట్టి కార్యము జరిగెనేమో తెలిసికొనుడి.

10. Nempe (vel, nam) transite ad insulas Chittim (Graeciae, hoc est, ad omnes regiones transmarinas,) et videte, et in Kedar (hoc est, in oppositam partem, nempe versus Aratbiam) mittite, et considerate diligenter, et videte, an factum sit sicut hoc (id est, an factum sit aliquid simile:)

11. ఏ జనమైనను తమ దేవతలు దైవములు కాకపోయినను వాటిని మార్చుకొనెనా? అయితే నా ప్రజలు నిష్ప్రయోజనమైనదానికై తమ మహిమను మార్చుకొనిరి,

11. An mutaverit gens deos, et ipsi non sunt dii? et populus meus mutavit gloriam suam in id quod non prodest.

ఇక్కడ ఆయన ఒక పోలికచేత తన స్వజనముయొక్క దుష్టత్వమును కృతఘ్నతను అధికము చేసి చూపుచున్నాడు, — అనగా వారు చపలత్వములో సమస్త అన్యజనములను మించిపోయిరి; ఏలయనగా సమస్త జనములు ఒకే మతమునందు ఎంతగా ఏకీభవించెననగా, ప్రతి జనమును తన పితరులనుండి తాను పొందినదానినే అనుసరించెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అట్లయితే ఇశ్రాయేలు దేవుడు తన స్వంత ప్రజలచేతనే విసర్జింపబడి త్రోసివేయబడుట ఎట్లు జరిగెను? తప్పులో ఇంత స్థిరత్వము ఉండినయెడల, తాము పరలోకములోనే ఉన్నట్టు దేవుని నోటిద్వారానే బోధింపబడినవారి మధ్య సత్యము ఎందుకు నమ్మకమును సంపాదించుకొనలేదు? కిత్తీయుల ద్వీపములకు వెళ్లుడి, కేదారునకు పంపుడి అని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు అతని భావముయొక్క సారము ఇదే. (36 అది మాటలతో చేసిన వ్యాజ్యెమని గేటకర్ తలంచుచున్నాడు: "ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, 'నేను మీ పితరులతో ఇదివరకే ఈ వ్యాజ్యెమును వాదించితిని, ఇప్పుడు మీతో ఈ సంగతిని ఇంకను కొంత చర్చింపనిండు, మరియు నేను ఇప్పుడు చెప్పుదానిని మీ సంతతియు బాగుగా ఆలోచించునుగాక,' (ద్వితీయోపదేశకాండము 31:19, 21 చూడుడి.) మరియు ఇదే మాట తరువాత వ్యాజ్యెమును వాదించుటకు లేక వ్యాజ్యెమాడుటకు వాడబడినది, 29వ వచనము (యిర్మీయా 2:29)." హెన్రీ, ఆదమ్ క్లార్క్, బ్లేనీ అదే అభిప్రాయమును కలిగియున్నారు; అయితే స్కాట్ కాల్విన్‌తో ఏకీభవించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. ఇక్కడవలె ,{}את తో కలిసి వచ్చునప్పుడు {,{רוב అను క్రియాపదము ఎల్లప్పుడును మాటలతో చేయు వివాదమును లేక వ్యాజ్యెమును సూచించును. సంఖ్యాకాండము 20:13; నెహెమ్యా 13:11, 17; సామెతలు 25:9; యెషయా 45:9 చూడుడి. --- సం.)

ఆయన ఒకవైపు గ్రీసును, మరొకవైపు తూర్పును పేర్కొని, భాగమును చెప్పి మొత్తమును సూచించుచున్నాడు. దానియేలులో మనము చూచినట్లు, హెబ్రీయులు గ్రీకులను కిత్తీయులని పిలిచిరి; ఆ పేరు సరిగా మాసిదోనియులకే చెందునని వారు నిజముగా తలంచినను; అయితే ప్రవక్త ఆ పేరులో గ్రీసు దేశమంతటిని మధ్యధరా సముద్ర ద్వీపములను మాత్రమే గాక, ఆ ప్రాంతములను — ఫ్రాన్సు దేశమంతటిని స్పెయిను దేశమంతటిని — కలుపుకొనునట్లు యూరపు ఖండమంతటిని చేర్చెననుటకు సందేహము లేదు. ఈ మాట వాడుకలో కొంత భేదము నిజముగా ఉన్నది; అయితే సాధారణార్థములో తీసికొనినప్పుడు, నేను చెప్పినట్లు, అది గ్రీసుతోపాటు ఫ్రాన్సు, స్పెయిను, జర్మనీ దేశములను కూడ చేర్చునని హెబ్రీయులు గ్రహించిరి; మరియు ఆ దేశములు సముద్రమునకు దూరముగా ఉన్నను వారు వాటిని ద్వీపములని పిలిచిరి, ఏలయనగా వారు దూరపు జనములతో ఏ వ్యాపారమును జరుపలేదు: అందుచేత సముద్రమునకు ఆవలనున్న దేశములను వారు ద్వీపములని తలంచిరి; మరియు ప్రవక్త వాడుకలోనున్నదానిచొప్పున మాటలాడెను.

కాబట్టి ఆయన దక్షిణమునకును ఉత్తరమునకును ద్వీపములలోనికి దాటిపోవుడని వారికి ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; తరువాత మరొకవైపున, అరేబియా, భారతదేశము, పారసీకము మొదలగు దేశములతోకూడిన తూర్పుయొక్క స్థితిని పరిశోధించుటకు పంపుడని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; ఏలయనగా కేదారు అను మాటలో ఆయన తూర్పునందలి సమస్త జనములను చేర్చుచున్నాడు; మరియు ఆ ప్రజలు ఇతరులకంటె ఎక్కువ అనాగరికులైయుండిరి గనుక, యూదుల అవమానకరమైన ప్రవర్తనను మరింత పూర్తిగా బయలుపరచుటకై, పారసీకులనైనను మాదీయులనైనను మరి ఏ ప్రసిద్ధ జనమునైనను కాక వారినే ఆయన పేర్కొనుచున్నాడు. కాబట్టి లోకములోని అన్ని ప్రాంతములకు వెళ్లుడి, లేక పంపుడి, చూచి జాగ్రత్తగా విచారించుడి, చూడుడి మరల చూడుడి; అనగా యూదుల మందబుద్ధి ఎంత గొప్పదనగా, ఒక్క మాటచేతనైనను ఒక్క హెచ్చరికచేతనైనను వారు మేల్కొలుపబడలేకపోయిరని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. ఆ సంగతి మిక్కిలి స్పష్టమైనదియు విశదమైనదియునైయున్నను, జాగ్రత్తగా విచారించుడని ఆయన వారికి ఆజ్ఞాపించుటకు కారణము ఇదే. అయితే నేను చెప్పినట్లు, ఈ జాగ్రత్తయైన విచారణ విషయముయొక్క అస్పష్టతనుబట్టి కాదు గాని, తన ఘోరమైన భక్తిహీనతను ఎరిగియుండియు తన దుర్గుణములలో తాను మునిగియుండిన ఆ మూర్ఖ జనముయొక్క మూఢత్వమును గద్దించు నిమిత్తమే విధింపబడెను.

అందుచేత ఆయన, అవును, ద్వీపములకు దాటిపోవుడి అని చెప్పి, తరువాత, ఇట్టి కార్యము జరిగెనేమో చూడుడి అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా, ఇంత విపరీతమైన అసహ్యమైన కార్యము ఎక్కడను కనబడదు. దాని వివరణ వెంటనే వచ్చుచున్నది, ఏ జనమును తన దేవతలను మార్చుకొనలేదు, అయినను అవి దేవతలు కావు; అనగా సమస్త జనములలోను మతము ఒకే విధముగా నిలిచియున్నది, కాబట్టి వారు అప్పుడప్పుడు తమ దేవతలను మార్చుకొనక, తమ పితరులచేత ఒక విధముగా తమకు అందింపబడిన వాటినే పూజించుచున్నారు. అయినను, అవి దేవతలు కావు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఏ జనమును తన దేవతలను మార్చుకొనలేదని మాత్రమే చెప్పబడియుండినయెడల, ఇశ్రాయేలు భక్తిహీనత అంత తీవ్రముగా బయలుపరచబడియుండదు; అయితే సమస్త జనములు మోసపోయి కల్పిత దేవతల వెంబడి ఈడ్వబడినను తమ భ్రమలయందు స్థిరముగా నిలిచియుండెనని ప్రవక్త నిశ్చయమైనదిగా ఎంచుకొనుచున్నాడు. ఇప్పుడు, దేవుడు దీనిని ఒక సద్గుణముగా చూపుటలేదు; తమ మూఢభక్తులనుండి తొలగిపోకుండుటలో జనముల స్థిరత్వము మెచ్చుకొనదగినదని ఆయన భావము కాదు; అయితే ఏర్పరచబడిన ప్రజల ప్రవర్తనతో పోల్చినప్పుడు, ఈ స్థిరత్వము మెచ్చుకొనదగినదిగానే కనబడవచ్చును. కాబట్టి మొత్తము ఈ విధముగా కలిపి చదువవలెనని మనము చూచుచున్నాము, — "ఏ జనమును సత్యదేవుని పూజింపకపోయినను, వారందరిలోను మతము మార్పులేనిదిగా నిలిచియున్నది; అయినను మీరు విశ్వాసఘాతుకముగా నన్ను విడిచిపెట్టితిరి, మరియు మీరు కేవలము ఒక మాయారూపమును కాదు గాని మీ మహిమను విడిచిపెట్టితిరి."

37 ద్వీపములు అని అనువదింపబడిన {,{איים అను పదమునకు ఎప్పుడైనను ఖచ్చితముగా ఆ అర్థము ఉన్నదా అని పార్క్‌హర్స్ట్ సందేహించుచున్నాడు. అతడు ఏకవచనమైన ,{}אי ను నివాసస్థలము, నివసించు చోటు అని అనువదించి, యోబు 22:30; యెషయా 20:6 లను సూచించుచున్నాడు; మరియు యెషయా 42:15 లోని బహువచనమును మన అనువాదములోవలె "ద్వీపములు" అని కాక "నివాసయోగ్యమైన స్థలములు" అని అనువదింపవలెనని చెప్పుచున్నాడు. బ్లేనీ అనువదించినట్లు, ఇక్కడ దానిని "దేశములు" అని అనువదింపవచ్చును. ---

నా జనులు తమ మహిమను మార్చుకొనిరి అని చెప్పుటలో, ఆయన ఇక్కడ దేవుని కటాక్షమును అబద్ధ దేవతల భ్రమలకు ఎదురుగా నిలుపుచున్నాడు. ఏలయనగా దేవుడే తమ మహిమయై యుండెనని ప్రజలు ధర్మశాస్త్ర బోధవలన మాత్రమే గాక నిశ్చయమైన నిదర్శనములవలనను ఎరిగియుండిరి; అయినను వారు ఆయనను విడిచి తొలగిపోయిరి. కాబట్టి అంత్యదినమున జనములన్నియు ఇశ్రాయేలీయులను ఖండించునని యిర్మీయా చెప్పినట్లే యున్నది; ఏలయనగా తప్పులోనే వారు పట్టుదలతో నిలిచియుండుటయే యూదుల దుష్టత్వము మరి ఎక్కువైనదని రుజువుచేయును; ఏలయనగా యూదులు సత్యదేవునినుండియు, తన శక్తిని తమకు అంత స్పష్టముగా కనుపరచిన ఆ దేవునినుండియు భ్రష్టులై తొలగిపోయిరి.

ఇప్పుడు, జనములలో ఏదైనను తన మతమును మార్చుకొనెనా అని ఎవడైనను అడిగినయెడల, — మొదట, మతము యొక్క సారములో ఏ నూతనత్వమును ప్రవేశపెట్టకూడదను సూత్రము అంతటను ప్రబలియుండెనని మనము ఎరుగుదుము; పితరులనుండి పారంపర్యముగా అందుకొనబడిన దేవతలే సరిగా పూజింపబడుదురను అపొల్లో దైవోక్తిని జెనోఫోను ఎంతగానో శ్లాఘించుచున్నాడు. ఈ విధముగా అపవాది సమస్త జనములను మంత్రముగ్ధులను చేసెను, — "ఏ నూతనత్వమును దేవునికి ఇష్టము కాజాలదు; మీ పితరులనుండి మీకు సంక్రమించిన వాడుక ఆచారముతోనే తృప్తిపడుడి." కాబట్టి ఈ సూత్రమును గ్రీకులును ఆసియావారును, యూరోపువారును కూడ అవలంబించిరి. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పునది చాలమట్టుకు సత్యమే; మరియు ఒక పోలిక చేయబడినప్పుడు, అరిస్టాటిలు చెప్పినట్లు, ఆ దృష్టాంతము చాలమట్టుకు, {επὶ} {τὸ} {πολὺ}, వాడుకచేతను నిత్యమైన ఆచరణచేతను స్థిరపరచబడినయెడల అది చాలునని మనము ఎరుగుదుము. కాబట్టి ఏ జనమును తన దేవతలను మార్చుకొనలేదు గాని, దేవుడు ఎవరికి మహిమయై యుండెనో, అనగా అతిశయించుటకు ఎవరికి ఆయన సమృద్ధియైన కారణములను అనుగ్రహించెనో, ఆ తన జనులచేతనే ఆయన విడువబడెనని యిర్మీయా చెప్పినప్పుడు, యూదులమీద చంచలత్వపు నేరమును అతడు అనుచితముగా మోపలేదని మనము దీనినిబట్టి చూచుచున్నాము.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, నీ ధర్మశాస్త్రముచేతను ప్రవక్తలచేతను మాత్రమే గాక నీ అద్వితీయ కుమారునిచేతను నీవు మాకు ఇంత స్పష్టమైన రీతిగా నిన్ను నీవు తెలియపరచుకొనియున్నావు గనుక, నీ సత్యము యొక్క జ్ఞానము ఇంతకుముందే మాలో లోతైన వేరుపారియుండవలెను గనుక, — ఓ దేవా, మేము నీ పరిశుద్ధమైన పిలుపులో స్థిరముగాను నిలుకడగాను నిలిచియుండి, దానియందు ఎడతెగక అభివృద్ధిపొందుచు, ఎల్లప్పుడును గురియొద్దకు త్వరపడి సాగిపోవునట్లు అనుగ్రహించుము; మరియు మేము నీచేత తండ్రివలె శిక్షింపబడుచున్నామని ఎరిగి, నీ శిక్షణ క్రింద ప్రయోజనము పొందునట్లు నీ బలమైన చేతిక్రింద మమ్మును తగ్గించుము; తుదకు మా సమస్త దుర్గుణములనుండి పవిత్రులమై, క్రీస్తుద్వారా మాకు తెలియపరచబడిన ఆ అమర్త్యమైన జీవమును అనుభవించుటకు వచ్చి, నీయందు మేము సంపూర్ణముగా ఆనందింపగలుగు వరకు అట్లు చేయుము. — ఆమేన్. (38 "వారి మహిమ" అనునది దేవుడే అని కొందరు తలంచుచున్నారు; కాల్విన్ ఇక్కడ సూచించుచున్నట్లు, దేవుడు ప్రజలకు అనుగ్రహించిన మహిమ, అనగా ఘనత, గౌరవము, గొప్పతనము అని కాదని వారి అభిప్రాయము: అయితే తరువాత వచ్చుదానితో ఈ రెండవ అర్థమే మరి ఎక్కువగా పొసగుచున్నది; అది అక్షరశః, "ప్రయోజనకరమైనది కానిదానికొరకు" అని యున్నది: ఏలయనగా యిర్మీయా 2:8 నందువలెనే ఇక్కడ {{לא స్పష్టముగా ఒక నామవాచకము, లేక సర్వనామము. ఇక్కడి పోలిక దేవుడు ఇచ్చుదానికిని అబద్ధ దేవతలు ఇచ్చుదానికిని మధ్యనున్నది; ఇంతకుముందు పోలిక దేవునికిని అబద్ధ దేవతలకును మధ్యనుండెను. దేవుడు మహిమను ఇచ్చును, తన ప్రజలను గొప్పవారినిగాను ప్రసిద్ధులనుగాను చేయును; అయితే అబద్ధ దేవతలు ప్రయోజనకరమైనదేదియు, నిజముగా మేలుచేయునదేదియు, ఏ మంచియు చేయునదేదియు ఇయ్యవు. — సం.)

ఆరవ ఉపన్యాసము. యిర్మీయా 2:12 12. ఆకాశములారా, దీనిని చూచి విస్మయమొందుడి, భయముచేత బహుగా వణకుడి, కేవలము పాడైపోవుడి; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

12. Obstupescite coeli super hoc, et expavescite, desolamini (vel, arescite) valde, dicit Jehova.

తాను దాదాపు సమస్త వివేచనయు లేని మందబుద్ధులైన మనుష్యులతో వ్యవహరింపవలసి వచ్చెనని ప్రవక్త చూచినప్పుడు, అతడు ఆకాశములవైపు తిరిగి వాటిని సంబోధించెను: మరియు ప్రవక్తలలో ఇది సామాన్యమైన వాడుక, — వారు వివేచనయు జ్ఞానమును గల మనుష్యులను విడిచిపెట్టి, గ్రహింపులేని ఆకాశమును భూమిని సంబోధించుదురు. నేర్చుకొనుటకు ఏ ఆసక్తియు కనబడని నిరాశాజనకమైన సందర్భములలో వారు ఇట్లు చేయుచుండిరి.

కాబట్టి ఇప్పుడు ప్రవక్త ఆకాశములను విస్మయమొందుడనియు, భయకంపితములగుడనియు, ఒక విధముగా పాడైపోవుడనియు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు; "ఇది ప్రకృతి క్రమమునంతటిని దాదాపు తారుమారుచేయు ఒక వింత; ఆకాశమును భూమియు కలిసి కలగలుపైపోవుట మనము చూచినట్లే యున్నది" అని అతడు చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి ప్రవక్త భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: ఏలయనగా ఈ వర్ణనచేత ప్రజల భక్తిహీనత ఎంత అసహ్యమైనదో చూపవలెనని అతడు ఉద్దేశించెను; ఏలయనగా వివేచనలేని ఆకాశములే అట్టి ఘోరమైన కార్యమునుబట్టి న్యాయముగా భయపడవలసియున్నవి.

మాటలను గూర్చి చెప్పవలెనంటే, కొందరు వాటిని "ఆకాశములారా, పాడైపోవుడి" అని అనువదించి, తరువాత అదే మాటను మరల చెప్పుదురు: అయితే {}שמםshemem, అనగా విస్మయమొందుట గనుక, నేను ఇచ్చిన అనువాదమే ఈ వాక్యభాగమునకు మరి బాగుగా సరిపోవుచున్నది, "ఆకాశములారా, దీనినిబట్టి విస్మయమొందుడి," తరువాత, "భయకంపితములై ఎండిపోవుడి;" ఏలయనగా: {}חרבchareb, అనగా ఎండిపోవుట, మరియు కొన్నిసార్లు నిర్జనముగాను పాడుగాను చేయబడుట అని అర్థము. దాని తరువాత ఇట్లున్నది: — యిర్మీయా 2:13 13. నా జనులు రెండు నేరములు చేసియున్నారు; జీవజలముల ఊటనైన నన్ను విడిచియున్నారు; తొట్లను, అనగా బద్దలైన తొట్లను, నీళ్లు నిలువని తొట్లను తమకొరకు తొలిపించుకొనియున్నారు.

13. Certe (vel quia) duo mala fecit populus meus, Me dereliquerunt fontem aquarum viventium, ut foderent sibi puteos (vel, cisternas,) cisternas contritas (vel, confractas,) quae non continent aquas.

ప్రవక్త ఆకాశములను విస్మయమొంది భయకంపితములగుడని ఎందుకు ఆజ్ఞాపించెనో దానికి కారణము ఇక్కడ ఇయ్యబడుచున్నయెడల, మనము ఆ మాటలను, "ఏలయనగా నా జనులు రెండు నేరములు చేసిరి" అని అనువదింపవలెను: అయితే ముందటి వచనము దానికి ముందున్న వచనములతో జతపరచబడియున్నదని నేను తలంచుచున్నాను. "దూరమైన దేశములకు వెళ్లి, ఏ జనమైనను తన దేవతలను — అవి కేవలము కల్పనలే అయినను — మార్చుకొనెనేమో చూడుడి" అని ప్రవక్త చెప్పెను. కాబట్టి "ఆకాశములారా, విస్మయమొందుడి" అని ప్రవక్త చెప్పుచున్న ముందటి వచనములోని ఆశ్చర్యార్థక వాక్యముతో ఆ విషయము ముగియుచున్నదని నేను తలంచుచున్నాను. తరువాత ఇట్లున్నది, "నిశ్చయముగా నా జనులు రెండు నేరములు చేసిరి," అవేవనగా, — "వారు నన్ను విడిచిరి," — తరువాత, "వారు తమకొరకు అబద్ధ దేవతలను వెదకుకొనిరి." ఎవడైనను పాత స్నేహితుని విడిచి క్రొత్తవానితో జతకట్టినయెడల, అది అన్యాయమైనదియు నీచమైనదియునైన ప్రవర్తన: అయితే దానివలన ఏ ప్రతిఫలమును లేనప్పుడు, దానియందు బుద్ధిహీనతయు చంచలత్వమును వెఱ్ఱితనమును కలిసియుండును. నాకు ప్రయోజనకరమని నేను ఎరిగినదానిని తృణీకరించి, నాకు హానికరమగునని నేను గ్రహించినదానిని హత్తుకొనినయెడల, అట్టి ఎంపిక వెఱ్ఱితనమని రుజువుకాదా? కాబట్టి ప్రజలు సత్యదేవునినుండి తొలగిపోవుటచేత మాత్రమే గాక, ఏ ప్రతిఫలమును లేకుండ, తమకు ఏ మేలును చేయలేని విగ్రహముల పక్షమునకు చేరుటచేతను పాపము చేసిరని ప్రవక్త చెప్పుచున్నప్పుడు, అతని భావము ఇదియే.

39 బ్లేనీ సెప్టువజింటును అనుసరించి, ఈ క్రియాపదములను ప్రథమపురుష బహువచనములోనున్నట్లు, "ఆకాశములు విస్మయమొందుచున్నవి," మొదలగునట్లు అనువదించుచున్నాడు; అయితే అక్విలాయు సిమ్మాకసును చేయుచున్నట్లుగా, వాటిని మధ్యమపురుషలో ఆజ్ఞార్థకములోనున్నవిగా తీసికొనుటయే మేలు. ఇట్టి వాక్యభాగములు ఈలాగుననే అన్వయింపబడుచున్నవి, యెషయా 1:2 చూడుడి. మొదటి రెండు మాటలలో అనుప్రాసము కలదు, మన భాషలో "Heave, ye heavens" అని మనము చెప్పినట్లు: మరియు ఈ పదప్రయోగములలో ఒక క్రమవృద్ధి కలదు — విస్మయమొందుడి — భయకంపితములగుడి — కేవలము పాడైపోవుడి, లేక క్షీణించిపోవుడి, లేక ఎండిపోవుడి, — ఆకాశములారా, దీనినిబట్టి విస్మయమొందుడి, భయకంపితములగుడి, కేవలము పాడైపోవుడి, అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. చివరి క్రియాపదములో సిరియాక్ అనువాదమునకు అనుగుణముగా ,{}חרבו నకు బదులుగా "వణకుట" అను అర్థమిచ్చు {,{חרדו అని చేయబడిన మార్పు, సెక్కరుచేత ప్రతిపాదింపబడి హార్స్లీచేత ఆమోదింపబడినను, ఏమాత్రమును అవసరము లేదు, ఏ వ్రాతప్రతులును దానిని సమర్థించవు. సెప్టువజింటుకు అనుగుణముగా బ్లేనీ చేసిన సవరణయు ఏమాత్రమును ఆమోదయోగ్యము కాదు. ఈ మార్పులు అనావశ్యకములు మాత్రమే గాక, ఈ వాక్యభాగముయొక్క భావగర్భితమైన ప్రభావవంతమైన స్వభావమును నాశనముచేయుచున్నవి. పండితులు కొన్నిసార్లు నూతనత్వమును కోరు స్వభావముచేత మితిమీరి నడిపింపబడుచున్నారు. — సం.

వారు రెండు నేరములు చేసిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు: మొదటిది, వారు దేవుని విడిచిరి; రెండవది, వారు అబద్ధమైనవియు కల్పితమైనవియునైన దేవతలవైపు తొలగిపోయిరి. అయితే వారి పాపమును మరింత ఘనపరచుటకు అతడు ఒక ఉపమానమును వాడుచు, దేవుడు జీవజలముల ఊట అని చెప్పుచున్నాడు; మరియు విగ్రహములను నీళ్లు నిలువని, చిల్లులుపడిన లేక బద్దలైన తొట్లతో పోల్చుచున్నాడు. ఒకడు జీవముగల ఊటను విడిచి తొట్టిని వెదకినయెడల, అది గొప్ప బుద్ధిహీనతకు నిదర్శనము; ఏలయనగా వేరొకచోటనుండి నీళ్లు వచ్చితేనే తప్ప తొట్లు ఎండియుండును; అయితే ఊటకు దాని సొంత జలధార కలదు; ఇంతేకాక, నిత్యము ప్రవహించు ఊటనాళమును, ఎన్నడును ఎండని జలప్రవాహమును ఉన్నచోట, నీళ్లు మరి ఆరోగ్యకరములును మరి శ్రేష్ఠములును. వర్షము తొట్లలోనికి తెచ్చు నీళ్లు తమ సొంత సహజ ఊటనాళమునుండి ప్రవహించు నీళ్లంత ఆరోగ్యకరములు ఎన్నడును కావు: మరియు నీళ్లను నిలుపు పాత్రలే బీటలతో నిండియున్నప్పుడు, అవి ఖాళీగా ఉండక మరేమగును? కాబట్టి ఊటయు, జీవజలముల ఊటయునైన తాను విడువబడెను గనుకను, ప్రజలు తమ విగ్రహముల వెంట పోయినప్పుడు నిష్ప్రయోజనమైనవాటిని వెదకిరి గనుకను, దేవుడు ప్రజలమీద వెఱ్ఱితనపు నేరము మోపుచున్నాడు. విగ్రహములలో ఏమి కనబడును? ఏదో ఒక పోలిక; ఏలయనగా మూఢభక్తులు అబద్ధ దేవతలను పూజించునప్పుడు తాము వ్యర్థముగా ప్రయాసపడుట లేదని తలంచుకొని, ఏదో ఒక ప్రయోజనము పొందుదుమని నిరీక్షించుదురు. కాబట్టి అబద్ధ మతములలో సత్యమును పోలినవి కొన్ని కలవు; అందుచేతనే ప్రవక్త అబద్ధ దేవతలను బావులతో పోల్చుచున్నాడు; ఏలయనగా అవి నీళ్లను నిలుపుటకు తగినట్లు గుంటలుగా చేయబడియుండెను; అయితే అవి బద్దలైన తొట్లు గనుక వాటిలో ఒక్క చుక్కయైనను నీళ్లు లేకుండెను.

అద్వితీయ సత్యదేవునియందే మనకు సమస్త ఆశీర్వాదముల సంపూర్ణత కనబడును గనుకను, మనలను సంపూర్ణముగా తృప్తిపరచగలదానిని ఆయనయొద్దనుండియే మనము చేదుకొనగలము గనుకను, ఆయనను విడిచినప్పుడు మనము నేరమునుండి తప్పించుకొనుట ఏమాత్రమును సాధ్యము కాదని, — ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

40 ఇక్కడ వాడబడిన రెండు మాటల మధ్యనున్న భేదమును అతడు సరిగా గుర్తింపనట్లు కనబడుచున్నది గనుక బ్లేనీ ఇక్కడ నూతనమైన మార్పు చేసెను. మన అనువాదములో రెండును "తొట్లు" అని అనువదింపబడినవి; అయితే అవి ఒకదానినొకటి పోలియుండి, ఒకే విధమైన లేక ఒకటే అర్థములు కలిగియున్నను, రెండు వేర్వేరు మాటలు. మొదటిది {,{בארות గుంటలు, రెండవది మన ప్రామాణిక పాఠములో {}בארת, అయితే అది స్పష్టముగా ,{}ברות గాను, లేక ఒక వ్రాతప్రతిలో ఉన్నట్లు ,{}בורת గాను ఉండవలెను; దానికి "బావులు" లేక మడుగులు అని అర్థము. మొదటిది స్త్రీలింగ నామవాచకము, చివరిది పుంలింగ నామవాచకము; అందుచేత ఇతర స్థలములలోవలెనే ఇక్కడ చివరి మాటకు చేర్చబడిన విశేషణము పుంలింగములో ఉన్నట్లు మనకు కనబడుచున్నది, ద్వితీయోపదేశకాండము 6:11; 2 దినవృత్తాంతములు 26:10; నెహెమ్యా 9:25 చూడుడి; కాగా మొదటిదానితో స్త్రీలింగ విశేషణములు జతపరచబడియున్నవి. ఈ వచనమును ఈలాగు అనువదింపవచ్చును, — ఏలయనగా నా జనులు రెండు నేరములు చేసిరి, — జీవజలముల ఊటనైన నన్ను వారు విడిచిరి; తమకొరకు గుంటలను, నీళ్లు నిలువని బద్దలైన బావులను త్రవ్వుకొనుటకై. ఈ తొట్లు "కలిపి కూర్చబడిన పాత్రలు" అని ఆదాము క్లార్కు చెప్పుట విచిత్రము; ఏలయనగా అవి వర్షపునీటిని పట్టుటకై నేలలో త్రవ్వబడిన గుంటలు. — సం.

కాబట్టి మనలను అన్నివిధములుగా ధన్యులనుగా చేయుటకు చాలిన దేవుని ఉపకారమును మనము తృణీకరించినప్పుడు, మన కృతఘ్నతయు దుష్టత్వమును ఎంత గొప్పవై యుండవలెను? అయినను దేవుడు ఎల్లప్పుడును తనకు తానే సమానుడై యుండును: కాబట్టి ఆయన తన్నుతాను జీవజలముల ఊట అని పిలుచుకొనెను గనుక, మన దుష్టత్వమును నిర్లక్ష్యమును ఆయనకు అడ్డుపడితేనే తప్ప, నేటికిని ఆయన అట్టివాడేనని మనము కనుగొందుము. అయితే ప్రవక్త మరియొక నేరమును చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా మనము దేవునినుండి తొలగిపోయినప్పుడు, మన సొంత కల్పనలే మనలను మోసపుచ్చును; మొదటి చూపులో మనకు బావులవలెను ఊటలవలెను ఏవి కనబడినను, దప్పిక కలిగినప్పుడు మన కల్పనలన్నిటిలో ఒక్క చుక్కయైనను నీళ్లు మనకు దొరకవు; ఏలయనగా అవి ఎండిన గుంటలే తప్ప మరేమియు కావు. దాని తరువాత ఇట్లున్నది — యిర్మీయా 2:14-17 14 ఇశ్రాయేలు దాసుడా? ఇంట పుట్టిన దాసుడా? అతడేల దోపుడుసొమ్మాయెను? 14. An servus Israel? An (vel, si) genitus domi? (hoc est, an verna? accipiunt enim puerum, domi natum pro verna:) quare factus est in praedam?

15. కొదమ సింహములు అతనిమీద గర్జించుచు బొబ్బలుపెట్టెను, అవి అతని దేశమును పాడుచేసెను; అతని పట్టణములు నివాసులు లేక కాల్చబడియున్నవి.

15. Super eum rugient (vel, rugiunt) leones (alii vertunt, catulos leonum, et soepe significat minores leones hoc nomen sed ubi adjungitur reliquis, ubi autem solum ponitur, ego semper interpretor generaliter pro leonibus,) miserunt vocem suam; posuerunt terram ejus in vastitatem; urbes ejus exustae sunt (vel, destructae, nam, {}צצץtandem valet atque hoc loco) absque habitatore.

16. మరియు నొపు తహపనేసు అను పట్టణముల జనులు నీ నడినెత్తిని పగులగొట్టియున్నారు.

16. Etiam filii Noph (hoc est, Mempheos, vocant enim Hebroei Noph urbem quae fuit olim metropolis Egypti) et Thaphanes (vel, Thaphis, ut vertunt Grraeci) frangent tibi verticem.

17. నీ దేవుడైన యెహోవా నిన్ను మార్గమున నడిపించుచుండగా నీవు ఆయనను విసర్జించుటచేత నీకు నీవే దీనిని తెచ్చుకొనలేదా?

17. An non hoc fuit tibi, deserere tuum, (hoc est, quod deserueris) Jehovam Deum tuum, quo tempore ducebat to per viam.

ఈ వచనములను కలిపి చదువవలెను; ఏలయనగా ప్రవక్త మొదట ఇశ్రాయేలు తన మొదటి స్థితినిబట్టి దయనీయుడు కాడనియు, ఇది ఒక క్రొత్త కారణముచేత సంభవించెననియు చూపి, తరువాత ఆ కారణమును పేర్కొనుచున్నాడు. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు సేవకుడా, లేక దాసుడా అని అతడు మొదట అడుగుచున్నాడు. దేవుడు వారిని తన ప్రజలనుగా దత్తత చేసికొని, వారిని అన్నివిధములుగా ధన్యులనుగా చేయునంతగా వారియెడల ఉదారముగా నుందునని వాగ్దానము చేసెను; అంతేకాక, వారి ధన్యతకు నిదర్శనముగా, నీయందు భూమియొక్క సమస్త వంశములు ఆశీర్వదింపబడును అని ఆయన సెలవిచ్చెను. (ఆదికాండము 12:3; ఆదికాండము 22:18; ఆదికాండము 26:4; ఆదికాండము 28:14.) కాబట్టి ఇశ్రాయేలు యొక్క మొదటి స్థితి ఎట్టిదో మనము చూచుచున్నాము; వారు దేవుని ప్రత్యేక ప్రజలైయుండిరి గనుకను, ఆయన స్వాస్థ్యమైయుండిరి గనుకను, రాజులైన యాజకసమూహమైయుండిరి గనుకను, వారు ఇతర జనములన్నిటికంటె శ్రేష్ఠులై యుండిరి.

కాబట్టి ప్రవక్త ఏదో క్రొత్తదియు వింతయునైన సంగతినిబట్టి విస్మయమొందినవానివలె, ఇశ్రాయేలు సేవకుడా? అని ఈ ప్రశ్న అడుగుచున్నాడు. అతడు సమస్త జనములకంటె స్వతంత్రుడై యుండెను; ఏలయనగా అతడు దేవుని జ్యేష్ఠకుమారుడు: కాబట్టి అతడు ఇంత దయనీయుడగుటకు కారణమేమో విచారింపవలసి వచ్చెను; ఏలయనగా సింహములు అతనిమీద గర్జించి తమ స్వరమును వినిపించెనని అతడు తరువాత చెప్పుచున్నాడు; వారి పట్టణములు కాల్చబడెను, లేక నాశనము చేయబడెను అని చెప్పుచున్నాడు; వారి దేశము పాడుగా చేయబడెనని చెప్పుచున్నాడు; తుదకు, ఇది నీకు ఈ సంగతులను చేయలేదా? అని చేర్చుచున్నాడు. ఇదియు ప్రశ్నరూపముగా చెప్పబడియున్నది, అయితే ఇది సమస్త సందేహమును తొలగించును గనుక రెట్టింపు దృఢముగా నిశ్చయపరచునదై యున్నది: "నీవు ఇంత దయనీయుడవై యుండుటకు కారణమేమని నీవు చెప్పెదవు? ఏలయనగా అందరును నీకు విరోధులై యున్నారు, నీవు అందరి అన్యాయములకును గురియై యున్నావు: నీ సొంత దుష్టత్వమునుండి గాక ఇదంతయు మరి ఎక్కడనుండి వచ్చెనని నీవు చెప్పగలవు?" ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము.

