రోమీయులకు 10

రోమీయులకు 10

రోమీయులకు 10:1-4

1. సహోదరులారా, వారు రక్షణ పొందవలెనని నా హృదయాభిలాషయు వారికొరకు దేవునికి నేను చేయు ప్రార్థనయునై యున్నది.

1. Fratres, benevolentia certe cordis mei, et deprecatio ad Deum super Israel, est in salutem.

2. వారు దేవునియందు ఆసక్తిగలవారై యున్నారని వారినిగూర్చి సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాను; అయితే వారి ఆసక్తి జ్ఞానానుసారమైనది కాదు.

2. Testimonium enim reddo illis, quod zelum Dei habent, sed non secundum scientiam:

3. ఏలాగనగా వారు దేవుని నీతిని ఎరుగక తమ స్వనీతిని స్థాపింప బూనుకొనుచు దేవుని నీతికి లోబడలేదు.

3. Ignorantes enim Dei justitiam, et propriam justitiam quaerentes statuere, justitiae Dei subjecti non fuerunt;

4. విశ్వసించు ప్రతివానికి నీతి కలుగుటకై క్రీస్తు ధర్మశాస్త్రమునకు సమాప్తియై యున్నాడు.

4. Finis enim Legis Christus in justitiam omni credenti.

1. ఈ పరిశుద్ధుడు అభ్యంతరములను నివారించుటలో ఎంత శ్రద్ధ వహించెనో ఇక్కడ మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా యూదుల విసర్జనను వివరించిన తన విధానములో ఏమైనను కఠినత్వము ఉండియుండినయెడల దానిని మృదువుగా చేయుటకై, అతడు మునుపటివలెనే వారియెడల తనకున్న సద్భావమును ఇంకను సాక్ష్యమిచ్చి, దానిని దాని ఫలముచేత రుజువుపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా వారి రక్షణ ప్రభువు సన్నిధిని అతనికి చింతనీయమైన విషయమై యుండెను, మరియు అట్టి భావము యథార్థమైన ప్రేమనుండి మాత్రమే పుట్టును. అదే సమయమున తాను పుట్టిన జనముయెడల తన ప్రేమను సాక్ష్యపరచుటకు మరియొక కారణము చేతను అతడు ప్రేరేపింపబడియుండవచ్చును; ఏలయనగా అతడు తమకు బహిరంగముగా విరోధియని యూదులు తలంచియుండినయెడల అతని బోధను వారు ఎన్నడును అంగీకరించియుండరు; మరియు అతని మతభ్రష్టత అన్యజనులకును అనుమానాస్పదముగా ఉండియుండును; ఏలయనగా గత అధ్యాయములో మేము చెప్పినట్లు, మనుష్యులమీది ద్వేషముచేతనే అతడు ధర్మశాస్త్రమునుండి భ్రష్టుడాయెనని వారు తలంచియుందురు.

318 రోమీయులకు 10:4 ఆరంభములోనున్న {γὰρ}, "ఏలయనగా," అను పదము దానిని పూర్వ వచనముయొక్క తరువాతి భాగముతో కలుపుచున్నది; అదే విధముగా పూర్వ వచనములోని {γὰρ}, "ఏలయనగా," అను పదము దానిని రోమీయులకు 10:2 యొక్క తరువాతి భాగముతో కలుపుచున్నది; మరియు రోమీయులకు 10:5 లోని {γὰρ} కూడ రోమీయులకు 10:4 లో ఉన్నదానికి ఒక కారణమును తెలియజేయుచున్నది. కాబట్టి ఇక్కడ మనకు ఒక క్రమమైన గొలుసు కలదు; నాలుగు సందర్భములలో, తరువాతి వాక్యము తనకు వెంటనే ముందున్న వాక్యమునకు కారణమును చూపుచున్నది. — సం.

319 ఈ వచనమునకు కాల్విన్ లాటిను అనువాదము ఇది: "Fratres, benevolentia certe cordis mei et deprecatio ad Deum super Israel est in salutem — సహోదరులారా, ఇశ్రాయేలునుగూర్చి నా హృదయముయొక్క సద్భావమును దేవునికి నేను చేయు ప్రార్థనయు నిశ్చయముగా వారి రక్షణనిమిత్తమే." "సద్భావము" అను అర్థమిచ్చు {εὐδοκία} అను పదము మరియొకనియెడల దయగల మనోభావమును సూచించును; ఇక్కడ దాని అర్థము ఉపకారబుద్ధిగల లేక యథార్థమైన కోరిక, లేక థియోఫిలాక్ట్ ప్రకారము, తీవ్రమైన కోరిక. డాడ్రిడ్జ్ దానిని "ప్రేమపూర్వకమైన కోరిక" అని అనువదించుచున్నాడు; బేజా, "propensa voluntas — ఆసక్తిగల ఇచ్ఛ" అనియు; స్టువర్ట్, "దయగల కోరిక" అనియు అనువదించుచున్నారు. గత అధ్యాయము ఆరంభములో అపొస్తలుడు తన సహోదరులైన యూదులనిమిత్తము తనకున్న గొప్ప దుఃఖమును వ్యక్తపరచెను; ఇప్పుడు వారియెడల తనకున్న గొప్ప ప్రేమను, వారి అత్యున్నతమైన మేలును — అనగా వారి రక్షణను — గూర్చిన తన తీవ్రమైన కోరికను వ్యక్తపరచుచున్నాడు. — సం.

2. వారినిగూర్చి సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాను మొదలైనవి. ఇది అతని ప్రేమకు విశ్వసనీయతను సంపాదించుటకై ఉద్దేశింపబడెను. వారు ద్వేషబుద్ధిచేత కాక అజ్ఞానముచేత మాత్రమే పడిపోయిరని అతడు గ్రహించెను గనుకను, విశేషముగా దేవునియెడల ఏదో యొక విధమైన భక్తిభావముచేత తప్ప మరి దేనిచేతను వారు క్రీస్తు రాజ్యమును హింసించుటకు నడిపింపబడలేదని అతడు చూచెను గనుకను, అతడు వారిని ద్వేషముతో కాక కనికరముతో చూచుటకు న్యాయమైన కారణము నిశ్చయముగా ఉండెను. మన మంచి ఉద్దేశములకు మనము లోబడినయెడల అవి మనలను ఎక్కడికి నడిపించునో దీనినుండి నేర్చుకొందము. గద్దింపబడినవాడు తాను ఏ కీడును తలపెట్టలేదని సాకు చెప్పుట మంచిదియు మిక్కిలి తగినదియునైన సమాధానమని సాధారణముగా ఎంచబడుచున్నది. ఈ కాలములో అనేకులు ఈ సాకును సమర్థనీయమైనదిగా ఎంచుచున్నారు; ఎట్లనగా, ఉద్దేశపూర్వకమైన దుర్బుద్ధి లేకుండ మంచి ఉద్దేశముతో అజ్ఞానముచేత తాము ఏ తప్పు చేసినను అది క్షమార్హమేనని తలంచుచు, దేవుని సత్యమును కనుగొనుటకు వారు తమ మనస్సులను ఉపయోగించుటలేదు. అయితే క్రీస్తును సిలువవేసినందుకును, అపొస్తలులమీద క్రూరముగా విజృంభించినందుకును, సువార్తను నాశనము చేసి ఆర్పివేయ ప్రయత్నించినందుకును మనలో ఎవడును యూదులను క్షమింపడు; అయినను మనము ధైర్యముగా అతిశయించుచున్న అదే సమర్థనయే వారికిని ఉండెను. కాబట్టి మంచి ఉద్దేశమునుగూర్చిన ఈ వ్యర్థమైన తప్పించుకొను మాటలు తొలగిపోవునుగాక; మనము దేవుని యథార్థముగా వెదకినయెడల, ఆయనయొద్దకు మనము రాగల ఏకైక మార్గమును అనుసరింతము. ఏలయనగా అగస్టీను చెప్పుచున్నట్లు, మార్గము తప్పి మన శక్తికొలది పరుగెత్తుటకంటె సరియైన మార్గములో కుంటుచు నడుచుటయైనను మేలు. మనము నిజముగా భక్తిపరులమై యుండగోరినయెడల, దేవుని వాక్యముతో జతపరచబడినదే ఏకైక నిజమైన మతమని లాక్టాంటియస్ బోధించుచున్నది సత్యమని జ్ఞాపకముంచుకొందము.

మరియు, మంచి ఉద్దేశముతో అంధకారములో తిరుగులాడువారు నశించుచున్నారని మనము చూచుచున్నాము గనుక, దేవునిచేత వెలిగింపబడిన పిమ్మట మనము తెలిసియు ఇష్టపూర్వకముగాను సరియైన మార్గమునుండి తొలగి తిరుగులాడినయెడల మనము వేయి మరణములకు పాత్రులమని జ్ఞాపకముంచుకొందము.

3. ఏలాగనగా వారు దేవుని నీతిని ఎరుగక మొదలైనవి. అవివేకమైన ఆసక్తిచేత వారు ఏలాగు దారితప్పిరో చూడుడి! వారు తమ స్వంత నీతిని స్థాపింప చూచిరి; మరియు ఈ బుద్ధిహీనమైన నమ్మిక దేవుని నీతినిగూర్చిన వారి అజ్ఞానమునుండి పుట్టెను. దేవుని నీతికిని మనుష్యుల నీతికిని మధ్యనున్న వ్యత్యాసమును గమనించుడి. మొదట, అవి పూర్తిగా విరుద్ధమైన విషయములవలె ఒకదానికొకటి విరోధముగా ఉన్నవనియు, కలిసి నిలువలేవనియు మనము చూచుచున్నాము. కాబట్టి మనుష్యులు తమ స్వంత నీతిని స్థాపించిన వెంటనే దేవుని నీతి కూలద్రోయబడునని తేలుచున్నది. మరియు, ఎదురెదురుగా ఉంచబడిన విషయముల మధ్య ఒక అనురూపత ఉన్నది గనుక, దేవుని నీతి నిస్సందేహముగా ఆయన ఇచ్చు వరము; అదే విధముగా మనుష్యుల నీతి వారు తమనుండి తాము సంపాదించుకొనునది, లేక దేవుని యెదుటికి తాము తెచ్చుచున్నామని వారు నమ్మునది. కాబట్టి తనద్వారా తాను నీతిమంతుడుగా తీర్చబడ చూచువాడు దేవుని నీతికి లోబడడు; ఏలయనగా దేవుని నీతిని పొందుటకు మొదటి మెట్టు మన స్వంత నీతిని త్యజించుటయే: అవసరము మనలను బలవంతపెట్టుటవలననే గాక, మరి దేనివలన మనము మరియొకనివలన నీతిని వెదకుచున్నాము?

320 "దేవునియందు ఆసక్తి," {ζήλον} {Θεοῦ}, అనగా దేవునినిమిత్తమైన ఆసక్తి; ఇది కర్మార్థక షష్ఠీ విభక్తి. కొందరు హెబ్రీ భాషలో కొన్నిసార్లు వాడబడునట్లు ఇక్కడ "దేవుడు" అను మాట ఏదో గొప్పదానిని సూచించునని ఎంచి, మెక్‌నైట్ చేసినట్లు ఆ పదబంధమును "గొప్ప ఆసక్తి" అని అనువదించుచున్నారు; అయితే సందర్భము దీనిని కోరుటలేదు. యూదులకు బాహ్యముగా "దేవునినిమిత్తమైన ఆసక్తి" ఉండెను, అయితే అది జ్ఞానముతో కూడినది కాదు. ఆసక్తికి మార్గదర్శిగా జ్ఞానము ఎంత అవసరమో టురెట్టిన్ నాలుగు అంశములలో గమనించుచున్నాడు: 1. సత్యమును అసత్యమునుండి మనము వేరుపరచి గుర్తించునట్లు; ఏలయనగా సత్యమైనదానినిమిత్తమువలెనే, దోషమునిమిత్తమును అబద్ధ బోధనిమిత్తమును కూడ ఆసక్తి ఉండవచ్చును; 2. అల్పమైనదానిని గొప్పదిగాను, గొప్పదానిని అల్పమైనదిగాను ఎంచకుండునట్లు, విషయముల సాపేక్ష ప్రాముఖ్యతను మనము గ్రహించునట్లు; 3. వివేకముతోను, స్థిరత్వముతోను, నమ్మకత్వముతోను, సాత్వికముతోను సత్యమును సరియైన విధముగా మనము అనుసరించి కాపాడునట్లు; 4. మన ఆసక్తికి సరియైన గురి, అనగా మన స్వలాభమును కీర్తియును కాక, దేవుని మహిమయు మనుష్యుల రక్షణయు ఉండునట్లు. — సం.

విశ్వాసముద్వారా మనుష్యులు దేవుని నీతిని ఏలాగు ధరించుకొందురో, అనగా క్రీస్తు నీతి వారికి ఆరోపింపబడినప్పుడని, మేము మరియొక చోట ఇదివరకే తెలియజేసితిమి. అయితే వేషధారులు ఉప్పొంగిపోవు గర్వమును వారు ఆసక్తి అను మనోహరమైన ముసుగుతో కప్పుచుండగా పౌలు దానిని తీవ్రముగా అవమానపరచుచున్నాడు; ఏలయనగా అట్టివారందరు కాడిని విదిలించివేసినట్లుగా దేవుని నీతికి విరోధులై దానిమీద తిరుగుబాటు చేయుచున్నారని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

4. ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రమునకు సమాప్తి క్రీస్తే మొదలైనవి. పరిపూర్తి అను పదము ఈ స్థలమునకు అనుచితమైనదని నాకు తోచుటలేదు; ఎరాస్మస్ దానిని సంపూర్ణత అని అనువదించెను: అయితే రెండవ పాఠము దాదాపు సర్వత్ర అంగీకరింపబడినది గనుకను, అది అసందర్భమైనది కాదు గనుకను, నా మట్టుకు, చదువరులు దానినే నిలుపుకొనవచ్చును.

