ఈ పుస్తకములో వెతకండి
పదునెనిమిదవ శతాబ్దపు అత్యుత్తమ చరిత్రకారుడు, తన కార్యమునకు స్పష్ట దృష్టిని అపరిమిత విద్యా సంపదను తెచ్చినవాడు, తన అత్యంత రసవంతమైన అధ్యాయములలో ఒకదానిని «మత పునరుజ్జీవనము»కు అంకితము చేసెను. మెథడిజము యొక్క విస్తృత ఫలితములపై అతడు తన నిశ్చిత తీర్పును ఇట్లు వెల్లడించును:—«పెద్ద పిట్టు యొక్క జీవిత మార్గమును, అతని మంత్రిత్వ కాలమున భూమియందును సముద్రమునందును సాధింపబడిన వైభవ విజయములును నిస్సంశయముగా జార్జి II పరిపాలనలో అత్యంత ప్రకాశమైన ఘట్టములైనను, వెస్లీలును వైట్ఫీల్డును ప్రకటించుటవలన కొద్ది కాలము ముందు ఇంగ్లాండులో ఆరంభమైన ఆ మత విప్లవమునకు నిజమైన ప్రాముఖ్యములో అవి తగ్గునని నేను తలంచుచున్నాను.» మిస్టర్ లెక్కీ తీర్పు 1 సర్వత్ర సారభూతముగా అంగీకరింపబడును. కీర్తితుడైన స్వర్గస్థ జె. ఆర్. గ్రీన్ ఇట్లు చెప్పును: 2 «మెథడిస్టులే మెథడిస్టు పునరుజ్జీవనము యొక్క అతి చిన్న ఫలము. సంఘముపై దాని ప్రభావము పాదిరుల జడత్వమును భంగపరచెను. … అయితే ఆ మత పునరుజ్జీవనము యొక్క ఉత్తమ ఫలము, ఆ దినమునుండి నేటివరకు నిలిచిన స్థిర ప్రయత్నమే—దుర్నీతికిని దరిద్రులకును గల అపరాధమును అజ్ఞానమును శారీరక శ్రమను సామాజిక అవమానమును సరిచేయుట.»
మహా పునరుజ్జీవనము లేనియెడల ఇంగ్లాండు గతి ఏమై యుండునో ఎవడును చెప్పజాలడు. ఫ్రాన్సును నాశనము చేసిన విప్లవాత్మక భావమునుండి ఈ దేశమును రక్షించిన ప్రభావములలో మెథడిజమునకు ప్రముఖ స్థానము ఇచ్చుచు మిస్టర్ లెక్కీ చూపును, శతాబ్దాంతమున తయారీ పరిశ్రమ విస్తరణ «దరిద్రులలో నైతిక మత శక్తి ఊటను తెరచి, అదే కాలమున ధనికుల దయాపరత్వమునకు బలమైన ప్రేరణ ఇచ్చిన మత పునరుజ్జీవనము ముందుగా జరుగుట» «విశేష భాగ్యము» అని చూపును.
ఇట్టి ఆలోచనలు ఇంగ్లీషు జీవితమును అధ్యయనము చేయు వారందరిని ఆకర్షించును. మెథడిజము యొక్క మరొక పక్షమును మిస్టర్ లెక్కీ మరువలేదు—దుఃఖ గృహములోను మరణ గృహములోను దాని పని. «మన జనులు మంచిగా చనిపోవుదురు» అను వెస్లీ ఆనందము, సమాజము మీది ప్రభావముకంటె వ్యక్తి చరిత్రమీది ప్రభావము మరింత గొప్పదని జ్ఞాపకము చేయును. ఒకటి నిజముగా మరొకటికి పునాది వేసెను. లోక రక్షణ ఆత్మ ఆత్మగా సాధించు పాత మార్గమునే వెస్లీ సంతృప్తితో పట్టుకొనెను.