అయితే అతడు చెప్పునది మరి స్పష్టమగునట్లు, దేవుడు ప్రజలకు అనుగ్రహించిన ఉపకారములను అతడు నిందారూపముగా వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. కాబట్టి అబ్రాహాము సంతతివారు సర్వలోకముమీద ప్రాధాన్యము కలిగియుండునంతగా ఎన్నో విశేషమైన కటాక్షములచేత ఘనపరచబడియుండిరి గనుక, ఈ ఘనత ఇప్పుడు ప్రస్తావింపబడుచున్నది, అయితే వారి నీచ ప్రవర్తనను బయలుపరచుటకు మాత్రమే; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "దేవుడు మీయెడల ఉదారముగా నుందునని వాగ్దానము చేసినప్పుడు ఆయన మిమ్మును మోసపుచ్చలేదు; ఆయన దత్తత మోసకరమైనదియు కాదు, వ్యర్థమైనదియు కాదు: కాబట్టి మీ సొంత దుష్టత్వము మిమ్మును దయనీయులనుగా చేయకపోయినయెడల, మీరు ఇతర జనములన్నిటికంటె ధన్యులై యుండెడివారు." కాబట్టి ఇశ్రాయేలు సేవకుడా, లేక దాసుడా? అని ప్రవక్త ఏ ఉద్దేశ్యముతో అడిగెనో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము. స్వభావసిద్ధముగా వారు నిజముగా ఇతర ప్రజలతో సమానులై యుండిరి; అయితే వారు దేవునిచేత ఏర్పరచబడియుండిరి గనుకను, ఆయన వారికి ఆ ప్రత్యేక స్వాతంత్ర్యమును అనుగ్రహించెను గనుకను, వారు సేవకులా అని ప్రవక్త అడుగుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "దేవుడు వాగ్దానము చేసిన ఆ ధన్యత మీమధ్య కనబడకుండ అడ్డుపడుచున్నదేమి? ఏలయనగా మిమ్మును నిరాశపరచుట దేవుని సంకల్పము కాదు: కాబట్టి మీరు మీ సొంత దోషముచేతనే దయనీయులై యున్నారని తేలుచున్నది."

మరియు అతడేల దోపుడుసొమ్మాయెను అని చెప్పుటచేత, ఇశ్రాయేలు దేవుని సంరక్షణను కోల్పోయియుండనియెడల వారు తమ శత్రువుల ఇష్టారాజ్యమునకు ఈలాగు గురియై యుండెడివారు కారని అతడు సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు వారిని విడిచిపెట్టెను అను ఈ కారణముచేతనే తప్ప వారు దోపుడుసొమ్ముగా కాలేదు; మోషే కీర్తనలో చెప్పబడినదానిప్రకారము, "వారి ఆశ్రయదుర్గము వారిని అమ్మివేయనియెడల, యెహోవా వారిని అప్పగింపనియెడల, ఒక్కడు వేయిమందిని ఎట్లు తరుమును? ఇద్దరు పదివేలమందిని ఎట్లు పారదోలుదురు?" (ద్వితీయోపదేశకాండము 32:30.)

ఏలయనగా దేవుడు ఎంత తరచుగాను ఎంత ఆశ్చర్యకరముగాను తమ శత్రువులమీద వారికి విజయములు అనుగ్రహించెనో, మోషే ఆ వాక్యభాగములో పరోక్షముగా ప్రజలకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; ఈ విధముగా, శ్రమలో ఉన్నప్పుడు, ఒక్కడు వేయిమందిని తరుమునట్లు ఆ మార్పు ఎట్లు వచ్చెనో, అనగా గొప్ప బలములు కలిగియుండియు వారు తమ శత్రువులచేత ఎట్లు పారదోలబడిరో యోచించుకొనుటకు అతడు దానిని వారి సంతతివారికి విడిచిపెట్టుచున్నాడు; ఏలయనగా వెన్నిచ్చి పారిపోవుట వారి అలవాటు కాదు, తమ శత్రువులను జయించుటయే వారి అలవాటు: కాబట్టి వారు తమ్మును తరిమిన మనుష్యులచేత కాక దేవునిచేతనే బందీలుగా చేయబడిరని తేలుచున్నది. (41 ఈ ప్రశ్నలను బలమైన నిరాకరణను సూచించు నిషేధార్థములో గ్రహింపకపోవుటచేతనే ఈ వాక్యభాగమును గ్రహించుటలో కష్టము పుట్టినది — "ఇశ్రాయేలు సేవకుడా (లేక, మరి సరిగా, దాసుడా)?" కానే కాదు. "అతడు ఇంటిలో పుట్టినవాడా," అనగా దాస్యస్థితిలోనివాడా? కానే కాదు. అప్పుడు తరువాతి ప్రశ్న సహజముగానే వచ్చుచున్నది; అతడు కొనబడిన దాసుడును కాడు, ఇంటిలో పుట్టిన దాసుడును కాడు గనుక, "అతడేల దోపుడుసొమ్మాయెను?" ఈ విధమైన దాసులు రెండు రకములుగా ఉండిరని లేఖనములోని అనేక భాగములనుండి స్పష్టమగుచున్నది. ఆదికాండము 17:12, ఆదికాండము 17:23, ఆదికాండము 17:27; నిర్గమకాండము 21:4; లేవీయకాండము 22:11 చూడుడి. మన అనువాదమును, జూనియస్ మరియు ట్రెమెల్లియస్, పిస్కాటర్, గేటకర్, గ్రోటియస్, హెన్రీ, స్కాట్ అను వారును స్పష్టముగా అవలంబించిన అభిప్రాయము ఇదియే. బ్లేనీ మొదటి రెండు పంక్తులను ఈలాగు అనువదించుచున్నాడు, — ఇశ్రాయేలు దాసుడా? లేక ఇంటి బిడ్డయైనయెడల, అతడేల దోపుడుకు గురియాయెను? "ఇంటి బిడ్డ" అనగా ఇస్సాకువలె కుమారుడును వారసుడును అని అతడు తలంచి, గలతీయులకు 4:7 ను ఉదహరించుచున్నాడు. హార్స్లీ అతనితో ఏకీభవించుచున్నాడు. అయితే usus loquendi ఈ అభిప్రాయమునకు ఏ ఆధారమును ఇయ్యదు, మరియొక అభిప్రాయమును స్థిరపరచుచున్నది. లాటిను భాషలోని filiusfamilias ను ఉదహరించుట నిష్ప్రయోజనము. "ఇంటి బిడ్డ," అను ఈ పదప్రయోగమును, ఇట్టి పదబంధములును, లేఖనములో ఎల్లప్పుడును ఒక కుటుంబములో దాసులుగా పుట్టినవారినే సూచించును. — సం.) కాబట్టి ఇక్కడ కూడ ఇశ్రాయేలు దేవుని సహాయమును కోల్పోయియుండనియెడల దోపుడుసొమ్ముగా చేయబడియుండెడివారు కారని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు.

తరువాత అతడు, అతనిమీద సింహములు గర్జించుచున్నవి అని చేర్చుచున్నాడు. ప్రవక్త ఇశ్రాయేలు శత్రువులను వారి క్రూరత్వమునుబట్టి మాత్రమే సింహములతో పోల్చుచున్నట్లు కనబడుట లేదు, తిరస్కారభావముతో కూడ పోల్చుచున్నాడు; మనుష్యులు మాత్రమే గాక క్రూరమృగములును తమమీద ఆగ్రహపడుచున్నవని ఇశ్రాయేలు గ్రహించెనని అతడు చెప్పినట్లున్నది: మరియు పొలములోని మృగములచేత మనము చీల్చబడుటకు దేవుడు అనుమతించినప్పుడు అది మరింత అవమానకరము. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు ఎంత దయనీయముగా చూడబడెననగా, వారు శత్రువుల చేతులచేత చంపబడుట మాత్రమే గాక, వేటాడు మృగములకును గురిచేయబడిరని అతడు చెప్పినట్లే యున్నది. మరియు తరువాత అతడు, అవి తమ స్వరమును వినిపించెను అని చేర్చుచున్నాడు; అనగా, దేవుడు తన బలమైన హస్తముచేత కాపాడుచుండిన ఇశ్రాయేలు క్రూరమృగములకు ఆహారమాయెననియు, సింహములు గుంపులు గుంపులుగా వారిమీద గర్జించుచుండెననియు చెప్పుటయే.

తరువాత అతడు రూపకాలంకారము లేకుండ, అతని దేశము పాడుచేయబడెను, అతని పట్టణములు నివాసులు లేక కాల్చబడెను అని చేర్చుచున్నాడు. ఈ మాటలు సింహములకుగాని మరి ఏ క్రూరమృగములకుగాని తగినట్లు అన్వయింపబడజాలవు; అయితే తాను ఇంతకుముందు అలంకారరూపముగా చెప్పినదానిని అతడు ఇప్పుడు సరళముగా వివరించుచు, దేశము పాడాయెననియు, పట్టణములు నిర్మూలము చేయబడెను లేక కాల్చివేయబడెననియు చెప్పుచున్నాడు. మనము చెప్పినట్లు, ఇశ్రాయేలు దేవునినుండి తొలగిపోయి, ఈ కారణముచేత ఆయన సహాయమును కోల్పోయియుండనియెడల ఇది సంభవించియుండెడిది కాదు.

అతిశయోక్తిగా అతడు, మరియు నొపు తహపనేసు జనులు నీ తలను, లేక నడినెత్తిని, పగులగొట్టుదురు అని చేర్చుచున్నాడు. ఇశ్రాయేలీయులు ఐగుప్తీయులయొద్ద సహాయము వెదకుట వారి అలవాటై యుండెనని మనము ఇకమీదట చూతుము. ఈ అవ్యయమును ఈలాగు వివరింపవచ్చును, "ఇంతవరకు నీకు బహిరంగ శత్రువులై యుండినవారు మాత్రమే గాక, నీవు ఎవరి సహాయమును నమ్మియుంటివో ఆ నీ స్నేహితులు కూడ తమ బలమును నీమీదికి త్రిప్పి నీ తలను పగులగొట్టుదురు." ఐగుప్తీయులు యుద్ధప్రియులు కాని జనము గనుక ఇక్కడ వారి అవమానము మరింత ఎక్కువచేయబడుచున్నదని కొందరు తలంచుచున్నారు; అక్కడ పురుషులు స్త్రీల పనులు చేయుచుండిరని ప్రాచీన చరిత్రకారులు చెప్పుచున్నారు; అయితే ఇది లేఖనములో పేర్కొనబడలేదు గనుకను, లేఖనములో ఐగుప్తీయులు ఈలాగు వర్ణింపబడలేదు గనుకను, ఐగుప్తీయులు ఇశ్రాయేలుతో సంధిచేసికొనినవారైనను వారికి విరోధులగుదురనియు, ఇంతకుముందే అట్లు ఉండిరనియు చెప్పు సామాన్య వివరణనే అనుసరించుట నాకు ఇష్టము. (42 ఈ వచనము అక్షరశః ఈలాగున్నది, — అతనిమీద కొదమ సింహములు గర్జించును; అవి తమ స్వరమును వినిపించియున్నవి, అతని దేశమును పాడుచేసియున్నవి; అతని పట్టణములు నివాసులు లేక గడ్డితో కప్పబడియున్నవి. మొదటి పంక్తిలోని క్రియాపదము భవిష్యత్కాలములో ఉన్నది, తక్కిన క్రియాపదములు భూతకాలములో ఉన్నవి; ప్రవక్తలు తరచుగా చేయునట్లు, చెప్పబడినదాని నిశ్చయతను సూచించుటకు అవి అట్లు ఉంచబడెనని బ్లేనీ తలంచుచున్నాడు: అదే తీర్పు ప్రస్తావింపబడిన యిర్మీయా 4:7 లో ఉన్నదానిచేత ఇది సంభావ్యమగుచున్నది. ప్రామాణిక పాఠములోని {,{נצתה అను క్రియాపదము, కెరీ ప్రకారమును ఇరువది వ్రాతప్రతుల ప్రకారమును, స్పష్టముగా ,{}נצתו అని యుండవలెను; యిర్మీయా 9:10 లో మనకు అట్లే కనబడుచున్నది. మన అనువాదమును కాల్వినును దానికి "కాల్చుట" అను అర్థమిచ్చుచున్నారు; అయితే లీ మరియు పార్కుర్స్టు ప్రకారము, దాని అర్థము చిగురించుట, గడ్డిని మొలిపించుట, లేక పాడైన పట్టణములకు జరుగునట్లు గడ్డితో కప్పబడుట; మరియు ఇక్కడను ఇతర స్థలములలోను దానితో జతపరచబడిన మాటలు ఈ అర్థమునకే అనుకూలముగా కనబడుచున్నవి. మన అనువాదములో యిర్మీయా 4:7 లో అది "పాడుచేయబడెను" అనియు, యిర్మీయా 46:19 లో "నిర్జనమాయెను" అనియు అనువదింపబడియున్నది. — సం.) తల అనుదానిచేత కొందరు ఇశ్రాయేలు ప్రజలలోని ప్రధానులను గ్రహించుచున్నారు: అయితే మన భాషలో, Ils to romperont la tete, లేక, Ils to frotteront la tete, అని మనము చెప్పునట్లు, వారు నీ తలను పగులగొట్టుదురు అని దీనిని అనువదింపవచ్చును; నా అభిప్రాయములో ఇదియే నిజమైన భావము.

ఇప్పుడు కారణము వచ్చుచున్నది; ఇశ్రాయేలు దేవునిచేత విడువబడెనని చూపిన తరువాత, అది ఎందుకు సంభవించెనో ఆ కారణమును ప్రవక్త ఇప్పుడు పేర్కొనుచున్నాడు, ఇది నీకు దీనిని చేయలేదా? కొందరు మధ్యమపురుషలో, "నీవు నీకొరకు దీనిని చేసికొనలేదా?" అని చదువుచున్నారు; అయినను భావము దాదాపు అదే. అయితే ఇతరులు ఇచ్చిన అనువాదము మరి సంభావ్యమైనది, "నీవు నీ దేవుడైన యెహోవాను విడిచితివి గనుక ఇది నీకు సంభవించలేదా?" సంక్షేపముగా, సమస్త కీడులకును కారణము ప్రజల భ్రష్టత్వమేనని యిర్మీయా మనకు బోధించుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "ఈ కీడంతటిని నీవే నీకొరకు సిద్ధపరచుకొంటివి; కాబట్టి నీవే దానిని మ్రింగవలెను, మరియు నేరమును దేవునిమీద మోపజాలవని తెలిసికొనవలెను; ఏలయనగా నీ భక్తిహీనత ఆయనకు అడ్డుపడనియెడల ఆయన నీయెడల నమ్మకముగా నుండెడివాడు. దేవుడు నిన్ను వ్యర్థముగా ఏర్పరచుకొనలేదు, ఇతర జనములకంటె నిన్ను వ్యర్థముగా ఆదరింపలేదు; అయితే నీవు ఆయన కృపను త్రోసివేసితివి. కాబట్టి నీవు నీ సొంత నాశనమును తెచ్చుకొనియుండనియెడల నీ స్థితి ఇప్పుడున్నట్లు ఎన్నడును ఉండెడిది కాదు." అది ఎట్లు? "నీవు నీ దేవునినుండి తొలగిపోయితివి గనుక."

మరియు ఆయన నిన్ను మార్గమున నడిపించుచుండిన కాలమున అని చెప్పుటచేత అతడు ఈ పాపమును ఇంకను ఘనపరచుచున్నాడు. మార్గమున నడిపించుట అనగా, ప్రజలను ధన్యులనుగా చేయునట్లు సరిగా పరిపాలించుట. కాబట్టి ప్రజలు తమ దేవుని ఆరాధనను త్రోసివేయుటలో వారి విశ్వాసఘాతుకమును భ్రష్టత్వమును సాకులేనివని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు ఆయనను సేవించిన కాలమంతయు ధన్యులై యుండిరి. వారు అనేక విధములుగా శోధింపబడియుండినయెడల, లేక పరీక్షింపబడియుండినయెడల, వారు ఏదో ఒక సాకు కల్పించియుండవచ్చును: "సత్యదేవునియందు నిరీక్షించుటలో మేము మోసపోయితిమని తలంచితిమి, ఏలయనగా ఆయన తన కటాక్షమును మాకు మరుగుచేసెను; కాబట్టి అవసరముచేత మేము బలవంతము చేయబడితిమి. కనీసము మా చంచలత్వమునకు కొంత సహనము చూపవలెను; ఏలయనగా దేవుడు మాకు దూరముగా తొలగిపోయెనని తప్ప మరేమియు మేము ఊహింపలేకపోతిమి." ఐదవ వచనములో, "మీ పితరులు నాయందు ఏ దోషము కనుగొనిరి?" అని ఆయన చేయుచున్నట్లును, మరియొక స్థలములో, "నా జనులారా, నేను మీకేమి చేసితిని? లేక ఏ విషయములో నేను మిమ్మును విసికించితిని?" (మీకా 6:4) అని చేయబడినట్లును, ప్రవక్త ఈ అభ్యంతరమును ఎదుర్కొనుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆ స్థలమందు దేవుడు తన పక్షమున తానే వాదించుటకును, ప్రజలు తనమీద మోపగల ఏ నిందనుండియైనను తన్ను తాను నిర్దోషినిగా కనుపరచుకొనుటకును సిద్ధముగా నున్నాడని చూపుచున్నాడు. ఈ స్థలమందును ఆయన అట్లే చేయుచున్నాడు; "నేను నిన్ను మార్గమందు నడిపించితిని" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "నా పరిపాలన క్రింద నీవు సుఖముగా జీవించితివి; అయినను నేను నీయెడల దయగా ప్రవర్తించుచుండగా నా మంచితనముచేత నిన్ను నిలుపుకొనలేకపోతిని; నా సంరక్షణ క్రింద నిలిచియుండుటకంటె నీకు మేలైనది మరేదియు లేదని నీవు ఎరిగియుంటివి; అయినను నీవు విగ్రహముల సేవలోనికి మారిపోవలెనని నిశ్చయించుకొంటివి. ఇప్పుడు నీకేమి సాకు కలదు? లేక నీకేమి నెపము మిగిలియున్నది?" కాబట్టి ప్రజల పాపము మిక్కిలి అధికమగుచున్నదని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఏ శోధనచేతనైనను ఏ పరీక్షచేతనైనను ప్రేరేపింపబడి వారు దేవుని విడిచిపెట్టలేదు, కేవలము విశ్వాసఘాతుకముచేతనే తమ్మును తాము విగ్రహములకు అప్పగించుకొనిరి: ఈ వచనమును ధ్రువపరచునది దీని తరువాత వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:18 18. ఇప్పుడు షీహోరు నీళ్లు త్రాగుటకై ఐగుప్తు మార్గమున నీకేమి పని? నది నీళ్లు త్రాగుటకై అష్షూరు మార్గమున నీకేమి పని?

43 ఈ చివరి వాక్యభాగమునకు అనేక వివరణలు ఉన్నవి; వాటిని అసెంబ్లీ వ్యాఖ్యానములలో (Assembly's Annotations) చూడవచ్చును; యెషయా యిర్మీయా గ్రంథములకు సంబంధించినంత వరకు అవి పండితుడైన గేటకర్‌చేత వ్రాయబడినవి. నడినెత్తి అనగా దేశములోని శ్రేష్ఠమైన ముఖ్యమైన భాగమనియు, నడినెత్తిని పగులగొట్టుట అనగా ఈ భాగమును దోచుకొనుట అనియు చెప్పు అభిప్రాయమునకు అతడు ప్రాధాన్యమిచ్చుచున్నాడు. యెషయా 28:4 చూడుడి. ఇది భావమునందు ముందటి వచనముతో సరిపోవుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. ఐగుప్తీయులు యోషీయాను చంపుటను గూర్చి ఇక్కడ ప్రవచనరూపముగా సూచన చేయబడుచున్నదని బ్లేనీ అభిప్రాయము. ఈ మాటలు అక్షరశః, — వారు నిన్ను, నడినెత్తిని, పగులగొట్టుదురు, అని యున్నవి. "నడినెత్తి" అనునది "నిన్ను" అనుదానికి వివరణగా కనబడుచున్నది; కాబట్టి దీనిని, — వారు నిన్ను, అనగా నీ నడినెత్తిని, పగులగొట్టుదురు, అని అనువదింపవచ్చును. సెప్టువజింటు ఒక అక్షరమును మరియొక అక్షరముగా పొరబడి, {`` }ירעוך "వారు నిన్ను పగులగొట్టుదురు" అను క్రియాపదమునకు బదులుగా {,{ידעוך "నిన్ను ఎరిగిరి" అని తీసికొనెను; అయితే చివరి మాటను వారు ఏమని తీసికొనిరో తెలిసికొనుట కష్టము, ఏలయనగా వారు దానిని "నిన్ను శోధించిరి" అని అనువదించిరి. వల్గేటు సెప్టువజింటును అనుసరించెను; ఆ భావము మిక్కిలి అసభ్యమైనది: సందర్భములో దానికి అనుకూలమైనదేదియు లేదు. టార్గుము యొక్క వ్యాఖ్యానార్థము ఇది, "వారు నీ పరాక్రమశాలులను చంపి నీ ఐశ్వర్యమును దోచుకొందురు;" హెబ్రీ భాషలోని అలంకారపూర్వకమైన పదముల ద్వారా స్పష్టముగా తెలుపబడుచున్న భావమును ఇది సమర్థించుచున్నది. తరువాతి వచనము అక్షరశః అనువదింపబడినయెడల ఈలాగున్నది, — నీ దేవుడైన యెహోవా నిన్ను మార్గమున నడిపించుచుండిన కాలమున, నీవు ఆయనను విడిచిపెట్టుటచేత, నీకు నీవు చేసికొనునది ఇదే గదా? మొదటి క్రియాపదము మధ్యమపురుషలోగాని ప్రథమపురుషలోగాని అనువదింపబడినను, నిస్సందేహముగా భవిష్యత్కాలములోనిదే. ఈ వాక్యమును వెల్ష్ భాషలో "Is" గాని సంబంధవాచకమైన "what" గాని లేకుండ పదమునకు పదముగా అనువదింపవచ్చును, — Ai nid hyn a wnai i'th hun? మరియు భవిష్యత్కాలము వర్తమానకాలముగా గ్రహింపబడును. బ్లేనీ అనువాదము ఇది, — నీ దేవుడైన యెహోవా నిన్ను మార్గమున నడిపించిన కాలమున నీవు ఆయనను విడిచితివి గనుక, ఇది నీకు చేయబడదా? — సం.

18. Et nunc quid tibi ad viam Egypti, ut bibas aquas Nili? et quid tibi ad viam Assur, ut bibas aquam fluminis? (Nempe, Eeuphratis.)

నేను ఇప్పుడే చెప్పినట్లు, ప్రవక్త నేను చెప్పినదానిని ధ్రువపరచుచున్నాడు, — ప్రజలు తమ కీడులకు కారణమును ఇతరులమీద మోపలేకపోయిరి; ఏలయనగా తాము అనుభవించినదంతయు తమకే ఆపాదించుకొనవలసియుండెను; అదే సమయమందు వారి పాపము రెట్టింపాయెను, ఏలయనగా వారు అక్కడక్కడ వ్యర్థమైన ఉపాయములకొరకు వెదకి, ఆ విధముగా తమకు దుర్దశయొక్క క్రొత్త కారణములను పోగుచేసికొనిరి; దేవునితో సమాధానపడుట తప్ప తమ కీడులకు మరి ఏ ఔషధమును వారు ఒప్పుకొనకుండవలసియుండెను. ఉదాహరణకు, ఎవడైనను రోగియై తన వ్యాధికి కారణమును ఎరిగియుండి, నిజమైన ఔషధమును స్వీకరించుటకు మారుగా తన స్వస్థతకు హానికరమైన వ్యర్థ ఉపాయములను ఆశ్రయించినయెడల, తనను స్వస్థపరచగలిగినదానిని బుద్ధిపూర్వకముగా తృణీకరించి, మోసకరమును వంచనకరమునైనదానియందు తనకు తానే ఇచ్చవచ్చినట్లు ప్రవర్తించినందుకు అతడు చావునకు పాత్రుడని ఎంచబడడా? అదే సంగతిని యిర్మీయా ఇప్పుడు ఇశ్రాయేలు ప్రజలయందు గద్దించుచున్నాడు. దేవుడు ఇట్లు సెలవిచ్చుచున్నాడు: "మీరు ఇంత దుర్దశలో ఎందుకున్నారని జాగ్రత్తగా విచారించినయెడల, అది నాకు కాదు గాని మీ స్వంత పాపములకే ఆపాదింపవలెనని మీరు కనుగొందురు. అట్లయితే మీరు ఏమి చేయవలసియుండెను? నాతో సమాధానపడుటయు, నా యొద్ద క్షమాపణ వెదకుటయు, మీ దుష్టత్వమును సరిదిద్దుకొనుటకు ప్రయాసపడుటయు తప్ప మీరు ఏ ఔషధమును వెదకవలసియుండెను? అప్పుడు నేను వెంటనే మిమ్మును స్వస్థపరచియుందును; మీరు నా యొద్దకు వచ్చియుండినయెడల, నన్ను శ్రేష్ఠమైన వైద్యునిగా కనుగొనియుందురు. మరి మీరు ఇప్పుడు ఎందుకు పూర్తిగా వ్యతిరేకమైన రీతిగా ప్రవర్తించుచున్నారు? మీరు వ్యర్థమైన సహాయముల వెంట పరుగెత్తుచున్నారు; ఒకసారి ఐగుప్తునకు పారిపోవుచున్నారు, మరియొకసారి అష్షూరునకు పారిపోవుచున్నారు; అయితే ఈ ఉపాయములవలన మీరు ఏమియు సంపాదింపరు." ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. ఏలయనగా ప్రజలు భక్తిహీనతకు దోషులని రుజువుచేసి, వారు అనుభవించిన కీడులు దేవునికైనను, దైవఘటనకైనను, అట్టి మరి ఏ కారణములకైనను ఆపాదింపబడలేవని చూపిన పిమ్మట, దేవుని కటాక్షములోనికి తిరిగి వచ్చుటయే ఏకైక నిజమైన ఔషధమనియు, ఒకసారి ఐగుప్తునకును మరియొకసారి అష్షూరునకును పరుగెత్తుట అత్యంత వెఱ్ఱితనమునకు రుజువనియు ఆయన ఇప్పుడు వారికి చూపుచున్నాడు.

ఈ గద్దింపు చరిత్రచేత బలపరచబడుచున్నది; ఏలయనగా ప్రజలకు ఒకసారి అష్షూరీయులును మరియొకసారి ఐగుప్తీయులును శత్రువులై యుండిరి; మార్పులు అనేకములు కలిగెను. ప్రజల మందబుద్ధిని మేల్కొలుపుటకు దేవుడు వేర్వేరు కొరడాలను ప్రయోగించెను; ఒకసారి ఆయన ఐగుప్తీయుల కొరకు ఈల వేసెను, దానిని మనము త్వరలో చూచెదము; మరియొకసారి అష్షూరులో బూర ఊదెను: దేవుని పరిపాలన క్రింద ఉండకుండ తాము ఎన్నటికిని సురక్షితముగా నుండలేమని ఇశ్రాయేలీయులు తెలిసికొనునట్లు ఆయన అట్లు చేసెను. అయితే వీటన్నిటిని లక్ష్యపెట్టక, ప్రజల అంధత్వము ఎంతటిదనగా, అష్షూరీయులు తమమీద పడినప్పుడు వారు ఐగుప్తునకు పారిపోయి ఐగుప్తీయుల సహాయము కోరి, వారితో ఒడంబడిక చేసికొనిరి; తరువాత మార్పు కలిగినప్పుడు, వారు అష్షూరీయులతో ఒడంబడిక కోరి, దానిని కూడ అధిక వెలకు కొనిరి.

ఐగుప్తు మార్గమున నీకేమి పని? అని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు ఈ వెఱ్ఱితనమునే ఆయన ఇప్పుడు ఖండించుచున్నాడు; అనగా, "నీకు ఏమి లాభము కలుగుచున్నది? దేవుడు నీమీద కోపపడియున్నాడనియు, నీవు అనేక కీడులను అనుభవించుచున్నావనియు నీవు ఎరిగియుండగా నీ బుద్ధిహీనత ఎంత గొప్పది? దేవుడు నీకు విరోధియై యున్నాడు, అయినను నీవు సమాధానపడుటను గూర్చి ఏమియు తలంచుట లేదు. దేవుని యొద్దకు పారిపోయి ఆయనతో సమాధానపడుటయే నీకు స్వస్థత; అయితే నీవు ఇప్పుడు ఏమి చేయుచున్నావు? నీవు అష్షూరీయుల యొద్దకును ఐగుప్తీయుల యొద్దకును పారిపోవుచున్నావు. ఏ లాభమును లేకుండ ఈ విధముగా నిన్ను నీవు అలసటపరచుకొనుటలో నీ స్థితి ఎంత దీనమైనది, నీ బుద్ధిహీనత ఎంత గొప్పది!"

దేవుడు మన పాపముల నిమిత్తము మనలను శిక్షించునప్పుడెల్ల, మనము ఔషధమును వెదకవలెను గాని, సాతాను తరచు సూచించు వ్యర్థమైన ఆదరణలయందు విశ్రమింపకూడదని ఈ వాక్యభాగమునుండి మనము ఇప్పుడు నేర్చుకొనవచ్చును; ఏలయనగా అట్టి మంత్రములు మత్తునిద్రను కలుగజేయును, అట్టి సాధనములచేత స్వస్థపరచదగిన వ్యాధులు ప్రాణాంతకములుగా చేయబడును. అట్లయితే మనము ఏమి చేయవలెను? దేవుని కొరడాలను అనుభవించిన వెంటనే మనము ఆయన కటాక్షములోనికి తిరిగి వచ్చుటకు ప్రయత్నింపవలెను; మన ప్రయత్నము వ్యర్థము కాదు. అయితే మనము సహాయముకొరకు అన్ని దిక్కులకు చుట్టు చూచినయెడల, మన కీడులు తగ్గక అధికమగును. నైలు నీళ్లు త్రాగుటయు, యూఫ్రటీసు నీళ్లు త్రాగుటయు అనగా అక్కడక్కడ సహాయములను వెదకుటయే గాని మరేమియు కాదు.

పంపబడిన రాయబారములను ఆయన నిశ్చయముగా సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఐగుప్తునకు వెళ్లినవారు నైలు నీళ్లు త్రాగిరి, ఇతరులు యూఫ్రటీసు నీళ్లు త్రాగిరి. అయినను ఆయన అలంకారరీతిగా మాటలాడుచున్నాడు; ఆయన చెప్పుచున్నదేమనగా: "నీవు దేవుని కనికరమును నీ ఆశ్రయస్థానముగా చేసికొనియుండినయెడల ఆయన నీకు సహాయము చేయుటకు సిద్ధముగా నుండెను; అయితే ఆయనను నిర్లక్ష్యము చేసి, ఐగుప్తును అష్షూరును తేగల అట్టి సహాయములను కలిగియుండుటయే మరి లాభకరమని నీవు తలంచితివి. దేవుడు నీకు నీళ్లను ఇయ్యగలిగియుండగా, నీవు ఈ విధముగా దూరదేశములలో పానమును వెదకుచున్నావు." మరియు ఆయన కొంతసేపటి క్రిందట వాడిన ఉపమానమును సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది: ఆయన దేవుని జీవజలముల ఊట అని పిలిచెను; ఆయన చెప్పుచున్నదేమనగా: "దేవుడు నీకు సేదదీర్చునదియు నిత్యము ప్రవహించునదియునైన ఊటయై యున్నాడు; నీవు ఆయనయందు తృప్తిపొందియుండినయెడల నీకు నీళ్లు సమృద్ధిగా నుండును; అయితే నైలు నీళ్లను యూఫ్రటీసు నీళ్లను త్రాగవలెనని నీ కోరిక." కాబట్టి ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

44 నిస్సందేహముగా ఈ వాక్యభాగముయొక్క ప్రత్యేక భావము ఇదియే; ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "బురదగల నదియైన (ఆ పదము సూచించునట్లు) షీహోరు నీళ్లు త్రాగుటకు ఐగుప్తునకు ప్రయాణము చేయుట నీకేమి మేలు? నిర్మలమైనవియు నిత్యము ప్రవహించునవియునైన జీవజలముల ఊట నీకు ఇంటియొద్దనే యుండగా, నది నీళ్లు త్రాగుటకు అష్షూరునకు ప్రయాణము చేయుట నీకేమి మేలు?" గేటకర్ ఈ వాక్యభాగముయొక్క తాత్పర్యమును ఇట్లే ఎంచుచున్నాడు: — "ఐగుప్తులో నైలు నీళ్లు త్రాగుట అనునది అక్కడ సహాయమును ఉపశమనమును వెదకుట అను అర్థమున ఇక్కడ ఉంచబడియున్నది: అయితే ఆయన దానిని ఈ మాటలలో పలుకుచున్నాడు, వారికి అక్కడ చేయవలసినది ఏమియు లేదనియు, అక్కడికి వెళ్లవలసిన పనియేదియు లేదనియు చెప్పినట్లున్నది; ఆ నదియొక్క బురదనీళ్లు త్రాగుటకు తప్ప; అయితే వారికి దానంతటి మంచివి, అవును, దానికంటె చాలా మేలైనవి దగ్గరలోనే, ఇంటియొద్దనే ఉండెను, లేక ఉండియుండవచ్చును. యిర్మీయా 18:14 చూడుము; అట్లే 2 రాజులు 1:3." అట్లయితే అత్యంత సరళమైన అనువాదము ఇట్లుండును, — ఇప్పుడు ఐగుప్తునకు ప్రయాణముతో నీకేమి పని, షీహోరు నీళ్లు నీవు త్రాగుటకు? అష్షూరునకు ప్రయాణముతో నీకేమి పని, నది నీళ్లు నీవు త్రాగుటకు? ఈ పోలిక స్పష్టముగా షీహోరు నీళ్లకును యూఫ్రటీసు నది నీళ్లకును, జీవజలములకును మధ్యనున్నది. లేఖనములోని ఇతర భాగములయందువలెనే, ఇక్కడ "నది" అనుదానిచేత నిస్సందేహముగా యూఫ్రటీసే సూచింపబడుచున్నది; అయినను ఇక్కడ, కీర్తనలు 80:11 నందును యెషయా 7:20 నందును వలెనే, ఉపపదము {{ה దానికి ముందు ఉంచబడలేదు. — సం.

ఆ రెండు జనములును ధనమందును బలమందును సైన్యబలమందును కనబడునట్లు సమృద్ధిగా నుండినందున ఆయన నిస్సందేహముగా నైలు నీళ్లను యూఫ్రటీసు నీళ్లను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు. కావున ఇశ్రాయేలు ప్రజలు అట్టి సహాయకులయందు నమ్మికయుంచినందున, దేవుని సహాయము అంత దృశ్యమైనదిగాను ప్రస్ఫుటమైనదిగాను లేకపోయినను దానితో వారు తృప్తిపొందనందుకు ప్రవక్త ఇక్కడ వారి కృతఘ్నతను గద్దించుచున్నాడు. దేవుని యొద్ద నిశ్చయముగా మనకు చాలినంత సహాయము కలదు; మనము ఆయన ఒక్కనితోనే తృప్తిపొందియుండినయెడల, నిస్సందేహముగా మేలుల సమృద్ధి పూర్ణ తృప్తిగా మనకు అనుగ్రహింపబడును; మేలుచేయుటలో ఆయన అలయడు గనుక, కోరదగినదంతయు ఆయన మనకు సమకూర్చును: అయితే ఆయన ఉపకారమును శరీర నేత్రములతో మనము చూడలేము గనుక, లోకముయొక్క ఆకర్షణల వెంట మనము కొనిపోబడుచున్నాము. కాబట్టి నైలునుండియైనను యూఫ్రటీసునుండియైనను, అనగా గొప్ప ఆడంబరమును ప్రదర్శనయును చేయు లోకముయొక్క ఆకర్షించు వస్తువులనుండి, మనము పానమును వెదకకూడదనియు, దానికి భిన్నముగా, మనము విశ్వాసముచేత దానిని వెదకునట్లు మనకు మరుగుచేయబడియున్న గుప్తమైన ఊటనుండి త్రాగవలెననియు మనము ఇందువలన నేర్చుకొనవచ్చును. దీని తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:19 19. నీ చెడుతనమే నిన్ను శిక్షించును, నీ విశ్వాసఘాతుకములే నిన్ను గద్దించును; నీ దేవుడైన యెహోవాను నీవు విసర్జించుటయు, నాయందు భయము నీకు లేకపోవుటయు చెడ్డదియు చేదైనదియునని తెలిసికొని గ్రహించుము; ఇదే సైన్యములకధిపతియు ప్రభువునగు యెహోవా వాక్కు.

19. Castigabit to malitia tua, et aversiones tuae, (vel, defectiones tuae) poenam de to exigent; et cognosces et scies, quod malum et amarum tuum derelinquere (ad verbum, hoc est, quod reliqueris) Jehovam Deum tuum, et quod timor meus super to non fuerit, dixit Dominus Jehova exeercitum.