తనకు విరోధముగా చేయబడియుండగల ఒక ఆక్షేపణను అపొస్తలుడు ఇక్కడ నివారించుచున్నాడు; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్రపు నీతిమీద ఆధారపడుటచేత యూదులు సరియైన మార్గమును అనుసరించినట్లు కనబడియుండవచ్చును. ఈ తప్పుడు అభిప్రాయమును ఖండించుట అతనికి అవసరమాయెను; అతడు ఇక్కడ చేయుచున్నది ఇదే. తన స్వంత క్రియలచేత నీతిమంతుడుగా తీర్చబడ చూచువాడు ధర్మశాస్త్రమునకు తప్పుడు అర్థము చెప్పువాడని అతడు చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా చేయిపట్టి నడిపించునట్లు మనలను మరియొక నీతియొద్దకు నడిపించుటకే, — ఈ ఉద్దేశముకొరకే ధర్మశాస్త్రము ఇయ్యబడెను: అంతేకాదు, ధర్మశాస్త్రము ఏమి బోధించినను, ఏమి ఆజ్ఞాపించినను, ఏమి వాగ్దానము చేసినను, అది ఎల్లప్పుడు క్రీస్తునే తన ముఖ్య గురిగా కలిగియున్నది; కాబట్టి దాని భాగములన్నియు ఆయనకే అన్వయింపబడవలెను. అయితే మనము సమస్త నీతిని విడిచిపెట్టినవారమై, మన పాపమునుగూర్చిన జ్ఞానముచేత సిగ్గుపడి, ఆయనయొద్దనే ఉచితమైన నీతిని వెదకితేనే గాని ఇది జరుగనేరదు.

కాబట్టి తమకు సహాయముగా ఉండవలసినదానిని మూర్ఖముగా ఆటంకముగా చేసికొనిన యూదులయందలి ధర్మశాస్త్రముయొక్క దుష్ట దుర్వినియోగము న్యాయముగానే గద్దింపబడెనని తేలుచున్నది: అంతేకాదు, వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును అవమానకరముగా ఛిన్నాభిన్నము చేసిరని కనబడుచున్నది; ఏలయనగా వారు దాని ప్రాణమును త్రోసివేసి, అక్షరమను మృతదేహమును పట్టుకొనిరి. ధర్మశాస్త్రము తన నీతిని గైకొనువారికి ప్రతిఫలమును వాగ్దానము చేసినను, అందరిని దోషులనుగా రుజువుపరచిన పిమ్మట, అది క్రీస్తునందు మరియొక నీతిని ఆ స్థానమున ఉంచుచున్నది; అది క్రియలచేత సంపాదింపబడునది కాదు, ఉచిత వరముగా విశ్వాసముచేత పొందబడునది. ఈ విధముగా విశ్వాసమూలమైన నీతి (మొదటి అధ్యాయములో మనము చూచినట్లు) ధర్మశాస్త్రమువలన సాక్ష్యము పొందుచున్నది. కాబట్టి ధర్మశాస్త్రము దాని భాగములన్నిటియందును క్రీస్తునే సూచించుచుండెనని రుజువుపరచు ఒక విశేషమైన వాక్యభాగము ఇక్కడ మనకు కలదు; అందుచేత ఈ గురిని ఎడతెగక లక్ష్యముగా పెట్టుకొననివాడెవడును దానిని సరిగా గ్రహింపలేడు.

321 "Complementum — పరిపూరకము," అనగా నింపుట, పూర్తిచేయుట. "అంతము" అను అర్థమిచ్చు {τέλος} అను పదము వివిధ విధములుగా వాడబడుచున్నది; అది సూచించునవి — 1. ఏ విషయముయొక్కనైనను ముగింపు, అనగా కీడులయొక్క గాని జీవముయొక్క గాని ముగింపు మొదలైనవి, మత్తయి 10:22; యోహాను 13:1; — 2. పూర్తి లేక నెరవేర్పు, లూకా 22:37; 1 తిమోతికి 1:5; — 3. పరిణామము, ఫలము, పర్యవసానము, ఫలితము, రోమీయులకు 6:21; 1 పేతురు 1:9; 2 కొరింథీయులకు 11:15; — 4. పన్ను లేక సుంకము, రోమీయులకు 13:7; — 5. ముఖ్యమైన విషయము, సారాంశము లేక సారము, 1 పేతురు 3:8. ఆ పదముయొక్క అర్థము దానితో జతపరచబడినదానిమీద ఆధారపడియున్నది. కీడులయొక్క గాని జీవముయొక్క గాని అంతము వాటి ముగింపు; ఒక వాగ్దానముయొక్క అంతము దాని నెరవేర్పు; ఒక ఆజ్ఞయొక్క అంతము దానిని నెరవేర్చుట లేక దానికి విధేయత; విశ్వాసముయొక్క అంతము రక్షణ. అట్టి సందర్భములలో సామాన్యమైన భావము ఫలితము, లేక ఫలము, లేక పర్యవసానము. ధర్మశాస్త్రమును ఒక వ్యవస్థగా, అనగా సంపూర్ణమైనదిగా కాక ప్రారంభ దశగా, యూదుల ధర్మశాస్త్రము యావత్తును ఇముడ్చుకొనినదిగా చూడవచ్చును; ఈ దృష్టిలో క్రీస్తు దాని అంతమని — దాని సంపూర్ణతయని, లేక "అది చేరవలసిన రేవు" అని — చెప్పవచ్చును. అయితే ధర్మశాస్త్రమును దాని నైతిక స్వభావములో, అనగా జీవముయొక్క నియమముగాను షరతుగాను కూడ మనము ఎంచవచ్చును; అప్పుడు ధర్మశాస్త్రముయొక్క అంతము దాని నెరవేర్పు, అనగా జీవమును పొందుటకై అది కోరుదానిని నెరవేర్చుట: ఈ విషయములో క్రీస్తు దానికి సంపూర్ణ విధేయత చూపినవాడై దాని అంతమైయున్నాడు. ఈ రెండవ అర్థము తరువాత వచ్చు మాటలతోను అపొస్తలుని వాదముతోను మిక్కిలి అనుగుణముగా ఉన్నది. మొదటి అభిప్రాయమును కాల్విన్ మాత్రమే గాక క్రిసోస్టము, బేజా, టురెట్టిన్ కూడ స్వీకరించిరి; రెండవదానిని మీడ్, స్టువర్ట్, చామర్స్ స్వీకరించిరి. ఈ రెండు అభిప్రాయముల మధ్య నిజముగా ఎక్కువ భేదము లేదు; అయితే ఆ వచనముయొక్క తరువాతి భాగము, "విశ్వసించు ప్రతివానికి నీతి కలుగుటకై," మరియు తరువాతి వచనములోని వ్యతిరేక భావము, "వీటిని చేయు మనుష్యుడు వాటియందు (లేక వాటిద్వారా) జీవించును," అనునవి రెండవ అభిప్రాయమునకే అనుకూలముగా కనబడుచున్నవి. — సం.

రోమీయులకు 10:5-10

5. ధర్మశాస్త్రమూలమగు నీతిని నెరవేర్చిన మనుష్యుడు దానివలననే జీవించునని మోషే వ్రాయుచున్నాడు.

5. Moses enim describit justitiam quae est ex Lege, Quod qui fecerit ea homo rivet in ipsis.

6. అయితే విశ్వాసమూలమైన నీతి యీలాగు చెప్పుచున్నది — ఎవడు పరలోకమునకు ఎక్కును? అని నీ హృదయములో అనుకొనవద్దు; (అనగా క్రీస్తును క్రిందికి తీసికొని వచ్చుటకు:)

6. Quae vero est ex fide justitia sic dicit, Ne dixeris in corde tuo, Quis ascendet in coelum? hoc est Christum deducere:

7. లేక, ఎవడు అగాధములోనికి దిగును? అని అనుకొనవద్దు; (అనగా మృతులలోనుండి క్రీస్తును పైకి తీసికొని వచ్చుటకు.)

7. Aut, Quis descendet in abyssum? hoc est Christum ex mortuis reducere: 8. అది ఏమని చెప్పుచున్నది? వాక్యము నీయొద్దను, నీ నోటను, నీ హృదయములోను ఉన్నది; అది మేము ప్రకటించుచున్న విశ్వాసవాక్యమే;

8. Sed quid dicit? Prope est verbum, in ore tuo et in corde tuo; hoc est verbum fidei quod praedicamus,

9. అదేమనగా యేసు ప్రభువని నీ నోటితో ఒప్పుకొని, దేవుడు మృతులలోనుండి ఆయనను లేపెనని నీ హృదయమందు విశ్వసించినయెడల, నీవు రక్షింపబడుదువు.

9. Quod si confessus fueris in ore tuo Dominum Iesum, et credideris in corde tuo quod Deus suscitavit illum ex mortuis, salvus eris:

10. ఏలయనగా నీతి కలుగునట్లు మనుష్యుడు హృదయములో విశ్వసించును, రక్షణ కలుగునట్లు నోటితో ఒప్పుకొనును.

10. Corde enim creditur in justitiam, ore fit confessio in salutem. 5. మోషే మొదలైనవి. విశ్వాసమూలమైన నీతికిని క్రియలమూలమైన నీతికిని మధ్య ఎంత విరోధమున్నదో స్పష్టము చేయుటకై అతడు ఇప్పుడు వాటిని పోల్చుచున్నాడు; ఏలయనగా పోల్చుటచేత విరుద్ధ విషయముల మధ్యనున్న విరోధము మరింత స్పష్టముగా కనబడును. అయితే అతడు ఇప్పుడు ప్రవక్తల దైవోక్తులను కాక మోషే సాక్ష్యమునే ఆధారముగా చూపుచున్నాడు; దానికి కారణమిది, — క్రియలమీద ఆధారపడుటయందు వారిని నిలిపియుంచుటకు కాక, అందుకు భిన్నముగా వారిని క్రీస్తునొద్దకు నడిపించుటకే మోషేద్వారా ధర్మశాస్త్రము ఇయ్యబడెనని యూదులు గ్రహించునట్లు. అతడు ప్రవక్తలను సాక్షులుగా నిశ్చయముగా చూపియుండవచ్చును; అయినను, "ధర్మశాస్త్రము నీతికి మరియొక నియమమును ఏలాగు విధించెను?" అను సందేహము ఇంకను నిలిచియుండెడిది. కాబట్టి ధర్మశాస్త్రముయొక్క బోధచేతనే విశ్వాసమూలమైన నీతిని అతడు స్థిరపరచినప్పుడు, ఈ సందేహమును అతడు అత్యుత్తమమైన విధముగా తొలగించుచున్నాడు.

అయితే పౌలు ధర్మశాస్త్రమును విశ్వాసముతో సమన్వయపరచుచుండియు, ఒకదాని నీతిని మరియొకదాని నీతికి విరోధముగా ఎందుకు ఉంచుచున్నాడో దాని కారణమును మనము గ్రహింపవలెను: — ధర్మశాస్త్రమునకు రెండు విధములైన అర్థము కలదు; అది కొన్నిసార్లు మోషేచేత బోధింపబడినదానినంతటిని ఇముడ్చుకొనును, కొన్నిసార్లు అతని పరిచర్యకు ప్రత్యేకముగా చెందిన ఆ భాగమును మాత్రమే, అనగా విధులు, బహుమానములు, శిక్షలు అనువాటితో కూడిన భాగమును మాత్రమే సూచించును. అయితే జనులకు మతముయొక్క నిజమైన నియమమును బోధించుట అను సామాన్యమైన పదవి మోషేకు ఉండెను. అది ఆలాగుండగా, అతడు మారుమనస్సును విశ్వాసమును ప్రకటించుట అవసరమాయెను; అయితే దైవిక కనికరముయొక్క వాగ్దానములను, అదియు ఉచితమైనవాటిని, ప్రతిపాదించుటచేతనే గాని విశ్వాసము బోధింపబడదు: ఈ విధముగా అతడు సువార్త ప్రకటకుడై యుండుట అవసరమాయెను; అనేక వాక్యభాగములనుండి కనబడుచున్నట్లు ఆ పదవిని అతడు నమ్మకముగా నెరవేర్చెను. మారుమనస్సును గూర్చిన బోధలో జనులకు ఉపదేశించుటకై, దేవునికి ఎట్టి జీవనవిధానము అంగీకారమైనదో బోధించుట అతనికి అవసరమాయెను; దీనిని అతడు ధర్మశాస్త్ర విధులలో ఇముడ్చెను. జనుల మనస్సులలో నీతియెడల ప్రేమను నాటుటకును, వారిలో దుర్నీతియెడల ద్వేషమును నాటుటకును, వాగ్దానములును బెదిరింపులును చేర్చబడెను; అవి నీతిమంతులకు బహుమానములను ప్రతిపాదించి, పాపులమీద భయంకరమైన శిక్షలను ప్రకటించెను. తాము ఎన్ని విధములుగా తమమీదికి శాపములను తెచ్చుకొనుచున్నారో, తమ క్రియలచేత దేవునివలన ఏదైనను పొందుటకు తాము ఎంత దూరముగా ఉన్నారో ఆలోచించుట ఇప్పుడు జనుల విధియై యుండెను; ఎందుకనగా ఈ విధముగా తమ స్వనీతినిగూర్చి నిరాశలోనికి నడిపింపబడి, వారు దైవిక మంచితనమను రేవుకు, ఆ విధముగా క్రీస్తునొద్దకే, పారిపోవునట్లు. మోషే వ్యవస్థయొక్క అంతము లేక ఉద్దేశము ఇదే.