మెథడిస్టు సమాజమున అన్యులకంటె మూడు నామములు ఉన్నతముగా నిలుచును. వైట్ఫీల్డు వాక్పటువు; చార్లెస్ వెస్లీ కీర్తనకర్తయు ప్రసంగికుడును. జాన్ వెస్లీ కేంద్ర పాత్ర, «ఆ విస్తార కదలిక యొక్క ఈ పక్షమును ఆ పక్షమును కాక, ఆ కదలికనే తనలో పొందుపరచుకొనినవాడు.» వైట్ఫీల్డు వెస్లీకంటె ఇరువది సంవత్సరములు 3 ముందు మరణించెను, అతని శక్తిలో గొప్ప భాగము అమెరికాకు ఇయ్యబడెను; చార్లెస్ వెస్లీ యొక్క క్రియాత్మక యాత్రిక పరిచర్య సుమారు పదునెనిమిది సంవత్సరములే నిలిచెను; అయితే అర్ధ శతాబ్దము జాన్ వెస్లీ ఇంగ్లాండులో అత్యంత ప్రసిద్ధుడై యుండెను. మైదాన ప్రసంగము ఆరంభమున చూపిన అదే శక్తితో అతడు పనికి తనను అంకితము చేయుట మానలేదు. మత జీవిత చరిత్రలో వెస్లీ అత్యంత ఆసక్తికర పాత్రలలో ఒకడు. «సంఘ చరిత్రలో» అని మిస్టర్ లెక్కీ చెప్పును, «తన అభిప్రాయములను వ్యాపింపజేసిన శక్తియు విజయమును కంటె విస్మయకరమైనది కొద్దియే. అతనికి ఇనుప దేహము ఇయ్యబడెను, ఎన్నడును క్షీణింపని ఉత్సాహము ఇయ్యబడెను.» 4
కాబట్టి వెస్లీ జీవితము సామ్యూల్ టేలర్ కోల్రిజ్ను ఆకర్షించినట్లు సమస్త పాఠకులను ఎన్నడును ఆకర్షించుట మానదు. అతడు సార్వత్రిక సంఘమునకు చెందినవాడు. ఒక సమాజము అతని నామము ధరించును; సమస్త సంఘములు అతని ఆత్మను పొందెను. అతని స్వభావమును గూర్చిన తప్పు దృష్టులు క్రమముగా తొలగుచున్నవి. వెస్లీ పాలించు ప్రేరణలలో ఒకటి ఆశయమని వర్ణించిన తన పొరపాటును సౌతీ తానే ఒప్పుకొనెను, ఆ నిందను ఎవడును మరల పలుక ధైర్యము చేయడు. మరి కొన్ని పొరపాట్లు ఇంకను నిలుచును. మిస్ వెడ్గ్వుడు వెస్లీ «చల్లని స్వయం సంతృప్తి»ని గూర్చి మాట్లాడి, అతని సహోదరుడు చార్లెస్ «అతనికంటె సంపన్నమైన మృదువైన స్వభావము» గలవాడని చెప్పును.
మరికొందరు అతనిని కఠినుడనియు నిష్ఠురుడనియు చిత్రించిరి. అయితే అతని స్నేహితుడు అలెగ్జాండర్ నాక్స్ నివాళియు, అతని మేనకోడలు మిస్ వెస్లీ సాక్ష్యమును అతనిని అత్యంత ఆకర్షణీయ కాంతిలో చూపును—ప్రేమించుటకును ప్రేమింపబడుటకును పుట్టిన మనుష్యుడు. అతని సహోదరునికి ఉన్నట్లు అతనికి సుఖమైన ఇల్లు లేదు; అయితే అతడు గ్రేస్ మర్రేను వివాహము చేసికొనినయెడల మిస్ వెడ్గ్వుడు పోలిక సాధ్యము కాదు. స్వయం సంతృప్తి నిందను గూర్చి, పునరుజ్జీవనము ఆరంభ దశలోనే వెస్లీ ఒంటరిగా విడువబడెనని జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. అనుకూల సహవాసము కొరకు అతడు తపించెనని విస్తార సాక్ష్యము ఉన్నది, అయితే అదియు ఎక్కువగా నిరాకరింపబడెను. తన పిలుపుకు తనను బిగించుకొనుట తప్ప అతడేమి చేయగలడు? అతని నమ్మకమే నిందకు సాకుగా మారవలెనా?
ఈ గ్రంథము సిద్ధపరచునప్పుడు లభ్యమైన సమాచార మూలము ఏదియు నిర్లక్ష్యము చేయబడలేదు. తన దేశమునకును లోకమునకును అత్యుత్తమ ఉపకారులలో ఒకని స్వభావమును పనిని సాధారణ పాఠకులను ఆకర్షించు కాంతిలో ఉంచి, ఆ మహా సువార్తికుని కదిపిన ఆత్మను ఇతరులు పొందునట్లు చేయుటయే జీవిత చరిత్రకారుని ఉద్దేశము. వివాదాస్పద విషయములలో ఏ పక్షపు వివేకులకును అభ్యంతరము కలుగని రీతిగా తన దృష్టిని వెల్లడించుటకు రచయిత ప్రయత్నించెను. ఇంతకు ముందు వెస్లీ జీవితములో లేని కొన్ని ముఖ్యమైన రసవంతమైన విశేషములు సేకరింపబడెను గనుక, సువార్త పునరుజ్జీవనమును అధ్యయనము చేయు వారందరికి ఈ గ్రంథము ఆసక్తి లేకుండ పోదని నిరీక్షింపబడును. సాధ్యమైనంతవరకు ఇతర కార్యకులకు ఋణము తగిన చోట అంగీకరింపబడెను. ప్రూఫ్ పత్రములు చదివి అనేక విలువైన సూచనలు ఇచ్చిన రెవ. డా. రిగ్, «వెస్లీ కుటుంబ స్మారకములు» గ్రంథకర్త మిస్టర్ జి. జె. స్టీవెన్సన్ రచయితను తిరిగి చెల్లింప శక్యము కాని ఋణములో ఉంచిరి. ఆక్స్ఫర్డులో వెస్లీ జీవితమును గూర్చిన కొన్ని రసవంతమైన విషయములకు లింకన్ కళాశాల రెవ. ఆండ్రూ స్టోన్కు ప్రత్యేక కృతజ్ఞతలు చెల్లింపవలెను.