ఇక్కడ మరల ప్రవక్త నేను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ధ్రువపరచుచున్నాడు, — దేవుని విడిచిపోవుట ఎట్టిదో ప్రజలు ఇష్టమున్నను లేకున్నను తుదకు కనుగొందురు; ఆయన చెప్పుచున్నదేమనగా: "నీ విశ్వాసఘాతుకమే నీ కీడులన్నిటికిని కారణమని ఇన్ని రుజువులచేత నీవు ఇంతవరకు నేర్చుకొనలేదు గనుక, నీ దుష్టత్వమునకు తగిన ప్రతిఫలమును నీవు పొందుచున్నావని నీ ఇష్టమునకు విరోధముగానైనను తుదకు నీవు తెలిసికొనునట్లు, దేవుడు కీడులమీద కీడులను పోగుచేయును." ఇదే దీనియంతటి సారాంశము.

అయితే ఆయన మొదట, నీ చెడుతనమే నిన్ను శిక్షించును అని చెప్పుచున్నాడు; దేవుడు తన న్యాయపీఠమును ఎక్కకపోయినను, ప్రజలను శిక్షించుటకు తన చేయి చాపకపోయినను, వారి పాపములయందే తీర్పు స్పష్టముగా కనబడునని ఆయన చెప్పుచున్నట్లున్నది. దేవుడు ప్రజలమీద న్యాయమైన శిక్షను విధించునని మాత్రమే ప్రవక్త చెప్పియుండినదానికంటె ఇది మరి ఎంతో బలమైనది, దీనియందు మరి ఎక్కువ భారము కలదు; నీ చెడుతనము నిన్ను శిక్షించును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అట్టి మాటలాడు విధానమునే యెషయాయు అవలంబించుచున్నాడు; "నీ చెడుతనము నీకు విరోధముగా నిలుచును" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు (యెషయా 3:9; యెషయా 59:12); దేవుడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "నేను మౌనముగా నుండి న్యాయాధిపతి పదవిని వహింపకపోయినను, మరి ఏ నేరము మోపువాడును లేకపోయినను, వ్యాజ్యమును వాదించువాడెవడును లేకపోయినను, నీ చెడుతనమే నీకు విరోధముగా నిలిచి నిన్ను సిగ్గుతో నింపును." ఇక్కడ చెప్పబడినదియు అదే ఉద్దేశముగలది, నీ చెడుతనము నిన్ను శిక్షించును.

అయితే ప్రవక్త దీనిని ఎందుకు చెప్పెనో ఆ కారణమును మనము ఆలోచింపవలెను. దేవుడు అతి కఠినుడును కాఠిన్యముగలవాడును అని అప్పుడు అనేకుల నోళ్లలో ఫిర్యాదులుండెనని మనము ఎరుగుదుము. కావున వారు ఈ విధముగా ఎడతెగక దేవునికి విరోధముగా కేకలు వేయుచుండినందున, ప్రవక్త అట్టి అపనిందలను త్రోసివేసి, వారిమీద జరిగించబడిన ప్రతిదండనకు వారి చెడుతనమే చాలినంత కారణమని చెప్పుచున్నాడు. వారి తొలగిపోవుటలను గూర్చియు ఆయన అదే చెప్పుచున్నాడు; అయితే ఇంతకుముందు సాధారణముగా చెప్పినదానిని ఆయన ఇప్పుడు మరి విశేషముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు, — ప్రజలు దేవుని ఆరాధననుండియు ఆయనకు విధేయతనుండియు తమ్మును తాము తొలగించుకొనిరి. కావున వారు దోషులైయుండిన చెడుతనముయొక్క విధమును ఆయన ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు; నేరము మోపువాడైనను, సాక్షులైనను, న్యాయాధిపతియైనను అవసరము లేదనియు, ప్రజల విశ్వాసఘాతుకములే వారిని శిక్షించుటకు చాలినంతగా పనిచేయుననియు ఆయన చెప్పినట్లున్నది.

తరువాత ఆయన, నీ దేవుడైన యెహోవాను విసర్జించుట ఎంత చెడ్డదో ఎంత చేదైనదో నీవు తెలిసికొని గ్రహించెదవు అని చెప్పుచున్నాడు. ఇవి వాక్యనిర్మాణమునందు కఠినమైన మాటలు; అయితే వాటి భావమును మనము ఇదివరకే వివరించితిమి; "నీ విసర్జించుట", లేక నీ విశ్వాసఘాతుకము, అనగా "నీవు నీ దేవుని విసర్జించితివి" అని భావము. మరియు నా భయము నీమీద, లేక, నీయందు లేకపోయెను. ఇక్కడ మరల ప్రవక్త ప్రజల పాపములను వ్రేలితో చూపినట్లు సూచించుచున్నాడు. ఆయన ఇంతకుముందు వారి తొలగిపోవుటలను గూర్చి మాటలాడెను; అయితే ఇప్పుడు వారి విశ్వాసఘాతుకమును ప్రస్తావించుచున్నాడు, — ప్రజలు సత్యదేవుని విడిచి సూటిగాను బహిరంగముగాను తొలగిపోయిరి. వారు దేవాలయములో ఏదో ఒక విధమైన ఆరాధనను నిశ్చయముగా ఎల్లప్పుడు కొనసాగించిరి: అయితే మతమంతయు అనేక మూఢనమ్మకములచేత భ్రష్టమైయుండినందునను, నమ్మకత్వమైనను యథార్థతయైనను లేనందునను, వారు విగ్రహముల ఆరాధనను సత్యదేవుని ఆరాధనతో కలిపినందునను, ధర్మశాస్త్రములో నున్నదాని ప్రకారము తన ఘనతనుగూర్చి రోషముగలవాడై ఏ ప్రత్యర్థులను సహింపని దేవుని విడిచి వారు స్పష్టముగా తొలగిపోయిరి. (నిర్గమకాండము 20:5; నిర్గమకాండము 34:14) కాబట్టి ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

చెడ్డదియు చేదైనదియునని నీవు తెలిసికొనెదవు, మొదలగునవి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇది శిక్షకు అన్వయింపవలెను; ఆయన ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని మరల చెప్పుచున్నాడు, — అప్పుడు ప్రజలు అనుభవించిన కీడులు దైవఘటనవలన కలుగలేదు; వారు అనేక చేదైన దుఃఖములచేత ముంచివేయబడియుండినందున, దాని కారణమును దూరమున వెదకవలసిన పనిలేదు, ఏలయనగా వారి చేదును వారు సహించిన విపత్తులన్నియు వారి భక్తిహీనతనుండియే ప్రవహించెను. కావున ప్రతిఫలమునుబట్టియే నీవు తెలిసికొనెదవు; దేవుని విడిచిపోవుట ఎట్టిదో అనుభవమే నీకు రుజువుచేయును; మరియు ఆయన, నీ దేవుడైన యెహోవానుండి, లేక, నీ దేవుడైన యెహోవాను విసర్జించుట అని చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా, దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు తన కృపను తెలియపరచియుండనియెడల, వారి మూర్ఖత్వము అంత అసహ్యమైనదిగా ఉండియుండదు; అయితే దేవుడు తమకు తండ్రియై యున్నాడని వారు కనుగొనియుండినందునను, ఆయన వారితో నిబంధన చేయుటకు ఇష్టపడి వారియెడల అంత ధారాళముగా ప్రవర్తించియుండినందునను, వారి దుష్టత్వము క్షమింపరానిదై యుండెను.

45 బ్లేనీ దానిని "విపత్తు" అని అనువదించుచున్నాడు. ఆ పదము కొన్నిసార్లు ఆ అర్థమిచ్చుట నిజమే, అయితే సాధారణముగా దాని అర్థము చెడుతనము; సందర్భము కోరు భావము ఇదియే: దాని తరువాత వచ్చు పదమైన — మతభ్రష్టత, లేక తొలగిపోవుట — అను దానితో స్వభావమునందు సరిపోలునదిగా అది ఉండవలెను. "చెడుతనము" అను అర్థము ప్రాచీన అనువాదములన్నిటిచేతను, ఆధునిక అనువాదములచేతను అంగీకరింపబడినది. — సం.

46 ప్రాచీన అనువాదములన్నిటిలో ఈ పదము ఏకవచనములో నున్నది. సెప్టువజింటు దానిని "మతభ్రష్టత — {ἀποστασία}" అనియు, వల్గేటు "తొలగిపోవుట — aversio" అనియు అనువదించుచున్నవి. ఏకవచనమునకు అనుకూలముగా ఏ హస్తప్రతియు లేకపోయినను, దానితో సంబంధించిన క్రియ ఆ వచనములోనే యున్నది. నిజమైన పాఠము నిస్సందేహముగా అనువాదముల ప్రకారమైనదే, ఏలయనగా అది క్రియయొక్క వచనముచేత ధ్రువపరచబడుచున్నది. — సం.

తరువాత పురుషము మార్చబడుచున్నది, మరియు నా భయము నీయందు లేకపోయెను. ఇక్కడ తుదకు ప్రవక్త వారు మతసంబంధమైన ప్రతి స్పృహను కోల్పోయిరని సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని భయము అనగా ఆయన నామమునెడల భయభక్తులు. మనుష్యులు తరచు పొరపాటుచేత పడిపోవుదురనియు, సాతాను కుయుక్తిచేత మోసపోవుదురనియు మనము ఎరుగుదుము; ఈ విధముగా వారు దుర్దశలో పడినప్పుడు వారు కనికరింపదగినవారు. అయితే ప్రజలు క్షమాపణకు పూర్తిగా అపాత్రులని ప్రవక్త ఇక్కడ చూపుచున్నాడు. అదెట్లు? వారియందు దేవుని భయము ఏమియు లేనందునే. ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "మీరు మోసపోయితిమని అభ్యంతరము చెప్పలేరు, మీ దుష్టత్వమును కప్పిపుచ్చుకొను ఏ నెపమునైనను చూపలేరు: నీ దేవుని విడిచిపెట్టుటలో మీరు సిగ్గులేకుండను నీచముగాను ప్రవర్తించితిరని స్పష్టమగుచున్నది, ఏలయనగా మీయందు దేవుని భయము లేకపోయెను." తుదకు ఆయన, సైన్యములకధిపతియగు యెహోవా వాక్కు అని జతచేయుచున్నాడు: ఈ మాటలచేత ప్రవక్త తాను ప్రకటించినదానికి మరి ఎక్కువ అధికారమును సంపాదించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన చెప్పినది ప్రజలకు మిక్కిలి చేదుగా ఉండియుండవలెను: వారిలో అనేకులు నిస్సందేహముగా తమ సాధారణ రీతి ప్రకారము తలలు ఆడించిరి; ఏలయనగా వారిలో చాలామంది ఎంత గర్విష్ఠులైయుండిరో మనము ఎరుగుదుము. అందుచేత తాను చెప్పినదానికి తాను కర్త కాడనియు, కేవలము ప్రకటించువాడనియు, అది దేవుని యొద్దనుండి వచ్చెననియు, దేవుడు తానే ఆజ్ఞాపించినదానిని తప్ప మరేమియు తాను పలుకలేదనియు ప్రవక్త ఇక్కడ బహిరంగముగా ప్రకటించుచున్నాడు.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, నీవు మమ్మును నీ ప్రజలనుగా దత్తత చేసికొనుటకు ఇష్టపడిన కాలమునుండి ఇంతవరకు నీవు మాకు ఇన్ని ఉపకారములను చూపియున్నావు గనుక, — ఓ అనుగ్రహించుము, మేము అంత గొప్ప దయను మరువకుండునట్లును, సాతాను ఆకర్షణలచేత కొనిపోబడకుండునట్లును, తుదకు మా నాశనమునకు దారితీయు కల్పనలను మాకొరకు వెదకుకొనకుండునట్లును; నీయెడల మా విధేయతయందు స్థిరముగా నిలిచియుండి, ప్రతిదినము నీకు మొఱ్ఱపెట్టి, నీ ఔదార్యముయొక్క పరిపూర్ణతనుండి త్రాగుచు, అదే సమయమందు హృదయపూర్వకముగా నిన్ను సేవించుటకును నీ నామమును మహిమపరచుటకును ప్రయాసపడి, నీ అద్వితీయ కుమారునియందు మమ్మును దత్తత చేసికొనుటకు నీకు ఇష్టమైనప్పుడు నీవు మామీద ఉంచిన గొప్ప ఋణముల ప్రకారము, మేము పూర్తిగా నీకే సమర్పించుకొనినవారమని ఈ విధముగా రుజువుపరచునట్లును అనుగ్రహించుము. — ఆమేన్.

ఏడవ ఉపన్యాసము యిర్మీయా 2:20 20. పూర్వకాలమునుండి నేను నీ కాడిని విరిచి నీ కట్లను తెంపివేసితిని; అయినను నీవు–నేను అతిక్రమింపనని చెప్పితివి; ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదను పచ్చని ప్రతి చెట్టుక్రిందను నీవు వ్యభిచారము చేయుచు తిరుగుచున్నావు. (47 ఈ వచనము అక్షరశః ఈ విధముగా నున్నది, — 19. నీ చెడుతనమే నిన్ను శిక్షించును, నీ మతభ్రష్టతయే నిన్ను గద్దించును; కావున నీ దేవుడైన యెహోవాను నీవు విసర్జించుట చెడ్డదియు చేదైనదియునై యుండునని తెలిసికొని గ్రహించుము; మరియు నా భయము నీయందు లేదు, ఇదే ప్రభువును సైన్యములకధిపతియునగు యెహోవా వాక్కు. ఇక్కడ భవిష్యత్తును గూర్చి చెప్పబడుచున్నది. వారు హెచ్చరింపబడిరి; దేవుని విసర్జించుట, "మతభ్రష్టత", బాధాకరమును చేదైనదియునై యుండునని వారు తెలిసికొని గ్రహింపవలెను, లేక ఆలోచింపవలెను: అటుపిమ్మట మొదట ప్రస్తావింపబడిన "చెడుతనము"నకు కారణము, అనగా దేవుని "భయము" లేకపోవుట, చెప్పబడుచున్నది. "చెడుతనము" వారిని ఏలాగు శిక్షించునో, "మతభ్రష్టత" వారిని ఏలాగు గద్దించునో సూచింపబడుచున్నది, — అవి "చెడ్డవి" — బాధాకరమైనవి — హానికరమైనవి, మరియు "చేదైనవి" — దుఃఖకరమైనవి — మిక్కిలి వేదనకరమైనవి అని తేలును. కాబట్టి గ్రోటియస్ చేసిన వివరణ — "నీవు న్యాయముగా శిక్షింపబడుచున్నావనుటకు నీ చెడుతనమే రుజువగును" అనునది — సరియైనది కాజాలదు. వారి "చెడుతనము"ను "మతభ్రష్టత"యు తప్పక వారిని నడిపించు కీడులను దుర్దశలను గూర్చియే ఇక్కడ సూచింపబడుచున్నది. వారి విదేశీ ఒడంబడికలే తుదకు వారి అధోగతికిని దుర్దశకును సాధనములాయెను; వాటిని వెదకుటలో వారు దేవుని తమ సంరక్షకునిగా విడిచిపెట్టిరి; విగ్రహములను స్వీకరించుటచేత, తమ ఆరాధనకు విషయమైనవానిగా ఆయనను విడిచిపెట్టిరి. — సం.)

20. Quia a seculo confregi, 48 jugum tuum, disrupi vincula tua; et dixisti, Non serviam (vel, non transgrediar, est enim duplex lectio;) quia super omnem collem excelsum, et super omnem arborem frondosam tu discurristi meretrix.

హెబ్రీలో రెండు పాఠములున్నందున రెండు భావములు ఇయ్యబడుచున్నవి; ఏలయనగా ఆ క్రియ {}עבדobed అని కొందరును, {}עברober అని మరికొందరును తలంచుచున్నారు, ఆ రెండు అక్షరములు మిక్కిలి సమానముగా నుండుటవలన. "నేను దాటిపోను," లేక, నేను అతిక్రమింపను అని మనము చదివినయెడల, భావము ఇదియే: "నేను నీ కాడిని విరిచినప్పుడు;" అనగా, "ఐగుప్తు నిరంకుశత్వమునుండి నేను నిన్ను విడిపించినప్పుడు, నీవు నాకు నీ నమ్మకమును ప్రమాణపూర్వకముగా ఇచ్చితివి." అప్పుడు దేవునికిని ఇశ్రాయేలీయులకును మధ్య చేయబడిన నిబంధన పరస్పరమైనది; ఏలయనగా దేవుడు వారిని తన సంరక్షణ క్రిందికి చేర్చుకొని, వారికి పోషకుడైనట్లుగా నున్నప్పుడు, వారును తమ వంతుగా ఆయన అధికారమునకు లోబడుదుమని వాగ్దానము చేసిరి. మనము ఈ పాఠమును స్వీకరించినయెడల, ఈ వాక్యభాగము ఒక వాదోపవాదమగును; దేవుడు ఇక్కడ ప్రజల కృతఘ్నతను విశ్వాసఘాతుకమును బట్టి వారిని ఖండించినట్లుండును. అయితే ప్రవక్త మరియొక సంగతిని ఉద్దేశించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది; కావున "నేను సేవచేయను" అను రెండవ పాఠమునే నేను కోరుకొనుచున్నాను: అయినను వ్యాఖ్యాతలు చెప్పినదానిని నేను త్రోసివేయుచున్నాను; ఏలయనగా ఈ వాక్యభాగము వక్రపరచబడినదని నాకు సందేహము లేదు. ప్రబలముగా నుండిన వివరణ ఇదియే, "నేను విగ్రహములను సేవింపను;" కొంత వివేచనగలవారుగా కనబడినవారు ఈ భావము అనుచితమైనదనియు, బలవంతముగా లాగబడినదనియు, లేక మిక్కిలి దూరమునుండి తేబడినదనియు గ్రహింపలేదు: ఈ కారణమువలననే ఆ అక్షరము మార్చబడియుండవచ్చును, అట్లు జరిగియుండుట నాకు సంభవనీయముగా కనబడుచున్నది; ఏలయనగా అందరును ఈ వివరణనే ఇచ్చిరి, "నేను విగ్రహములను సేవింపనని నీవు చెప్పితివి:" అయితే అది పూర్తిగా బలవంతముగా లాగబడిన వ్యాఖ్యానము.

అయితే దానికి భిన్నముగా, దేవుడు తన ప్రజలకు ఇచ్చిన స్వాతంత్ర్యము విచ్చలవిడితనముగా మార్చబడెనని ఆయన ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడని నేను తలంచుచున్నాను: సందర్భమునుండి స్పష్టమగుచున్నట్లు ఈ అభిప్రాయము సరిగ్గా తగియున్నది, — ఏలయనగా పూర్వకాలమునుండి నేను నీ కాడిని విరిచి నీ బంధకములను తెంపివేసితిని: కావున నీవు, (ఇక్కడ {}ו అనునది ఫలితార్థకము,) నేను సేవచేయను అని చెప్పితివి; అనగా, "నీకు విమోచకుడనైన నాకు నిన్ను నీవు సమర్పించుకొనవలసియుండగా, నీ స్వంత ఇష్టము చొప్పున చేయుటకు నీకు స్వాతంత్ర్యము అనుగ్రహింపబడెనని నీవు తలంచితివి." మరియు దీనికి ఇయ్యబడిన రుజువు అన్ని విధములుగా తగియున్నది, ఏలయనగా ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదను నీడగల ప్రతి చెట్టుక్రిందను నీవు వేశ్యవలె అక్కడక్కడ పరుగెత్తితివి. కాబట్టి తన విమోచనము భక్తిహీనులమీద వ్యర్థముగా అనుగ్రహింపబడెనని దేవుడు చూపుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు తమ హక్కును దుర్వినియోగము చేసిరి; అందువలననే వారు సకల విధములైన కాముకత్వమునకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనిరి.

48 సెప్టువజింటు మరియు వల్గేటుల ఆధారముపై బ్లేనీ ఈ క్రియను, దాని తరువాతి క్రియను మధ్యమ పురుషములో, "నీవు విరిచితివి," మొదలగునట్లు అనువదించెను. ఈ పాఠముగల హస్తప్రతి ఒక్కటి తప్ప మరేదియు లేదు, అదియు మొదటి క్రియ విషయములో మాత్రమే. టార్గుమును సిరియాకును ఉత్తమ పురుషమునే నిలుపుకొనుచున్నవి; అయితే అరబిక్ మధ్యమ పురుషమును స్వీకరించుచున్నది. బ్లేనీ సూచించునట్లు usus loquendi నుండి పుట్టు మార్పు యొక్క అవసరమేదియు లేదు; యిర్మీయా 28:2; యెషయా 9:4 చూడుము. జెరోము సెప్టువజింటును అనుసరించెను; అయితే ఆధునిక అనువాదములన్నియు హెబ్రీ పాఠమునే స్వీకరించినవి. హార్స్లీ ఈ అనువాదమును ఇచ్చుచున్నాడు, — 20. నిశ్చయముగా పూర్వకాలమందు నేను నీ కాడిని విరిచితిని, నీ కట్లను తెంపి ముక్కలు చేసితిని; అయినను నీవు–నేను లోబడను అని చెప్పితివి: నిశ్చయముగా ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదను, పచ్చని ప్రతి చెట్టుక్రిందను, నీవు వేశ్యాత్వము చేయుచు సాగిలపడియున్నావు. బ్లేనీ చివరి పంక్తిని సవరించవలెనని ప్రతిపాదించగా, బిషప్పుగారు, "ఈ పాఠమునకు సవరణ అవసరము లేదు" అని న్యాయముగా చెప్పుచున్నారు. {{צעה అను క్రియ ఇక్కడను, యిర్మీయా 48:12 నందును, యెషయా 51:14; యెషయా 63:1 నందును మాత్రమే కనబడుచున్నది; బక్స్‌టార్ఫ్ మరియు లీ ప్రకారము దాని అర్థము తిరుగులాడుట, సంచరించుట, అటు ఇటు ప్రయాణము చేయుట, మరియు సకర్మకార్థములో ప్రయాణము చేయించుట, లేక వలసపోవునట్లు చేయుట; అయితే పార్క్‌హర్స్ట్ ప్రకారము చాచుట, సాగిలపడుట, మరియు సకర్మకార్థములో చాచబడునట్లు చేయుట, అనగా పడద్రోయుట. పైన సూచింపబడిన వాక్యభాగములకు మొదటి అర్థమే మరి తగియున్నది. ఇక్కడ అది "నీవు" అను సర్వనామముచేత ముందుగా కూడియున్న కృదంతము; హెబ్రీలో వర్తమాన క్రియ సాధారణముగా ఈ విధముగానే వ్యక్తపరచబడును. కావున ఆ పంక్తిని ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును, — నీవు వేశ్యాత్వము చేయుచు తిరుగులాడుచున్నావు. టార్గుము సరియైన కాలమును కాకపోయినను భావమును ఇచ్చుచున్నది, "నీవు విగ్రహములను పూజించితివి." — సం.

ఎవడైనను రెండవ పాఠమునే కోరుకొనినయెడల, నేను అతనితో వాదింపను; అప్పుడు భావము ఇదియగును: "నేను చాలకాలము క్రిందటనే నీ కాడిని విదిలించివేసి నీ కట్లను తెంపివేసితిని; మరియు నీవు చెప్పితివి, (ఆయన ప్రజలను గూర్చి స్త్రీని గూర్చి వలె మాటలాడుచున్నాడు, ఏలయనగా స్త్రీలింగము వాడబడుచున్నది; దేవుడు ఆ ప్రజలయెడల భర్త పాత్రను వహించినందున ఇట్లు చేయబడుచున్నది; ఆయన వారిమీద విశ్వాసఘాతుకమును మోపినప్పుడెల్ల, పవిత్రత లేని భార్యమీద భర్త వ్యభిచార నేరమును మోపినట్లుండెను,) కావున నీవు నాతో చెప్పితివి, అనగా నీవు అతిక్రమింపనని నాకు వాగ్దానము చేసితివి;" లేక, వేరు మాటలలో, "నీవు నాకు నమ్మకముగా నుందునని వాగ్దానము చేసి, పరస్పర పాతివ్రత్యమును ప్రమాణపూర్వకముగా ఇచ్చితివి." అప్పుడు సాధారణముగా హేత్వర్థకమైన {,}כיki అను అవ్యయమును, లేఖనములోని కొన్ని ఇతర భాగములలోని దాని అర్థము ప్రకారము, ఇక్కడ విరోధార్థకముగా తీసికొనవలెను, అయినను ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదను నీడగల ప్రతి చెట్టుక్రిందను, విటులను వెదకు వేశ్యలవలె నీవు అక్కడక్కడ పరుగెత్తితివి.

అయితే నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ప్రజలు స్వాతంత్ర్యమను కటాక్షమును విచ్చలవిడితనమునకును పోకిరితనమునకును అవకాశముగా వాడుకొనినందున దేవుడు ఇక్కడ వారితో వాదించుచున్నాడనుటయే నాకు మరి సంభవనీయముగా కనబడుచున్నది: ఈ విధముగా వాక్యభాగమంతయు చక్కగా సాగుచున్నది, ప్రతి ఖండమును ఒకదానితో ఒకటి పొందికగా నుండి మిక్కిలి తగియున్నది.

తాను కాడిని విరిచి కట్లను తెంపితినని దేవుడు చెప్పుచున్నదానిని కొందరు వారి మొదటి విమోచనమునకే పరిమితము చేయుచున్నారు: అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ అనేక విడుదలలను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని ఇతరులు చెప్పుచున్నదానిని నేను అంగీకరించుచున్నాను. ప్రజలు ఐగుప్తునుండి ఒక్కసారి మాత్రమే బయటికి తేబడిరని మనము నిశ్చయముగా ఎరుగుదుము; అయితే తరువాత వారు బాధింపబడినప్పుడు, ఆయన వారిని విడిపించుటకు తన చేయి చాపెను: కావున దేవుడు పూర్వకాలమునుండి, వేర్వేరు కాలములయందు, ప్రజల కాడిని విదిలించివేసెను; ఏలయనగా ఇది న్యాయాధిపతుల గ్రంథమునుండి స్పష్టమగుచున్నది. కావున తమను విమోచించిన దేవుని దయచేతనే తప్ప ప్రజలు స్వతంత్రులుగా చేయబడలేదు గనుక, వారు తమ విమోచకుని సేవకు తమ్మును తాము సమర్పించుకొనవలసియుండలేదా? ఏలయనగా ఈ షరతుమీదను ఈ ఉద్దేశముతోను వారు దేవునిచేత విమోచింపబడిరి, — వారు తమ్మును తాము పూర్తిగా ఆయనకు ప్రతిష్ఠించుకొనవలెనని. కావున ముందు మనము కనుగొనబోవునట్లు, తాము మచ్చికకాని అడవి మృగములవలె నుండుటకై కాడి విదిలించివేయబడెనని తలంచినందున, దేవుడు ఇప్పుడు ప్రజలను వారి కృతఘ్నతనుబట్టి ఖండించుచున్నాడు.

ప్రవక్త ఉద్దేశము మనకు మరి స్పష్టముగా తెలియునట్లు, పౌలు రోమీయులకు వ్రాసిన తన పత్రికయొక్క ఆరవ అధ్యాయములో (రోమీయులకు 6) మనకు బోధించుదానిని జ్ఞాపకము చేసికొందము, — మనము పాపమును సేవించుచుండగా నీతి విషయములో స్వతంత్రులమై యున్నాము; ఏలయనగా మనము మన దురాశల వెంట తొలగిపోవుచున్నాము, ఏ కళ్లెముచేతను అడ్డగింపబడుట లేదు: అయితే దేవుడు పాపముయొక్క దుర్భరమైన దాస్యమునుండి మనలను నిజముగా విడిపించినప్పుడు, మనము ఆయనకు దాసులమును నీతికి దాసులమును అగుట ఆరంభించుచున్నాము; ఏలయనగా పాపమునుండి విడిపింపబడి మనము నీతికి దాసులమగుచున్నాము: ఇదే మన విమోచనముయొక్క అంతము. అయితే అనేకులు దేవుని కటాక్షమును విచ్చలవిడితనమునకు అవకాశముగా మార్చి, పరిశుద్ధమైనదియు యథార్థమైనదియునైన జీవితమునకు ధర్మశాస్త్రమైనను నియమమైనను లేనట్లు, ఈ విధముగా తమ్మును తాము విడిచిపెట్టుకొనుచున్నారు. ఇశ్రాయేలు ప్రజల విషయములో ఇట్లే జరిగెనని దేవుడు ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు: నేను సేవచేయను అని నీవు చెప్పితివి. "మొదటిగా నీవు నన్ను నీ విమోచకునిగా లక్ష్యపెట్టకపోవుటయు, రెండవదిగా నీవు నావాడవై యుండవలెనను ఈ ఉద్దేశము నిమిత్తమే నేను నీయెడల అంత దయగా ప్రవర్తించితినని నీవు ఆలోచింపకపోవుటయు నీచమైన కృతఘ్నత: ఏలయనగా మరియొకని దయచేత విమోచింపబడినవాడు ఇక తనవాడు కాడు." దేవుడు ఆ ప్రజలను విమోచించెను; విమోచనము తనతోకూడ ఒక బాధ్యతను తెచ్చెను, దానిచేత ప్రజలు దేవునికి తమ పరిపాలకునిగాను రాజుగాను ఇష్టపూర్వకముగా లోబడుటకు బద్ధులైయుండిరి. కావున నేను సేవచేయను అని నీవు చెప్పితివి. ప్రజలు తమ స్వాతంత్ర్యమును దుర్వినియోగము చేసి దానిని కాముకత్వముగా మార్చినందున, తన కటాక్షము వారిమీద వ్యర్థముగా అనుగ్రహింపబడెనని దేవుడు ఈ విధముగా ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు.

మరియు దానికి జతచేయబడిన కారణము భావమును మరి సంపూర్ణముగా వివరించుచున్నది, ఏలయనగా ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదను నీడగల ప్రతి చెట్టుక్రిందను నీవు వేశ్యవలె అక్కడక్కడ పరుగెత్తితివి. ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని విడిచి తొలగిపోయినప్పుడెల్ల, కొండలమీదను చెట్లక్రిందను కొన్ని ప్రత్యేక స్థలములను కలిగియుండిరని మనము ఎరుగుదుము, మరి ఎక్కడను లేనంత అధిక పరిశుద్ధత అక్కడ ఉన్నట్లు. నేటి దినమున పోపు మతస్థుల విషయములోను అట్లే యున్నది; ఏలయనగా వారు కొనిపోబడు భక్తి, లేక మరి సరిగా చెప్పవలెనంటే సాతాను సంబంధమైన వెఱ్ఱితనము, ఆ విధమైనదే. "ఓ! ఈ స్థలము మరియొక స్థలముకంటె భక్తికి మరి అనుకూలమైనది; దీనియందు మరి ఎక్కువ పరిశుద్ధత కలదు" అని వారు చెప్పుదురు. ఇశ్రాయేలీయులును అదే అభిప్రాయము కలిగియుండిరి: ఏలయనగా తాము కొండమీదికి ఎక్కినప్పుడు ఆకాశమునకు మరి సమీపముగా నున్నామని వారు తలంచిరి; నీడగల చెట్లక్రింద మరుగైయున్నప్పుడు దేవునితో మరి సన్నిహితమైన సహవాసము కలిగియున్నామనియు వారు తలంచిరి. అదే బుద్ధిహీనత అన్యజనములన్నిటిని ఎల్లప్పుడు మంత్రముగ్ధులనుగా చేసెనని మనము చూచుచున్నాము: ఏలయనగా కొండలమీద దేవుడు తమకు మరి సమీపముగా నున్నాడని వారు ఊహించిరి, ఊటలయందును చెట్ల నీడలక్రిందను ఏదో గుప్తమైన దైవత్వము కలదని తలంచిరి. కావున ఈ మూఢనమ్మకము ఇశ్రాయేలీయులలో చాలకాలము ప్రబలియుండినందున, వారు అక్కడక్కడ పరుగెత్తినందుకు దేవుడు ఇక్కడ వారిని గద్దించుచున్నాడు.

అయితే మనము ఆ పోలికను ఇంకను గమనింపవలెను: సిగ్గంతయు విడిచిపెట్టి, వెఱ్ఱి కామముచేత మండుచుండుటవలన మాత్రమే గాక తమ స్వంత ధనాపేక్షచేతను కొనిపోబడి అక్కడక్కడ పరుగెత్తు వేశ్యలవలె వారుండిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. వేశ్యవైన నీవు ఎత్తయిన కొండలన్నిటిమీదను, నీడగల చెట్లన్నిటిక్రిందను అక్కడక్కడ పరుగెత్తితివి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఆయన చెప్పుచున్నదేమనగా: "నిన్ను విడిపించుటచేత నేను సాధించినది ఇదియే! కళ్లెములేని స్వాతంత్ర్యము నీకు అనుగ్రహింపబడెనని నీవు తలంచుచున్నావు! కాబట్టి నీ నీచమైన దురాశలను అనుసరించునంతగా నీవు పోకిరిదానవైతివి." దీని తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:21 21. అయినను శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లివంటి దానిగాను కేవలము మంచి విత్తనముగాను నేను నిన్ను నాటితిని: నాకు జాతిభ్రష్టమైన పరదేశ ద్రాక్షావల్లి చెట్టువలె నీవేలాగు మారితివి?

49 అంగీకృత పాఠములో {,{עבד సేవచేయుట అనియు, కెరీ (Keri) లో ,{}עבר అతిక్రమించుట అనియు ఉన్నది. రెండవదానికి అనుకూలముగా సుమారు 30 హస్తప్రతులున్నవి; కెన్నికాట్ పరిశీలించిన మిగిలినవన్నియు (మొత్తము 198, వాటిలో 71 పూర్తిగాను, 127 కొన్ని ప్రత్యేక భాగములలోను పరిశీలింపబడినవి) మొదటి క్రియనే నిలుపుకొనుచున్నవి; ప్రాచీన అనువాదములన్నియు, అనగా సెప్టువజింటు, సిరియాకు, అరబిక్, మరియు వల్గేటు కూడ అట్లే నిలుపుకొనుచున్నవి. టార్గుము మాత్రమే రెండవదానిని కలిగియున్నది. పిస్కాటర్, జూనియస్ మరియు ట్రెమెల్లియస్, కాపెల్లస్, బ్లేనీ, హార్స్లీ అనువారు మొదటి అర్థము పక్షమున కాల్వినుతో ఏకీభవించుచున్నారు; అయితే మున్‌స్టర్ మరియు గేటకర్ మన అనువాదము పక్షమును జెనీవా అనువాదము పక్షమును వహించుచున్నారు; జెనీవా అనువాదమునందు రెండవ అర్థమే స్వీకరింపబడినది. నిశ్చయముగా మొదటి అర్థమునకే అధికారబలము ఎక్కువ; మరియు దానియందలి వ్యత్యాసము కూడ స్పష్టముగా కనబడుచున్నది: "నీ దాస్యపు బంధకములను నేను తెంపివేసితిని; అయినను నీవు నన్ను సేవించుటకును నాకు లోబడుటకును నిరాకరించితివి." ఈ వచనము యొక్క మొదటి భాగము యిర్మీయా 2:6 యొక్క భావమునే కలిగియున్నది, రెండవ భాగము యిర్మీయా 2:25 యొక్క భావమును కలిగియున్నది. ఈ వచనము ,{}כי అను పదముతో ప్రారంభమగుచున్నది; మన అనువాదమునందును, కాల్వినుచేతను, ఇతర అనేకులచేతను అది "ఏలయనగా" అని అనువదింపబడినది, కాని బ్లేనీ దానిని "నిశ్చయముగా" అనియు, హార్స్లీ "నిజముగా" అనియు అనువదించిరి. వల్గేటునందు అది విడువబడినది.

దానిని "అయినను" అని అనువదించినయెడల భావము మరింత స్పష్టముగా నుండును, — పూర్వకాలమునుండి నేను నీ కాడిని విరిచివేసినను, నీ కట్లను తెంపివేసినను, "నేను లోబడను" అని నీవు అంటివి: ఏలయనగా ఎత్తయిన ప్రతి కొండమీదను పచ్చని ప్రతి వృక్షము క్రిందను నీవు వ్యభిచారము చేయుచు తిరుగులాడుచున్నావు. — సం.

21. Et ego plantavi to vineam electam (vineam nobilem, vel, exquisitam, hoc enim significat nomen, {),}שורקtotam fidele semen (hoc est, semen probum); et quomodo conversa es mihi degenerationes vitis alienae?

గడచిన వచనములో చెప్పబడినదానిని దేవుడు ఇక్కడ స్థిరపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని హస్తముచేత ఏలబడవలెనను ఉద్దేశముతోనే విమోచింపబడినను, వారు మూర్ఖముగా తమ మూఢనమ్మకముల వెంబడి ఇటు అటు పరుగెత్తినందుకు ఆయన వారిని ఖండించెను. కావున ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు, శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లిగా నేను నిన్ను నాటితిని; అనగా, "నేను నిన్ను నీ శత్రువులనుండి విమోచించినప్పుడు, ఏ అదుపును ఏ సిగ్గును లేక నిన్ను నీవు ఈ విధముగా వ్యభిచారమునకు అప్పగించుకొనుటకు నేను నీకు అనుమతి ఇయ్యలేదు; ఏలయనగా శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లిగా నేను నిన్ను నాటితిని."