అయితే సువార్త వాగ్దానములు మోషే రచనలలో అక్కడక్కడ చెదరియున్నట్లు మాత్రమే కనబడుచున్నవి గనుకను, అవియు కొంత అస్పష్టముగా ఉన్నవి గనుకను, ధర్మశాస్త్రమును గైకొనువారికి నియమింపబడిన విధులును బహుమానములును తరచుగా కనబడుచున్నవి గనుకను, క్రియలమూలమైన నిజమైన నీతి ఏదో బోధించుటయు, తరువాత దానిని గైకొనుటకు ఎట్టి ప్రతిఫలము కాచియున్నదో, దానిలో తప్పిపోవువారికి ఎట్టి శిక్ష కాచియున్నదో చూపుటయు మోషేకు అతని స్వంతమైనదియు ప్రత్యేకమైనదియునైన పదవిగా న్యాయముగానే చెందెను. ఈ కారణముచేతనే యోహాను మోషేను క్రీస్తుతో పోల్చుచున్నాడు; ఏలాగనగా,

"ధర్మశాస్త్రము మోషేద్వారా అనుగ్రహింపబడెను; కృపయు సత్యమును యేసుక్రీస్తుద్వారా కలిగెను." (యోహాను 1:17.)

మరియు ధర్మశాస్త్రము అను మాట ఈ విధముగా సంకుచిత భావములో తీసికొనబడినప్పుడెల్లను, మోషే అంతర్గతముగా క్రీస్తుకు విరుద్ధముగా ఉంచబడుచున్నాడు: అప్పుడు ధర్మశాస్త్రము సువార్తనుండి వేరుగా ఉన్నదిగా దేనిని కలిగియున్నదో మనము ఆలోచింపవలెను. కాబట్టి ఇక్కడ ధర్మశాస్త్రమూలమైన నీతినిగూర్చి చెప్పబడినది మోషేయొక్క పదవి యావత్తునకు కాక, ఒక విధముగా అతనికి ప్రత్యేకముగా అప్పగింపబడిన ఆ భాగమునకే అన్వయింపబడవలెను. నేను ఇప్పుడు మాటలవైపు వచ్చుచున్నాను.

మోషే వ్రాయుచున్నాడు మొదలైనవి. పౌలు {γράφει}, అనగా వ్రాయుచున్నాడు, అను పదమును వాడుచున్నాడు; వర్ణించుట అని అర్థమిచ్చు క్రియాపదములో ఒక భాగమును తీసివేసి దానికి బదులుగా ఇది వాడబడినది [{ἐπιγράφει}.] ఈ వాక్యభాగము లేవీయకాండము 18:5 నుండి తీసికొనబడినది; అక్కడ ప్రభువు తన ధర్మశాస్త్రమును గైకొనువారికి నిత్యజీవమును వాగ్దానము చేయుచున్నాడు; ఏలయనగా మీరు చూచుచున్నట్లు, కొందరు తలంచునట్లు ఐహిక జీవమును గూర్చి మాత్రమే కాక, ఈ భావములోనే పౌలు ఆ వాక్యభాగమును తీసికొనెను. పౌలు నిశ్చయముగా ఈలాగు వాదించుచున్నాడు, — "ధర్మశాస్త్రములో విధింపబడిన నీతిని దాని ప్రతి భాగమును ఖచ్చితముగా నెరవేర్చితేనే గాని ఏ మనుష్యుడును పొందలేడు గనుకను, ఈ సంపూర్ణతకు మనుష్యులందరు ఎల్లప్పుడు బహుదూరముగా తక్కువైయుండిరి గనుకను, ఈ మార్గములో రక్షణకొరకు ఎవడైనను ప్రయాసపడుట వ్యర్థము: కాబట్టి మనమందరము వెలివేయబడియున్న ధర్మశాస్త్రపు నీతిని పొందవలెనని నిరీక్షించిన ఇశ్రాయేలు మిక్కిలి బుద్ధిహీనులు." ఆ వాగ్దానమునుండియే అది మనకు ఏమియు ప్రయోజనకరము కాదని, షరతు అసాధ్యమైనది గనుక ఈ కారణముచేతనే, అతడు ఏలాగు రుజువుపరచుచున్నాడో చూడుడి! కాబట్టి ధర్మశాస్త్రపు నీతిని స్థాపించుటకై ధర్మశాస్త్ర వాగ్దానములను ఉదహరించుట ఎంత వ్యర్థమైన యుక్తి! ఏలయనగా వాటితోకూడ తప్పించుకొనలేని శాపము మనమీదికి వచ్చుచున్నది; అక్కడనుండి రక్షణ వచ్చుట ఎంతో దూరము. బహిరంగ వాగ్దానములను ఉదహరించుటయే యోగ్యతలను రుజువుపరచుటకు చాలునని తలంచు పోపు మతస్థుల బుద్ధిమాంద్యము ఈ కారణముచేత మరింత అసహ్యమైనది. "దేవుడు తన సేవకులకు జీవమును వాగ్దానము చేసినది వ్యర్థముగా కాదు," అని వారు చెప్పుచున్నారు. అయితే తమ స్వంత అతిక్రమములనుగూర్చిన తెలివి అందరిని మరణభయముతో కొట్టునట్లును, ఈ విధముగా తమ స్వంత కొరతచేత బలవంతపెట్టబడి వారు క్రీస్తునొద్దకు పారిపోవ నేర్చుకొనునట్లును అది వాగ్దానము చేయబడెనని అదే సమయమున వారు చూచుటలేదు.

6. అయితే విశ్వాసమూలమైన నీతి మొదలైనవి. ఈ వాక్యభాగము చదువరిని కొంచెము కాదు, ఎక్కువగానే కలవరపరచునట్టిది, అదియు రెండు కారణములచేత — ఏలయనగా అది పౌలుచేత అనుచితముగా అన్వయింపబడినట్లు కనబడుచున్నది — మరియు మాటలు కూడ వేరొక భావమునకు మళ్లింపబడినవి. మాటలనుగూర్చి ఏమి చెప్పవచ్చునో తరువాత చూచెదము: మొదట అన్వయమును గమనించెదము. ఇది ద్వితీయోపదేశకాండము 30:12 నుండి తీసికొనబడిన వాక్యభాగము; అక్కడ మునుపటి వాక్యభాగమునందువలెనే మోషే ధర్మశాస్త్ర బోధనుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; పౌలు దానిని సువార్త వాగ్దానములకు అన్వయించుచున్నాడు. ఈ ముడిని ఈ విధముగా విప్పవచ్చును: — జీవమునకు మార్గము సుగమము చేయబడెనని మోషే చూపుచున్నాడు: ఏలయనగా దేవుని చిత్తము ఇప్పుడు యూదులకు మరుగైనదిగాను, వారికి దూరముగా ఉంచబడినదిగాను లేదు, వారి కన్నుల యెదుట ఉంచబడెను. అతడు ధర్మశాస్త్రమునుగూర్చి మాత్రమే మాటలాడియుండినయెడల అతని వాదము నిరర్థకమైనదై యుండును; ఏలయనగా దేవుని ధర్మశాస్త్రము వారి కన్నుల యెదుట ఉంచబడినను, అది దూరముగా ఉండినయెడల కంటె దానిని నెరవేర్చుట సులభము కాదు. కాబట్టి అతడు ధర్మశాస్త్రమును మాత్రమే కాక, సాధారణముగా సువార్తను తనయందు ఇముడ్చుకొనియున్న దేవుని సత్యము యావత్తును ఉద్దేశించుచున్నాడు: ఏలయనగా ధర్మశాస్త్ర వాక్యము తనంతట తాను సువార్త విశ్వాసముచేత మనయందు నాటబడువరకు ఎన్నడును మన హృదయములో ఉండదు, దానిలోని అతి చిన్న అక్షరమైనను ఉండదు. మరియు, పునర్జన్మ పొందిన పిమ్మటయైనను, ధర్మశాస్త్ర వాక్యము మన హృదయములో ఉన్నదని సరిగా చెప్పలేము; ఏలయనగా అది సంపూర్ణతను కోరుచున్నది, దానికి విశ్వాసులు సైతము బహుదూరముగా ఉన్నారు: అయితే సువార్త వాక్యము హృదయమును నింపకపోయినను, హృదయములో దానికి స్థానము కలదు; ఏలయనగా అది అసంపూర్ణతకును లోపమునకును క్షమాపణను అర్పించుచున్నది. మరియు మోషే ఆ అధ్యాయమంతటను, నాలుగవ అధ్యాయమునందువలెనే, దేవుడు వారిని తన స్వంత శిక్షణక్రిందికిని పరిపాలనక్రిందికిని తీసికొనెను గనుక, దేవుని విశేషమైన దయను జనులకు సిఫారసు చేయ ప్రయత్నించుచున్నాడు; ఆ సిఫారసు ధర్మశాస్త్రమునకు మాత్రమే చెందియుండనేరదు. మోషే అక్కడ ధర్మశాస్త్ర నియమానుసారముగా జీవితమును తీర్చిదిద్దుకొనుటనుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడనుట అభ్యంతరము కాదు; ఏలయనగా పునర్జన్మ ఆత్మ విశ్వాసమూలమైన ఉచిత నీతితో జతపరచబడియున్నది. మరియు ఈ వచనము, అదే అధ్యాయములో అతడు కొంచెము ముందుగా వ్రాసిన, "ప్రభువు నీ హృదయమునకు సున్నతి చేయును" అను ఆ ముఖ్య సత్యముమీద ఆధారపడియున్నదనుటలో సందేహము లేదు. కాబట్టి ఆ వాక్యభాగములో మోషే సత్క్రియలనుగూర్చి మాత్రమే మాటలాడుచున్నాడని చెప్పువారిని సులభముగా ఖండింపవచ్చును. అతడు క్రియలనుగూర్చి మాటలాడుచున్నాడని నేను నిశ్చయముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను; అయితే ధర్మశాస్త్రమును గైకొనుటను దాని స్వంత ఊటనుండి, అనగా విశ్వాసమూలమైన నీతినుండియే, గుర్తించుట అసమంజసమని నేను ఒప్పుకొనను. ఇప్పుడు మాటల వివరణ రావలెను.

322 అపొస్తలుని సాధారణ పద్ధతి ప్రకారము ఇక్కడ నీతి ఒక వ్యక్తిగా చిత్రింపబడుచున్నది: ధర్మశాస్త్రమును పాపమును కూడ ఇంతకుముందు అదే విధముగా చిత్రింపబడెను. — సం.

323 పైని అనుభాగములో చేయబడిన భేదములను ఆశ్రయించుట అవసరము కాదని కనబడుచున్నది. ఇక్కడ ఉదహరింపబడిన వాక్యముయొక్క స్వభావము, పూల్ ఉదహరించిన క్రిసోస్టము మాటలలో సరిగా వర్ణింపబడినది, "Paulus ea transtulit et aptavit ad jusitiam fidei — పౌలు ఈ సంగతులను విశ్వాసమూలమైన నీతికి మార్చి అన్వయించెను." తాను వివరించుచున్న సత్యమును తెలియజేయు నిమిత్తము అతడు మోషే మాటలను అక్షరశః కాక, సారాంశముగా స్పష్టముగా ఎరవు తీసికొనెను. మాటలాడువాడు మోషే కాదు, ఒక వ్యక్తిగా చిత్రింపబడిన "విశ్వాసమూలమైన నీతి." వోల్ఫియస్ ఉదహరించినట్లు లూథర్ ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు, "పౌలు ఆత్మ ప్రేరణక్రింద, స్వనీతిపరులకు విరోధముగా ఒక క్రొత్తదియు తగినదియునైన మూలవాక్యమును రూపొందించుటకు మోషేనుండి సందర్భమును తీసికొనెను." ఇది సాదృశ్య రీతిగా మోషే మాటలను సువార్తకు అన్వయించుటయని కనబడుచున్నది;

నీ హృదయములో అనుకొనవద్దు, ఎవడు ఎక్కును? మొదలైనవి. మోషే ఆకాశమును సముద్రమును మనుష్యులకు దూరమైనవియు చేరుటకు కష్టమైనవియునైన స్థలములుగా పేర్కొనుచున్నాడు. అయితే పౌలు, ఈ మాటలక్రింద ఏదో ఆత్మసంబంధమైన మర్మము దాగియున్నట్లుగా, వాటిని క్రీస్తు మరణమునకును పునరుత్థానమునకును అన్వయించుచున్నాడు. ఈ వ్యాఖ్యానము మిక్కిలి బలవంతముగా లాగబడినదియు మితిమీరిన సూక్ష్మమైనదియునని ఎవడైనను తలంచినయెడల, ఈ వాక్యభాగమును ఖచ్చితముగా వివరించుట అపొస్తలుని ఉద్దేశము కాదనియు, తన ప్రస్తుత విషయమును వివరించుటకు దానిని అన్వయించుటయే అతని ఉద్దేశమనియు వాడు గ్రహించునుగాక. కాబట్టి అతడు మోషే చెప్పినదానిని మాటకుమాట తిరిగి చెప్పుటలేదు, మార్పులు చేయుచున్నాడు; వాటిద్వారా అతడు మోషే సాక్ష్యమును తన స్వంత ఉద్దేశమునకు మరింత తగినట్లుగా అనుగుణపరచుచున్నాడు. అతడు (మోషే) చేరరాని స్థలములనుగూర్చి మాటలాడెను; పౌలు మనందరి దృష్టికి నిశ్చయముగా మరుగైయుండియు మన విశ్వాసముచేత చూడబడగల వాటిని సూచించుచున్నాడు. కాబట్టి ఈ సంగతులను దృష్టాంతముకొరకు గాని, అభివృద్ధికరమైన అన్వయముగా గాని చెప్పబడినవిగా మీరు తీసికొనినయెడల, పౌలు మోషే మాటలను బలవంతముగా గాని అనుచితముగా గాని మార్చెనని మీరు చెప్పలేరు; అందుకు భిన్నముగా, అర్థమునకు ఏ నష్టమును కలుగకుండ అతడు ఆకాశము సముద్రము అను మాటలను విశేషమైన రీతిగా సూచించెనని మీరు ఒప్పుకొందురు.

కాబట్టి ఇప్పుడు పౌలు మాటలను సరళముగా వివరించెదము: మన రక్షణ నిశ్చయత రెండు పునాదులమీద ఆధారపడియున్నది గనుక, అనగా మనకొరకు జీవము సంపాదింపబడెననియు, మనకొరకు మరణము జయింపబడెననియు మనము గ్రహించినప్పుడు, సువార్త వాక్యముద్వారా విశ్వాసము ఈ రెంటిచేత నిలువబెట్టబడుచున్నదని అతడు మనకు బోధించుచున్నాడు; ఏలయనగా క్రీస్తు మరణించుటచేత మరణమును నాశనము చేసెను, తిరిగి లేచుటచేత తన స్వంత శక్తియందు జీవమును సంపాదించెను. క్రీస్తు మరణ పునరుత్థానములవలని ప్రయోజనము ఇప్పుడు సువార్తద్వారా మనకు అందింపబడుచున్నది: కాబట్టి మనము ఇంకను ఏదైనను వెదకుటకు కారణము లేదు. విశ్వాసమూలమైన నీతి రక్షణకు సమృద్ధిగా చాలినదని ఈ విధముగా కనబడునట్లు, రక్షణకు అవసరమైన ఈ రెండు సంగతులు మాత్రమే దానియందు ఇమిడియున్నవని అతడు మనకు బోధించుచున్నాడు. కాబట్టి ఎవడు పరలోకమునకు ఎక్కును? అను మాటల భావము, "నిత్యమైనదియు పరలోకసంబంధమైనదియునైన జీవముయొక్క స్వాస్థ్యము మనకొరకు నిలిచియున్నదో లేదో ఎవనికి తెలియును?" అని మీరు చెప్పినట్లే యున్నది. మరియు ఎవడు అగాధములోనికి దిగును? అను మాటలు, "శరీర మరణము తరువాత ఆత్మయొక్క నిత్య నాశనము వచ్చునో లేదో ఎవనికి తెలియును?" అని మీరు చెప్పినట్లే అర్థమిచ్చుచున్నవి. ఈ రెండు విషయములనుగూర్చిన సందేహము విశ్వాసమూలమైన నీతిచేత తొలగింపబడుచున్నదని అతడు మనకు బోధించుచున్నాడు; ఏలయనగా మొదటిది క్రీస్తును పరలోకమునుండి క్రిందికి లాగును, రెండవది ఆయనను మరణమునుండి తిరిగి పైకి తెచ్చును. క్రీస్తు పరలోకమునకు ఆరోహణమగుట నిత్యజీవమునుగూర్చి మన విశ్వాసమును నిశ్చయముగా సంపూర్ణముగా స్థిరపరచవలెను; ఏలయనగా క్రీస్తు ఎవరి పేరట, ఎవరి నిమిత్తము అక్కడికి ప్రవేశించెనో ఆ విశ్వాసులకొరకు పరలోక స్వాస్థ్యము సిద్ధపరచబడెనో లేదో అని సందేహించువాడు, ఒక విధముగా క్రీస్తునే పరలోక స్వాస్థ్యమునుండి తొలగించుచున్నాడు. అదే విధముగా మనలను నరకభయంకరములనుండి విడిపించుటకై ఆయన వాటిని అనుభవించెను గనుక, విశ్వాసులు ఇంకను ఈ దుర్దశకు లోనైయున్నారో లేదో అని సందేహించుట, ఆయన మరణమును నిరర్థకము చేయుటయు, ఒక విధముగా దానిని నిరాకరించుటయునై యున్నది.

8. అదేమని చెప్పుచున్నది? — విశ్వాసమునకు అడ్డుగానున్నవాటిని తొలగించు ఉద్దేశముతో అతడు ఇంతవరకు నిషేధరూపముగా మాటలాడెను; అయితే ఇప్పుడు నీతిని పొందు మార్గమును చూపుటకై అతడు విధిరూపమైన మాటతీరును అవలంబించుచున్నాడు. ఈ సమస్తమును ఒకే ఎడతెగని వాక్యముగా ప్రకటింపవచ్చును గాని, శ్రద్ధను పుట్టించుటకై నడుమ ఒక ప్రశ్న చొప్పింపబడెను; అదే సమయములో ధర్మశాస్త్ర నీతికిని సువార్త నీతికిని ఎంత గొప్ప భేదము కలదో చూపుటయు అతని ఉద్దేశమైయుండెను; ఏలయనగా మొదటిది దూరమునుండి తన్ను కనుపరచుకొనుచు, మనుష్యులందరిని సమీపింపకుండ అడ్డగించును; రెండవదియైతే చేతికందునంత సమీపముగా తన్నుతాను అర్పించుకొనుచు, తన్ను అనుభవించుటకు మనలను దయతో ఆహ్వానించుచున్నది. వాక్యము నీకు సమీపముగా ఉన్నది

పరేయస్, వోల్ఫియస్, టురెట్టిన్, డాడ్రిడ్జ్ ఈ మాటలు అనుకూలపరచు విధముగా అన్వయింపబడినవని ఎంచుచున్నారు. — సం. 324 "విశ్వాసమువలని నీతి" యే ఈ ప్రశ్నలోని "అది" అని స్పష్టమగుచున్నది: రోమీయులకు 10:6 చూడుడు. — సం.

మరియు గమనింపవలసినదేమనగా, మనుష్యుల మనస్సులు కుయుక్తులచేత ఈడ్వబడి రక్షణమార్గమునుండి తొలగి తిరుగకుండునట్లు, వారు తమ్మును తాము నిలుపుకొనవలసిన వాక్యపు సరిహద్దులు వారికి నియమింపబడినవి; ఏలయనగా వాక్యముతో మాత్రమే తృప్తిపొందుడని అతడు వారికి ఆజ్ఞాపించి, లేనియెడల తమ ప్రకాశముచేత వారి కన్నులకు మిరుమిట్లు గొలిపి, వారి చెవులను సహా దిగ్భ్రమపరచి, మనస్సునే ముంచివేయు పరలోక మర్మములు ఈ అద్దములో చూడబడవలెనని వారికి జ్ఞాపకము చేసినట్లే యున్నది.

కాబట్టి విశ్వాసులు వాక్యము యొక్క నిశ్చయతను గూర్చి ఈ వాక్యభాగమునుండి విశేషమైన ఆదరణను పొందుదురు; ఏలయనగా వాస్తవముగా ఎదుట ఉన్నదానిమీద ఆనుకొనునంత భద్రముగానే వారు దానిమీద ఆనుకొనవచ్చును. మరియు మన రక్షణనుగూర్చి స్థిరమైనదియు నెమ్మదియైనదియునైన నమ్మికను మనకు కలిగించు వాక్యము మోషేచేతనే ప్రకటింపబడియుండెనని కూడ గమనింపవలెను:

అది విశ్వాసవాక్యమే. — పౌలు దీనిని ఒప్పుకొనబడిన సంగతిగా తీసికొనుట సరియే; ఏలయనగా ధర్మశాస్త్ర బోధ మనస్సాక్షిని ఎంతమాత్రమును నెమ్మదిగాను శాంతముగాను చేయదు, దానికి తృప్తి కలిగింపవలసినదానిని అందించదు. అయినను అతడు వాక్యములోని ఇతర భాగములను, ధర్మశాస్త్ర విధులను సహా, త్రోసివేయుట లేదు; ధర్మశాస్త్రము కోరు ఆ కఠినమైన విధేయత లేకుండనే పాపక్షమాపణ నీతిగా ఎంచబడునని చూపుటయే అతని ఉద్దేశము. కాబట్టి మనస్సులను శాంతపరచుటకును మన రక్షణను నిశ్చయపరచుటకును సువార్త వాక్యమే చాలును; దానియందు క్రియలచేత నీతిని సంపాదించుకొనవలెనని మనకు ఆజ్ఞాపింపబడలేదు గాని, అది ఉచితముగా అర్పింపబడినప్పుడు విశ్వాసముచేత దానిని హత్తుకొనవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడుచున్నది.

విశ్వాసవాక్యము అనగా వాగ్దానవాక్యము, అనగా సువార్తయే అని గ్రహింపవలెను, ఏలయనగా అది విశ్వాసముతో సంబంధము కలిగియున్నది. ధర్మశాస్త్రమునకును సువార్తకును గల భేదము కనబడు ఆ వ్యత్యాసము ఇక్కడ నిజముగా గ్రహింపవలసినదే; ఈ భేదమునుబట్టి మనము నేర్చుకొనునదేమనగా, — ధర్మశాస్త్రము క్రియలను కోరునట్లు, సువార్త దేవుని కృపను పొందుటకు మనుష్యులు విశ్వాసమును తెచ్చుట తప్ప మరేదియు కోరదు. మేము ప్రకటించు అను మాటలు, పౌలు మోషేతో విభేదించెనని ఎవడును అనుమానింపకుండునట్లు చేర్చబడినవి; ఏలయనగా సువార్త పరిచర్యలో తనకును మోషేకును సంపూర్ణ ఏకాభిప్రాయము కలదని అతడు సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు; ఏలయనగా మోషే సహా మన ధన్యతను దైవానుగ్రహము యొక్క ఉచిత వాగ్దానమునందే గాని మరి దేనియందును ఉంచలేదు.

9. యేసు ప్రభువని నీ నోటితో ఒప్పుకొని మొదలైనవి. — ఇదియు సరియైన, కచ్చితమైన ఉదాహరణ అనుటకంటె ఒక సూచనయే; ఏలయనగా మోషే భాగమును సమస్తమునకు బదులుగా తీసికొని, ముఖము లేక దృష్టి అను మాటకు బదులుగా నోరు అను మాటను వాడెనని చెప్పుట మిక్కిలి సంభవనీయము. అయితే అపొస్తలుడు నోరు అను మాటను ఈ విధముగా సూచించుట అనుచితము కాదు: — "ప్రభువు తన వాక్యమును మన ముఖము ఎదుట ఉంచుచున్నాడు గనుక, దానిని ఒప్పుకొనవలెనని ఆయన నిస్సందేహముగా మనలను పిలుచుచున్నాడు." ఏలయనగా ప్రభువు వాక్యము ఎక్కడ ఉండునో అక్కడ అది ఫలము ఫలింపవలెను; ఆ ఫలము నోటి ఒప్పుకోలే.

325 "విశ్వాసమును" కోరునదియు విశ్వాసముచేత అంగీకరింపబడునదియునైన "వాక్యము" ఇదియే; లేక విశ్వాసమునకు అర్హమైనదియు నమ్మదగినదియునైన వాక్యము; లేక విశ్వాసమును పుట్టించి ఆదరించు వాక్యము. — సం.

ఒప్పుకోలును విశ్వాసమునకు ముందుంచుటచేత అతడు క్రమమును మార్చుచున్నాడు; ఇది లేఖనములో తరచుగా జరుగునదే: ఏలయనగా హృదయ విశ్వాసము ముందుగాను, దానినుండి పుట్టు నోటి ఒప్పుకోలు తరువాతను ఉండినయెడల ఆ క్రమము మరింత యుక్తముగా ఉండును. అయితే ప్రభువైన యేసును తన స్వంత శక్తితో అలంకరించువాడు, అనగా తండ్రిచేత ఇయ్యబడి సువార్తలో వర్ణింపబడినట్టి వానిగానే ఆయనను అంగీకరించువాడు, ఆయనను సరిగా ఒప్పుకొనుచున్నాడు.

క్రీస్తు పునరుత్థానము మాత్రమే స్పష్టముగా ప్రస్తావింపబడెను; ఆయన మరణము ప్రాముఖ్యము లేనిదైనట్లు దీనిని గ్రహింపకూడదు; క్రీస్తు తిరిగి లేచుటచేత మన రక్షణకార్యమంతటిని సంపూర్తిచేసెను గనుకనే ఆలాగు చెప్పబడెను: ఏలయనగా మనలను దేవునితో సమాధానపరచు ఆయన మరణముచేత విమోచనయు ప్రాయశ్చిత్తమును నెరవేర్చబడినను, పాపముమీదను మరణముమీదను సాతానుమీదను విజయము ఆయన పునరుత్థానముచేతనే సంపాదింపబడెను; అందువలననే నీతియు, జీవపు నూతనత్వమును, ధన్యమైన అమర్త్యత్వము యొక్క నిరీక్షణయు కలిగెను. ఈ ప్రకారము పునరుత్థానము ఒక్కటియే మన రక్షణకు నిశ్చయతగా తరచుగా మన యెదుట ఉంచబడుచున్నది; ఆయన మరణమునుండి మన శ్రద్ధను మళ్లించుటకు కాదు, అది ఆయన మరణము యొక్క సామర్థ్యమునకును ఫలమునకును సాక్ష్యమిచ్చుచున్నది గనుకనే: సంక్షేపముగా, ఆయన పునరుత్థానము ఆయన మరణమును ఇమిడ్చికొనియున్నది. ఈ విషయమును ఆరవ అధ్యాయములో క్లుప్తముగా ప్రస్తావించితిమి.

మరియు పౌలు కేవలము చారిత్రక విశ్వాసమును కోరుట లేదు గాని, పునరుత్థానమునే దాని అంతముగా చేయుచున్నాడని చెప్పవచ్చును. ఏలయనగా క్రీస్తు ఏ ఉద్దేశముతో తిరిగి లేచెనో మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; — ఆయనను లేపుటలో మన యందరిని జీవమునకు మరల తెచ్చుటయే తండ్రి సంకల్పము: ఏలయనగా క్రీస్తునకు తన ప్రాణమును తిరిగి తీసికొనుటకు స్వతహాగా అధికారము కలిగియున్నను, లేఖనములో ఈ కార్యము ఎక్కువగా తండ్రియైన దేవునికే ఆరోపింపబడుచున్నది.