ఈ రూపకాలంకారము అందరికి తెలిసినదే, తరచుగా కనబడునదే; ఏలయనగా దేవుడు తన సంఘమును ఒక ద్రాక్షతోటతో తరచుగా పోల్చుచున్నాడు. సాధారణముగా ఆయన దానిని తన స్వాస్థ్యమనియు తన భూమియనియు పిలుచుచున్నాడు; అయితే ద్రాక్షతోటలు ఇతర ఆస్తులకంటె శ్రేష్ఠమైనవి గనుక (ఏలయనగా అవి సాధారణముగా పచ్చికబయళ్లకంటెను సాగుచేయబడిన పొలములకంటెను ఎక్కువగా ఎంచబడును,) ద్రాక్షతోటలు అత్యంత విలువైన ఆస్తి గనుక, దేవుడు తన సంఘమును ఎంత ఎక్కువగా ఎంచుచున్నాడో దీనిచేత సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు; ఏలయనగా దానిని గూర్చి మాటలాడునప్పుడు ఆయన దానిని తన పచ్చికబయలని గాని తన పొలమని గాని కాక తన ద్రాక్షతోట అని పిలుచుచున్నాడు. ఈ స్థలమునందును ఆయన అట్లే చేయుచున్నాడు, "తరువాత నిన్ను గూర్చిన సమస్త శ్రద్ధను విడిచిపెట్టుటకై నేను నిన్ను ఐగుప్తులోనుండి విడిపింపలేదు; నీవు వేరుపారి, శ్రేష్ఠమైనదియు ఉత్తమమైనదియునైన ద్రాక్షావల్లివలె నాకు ప్రియమైన స్వాస్థ్యము కావలెననుటయే నా ఉద్దేశము. కావున నీవు నాకు ఫలము ఫలింపవలెనని నేను నిన్ను ఉత్తమమైన ద్రాక్షావల్లిగా, {}שורקshurek గా, నాటితిని."

తరువాత ఆయన, కేవలము నిజమైన విత్తనముగా అని చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "నీవు నాకు అంగీకారమైనదియు మనోహరమైనదియునైన ఫలమును ఫలింపవలెనను ఉద్దేశముతోనే నేను నిన్ను నాటితిని." దేవుడు ఇక్కడ తన స్వకీయ కృపను లక్ష్యపెట్టుచున్నాడే గాని ప్రజల స్వభావమును కాదు; ఏలయనగా అందరికి తెలిసినట్లు ఆ ప్రజలు ఎన్నడును నిజమైన విత్తనముగా ఉండలేదు: అయితే దేవుడు ఏ ఉద్దేశముతో ప్రజలను విమోచించెనో దానిని ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు, అదేదనగా వారు శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లివలె ఉండవలెననుటయే. అట్లయితే ఎట్లు? అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. దేవుడు ఇక్కడ వారి భ్రష్టత్వములను గూర్చి ఆశ్చర్యముతో మాటలాడుచున్నాడు, ఏలయనగా ఆ అవమానము మనుష్యులందరిని విస్మయపరచుటకు చాలినంతదై యుండెను: అట్లయితే నీవు నాకు భ్రష్టరూపములుగా ఎట్లు మారితివి! {}סורוםsurim అను పదమును నేను ఇట్లు అనువదించుచున్నాను, ఆ మాట లాటిను భాషలో సామాన్య వాడుకలో లేకపోయినను: ప్రవక్త యొక్క భావమును మనము గ్రహించినయెడల అదే నాకు చాలును. ఈ పదము {}סור sur, అనగా ప్రక్కకు తొలగుట లేక వెనుకకు తిరుగుట, అను దానినుండి వచ్చినది. కావున "ప్రక్కకు తొలగుటలుగా" అని చెప్పుటయే సరియైనది. అయితే ద్రాక్షావల్లిని గూర్చి మాటలాడబడుచుండగా అది అస్పష్టముగా నుండును గనుక, మరియొక పదమును ఎన్నుకొనుటకు నేను సంకోచింపలేదు: అట్లయితే నీవు నాకు అన్యమైన ద్రాక్షావల్లి యొక్క భ్రష్టరూపములుగా ఎట్లు మారితివి! కొందరు దీనిని "ద్రాక్షల నిష్ప్రయోజనమైన కొమ్మలుగా" అని అనువదించుచున్నారు: కాని ఆ పదములను వారు ఎక్కడనుండి తీసికొనిరో నేనెరుగను. మరింత యథార్థమైనదానినే నేను పట్టుకొనియుండ గోరుచున్నాను, — అనగా ఫలభరితముగా నుండవలసిన ద్రాక్షావల్లి, మరియొక స్థలమునందు మనము చూడబోవునట్లు, కారుద్రాక్షలు తప్ప మరేమియు ఫలింపనంతగా భ్రష్టమైపోయెను. మరియు ఆయన వాటిని అన్యమైన ద్రాక్షావల్లి యొక్క ప్రక్కకు తొలగుటలని పిలుచుచున్నాడు; అది {,}שורקshurek అను శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లిగా ఉండుట మాని, పుల్లని లేక చేదైన ఫలమును తప్ప మరేమియు ఫలింపని అడవి ద్రాక్షావల్లిగా మారిపోయెను: చివరిగా, అది ప్రయోజనకరమైనదేదియు ఫలింపలేదు గనుక, దేవుడు న్యాయముగానే దానిని అన్యమైన ద్రాక్షావల్లి అని పిలుచుచున్నాడు. తరువాత వచ్చునది — యిర్మీయా 2:22 22. నీవు క్షారజలముతో కడుగుకొని విస్తారమైన సబ్బు వాడుకొనినను నీ దోషము నా యెదుట ముద్రింపబడియున్నది; ఇదే ప్రభువైన యెహోవా వాక్కు.

50 ఈ పదము కూరగాయల విత్తనమును మాత్రమే కాక, దేనినుండి ఏదైనను పెరుగునో దానినంతటిని సూచించును. యెషయా 17:10 లో ఇది క్రియాపదముగా మొలకలను లేక కొమ్మలను నాటుటకు వాడబడినది. ఇక్కడ సరియైన అనువాదము ఇట్లుండును, — దానియంతయు యథార్థమైన మొక్క (లేక మొలక). "శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లి" అని అనువదింపబడినది, {{שורק, పసుపు రంగు ద్రాక్షావల్లి; ఆ రంగుగల ద్రాక్షారసమును ఇచ్చుచుండెను గనుక శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లికి ఆ పేరు కలిగెను. — సం.

51 ఈ ఖండము యొక్క అక్షరార్థమును గూర్చి గొప్ప భేదాభిప్రాయము కలదు, దాని సాధారణ భావము పూర్తిగా స్పష్టమైనదే అయినను. ప్రాచీన అనువాదములలో ఏ రెండును ఒకేలాగు లేవు. {{סורי అను పదము సెప్టువజింటు అనువాదమునందు "చేదుగా — {εἰς} {πικρίαν}" అనియు, సిరియాకు అనువాదమునందు "నీవు తిరుగుబాటు చేసితివి" అనియు, వల్గేటునందు "చెడిపోయినదానిగా — in pravurn" అనియు, టార్గుమునందు "నీవు నా భయమునుండి తొలగిపోతివి" అనియు అనువదింపబడినది. బ్లేనీ దానిని ఆజ్ఞార్థకములోని క్రియాపదముగా ఎంచి, ఆ రెండు పంక్తులను ఇట్లు అనువదించుచున్నాడు, — అయినను నీవెంతగా మారిపోయినట్లు నేను కనుగొనుచున్నాను! ఓ కల్తీ పెరుగుదలగల ద్రాక్షావల్లీ, తొలగిపొమ్ము. అయితే ఈ అనువాదమునందు ఒక కఠినత్వమును అసంగతియును ఉన్నందున అది అంగీకారయోగ్యము కాదు. అంతేకాక "కల్తీ పెరుగుదలగల ద్రాక్షావల్లి" అనునది వాడబడిన పదముల భావము కాదు, ఏలయనగా అది "పరదేశపు ద్రాక్షావల్లి," అనగా అన్యజనుల ద్రాక్షావల్లి; అన్యజనములనుండి దిగుమతి చేయబడిన విగ్రహారాధనను ఇది సూచించుచున్నది. పార్క్‌హర్స్ట్ తలంచునట్లు, ,{}סורי లేక పూర్ణరూపములో ,{}סורים అనునది భ్రష్టమైన మొలకలను లేక కొమ్మలను సూచించుననుట మిక్కిలి సంభావ్యము. ప్రక్కకు తొలగుట, వాలిపోవుట, భ్రష్టమగుట అనునదే ఈ క్రియాపదము యొక్క అత్యంత సామాన్యమైన అర్థముగా కనబడుచున్నది. అట్లయితే వచనమంతటియందు ఒక సంగతి కలుగును, — మరియు నేనే నిన్ను శ్రేష్ఠమైన ద్రాక్షావల్లిగా నాటితిని, దానియంతయు యథార్థమైన మొక్క; అట్లయితే నీవు నాకు పరదేశపు ద్రాక్షావల్లి యొక్క భ్రష్టమైన మొలకలుగా ఎట్లు మారితివి? మొక్క శ్రేష్ఠమైన జాతిదే, కాని దాని మొలకలు లేక కొమ్మలు పరదేశపు లేక అన్యజనుల ద్రాక్షావల్లి ఫలించునట్టివిగా భ్రష్టమైపోయెను. — సం.

22. Etiam si lveris to nitro (ut vertunt,) et multiplicaveris tibi borith (alii exponunt, herbam fullonum; alii, saponem; quod ad rei summam spectat, nulla est ambiguitas, quoniam intelligit Deus nullo artificio, nullis herbis posse maculas populi purgari,) impressa est (vel, insculpta est, vel, signata, ut alii vertunt) iniquitas tua coram facie mea, dicit Dominus Jehova.

ప్రజలు ఏ గద్దింపులకును ఇష్టపూర్వకముగా లొంగనంతగా మొండివారైరని మనము ఇదివరకే చూచితిమి, ప్రవక్తయు అదే సంగతిని తరచుగా మరల చెప్పును; ఏలయనగా వారిలో దాదాపు అందరును అంత కఠినమైన ముఖము గలవారును తమ దుష్టత్వమునందు అంత కఠినహృదయులునై యుండిరి గనుక, ప్రవక్తలు తమ్మును తీవ్రముగా గద్దించినప్పుడెల్ల వారు అహంకారముతో వారికి ఎదురుమాటలాడుటకు తెగించిరి: "ఏమి! మేము దేవుని పరిశుద్ధ ప్రజలము కామా? ఆయన మమ్మును ఏర్పరచుకొనలేదా? మేము అబ్రాహాము యొక్క పరిశుద్ధ సంతానము కామా?" కావున లోకులు సాధారణముగా చెప్పునట్లు, కఠినమైన ముడికి కఠినమైన మేకును కొట్టుట ప్రవక్తలకు అవసరమాయెను. ఇశ్రాయేలీయులు ముడులుగల కర్రవలె నుండిరి గనుక, వారి మొండితనమును బలముగా కొట్టుట అవసరమాయెను.

ఈ హేతువుచేత యిర్మీయా ఇప్పుడు ఇట్లనుచున్నాడు, నీవు క్షారజలముతో నిన్ను కడుగుకొని, విస్తారమైన బోరీతును వాడుకొనినను, నీ దోషము నా యెదుట ముద్రింపబడియే యుండును; అనగా, "మీ భక్తిహీనతను సమర్థించుకొనుటకై మీరు నానావిధములైన సాకులను చూపినను మీరు ఏమియు సాధింపరు: మిమ్మును మీరు కడుగుకొనుడి, అయినను మీ దోషము నా యెదుట ముద్రింపబడియే యున్నది." ఇశ్రాయేలీయులమీద తాను ప్రకటించిన తీర్పునకు మరింత భారము చేర్చుటకై ప్రవక్త దేవుని వ్యక్తిత్వమునందు మాటలాడుచున్నాడు; ఆ తీర్పుచేత, ఇదివరకే చెప్పబడినట్లు, వారి స్వస్తుతులను ఆయన నిరర్థకము చేసెను.

క్షారజలముచేతను బోరీతుచేతను వారు వస్త్రములలోని మరకలను తొలగించుచుండిరి; కావున బోరీతు తరచుగా చాకలివారితో కలిపి ప్రస్తావింపబడుచున్నది. అయితే అది ఒక మూలికయా, లేక ఒక పొడియా, లేక అట్టి మరియేదైనా అని శ్రమతో విచారించవలసిన అవసరము లేదు; ఏలయనగా దాని భావమును గూర్చి, దేవుడు వేషధారులను ఖండించునప్పుడు వారు తప్పించుకొనుటకై తమ సాకులను నిలువబెట్టుటవలన వారికేమియు లాభము లేదని ప్రవక్త ఈ రూపకాలంకారముచేత మనకు బోధించుచున్నాడని సాధారణముగా అందరును అంగీకరించుచున్నారు. కావున వారి ప్రయత్నములన్నియు వ్యర్థమైనవియు నిష్ఫలమైనవియునై యుండునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అదెట్లు? వారి దోషము కడుగబడక నిలిచియుండెను గనుక; అనగా, ముద్రింపబడినదానిని వారు కడుగుటచేత తొలగింపలేకపోయిరి గనుక. మరకలు లేక మచ్చలు నిశ్చయముగా సబ్బుచేతనో ఇతర వస్తువులచేతనో శుద్ధిచేయబడవచ్చును లేక కడుగబడవచ్చును; అయితే మరక లోపలిదై, లోపల ముద్రింపబడియున్నప్పుడు, కడుగుట ఏమియు ప్రయోజనకరము కాదు, ఏలయనగా ఆ గురుతులు ఎంత లోతుగా నున్నవనగా మరింత ప్రభావవంతమైన ఔషధమేదైనను ప్రయోగింపవలసియుండును. కావున ఇప్పుడు ఆ మరకలు ముద్రింపబడియున్నవనియు, అందుచేత అవి సబ్బుచేతనైనను బోరీతుచేతనైనను కడుగబడజాలవనియు శుద్ధిచేయబడజాలవనియు ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు.

అయితే ఆ మరకలు దేవుని యెదుట గురుతుపెట్టబడియున్నవని, లేక ముద్రింపబడియున్నవని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రతి నిందనుండి తమ్మును తాము నిర్దోషులుగా చేసికొనుట ఇశ్రాయేలీయులకు సాధారణ విషయమై యుండెను; అంతేకాదు, వారి తెగువ ఎంత గొప్పదనగా, తమకేదో గొప్ప అన్యాయము జరిగినట్లు వారు బహిరంగముగా ప్రవక్తలను ఎదిరించిరి; మరియు వారు ప్రవక్తలను నిందకులనియు అపవాదకులనియు పిలిచిరి. కావున ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు, నీ దోషము నా యెదుట ముద్రింపబడియున్నది; అనగా, "నీవు స్వస్తుతులచేత నిన్ను నీవు ఎంతగా మోసపుచ్చుకొనినను, లోకము యెదుట నీ పాపములను దాచినను, నీకేమియు లాభము లేదు; ఏలయనగా నా దృష్టియందు నీ దోషము ఎల్లప్పుడును ముద్రింపబడియే యుండును." తరువాత ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు — యిర్మీయా 2:23 23. నేను అపవిత్రపడలేదు, బయలుదేవతలను అనుసరింపలేదని నీవేలాగు చెప్పుకొందువు? లోయలో నీ మార్గమును చూడుము, నీవు చేసినదానిని తెలిసికొనుము; నీవు ఇటు అటు తిరుగులాడు వడిగల ఒంటెవు;

23. Quomodo dices (hoc est, quomodo dicis; nam futurum tempus saepe accipitur apud Hebraeos pro acu continuo, quomodo igitur dicis) non sum polluta, post Baalim non profecta sum? Vide vias tuas in valle, cognosce quid feceris dromedaria velox corripiens vias suas (vel, circumiens, nam deducitur vox ista a corrigia calceamenti).

యిర్మీయా ఇక్కడ తన గద్దింపును కొనసాగించుచు, వేషధారులు తాము తగినంతగా దాగియున్నామని తలంచిన మేఘములను చెదరగొట్టుచున్నాడు: ఏలయనగా వేషధారులు తమ మోసకరమైన సాకులను చూపునప్పుడు, తాము ఇదివరకే దేవుని కన్నులకును సమస్త మనుష్యుల తీర్పునకును మరుగైయున్నామని తలంచుదురు. కావున ప్రవక్త ఇక్కడ ఈ నిర్లక్ష్యపు నిశ్చింతను తీవ్రముగా ఖండించుచు ఇట్లనుచున్నాడు, నీవు అపవిత్రపడలేదని అతిశయించుటకు నీకెంత ధైర్యము? నీవు బయలుదేవతలను, అనగా అన్యదేవతలను, అనుసరించి నడువలేదని చెప్పుటకు నీకెంత ధైర్యము? ఈ పదముచేత అల్పదేవతలు సూచింపబడిరని నేను ఇదివరకే చెప్పితిని: ఏలయనగా యూదులు ఒక్క సర్వోన్నతుని ఒప్పుకొనినను, తమకొరకు పోషకులను వెదకుకొనిరి; సాధారణముగా జరుగునట్లు, అందువలన దేవతలు అనేకులైరి. మూఢనమ్మకము గలవారు, ఏదో ఒక సర్వోన్నతమైన దేవత్వము కలదని ఎల్లప్పుడును ఒప్పుకొనకుండునంతటి భక్తిహీనతకును వెఱ్ఱితనమునకును ఎన్నడును పడిపోలేదు; అయితే వారు కొన్ని అల్పదేవతలను చేర్చుకొనిరి. ఈ ప్రకారము వారికి తమ బయలుదేవతలును పోషకులును ఉండిరి; పోపు మతస్థులవలెనే, వారు తమ పోషకులను పరిశుద్ధులని పిలుచుదురు, ఏలయనగా తమ భ్రమలయందైనను వారిని దేవతలని పిలుచుటకు వారు తెగింపరు. యూదుల కుతర్కము ఇట్టిదే.

52 మనము "నైటర్" అని పిలుచునది ఇక్కడ ప్రస్తావింపబడిన "నైట్రోను" కంటె భిన్నమైనది. ఈ నామవాచకము ఏ క్రియాపదమునుండి వచ్చినదో, ఆ క్రియాపదమునకు సడలించుట, విడిపించుట అని అర్థము: కావున నైట్రోను అని పిలువబడు వస్తువు నీటిలో కరిగి, మచ్చలను మరకలను సడలించి కడిగివేయును. బోరీతు ఒక మూలిక; దానిని కాల్చి, దాని బూడిదను నీటిలో కరిగించినప్పుడు, దానికి బలమైన శుద్ధిచేయు శక్తి యుండెను. — సం.

53 "ముద్రింపబడినది" అని అనువదింపబడిన క్రియాపదము నిఫాల్ రూపములో ఇక్కడ మాత్రమే కనబడుచున్నది, అయితే కృదంత నామవాచకముగా అది దాని యథార్థతను కనుపరచుటకై ముద్రవేయబడిన లేక గురుతుపెట్టబడిన బంగారమును సూచించునట్లు కనబడుచున్నది. కీర్తనలు 45:9; సామెతలు 25:12 చూడుడి. సెప్టువజింటు మరియు వల్గేటు ఇచ్చునట్లు అది మరకను గాని మచ్చను గాని సూచింపదు, బ్లేనీ ప్రకారము "కళంకము"ను కూడ సూచింపదు; అది బంగారమువంటి కఠినమైన లోహముమీద ముద్రింపబడిన ముద్రను లేక గురుతును సూచించుచున్నది: ఈ భావము మాత్రమే వచనము యొక్క ఇతర భాగములతో పొందికగా నున్నది. మరకను, మచ్చను, లేక కళంకమును శుద్ధిచేయు పదార్థములచేత శుద్ధిచేయవచ్చును, కాని లోహముమీద ముద్రింపబడిన గురుతును కాదు, — అయితే నీవు నైట్రోనుతో నిన్ను కడుగుకొనుచున్నావు, చాకలివారి బూడిదను నీకొరకు విస్తరింపజేసికొనుచున్నావు: నీ దోషము నా యెదుట ముద్రింపబడియున్నది, అని ప్రభువైన యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. — సం.

అట్లయితే, నిన్ను నీవు ఎట్లు సమర్థించుకొని, బయలుదేవతలను అనుసరించి నడువలేదని ఎట్లు చెప్పగలవు? అని ఆయన అనుచున్నాడు. నీ మార్గములను చూడుము, లోయలో నీవు చేసినదానిని చూడుము, నీవు వడిగల ఒంటెవలె ఉంటివని ఎట్టకేలకు తెలిసికొనుము, అని ఆయన చేర్చుచున్నాడు. అప్పుడు యూదులలో రేగుచుండిన ఉగ్రమైన కామోద్రేకములను వారిని ఒంటెలతో పోల్చకుండ ప్రవక్త పూర్తిగా వ్యక్తపరచలేకపోయెను: మరియు ఆయన ప్రజలను స్త్రీలింగములో సంబోధించుచున్నాడు గనుక, ఆడ ఒంటె ప్రస్తావింపబడుచున్నది. అది వడిగలదని పిలువబడుట దాని పరుగు యొక్క వేగమును బట్టి మాత్రమే కాక, దాని ఉద్రేకమైన కామమును బట్టి కూడ అని నేను తలంచుచున్నాను, మనము ఇప్పుడే చూడబోవునట్లు.

ప్రజలు ప్రవక్తలు తమకిచ్చిన గద్దింపులన్నిటిని అహంకారముతో త్రోసివేయునంతగా కఠినులైరని ఈ భాగము ఇప్పుడు మనకు బోధించుచున్నది. వారి భక్తిహీనత బహిరంగముగా విశదమైయుండెను, అయినను ప్రవక్తలు తమ్మును అన్యాయముగా ఖండించిరని చూపుటకై వారు ఎల్లప్పుడును సాకులు చెప్పుటకు తెగించిరి. ఆ ప్రాచీన ప్రజలలో అట్టి మొండితనము ప్రబలియుండెనని మనము ఆశ్చర్యపడనక్కరలేదు, ఏలయనగా నేటి దినమున పోపు మతస్థులు తక్కువకాని మూర్ఖత్వముతో సత్యము యొక్క స్పష్టమైన వెలుగును ఎదిరించుట మనము చూచుచున్నాము. వారి విగ్రహారాధన ఎంత స్థూలమైనదిగాను సిగ్గుమాలినదిగాను కనబడినను, తమ ప్రతిమలును బొమ్మలును విగ్రహములు కావనియు, ఇశ్రాయేలు ప్రజలు తమకొరకు ప్రతిమలను కల్పించుకొనినందుకు నిజముగా ఖండింపబడిరి గాని వారు మూఢనమ్మకమునకు లోనగువారై యుండిరి గనుకనే అట్లు చేసిరనియు కేవలము చెప్పుటచేత ఆ నేరారోపణనుండి తప్పించుకొనుచున్నామని వారు తలంచుదురు. కావున వారు మాకు విరోధముగా కేకలువేసి, తమలో ప్రబలియున్న ఆరాధన అన్యాయముగా దూషింపబడుచున్నదని చెప్పుదురు. పోపు పీఠము క్రింద ప్రతివిధమైన మూఢనమ్మకము ప్రబలియున్నదని మనము చూచుచున్నాము, పిల్లలు సహితము ఎరుగుదురు; అయినను వారు నిర్దోషులుగాను సమస్త నిందనుండి విముక్తులుగాను కనబడ జూచుచున్నారు. పూర్వకాలమునందును అట్లే జరిగెను: దేవాలయము నిలిచియుండెను గనుకను, ప్రజలు అక్కడ బలులు అర్పించుచుండిరి గనుకను, ఏదో ఒక విధమైన మతము మిగిలియుండెను గనుకను, దేవుని నిర్మలమైన ఆరాధనతో కలిసి దానిని చెరుపుచుండిన భక్తిహీనమైన భ్రష్టత్వములను — ప్రవక్తలు ఎల్లయెడల ప్రకటించునట్లు అవి వ్యభిచారములని పిలువబడెను — ప్రవక్తలు గద్దించినప్పుడెల్ల, "ఏమి! మేము దేవుని ఆరాధించుటలేదా?" అని వారు అనిరి. నేను అపవిత్రపడలేదు, బయలుదేవతలను అనుసరించి నడువలేదని చెప్పుటకు నీకెంత ధైర్యము? అని పలుకుటచేత ప్రవక్త ఇప్పుడు ఖండించుచున్నది ఈ మూర్ఖత్వమునే. అట్లే నేటి దినమున పోపు మతస్థులు, "మేము ఒక్క దేవుని నమ్ముటలేదా? మా కొరకు మేము నానావిధములైన దేవతలను కల్పించుకొంటిమా?" అని అనుచున్నారు. అయినను వారు దేవుని సమస్త శక్తిని ఆయనయొద్దనుండి దోచుకొని, వెయ్యి విధములుగా ఆయనను అవమానపరచుచున్నారు: అదే సమయమున, తాము ఒక్క నిజమైన దేవునినే ఆరాధించుచున్నామని వేశ్యనోటితోను ఇనుపనుదుటితోను మాకు విరోధముగా వాదించుచున్నారు. యూదుల విషయమునను సరిగా అట్లే జరిగెను: అయితే ప్రవక్త ఇక్కడ వారి అతిశయము వ్యర్థమైనదనియు ఘోరమైన అబద్ధమనియు నిరూపించుచున్నాడు, లోయలో నీ మార్గములను చూడుము; వడిగల ఒంటెవైన నీవు చేసినదానిని చూడుము, అని ఆయన అనుచున్నాడు. వారి స్వేచ్ఛాచారము అంత గొప్పదైనందున వారు హేతువులచేత జయింపబడలేకపోయిరి గనుక, ప్రవక్త వారిని అడవి జంతువులతో పోల్చుచున్నాడు: "మీరు కామాతురమైన ఒంటెలవంటివారు; అవి కామముచేత ఎంతగా కొట్టుకొనిపోవుననగా, తమ స్వకీయ మార్గములను వెంబడించుచు సమస్తమును మరచిపోవును" అని ఆయన అనుచున్నాడు. (54 లౌత్ ఇట్లనుచున్నాడు, "నిజమైన దేవుని ఆరాధనను, ఇక్కడ బయలుదేవతలని పిలువబడిన అన్యజనుల దేవతలకు తాము చెల్లించిన మతాచారములతో సమన్వయపరచుటకై యూదులు కొన్ని భేదములను కనుగొనిరని తోచుచున్నది. ఇవి కేవలము అల్ప దయ్యములు లేక ఆత్మలు, లేక మృతులైన మనుష్యుల ఆత్మలు మాత్రమేననియు, సర్వోన్నతుడైన దేవునికి లోబడిన స్థానములో వాటిని ఆరాధింపవచ్చుననియు వారు నటించిరి." ఈ ఉల్లేఖనకు స్కాట్ ఈ న్యాయమైన వ్యాఖ్యను చేర్చుచున్నాడు, "పరిశుద్ధులను దేవదూతలను ఆరాధించుటలో తమ స్పష్టమైన విగ్రహారాధనకు సాకుగా పోపు మతస్థులు దీనిని తప్ప, దీనికంటె మంచిదేదియు, చూపలేరు" — సం.) తరువాత వచ్చునది —

యిర్మీయా 2:24 24. అరణ్యమునకు అలవాటైన అడవి గాడిద తన కామాతురతచేత గాలి పీల్చుచున్నది; దాని కామమును ఎవడు అణచివేయగలడు? దానిని వెదకువారెవరును అలయనక్కరలేదు; దాని ఋతుకాలమున అది వారికి దొరకును.

24. Onager (sed adhuc retinet foemineum genus, foemina igitur onagri) assueta deserto, in appetitu animae sum (hoc est, pro desiderio, vel, cupidine animae suae colligens ventura occasionis suae (vel, occursus sui) quis inde reducet eam? Quisquis persequitur earn non fatigabitur, in mense suo inveniet eam.

యిర్మీయా ప్రజలను ఒంటె అని పిలిచినట్లే, ఇప్పుడు వారిని అడవి గాడిద అని పిలుచుచున్నాడు: "నీవు ఒంటెవును అడవి గాడిదవును" అని ఆయన అనుచున్నాడు. ఏలయనగా అడవి గాడిద తన కోరికచొప్పున గాలిని పట్టుకొనినప్పుడు, అనగా అది ఆయాసముతో దానిని వెదకి, తన సందర్భపు గాలిని, అనగా తటస్థించునట్టి గాలిని, పట్టుకొనినప్పుడు — ఏలయనగా జంతువులు ఏ ఎన్నికయు చేయవనియు, ఏ వివేచనయు చూపవనియు, ఏ మితమును పాటింపవనియు ఈ మాటచేత చూపవలెనని ఆయన ఉద్దేశించెను; — కావున అది గాలిని పట్టుకొనినప్పుడు, యాదృచ్ఛికముగా అది ఎటు తీసికొనిపోయినను, దాని ఉద్రేకమైన పరుగునుండి దానిని ఎవడును అడ్డగింపలేడు; దాని ఋతుకాలమున దానిని కనుగొనువరకు దానిని వెంటాడువాడు వ్యర్థముగా అలసిపోవును.

ఈ మాటలచేత ప్రవక్త ప్రజల మచ్చికకాని వెఱ్ఱితనమును సూచించుచున్నాడు; వారు ఏ విధముచేతను అడ్డగింపబడలేకపోయిరి, మచ్చికచేయబడజాలని, తన అడవితనమును విడువజాలని అడవి గాడిదవలె, విశేషముగా అది గాలిని పట్టుకొనినప్పుడు, ఉండిరి. అది లోపల మూయబడియుండినయెడల, దాని తలక్రిందుల పరుగును ఆపుటకు గడియలు కొంత చేయగలవు: అయితే అడవి గాడిద స్వేచ్ఛగా నుండి, కొండలమీదను లోయలలోను తిరుగులాడుటకు అనుమతింపబడి, గాలిని పట్టుకొనినప్పుడు, తన కోరికచొప్పున దానిని పట్టుకొనినప్పుడు, అనగా అది ఇటు అటు తిరుగగలిగి, అన్ని దిక్కులకు తిరుగులాడకుండ దానిని ఏదియు అడ్డగింపనప్పుడు, — అడవి జంతువులు గాలిని, సందర్భపు గాలిని, అనగా తటస్థించు ఏ గాలినైనను, పట్టుకొనునట్టి స్వేచ్ఛ వాటికి అనుమతింపబడినప్పుడు, ప్రవక్త సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్న ప్రకారము, అడవి జంతువులలో ఏ వివేకమును ఉండదు, అవి తగిన హద్దులలో నిలువవు. మనలో ఎవడైనను ప్రయాణము పెట్టుకొనినప్పుడు, ఒక దినములో ఎంత దూరము వెళ్లగలడో విచారించును, అలసటను తప్పించుకొని, తనకు సాధ్యమైనంతమట్టుకు దానికి విరోధముగా జాగ్రత్తపడును, తన ప్రయాణపు దూరమును నిర్ణయించుకొనిన తరువాత ఒక విశ్రాంతి స్థలమును గూర్చి ఆలోచించును; మరియు సరియైన దారిని గూర్చియు శ్రేష్ఠమైన మార్గమును గూర్చియు విచారించును. అడవి జంతువుల విషయము వేరు; ఏలయనగా అవి పరుగెత్త మొదలుపెట్టినప్పుడు లియోనునకైనను లోసానునకైనను వెళ్లవు, గ్రుడ్డి ప్రేరణకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనును: తరువాత అవి అలసిపోయినప్పుడును తమ పరుగును మానవు, ఏలయనగా కామము వాటిని ముందుకు త్రోసుకొనిపోవును. ప్రవక్త యొక్క ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

తరువాత ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, దానిని ఎవడు వెనుకకు త్రిప్పగలడు? ప్రజలు ఆపబడలేరనియు, మితమువంటిదేదైనను వైపునకు వెనుకకు తేబడలేరనియు ఆయన చెప్పినట్లున్నది, ఏలయనగా ఒక అడవితనము, అంతేకాదు సంపూర్ణమైన వెఱ్ఱితనము, వారిని పూర్తిగా ఆక్రమించుకొనెను.

55 ఈ వచనము ఆరంభములోని వ్యాకరణ అసంగతులను పార్క్‌హర్స్ట్ తృప్తికరముగా తొలగించుచున్నాడు, ఆయన ప్రతిపాదించినదానిని హార్స్లీ ఆమోదించుచున్నాడు. ఆయన {{פרה ను ఆడ ఒంటెగా ఎంచుచున్నాడు, {}למד ను ,{}מד, అనగా కొలత లేక విస్తీర్ణము, అను దానికి {}ל ముందుగా చేర్చబడిన రూపముగా వ్యుత్పత్తి చెప్పుచున్నాడు, మరియు {}נפשה యే నిజమైన పాఠమని ఎంచుచున్నాడు, ఏలయనగా అది కెరీ యొక్కయు, అత్యధిక సంఖ్యగల వ్రాతప్రతుల యొక్కయు పాఠము. ఈ వచనమును ముందటి వచనమును ఇట్లు కలుపవలెను, — 23. "నేను అపవిత్రపడలేదు, బయలుదేవతలను అనుసరించి నేను నడువలేదు" అని నీవేలాగు చెప్పగలవు! లోయలో నీ మార్గమును చూడుము, నీవు చేసినదానిని తెలిసికొనుము, — తన దారులలో మెలికలు తిరుగు వడిగల ఒంటెవలె, — 24. అరణ్యము యొక్క విశాలస్థలములో, తన స్వాభావిక ప్రవృత్తి యొక్క కోరికచేత, తనకు ఎదురైన గాలిని పీల్చునట్టి ఆడుది: దానిని ఎవడు వెనుకకు త్రిప్పగలడు? దానిని వెదకువారందరు అలసిపోకుందురు గాక; దాని ఋతుకాలమున వారు దానిని కనుగొందురు. "తన దారులలో," లేక జాడలలో, లేక మార్గములలో, "మెలికలు తిరుగుట" అనగా తిన్నని మార్గములో కాక ఇటు అటు పరుగెత్తుట అని భావము. ఈ పదము నామవాచకముగా, ప్రాచీనులు తమ చెప్పులను కట్టుకొని పాదముల చుట్టు చుట్టుకొనుచుండిన దారమును లేక వారును సూచించును. "తనకు ఎదురైన గాలి" అనునది అక్షరార్థముగా "తన ఎదురుపడుట యొక్క గాలి." సెప్టువజింటును ప్రాచీన అనువాదములును మూలమునుండి చాల దూరముగా తొలగిపోయినవి; వల్గేటు దానికి అత్యంత సమీపముగా వచ్చుచున్నది; టార్గుమును దానికి దూరముగా లేదు — సం.

తరువాత ఇట్లు వచ్చుచున్నది, ఎవడును తనను తాను అలయజేసికొననక్కరలేదు, ఎట్టకేలకు దాని ఋతుకాలమున అతడు దానిని కనుగొనును. ఈ మాసము ఈనెడు కాలమునకు గుర్తుగా తీసికొనవలెనని వ్యాఖ్యాతలందరును అంగీకరించుచున్నారు. అడవి గాడిదలు చూలుకలిగి, ఈనెడు సమయము సమీపించినప్పుడు, అవి తమ భారముచేత అడ్డగింపబడును, సులభముగా పట్టబడును, ఏలయనగా అవి భారమును మోయుచున్నందున తమ పూర్వపు వేగమును నిలుపుకొనవు. కావున ప్రజలు అడవి గాడిదలవంటివారని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు ఏ ఉపదేశముచేతను అడ్డగింపబడలేకపోయిరి, వారి అతిక్రమములకు ఏదియు కళ్లెము వేయలేకపోయెను; ఈనెడు కాలము వచ్చువరకు కనిపెట్టవలసియుండెను.