10. ఏలయనగా నీతి కలుగునట్లు మనుష్యుడు హృదయములో విశ్వసించును మొదలైనవి. — విశ్వాసమువలన నీతిమంతులుగా తీర్చబడుట అనగా ఏమో గ్రహించుటకు ఈ వాక్యభాగము మనకు సహాయపడవచ్చును; ఏలయనగా సువార్తలో మనకు అర్పింపబడిన దేవుని మంచితనమును మనము హత్తుకొనినప్పుడే నీతి మనకు కలుగునని ఇది చూపుచున్నది. క్రీస్తునందు దేవుడు మనకు అనుకూలుడై యున్నాడని మనము విశ్వసించుచున్నాము గనుకనే ఈ హేతువుచేత మనము నీతిమంతులమై యున్నాము. అయితే దీనిని గమనింతము, — విశ్వాసము యొక్క స్థానము తలయందు (in cerebro — మెదడునందు) కాదు, హృదయమునందే. అయినను శరీరములోని ఏ భాగమున విశ్వాసము ఉంచబడియున్నదను విషయమైన వాదించను: అయితే హృదయము అను మాట తరచుగా గంభీరమైనదియు యథార్థమైనదియునైన భావమునకు వాడబడుచున్నది గనుక, విశ్వాసము కేవలము ఒక నిరర్థకమైన తలంపు కాదు గాని స్థిరమైనదియు సఫలమైనదియునైన నమ్మిక (fiducia — ఆశ్రయము, ఆధారము) అని నేను చెప్పుదును.

326 "అతడు 'హృదయము'నకు ముందు 'నోరు'ను ఉంచుచున్నాడు," అని పరేయస్ అనుచున్నాడు, "ఏలయనగా మోషే వాటిని ఇచ్చిన క్రమమునే అతడు అనుసరించుచున్నాడు; దీనికి హేతువేమనగా, ఒప్పుకోలుచేత తప్ప మరి ఏ విధముగాను మనము విశ్వాసమును ఎరుగము." అత్యంత ప్రత్యక్షమైన క్రియ మొదట ప్రస్తావింపబడి తరువాత అత్యంత గుప్తమైనది ప్రస్తావింపబడు, లేక కార్యము మొదట చెప్పబడి తరువాత అది పుట్టు మూలసూత్రము చెప్పబడు అనేక ఉదాహరణలు క్రొత్త పాత నిబంధనలలో కలవు; ఇది వాటిలో ఒకటి. రోమీయులకు 13:13; రోమీయులకు 15:13 చూడుడు. మరియు ఇక్కడ అపొస్తలుని శైలికి మరియొక ఉదాహరణ కలదు; రోమీయులకు 10:10లో అతడు క్రమమును త్రిప్పి, విశ్వాసమును మొదటను ఒప్పుకోలును చివరను ప్రస్తావించుచున్నాడు. ఈ రెండు వచనములను ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును, — 9. యేసు ప్రభువని నీ నోటితో ఒప్పుకొని, దేవుడు మృతులలోనుండి ఆయనను లేపెనని నీ హృదయమందు విశ్వసించినయెడల, నీవు రక్షింపబడుదువు. 10. ఏలయనగా నీతి కలుగునట్లు హృదయముతో విశ్వసించబడును, రక్షణ కలుగునట్లు నోటితో ఒప్పుకొనబడును. అతడు ఒప్పుకోలుతో ఆరంభించి ఒప్పుకోలుతో ముగించుచున్నాడు, నడిమి భాగములలో విశ్వాసమును ప్రస్తావించుచున్నాడు. — సం.

327 "Creditur;" {πιστεύεται}, "విశ్వసించబడుచున్నది." ఇది కర్తలేని క్రియ; తరువాతి భాగములోని క్రియయు అట్టిదే. అనువాదములో ఒక కర్తను చేర్చుట అవసరము; కాబట్టి "మనము విశ్వసించుచున్నాము" అని చెప్పవచ్చును; లేక ముందటి వచనములో "నీవు" వాడబడెను గనుక ఇక్కడను దానిని స్వీకరింపవచ్చును, — "ఏలయనగా నీతి కలుగునట్లు నీవు హృదయముచేత విశ్వసించుచున్నావు," అనగా నీతిని పొందునట్లు; "రక్షణ కలుగునట్లు నోటితో ఒప్పుకొనుచున్నావు," అనగా రక్షణను పొందునట్లు. పరేయస్ గమనించినట్లు, "దేవుడు మన విశ్వాసమును ఎరుగును, అయితే అది ఒప్పుకోలుచేత మనుష్యునికి తెలియజేయబడును." ఈ వచనముపై టురెట్టిన్ చేసిన వ్యాఖ్యలు మిక్కిలి సందర్భోచితమైనవి. పౌలు విరుద్ధార్థ వాక్యములను ప్రేమించెననియు, విశ్వాసమును ఒప్పుకోలును వేరుపరచి ఇక్కడ ప్రస్తావింపబడిన రెండు సంగతులకు మాత్రమే అన్వయింపబడినవిగా గ్రహింపకూడదనియు, అవి కలిసియున్నవిగా చూడవలెననియు, ఇట్టి ఉదాహరణయే రోమీయులకు 4:25లో కనబడుచున్నదనియు అతడు చెప్పుచున్నాడు; అక్కడ క్రీస్తు మన అపరాధములనిమిత్తము అప్పగింపబడి, మనము నీతిమంతులముగా తీర్చబడుటకై లేపబడెనని చెప్పబడెను; దాని భావమేమనగా, ఆయన మరణము పునరుత్థానములచేత మన అపరాధములు తుడిచివేయబడి, నీతిమంతులుగా తీర్చబడుట పొందబడును. అదే విధముగా ఇక్కడ చెప్పబడినదాని తాత్పర్యమేమనగా, యథార్థమైన విశ్వాసముచేతను బహిరంగ ఒప్పుకోలుచేతను మనము నీతిమంతులుగా తీర్చబడుటను రక్షణను పొందుచున్నాము. — సం.

రక్షణ కలుగునట్లు నోటితో ఒప్పుకోలు చేయబడును. — మనము కేవలము విశ్వాసముచేతనే రక్షింపబడుచున్నామని అతడు ఇంతకుముందు ఎన్నో మారులు సాక్ష్యమిచ్చియుండగా, ఇక్కడ మన రక్షణలో ఏ భాగమును విశ్వాసమునకు ఆరోపింపకపోవుట వింతగా కనబడవచ్చును. అయితే ఈ హేతువుచేత ఒప్పుకోలు మన రక్షణకు కారణమని మనము నిర్ణయింపకూడదు. దేవుడు మన హృదయములలో నాటిన విశ్వాసమును ఒప్పుకోలుచేత కనుపరచునట్లు చేయునప్పుడు, ఆయన మన రక్షణను ఏలాగు సంపూర్తిచేయునో చూపుట మాత్రమే అతని ఉద్దేశము: అంతేకాదు, లేనియెడల ఎవడైనను కేవలము విశ్వాసము అను వట్టి పేరును తనకు ఆరోపించుకొనకుండునట్లు, ఈ ఫలము దేనినుండి పుట్టునో అదే నిజమైన విశ్వాసమని గుర్తించుటయే అతని సరళమైన ఉద్దేశము: ఏలయనగా విశ్వాసము తన స్వంత జ్వాలను బయటికి వెళ్లగ్రక్కునంతగా దేవుని మహిమనిమిత్తమైన ఆసక్తితో హృదయమును రగిలింపవలెను. నిశ్చయముగా నీతిమంతునిగా తీర్చబడినవాడు ఇదివరకే రక్షణను పొందియున్నాడు: కాబట్టి అతడు నోటితో ఒప్పుకోలు చేయునంతగానే హృదయముతో రక్షణ కలుగునట్లు విశ్వసించుచున్నాడు. అతడు ఈ భేదమును చూపియున్నాడని మీరు చూచుచున్నారు, — నీతిమంతులుగా తీర్చబడుటకు కారణమును అతడు విశ్వాసమునకు ఆరోపించుచున్నాడు, — తరువాత రక్షణను సంపూర్తిచేయుటకు ఏది అవసరమో చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా నోటితో ఒప్పుకొనకుండ ఎవడును హృదయముతో విశ్వసింపలేడు: ఇది నిజముగా అవశ్యముగా కలుగు పర్యవసానమే గాని, రక్షణను ఒప్పుకోలునకు ఆరోపించునది కాదు.

అయితే ఈ దినమున ఏదో ఒక విధమైన కల్పిత విశ్వాసమునుగూర్చి గర్వముతో అతిశయించుచు, హృదయ రహస్యముతో తృప్తిపొంది, నోటి ఒప్పుకోలును అనవసరమైనదిగాను వ్యర్థమైనదిగాను నిర్లక్ష్యము చేయువారు పౌలుకు ఏమి జవాబు చెప్పగలరో చూచుకొందురు గాక; ఏలయనగా జ్వాలయైనను వేడిమియైనను లేనప్పుడు అగ్ని ఉన్నదని చెప్పుట అతి బాలిశమైన మాట.

రోమీయులకు 10:11-13

11. ఏలయనగా ఆయనయందు విశ్వాసముంచువాడెవడును సిగ్గుపడడని లేఖనము చెప్పుచున్నది.

11. Dicit enim scriptura, omnis qui credit in eum non pudefiet: 12. యూదుడని గ్రీసుదేశస్థుడని భేదము లేదు; ఒక్క ప్రభువే అందరికి ప్రభువైయుండి, తనకు ప్రార్థనచేయు వారందరియెడల ఐశ్వర్యవంతుడైయున్నాడు.

12. Non enim est distinctio Iudaei et Graeci; unus enim Dominus omnium, dives in omnes qui invocant eum;

13. ఎందుకనగా ప్రభువు నామమునుబట్టి ప్రార్థనచేయువారందరును రక్షింపబడుదురు. 13. Quisquis enim invocaverit nomen Domini salvus erit. 11. ఏలయనగా లేఖనము చెప్పుచున్నది మొదలైనవి. — దేవుడు యూదులను న్యాయముగా విసర్జించుటకు గల హేతువులను వివరించిన తరువాత, అతడు తాను చర్చించుచున్న ప్రశ్నలోని మరియొక భాగమైన అన్యజనుల పిలుపును రుజువుచేయుటకు తిరిగి వచ్చుచున్నాడు. కాబట్టి మనుష్యులు రక్షణను పొందు మార్గమును, అనగా యూదులకువలెనే అన్యజనులకును సాధారణమైనదియు తెరువబడినదియునైన మార్గమును వివరించిన తరువాత, అతడు ఇప్పుడు మొదట సార్వత్రికమైన ధ్వజమును ఎత్తి, దానిని స్పష్టముగా అన్యజనులకు విస్తరింపజేసి, తరువాత అన్యజనులను పేరుపెట్టి దానియొద్దకు ఆహ్వానించుచున్నాడు: మరియు తాను చెప్పినదానికి మరి ఎక్కువ అధికారము కలుగునట్లును, క్రీస్తునుగూర్చిన ప్రవచనములు ధర్మశాస్త్రముతో ఎంత చక్కగా ఏకీభవించుచున్నవో స్పష్టమగునట్లును, తాను ఇంతకుముందు యెషయానుండి ఉదహరించిన సాక్ష్యమును అతడు మరల చెప్పుచున్నాడు.

12. భేదము లేదు మొదలైనవి. — విశ్వాసము మాత్రమే కోరబడుచున్నది గనుక, అది ఎక్కడ కనబడునో అక్కడ దేవుని మంచితనము రక్షణార్థముగా తన్ను కనుపరచుకొనును: కాబట్టి ఈ విషయములో ఒక ప్రజకును జనమునకును మరియొక దానికిని ఏ భేదమును లేదు. మరియు అతడు అత్యంత బలమైన హేతువును చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా సర్వలోకమునకు సృష్టికర్తయు నిర్మాణకుడునైనవాడు మనుష్యులందరికి దేవుడై యున్నాడు గనుక, ఆయనను తమ దేవునిగా అంగీకరించి ఆయనకు ప్రార్థనచేయు వారందరియెడల ఆయన తన్ను దయగలవానిగా కనుపరచుకొనును: ఏలయనగా ఆయన కనికరము అనంతమైనది గనుక, దానిని వెదకు వారందరికిని అది విస్తరింపక మానదు.

ఐశ్వర్యవంతుడు అను మాటను ఇక్కడ క్రియార్థకముగా, అనగా దయగలవాడును ఉదారముగా ఇచ్చువాడును అను భావముతో గ్రహింపవలెను. మరియు మన తండ్రి ఐశ్వర్యము ఆయన ఉదారతచేత తగ్గిపోదనియు, కాబట్టి ఆయన తన కృప యొక్క ఎంత విస్తారమైన సమృద్ధితో ఇతరులను ఐశ్వర్యవంతులను చేసినను అది మనకొరకు తక్కువైపోదనియు మనము గమనింపవచ్చును. కాబట్టి దానివలన తాము ఏదో పోగొట్టుకొనినట్లు, కొందరు ఇతరుల ఆశీర్వాదములను చూచి అసూయపడుటకు ఏ హేతువును లేదు.

ఈ హేతువు చాలినంత బలమైనదైనను, అతడు యోవేలు ప్రవక్త సాక్ష్యముచేత దానిని ఇంకను బలపరచుచున్నాడు; అక్కడ వాడబడిన సామాన్య పదమునుబట్టి అది అందరిని సమానముగా ఇమిడ్చికొనుచున్నది. అయితే యోవేలు ప్రకటించునది ప్రస్తుత విషయముతో ఏకీభవించుచున్నదని చదువరులు సందర్భమునుబట్టి మరి బాగుగా చూడగలరు; ఏలయనగా ఆ భాగములో అతడు క్రీస్తు రాజ్యమునుగూర్చి ప్రవచించుచున్నాడు: మరియు దేవుని ఉగ్రత భయంకరమైన రీతిగా మండునని చెప్పిన తరువాత, ఆ ఉగ్రతాగ్ని నడుమనే ప్రభువు నామమునుబట్టి ప్రార్థనచేయు వారందరికి రక్షణను వాగ్దానము చేయుచున్నాడు. కాబట్టి దేవుని కృప అక్కడ వెదకబడినయెడల మాత్రమే, మరణపు అగాధములోనికి సహా చొచ్చుకొని పోవునని తేలుచున్నది; కాబట్టి అది అన్యజనులకు ఎంతమాత్రమును నిరాకరింపబడకూడదు.

రోమీయులకు 10:14-17

14. వారు విశ్వసింపనివానికి ఎట్లు ప్రార్థనచేయుదురు? విననివానిని ఎట్లు విశ్వసింతురు? ప్రకటించువాడు లేనియెడల వారెట్లు విందురు?

14. Quomodo ergo invocabunt eum in quem non crediderint? quomodo vero in eum credent de quo non audiverint? quomodo autem audient absque praedicante?

328 రోమీయులకు 9:33లో వలెనే అపొస్తలుడు సెప్టువజింట్ నుండి ఉదహరించుచున్నాడు; ఏలయనగా హెబ్రీ భాషలో ఉన్నట్లు "త్వరపడుట" అనునది "సిగ్గుపడుట" అను భావమునే తెలియజేయుచున్నది: ఏలయనగా త్వరపడువాడు చాలవరకు బుద్ధిహీనముగా ప్రవర్తించి తనమీదికి సిగ్గు తెచ్చుకొనును; సౌలు సమూయేలుకొరకు కనిపెట్టక బలి అర్పించుటకు త్వరపడి, దానిచేత తనమీదికి సిగ్గు తెచ్చుకొనినట్లే. — సం.

329 "Pro benigno et benefico:" "ఐశ్వర్యవంతుడు" అను మాటను సమృద్ధిగా, లేక వస్తువుల విస్తారతను కలిగియున్నవానిగా, ఇక్కడనైతే వరములయొక్కయు ఆశీర్వాదములయొక్కయు, క్షమించుటకును శుద్ధిచేయుటకును ఆత్మసంబంధమైన ఆధిక్యతలతో అలంకరించుటకును కావలసిన కనికరముయొక్కయు కృపయొక్కయు సమృద్ధిని కలిగియున్నవానిగా గ్రహించుటయే మేలు. — సం.

330 ఉదహరింపబడిన వాక్యభాగము యోవేలు 2:32లో ఉన్నది. ఇది సెప్టువజింట్ నుండి మాటకుమాట తీసికొనబడినది; మరియు చివరి క్రియాపదము {מלט} ఆ భాషలో రక్షింపబడుట అనుటకంటె విడిపింపబడుట, తప్పింపబడుట, విమోచింపబడుట అను భావమిచ్చుచున్నదను విషయము తప్ప, ఇది హెబ్రీ పాఠమునకు అక్షరశః సరిపోవుచున్నది; అయినను భావము దాదాపు ఒక్కటే. — సం.

15. ప్రకటించువారు పంపబడనియెడల ఎట్లు ప్రకటింతురు? ఇందువిషయమై సమాధాన సువార్తను ప్రకటించుచు మంచివాటినిగూర్చిన సువార్తను ప్రకటించువారి పాదములెంతో సుందరమైనవి అని వ్రాయబడియున్నది.

15. Quomodo autem praedicabunt nisi mittantur? Quemadmodum scriptum est, Quam pulchri pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bona!

16. అయితే అందరు సువార్తకు లోబడలేదు. ప్రభువా, మా వర్తమానము ఎవడు నమ్మెను? అని యెషయా చెప్పుచున్నాడు గదా.

16. Sed non omnes obedierunt evangelio; Iesaias enim dicit, Domine, quis credidit sermoni nostro?

17. కాగా వినుటవలన విశ్వాసము కలుగును; వినుట దేవుని వాక్యమువలన కలుగును. 17. Ergo fides ex auditu, auditus autem per verbum Dei. ఇతరుల అభిప్రాయములను వివరించుటయందును ఖండించుటయందును నేను చదువరిని ఎక్కువసేపు నిలిపియుంచను. ప్రతివాడు తన తన అభిప్రాయమును కలిగియుండును గాక; నేను తలంచుదానిని ముందుకు తెచ్చుటకు నాకును అనుమతి యుండును గాక. కాబట్టి ఈ సోపాన క్రమము యొక్క ఉద్దేశమును మీరు గ్రహించునట్లు, మొదట దీనిని జ్ఞాపకముంచుకొనుడి: అన్యజనుల పిలుపునకును, పౌలు వారిమధ్య జరిగించిన పరిచర్యకును పరస్పర సంబంధము కలదు; కాబట్టి ఒకదానికి గల రుజువుమీదనే మరియొకదానికి గల రుజువు ఆధారపడియుండెను. ఇప్పుడు పౌలు అన్యజనుల పిలుపును సందేహమునకు తావులేకుండ రుజువుచేయుటయు, అదే సమయములో తాను అధికారము లేకుండ దేవుని అనుగ్రహమును విస్తరింపజేయుచున్నట్లును, దేవుడు పిల్లలకొరకు నియమించిన రొట్టెను వారికి ఇయ్యక కుక్కలకు వేయుచున్నట్లును కనబడకుండునట్లు, తన స్వంత పరిచర్యకు హేతువు చూపుటయు అవసరమైయుండెను. కాబట్టి ఈ సంగతులను అతడు ఒకే సమయములో విశదపరచుచున్నాడు.

అయితే ప్రతి భాగము క్రమముగా వివరింపబడువరకు, అతడు తన ప్రసంగపు దారమును ఎట్లు కలుపుచున్నాడో పూర్తిగా గ్రహింపబడదు. అతడు చెప్పుచున్నదాని తాత్పర్యము ఈలాగు చెప్పినట్లే యున్నది: "యూదులును అన్యజనులును దేవుని నామమునుబట్టి ప్రార్థనచేయుటచేత తాము ఆయనయందు విశ్వసించుచున్నామని ప్రకటించుచున్నారు; ఏలయనగా ఆయనను గూర్చిన సరియైన జ్ఞానము ముందుగా కలిగియుండనిదే దేవుని నామమునుబట్టి నిజమైన ప్రార్థన ఉండనేరదు. మరియు విశ్వాసము దేవుని వాక్యముచేత పుట్టుచున్నది, అయితే దేవుని విశేష సంకల్పము ద్వారాను నియామకము ద్వారాను తప్ప దేవుని వాక్యము ఎక్కడను ప్రకటింపబడదు. కాబట్టి ఎక్కడ దేవునికి ప్రార్థన కలదో అక్కడ విశ్వాసము కలదు; ఎక్కడ విశ్వాసము కలదో అక్కడ వాక్యమను విత్తనము ముందుగా వెళ్లియున్నది; ఎక్కడ ప్రకటన కలదో అక్కడ దేవుని పిలుపు కలదు. ఇప్పుడు ఆయన పిలుపు ఇట్లు సఫలమైనదియు ఫలవంతమైనదియునై యున్నచోట, దేవుని మంచితనమునకు స్పష్టమైనదియు నిస్సందేహమైనదియునైన రుజువు అక్కడ కలదు. కాబట్టి అన్యజనులు దేవుని రాజ్యమునుండి త్రోసివేయబడకూడదని చివరకు స్పష్టమగును, ఏలయనగా దేవుడు తన రక్షణలో పాలుపొందుటకు వారిని చేర్చుకొనియున్నాడు. ఏలయనగా వారిలో విశ్వాసమునకు కారణము సువార్త ప్రకటనయైనట్లే, ప్రకటనకు కారణము దేవుడు పంపుటయే; ఈ విధముగా వారి రక్షణకు ఏర్పాటుచేయుట ఆయనకు ఇష్టమాయెను." ఇప్పుడు ప్రతి భాగమును విడివిడిగా పరిశీలింతము.

14. ఎట్లు ప్రార్థనచేయుదురు? మొదలైనవి. — పౌలు ఇక్కడ ప్రార్థనను విశ్వాసముతో కలుపుటకు ఉద్దేశించుచున్నాడు; అవి నిజముగా అత్యంత సన్నిహిత సంబంధముగల సంగతులు; ఏలయనగా దేవునికి ప్రార్థనచేయువాడు, రక్షణ యొక్క ఏకైక నిజమైన రేవునకును అత్యంత భద్రమైన ఆశ్రయమునకును వలె, తన్నుతాను చేర్చుకొనుచున్నాడు; తండ్రులందరిలో అత్యుత్తముడును అత్యంత ప్రేమగలవాడునైన తండ్రి యొక్క ఒడిలో తన్ను అప్పగించుకొను కుమారునివలె అతడు ప్రవర్తించుచున్నాడు; ఆ తండ్రి సంరక్షణచేత కాపాడబడునట్లును, ఆయన దయచేతను ప్రేమచేతను పోషింపబడునట్లును, ఆయన ఉదారతచేత ఆదుకొనబడునట్లును, ఆయన శక్తిచేత ఆధారము పొందునట్లును అతడు ఆలాగు చేయుచున్నాడు. దేవుడు తనయెడల చూపు తండ్రి దయనుగూర్చి, ఆయనవలన సమస్తమును నిరీక్షించుటకు ధైర్యము కలుగునంత దృఢనిశ్చయమును ముందుగా తన మనస్సులో కలిగియుండనివాడెవడును దీనిని చేయలేడు.

కాబట్టి దేవునికి ప్రార్థనచేయువాడు తనకొరకు సంరక్షణ సిద్ధపరచబడియున్నదని అవశ్యముగా నిశ్చయముగా ఎరుగును; ఏలయనగా దేవునిచేత అంగీకరింపబడు ప్రార్థననుగూర్చియే పౌలు ఇక్కడ మాటలాడుచున్నాడు. వేషధారులును ప్రార్థనచేయుదురు, అయితే రక్షణార్థముగా కాదు; ఏలయనగా అది విశ్వాస నిశ్చయత ఏమియు లేనిది. ఏ నమ్మికచేతను ఆధారము పొందక, సందేహముతో దేవుని సన్నిధిని నిలుచుండు స్కోలాస్టిక్ వేదాంతులందరు ఎంత పూర్తిగా అజ్ఞానులో దీనినిబట్టి కనబడుచున్నది. పౌలు అందుకు పూర్తిగా భిన్నముగా తలంచెను; ఏలయనగా ఫలము కలుగునని నిశ్చయముగా రూఢిపరచుకొననియెడల మనము సరిగా ప్రార్థింపలేమని అతడు అంగీకరింపబడిన సూత్రముగా దీనిని తీసికొనుచున్నాడు. ఏలయనగా అతడు ఇక్కడ సందేహించు విశ్వాసమును సూచించుట లేదు గాని, దేవుడు సువార్తద్వారా మనలను తనతో సమాధానపరచుకొని తన పిల్లలనుగా దత్తత చేసికొనినప్పుడు, ఆయన తండ్రి దయనుగూర్చి మన మనస్సులు కలిగియుండు ఆ నిశ్చయతనే సూచించుచున్నాడు. ఈ నమ్మికచేత మాత్రమే మనకు ఆయనయొద్దకు ప్రవేశము కలదు; ఎఫెసీయులకు 3:12లో కూడ మనకు ఈలాగే బోధింపబడుచున్నది.

అయితే మరియొక వైపున, దేవునికి ప్రార్థనను పుట్టించునదే నిజమైన విశ్వాసమని నేర్చుకొనుడి; ఏలయనగా దేవుని మంచితనమును రుచిచూచినవాడు ప్రార్థనద్వారా దానిని అనుభవింపవలెనని ఎల్లప్పుడును వెదకక మానడు.

ఆయనయందు ఎట్లు విశ్వసింతురు? మొదలైనవి. — దీని భావమేమనగా, దేవుని వాగ్దానము ప్రార్థనచేయుటకు మన నోరు తెరచువరకు మనము ఒక విధముగా మూగవారమై యున్నాము; ఆయన ప్రవక్తద్వారా సూచించు క్రమము ఇదియే; అక్కడ ఆయన — "మీరు నా జనులని నేను వారితో చెప్పుదును;" మరియు వారు — "నీవే మా దేవుడవు" అని నాతో చెప్పుదురు అనుచున్నాడు. (జెకర్యా 13:9.) మనము ఊహించుకొనుదానిని బట్టి ఒక దేవుని కల్పించుకొనుట నిజముగా మనకు తగినది కాదు; ఆయన వాక్యములో తెలుపబడినట్టి సరియైన జ్ఞానమును ఆయననుగూర్చి మనము కలిగియుండవలెను. మరియు ఎవడైనను తన స్వంత బుద్ధిని బట్టి దేవుడు మంచివాడని ఒక తలంపును ఏర్పరచుకొనినప్పుడు, అతనికి కలిగియున్నది నిశ్చయమైనదియు దృఢమైనదియునైన విశ్వాసము కాదు గాని, అనిశ్చితమైనదియు త్వరగా మాయమగునదియునైన ఊహయే; కాబట్టి దేవునిగూర్చిన సరియైన జ్ఞానము మనకు కలుగునట్లు వాక్యమును కలిగియుండుట అవసరము. ప్రకటింపబడు వాక్యమును తప్ప మరి ఏ వాక్యమును అతడు ఇక్కడ ప్రస్తావింపలేదు, ఏలయనగా ప్రభువు తన వాక్యమును అందించుటకు నియమించిన సాధారణ మార్గము అదియే. అయితే ఈ హేతువుచేత ప్రకటన అను సాధనముద్వారా తప్ప దేవుడు తన్నుగూర్చిన జ్ఞానమును మనుష్యులకు అందింపలేడని ఎవరైనను వాదించినయెడల, దీనిని బోధించుట అపొస్తలుని ఉద్దేశము కాదని మేము నిరాకరించుచున్నాము; ఏలయనగా అతడు దేవుని సాధారణ ఏర్పాటునే దృష్టియందుంచుకొనెను గాని, ఆయన కృపను పంచిపెట్టుటకు ఒక నియమమును విధింపవలెనని ఉద్దేశింపలేదు.