ఈ ఉపమానము ప్రజలకు ఎట్లు అన్వయించునో ఇప్పుడు చూతము. ఈ వచనములో రెండు భాగములున్నవి. మొదటిది, నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ప్రజలు ఏ హెచ్చరికలచేతను త్రిప్పబడలేకపోయిరనియు, ఏ ఆలోచనలకును లోబడరనియు, సందర్భపు గాలిచేత, లేక వీచునట్టి ఏ గాలిచేతనైనను కొట్టుకొనిపోయినట్లు, తమ వెఱ్ఱి కామోద్రేకములచేత కొట్టుకొనిపోయిరనియు చూపుచున్నది. ఇది మొదటి భాగము. ఇప్పుడు ప్రజల మొండితనము అంత గొప్పదైనందున, తాను వారికి అడ్డుకట్ట వేసి వారి ఉద్రేకమైన మతిభ్రమను విరుగగొట్టు కాలము వచ్చునని దేవుడు ఇక్కడ వేషధారులకు ప్రకటించుచున్నాడు. ఎట్లు? ఈనెడు కాలము వచ్చును; అనగా, "మీరు అనేక దోషములు చేసిన తరువాత మీ భారమే మిమ్మును ఆపి అడ్డగించును." మరియు అది తన తీర్పు కాలమై యుండునని ఆయన సూచించుచున్నాడు; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది, "స్వస్థబుద్ధిగల వివేకులైన మనుష్యులతో వ్యవహరించునట్లు మీతో వ్యవహరింపబడదు; ఏలయనగా మీరు మచ్చికచేయబడజాలని అడవి జంతువులు." అట్లయితే ఇక చేయవలసినదేమి? ఈనెడు కాలము సమీపించినప్పుడు అడవి గాడిద తన భారముచేత క్రుంగిపోవునట్లు, మీ దోషముల భారమును మీరు ఎట్టకేలకు అనుభవించునట్లు నేను చేయుదును, అది దాని బరువుచేత సహింపరానిదై యుండును; మీ మూర్ఖత్వము మచ్చికకానిదైనను, మిమ్మును అడ్డగించుటకు నా హస్తము చాలును; ఏలయనగా మీరు వంగకయు నా ఉపదేశమునకు లోబడకయు నున్నారు గనుక నేను మిమ్మును విరుగగొట్టుదును." కావున ఈ ఉపమానము యొక్క భావమును, అది ప్రజల స్థితికి ఎంత తగినదై యుండెనో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము; దాని ఉపయోగమును నేటి దినమున మనము కూడ నేర్చుకొనవలెను. మిగిలినది రేపు.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, సాతాను యొక్క నిరంకుశ పాలనలోనుండి నీవు మమ్మును విడిపించినప్పుడు మా మెడలమీద నీ కాడిని ఉంచుట నీకు ఇష్టమైనట్లుగా, — మేము నేర్చుకొను మనస్సుగలవారముగాను, విధేయతయు సాత్వికమును గల ఆత్మచేత నడిపింపబడువారముగాను ఉండి, మా జీవితకాలమంతయు ఇష్టపూర్వకముగా నీకు మమ్మును మేము లోపరచుకొనునట్లును, ఈ ప్రకారము నీ విమోచన యొక్క ఫలమును నీవు మాలోనుండి కూర్చుకొనునట్లును దయచేయుము: మరియు మేము పాపమును ఎంతగా విసర్జింతుమనగా నీ సేవకు మమ్మును మేము సమర్పించుకొని, నీతికి దాసులమై, మా పోరాటపు పరుగును ముగించిన తరువాత, నీ అద్వితీయ కుమారుని రక్తముచేత మా కొరకు సంపాదింపబడిన ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతిలోనికి చేర్చబడునంతవరకు అట్లుండునట్లు దయచేయుము. — ఆమేన్.

ఎనిమిదవ ఉపన్యాసము యిర్మీయా 2:25 25. జోళ్లు లేకుండ నీ పాదమును, దప్పిక లేకుండ నీ గొంతుకను కాపాడుకొనుము; అయితే నీవు—నిరీక్షణ లేదు; లేదు, నేను అన్యులను ప్రేమించితిని, వారి వెంట పోవుదును అని చెప్పితివి.

25. Prohibe pedem tuum a discalceare (hoc est, ne discalceeris) et guttur tuum a siti (quanquam alii existimant esse nomen substantivum {,}יחףet mihi placet; ita vertendum erit, Prohibe pedem tuum a discalceatione et guttur tuum a siti;) et dixisti, Acturm est; non, quia dilexi alienos, et post illos ambulabo.

ప్రవక్త మాటలు సంక్షిప్తముగా ఉన్నందున మొదటి చూపునకు అస్పష్టముగా కనబడవచ్చును; అయితే అతని భావము కేవలము ఇదే, — విగ్రహముల వెంటను మూఢాచారముల వెంటను వారిని కొనిపోయిన ఆ విచ్చలవిడితనమును అరికట్టుటకు దేవుడు ఎంతగా ప్రయత్నించినను, ఆ వెఱ్ఱి ప్రజలు ఏ విధముగాను దిద్దుబాటు పొందలేకపోయిరి. మొదటి వాక్యభాగములో దేవుడు ప్రజలతో తాను ఎట్లు వ్యవహరించెనో వివరించుచున్నాడు. ప్రవక్తల ప్రసంగములన్నిటికిని ఇదే గురియై యుండెను — ప్రజలు దేవుని సంరక్షణ క్రింద తృప్తిపడి నెమ్మదిగా నుండునట్లు చేయుటయే. అయితే ఆయన ఇక్కడ వేరే మాటలు వాడుచున్నాడు: జోళ్లు లేకుండ నీ పాదమును, దప్పిక లేకుండ నీ గొంతుకను కాపాడుకొనుము అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఏలయనగా మనము ఇదివరకే చూచినట్లు, ఏదైన అపాయము కలిగినప్పుడెల్ల వారు ఒకసారి ఐగుప్తునకును మరియొకసారి అష్షూరునకును పరుగెత్తుచుండిరి. కాబట్టి వారు ఆయన జ్ఞానయుక్తమైనవియు క్షేమకరమైనవియునైన ఆలోచనలకు లోబడనందున దేవుడు వారి వెఱ్ఱితనమును గూర్చి ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. దేవుడు వారిని తూర్పునకైనను పడమటికైనను అటు ఇటు పరుగెత్తుమని ఆజ్ఞాపించియుండినయెడల, ఆ ప్రయాణము తమకు ప్రయాసకరమగునని వారు అభ్యంతరము చెప్పియుండవచ్చును; అయితే ఆయన వారిని నిశ్చలముగాను నెమ్మదిగాను ఉండుమని మాత్రమే ఆజ్ఞాపించెను. కాబట్టి దేవుని సహాయము కొరకు నెమ్మదితో కనిపెట్టుకొనక, ఏ ప్రయోజనమును లేకుండ తమ్మును తాము అలయించుకొనిన వారి వెఱ్ఱితనము ఎంత గొప్పది! యెషయా దాదాపు ఇదే సంగతిని వేరే మాటలతో చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవునిచే సంరక్షింపబడి ఏ మాత్రమును అలయకుండ ఉండగలిగియుండియు, వారు సకల విధములైన ప్రయాసలను అనుభవించినందున అతడు వారితో వాదించెను.

కాబట్టి ఇప్పుడు ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము గ్రహించుచున్నాము: ఏలయనగా ప్రజలు హెచ్చరింపబడిరనియు, అదియు సకాలములోనే హెచ్చరింపబడిరనియు, అయినను వారు తమ వక్రమైన ఆలోచనలలో ఎంతగా మునిగియుండిరనగా ప్రవక్తల మాటలను సహింపలేకపోయిరనియు దేవుడు మొదట చూపుచున్నాడు. ఇంటియొద్ద నెమ్మదిగా ఉండుటకు నిరాకరించి, ఏ ప్రయోజనమును లేని గొప్పవియు కఠినమైనవియునైన ప్రయాసలను అనుభవించుటకే వారు ఇష్టపడుట వారియందున్న పరమ కృతఘ్నతయై యుండెను; యెషయా మరియొక చోట చెప్పినదానికి ఇది సరిపోవుచున్నది: "ఇదే మీ విశ్రాంతి, అయితే మీరు ఒప్పకపోతిరి." (యెషయా 30:15.) విశ్రాంతిని సమాధానమును కోరనివాడు ఎవడును లేడు; మరి, అది సర్వోత్తమమైన మేలనియు, అందరును స్వభావసిద్ధముగా దానిని వెదకుదురనియు అందరును ఒప్పుకొందురు. అది ఇశ్రాయేలు ప్రజలచే త్రోసివేయబడెనని ప్రవక్త ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి వారు పూర్తిగా వెఱ్ఱివారైరని ఇందులోనుండి తేలుచున్నది; ఏలయనగా మనుష్యులందరిలోను స్వభావముచేత నాటబడియున్న కోరికనే వారు పోగొట్టుకొనిరి. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ కేవలము బోధించుట మాత్రమే కాదు, యెషయా వలనను మీకా వలనను మిగిలిన ప్రవక్తలందరి వలనను యూదులు ఇదివరకు వినినదానిని వారికి జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. ఏలయనగా దేవుడు నెమ్మదిగా ఉండుమని వారిని తరచుగా హెచ్చరించెను; మరియు వారు తమ స్వంత వెఱ్ఱి మూర్ఖత్వమునకు లోబడి, దేవుడు వారికి అందించిన విశిష్టమైన ఉపకారమును త్రోసివేసినందున ప్రవక్త ఇప్పుడు వారి కృతఘ్నతను గూర్చి వారిని గద్దించుచున్నాడు.

కాబట్టి తనకంటె ముందున్నవారు బోధించినదానినే ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుచున్నాడని మనము తెలిసికొందము. జోళ్లు లేకుండ నీ పాదమును కాపాడుకొనుము అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. దీర్ఘ ప్రయాణములచేత వారు తమ జోళ్లను అరగదీసికొనిరి గనుక, కొందరు చివరి మాటను "దిగంబరత్వము నుండి" అని అనువదించుచున్నారు; అయితే ఇది సాధారణముగా జరుగుచుండినదానిని గూర్చి గ్రహింపవలెనని నేను తలంచుచున్నాను, ఏలయనగా వారు జోళ్లు లేకుండ ప్రయాణములు చేయుట వాడుక; కాబట్టి జోళ్లు లేనిదిగా ఉండకుండ నీ పాదమును, దప్పిక లేకుండ నీ గొంతుకను కాపాడుకొనుము. దప్పిక మనుష్యులకు మిక్కిలి బాధకరమైనదని మనకు తెలియును; కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రజల వెఱ్ఱితనమును గద్దించుచున్నాడు, — భక్తిహీనమైన కోరిక యొక్క తాపము వారిని ఎంతగా పట్టుకొనెననగా, దీర్ఘ ప్రయాణములచేత కూడ వారు బుద్ధిపూర్వకముగా దప్పికకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనిరి. కాబట్టి దేవుడు తన ఆలోచన అడుగుమని తప్ప ప్రజలయొద్దనుండి మరేమియు కోరనందున, ఆయన క్షేమకరమైన నడిపింపునకు లోబడుటకు వారు ఇష్టపడకపోవుటచేత వారి పాపము రెట్టింపాయెను. నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, దేవుడు ప్రజలతో కఠినముగాను క్రూరముగాను వ్యవహరించియుండినయెడల, నమ్మదగినట్లు కనబడు ఒక సాకు చెప్పబడియుండవచ్చును; అయితే ఆయన వారిని సంపూర్ణ నెమ్మదిగల స్థితిలో దయతోను కనికరముతోను కాపాడుటకు సిద్ధముగా ఉండెను గనుక, వారికి ఏ విధమైన సాకును మిగులలేదు.

తరువాత ఇట్లున్నది, నీవు—నిరీక్షణ లేదు, లేదు అని చెప్పితివి. ప్రజలు ఎంత వక్రులైయుండిరో ప్రవక్త ఇక్కడ వారిని గూర్చి చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా తమకు ఇయ్యబడిన దయగలవియు స్నేహపూర్వకమైనవియునైన హెచ్చరికలను వారు మొండితనముతో త్రోసివేసిరి. మొదట వారు, నిరీక్షణ లేదు, లేక, అంతయు ముగిసిపోయెను అని చెప్పుచున్నారు; ఏలయనగా {}יאשiash అనునది నిఫల్ రూపములో నిరాశపడుట, లేక, నిరీక్షణ లేకుండుట అని అర్థమిచ్చును. "అది అలసట" అని కూడ దీనిని అనువదింపవచ్చును; మరియు "నేను అవివేకముగా నన్ను నేను అవసరమునకు మించి బాధించుకొంటిని, కాబట్టి అలసటయే నన్ను విశ్రమించునట్లు ప్రేరేపించుచున్నది" అను భావములో దీనిని గ్రహించినయెడల అది అనుచితము కాదు. లేదు. ప్రజల తిరుగుబాటు ప్రవర్తనను మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచుటకై ప్రవక్త సంక్షిప్తముగా మాటలాడుచున్నాడు. "నిరీక్షణ లేదు" అని చెప్పుట ద్వారా, వారు హెచ్చరికలన్నిటిని తృణీకరించిరని అతడు చెప్పినట్టే యున్నది; తరువాత అతడు, లేదు, అని చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడ ఏ క్రియాపదమును ఉంచబడలేదు; అయితే నేను చెప్పినట్లు, ప్రజల క్రూరత్వమును కనుపరచుటకు సంక్షిప్తమైన ఈ పలుకుబడి మరింత బలమైనది.

యెషయా మరియొక విధముగా వారితో వాదించి, వారు "నిరీక్షణ లేదు" అని చెప్పనందున వారిని నిందించెను. (యెషయా 57:10.) ఈ విధముగా యెషయాయు యిర్మీయాయు ఒకరితో ఒకరు విభేదించుచున్నట్లు కనబడుచున్నారు; ఏలయనగా మన ప్రవక్త ఇక్కడ "నిరీక్షణ లేదు" అని చెప్పినందుకు ప్రజలను గద్దించుచున్నాడు; యెషయా అట్లు చెప్పనందుకు గద్దించుచున్నాడు. అయితే ఈ వాక్యభాగము ప్రకారము యూదులు "నిరీక్షణ లేదు" అని స్పష్టముగా జవాబిచ్చినప్పుడు, తాము కడవరకు తమ స్వంత మార్గమునే అనుసరింపవలెనని నిశ్చయించుకొనిరి గనుక ప్రవక్తలు తమ ప్రయాసను వ్యర్థముగా వెచ్చించుచున్నారని వారి భావము. కాబట్టి "నిరీక్షణ లేదు" అను ఈ పలుకుబడిచేత ప్రజల అత్యంత వక్రబుద్ధి కనుపరచబడుచున్నది; మరియు వారు ఏ తప్పించుకొనుటయు లేకుండ బహిరంగముగా అంతయు ముగిసిపోయెనని చెప్పిరి గనుక, పశ్చాత్తాపమును గూర్చిన ఏ నిరీక్షణయు మిగులలేదని అతడు చూపుచున్నాడు. అయితే యెషయా, నిరీక్షణ లేదని ప్రజలు చెప్పనందుకు వారిని గద్దించెను; ఏలయనగా దీర్ఘకాల అనుభవము తరువాతనైనను తాము మూర్ఖత్వము విషయములో దోషులుగా నిరూపింపబడితిమని వారు ఒప్పుకొనలేదు: వారు తరచుగా ఐగుప్తునకును తరువాత అష్షూరునకును పరుగెత్తిన తరువాత, తాము ఎంత అవివేకముగా ప్రవర్తించిరో ప్రభువు వారికి నిజముగా బోధించిన తరువాత, వారిని పశ్చాత్తాపమునకు నడిపించుటకే ప్రభువు వారి ఆశలను భంగపరచెనని వారు తమ నిరాశానుభవముల నుండియే నేర్చుకొనవలసియుండెను. కాబట్టి ప్రజలు ఎల్లప్పుడు తమ గ్రుడ్డి మొండితనములో కొనసాగుచు, తమను వెనుకకు మరలునట్లును, తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిన వ్యర్థమైన ఆశలన్నిటిని విడిచిపెట్టునట్లును బలవంతము చేయుటకై దేవుడు వారి మార్గములో అనేక ఆటంకములను ఉంచెనని ఎన్నడును గ్రహింపనందున, వారు అత్యంత మూఢులైరని యెషయా న్యాయముగానే చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి ఈ ఇద్దరు ప్రవక్తల మాటలాడు విధానము వేరైనను, వారి మధ్య సంపూర్ణ ఏకీభావము ఉన్నదని మనము చూచుచున్నాము.

56 ఈ మాటకు చెప్పులు లేకుండుట, లేక, జోళ్లు లేకుండుట అని అర్థమని యెషయా 20:2-4 నుండియు, 2 సమూయేలు 15:30 నుండియు స్పష్టమగుచున్నది: మరియు ఇది ఇక్కడ తప్ప మరెక్కడను కనబడదు. ఇక్కడ ఇది నామవాచకమైయున్నందున దీనికి అక్షరార్థముగా చెప్పులులేనితనము అని అర్థము. సహాయము కొరకు అన్యదేశములకు ప్రయాణము చేసి, తమ జోళ్లను అరగదీసికొని, ఆ విధముగా చెప్పులు లేనివారు కాకుండునట్లు వారు ఇక్కడ హెచ్చరింపబడుచున్నారు. అన్యుల సహాయమును వెదకుటలోని వారి మూర్ఖత్వమును ఎగతాళి చేయుటకై ఇది తిరస్కారముతో చెప్పబడెను. — సం. 57 "లేదు" అను నిషేధార్థకము వచనము ప్రారంభములో ఇయ్యబడిన సలహాను సూచించుచున్నదా, లేక వెంటనే ముందున్న మాటను సూచించుచున్నదా అని వివాదము కలదు. రెండవదే అత్యంత సహజమైనది. {{נואש అను మాట యోబు 6:26 లోవలెనే ఒక కృదంతము (participle). ఈ వచనమును ఇట్లు అనువదింపవచ్చును, --- 25. నీ పాదమును దిగంబరముగా ఉండకుండను, నీ గొంతుకను దప్పిక లేకుండను కాపాడుకొనుము; అయితే నీవు, "నిరీక్షణ లేదా! లేదు; ఏలయనగా నేను అన్యులను ప్రేమించితిని, వారి వెంట పోవుదును" అని చెప్పితివి. మొదటి భాగము వారు నిష్ప్రయోజనమైన మార్గమును అనుసరించుచుండిరని సూచించుచున్నది. "అది నిరీక్షణలేనిదా? ఎంత మాత్రమును కాదు" అనునదే వారి గర్వపు జవాబు. సెప్టువజింటు నిషేధార్థకమును విడిచిపెట్టి, "{ἀνδριοῦμαι} --- నేను పౌరుషముతో ప్రవర్తింతును" అని మాత్రమే కలిగియున్నది; మరియు ఈ అనువాదమును సిరియాక్ మరియు అరబిక్ అనువాదములు అనుసరించినవి. వల్గేటులో "desperavi, nequaquam faciam --- నేను నిరాశపడితిని, ఎంత మాత్రమును అట్లు చేయను" అని యున్నది. అత్యంత అక్షరానుసారమైన అనువాదము పైన ఇయ్యబడినది, మరియు అది శ్రేష్ఠమైనదియు అత్యంత తగినదియునైన భావమును ఇచ్చుచున్నది. వారిని దిద్దుటకు ప్రయత్నించుట నిరీక్షణలేని పని అని ఒప్పుకొనుట, అన్యుల పొత్తులను ఆశ్రయించుట నిరీక్షణలేనిదని నిరాకరించుట అంత సముచితము కాదు: ఈ వాక్యభాగపు భావము ఇదే అని కనబడుచున్నది. గేటకర్ ఎక్కువగా అంగీకరించుటకు మొగ్గుచూపిన అభిప్రాయము ఇదే; మరియు అతడు "నేను నిరాశపడవలెనా? లేదు" అను అనువాదమును ప్రస్తావించుచున్నాడు. జూనియస్ మరియు ట్రెమెల్లియస్ అనువాదము కూడ ఇదే భావముగలది. అయితే గ్రోటియస్, హెన్రీ, మరియు ఆడమ్ క్లార్క్ కాల్విన్ వివరణతో ఏకీభవించుచున్నారు. --- సం.

కాబట్టి యిర్మీయా ఇక్కడ ప్రజలు స్పష్టముగా తమ స్వంత వక్రబుద్ధిని ఒప్పుకొనుచు, నిరీక్షణ లేదు, అని చెప్పుచున్నట్లు వారిని ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు; వారు ఇట్లనినట్టే యున్నది, "ప్రవక్తలారా, మీరు మా చెవులు మారుమ్రోగునట్లు చేయుట మానుటలేదు, అయితే మీ ప్రయాస వ్యర్థమును నిష్ప్రయోజనమునైయున్నది; ఏలయనగా మేము ఒక్కసారిగా మా మనస్సులను నిశ్చయించుకొంటిమి, మా తీర్మానమును మార్చుకొనునట్లు మేము ఎన్నడును త్రిప్పబడము." అయితే యెషయా ఏమి చెప్పుచున్నాడు? ఐగుప్తీయులచేతను అష్షూరీయులచేతను తరచుగా మోసపోయినను, అట్టి శోధనలచేతను అనుభవములచేతను తాము సరియైన మార్గమునకు తిరిగి తేబడవలసియుండెనని గ్రహింపక, తమ స్వంత దుష్ట ఆలోచనలనే మొండితనముతో అనుసరించుచుండిన ప్రజల వెఱ్ఱితనమును అతడు గద్దించుచున్నాడు. ప్రస్తుత వాక్యభాగము విషయమైతే ప్రవక్త భావమేమో మనము గ్రహించుచున్నాము, — తన సహాయముపై ఆధారపడి నెమ్మదిగా ఉండుమని దేవుడు యూదులను దయతో హెచ్చరించెను; అయితే వారు మెడబిరుసుగలవారై యుండుట మాత్రమే గాక, తమకు అందించబడిన దయను గర్వముతో త్రోసివేసిరి.

తరువాత ఇట్లున్నది, ఏలయనగా నేను అన్యులను ప్రేమించితిని, వారి వెంట పోవుదును. ఇక్కడ అతడు ప్రజల పాపమును అధికముగా చిత్రించుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు అన్యులకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనిరి; మరియు మనము ఇదివరకే గమనించిన ఉపమానమునే అతడు కొనసాగించుచున్నాడు. ఏలయనగా దేవుడు ప్రజలను తన స్వంత సంరక్షణ క్రిందికి తీసికొనెను గనుక, ఆ బాధ్యత పరస్పరమైనదై యుండెను: భర్తకును భార్యకును మధ్య ఉన్నట్లుగా, ఇరుపక్షములును ఒక పవిత్రమైన బంధముచేత ఒకటిగా కలుపబడియుండిరి; అతడు ఆమెకు తన విశ్వాస్యతను ప్రమాణపూర్వకముగా అర్పించునట్లే, ఆమెయు వివాహ నియమముచేత అతనికి బద్ధురాలైయుండును. యిర్మీయా ఇక్కడ ఈ ఉపమానమును కొనసాగించి, ప్రజలు అత్యంత నీచమైన వేశ్యవలె ఉండిరని చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా తమ భర్త వారితో సమాధానపడుటకు ఇష్టముగలవాడును ఆతురతగలవాడునై యుండినను, వారు అతని స్వరమును వినలేదు. తనను మరల అనుగ్రహములోనికి చేర్చుకొనుటకును తాను చేసిన దుష్టత్వమంతటిని క్షమించుటకును సిద్ధముగా నున్న తన స్వంత భర్తను తృణీకరించు భార్య పూర్తిగా దిద్దుబాటుకు అతీతురాలై యుండవలెను. కాబట్టి పశ్చాత్తాపపడుమని దయతో హెచ్చరించిన దేవునికి వ్యతిరేకముగా వారు తమ చెవులను మూసికొనునంత గొప్పదియు నిరీక్షణలేనిదియునైన భక్తిహీనత ప్రజలలో ఉండెనని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు; మరియు అంతకంటె ఘోరముగా, విగ్రహములను తమ స్వంత కల్పనలను పూజించుటకును అద్వితీయ సత్యదేవుని త్రోసివేయుటకును తాము నిశ్చయించుకొంటిమని వారు సిగ్గులేకుండ అతిశయపడిరి. తరువాత ఇట్లున్నది —

యిర్మీయా 2:26 26. దొంగ దొరికినప్పుడు ఎట్లు సిగ్గుపడునో అట్లే ఇశ్రాయేలు వంశపువారు సిగ్గుపడుచున్నారు; వారును వారి రాజులును వారి అధిపతులును వారి యాజకులును వారి ప్రవక్తలును,

26. Sicut pudor (vel, probrum) furi, cum deprehensus est, ita pudefacti sunt domus Israel, reges eorum, principes eorum, et sacerdotes eorum et prophetae eorum.

కొందరు ఈ మాటలను భవిష్యత్కాలములో, "ఇశ్రాయేలు వంశపువారు అట్లు సిగ్గుపడుదురు" మొదలైనవిగా అనువదించుచున్నారు; మరియు ప్రజలమీదికి రానైయున్న శిక్షను గూర్చి ప్రవక్త ఇక్కడ మాటలాడుచున్నాడని వారు తలంచుచున్నారు: అయితే నేను ఈ మాటలను ఉన్నవి ఉన్నట్లే వివరించుచున్నాను, — ప్రజల భక్తిహీనత ఎంత స్థూలమైనదనగా, అది అంత స్పష్టముగా కనబడుచుండెను గనుక దానిని లాంఛనప్రాయముగా రుజువుచేయవలసిన అవసరము లేకపోయెను. కాబట్టి ప్రవక్త యూదులను బహిరంగ దొంగలతో పోల్చుచున్నాడు; ఆ ప్రజలలోని వేషధారులు తమ తప్పించుకొను మాటలచేతను కుయుక్తులచేతను ఏమియు సంపాదింపలేదని అతడు చెప్పినట్టే యున్నది, ఏలయనగా వారి భక్తిహీనత పూర్తిగా బహిరంగమైయుండెను: తన నేరమును నిరాకరింపను దాచను లేని, పట్టుబడిన దొంగవలె వారుండిరి. కాబట్టి వారు, అనబడునట్లు, ఆ కార్యము చేయుచుండగానే పట్టుబడిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, వారి ఘోరమైన క్రియలు ఎంత ప్రత్యక్షముగా ఉండెననగా, వారు ఏ అభ్యంతరములు చెప్పినను తమ్మును తాము నిర్దోషులుగా చేసికొనలేకపోయిరి, వారి నీచత్వము అందరికిని తెలిసియుండెను. కాబట్టి ఇప్పుడు ప్రవక్త భావమేమో మనము గ్రహించుచున్నాము. ప్రజలు అనేక సాకులను ఆశ్రయించిరని మనము ఇదివరకు చూచితిమి, అయితే వారి తప్పించుకొను మాటలచేత తమ స్వంత సిగ్గుమాలినతనమును మరింత పూర్తిగా బయలుపరచుకొనుట తప్ప వారు ఏమియు సాధింపలేదని యిర్మీయా ఇక్కడ చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి కపటము అందరికిని స్పష్టముగా ఉండెను; ఏ ముసుగులచేతను నెపములచేతను వారు దానిని కప్పలేనంతగా అది ప్రత్యక్షమైయుండెను.

అతడు సామాన్య ప్రజలను గూర్చి మాత్రమే మాటలాడుట లేదు; రాజులను, అధిపతులను, యాజకులను, ప్రవక్తలను కూడ అతడు ఖండించుచున్నాడు; అల్పుల మొదలుకొని ఘనుల వరకు వారు ఎంతగా చెడిపోయిరనగా, సిగ్గునంతటిని విడిచిపెట్టి, తమ స్వంత కల్పనలను మూఢాచారములను అనుసరించుట ద్వారా దేవుని యెడల ప్రత్యక్షమైనదియు స్థూలమైనదియునైన తిరస్కారమును బహిరంగముగా కనుపరచిరని అతడు చెప్పినట్టే యున్నది. అయినను యూదులు నిస్సందేహముగా అనేక సాకులచేత తమ్మును తాము సమర్థించుకొనుటకు ప్రయత్నించిరి; అయితే వారు తమ ఘోరమైన క్రియలను కప్పుకొనవచ్చునని తలంచిన ఆ మోసకరమైన నెపములన్నిటిని దేవుడు ఇక్కడ దులిపివేసి, అయినను వారు ప్రత్యక్షముగా దొంగలే అని చెప్పుచున్నాడు.

58 "సిగ్గుపడుచున్నారు" అని అనువదింపబడిన క్రియాపదము హుఫల్ రూపములో భూతకాలములో ఉన్నది, మరియు టార్గుము వల్గేటులలో అనువదింపబడినట్లు "సిగ్గుపరచబడిరి," లేక, "కలవరపరచబడిరి" అని అర్థమిచ్చును. సెప్టువజింటు దీనిని భవిష్యత్కాలముగా మార్చినది, సిరియాక్ మరియు అరబిక్ అనువాదములును అట్లే చేసినవి; చాలమట్టుకు ఆధునిక అనువాదములును వ్యాఖ్యాతలును వీటిని అనుసరించిరి. మనము ఈ వాక్యభాగమంతటిని సరిగా పరిశీలించినయెడల, ఈ క్రియాపదమును మనకు కనబడునట్లే భూతకాలములో గ్రహించుటకు కారణము కలదని మనము చూచెదము. యూదా ప్రజల విషయములో ఇదివరకే జరిగినదానిని సూచించుట ద్వారా, ఈ వచనము ముందటి వచనపు చివరి భాగములో ఉన్నదానికి ఒక విధముగా జవాబైయున్నది; మరియు 30వ వచనము (యిర్మీయా 2:30) భూతకాలమును బలపరచుచున్నది. ఇదియు తరువాతి వచనమును ఇట్లు అనువదింపవచ్చును, — 26. దొంగ దొరికినప్పుడు ఎట్లు సిగ్గుపడునో, అట్లే ఇశ్రాయేలు వంశపువారు సిగ్గుపరచబడిరి, వారును వారి రాజులును వారి అధిపతులును, వారి యాజకులును వారి ప్రవక్తలును; 27. వారు మ్రానుతో, "నీవే నా తండ్రివి" అనియు, రాతితో, "నీవే నన్ను కంటివి" అనియు చెప్పిరి. వారు తమ ముఖమును కాక వీపును నాతట్టు త్రిప్పినను, తమ ఆపత్కాలమందు, "లేచి మమ్మును రక్షించుము" అని వారు చెప్పుదురు. హీబ్రూలోని కృదంతముల కాలము ఆ వాక్యభాగములోని క్రియాపదములచేత నిర్ణయింపబడును. కాబట్టి యిర్మీయా 2:27 లోని {{אמרים ముందటి క్రియాపదపు కాలములోనే ఉండవలెను. చివరి పంక్తిలోని భవిష్యత్కాలము సాధారణముగా జరుగుచుండినదానిని వ్యక్తపరచుచున్నందున దానిని వర్తమానకాలములో గ్రహింపవలెను. తరువాత వారితో సాధారణముగా చెప్పబడుచుండినది తరువాతి వచనములో ప్రస్తావింపబడుచున్నది, --- 28. అయితే నీవు నీకొరకు చేసికొనిన నీ దేవతలు ఎక్కడ? నీ ఆపత్కాలమందు నిన్ను రక్షింపగలిగినయెడల వారు లేవవలెను: ఏలయనగా యూదా, నీ పట్టణముల సంఖ్యచొప్పున నీ దేవతలుండిరి. బ్లేనీ చివరి పంక్తి విషయములోను, యిర్మీయా 2:26 ప్రారంభము విషయములోను భూతకాలమునే నిలుపుకొనెను. --- సం.

యూదులు వేరొక విధముగా ప్రకటించిరని ప్రవక్త ఇంతకుముందు చెప్పెను; ఇప్పుడు అతడు వారి సిగ్గుమాలినతనమును ఖండించుచున్నాడు: అయితే భావము విషయములో ఏ విరోధమును లేదు. తాము భ్రష్టులమనియు విశ్వాసఘాతకము విషయములో దోషులమనియు, లేక దేవుని ఆరాధనను విడిచిపెట్టితిమనియు యూదులు నిరాకరించిరి; మాటలతో వారు దీనిని నిరాకరించిరి; అయితే ప్రవక్త ఇప్పుడు వారి సిగ్గుమాలినతనమును ప్రకటించుటలో మాటలను సూచించుట లేదు; ఏలయనగా ఇదివరకే చెప్పబడినట్లు, వారి అబద్ధపు నెపములు వారికి సిద్ధముగా ఉండెను: అయితే ప్రవక్త ఇప్పుడు ఆ కార్యమునే అంగీకరింపబడినదిగా తీసికొని, వారు దుష్టముగాను వక్రముగాను దేవుని ఎదిరించిరనియు, తద్వారా వారి దుష్టత్వమును మొండితనమును సకల ఔషధమునకు అతీతమైనవాయెననియు చెప్పుచున్నాడు. ఇప్పుడు తరువాత ఇట్లున్నది — యిర్మీయా 2:27-28 27. వారు మ్రానుతో—నీవే నా తండ్రివనియు, రాతితో—నీవే నన్ను కంటివనియు చెప్పుదురు; వారు తమ ముఖమును నాతట్టు త్రిప్పక వీపునే త్రిప్పిరి; అయితే తమ కష్టకాలమందు—నీవు లేచి మమ్మును రక్షించుమని వారు చెప్పుదురు.

27. Dicentes ligno, Pater meus tu (hoc est, tu es pater meus,) et lapidi, Tu genuisti me (si legamuss per {,}יsi autem per {,}וTu genuisti nos;) quia verterunt mihi cervicem (dorsum, alii vertunt, vel, posteriora,) et non faciem: in tempore autem calamitatis suae dicent (hoc est, dicunt,) Surge et serva nos.

28. అయితే నీవు చేసికొనిన నీ దేవతలు ఎక్కడ నున్నవి? నీ కష్టకాలమందు వారు నిన్ను రక్షింపగలిగినయెడల వారు లేవవలెను; యూదా, నీ పట్టణముల సంఖ్యచొప్పున నీ దేవతలున్నవి.

28. Et ubi sunt dii tui, quos fecisti tibi? Surgant, an servent to tempore mali tui (hoc est, afflictionis tuae, sicuti prius;) quia secundum numerum urbium tuarum fuerunt dii tui, Jehudah.

ప్రజల వక్రమైన దుష్టత్వమును గూర్చి తాను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని ప్రవక్త ఇక్కడ స్థిరపరచుచున్నాడు. వారి పాపములు అత్యంత స్థూలమైనవనియు, ఏ తప్పించుకొను మాటలచేతను వాటిని సమర్థింపలేమనియు తాను కారణము లేకుండ చెప్పలేదని అతడు చూపుచున్నాడు: ఏలయనగా వారు మ్రానుతో, నీవే నా తండ్రివనియు, రాతితో, నీవే నన్ను కంటివనియు చెప్పుదురని అతడు చేర్చుచున్నాడు. ప్రజలలో విగ్రహారాధన ఎంత విచ్చలవిడిగా వ్యాపించెననగా, అద్వితీయ సత్యదేవునికి మాత్రమే చెందవలసిన ఘనతను వారు మ్రానుతోను రాతితోను చేయబడిన తమ ప్రతిమలకు బహిరంగముగా ఆరోపించిరని ఈ మాటలచేత ప్రవక్త చూపుచున్నాడు.

అయితే విగ్రహారాధనలో విశేషముగా అసహ్యింపవలసినదేదో ప్రవక్త ఇక్కడ సూచించుచున్నాడు; అది ఏదనగా, దేవునికి చెందవలసిన ఘనతను ప్రతిమలకు బదిలీ చేయుట; వాటియెదుట మోకాళ్లూనుట అను బాహ్యక్రియ విషయములో మాత్రమే కాదు, వాటినుండి రక్షణను వెదకుట ద్వారా కూడ.

మరియు ఇదే మనము ప్రత్యేకముగా గమనింపవలసినది: ఏలయనగా నేటి పోపు మతస్థులు తమ చిత్రపటముల యెదుటను ప్రతిమల యెదుటను సాగిలపడినను, అట్టి నేరము వారిమీద మోపబడినప్పుడు తాము విగ్రహారాధన విషయములో దోషులమని ఇంకను ఒప్పుకొనరు. తాము ప్రతిమలను దేవునికి చెందవలసిన ఘనతతో కాక, ఒక సేవకుడు తన యజమానునికి చూపునట్టి ఘనతతో పూజించుచున్నామని వారు చెప్పుచున్నారు. ఈ విధముగా తమ్మును తాము నిర్దోషులుగా చేసికొనుచున్నామని వారు తలంచుచున్నారు. అయితే వారు చెప్పుదానిని మనము ఒప్పుకొనినను, వారు ప్రతిమలకు ప్రార్థనలను విజ్ఞాపనలను చేయుచున్నారని వారు నిరాకరింపలేరు. (59 కాల్విన్ ఉపయోగించిన మాటలు latria మరియు dulia అను పారిభాషిక పదములు, ఇవి పోపు మతస్థుల కల్పనలు. మొదటిదానికి ప్రత్యేకముగా ఆరాధన అనియు, రెండవదానికి సేవ, విధేయత అనియు అర్థము. క్రొత్త నిబంధనలో {δουλεύω} అను క్రియాపదము ఎన్నడును ఆరాధించుట లేక పూజించుట అను భావములో వాడబడలేదు, సేవించుట విధేయత చూపుట అను భావములోనే వాడబడినది: అయితే ప్రతిమలకు వంగుట లేక వాటిని ముద్దుపెట్టుకొనుట ఆరాధనాక్రియయే గాని సేవాక్రియ కాదు. --- సం.) కాబట్టి వారు ప్రతిమలనే తమ్మును రక్షింపుమని అడుగుచున్నారు గనుక, వారు ఏ కుతర్కమును అవలంబించినను అది పూర్తిగా వ్యర్థమే: ఏలయనగా ప్రవక్తలు విగ్రహారాధకులను ఖండించినప్పుడు, బాహ్యమైన భంగిమను, సాగిలపడుటను, అనబడునట్టి ఇతర ఆచారక్రియలను మాత్రమే ఖండించలేదు. మరి ఏమిటి? వారు ప్రతిమలతో, నీవే నా తండ్రివి అని చెప్పినందుకే ప్రవక్తలు వారిని ఖండించిరి; అనగా, దేవునికి మాత్రమే చెందు శక్తిని వారు మ్రానుతోను రాతితోను చేయబడిన ప్రతిమలకు ఆరోపించినందుకే. యూదులు మ్రానుతోను రాతితోను చేయబడిన దేవతలు సత్యదేవునితో సమానమని స్పష్టముగా ఒప్పుకొనునంత మూఢత్వపు లోతులోనికి ఎన్నడును దిగజారలేదనియు, వారు అట్టి మాట ఎన్నడును చెప్పలేదనియు నిశ్చయమే. అయినను ఇక్కడ చెప్పబడినదానిని వారికి ఆరోపించుటలో ప్రవక్త వారిమీద అపనింద వేయలేదు: ఇతర స్థలములనుండి స్పష్టముగా కనబడుచున్నట్లు, ప్రవక్త వారి మాటలకంటె వారి తలంపులనే లక్ష్యపెట్టెను: ఏలయనగా యూదులు తమ ప్రతిమల యెదుట సాగిలపడినప్పుడు, నేటి పోపు మతస్థులు ఒప్పుకొనుదానినే ఒప్పుకొనిరి; తాము అద్వితీయ సత్యదేవునినే ఆరాధించుచున్నామనియు ఆయననుండియే రక్షణను వెదకుచున్నామనియు వారు చెప్పిరి; అయినను దేవుని శక్తి ప్రతిమలయందే నివసించుచున్నదని వారు తలంచిరి: కాబట్టి వారు, నీవే నా తండ్రివి, నీవే నన్ను కంటివి అని చెప్పిరి. నేటి పోపు మతస్థుల విషయమును అట్టిదే. ఎవడైనను కాథరీన్ ప్రతిమ యెదుటనో క్రిస్టోఫర్ ప్రతిమ యెదుటనో సాగిలపడినప్పుడు, అతడు "పరలోకమందున్న మా తండ్రీ" అని చెప్పును. ఇట్లు చేయుటలో అతడు తన్ను తాను సమర్థించుకొనునప్పుడు, అది అద్వితీయ సత్యదేవుని ఘనతకొరకే చేయబడుచున్నదని చెప్పును: అయినను నీవు గ్రుడ్డిగా ఒకసారి ఒక ప్రతిమయొద్దకును మరియొకసారి మరియొక ప్రతిమయొద్దకును పరుగెత్తుచు, "పరలోకమందున్న మా తండ్రీ" అని గొణుగుచున్నావు. పోపు పీఠము క్రింద ఇప్పుడు ప్రబలుచున్న మూఢాచారము యూదులలో ప్రబలియుండినదానికంటె మరింత స్థూలమైనదనుటలో ఏ మాత్రమును సందేహము లేదు. అయితే పోపు మతస్థులు తమ ప్రతిమల యెదుట "పరలోకమందున్న మా తండ్రీ" అని గొణుగుదురను సంగతిని ప్రక్కనపెట్టినను, వారు ప్రతిమలకు తమ ప్రార్థనలను సమర్పించునప్పుడు దేవుని శక్తి వాటియందున్నదని వారు భావించుచున్నారనుటలో ఏ సందేహమును లేదు.

కాబట్టి యూదులు విగ్రహములకు ధూపము వేసి బలులు అర్పించినందుకు మాత్రమే కాక, తమ ప్రతిమలనుండి రక్షణను అడిగినప్పుడు దేవుని మహిమను వాటికి బదిలీ చేసినందుకే వారు ఖండింపబడిరని మనము ఇప్పుడు జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. మరియు ఇది స్పష్టమైన మాటలతో చేయబడలేదు గనుక, ప్రవక్త ఇక్కడ వారి భక్తిహీనమైన తలంపులను వెలుగులోనికి తెచ్చుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమ మనస్సులను తలంపులను దేవునివైపు లేవనెత్తక, తమ ప్రతిమలవైపు త్రిప్పిరి.

తరువాత ఇట్లున్నది, వారు తమ ముఖమును కాక మెడను నాతట్టు త్రిప్పిరి. ఈ మాటలలో, ప్రజల భ్రష్టత్వము లేక విశ్వాసత్యాగము ఏ రంగులచేతను మరుగుపరచలేనంతగా ప్రత్యక్షమైయుండెనని తాను ఇంతకుముందు చెప్పినదానిని దేవుడు మరల స్థిరపరచుచున్నాడు. తరువాత ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, అయినను ({}ו అనునది ఇక్కడ విరోధార్థకముగా గ్రహింపవలెను) తమ ఆపత్కాలమందు, లేచి మమ్మును రక్షించుమని వారు చెప్పుదురు. యూదులు తన దయను మిక్కిలి విచిత్రముగా దుర్వినియోగము చేసిరని దేవుడు ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా ఏదైన ఘోరమైన ఆపద తమ్మును బలవంతపెట్టినప్పుడే వారు ఆయనయొద్దకు వచ్చిరి. (60 "మెడ" అనునది ఇక్కడ స్పష్టముగా వెనుకభాగమును సూచించుచున్నది, ఏలయనగా అది "ముఖము"నకు వ్యతిరేకముగా ఉంచబడినది; మరియు ఆ మాటకు సాధారణముగా వెనుకభాగము అనియే అర్థము. కాబట్టి మన అనువాదములోను బ్లేనీ అనువాదములోను, అట్లే టార్గుము‌లోను పూర్వపు అనువాదములలోను ఇది ఇక్కడ "వీపు" అని సరిగానే అనువదింపబడినది; మెడ వెనుకభాగమును నిలుపుకొనిన సిరియాక్ మాత్రమే దీనికి మినహాయింపు. మెడ వెనుకభాగమును సూచించు ఒక్క మాటయైనను మనకు లేదు, nape అను మాట తప్ప. వెల్ష్ భాషలో "gwegil" అను ఒక మాట కలదు, అట్లే లాటిన్‌లో "cervix," గ్రీకులో {ἀυχὴν} అను మాటలున్నవి. అయితే సెప్టువజింటు ఇక్కడ "{νῶτα} --- వీపులు" అను మాటను స్వీకరించినది. --- సం.) "మీతో నాకేమి పని?" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, "మీరు పూర్తిగా మీ విగ్రహములకే అంకితమైయున్నారు, మీరు వాటిని మీ తండ్రులని పిలుచుచున్నారు, మీకు అంతయు సమాధానముగా జరుగుచున్నప్పుడు మీ రక్షణ మహిమను వాటికే ఆరోపించుచున్నారు; అయితే ఆపత్కాలములో మీ విగ్రహములు మీకు ఏ సహాయమును చేయనప్పుడు, మీరు నాయొద్దకు తిరిగివచ్చి, లేచి మమ్మును రక్షించుము అని చెప్పుచున్నారు; అయితే విగ్రహములే మీ తండ్రులు, మీరు వాటినుండియే రక్షణను నిరీక్షించుచున్నారు గనుక, మీతో నాకు ఏ సంబంధమును ఉండదు; మీ విగ్రహములతోనే తృప్తిపడుడి, నన్ను ఇక తొందరపెట్టకుడి, ఏలయనగా మీరు నన్ను విడిచిపెట్టితిరి."

కాబట్టి ఆయన ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, మీ దేవతలు ఎక్కడ? యూదులు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిన అబద్ధపు నమ్మికను దేవుడు ఇక్కడ అపహాస్యము చేయుచున్నాడు: మీరు మీకొరకు చేసికొనిన మీ దేవతలు ఎక్కడ? అవి లేవవలెను, మీ ఆపత్కాలమందు అవి మీకు సహాయము చేయునో లేదో మనము చూతము. ప్రవక్త భావమేమో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము: ప్రజలు మిక్కిలి విచిత్రముగా ప్రవర్తించిరని అతడు చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు క్షేమముగా ఉన్నప్పుడు విగ్రహములను పూజించిరి, తరువాత దేవుడు తమకు బద్ధుడై యుండవలెనని కోరిరి; అయినను విగ్రహములవైపు తొలగిపోయినప్పుడు వారు సత్యదేవుని విసర్జించిరి. కాబట్టి వారు తమకొరకు విగ్రహములను కల్పించుకొనినప్పుడు ఆయన స్వంత శక్తిని ఆయననుండి దోచుకొనిరి గనుక, దేవునినుండి వారు ఏ సహాయమును నిరీక్షింపలేరని అతడు చూపుచున్నాడు. అయితే అబద్ధ దేవతలు ప్రజలచేత తండ్రులుగాను రక్షణకర్తలుగాను ఎంచబడిరని అతడు చెప్పినదానిని మనము ఎల్లప్పుడు జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను.

నిస్సందేహముగా నేడు పోపు పీఠము క్రింద ఇదే సంగతి జరుగుచున్నది; ఏలయనగా పోపు మతస్థులకు తమ పోషక పరిశుద్ధులు ఉన్నారు; మరియు తమ మూఢాచారములు తమకు ఏమియు చేయలేవని వారు కనుగొనినప్పుడు, దేవుడు తమకు సహాయము చేయవలెనని కోరుదురు, అయినను ఆయనకు ఏమియు విడిచిపెట్టరు: ఆయన మహిమనంతటిని తీసివేసి, దానిని దోపుసొమ్మువలె మృతులైన పరిశుద్ధుల మధ్య పంచిపెట్టిన తరువాత, అప్పుడు దేవుడు తమకు సహాయకుడై యుండవలెనని వారు కోరుదురు. అయితే వారికి దేవుని జవాబేమో మనము చూచుచున్నాము, "మీ దేవతలు ఎక్కడ?" మొదలైనవి.

ఇప్పుడు ఈ సత్యము మనకు ఉపయోగకరమైనది; విగ్రహములనుండి సహాయమును నిరీక్షించుచు ప్రార్థించుచు ఉండగా మన ప్రయాసలు వ్యర్థమాయెనని నిజముగా, నిరాశ యొక్క చివరి స్థితిలో, ఒప్పుకొనవలసివచ్చువరకు మనము కనిపెట్టియుండకూడదనియు, మన ఆపదలో సహాయము కొరకు నేరుగా దేవునియొద్దకే రావలెననియు ఇందులోనుండి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము.

దేవుడు తాను ఉపయోగించిన వ్యంగ్యమును లేక అపహాస్యమును ఇంకను కొనసాగించుచున్నాడు, నీ దేవతలు ఎక్కడ? నీకు సహాయము చేయుటకై అవి ఇప్పుడు లేవవలెను; అనగా, — నీకు సహాయము చేయగలవో లేదో అవి తమ శక్తికొలది ప్రయత్నింపవలెను. యూదా, నీ పట్టణముల సంఖ్యచొప్పున నీ దేవతలుండిరి. ప్రజలు ఒక్క దేవునితో తృప్తిపడనందున, ప్రతి పట్టణము తనకొరకు ఒక పోషక దేవతను ఎన్నుకొనెను. "కాబట్టి లెక్కలేనన్ని దేవతలు మీచేత ప్రార్థింపబడుచుండగా, అవి మీకు సహాయము చేయకపోవుట ఎట్లు?" కాబట్టి ప్రజల అవిశ్వాసము ఇక్కడ తీవ్రముగా గద్దింపబడుచున్నదని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా వారు దేవునియందు మాత్రమే తృప్తిపడక, లెక్కలేనన్ని దేవతలను తమకొరకు సంపాదించుకొనుటకు ప్రయత్నించిరి: యూదా గోత్రములో అనేక పట్టణములుండెను, అన్ని పోషక దేవతలును ఉండెను. అద్వితీయ సత్యదేవుడు వారికి సంపూర్ణముగా చాలియుండెడివాడు, అవసరమైనప్పుడెల్ల వారికి సంపూర్ణ విడుదలను కలుగజేసియుండెడివాడు; అయితే ఆ అద్వితీయ సత్యదేవుని వారు తృణీకరించిరి, ప్రతి పట్టణము తనకొరకు ఒక దేవతను కల్పించుకొనెను. "మీరు ఇంత గొప్ప సమూహమును నమ్ముకొనుచున్నారు గనుక, అవి మిమ్మును ఆదుకొనుటకై ఇప్పుడు లేవవలెను; ఏలయనగా ఒక్కడనైయున్న నేను మీచేత తృణీకరింపబడితిని" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

ఈ భాగములో కూడ ప్రవక్త భావమేమో మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము. తరువాత ఇట్లున్నది — యిర్మీయా 2:29 29. నాతో మీరేల వాదించుచున్నారు? మీరందరు నామీద తిరుగబడితిరి; ఇదే యెహోవా వాక్కు.

29. Cur litigatis mecum omnes impie agentes in me (vel, perfide)? dicit Jehova.

యిర్మీయా ఇక్కడ తన ముందటి విషయమును ముగించుచున్నాడు: తాము నిర్దోషులమని దేవునికి వ్యతిరేకముగా వాదించుట వలనను, కేవలము మాటలచేత ఆయన తీర్పును తప్పించుకొనగలమని తలంచుట వలనను యూదులు ఏమియు సంపాదింపలేదని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అట్లు చేయుట మాత్రమే కాదు, దేవునినే సవాలు చేసి ఆయనను దోషిగా రుజువుచేయుటకు ప్రయత్నించునంతటి అహంకారమునకు వారు పరుగెత్తిరి. అయితే దేవుడు ఒక్క మాటతో వారికి జవాబిచ్చి, వారు విశ్వాసఘాతకులని చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి భావమేమనగా, యూదులు తమ కాఠిన్యములో తమ్మును తాము కఠినపరచుకొనుటద్వారా తమ స్వంత మేలునకు ప్రతికూలముగా ప్రవర్తించిరి; ఏలయనగా దేవుడు వారిని భక్తిహీనత విషయములో సంపూర్ణముగా దోషులుగా నిర్ధారించును గనుక, వారు ఇది అది సాకుగా చెప్పుట వ్యర్థమే.

ఇప్పుడు ఈ వాక్యభాగము విశేషముగా గమనింపదగినది: ఏలయనగా మనము స్వభావముచేత వేషధారణకు ఎంతగా మొగ్గుచూపుదుమో మనకు తెలియును; మరియు దేవుడు మనలను తన న్యాయపీఠము ఎదుటికి పిలిచినప్పుడు, వందమందిలో ఒక్కడైనను తన దోషమును ఒప్పుకొని దీనముగా క్షమాపణ కొరకు ప్రార్థించుట అరుదు; అయితే అధికభాగము ఫిర్యాదు చేయుదురు, మరి దాదాపు అందరును దేవునికి వ్యతిరేకముగా సణుగుదురు, మరియు అంతకంటె ఎక్కువగా, వారు ధైర్యము తెచ్చుకొని గర్వముతో దేవుని సవాలు చేయుటకును ధిక్కరించుటకును తెగించుదురు. కాబట్టి వేషధారణ ఈ విధముగా మనలో ప్రబలుచు, దాదాపు అందరి హృదయములలోను లోతుగా నాటుకొనియున్నందునను, వేషధారణ దేవునికి వ్యతిరేకముగా అహంకారమును గర్వమును పుట్టించుచున్నందునను, ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుచున్నదానిని మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము, — దేవునికి వ్యతిరేకముగా వాదించువారందరు తమ సాకులచేత ఏమియు సంపాదింపరు, ఏలయనగా ఆయన తుదకు వారి భ్రష్టత్వమును విశ్వాసఘాతకమును బయలుపరచును. తరువాత ఇట్లున్నది — యిర్మీయా 2:30 30. నేను మీ పిల్లలను కొట్టినది వ్యర్థమే; వారు శిక్షకు లోబడరైరి; పాడుచేయు సింహమువలె మీ ఖడ్గము మీ ప్రవక్తలను భక్షించెను.

30. Frustra (vel, in vanum) castigavi filios tuos, correctionem non receperunt; voravit gladius vester prophetas vestros quasi leo vastator.

కొందరు ఈ వచనముయొక్క ఆరంభమును—యూదులు అబద్ధములకు అలవాటుపడినందున వారి బుద్ధిహీనతనుబట్టి దేవుడు వారిని శిక్షించెను అను భావముగలదైనట్లు వివరించుచున్నారు; అయితే తరువాతి భాగము దానికి సరిపోదు. కావున దేవుడు ఇక్కడ యూదులతో వాదించుచున్నాడనుటలో ఏ సందేహమును లేదు; ఏలయనగా ఆయన వారిని సరియైన మార్గమునకు తీసికొనిరావలెనని ప్రయత్నించి, వారు బొత్తిగా మార్పుచెందనివారని కనుగొనెను. ఇట్టి వాదమే యెషయాలోను కనబడుచున్నది: "నేను మిమ్మును శిక్షించుట వ్యర్థమాయెను; అరకాలు మొదలుకొని తలవరకు స్వస్థత ఏమాత్రమును లేదు" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. (యెషయా 1:6)

61 మన అనువాదములో "వాదించుట" అని అనువదింపబడిన క్రియాపదము తరువాత {,{אל—విరోధముగా లేక ప్రతికూలముగా—అను పదము వచ్చుచున్నది. ఇట్టి వేరు రెండు దృష్టాంతములు కలవు, న్యాయాధిపతులు 21:22; యోబు 33:13. యోబులో మన అనువాదము, "నీవు ఆయనతో ఎందుకు పోరాడుచున్నావు?" అని యున్నది. ఈ వాక్యభాగమునకు మిక్కిలి తగిన అనువాదము, మీరు నాకు విరోధముగా (లేక, నాతో) ఎందుకు వాదింతురు? అనునదియే. తరువాత సమస్త వివాదమును అంతము చేయుటకు చాలిన యొక సంగతి వచ్చుచున్నది,—మీరందరును నామీద తిరుగబడితిరి, అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. {}פשע యొక్క మూలార్థము పోవుట, దాటుట, ముందుకు సాగుట. యెషయా 28:4 చూడుము. దాని అర్థము దాని తరువాత వచ్చు విభక్తిప్రత్యయముపై ఆధారపడియుండును. దాని తరువాత ,{}על—మీదుగా—వచ్చినయెడల, అది అతిక్రమించుట అని అర్థమిచ్చును; ఏలయనగా అది ధర్మశాస్త్రము నియమించిన సరిహద్దులను దాటిపోవుటయే, హోషేయ 8:1;—,{}מ వచ్చినయెడల, విడిచిపోవుట, తిరుగుబాటుచేయుట, భ్రష్టుడగుట, 2 రాజులు 8:22;—,{}ב వచ్చినయెడల, విరోధముగా పోవుట, తిరుగబడుట, ఈ వాక్యభాగములోవలెనే. అందుచేత ఆ నామవాచకమునకు నానా అర్థములు కలిగినవి—అతిక్రమము, భ్రష్టత్వము, తిరుగుబాటు. ఏ సందర్భములోనైనను దాని ఖచ్చితమైన అర్థము సందర్భమునుబట్టియే నిర్ణయింపవలెను. గేటకరును బ్లేనీయును ఇక్కడ ఆ క్రియను అదే విధముగా అనువదించుచున్నారు,—మీరందరును నామీద తిరుగబడితిరి, అని యెహోవా సెలవిచ్చుచున్నాడు. ప్రాచీన అనువాదములు భిన్నముగా నున్నవి. సెప్టువజింటులో "{ἠσεβήσατε}—మీరు భక్తిహీనముగా ప్రవర్తించితిరి" అనియు, సిరియాక్‌లో "మీరు నన్ను నిరాకరించితిరి" అనియు,—అరబిక్‌లో "మీరు నాకు విరోధముగా పాపము చేసితిరి" అనియు,—వల్గేటులో "మీరు నన్ను విడిచిపెట్టితిరి" అనియు ఉన్నది. సాధారణ భావము ఒక్కటే, అయితే విశిష్టమైన భావము దేవునిమీద తిరుగబడుటయే. — సం.

అక్కడ దేవుడు తాను ప్రతి ఔషధమును ప్రయోగించి చూచితిననియు, యూదులు తమ ఆత్మయందు బొత్తిగా మొండివారైయుండి, ఏమాత్రమును స్వస్థపరచలేనివారైరనియు కనుపరచుచున్నాడు. యిర్మీయా ఇప్పుడు అదే విషయమును గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; మరియు దేవుడు ఈ విధముగా ప్రజల దుష్టత్వమును ఘనపరచి చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు మాటలచేత మాత్రమే గాక, కొరడాలచేతను శిక్షలచేతను బోధింపబడుదురేమో అని తాను పరీక్షించి చూచితిననియు, అయితే ఆ రెండు విషయములలోను తన ప్రయాసము వ్యర్థమాయెననియు ఆయన సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. "నీ కాళ్లకు చెప్పులు లేకుండ పోనియ్యకుము, నీ గొంతుకను దప్పిగొననియ్యకుము" అని ఆయన ఇంతకుముందు బోధను గూర్చి పలికెను. కాబట్టి ప్రవక్తలు దేవుని ఆజ్ఞచొప్పున నెమ్మదిగా విశ్రమించుడని యూదులను హెచ్చరించియుండిరి. ఈ బోధ నిష్ప్రయోజనమును నిష్ఫలమునై యుండెను. వారిని సరియైన మనస్సునకు మరల తీసికొనివచ్చుటకు తాను మరియొక విధముగా ప్రయత్నించితినని దేవుడు ఇప్పుడు చేర్చుచున్నాడు; అయితే ఈ ప్రయత్నము కూడ నిష్ప్రయోజనమును వ్యర్థమునై యుండెను: నేను మిమ్మును శిక్షించుట వ్యర్థమాయెను; ఏలయనగా మీరు శిక్షను అంగీకరింపలేదు.

అయితే ప్రజలందరును బోధకు లొంగనివారని చూపుటకు ఆయన పిల్లలను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; ఏలయనగా యౌవనములో దురాశలు ఎక్కువగా పొంగినను, వారి కాఠిన్యము వృద్ధులయందున్నంత గొప్పది కాదు; తన జీవితమంతయు దేవుని తిరస్కారములో తన్నుతాను కఠినపరచుకొనినవాడు ఎన్నటికిని స్వస్థపడుటయు శిక్షచేత దిద్దుబాటు పొందుటయు దుర్లభము; ఏలయనగా వృద్ధాప్యము స్వభావముచేతనే చిరచిరలాడునదియు సంతోషపరచుటకు కష్టమైనదియునై యుండును; మరియు తాము గద్దింపబడినప్పుడు తమకు ఒక విధముగా అన్యాయము జరిగినదని వృద్ధులు తలంచుదురు; అయితే యౌవనుల గర్వమును కాఠిన్యమును ఎంత గొప్పవైయుండునో వారు సమస్త శిక్షను త్రోసివేసినప్పుడు, అది మరి విపరీతమైనదియు భయంకరమైనదియునై యుండును. కాబట్టి ఆ ప్రజలయందు స్వస్థమైనదైనను సరియైనదైనను ఏదియు లేదని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి పిల్లలే శిక్షను నిరాకరించిరి.

ఆయన ఉద్దేశము ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము,—దేవుడు తన ప్రవక్తలను పంపినను వారి ప్రయాసము ఏమియు సఫలము కానందున, ప్రజల చెవులు హితకరమైన బోధకు చెవిటివైయుండుట మాత్రమే గాక, వారు ముక్కమొండివారును సాధుపరచ శక్యముకానివారునైయుండిరని ఆయన ఇప్పుడు చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన కొరడాలచేత వారిని దిద్దుటకు ప్రయత్నించెను గాని ఏమియు సాధింపలేదు. తరువాత, వారి ఖడ్గము ప్రవక్తలను భక్షించెను అని వచ్చుచున్నది. అయితే ఇప్పుడు నేను ముగింపలేను.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, నీవు నీ తండ్రివంటి దయచేత ప్రతిదినము మమ్మును నీయొద్దకు ఆహ్వానించుచున్నావు గనుక, నీ పరిశుద్ధమైనవియు హితకరమైనవియునగు హెచ్చరికలకు విరోధముగా మేము మమ్మును కఠినపరచుకొనకుండునట్లును; నీవు కొరడాలతో మమ్మును శిక్షించునప్పుడెల్లను మేము నీకు విరోధముగా మొండివారము కాక, నీ వాక్యమునకు దీనముగా లోబడుటయు, నీ శిక్షను అంగీకరించుటయు నేర్చుకొని, ఆ రెండిటివలనను ప్రయోజనము పొందుచు, మొండివారిమీద నీవు ప్రకటించుచున్న కడపటి తీర్పునకు మేము గురికాకుండునట్లును; దానికి భిన్నముగా, పరలోకమందు మాకొరకు సిద్ధపరచబడిన ఆ ధన్యకరమైన విశ్రాంతిలోనికి నీవు మమ్మును చేర్చుకొనువరకు నీవు మాయెడల కటాక్షముతో వ్యవహరించునట్లు, నీ తండ్రివంటి మంచితనమునకు మేము మార్గము తెరచునట్లును, మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తుద్వారా అనుగ్రహించుము. ఆమేన్. 62 బ్లేనీ ఆ పదమును "ఉపదేశము" అని అనువదించుచున్నాడు. సెప్టువజింటులో "{παιδείαν}—క్రమశిక్షణ" అని యున్నది; సిరియాక్, వల్గేటు, టార్గుము కూడ అట్లే యున్నవి; అయితే అరబిక్‌లో "ఉపదేశము—eruditionem" అని యున్నది. ,{}מוסר అను పదముయొక్క ఖచ్చితమైన అర్థము నిగ్రహము, అడ్డు, క్రమశిక్షణ, దిద్దుబాటు. నిగ్రహమును లేక దిద్దుబాటును అంగీకరింపకుండుట అనగా దానిచేత మేలుపొందకయు సంస్కరింపబడకయు, అదే మార్గములో కొనసాగుటయే; యిర్మీయా 5:3 చూడుము. ఆ పదమునకు ద్వితీయార్థముగా దిద్దుబాటుయొక్క ఫలముగా ఉపదేశము అనియు అర్థము కలదు; జెఫన్యా 3:7 చూడుము. అయితే ఇక్కడ అది స్పష్టముగా దిద్దుబాటు అనియే అర్థమిచ్చుచున్నది. — సం.

తొమ్మిదవ ఉపన్యాసము నిన్నటి ఉపన్యాసములో, ఇశ్రాయేలు సంతతిని శిక్షించుటయందు తాను వ్యర్థముగా ప్రయాసపడితినని దేవుడు ఫిర్యాదు చేసెను; ఏలయనగా వారు ఏమాత్రమును సాధుపరచ శక్యముకానివారును మొండివారును, మేలుపొందుటకు అయోగ్యులునైన స్వభావముగలవారైయుండిరి. అందుచేత, "శిక్షలచేత మిమ్మును సరియైన మార్గమునకు మరల తీసికొనివచ్చుటకు నేను వ్యర్థముగా ప్రయత్నించితిని" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అయితే వారు హితకరమైన ఉపదేశమును త్రోసివేయుట మాత్రమే గాక, నిరపరాధుల రక్తమును చిందించి, తమ క్షేమమును వృద్ధిపరచుటకై పైనుండి తమయొద్దకు పంపబడిన ప్రవక్తలను తమ శత్రువులనువలె హింసించిరి గనుక, ఆయన ఇప్పుడు వారి కాఠిన్యమను నేరమును ఘనపరచి చూపుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుడు ఇక్కడ వారిని మూర్ఖత్వమునుబట్టి మాత్రమే గాక క్రూరత్వమునుబట్టియు ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారిని పశ్చాత్తాపమునకు నడిపించుటలో తన ఉద్దేశము నెరవేరలేదనియు, మరియు వారు మొండివారును దిద్దుబాటుకు లొంగనివారును మాత్రమే గాక, అదియుగాక ప్రవక్తలమీద క్రూరముగా విజృంభించిరనియు ఆయన చెప్పుచున్నాడు; మరియు యెరూషలేము అనేక ప్రవక్తలు చంపబడిన వధస్థలముగా నుండెనని మనము ఎరుగుదుము.

కొందరు ఈ వాక్యభాగమును అబద్ధ బోధకులను గూర్చినదిగా వివరించుచున్నారు; అనగా అబద్ధికులును మోసగాండ్రునైన ప్రవక్తలు న్యాయమైన శిక్షను అనుభవించుట ప్రజల దుష్టత్వమునకే ఆరోపింపవలెనని ప్రవక్త చెప్పినట్లు; మరియు వారు మీ ప్రవక్తలు అని పిలువబడుచున్నారు అను ఒక్క మాటనుబట్టియే వారు దానిని పట్టుకొనుచున్నారు. అందుచేత వారు నా ప్రవక్తలు కారు గాని మీ ప్రవక్తలు అని చెప్పబడిరని జెరోము అనుచున్నాడు; దేవుడు ఈ విధముగా తాను వారికి ఏ నియామకమును ఇయ్యలేదని నిరాకరించినట్లు. అయితే ఈ అభిప్రాయము బలవంతముగా లాగబడినదియు కృత్రిమమైనదియునై యున్నది.

కాబట్టి నేను చెప్పినదే దాని భావమని మనము గ్రహింపవలెను,—దేవుడు ప్రజల దుర్గుణములను స్వస్థపరచుటకు సాధనములను ఉపయోగించినప్పుడు, రక్షణకు పరిచారకులైన ఆ ప్రవక్తలే ప్రజలచేత క్రూరముగా చంపబడిరి. మరియు ఈ వివరణ తరువాత వచ్చు, నాశనకరమైన సింహమువలె అను మాటలకు మిక్కిలి బాగుగా సరిపోవుచున్నది. ఏలయనగా యూదులు సింహములతో నిండిన అడవిలో ప్రవేశించినట్లుగా ప్రవక్తలమీద విజృంభించిరని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు. తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది— యిర్మీయా 2:31 31. ఓ తరమువారలారా, యెహోవా వాక్యమును చూడుడి. నేను ఇశ్రాయేలునకు అరణ్యమువలె నుంటినా? గాఢాంధకారముగల దేశమువలె నుంటినా? మేము ప్రభువులము, ఇకమీదట నీయొద్దకు రాము అని నా జనులేల అనుచున్నారు?

31. Generatio, vos vidite verbum Jehovae, an deserturn fui Israel? an terra caliginis? Quare dixerunt populus meus (hoc est, dixit, sed plurali utitur, quia est nomen collectivum) dominati sumus (alii, recessimus,) non veniemus amplius ad to.

ప్రజల పాపమును మరి అసహ్యమైనదిగా చూపవలెనని ప్రవక్త నిస్సందేహముగా విస్మయమొందినవాని పాత్రను ధరించుచున్నాడు; ఏలయనగా అతడు విస్మయమొందినవానివలె, ఓ తరమా! అని పలుకుచున్నాడు. {,}דורdur అను పదమునకు, అందరికి తెలిసినట్లుగా, యుగము అని అర్థము. కాబట్టి, "మనము ఏ కాలమునకు వచ్చిపడితిమి? లేక మనము ఇప్పుడు ఎట్టి యుగములో జీవించుచున్నాము?" అని అతడు చెప్పినట్లే యున్నది. కాబట్టి ఆ పదముయొక్క భావము ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. తరువాత అతడు, యెహోవా వాక్యమును మీరు చూడుడి అని చేర్చుచున్నాడు. చూడుడి అను పదము తగినది కానట్లు కనబడుచున్నది; ఏలయనగా అతడు "లక్ష్యపెట్టుడి" లేక "వినుడి" అని చెప్పవలసియుండెను. అయితే అతడు వారిని చూడుమని ఆజ్ఞాపించుచున్నాడు, మరియు ఆ పదము మిక్కిలి సముచితమైనది; ఏలయనగా అతడు ప్రజలను వినుమని కోరుట లేదు గాని, దానికి భిన్నముగా, తెలిసికొనుమని కోరుచున్నాడు; "యెహోవా ప్రకటించుచున్న ఇది ఏమియో మీరే చూడుడి" అని చెప్పినట్లు. మరియు అతడు నొక్కిచెప్పుచు {}אתםatem, "మీరే" అని అనుచున్నాడు. ఏలయనగా యూదులు తీర్పులోనికి తేబడినయెడల సమస్త జనములచేత న్యాయముగా ఖండింపబడియుండెడివారు. అయితే వారు ఎంత గ్రుడ్డివారైనను, యెహోవా ఇప్పుడు చెప్పుచున్నదానిని తమ స్వంత కన్నులతో చూడగలరని ప్రవక్త చూపుచున్నాడు. అతడు ఉపదేశమును గూర్చి కాదు గాని యొక వాస్తవమును గూర్చి సూచించుచున్నాడు; "యెహోవా నాద్వారా మీతో వాదించుచున్నాడు; మరియు సాక్షులైనను న్యాయాధిపతియైనను మధ్యవర్తియైనను ఎవరును లేకపోయినను, మీరే ఈ సంగతినంతటిని గ్రహించి తెలిసికొనగలరు" అని చెప్పినట్లు. కాబట్టి యెహోవా వాక్యమును చూడుమని వారిని ఆజ్ఞాపించునప్పుడు ప్రవక్త ఎంత సముచితముగా మాటలాడుచున్నాడో ఇందువలన మనము చూచుచున్నాము.

ఏలయనగా అతడు వెంటనే, నేను ఇశ్రాయేలునకు అరణ్యమువలె నుంటినా? అని చేర్చుచున్నాడు. వారు దేవుని ఉదారత్వమును అనుభవింపలేదా, మరియు ఆయనను విడిచిపెట్టలేదా అను వ్యాజ్యమునకు అతడు యూదులనే మధ్యవర్తులనుగాను న్యాయాధిపతులనుగాను చేయుచున్నాడు; దేవుడు జీవజలముల ఊటయైయుండగా వారు తమకొరకు బద్దలైన తొట్లను తొలిచికొనిరని ఆయన చెప్పినప్పుడు చేసిన తన మునుపటి ఫిర్యాదు ప్రకారము. అందుచేత ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు: "మీరు నన్ను విడిచిపోవుట ఎట్లు సంభవించెను? మీయెడల ఉదారుడను దయగలవాడనై యుందునని నేను వ్యర్థముగా వాగ్దానము చేసితినా? మీరు నన్ను సేవించుచుండగా నేను మిమ్మునైనను మీ నిరీక్షణనైనను నిరాశపరచితినా? నేను మీకు చీకటియు అంధకారమునైన దేశముగా, సూర్యుని వెలుగులేని దేశముగా ఉండలేదు గనుక, సమస్త ఆశీర్వాదముల సమృద్ధి ఎల్లప్పుడును నాయందు కనబడెను గనుక, మీరు నన్ను విడిచిపోవుట ఎట్లు సంభవించెను?"