15. పంపబడనియెడల ఎట్లు ప్రకటింతురు? మొదలైనవి. — ఏ జనమైనను సువార్త ప్రకటనచేత అనుగ్రహింపబడినప్పుడు, అది దేవుని ప్రేమకు రుజువును సంచకరువునై యున్నదనియు, దేవుడు తన విశేష సంకల్పములో లేపినవాడు తప్ప మరి ఎవడును దానిని ప్రకటించువాడు కాడనియు, కాబట్టి ఏ జనమునకు సువార్త ప్రకటింపబడుచున్నదో ఆ జనమును ఆయన దర్శించుచున్నాడనుటకు ఏ సందేహమును లేదనియు అతడు సూచించుచున్నాడు. అయితే పౌలు ఇక్కడ ఎవనియొక్కయైనను న్యాయబద్ధమైన పిలుపునుగూర్చి చర్చించుట లేదు గనుక, ఆ విషయమునుగూర్చి విస్తారముగా మాటలాడుట అనవసరము. సువార్త మేఘములనుండి వర్షమువలె పడదు గాని, పైనుండి అది ఎక్కడికి పంపబడునో అక్కడికి మనుష్యుల చేతులద్వారా తేబడుచున్నదని మాత్రమే మనము జ్ఞాపకముంచుకొనుట చాలును.

సుందరమైనవి అని వ్రాయబడియున్నది మొదలైనవి. — ఈ సాక్ష్యమును మనము ప్రస్తుత విషయమునకు ఈ విధముగా అన్వయింపవలెను: ప్రభువు తన జనులకు విడుదలనుగూర్చిన నిరీక్షణను ఇచ్చినప్పుడు, సమాధానమునుగూర్చిన సువార్తను తెచ్చినవారి రాకడను విశేషమైన ప్రశంసతో మెచ్చుకొనెను; ఈ సంగతిచేతనే, నిత్యజీవపు వర్తమానము మనకు తేబడు అపొస్తలిక పరిచర్య అంతకు తక్కువ కాని ఘనతతో ఎంచబడవలెనని ఆయన స్పష్టపరచియున్నాడు. మరియు అది దేవునినుండి కలిగినదని దీనినిబట్టి తేలుచున్నది; ఏలయనగా లోకములో కోరదగినదియు ప్రశంసకు యోగ్యమైనదియునైనది ఏదియు ఆయన హస్తమునుండి రాకుండ ఉండదు.

అయితే ప్రభువు తన నోటనే మనకు ఈ విధముగా మెచ్చుకొనిన సువార్త ప్రకటనను మంచివారందరు ఎంతగా కోరవలెనో, దానిని ఎంతగా విలువైనదిగా ఎంచవలెనో దీనినిబట్టి మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. అందరి మనస్సులను మేల్కొలిపి, వారు దానిని ఆతురతతో కోరునట్లు చేయు ఉద్దేశముతోనే దేవుడు ఈ నిధి యొక్క సాటిలేని విలువనుగూర్చి ఇంత ఉన్నతముగా పలికెనని నిజముగా ఏ సందేహమును లేదు. పాదములు అను మాటను లక్షణావృత్తిచేత రాకడ అను భావముతో గ్రహించుడి.

16. అయితే అందరు సువార్తకు లోబడలేదు మొదలైనవి. — ఇది పౌలు తాను నిర్దేశించు సోపాన క్రమములో అనుసరింపవలెనని ఉద్దేశించిన వాదమునకు చెందినది కాదు; వెంటనే తరువాత వచ్చు ముగింపులో కూడ అతడు దీనిని సూచించుట లేదు. అయినను ఒక ఆక్షేపణను ముందుగానే నివారించుటకై, పౌలు ఈ వాక్యమును ఇక్కడ ప్రవేశపెట్టుట ప్రయోజనకరమాయెను; ఏలయనగా — విత్తనము పంటకు ముందువలె వాక్యము క్రమములో ఎల్లప్పుడును విశ్వాసమునకు ముందుగా వచ్చునని — తాను చెప్పినదానిమీద ఎవడైనను వాదమును కట్టి, వాక్యము ఉన్నచోటెల్ల విశ్వాసము దాని వెంబడి వచ్చునను నిర్ణయమును తీయకుండునట్లు ఆలాగు చేసెను: ఏలయనగా ఎన్నడును వాక్యము లేకుండ ఉండని ఇశ్రాయేలు ఈ విధమైన అతిశయమును చేసికొనియుండవచ్చును. కాబట్టి అనేకులు పిలువబడుచున్నను ఏర్పరచబడినవారు కొందరే అను ఈ సూచనను అతడు మార్గమధ్యమున వారికి ఇయ్యవలసి వచ్చెను.

ఆయన యెషయా 53:1లోనుండి ఒక వాక్యభాగమును కూడ ఉదహరించుచున్నాడు; అక్కడ ప్రవక్త క్రీస్తు మరణమును రాజ్యమును గూర్చిన విశేషమైన ప్రవచనమును ప్రకటించుటకు పూనుకొనకముందు, విశ్వసించువారి సంఖ్య కొద్దిగా ఉన్నందుకు ఆశ్చర్యపడుచు మాటలాడుచున్నాడు; వారు ఆత్మయందు అతనికి ఎంత కొద్దిమందిగా కనబడిరనగా, "ప్రభువా, మేము తెలియజేసిన సమాచారము ఎవడు నమ్మెను?" అని, అనగా మేము ప్రకటించు వాక్యమును ఎవడు నమ్మెను అని, కేకవేయుటకు అతడు బలవంతము చేయబడెను. హెబ్రీ భాషలో {,{שמועה షిమువే అను పదమునకు కర్మణి భావములో వాక్యము అని అర్థమైనను, గ్రీసుదేశస్థులు దానిని {ἀκοὴν} — వినుట అని అనువదించిరి, లాటినువారు auditum — వినుట అని అనువదించిరి; ఇది నిజముగా సరికాదు గాని, భావములో ఏ సందిగ్ధతయు లేదు.

331 "ఈ ప్రవచనమునకు," అని గోమారస్ చెప్పుచున్నాడు, "పోపు మతస్థులు బుద్ధిహీనముగా వాదించునట్లు, స్వాభావికమైనదియు రూపకాలంకారమైనదియు అను రెండు అర్థములు లేవు గాని రెండు నెరవేర్పులు కలవు; మొదటిది, ప్రజలు బబులోనునుండి తమ స్వదేశమునకు తిరిగి వచ్చుటను దూతలు ప్రకటించినప్పుడు; రెండవది, (మొదటిదానిచేత దానికి నియమింపబడిన ఛాయగా సూచింపబడినది,) సువార్త దూతలు దాని శుభవర్తమానమును లోకమునకు తెలియజేసి ప్రకటించినప్పుడు." — సం.

332 ఈ వాక్యభాగము యెషయా 52:7లోనుండి తీసికొనబడినది. సెప్టువజింట్ అనువాదము హెబ్రీ మూలమునుండి ముఖ్యముగా వేరుపడునప్పుడు అపొస్తలుడు దానినుండి ఉదహరింపడు అనుటకు ఇది ఒక గమనార్హమైన ఉదాహరణ; ఇక్కడ అట్లే జరిగినది. ఇది ఆయన స్వకీయ అనువాదముగా కనబడినను, ఆయన మూలమును అక్షరశః ఇయ్యక, దానిని తన ఉద్దేశమునకు అనుగుణముగా మలచుకొనుచున్నాడు: "పర్వతములమీద" అనుదానిని ఆయన విడిచిపెట్టి, "ప్రకటించు" లేక సువార్త ప్రకటించు అను కృదంతము విషయములోను, "మేలు" అను పదము విషయములోను ఏకవచనమునకు బదులుగా బహువచనమును స్వీకరించుచున్నాడు. ప్రవక్తల సాధారణ శైలి ప్రకారము, హెబ్రీ భాషలో సమాధానము, మేలు, రక్షణ అను పదములు ఒకే విషయమును సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నవి. కాల్విన్ అనువదించిన ప్రకారము పౌలు మాటలు, మన సాధారణ అనువాదములో అనువదింపబడినదానికంటె హెబ్రీ మూలముతో ఎక్కువగా ఏకీభవించుచున్నవి. {εὐαγγελίζω} అను క్రియాపదము తరచుగా కేవలము తెలియజేయుట, ప్రచురించుట, ప్రకటించుట లేక బోధించుట అను భావములో వాడబడుచున్నది; లూకా 3:18; 4:43; అపొస్తలుల కార్యములు 5:42 మొదలైనవి చూడుము; ఈ భావములో అది అదే అర్థమిచ్చు {,{בשר అను పదముతో సరిగా సరిపోవుచున్నది; అయితే గ్రీకు క్రియాపదముయొక్క రెండవ భావమైన సువార్త ప్రకటించుట అనునది దానికి తప్పుగా ఆరోపింపబడినది; ఏలయనగా అది శుభవర్తమానమును తెలియజేయుటకే గాక దుర్వర్తమానమును తెలియజేయుటకును అన్వయింపబడుచున్నది. — సం.

333 లేక, వినబడినది; అది {,{שמע వినుట అను దానినుండి వచ్చిన నామవాచకము గనుక, దాని కర్మణి భావములో అది సమాచారము, వర్తమానము, లేక మనుష్యుల చెవులకు అందజేయబడు ఏ వార్తనైనను సూచించును. {ἀκοή} అను గ్రీకు పదము వివిధ భావములలో వాడబడుచున్నది: వినుట అను క్రియ, మత్తయి 13:14, — వినుశక్తి, 1 కొరింథీయులకు 12:17, — వినుటకు సాధనమైన చెవి, మార్కు 7:35, — మరియు వినబడినది, అనగా వాక్యము, సమాచారము, ఇక్కడను యోహాను 12:38లోను ఉన్నట్లు. ఈ పదము ఈ అర్థములన్నిటిలో వాడబడిన సాంప్రదాయిక గ్రంథములలోని ఉదాహరణలను ష్లూస్నర్ చూపుచున్నాడు. తరువాతి వచనములో ఈ పదమునకు ఈ వచనములోని అర్థమునే ఇచ్చుట అవసరము కాదు, అది అపొస్తలుని సాధారణ విధానమునకు అనుగుణమును కాదు. ఒకే వాక్యభాగములో ఒకే పదములను వేరువేరు భావములలో వాడుట అపొస్తలుని పద్ధతి. రోమీయులకు 4:18; రోమీయులకు 8:24 చూడుము. ఇక్కడ దానికి వినబడినది, అనగా సమాచారము అని అర్థము; తరువాతి వచనములో క్రియ, అనగా వినుట అని అర్థము. — సం.

ఈ మినహాయింపు ప్రసంగవశాత్తు ఎందుకు ప్రవేశపెట్టబడెనో ఇప్పుడు మనము చూచుచున్నాము; ప్రకటన ఉన్నచోట విశ్వాసము తప్పక కలుగునని ఎవడును తలంచకుండునట్లే. అయితే ఆయన తరువాత, "ప్రభువు బాహువు ఎవనికి బయలుపరచబడెను?" అని చెప్పుటద్వారా దాని కారణమును చూపుచున్నాడు; దీనిచేత, దేవుడు తన ఆత్మ వెలుగుచేత మనలో ప్రకాశించినప్పుడే తప్ప వాక్యమువలన ఏ ప్రయోజనమును లేదని ఆయన సూచించుచున్నాడు; ఈ విధముగా, ఫలవంతమైనదియు ఏర్పరచబడినవారికి మాత్రమే ప్రత్యేకమైనదియునైన అంతరంగ పిలుపు, మనుష్యుల బాహ్యస్వరమునుండి వేరుపరచబడుచున్నది. రక్షణ సిద్ధాంతము సార్వత్రికమైనదనియు, దేవుడు అందరిని భేదము లేకుండ తన యొద్దకు ఆహ్వానించుచున్నాడనియు చెప్పి, అందరును భేదము లేకుండ ఏర్పరచబడినవారే అని కొందరు వాదించుట ఎంత బుద్ధిహీనమో దీనివలన స్పష్టమగుచున్నది. వాగ్దానముల సార్వత్రికత తనంతట తానే రక్షణను అందరికి సామాన్యమైనదిగా చేయదు; దానికి భిన్నముగా, ప్రవక్త ప్రస్తావించిన ప్రత్యేక ప్రత్యక్షత దానిని ఏర్పరచబడినవారికే పరిమితము చేయుచున్నది.

17. కాగా వినుటవలన విశ్వాసము కలుగును మొదలైనవి. ఆయన ఏర్పరచిన ఈ క్రమానుగత వరుసచేత పౌలు దేనిని దృష్టియందుంచుకొనెనో ఈ ముగింపువలన మనము చూచుచున్నాము; విశ్వాసము ఎక్కడ ఉన్నదో అక్కడ దేవుడు తన ఏర్పాటునకు ఇదివరకే రుజువును ఇచ్చియున్నాడనియు, మరియు మనుష్యుల మనస్సులను విశ్వాసముచేత వెలిగించుటకును, తద్వారా తన నామమునుబట్టి ప్రార్థన చేయుటకు వారిని నడిపించుటకును సువార్త పరిచర్యమీద తన ఆశీర్వాదమును కుమ్మరించుటచేత, అన్యజనులు నిత్య స్వాస్థ్యములో పాలుపొందుటకు తనచేత చేర్చుకొనబడిరని ఆయన ఈ విధముగా సాక్ష్యమిచ్చెననియు చూపుటయే ఆయన ఉద్దేశము.

ప్రకటనయొక్క ఫలవంతమును గూర్చి ఇది ఒక విశేషమైన వాక్యభాగము; ఏలయనగా దానిచేత విశ్వాసము పుట్టించబడునని ఆయన సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. అది తనంతట తాను నిష్ప్రయోజనమైనదని ఆయన ఇంతకుముందు ప్రకటించెను నిజమే; అయితే ప్రభువు కార్యము చేయుటకు ఇష్టపడినప్పుడు అది ఆయన శక్తికి సాధనమగుచున్నది. నిజముగా మనుష్యుని స్వరము ఏ విధముగాను ఆత్మలోనికి చొచ్చుకొనిపోలేదు; మనలను నూతనముగా జన్మింపజేయు శక్తి మర్త్యుడైన మనుష్యునికి కలదని చెప్పబడినయెడల అతడు మితిమీరి హెచ్చింపబడును; విశ్వాసమను వెలుగుకూడ మనుష్యునిచేత అందజేయబడగలదానికంటె ఉన్నతమైనది: అయినను దేవుడు మనుష్యుని స్వరముద్వారా ఫలవంతముగా కార్యము చేసి, అతని పరిచర్యద్వారా మనలో విశ్వాసమును పుట్టించుటకు ఈ సంగతులన్నియు అడ్డు కావు.