తరువాత ఆయన మరియొక నేరమును ప్రస్తావించుచున్నాడు, మేము ప్రభువులము అని నా జనులేల అనిరి? {,}רדנוredenu అను క్రియాపదము వ్యాఖ్యాతలచేత నానా విధములుగా వివరింపబడుచున్నది. కొందరు దానిని {,}ידרired, దిగుట, అను దానినుండి వచ్చినదని చెప్పి, {,}יiod అను అక్షరము ఒక బిందువుచేత పూరింపబడుచున్నదని తలంచుచున్నారు. అయితే వీరు తమ అభిప్రాయములలో భేదించుచున్నారు: కొందరు దానిని యూదులకు కలిగిన విపత్తులకును, మరికొందరు వారి భ్రష్టత్వమునకును అన్వయించుచున్నారు. మొదటివారు, "మేము దిగిపోతిమి" అని ఈ వివరణ ఇచ్చుచున్నారు; అనగా, "మేము విపత్తులచేత అణగద్రొక్కబడితిమి; మా సంగతులు ఇంత నిరాశాజనకమైన స్థితిలో నుండగా దేవునికి మొఱ్ఱపెట్టుటవలన మాకేమి లాభము?" రెండవవారు మరియొక భావమును తీయుచున్నారు, "మేము వెనుకకు తొలగిపోతిమి"; అనగా, "ప్రవక్తలు తమ కేకలచేత మా చెవులను గింగురుమనిపించుటకు ఏ కారణమును లేదు; ఏలయనగా దేవునియొద్దకు ఎన్నటికిని తిరిగిపోకూడదని మేము ఒక్కసారే తీర్మానించుకొంటిమి; మేము ఆయనను బొత్తిగా విసర్జించితిమి; ఆయన పోవునుగాక, తన హెచ్చరికలతో కూడ తొలగిపోవునుగాక, మేము వాటిని లక్ష్యపెట్టము." ఈ రెండు విధముల వ్యాఖ్యాతలును అది నిరాశతో పలికిన మాటయని తలంచుచున్నారు; అయితే వారు ఎట్లు భేదించుచున్నారో మనము గ్రహించుచున్నాము; మొదటివారు "దిగుట" అను దానిని ప్రజల విపత్తులకు అన్వయించుచున్నారు, రెండవవారు వారి విశ్వాసఘాతుకత్వమునకు అన్వయించుచున్నారు; ఏలయనగా వారు దేవునికి ఒక విధముగా వీడ్కోలు చెప్పి, ఇకమీదట ఆయనతో ఏ సంబంధమును కలిగియుండ కోరలేదు.

63 ఈ వచనముయొక్క ఆరంభము అక్షరశః "ఆ యుగము, మీరు" అని యున్నది, అనగా "ఈ యుగపువారలారా," లేక తరమువారలారా. ఆయన ఇంతకుముందు ముఖ్యముగా గతించిన యుగమును గూర్చి మాటలాడుచుండెను. ఇప్పుడు ఆయన ఆ తరపు ప్రజలకు విజ్ఞాపన చేయుచున్నాడు,— ఈ యుగపువారలారా, చూడుడి, యెహోవా సెలవిచ్చియున్నాడు,— నేను ఇశ్రాయేలునకు అరణ్యముగా నుంటినా, లేక అంధకారముగల దేశముగా నుంటినా? నా జనులు సహా, "మేము ఏలితిమి, ఇకమీదట నీయొద్దకు రాము" అని ఎందుకు అనిరి? మొదటి పంక్తియొక్క తరువాతి భాగమునకు పైన ఇచ్చిన అనువాదమునకు సెప్టువజింటు అనుకూలముగా నున్నది, "మీరు ప్రభువు వాక్యమును వినుడి; ప్రభువు ఈలాగు సెలవిచ్చుచున్నాడు." అరబిక్ కూడ అట్లే యున్నది. వల్గేటులో, "ప్రభువు వాక్యమును చూడుడి" అనియు,—సిరియాక్‌లో, "ప్రభువు వాక్యమును వినుడి" అనియు ఉన్నది. బ్లేనీ, "యెహోవా వ్యాజ్యమును మీరు చూడుడి" అని ఈ విధముగా అనువదించుచున్నాడు. గేటకరు "చూడుడి" అను పదమును ఆలోచించుట అను భావములో తీసికొనుచున్నాడు, "ప్రభువు వాక్యమును చూడుడి," లేక శ్రద్ధగా ఆలోచించుడి. ,{}ה తరువాత వచ్చు {{אם అను అవ్యయమును సిరియాక్‌లోవలె "లేక" అని అనువదింపవచ్చును; యెహోషువ 5:13 చూడుము. {}מאפליה అను పదము రెండు వ్రాతప్రతులలో ,{}מאפילה అని కనబడుచున్నది; ఇదే సరియైన పాఠమని తోచుచున్నది; టార్గుమును, "serotina—సాయంకాలపుది" అని యున్న వల్గేటు తప్ప ప్రాచీన అనువాదములన్నియు దీనిని సమర్థించుచున్నవి. అంధకారము దౌర్భాగ్యమునకును దుర్దశకును సాధారణమైన రూపకాలంకారము. "మేము ఏలితిమి" అనునది ,{}רדנו యొక్క అక్షరార్థమైన అనువాదము, మరియు వేరొక పాఠము లేదు. రూపము భిన్నమైనను సెప్టువజింటు అదే భావమును ఇచ్చుచున్నది, "మేము ఏలబడము—{οὐ} {κυριευθησόμεθα}." అరబిక్ కూడ అట్లే యున్నది. ఇది గర్వముతోకూడిన స్వాతంత్ర్యపు మాట. టార్గుము, వల్గేటు, సిరియాక్ ఈ క్రియను ,{}ירדנו అని పొరబడినవి; దానికి దిగుట, క్రిందికి వచ్చుట, క్రిందికి దించుట అని అర్థము. బ్లేనీ, "మేము మాకే యజమానులము" అని సరియైన భావమును ఇచ్చుచున్నాడు; దానిని హార్స్లీ ఆమోదించుచున్నాడు. హెబ్రీలో భూతకాలము తరచుగా వర్తమానకాలమును కూడ ఇముడ్చుకొనును; కాబట్టి పూర్ణ భావము, "మేము ఏలితిమి, ఏలుచున్నాము" అనునది. — సం.

అయితే మరికొందరు ఆ పదమును మరి వ్యాకరణానుసారముగా తీసికొనుచున్నారు; ఏలయనగా {,}רדה rede, మరియు {,}רודrud, అనునవి ప్రభువైయుండుట లేక ఏలుట అని అర్థమిచ్చును. కాబట్టి ఆ పదమును, మేము ప్రభువులము అని అనువదించువారి అభిప్రాయమునే నేను మేలని ఎంచుచున్నాను. కొందరు ఆ క్రియను కర్మణి భావములో తీసికొనుచున్నారు, అయితే ఏ కారణముచేతనో నేనెరుగను; మరియు మరికొందరి వ్యాఖ్యానము, "మాకు రాజులును ఆలోచనకర్తలును కలరు" అనునది మిక్కిలి పలుచనైనది. ఇది గర్వమును వ్యర్థమైన అతిశయమును కలిగిన మాటయని నేను ఎంచుచున్నాను; ఏలయనగా పౌలు కొరింథీయులను గూర్చి, "ఇంతలోనే మీరు ధనవంతులైతిరి, మేము లేకుండ మీరు ఏలుచుంటిరి; మీరు ఏలుచుండిన మేలు" అని చెప్పినదాని ప్రకారము, యూదులు తమ్మును తాము రాజులనుగా తలంచుకొనిరి. (1 కొరింథీయులకు 4:8.)

కొరింథీయులు తమ పట్టణముయొక్క ఐశ్వర్యమునుబట్టి గర్వముచేత ఉబ్బిపోయి, సువార్తయొక్క సరళతను తృణీకరించిరి; వారు సొగసైన సంగతులను వెదకి, నూతన విషయములకు మిక్కిలి అలవాటుపడియుండిరి. అందుచేత వారు దేవుని కృపను తృణీకరించుచున్నారని పౌలు చూచి, వ్యంగ్యముగా వారిని గద్దించి, తనద్వారా ఒక సాధనముగా వారు సమస్తమును పొందియున్నను, తాను లేకుండనే వారు ధనవంతులును రాజులునై యుండ కోరుచున్నారని చెప్పెను. యిర్మీయా ఇప్పుడు ఆ ప్రజలయందు ఖండించుచున్నది అదే దుర్గుణము, మేము ప్రభువులము, మేము నీయొద్దకు రాము; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లు: "మీ భాగ్యము ఇంతవరకు నానుండియే కలిగినది; ఏలయనగా మీరు ఏమైయుంటిరో, మీకు ఏమి ఇయ్యబడెనో అదంతయు నాకును నా ఉదారత్వమునకును ఆరోపింపవలెను: అయితే ఇప్పుడు నేను లేకుండ (ఏలయనగా దేవుడే మాటలాడుచున్నాడు) మీరు రాజులైతిరి; అయితే ఏ హక్కుచేత, ఏ బిరుదుచేత? మీ స్వంతమని మీకేమి కలదు? అట్లయితే, మేము ఇకమీదట నీయొద్దకు రాము అని నా జనులేల అనిరి?" ప్రవక్తయొక్క నిజమైన భావమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

విషయమును గూర్చి చెప్పవలెనంటే, నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, అతడు మొదట ప్రజల దుష్టత్వమునుచూచి ఏదో విపరీతమైనదానినిచూచినట్లు ఒక విధముగా విస్మయమొందుచున్నాడు. అందుచేత అతడు, ఓ తరమా! అని కేకవేయుచున్నాడు; తాను చూచినది నమ్మశక్యము కానిదని చెప్పినట్లు. తరువాత అతడు వెంటనే, యెహోవా వాక్యమును మీరే చూడుడి అని చేర్చుచున్నాడు. అతడు వారిని దేవుని న్యాయపీఠము ఎదుటికి పిలిచియుండినదానికంటె ఇది మరి కఠినమైనది; ఏలయనగా వారి దుష్టత్వము మిక్కిలి స్థూలమైనదని అతడు ఈ విధముగా రుజువుచేసెను; ఏలయనగా వారు ఏ కారణమును లేకుండ, ఏ నెపమును లేకుండ, సిగ్గులేకుండ, తమయెడల అంత ఉదారుడైయుండిన దేవుని విసర్జించిరి. మరియు వారు ఉపదేశింపబడుటకు నిరాకరించినందున అతడు పరోక్షముగా వారిని గద్దించెను; ఏలయనగా వారు చెవిటివారైయుండిరి గనుక, లేక చెవులుండియు సమస్త ఉపదేశమునకు వాటిని మూసికొనిరి గనుక, అతడు ఆ వాస్తవమునే చూడుమని వారికి ఆజ్ఞాపించెను; ఏలయనగా, మనము చెప్పినట్లు, అతడు వారి లక్ష్యమును మాటనుండి వాస్తవముమీదికి మరలించుచున్నాడు; మరియు ఇది వ్యాఖ్యాతలు గమనింపనిది.

తరువాత ఒక నిందారోపణ వచ్చుచున్నది,—దేవుడు వారికి అరణ్యముగా నుండలేదు; అయితే ప్రవక్త ఇంతకుముందు చూపినట్లు, సమస్త ఆశీర్వాదముల సమృద్ధి వారిని పూర్తిగా తృప్తిపరచునంతగా వారియొద్దకు ప్రవహించెను. కాబట్టి దేవుడు తన ఆశీర్వాదముచేత వారిని ఐశ్వర్యవంతులనుగా చేసెను గనుక, ఆయనను విడిచిపోవుటయందు వారి పాపము అంతకంతకు ఎక్కువాయెను.

వచనముయొక్క చివరి భాగములో, వారు తమ్మును తాము ప్రభువులనుగా తలంచుకొనినందున, వారి కృతఘ్నతను గూర్చి దేవుడు వారితో వాదించుచున్నాడు. వారు నిజముగా రాజులైన యాజకసమూహమైయుండిరి, అయితే అది దేవుని కటాక్షముచేతనే. వారు తమ స్వంత హక్కుచేత ఏలలేదు; తమ స్వంత పరాక్రమముచేతనైనను ప్రయత్నములచేతనైనను, తమ స్వంత యోగ్యతలచేతనైనను తమ స్వంత అదృష్టముచేతనైనను అధికారము సంపాదించినందున వారు ఏలలేదు; మరి ఎట్లు? వేరొకరి కటాక్షముచేత మాత్రమే. కాబట్టి సర్వోన్నతుడైన రాజునకు లోబడియుండు షరతుమీదనే వారు రాజులైయుండినను, వారు తామే ఒంటరిగా, అనగా తమ ఇష్టానుసారముగా, ఏల కోరిరి; ఈ విధముగా దేవుని కటాక్షమును తమ కాళ్లక్రింద త్రొక్కిరి. కాబట్టి ప్రవక్త వారిమీద మోపుచున్నది ఈ దుష్టత్వమునే. మరియు వచనముయొక్క ముగింపు కూడ అదే భావముగలది, మేము ఇకమీదట నీయొద్దకు రాము; వారికి దేవుని సహాయము ఏమాత్రమును అవసరము లేనట్లు; ఏలయనగా తమ పోషణకు అవసరమైన దేనినైనను తామే సమకూర్చుకొనగలమని వారు తలంచిరి. కాబట్టి వారు గొప్ప గర్వముచేత ఉబ్బిపోయియుండిరి గనుక, వేరొకరి సహాయము తమకు అవసరము లేనట్లు, దేవుని కటాక్షమును తృణీకరించిరి. తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది— యిర్మీయా 2:32 32. కన్యక తన ఆభరణములను మరచునా? పెండ్లికుమార్తె తన ఒడ్డాణమును మరచునా? అయినను నా జనులు లెక్కలేనన్ని దినములు నన్ను మరచియున్నారు.

32. An obliviscetur puella ornamenti sui? Sponsa ligaminum suorum (ad verbum; alii vertunt, murenulas; alii, torques; sed nomen hoc deducitur a {,}קשרquod est ligare; apud nos possemus vertere tressures proprie?) populus autem meus (nam vau debet resolvi in adversativam particulam) oblitus est mei diebus innumeris (quibus non est numerus, ad verbum )

దేవుడు ఇక్కడ పై వచనములో చెప్పబడినదానిని స్థిరపరచుచు, బాలికలు తమ ఆభరణములను విలువైనవిగా ఎంచుకొనునంతగా కూడ తన ప్రజలు తన్ను విలువైనవానిగా ఎంచనందున వారిని సిగ్గుపరచ కోరుచున్నాడు. యువతుల కంఠహారములు నిజముగా కేవలము అల్పమైన వస్తువులే; అయినను బాలికలు బుద్ధిహీనమైన ఆశచేత వాటిమీద ఎంతగా మోహపడుదురనగా, అట్టి అలంకారములను తమ ప్రాణముకంటెను ఎక్కువగా ఎంచుకొందురని మనము చూచుచున్నాము. "అట్లయితే, నా జనులు నన్ను మరచిపోవుట ఎట్లు?" అని దేవుడు అనుచున్నాడు; "అట్టి ఆభరణమేదైనను కనబడునా? మిక్కిలి విలువైన నగలలోను అమూల్యమైన రత్నములలోను నాతో పోల్చదగినది ఏదైనను కనబడునా?"

దేవుని తమకు తండ్రిగా కలిగియుండి ఆయన ఏలుబడిక్రింద వర్ధిల్లుట అను అంత అమూల్యమైన ఉపకారమును యూదులు విసర్జించి త్రోసివేసినప్పుడు, వారి మనస్సులు ఎంత వక్రమైనవైయుండెనో దేవుడు ఈ పోలికచేత చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు వారియెడల కనుపరచిన, తుదవరకు వారికి చూపవలెనని కోరిన ఆ తండ్రివంటి కటాక్షమును వారు పొందుచుండినంతకాలము, ధన్యకరమైన జీవితమునకు అవసరమైనదేదియు వారికి కొదువగా నుండలేదు. కాబట్టి దేవుడు అంత ఉదారుడైయుండెనని వారు కనుగొనియుండగా, వారు బుద్ధిపూర్వకముగా ఆయన కటాక్షమును త్రోసివేసినప్పుడు వారు వెఱ్ఱివారికంటె ఎక్కువైనవారు కారా? యువతులైతే సాధారణముగా ఏ విలువయు లేని అట్టి అల్పవస్తువులమీద తమ తలంపులను ఆపేక్షలను బలముగాను స్థిరముగాను నిలుపుదురు. అయితే తరువాతి వచనములో ఉన్నదానిని ప్రవేశపెట్టుటకై ప్రవక్త ఉద్దేశపూర్వకముగా ఈ పోలికను వాడెను: విచ్చలవిడియైన కామముచేత ఈడ్వబడి కాముకులైన విటులను వెంబడించు వ్యభిచారిణులతో యూదులను పోల్చుటయే అతని ఉద్దేశము. కాబట్టి యూదులమీద ఈ నేరమును మోపవలెనని ఉద్దేశించినందున, అతడు ప్రత్యేకముగా యువతుల ఆభరణములను గూర్చి మాటలాడెను; అందుచేత ఇది వచ్చుచున్నది— యిర్మీయా 2:33 33. ప్రేమను వెదకుటకు నీ మార్గమును నీవేల అలంకరించుకొనుచున్నావు? కాబట్టి దుష్టులకును నీ మార్గములను నేర్పితివి.

33. Cur bonificas (id est, paras, concinnas) vias tuas ad quaerendum amorem? itaque etiam pravitates docuisti in viis tuis.

ఈ వచనము భిన్నముగా వివరింపబడుచున్నది; అయితే ప్రవక్త భావము సరళమైనది: యూదులు కాముకులైన స్త్రీలవంటివారు; వారు ఇంటిలో తమ భర్తలను తృణీకరించుట మాత్రమే గాక, అన్ని దిక్కులకు ఇటు అటు తిరుగుచు, తమ ముఖములకు రంగు పూసికొని, కాముకత్వముయొక్క సమస్త ఆకర్షణలను తమకొరకు వెదకుకొందురు. యూదులు ఈ విధముగా ప్రవర్తించిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అందుచేత వారు తమ మార్గములను అందముగా చేసికొనిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు. హెబ్రీలోని ఆ క్రియాపదమునకు విస్తారమైన అర్థము కలదు: అది సిద్ధపరచుట, అనుగ్రహమును సంపాదించుట అని అర్థమిచ్చును. అయితే ఇక్కడ దాని భావము, ప్రవక్త ఇట్లు చెప్పినట్లే: "యౌవనులను ఆకర్షించి వారి కామములను రగిలించుటకు అనేక కుయుక్తులను వాడు వేశ్యలవలె నీవు నీ వేషము మార్చుకొని రంగు పూసికొనుట ఎందుకు? అట్లయితే వేశ్యాజీతమును సంపాదించుటకు నీవు ఇంత ప్రయాసను ఎందుకు పెట్టుకొనుచున్నావు?" అతడు ఇది ఎందుకు చెప్పుచున్నాడో మనము ఇకమీదట చూచెదము; ఏలయనగా అష్షూరీయులను ఐగుప్తీయులను ఆశ్రయించినందుకు అతడు వారిని నిందించుచున్నాడు.

ప్రజలను ప్రేమికులతో పోల్చుట ప్రవక్తలకు సాధారణమైన సంగతి; ఏలయనగా యూదులు (తన కన్నులను ఇటు అటు త్రిప్పక, తిరుగులాడక, తన భర్తనే లక్ష్యపెట్టు పతివ్రతయైన స్త్రీవలె) దేవునికి స్థిరముగా అంటియుండవలసియుండగా, వారు ఒకసారి అష్షూరీయులనుండియు, మరియొకసారి ఐగుప్తీయులనుండియు రక్షణను వెదక తలంచిరి. కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ ఖండించుచున్నది ఈ పాపపు మనస్సునే; అందుచేత అతడు వారిని గూర్చి రూపకముగా, తన భర్తను తృణీకరించి తనకు దొరికిన ఎవనివెంటనైనను తిరుగులాడుచు, అన్ని స్థలములలో కాముకులైన మూఢ యౌవనులను వెదకుచు, అందరి తృప్తికిని తన్నుతాను అప్పగించుకొను వ్యభిచారిణియైన స్త్రీనిగూర్చి మాటలాడినట్లు మాటలాడుచున్నాడు. కాబట్టి ప్రవక్త భావము ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

మాటలను గమనింపవలెను: నీ మార్గములను నీవేల సొగసుగా చేసికొనుచున్నావు? అని అతడు అనుచున్నాడు. అయితే ఇక్కడ అతడు కాముకురాలైన స్త్రీ తన శరీరమును అలంకరించుకొనుటకు తీసికొను శ్రద్ధను సూచించుచున్నాడు; ఇట్లు చెప్పినట్లు: "నీవు ఈ విధముగా నిన్ను నీవు ఎందుకు సిద్ధపరచుకొనుచున్నావు? నీ రూపము సామాన్యుల కన్నులను మోసపుచ్చునట్లు ప్రకాశమైనదియు సొగసైనదియునైన దానిని నీకొరకు ఎందుకు వెదకుకొనుచున్నావు?" ఏలయనగా యూదులు దేవుని సంరక్షణక్రింద క్షేమముగాను నిర్భయముగాను నిలిచియుండవచ్చును, మరియు ఏ విపత్తును లేకుండ ఉండవచ్చును. భర్త తన భార్య సౌందర్యముతో తృప్తిపొంది, కృత్రిమమైనవియు సొగసైనవియునైన అలంకారములను వెదకనట్లే, తన భార్యయందు పాతివ్రత్యమును కోరు భర్తవలె, దేవుడు ఆ ప్రజలనుండి విశ్వాస్యతను తప్ప మరేమియు కోరలేదు. కాబట్టి భావము ఇది,—"తన భర్తకు నిజముగా అంటియుండు భార్య ఎక్కువ ప్రయాసపడవలసిన అవసరము లేదు, ఏలయనగా తన స్వాభావిక సౌందర్యము అతనిని సంతోషపరచునని ఆమె ఎరుగును; తన భర్త హృదయమును సంపాదించుటకు ఆమె ఎక్కువగా ప్రయాసపడదు, ఏలయనగా ఆమె పాతివ్రత్యమే శ్రేష్ఠమైన యోగ్యతాపత్రము; అట్లే మీరును నన్ను సేవించుచు నా ధర్మశాస్త్రమును గైకొనుట ద్వారా మాత్రమే ఏ కష్టమును లేకుండ జీవించియుండవచ్చును: అయితే ఇప్పుడు మీ పాతివ్రత్యము ఏమైనది? మీరు వ్యభిచారుల హృదయములను సంపాదించుటకు ప్రయాసపడు కాముకురాండ్రవంటివారు; ఏలయనగా వారు కామముచేత మండుచుండుట వలన, అలంకారములను వెదకుటలో వారి ప్రయత్నములకు అంతమును హద్దును లేదు; మరియు వ్యభిచారులను తమకు అంటిపెట్టుకొనుటకే వారు తమ్మును తాము బాధించుకొందురు. మీరును అట్టివారే (అని దేవుడు అనుచున్నాడు); ఏలయనగా పరాయి ప్రేమికులను మీకొరకు వెదకుకొనుటలో మీరు ఎక్కువ శ్రద్ధను ప్రయాసను వెచ్చించుచున్నారు."

64 రెండవ పదమైన {,{כלה మన అనువాదములోను, కాల్విను బ్లేనీలచేతను "sponsa—పెండ్లికుమార్తె" అని అనువదింపబడినది, మరియు వల్గేటు, సిరియాక్, టార్గుము కూడ అట్లే అనువదించుచున్నవి; అయితే సెప్టువజింటు "{παρθένος}—కన్యక" అని అనువదించుచున్నది; మరియు దానికి ఎన్నడును పెండ్లికుమార్తె అని అర్థము కాదని పార్క్‌హర్స్టు చెప్పుచున్నాడు. కాబట్టి అనువాదము ఇట్లుండవలెను,— కన్యక తన ఆభరణములను మరచునా, కన్యక తన బంధనములను మరచునా? {}קשרים అను పదమునకు ఏదో ఒక విధమైన బంధనములు అని అర్థమనుట స్పష్టము, ఏలయనగా ఆ క్రియాపదమునకు కట్టుట, దగ్గరగా బిగించుట అని అర్థము. రొమ్మునకు బంధనములు లేక కట్టు—{στηθοδεσμίδα}—అనునది సెప్టువజింటు అనువాదము; అరబిక్, వల్గేటు కూడ అట్లే యున్నవి. "తలపట్టీలు" అని అర్థమని పార్క్‌హర్స్టు ఎంచుచున్నాడు. ఆ పదము యెషయా 3:20 లో కూడ కనబడుచున్నది; అక్కడ సెప్టువజింటు దానిని "{δακτυλίοις}—ఉంగరములు" అనియు, టార్గుము "murenulas—గొలుసులు" అనియు అనువదించుచున్నవి; అవి బంగారముతో చేయబడి మెడచుట్టు ధరింపబడునవి. ఏ ఆచరణాత్మక ప్రయోజనమునకైనను, అవి యువతులు ఆనందించు అలంకారములని ఎరిగియుండుటయే చాలును: ప్రతి యుగములోను స్త్రీలు అట్టి వస్తువులను మిక్కిలి ఇష్టపడుదురు, పురుషులును అట్లే; అయితే ఇక్కడ ఆ సంగతి కేవలము దృష్టాంతము నిమిత్తమే ప్రవేశపెట్టబడినది. — సం.

తరువాత అతడు, కాబట్టి నీవు దుష్కామములను కూడ నేర్పితివి అని చేర్చుచున్నాడు. నీ మార్గములను నీవు సొగసుగా (లేక అందముగా) చేసికొంటివి అని తాను ఇంతకుముందు వాడిన మాటలను అతడు సూచించుచున్నాడు; మరియు ఇప్పుడు, నీ మార్గములచేత నీవు దుష్టత్వములను కూడ నేర్పితివి అని చెప్పుచున్నాడు. కాముకురాలైన స్త్రీ తన విటులుగా తాను వలలో వేసికొను వ్యభిచారులందరికంటెను బహు దుష్టురాలైనట్లే, యూదులు అష్షూరీయులకంటెను ఐగుప్తీయులకంటెను దుష్టులని అతడు ప్రకటించుచున్నాడు. ఏలయనగా ఒక యౌవనుడు మోసపోనప్పుడు, అపవాది నిప్పు రగిలించనప్పుడు, అతడు పవిత్రుడుగాను నిర్మలుడుగాను నిలిచియుండవచ్చును; అయితే సిగ్గుమాలిన కాముకురాలైన స్త్రీ అతనిని ప్రలోభపెట్టినప్పుడు, అతని పని ముగిసినట్టే. కాబట్టి తన స్వంత జనముతో పోల్చినప్పుడు అష్షూరీయులును ఐగుప్తీయులును నిర్దోషులని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. అది ఎట్లు? "ఏలయనగా వేశ్యల మోసకరమైన అలంకారములచేత నాశనమగు యౌవనులవలె, వారు మీ ప్రలోభములచేత ఈడ్వబడిరి; ఏలయనగా వారు ఉరులలో పడినట్లే యున్నది: కాబట్టి కీడు మీనుండియే బయలుదేరెను, దోషము మీదే" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

ప్రవక్త భావము ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: యూదులు తమంతట తామే అష్షూరీయుల అనుగ్రహమును ఐగుప్తీయుల అనుగ్రహమును వెదకినందున, వారు ఆ ఇరువురికిని కీడుకు అవకాశము కలుగజేసిరని అతడు యూదులను ఖండించుచున్నాడు. తరువాత ఇది వచ్చుచున్నది— యిర్మీయా 2:34 34. మరియు నీ చెంగులమీద నిరపరాధులైన దీనుల ప్రాణముల రక్తము కనబడుచున్నది; రహస్యముగా వెదకి నేను దానిని కనుగొనలేదు గాని వీటన్నిటిమీదనే.

34. Etiam in alis tuis repertus est sanguis animarum pauperum innocentum; non in suffossione repertae erant, sed super omnibus his (alii vertunt quia in onmibus illis; et particula est causalis, sed tamen hic adversative debet resolvi, quemadmodum multis locis.)

ప్రవక్త, నా తలంపు ప్రకారము, తాను మునుపు చెప్పినదానినే మరల చెప్పుచున్నాడు, — తన జనముయొక్క దుష్టత్వము దిద్దుబాటుకు లొంగనిదై యుండెను; ఏలయనగా హెచ్చరింపబడినప్పుడు వారు మారుమనస్సు పొందలేదు, దానికి భిన్నముగా ప్రవక్తలమీదను భక్తిగల బోధకులమీదను క్రూరమృగములవలె విజృంభించిరి. సాధారణముగా యూదుల క్రూరమైన కాఠిన్యము ఇక్కడ ఖండింపబడుచున్నదని తలంచు వ్యాఖ్యాతలు పొరబడుచున్నారు; అయినను అందరును ఈ అభిప్రాయమునే కలిగియున్నారు. అయితే యూదులు తమ దుర్గుణములలో మొండిగా నిలిచియుండుట మాత్రమే గాక, ప్రవక్తలమీద ఉగ్రముగా విజృంభించిరని చెప్పుటచేత ప్రవక్త నిస్సందేహముగా ఈ కీడును మరింత ఘోరమైనదిగా చూపుచున్నాడు. (65 ఈ వచనముయొక్క వివరణ సారాంశములో నిస్సందేహముగా సరియైనదే. ఈ మాటలు వివిధ రీతులుగా అనువదింపబడినవి. మొదటి భాగమును గూర్చి సాధారణ ఏకాభిప్రాయము కలదు. రెండవ భాగములోని "నేర్పితివి" అను క్రియ అంగీకృత పాఠములో ఉత్తమపురుషలో ఉన్నది; బ్లేనీ ఈ పాఠమునకే ప్రాధాన్యమిచ్చి, ఆ పంక్తిని ఈలాగు అనువదించుచున్నాడు, — కాబట్టి నేను ఆపదలకును నీ మార్గములను నేర్పితిని. అనగా, "ఆపదలు వారిని ఎక్కడ కనుగొనవలెనో దేవుడు వాటికి త్రోవ చూపెను" అని భావము. అయితే ఇది దూరపు తలంపే. మధ్యమపురుషయైన "నీవు నేర్పితివి" అను పాఠమునకు అనుకూలముగా అనేక వ్రాతప్రతులును, ప్రాచీన అనువాదములన్నియు, టార్గుమును ఉన్నవి; అధికులు స్వీకరించినది ఇదియే. మన అనువాదములోని "దుష్టులు" అను అనువాదమునకు ప్రాచీన అనువాదములలో దేనియందైనను టార్గుమునందైనను ఆధారము లేదు; అవన్నియు దానిని కీడు, లేక కీడులు, లేక దుష్టకార్యములు అని అనువదించుచున్నవి. — సం.) కావున యూదులను స్వస్థపరచుటకు దేవుడు సమస్త ఔషధములను ప్రయోగించెను గాని ఫలము లేకపోయెనని అతడు మరల కనుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా ప్రవక్తలు ప్రజలను గద్దించి, వారు దేవునినుండి ఎంత దుష్టముగా తొలగిపోయిరో వారికి కనుపరచుటకంటె మేలైన ఔషధము ఏమి అందింపబడగలదు? కాబట్టి దేవుడు ఈ విధముగా తన స్వజనముయొక్క దుర్గుణములను సరిదిద్దగోరెను; అయితే ఆయన ఏమియు సాధింపకపోవుట మాత్రమే గాక, యెరూషలేములోను యూదయ దేశమంతటను ప్రవక్తలు వధింపబడిరి, దేశమంతయు వారి రక్తముతో నిండి అపవిత్రపరచబడెను.

కావున అతడు—నీ రెక్కలలోను బీదలైన నిర్దోషుల ప్రాణముల రక్తము కనబడెను అని చెప్పుచున్నాడు. వస్త్రముల అంచులను అతడు రెక్కలు అని పిలుచుచున్నాడు. ఈ వధలు మరుగైనవి కావని అతడు చెప్పుచున్నట్లున్నది; ఏలయనగా యూదులు తమ వస్త్రముల కొనలవరకు రక్తముతో చిలకరింపబడియుండిరి; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "ఈ విషయములో మీతో కఠినముగా వ్యవహరింపవలసిన అవసరము నాకు లేదు; ఏలయనగా మీ కల్మషము అతి స్పష్టముగా కనబడుచున్నది: మీరు నా బోధకు తిరుగబడుట మాత్రమే గాక, నా ప్రవక్తలను క్రూరముగా హత్యచేసితిరి. ఈ వధలు ఎక్కడ కనబడుచున్నవని మీరడిగినయెడల, మీ రెక్కలలోనే, మీ వస్త్రముల అంచులమీదనే కనబడుచున్నవి; కాబట్టి మీ నేరములు పూర్తిగా బయలుపడియున్నవి." ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

{,}גםgam, కూడ, లేక సహితము, అను అవ్యయముయొక్క భావమును కూడ మనము గమనింపవలెను. వారు తమ స్వంత వైద్యులమీదికే ఈలాగు లేచినందున వారి క్రూరత్వము మరింత ఘోరమైనదియు దుర్మార్గమైనదియునై యుండెను; ఏలయనగా ముందు చెప్పబడినట్లు ప్రవక్తలు వారి రక్షణకు పరిచారకులై యుండిరి. కాబట్టి వారు దేవుని కటాక్షముమీద ఈలాగు విజృంభించి ఆయన ప్రవక్తలను హత్యచేసినందున, వారు పూర్తిగా మరల రాబట్టలేనివారని మరింత స్పష్టమాయెను.

తరువాత అతడు దృఢపరచుటకు ఉపకరించుదానిని చేర్చుచున్నాడు. కన్నమువేయుచుండగా వారు కనబడలేదు. కొందరు మరియొక వివరణ ఇచ్చుచున్నారు; అయితే నిర్గమకాండము 22:2 లో మోషే చెప్పినదానిని — అనగా దొంగ కన్నమువేయుచుండగా (లేక గోడ త్రవ్వుచుండగా) కనబడినయెడల, శిక్షలేకుండ అతనిని చంపవచ్చునని చెప్పినదానిని — ప్రవక్త సూచించుచున్నాడని తలంచువారి అభిప్రాయము సరియైనది: ఏలయనగా ఈ విధముగా ఇతరుల ఇండ్లలోనికి చొరబడువాడు తెగింపులో దోపిడిగాడితో సమానుడు; అతడు దొంగగా మాత్రమే గాక, నరహత్యకును ఘోరనేరమునకును అపరాధిగా ఎంచబడవలెను. కాబట్టి యూదులచేత చంపబడిన ప్రవక్తలు కన్నమువేయుచుండగా కనబడలేదు, అనగా దోపిడికైనను హత్యకైనను ఏ నేరమునకును దోషులుగా కనబడలేదని దేవుడు చెప్పుచున్నాడు: ఏలయనగా సాధారణ నేరమునకు బదులుగా అతడు ఒక ప్రత్యేక క్రియను పేర్కొనుచున్నాడు. అయితే ఇవన్నియు నిమిత్తమే అది జరిగెను; అనగా, "వారు ధైర్యముగా మిమ్మును గద్దించుటకు తెగించినందునను, మీ దుర్గుణములను కఠినముగా ఖండించినందునను, మీ నీచత్వమును బయలుపరచినందునను, మీ విశ్వాసఘాతుకత్వమునకును మీ పాపములకును వారు శత్రువులై యుండినందునను; కాబట్టి ప్రవక్తలు దైవాత్మచేత మీ పాపములతో ఈలాగు యుద్ధము చేసినందున, ఈ కారణముచేతనే వారు మీచేత హత్యచేయబడిరి."

66 మొత్తముమీద ఈ వచనమునకు మన అనువాదమే శ్రేష్ఠమైనదిగా కనబడుచున్నది. "రక్తము," {,{דם, ఇక్కడ సమూహార్థములో తీసికొనవలెను, ఏలయనగా దానికి సంబంధించిన క్రియ బహువచనములో ఉన్నది. "బీదలైన నిర్దోషులు" అనుటకు బదులు "నిర్దోషులైన బీదలు" అని యుండవలెను, ఏలయనగా హెబ్రీలో సాధారణముగా నామవాచకము దాని విశేషణమునకు ముందు వచ్చును. "కనుగొనబడెను" అనునది ఉత్తమపురుషలో ఉన్నది; దీనికి భిన్నమైన పాఠము లేదు; సెప్టువజింటు‌లోను వల్గేటులోను అట్లే యున్నది; అయితే సిరియాక్, అరబిక్ అనువాదములు మధ్యమపురుషను ఇచ్చుచున్నవి; టార్గుము, కాల్విన్ వలెనే, ప్రథమపురుష బహువచనమును ఇచ్చుచున్నది. చివరి మాట వల్గేటులోను టార్గుములోను "ఇవి" అని అనువదింపబడినది; అయితే సెప్టువజింటు, సిరియాక్, అరబిక్ అనువాదములలో "సింధూరవృక్షము" అని యున్నది; బ్లేనీ దీనిని స్వీకరించెను, అయితే హూబిగాంట్, హార్స్లీ దీనిని అంగీకరింపలేదు. మన అనువాదములో "రహస్య శోధన" అని అనువదింపబడిన మాటకు ప్రాచీన అనువాదములు గుంట, గుంటలు, లేక కందకములు అని ఇచ్చుచున్నవి; టార్గుమును అట్లే. బ్లేనీ దానిని "త్రవ్విన గుంట" అని అనువదించుచున్నాడు; హార్స్లీ దానిని ఆమోదించుచు, ఉదాహరణగా లేవీయకాండము 17:13 ను యెహెజ్కేలు 24:7 ను సూచించుచున్నాడు. ఆ మాటకు త్రవ్వుట అని అర్థము; ఇక్కడ అది శోధించుట అను అలంకారార్థములో వాడబడినట్లున్నది; దానికి "రహస్య" అని చేర్చవలసిన అవసరము లేదు, — నీ వస్త్రపుటంచులలోను కనబడెను నిర్దోషులైన బీదల ప్రాణముల రక్తము: శోధించుటవలన నేను దానిని కనుగొనలేదు, అయితే వీటన్నిటిమీదనే (అనగా, అంచులమీదనే). యిర్మీయా 2:30 లో చెప్పబడినదానిని ఇది సూచించుచున్నది; అక్కడ యూదులు ప్రవక్తలను చంపిరని నిందింపబడుచున్నారు. "రక్తము" విషయమై యెహెజ్కేలు 24:7, 8 లో ఇటువంటి వాక్యభాగమును మనము కనుగొనుచున్నాము. — సం.

ఈ వాక్యభాగమంతయు ప్రవక్తలకు మాత్రమే అన్వయింపబడినయెడల ఎంత చక్కగా సరిపోవుచున్నదో మనము చూచుచున్నాము. యూదులలో జరిగిన హత్యలను సాధారణముగా ఖండించుట యిర్మీయా ఉద్దేశ్యము కాదు; వారు ప్రతి మంచి ఆలోచనకును సరియైన ఆలోచనకును విరోధులై, ఉపదేశము పొందలేనివారై యుండినందున వారు ప్రవక్తలకు శత్రువులై యుండిరని కనుపరచుటయే అతని ఉద్దేశ్యము. ఇందువలన ఇతర వ్యాఖ్యాతల పొరపాటు స్పష్టమగుచున్నది: ఏలయనగా చివరి భాగములో వారు ఆకాశమునైనను భూమినైనను ముట్టుటలేదు. ఇది తరువాత వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:35 35. అయినను నీవు—నేను నిర్దోషిని గనుక నిశ్చయముగా ఆయన కోపము నామీదనుండి తొలగిపోవును అని చెప్పుచున్నావు. ఇదిగో, నేను పాపము చేయలేదని నీవు చెప్పుచున్నావు గనుక నేను నీతో వ్యాజ్యెమాడెదను.

35. Et dixisti (hoc est, dixisti tamen; nam copula hic accipitur pro tamen,) certe (nam {}כיcausalis particula hic audaciam notat, vel illam jactantiam plenam impudentiae, ut auderent asserere Iudaei se esse innoxios, certe) ego sum munda (ego sum innocens;) tantum recedat furor ejus a me: Ecce ego judico to (vel, contendam tecum in judicio,) quia dixisti, non peccavi.

యూదులు ఎంతటి ఇత్తడి నొసలుగలవారై యుండిరనగా, ఏ హెచ్చరికలచేతను వారు సిగ్గుపడునట్లు నడిపింపబడలేకపోయిరని ప్రవక్త ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు. కాబట్టి వారు వ్యభిచారిణులైన స్త్రీలవలె ఉన్నను, అన్ని దిక్కులయందు తాము వెంటబడి పరుగెత్తినవారికి వేశ్యాజీతమిచ్చినను, ప్రవక్తలను దేవుని భక్తిగల పరిచారకులను హత్యచేసినను, ఏ కీడును ఎరుగనివారివలె తాము నిర్దోషులమని వారు అతిశయించిరి.

అయినను నీవు చెప్పితివి; అనగా, "అభియోగములచేత కాదు గాని స్పష్టమైనవియు ప్రత్యక్షమైనవియునైన రుజువులచేత నీవు దోషివని రుజువుచేయబడియుండగా, నిర్దోషివని నటించుటకు నీకెంత తెగింపు?" సంక్షేపముగా, ప్రజలు ఏ హెచ్చరికను అంగీకరింపనందున వారి స్థితి చికిత్సకు అతీతమైనదని ప్రవక్త కనుపరచుచున్నాడు; అంతేకాదు, తాము నిర్దోషులమని ఇత్తడి నొసటితోవలె మొండిగా అతిశయించుటకు వారు తెగించిరి: నీవు చెప్పితివి, (అతడు ఇంకను స్త్రీలింగములో, ఒక స్త్రీని గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడు,) అయినను నీవు—నిశ్చయముగా నేను పవిత్రురాలను అని చెప్పితివి. ఈ విధముగా వేషధారులు తమ్మును తాము సమర్థించుకొని వ్యర్థమైన సాకులు చెప్పుట మాత్రమే గాక, తమ స్వీయ ఆత్మవిశ్వాసముచేత ఉబ్బి, బహిరంగముగా ముందుకు వచ్చుటకును, మేఘములపైన ఎగిరినట్లు ఎగురుటకును తెగించుదురు. "నాకు విరోధముగా ఏమైనను ఆరోపించుటకు ఎవడు తెగించును?" ఈ విధముగా వేషధారులు దేవుని సేవకులనందరిని మొండిగాను అనుచితముగాను సవాలుచేసి, తమ స్వంత అహంకారముచేత అందరి నోళ్లను మూయుటకు ప్రయత్నించుదురు. యూదులలోని ఈ దురుసుతనమును ప్రవక్త ఇప్పుడు ఖండించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు స్పష్టముగా దోషులని రుజువైనను, తాము నిర్దోషులమని అతిశయముతో చెప్పుకొనిరి. మాత్రము ({,}אךak అనుదానికి ఇక్కడ "మాత్రము" అను అర్థమును నేను తీసికొనుచున్నాను) తొలగిపోవును గాక, మొదలగునవి. ప్రవక్త యూదులమీద మరియొక నేరమును మోపుచున్నాడు, — శిక్షలచేతను గద్దింపులచేతను వారిని సరియైన బుద్ధికి తెచ్చుటకు దేవుడు ప్రయత్నించుటలో ఆయన తమకు అన్యాయము చేయుచున్నాడని వారు చెప్పిరి. ఏలయనగా బాగుగా తెలిసినట్లు, దేవుడు యూదులమీద అనేక శిక్షలను మోపెను, కఠినమైన గద్దింపులను కూడ చేర్చెను. వారు స్వస్థపరచబడగలవారో లేదో కనుగొనుటకు ఆయన ఈ సాధనములచేత వారిని పరీక్షించెను. వారేమి చెప్పిరి? "నేను నిర్దోషిని; దేవుడు నిర్నిమిత్తముగా నామీద కోపపడుచున్నాడు. ఆయన తన కోపమును నామీదనుండి తొలగించును గాక;" అనగా, "దేవుడు మాత్రము మాతో కఠినముగా వ్యవహరింపకయు, తన సర్వోన్నత అధికారమును ప్రయోగింపకయు ఉండినయెడల, మేము మా నిర్దోషత్వమును రుజువుచేయగలము." ఈ విధముగా భక్తిహీనులు కఠినమైన హెచ్చరికలచేత ఒత్తిడి చేయబడినప్పుడు దేవునిమీద తమ దూషణలను కక్కుదురు, — "అయ్యో, నేనేమి చేయగలను? నేను ఎదిరింపలేనని నాకు తెలియును; దేవుడు నన్ను బాధించునప్పుడు ఒక నీడతో యుద్ధము చేయుచున్నాడు; ఆయన నన్ను ముంచివేసినను ఆయన బలాత్కారమును నేను నిజముగా భరింపవలసినదే; అయినను ఆయన నాకు అన్యాయము చేయుచున్నాడు: అయితే ఆయన నాతో న్యాయముగాను సమముగాను వ్యవహరించినయెడల, ఈ కీడులకు నేను పాత్రుడను కానని రుజువుచేయగలను." కాబట్టి యూదుల మాటలు ఇట్టివే, — ఆయన ఉగ్రత నామీదనుండి తొలగిపోవును గాక, అప్పుడు మేము నీతిమంతులమనియు, కనీసము క్షమార్హులమనియు చూపగలము.

ఈ భాగములో కూడ ప్రవక్త ఉద్దేశ్యమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము: యూదులు అక్రమముగాను గర్వముగాను నిర్దోషత్వమును తమకు ఆపాదించుకొనుటకు తెగించుట మాత్రమే గాక, దేవునితో వాదించుటకును, ఆయన మితిమీరిన కాఠిన్యముతో తమ్మును అణచివేయుచున్నాడనియు, తమయెడల న్యాయముగా వ్యవహరింపక తమ్మును ముంచివేయుటకై క్రూరమైన తీర్పును ప్రకటించుచున్నాడనియు సూచించుటకును వెనుకదీయలేదని కనుపరచుటయే అతని ఉద్దేశ్యము.

ఇదిగో, ఆయన చెప్పుచున్నాడు, నేను పాపము చేయలేదని నీవు చెప్పితివి గనుక నేను నీకు తీర్పుతీర్చెదను. కొందరు "నేను నీకు తీర్పుతీర్చుచున్నాను, లేక నిన్ను దోషిగా తీర్చుచున్నాను" అని అనువదించుచున్నారు. అయితే ఇక్కడ దేవుని ఉగ్రతకును ఆయన తీర్పునకును మధ్య వ్యత్యాసము నిస్సందేహముగా ఉన్నది. దేవుడు అతి కఠినుడని ప్రజలు చెప్పిరి; ఇదే ఆయన ఉగ్రత: దేవుడు ఇప్పుడు తన తీర్పును పేర్కొనుచున్నాడు. "మీరు ఇట్టి సాకును చెప్పుటకు కారణము లేదు, ఏలయనగా అది శూన్యమైపోవును; నేను తీర్పులో మీతో వ్యాజ్యెమాడెదను" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "నేను నిరంకుశుడను కాను గాని న్యాయమైన న్యాయాధిపతినని, ధర్మశాస్త్రానుసారముగా న్యాయమైన శిక్షలను అమలుపరచువాడనని, కోపములో తన శత్రువులమీద త్వరపడి అవివేకముగా ప్రతీకారము చేయు మనుష్యునివంటివాడను కానని నేను నిజముగా రుజువుచేసెదను: నేను న్యాయమైన న్యాయాధిపతినని కనుపరచెదను" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

ఇందువలన ప్రయోజనకరమైన ఉపదేశమును మనము గ్రహింపవచ్చును. మొదటిగా గమనింపవలసినది ఏమనగా, ఈ మొండి అహంకారమువలె దేవునికి అంత అయిష్టమైనది మరేదియు లేదు, అనగా మన స్వంత మనస్సాక్షి మనలను ఖండించుచుండగా మనము నిర్దోషులవలె కనబడ ప్రయత్నించుట. రెండవదిగా గమనింపవలసినది, ఈ విధముగా వక్రబుద్ధితో తిరుగబడి, అక్రమముగాను సిగ్గులేకుండను తమ దుర్గుణములను సమర్థించుకొన ప్రయత్నించువారందరు అదే సమయములో దేవునితో వాదించుచున్నారు: ఏలయనగా తప్పుడు సాకులు ఎల్లప్పుడు దేవునిమీద అన్యాయమైన కాఠిన్యమును మోపుటకే నడిపించును. అయితే అట్టివారు తమకు తాము ఏమి సంపాదించుకొనుచున్నారో మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఆయన చివరకు వారికి న్యాయాధిపతియై యుండుననియు, తప్పించుకొను సాకులచేతను తనమీద మోపిన తప్పుడు నిందలచేతను తమ్మును తాము సమర్థించుకొనగలమని తలంచినవారి దుర్గుణములను బహిరంగముగా బయలుపరచుననియు దేవుడు కనుపరచుచున్నాడు. కాబట్టి ఈ విధముగా మొండిగా దేవుని ఎదిరించువారు, ప్రవక్త ప్రకటించుచున్న ప్రకారము, చివరకు ఈ అంతమునకు రావలసినదే, — దేవుడు తమమీద అతి ఉగ్రముగా కోపపడలేదనియు, న్యాయమైన శిక్షను మాత్రమే అమలుపరచెననియు ఒప్పుకొనుటకు వారు బలవంతము చేయబడుదురు.

67 ఈ వచనముయొక్క అక్షరార్థ అనువాదము ఈలాగున్నది: — 35. మరియు నీవు—"నిజముగా నేను నిర్దోషినై యుంటిని; నిశ్చయముగా ఆయన తన కోపమును నామీదనుండి త్రిప్పివేసెను" అని చెప్పితివి: ఇదిగో, "నేను పాపము చేయలేదు" అని నీవు చెప్పినందున నేను నీతో తీర్పులో వ్యాజ్యెమాడెదను. సెప్టువజింటు రెండవ పంక్తిని, "ఆయన కోపము నామీదనుండి త్రిప్పివేయబడును గాక" అని అనువదించినది; వల్గేటు, అరబిక్ అనువాదములును అట్లే యున్నవి. సిరియాక్ అనువాదము, "కాబట్టి ఆయన తన కోపమును నామీదనుండి త్రిప్పివేయుచున్నాడు" అని యున్నది. "ఆయన కోపము త్రిప్పివేయబడినది" అని టార్గుము, పిస్కాటర్, జూనియస్ మరియు ట్రెమెల్లియస్ అనువదించుచున్నారు. బ్లేనీ దానిని, — నిశ్చయముగా ఆయన ఉగ్రత నామీదనుండి తొలగిపోవును — అని అనువదించుచున్నాడు. ఆ క్రియను భవిష్యత్కాలములోగాని విధ్యర్థకములోగాని అన్వయించుటకు కారణము లేదు. అది భూతకాలములో ఉన్నది; మరియొక పాఠము లేదు. దేవుడు తన అసంతృప్తిని త్రిప్పివేసెనను తలంపుమీదనే నిర్దోషత్వమును గూర్చిన ఆ వాదము చేయబడినది. కావున తరువాత వచ్చు ప్రకటన, — దేవుడు ఆ విషయమును గూర్చి వ్యాజ్యెమాడును, అనగా దానిని ఒక విధముగా విచారణకు తెచ్చును; ఈ క్రియ నిఫాల్ రూపములో ఉన్నప్పుడు దాని అర్థము అదే. — సం.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, మేము ఇన్ని దుర్గుణములతో భారము మోయుచు, నిన్ను ఇంత తరచుగా, అవును, అనుదినమును లెక్కలేనన్ని విధములుగాను రేపుచున్నాము గనుక, — ఓ దేవా, నీ భక్తియుక్తమైన హెచ్చరికలయెడల మేము చివరకు కఠినులము కాకుండ, బోధకు లోనగువారమును విధేయులమునై, సకాలములో మారుమనస్సు పొందునట్లు అనుగ్రహించుము; లేనియెడల మా పోకిరితనమును మా కాఠిన్యమును నీ బలమైన హస్తమును మాకు విరోధముగా చాపుటకు నిన్ను బలవంతపెట్టునేమో; అయితే ఇంతవరకు నీ తండ్రివంటి దయను మేము అనుభవించినట్లే, ఇకమీదటను దానిలో పాలివారమై, ఈ విధముగా నీ కాడిని మోయుటకు మరి మరి అలవాటుపడి, చివరకు మా పోరాటమును ముగించి, మా ప్రభువైన క్రీస్తుద్వారా పరలోకములో మా కొరకు సిద్ధపరచబడియున్న ఆ ధన్యమైన విశ్రాంతిలోనికి ప్రవేశించునట్లు అనుగ్రహించుము. — ఆమేన్.

పదియవ ఉపన్యాసము యిర్మీయా 2:36 36. నీ మార్గము మార్చుకొనుటకై నీవేల ఇంత తిరుగులాడుచున్నావు? నీవు అష్షూరువిషయమై సిగ్గుపడినట్లు ఐగుప్తువిషయమైయు సిగ్గుపడుదువు.

36. Quid discurris tantopere ad mutandum vias tuas? Etiam ab Egypto pudefies, sicuti pudefacta es ab Assur.

ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు. ప్రజలు తన భర్తను విడిచి తన కామేచ్ఛలను తీర్చుకొనుటకు ఇటు అటు తిరుగులాడు అపనమ్మకమైన భార్యవలె ఉన్నారని అతడు ముందు చెప్పెను. ఈ దృష్టాంతమునకు అతడు ఇప్పుడు కారణమిచ్చుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆ సంగతి వ్రేలితో చూపినట్లు చూపబడనియెడల, అతడు ప్రజలతో అతి కఠినముగా వ్యవహరించుచున్నట్లు కనబడియుండును; ఇప్పుడు అతడు చేయుచున్నది అదే. వారు సాధారణ రీతిగా కాక, సిగ్గులేకుండ వ్యభిచారులనైనను జారులనైనను వెదకు వేశ్యలలో కనబడునట్టి తమ సిగ్గుమాలిన చపలత్వమును స్పష్టపరచు విధముగా ఇటు అటు పరుగెత్తిరని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

అయితే ప్రవక్త భావమేమో నేను ఇదివరకే సంక్షేపముగా కనుపరచితిని: ఏదైనను అపాయము సమీపించినప్పుడు, యూదులు ఒకసారి ఐగుప్తులోను, మరియొకసారి అష్షూరులోను సహాయము వెదకిరి. అయినను ఇది తమకు నిషేధింపబడినదని వారెరిగియుండిరి; పొరుగువారినుండి సహాయము వెదకుట దానంతట అదే కీడైనది గాని చెడ్డదైనది గాని అని కాదు; అయితే ఆ ప్రజల క్షేమమును భద్రతయు ఆయనమీద మాత్రమే ఆధారపడియుండవలెనని దేవుని చిత్తమై యుండెను; ఏలయనగా ఆయన వారిని తన సంరక్షణలోనికి తీసికొనియుండెను. కాబట్టి యూదులు దేవుని ఆశ్రితులై యుండినందున, వారు ఆయన సంరక్షణయందే తృప్తిపడియుండవలసినది. వారు ఇటు అటు తిరుగులాడినప్పుడు, అది అవిశ్వాసమునకు నిదర్శనమై యుండెను; వారు ఐగుప్తీయులకుగాని అష్షూరీయులకుగాని ఆపాదించినదానిని, తమ క్షేమము తన శ్రద్ధకు విషయమై యుండునని వాగ్దానము చేసిన తమ స్వంత దేవునినుండి తీసివేసిరి. కావున అతడు ఈ సంచారములను కాముకమైన చపలత్వముతో పోల్చుచున్నాడు; అవి అన్ని దిక్కులకు తిరుగులాడు వేశ్యల సంచారములవంటివై యుండెను. ఒక వేశ్య తన కామేచ్ఛను తీర్చుకొనుటకు ఈ విధముగా వెదకునప్పుడు ఆమె పూర్తిగా సిగ్గుమాలినదై యుండవలెను: ఏలయనగా జారిణులు తరచుగా విటుల రాకకొరకు కనిపెట్టుకొనియుందురు; అయితే వారు ప్రతిచోటను తిరుగులాడునప్పుడు, వారు పూర్తిగా అసహ్యులై యుందురు. కాబట్టి ప్రవక్త ఇప్పుడు చెప్పుచున్నదాని భావము ఇదే, అనగా యూదులు ఇటు అటు పరుగెత్తిరి; ఈ విధముగానే వారు తమ మార్గములను మార్చుకొనిరి.

వేశ్యలలో సహితము తరచుగా కొంత స్వాభావికమైన ప్రేమ మిగిలియుండును; అయితే ఒక స్త్రీ తాను చూచు ఎవనితోనైనను సాంగత్యము కోరినప్పుడు, లేక ఒక పురుషుడు తనకు తారసిల్లు ఏ స్త్రీనైనను మోహించినప్పుడు, అది పశుప్రాయమైన, సిగ్గుమాలిన, వికృతమైన కామమునకు రుజువు. ఇట్టి సిగ్గుమాలినతనము ఉన్నప్పుడు, ఏ మర్యాదయు, స్వాభావికమైనదైనను, మిగిలియుండలేదని కనబడుచున్నది; ఏలయనగా నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ఒక స్త్రీ ఎవనినైనను చూచినంత మాత్రమున కామముతో మండునప్పుడు, అది వికృతమైనదిగా ఎంచబడవలెను. అయినను యూదులు తమ మార్గములను మార్చుకొనుటకు ఇటు అటు పరుగెత్తిరని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు, యూదులలో అతడు ఖండించుచున్నది ఈ కాముకత్వమునే: కాబట్టి వారి ప్రేమ ఎన్నడును నిలుకడగా లేదు, వారు తమకు తారసిల్లినవారినెల్ల మోహించిరి; అంతేకాదు, వారిని ఆకర్షించుటకు ఇటు అటు వెళ్లిరి. ఈ విషయమును యెహెజ్కేలు మరి తరచుగాను మరి విస్తారముగాను చెప్పుచున్నాడు; ఈ గ్రంథములోని ఇతర భాగములలో కూడ ఈ పోలిక వాడబడుట మనము చూచెదము. అయితే ప్రవక్త ఉద్దేశ్యమును సంక్షేపముగా పేర్కొనుట నాకు చాలును.

తరువాత అతడు—నీవు అష్షూరీయులవిషయమై సిగ్గుపడినట్లు ఐగుప్తీయులవిషయమైయు సిగ్గుపడుదువు అని చేర్చుచున్నాడు. హిజ్కియా కాలమునకు ముందు, అందరికి తెలిసినట్లు, యూదులు సిరియనులకును ఇశ్రాయేలీయులకును విరోధముగా అష్షూరీయులతో ఒడంబడిక చేసికొనిరి; తరువాత ఐగుప్తీయులకు విరోధముగా చేసికొనిరి; ఏలయనగా కొంతకాలమునకే వారికిని తమ మిత్రులై యుండిన ఐగుప్తీయులకును మధ్య యుద్ధము పుట్టెను; వారు తమ విధానమును మార్చుకొని సహాయముకొరకు అష్షూరునకు వెళ్లిరి. తరువాత వారు తమ పూర్వ శత్రువులతో సమాధానపడిరి; అయితే ఈ రెండవ ఒడంబడికయు దురదృష్టకరముగా ముగిసెను. కావున వారు ఇంతకుముందు అనుభవించినదానివలెనే అంతము ఉండునని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. వారు అష్షూరునకు వెళ్లినప్పుడు దేవుడు వారి భక్తిహీనమైన తిరుగుబాటును నిజముగా శిక్షించెను. అష్షూరీయుల సహాయమునకు కలిగినదానికంటె మేలైన ఫలము ఐగుప్తీయుల సహాయమునకు కలుగదని ఆయన ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు. యూదులు ఎల్లప్పుడు దోపిడికి గురియైరనియు, తమ బహిరంగ శత్రువులవలన కంటె తమ మిత్రులవలననే ఎక్కువ నష్టము పొందిరనియు మనకు తెలియును. అది వారి భక్తిహీనతకును తిరుగుబాటుకును తగిన ప్రతిఫలము. కాబట్టి మొదటి తిరుగుబాటునకు ప్రతీకారము చేసినట్లే ఈ రెండవ తిరుగుబాటునకును తాను ప్రతీకారము చేయువాడనై యుందునని దేవుడు ప్రకటించుచున్నాడు. ఇది తరువాత వచ్చుచున్నది — యిర్మీయా 2:37 37. అతనియొద్దనుండియు నీవు నీ చేతులు నీ తలమీద పెట్టుకొని బయలువెళ్లెదవు; యెహోవా నీ ఆశ్రయములను విసర్జించెను, వాటివలన నీవు వర్ధిల్లవు.

37. Et jam ab hoc (ab hac re, hoc est, propter hoc scelus) egredieris, et manus tuae super caput tuum, quia detestatur Jehova confidentias tuas, et

68 ఇటు అటు తిరుగులాడుట, లేక పరుగెత్తుట అను భావమునకు ప్రాచీన అనువాదములలో దేనియందును ఆధారము లేదు. నీచత్వము లేక అధోగతి అను భావమునే ఆ అనువాదములు తెలియజేయుచున్నవి. వల్గేటు ఈలాగున్నది, — Quam vilis factus es nimis, iterans vias tuas! నీ మార్గములను మరల మరల అనుసరించుచు నీవు ఎంత మిక్కిలి హీనుడవైతివి! ఇతర అనువాదములును సాధారణ భావములో దాదాపు అట్టివే. బ్లేనీ అనువాదము ఇది, — నీ మార్గములను మరల అనుసరించుటలో నిన్ను నీవు మిక్కిలి నీచునిగా ఎందుకు చేసికొందువు? ఆధునిక విమర్శకులు ఆ క్రియను {,{אזל అని ఎంచిరి గాని .{}זל అని కాదు. నిస్సందేహముగా అది ఏదైనను కావచ్చును. వచనము చివర సిగ్గు బెదిరింపబడుచున్నందున, రెండవ క్రియయే అత్యంత సరిపోవునది, — నీ పద్ధతిని మరల అనుసరించుటచేత నీవు ఎందుకు పూర్తిగా అధోగతిపాలగుదువు? నీవు అష్షూరువలన సిగ్గుపరచబడినట్లు ఐగుప్తువలనను సిగ్గుపరచబడుదువు. "పద్ధతి," లేక మార్గము, అనగా ఇక్కడ ఒక నడవడి; దానిని మరల అనుసరించుట అనగా ఇంతకుముందు అవలంబించినదానివంటి పద్ధతిని అనుసరించుట. — సం.

in illis non prospere tibi succedet.

తన స్వజనముయొక్క సిగ్గుకరమైన స్వభావమును గూర్చి తాను చెప్పినదానిని అతడు మరింత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచుచున్నాడు, — తమ క్షేమము ఐగుప్తీయులవలన భద్రపరచబడునని తలంచిన యూదులు తమ సంపూర్ణ నాశనమునే వెదకుచుండిరి. ఇది వారికి నిజముగా నమ్మశక్యము కానిదిగా కనబడెను; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు పొరుగువారై యుండినందునను, యూదులు అప్పుడు దూరముననుండిన అష్షూరీయులకును కల్దీయులకును మాత్రమే భయపడుచుండినందునను, తమకు శ్రేష్ఠమైన అవకాశము కలదని వారు తలంచిరి: "ఏమి! మా శత్రువులు మాకు ఇరువది ముప్పది దినముల ప్రయాణదూరములో ఉన్నారు; మాకు సహాయము చేయుటకు సిద్ధముగా ఉన్నవారు అతి స్వల్పమైన హెచ్చరికకే త్వరగా మాయొద్ద ఉందురు." కావున మేము చెప్పినట్లు, తాము పూర్తిగా సురక్షితులమని యూదులు తలంచిరి. అయితే వారు గొప్పగా పొరబడుచున్నారని ప్రవక్త ఇక్కడ ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఈ దుష్టత్వము నిమిత్తము, అనగా వారు తమ అక్రమమైనదియు శాపగ్రస్తమైనదియునైన ఒడంబడికను నమ్ముకొని, తమ శత్రువులవలన సమాధానము కలుగునని తమకు తాము వాగ్దానము చేసికొనినందున, లేక వారిని సులభముగా జయింపగలమని తలంచినందున; ఈ కారణముచేత, నీవు బయలువెళ్లెదవు అని అతడు చెప్పుచున్నాడు: అయితే ప్రవక్త చెప్పినదానికంటె యూదులకు తక్కువ నమ్మదగినది మరేదియు ఉండియుండదు; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులు కల్దీయులకు విరోధముగా ఒక గోడవలె అడ్డుగా నిలిచి, అజేయులుగా ఎంచబడుచుండగా, యూదులు తమ స్వదేశములో నెమ్మదిగా కాపాడబడుదురని గాక మరి ఎవడు తలంచగలడు? అయితే అతడు—నీవు బయలువెళ్లెదవు, నీ చేతులు నీ తలమీద ఉండును అని చెప్పుచున్నాడు.

ఈ అభినయముచేత అతడు అత్యంత నిరాశను సూచించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఏదైనను గొప్ప విపత్తు సంభవించినప్పుడు స్త్రీలు తమ చేతులను కొట్టుకొనుటయో చాపుటయో చేయుచుండిరి; నేటి దినములలో సహితము అది తరచుగా జరుగుట మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఒక స్త్రీ తగిన హద్దులలో నిలువలేక, భర్తను పోగొట్టుకొనినప్పుడుగాని, అతి గొప్ప విపత్తును ఎదురుచూచునప్పుడుగాని, ఇక్కడ చెప్పబడినదాని ప్రకారము, తన రొమ్ము కొట్టుకొనును లేక తన చేతులను పైకెత్తును. కాబట్టి యిర్మీయా అత్యంత నిరాశకు నిదర్శనముగా ఈ అభినయమును పేర్కొనుచున్నాడు; అతడు ఈలాగు చెప్పుచున్నట్లున్నది: "యూదులను ఇంత ధైర్యముతో నింపుచున్న ఆ ఒడంబడిక వారికి లాభకరమగుట అటుండగా, దానికి భిన్నముగా వారిమీదికి సంపూర్ణ నాశనమును అవమానమును తెచ్చును." అయితే తరువాత వచ్చు కారణము ప్రత్యేకముగా గమనింపవలసినది, ఏలయనగా యెహోవా నీ ఆశ్రయములను అసహ్యించుకొనుచున్నాడు. అతడు ఇంత కఠినముగా ఎందుకు మాటలాడెనో ప్రవక్త ఇక్కడ కనుపరచుచున్నాడు. ప్రజలు అన్ని దిక్కులకు ఇటు అటు తిరుగులాడు బరితెగించిన వేశ్యవలె ఉన్నారని అతడు చెప్పినప్పుడు అతిశయోక్తిగా మాటలాడినట్లు కనబడియుండవచ్చును: అయితే ఇక్కడ ఇవ్వబడిన కారణము సమస్త తప్పించుకొను మార్గములను తీసివేయుటకు చాలియుండవలెను; అదేదనగా, దేవునిచేత ఖండింపబడినవని తామెరిగిన ఆ మోసకరమైన సహాయములను వారు బుద్ధిహీనముగా నమ్ముకొనిరి. ఇది దేవునిచేత అనుమతింపబడియుండినయెడల, వారు ఇంత కఠినముగా గద్దింపబడియుండరు; అయితే ఐగుప్తీయులయొద్దకు పారిపోవుటను దేవుడు వారికి నిషేధించియుండినందున, మొదటిగా అది అనుమతింపబడని నమ్మికయై యుండెను; రెండవదిగా, వారు ఈ విధముగా దేవుని సహాయమును తృణీకరించి, ఆయన వాగ్దానములన్నిటిని ఒక విధముగా త్రోసివేసిరి: ఏలయనగా వారి హృదయములు ఐగుప్తీయులమీద నిలిచియుండి, తమ క్షేమము వారివలన భద్రపరచబడునని వారు తలంచినందున, దేవునికి వారు చేయు ప్రార్థన చల్లారుట మాత్రమే గాక దాదాపు పూర్తిగా ఆరిపోయెను.

69 కాల్విన్ "ఈ కారణముచేత" అని అనువదించిన మాటలకు మరి మూడు వివరణలు కలవు. ఒకటి మన అనువాదముది, "అతనియొద్దనుండి;" రెండవది, "అక్కడనుండి," అనగా ఐగుప్తునుండి, దీనిని పిస్కాటర్, గ్రోటియస్, బ్లేనీ స్వీకరించిరి; మూడవది, "ఇక్కడనుండి," అనగా ఈ స్థలమునుండి, తమ స్వదేశమునుండి; గటాకర్ చెప్పినట్లు ఇదే బహుశా "నిజమైన భావము:" వారు చెరలోనికి కొనిపోబడవలసియున్నారను బెదిరింపు అది. సెప్టువజింటు అనువాదము, "{ἐντεῦθεν} — ఇక్కడనుండి," లేక ఈ స్థలమునుండి; వల్గేటుది, "ab ista — దానినుండి," అనగా స్పష్టముగా ఐగుప్తు; సిరియాక్, టార్గుములది, "ex hoc — దీనినుండి;" అరబిక్‌ది, "illinc — అక్కడనుండి." {}זה అను అవ్యయము "ఇది" అని అర్థమిచ్చును గాని "అది" అని కాదు. — సం. 70 ఇక్కడ పేర్కొనబడిన "అభినయము"నకు ఒక స్పష్టమైన ఉదాహరణను 2 సమూయేలు 13:19 లో మనము కనుగొనుచున్నాము. అనేకులు ఇక్కడి {{ו నకు "తో" అను అర్థమున్నదని ఎంచి, బ్లేనీ వలె ఆ పంక్తిని, — నీ చేతులు నీ తలమీద పెట్టుకొని — అని అనువదించుచున్నారు. అయితే సహాయక క్రియ అధ్యాహారముగా గ్రహింపవలెనని ఎంచుట భాషాస్వభావమునకు మరింత అనుగుణమైనది, — మరియు నీ చేతులు నీ తలమీద ఉండును. యెషయా 35:10 లో ఇటువంటి వాక్యము ఉన్నది; దానిని ఈలాగు అనువదింపవలెను, — మరియు నిత్యానందము వారి తలలమీద ఉండును. — సం.

కాబట్టి ప్రవక్త యూదులకు విరోధముగా ఇంత అసంతృప్తితో మాటలాడి, ఇంత నిందాపూర్వకమైన మాటలతో వారిని ఖండించినప్పుడు తగిన హద్దులను మీరలేదని మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా ఐగుప్తీయులను తమ క్షేమమునకు కర్తలుగా ఎంచినప్పుడు, దేవునికి చెందవలసిన మహిమను వారు ఐగుప్తీయులకు మళ్లించిరి; ఈ విధముగా వారు దేవుని వాగ్దానములను తృణీకరించిరి, కాబట్టి ప్రార్థనయందు ఏ శ్రద్ధయు లేకపోయెను: కావున యెహోవా నీ ఆశ్రయములను అసహ్యించుకొనుచున్నాడు.

తరువాత అతడు—వాటివలన నీవు వర్ధిల్లవు అని చేర్చుచున్నాడు. దేవునిచేత ఆమోదింపబడని ఏ కార్యమును మనము చేయ నిశ్చయించుకొనినను అది ఏ విధముగాను సఫలము కానేరదని జాగ్రత్తగా గమనింపవలెను; ఏలయనగా దేవుడు మన నిరీక్షణలన్నిటిని తలక్రిందులు చేయును. కాబట్టి దేవుని సంరక్షణతో తృప్తిపడక, వ్యర్థమైనవియు అబద్ధమైనవియునైన ఆశ్రయములవెంట తిరుగులాడుచు, దేవునికంటె మనుష్యులే తమకు అనుకూలురై యుండవలెనని కోరుకొను అవిశ్వాసులందరి శిక్ష ఇక్కడ మనయెదుట ఉంచబడియున్నదని మనము తెలిసికొందము. ఇప్పుడు తరువాతిది వచ్చుచున్నది — (71 "అసహ్యించుకొనుట" అను క్రియ {,{מאם; దానికి విసర్జించుట, అనగా తిరస్కారముతోను అవమానముతోను విసర్జించుట అని అర్థము; ,{}ב తరువాత వచ్చినప్పుడును అదే అర్థము, అది మన అనువాదములో తరచుగా "తృణీకరించు" అని అనువదింపబడినను. ,{}ב లేకుండ అది 1 సమూయేలు 15:23; యిర్మీయా 7:29 లో "విసర్జించు" అని అనువదింపబడినది; {}ב తరువాత వచ్చినప్పుడు న్యాయాధిపతులు 9:38; యిర్మీయా 4:30 లో "తృణీకరించు" అని అనువదింపబడినది. ప్రాచీన అనువాదములును టార్గుమును చాలావరకు భేదించుచున్నవి; వాటిలో ఏదియు ఆ క్రియయొక్క నిర్దిష్టార్థమును ఇచ్చుటలేదు; అయితే అది తరువాత రానప్పుడు సెప్టువజింటు దాని అర్థమును ఇచ్చుచున్నది ,{{`` }בἀπώσατο} — "విసర్జించెను." వచనమంతయు ఈలాగు అనువదింపబడవచ్చును, — 37. ఈ స్థలమునుండియు నీవు బయలువెళ్లెదవు, నీ చేతులు నీ తలమీద ఉండును: ఏలయనగా నీవు నమ్ముకొనినవారిని యెహోవా విసర్జించెను, వారివలన నీవు వర్ధిల్లవు. ,{`` }מבטחיך "నీ ఆశ్రయములు" అని అనువదించుట సరికాదు; ఏలయనగా ఆ మాటకు "నీవు నమ్ముకొనినవారు" అని అర్థము, అది హుఫాల్ కృదంతము. సిరియాక్ దానిని, "నీకు ధైర్యమిచ్చువారు — fiduciam tibi praebentibus" అని అనువదించుచున్నది. బ్లేనీ అనువాదము, "నీ నమ్మికకు విషయములైనవి;" అతడు ఆ క్రియను "భ్రష్టమైనవిగా త్రోసివేసెను" అని అనువదించుచున్నాడు. {}ב తరువాత వచ్చినప్పుడు దీని అర్థము ఇదేనని యిర్మీయా 6:30 వలన స్పష్టమగుచున్నది.)