మరియు విశ్వాసము దేవుని సత్యముమీద తప్ప మరి దేనిమీదను ఆధారపడదని గమనింపవలెను; ఏలయనగా విశ్వాసము మరి ఏ విధమైన బోధనుండియైనను పుట్టునని పౌలు మనకు బోధింపక, దానిని స్పష్టముగా దేవుని వాక్యమునకే పరిమితము చేయుచున్నాడు; విశ్వాసము మనుష్యుల శాసనములమీద ఆనుకొనగలిగినయెడల ఈ పరిమితి అనుచితమై యుండును. కాబట్టి విశ్వాసముయొక్క నిశ్చయతను గూర్చి మనము మాటలాడునప్పుడు మనుష్యుల కల్పనలన్నియు తొలగిపోవలెను. దీనివలన అస్పష్ట విశ్వాసమును గూర్చిన పోపు మతస్థుల కల్పనయు కూలిపోవుచున్నది; ఏలయనగా అది విశ్వాసమును వాక్యమునుండి పెరికివేయుచున్నది; సంఘముయొక్క అధికారము వాక్యసత్యమును స్థిరపరచువరకు అది అనిశ్చితముగా వ్రేలాడుచుండును అను దేవదూషణ ఇంకను అసహ్యమైనది.

రోమీయులకు 10:18-21

18. అయితే వారు వినలేదా అని అడుగుచున్నాను. వారు వినిరి; ఏలయనగా వారి స్వరము భూలోకమందంతటికిని వారి మాటలు భూదిగంతములవరకును బయలువెళ్లెను.

18. Sed dico, Nunquid non audierunt? Quinimo, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis verba eorum.

19. అయితే ఇశ్రాయేలునకు తెలియలేదా అని అడుగుచున్నాను. మొదట మోషే ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు జనముకానివారిని చూచి మీరు రోషపడునట్లు చేసెదను, అవివేకమైన జనమును చూచి మీకు కోపము పుట్టించెదను.

19. Sed dico, Nunquid non cognovit Israel? Primus Moses dicit, Ego ad aemulationem provocabo vos in eo qui non est populus, et in gente stulta irritabo vos.

20. మరియు యెషయా తెగించి నన్ను వెదకనివారికి నేను దొరకితిని; నన్ను విచారింపనివారికి ప్రత్యక్షమైతిని అని చెప్పుచున్నాడు.

20. Iesaias autem audet et dicit, Inventus sum a non quaerentibus me, conspicuus factus sum iis qui me non interrogabant.

21. ఇశ్రాయేలు విషయమైతే అవిధేయులై ఎదురాడు ప్రజలవైపు దినమంతయు నా చేతులు చాచితిని అని చెప్పుచున్నాడు.

21. De Israele autem dicit, Quotidie expandi manus meas ad populum contumacem et contradicentem (vel, non credentem.)

18. అయితే వారు వినలేదా అని అడుగుచున్నాను మొదలైనవి. మనుష్యుల మనస్సులు ప్రకటనచేత దేవుని జ్ఞానముతో నింపబడుచున్నవి గనుకను, అది వారిని దేవునికి ప్రార్థన చేయుటకు నడిపించుచున్నది గనుకను, దేవుని సత్యము అన్యజనులకు ప్రకటింపబడెనా అను ప్రశ్న మిగిలియుండెను; ఏలయనగా పౌలు హఠాత్తుగా అన్యజనులయొద్దకు వెళ్లినందున, ఆ నూతనత్వమువలన కొద్దిపాటి అభ్యంతరము కలుగలేదు. కాబట్టి దేవుడు ఇంతకుముందు ఎప్పుడైనను తన స్వరమును అన్యజనులవైపు త్రిప్పి, సర్వలోకమునకు బోధకుని పనిని నెరవేర్చెనా అని ఆయన అడుగుచున్నాడు. అయితే దేవుడు ఏ ప్రాంతమునుండియైనను తనయొద్దకు శిష్యులను చేర్చుకొను పాఠశాల అందరికిని సామాన్యముగా తెరువబడియున్నదని చూపుటకై, ఆయన కీర్తనలు 19:4లోనుండి ఒక ప్రవక్త సాక్ష్యమును ముందుకు తెచ్చుచున్నాడు; అయినను అది ఈ విషయమునకు చాల తక్కువగా సంబంధించినట్లు పైకి కనబడుచున్నది: ఏలయనగా ప్రవక్త అక్కడ అపొస్తలులను గూర్చి కాక దేవుని భౌతిక కార్యములను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడు; వాటియందు దేవుని మహిమ ఎంత స్పష్టముగా ప్రకాశించుచున్నదనగా, దేవుని పరిపూర్ణతలను ప్రకటించుటకు వాటికి ఒక విధమైన స్వకీయ నాలుక కలదని చెప్పవచ్చునని అతడు చెప్పుచున్నాడు.

పౌలుయొక్క ఈ వాక్యభాగము ఆ కీర్తన యావత్తును రూపకాలంకారముగా వివరించుటకు ప్రాచీనులకు అవకాశమిచ్చెను, తరువాతి తరమువారును వారిని అనుసరించిరి: కాబట్టి తన అంతఃపురములోనుండి పెండ్లికుమారునివలె బయలువెడలు సూర్యుడు క్రీస్తే అనియు, ఆకాశములు అపొస్తలులే అనియు నిస్సందేహముగా ఎంచబడెను. అధిక భక్తి గలవారును లేఖనమును వివరించుటలో ఎక్కువ వినయమును కనుపరచినవారును, ఆకాశనిర్మాణమును గూర్చి స్వాభావికముగా చెప్పబడినదానిని పౌలు సూచనప్రాయముగా అపొస్తలులకు అన్వయించెనని తలంచిరి. అయితే ప్రభువు సేవకులు అన్నిచోట్ల గొప్ప భయభక్తులతో లేఖనమును వివరించిరనియు, దానిని తమ ఇష్టము చొప్పున అన్నివైపులకు త్రిప్పలేదనియు నేను కనుగొనుచున్నాను గనుక, పౌలు ఈ వాక్యభాగమును ఈ విధముగా అపార్థము చేసెనని నేను నమ్మలేను. కాబట్టి ఆయన ఉదాహరణను ప్రవక్తయొక్క స్వాభావికమైనదియు యథార్థమైనదియునైన భావము ప్రకారమే నేను తీసికొనుచున్నాను; కాబట్టి వాదము ఈ విధముగా ఉండును, — దేవుడు మనుష్యుల ప్రకటనచేత కాకపోయినను, తన సృష్టముల సాక్ష్యముచేత ఆదినుండియే అన్యజనులకు తన దైవత్వమును ప్రత్యక్షపరచియున్నాడు; ఏలయనగా అప్పుడు సువార్త వారిమధ్య మౌనముగా ఉండినను, ఆకాశభూములయొక్క పనితనమంతయు తన ప్రకటనచేత దాని కర్తను గూర్చి మాటలాడి ఆయనను తెలియజేసెను. దీనివలన, ప్రభువు తన నిబంధన కృపను ఇశ్రాయేలునకే పరిమితము చేసిన కాలములో కూడ, అన్యజనులనుండి తన జ్ఞానమును పూర్తిగా తీసివేయక, వారిమధ్య దానియొక్క కొన్ని నిప్పురవ్వలను ఎల్లప్పుడు సజీవముగా నిలిపియుంచెనని స్పష్టమగుచున్నది. అప్పుడు ఆయన తాను ఏర్పరచుకొనిన ప్రజలకు మరి ప్రత్యేకముగా తన్ను ప్రత్యక్షపరచుకొనెను నిజమే; కాబట్టి యూదులను ఆయన తన స్వకీయ నోటితోనే అన్నట్లు సన్నిహితముగా బోధించిన ఇంటి శ్రోతలతో న్యాయముగా పోల్చవచ్చును; అయినను ఆయన దూరమునుండి ఆకాశముల స్వరముచేత అన్యజనులతో మాటలాడెను గనుక, చివరకు వారికిని తన్ను తాను తెలియపరచుకొనవలెనని ఉద్దేశించెనని ఈ పూర్వసూచనచేత కనుపరచెను.

అయితే గ్రీకు అనువాదకుడు {,{קום కుమ్ అను పదమును {φθόγγον} {αὐτῶν}, వారి స్వరము అని ఎందుకు అనువదించెనో నాకు తెలియదు; ఏలయనగా దానికి కొలనూలు అని అర్థము, అది కొన్నిసార్లు కట్టడములోను కొన్నిసార్లు వ్రాతలోను వాడబడును. ఈ వాక్యభాగములో ఒకే విషయము రెండుసార్లు చెప్పబడినదని నిశ్చయము గనుక, ఆకాశములు స్వరముచేతనే కాక తమమీద వ్రాయబడినట్లున్నదానిచేతను దేవుని శక్తిని ప్రకటించుచున్నట్లు ప్రవేశపెట్టబడినవని నాకు సంభవనీయముగా కనబడుచున్నది; ఏలయనగా బయలువెళ్లుట అను మాటచేత, ఆకాశములు ప్రకటకులుగా ఉన్న బోధ ఒక దేశముయొక్క ఇరుకైన సరిహద్దులలో ఇమిడియుండక, లోకముయొక్క కడపటి ప్రాంతములవరకు ప్రకటింపబడుచున్నదని ప్రవక్త మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.

19. అయితే ఇశ్రాయేలునకు తెలియలేదా అని అడుగుచున్నాను. ప్రతివాదియొక్క ఈ ఆక్షేపణ తక్కువదానిని ఎక్కువదానితో పోల్చుటనుండి తీసికొనబడినది. దేవుడు ఆదినుండి అన్యజనులకు అస్పష్టముగాను ఛాయలద్వారాను మాత్రమే అయినను తన్ను ప్రత్యక్షపరచుకొనెను గనుక, లేక కనీసము తన సత్యమును గూర్చిన కొంత జ్ఞానమును వారికి ఇచ్చెను గనుక, వారు దేవుని జ్ఞానమునుండి మినహాయింపబడరాదని పౌలు వాదించెను. అట్లయితే సత్యముయొక్క బహు భిన్నమైన వెలుగుచేత ప్రకాశింపజేయబడిన ఇశ్రాయేలును గూర్చి ఏమి చెప్పవలెను? పరదేశులును అపవిత్రులును దూరమునుండి తమకు ప్రత్యక్షపరచబడిన వెలుగునొద్దకు పరుగెత్తుటయు, అబ్రాహాముయొక్క పరిశుద్ధ సంతానము తమకు సన్నిహితముగా కనబడిన దానిని త్రోసివేయుటయు ఎట్లు సంభవించును? ఏలయనగా ఈ భేదమును ఎల్లప్పుడు జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను, "నేడు నీ దేవుడు నీయొద్దకు దిగివచ్చుచున్నట్లు తనకు సమీపముగా వచ్చు దేవతలుగల జనము ఏది అంత ప్రసిద్ధమైనది?" కాబట్టి ఇశ్రాయేలు అనుగ్రహింపబడిన ధర్మశాస్త్ర బోధను జ్ఞానము ఎందుకు అనుసరింపలేదు అని అడుగబడుట కారణము లేనిది కాదు.

మొదట మోషే ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు మొదలైనవి. దేవుడు అన్యజనులను యూదులకంటె ఎక్కువగా ఎంచుటలో ఆయనయందు ఏ అసంగతియు లేదని ఆయన మోషే సాక్ష్యముచేత రుజువుపరచుచున్నాడు. ఈ వాక్యభాగము ఆ సుప్రసిద్ధ గీతమునుండి తీసికొనబడినది; దానిలో దేవుడు యూదులను వారి విశ్వాసఘాతుకమునుబట్టి గద్దించుచు, వారు కల్పితదేవతలవైపు తొలగిపోయిరి గనుక తాను వారిమీద ప్రతిదండన చేయుననియు, అన్యజనులను తనతో నిబంధనలోనికి చేర్చుకొనుటచేత వారికి రోషము పుట్టించుననియు ప్రకటించుచున్నాడు. "మీరు," అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, "నన్ను తృణీకరించి త్రోసివేయుటచేత నా హక్కును ఘనతను విగ్రహములకు బదిలీచేసితిరి: ఈ అన్యాయమునకు ప్రతీకారము చేయుటకై నేనును మీ స్థానములో అన్యజనులను ఉంచి, ఇంతవరకు మీకు ఇచ్చినదానిని వారికి బదిలీచేసెదను." యూదుల జనమును విసర్జింపకుండ ఇది జరిగియుండజాలదు: ఏలయనగా మోషే ప్రస్తావించిన రోషము దీనినుండి పుట్టెను, — దేవుడు జనముకానిదానినుండి తనకొరకు ఒక జనమును ఏర్పరచుకొని, శూన్యమునుండి ఒక క్రొత్త ప్రజను లేపెను; యూదులు సత్యదేవుని విడిచి విగ్రహములతో వ్యభిచరించిరి గనుక, వారు ఏ స్థానమునుండి త్రోలివేయబడిరో ఆ స్థానమును ఈ ప్రజ ఆక్రమింపవలసియుండెను. క్రీస్తు వచ్చినప్పుడు యూదులు స్థూలమైనదియు బాహ్యమైనదియునైన విగ్రహారాధనకు తొలగిపోయియుండకపోయినను, తమ కల్పనలచేత దేవుని ఆరాధన యావత్తును అపవిత్రపరచిరి గనుక వారికి ఏ నెపమును లేకుండెను; అంతేకాదు, తన అద్వితీయ కుమారుడైన క్రీస్తునందు బయలుపరచబడిన తండ్రియైన దేవునిని వారు చివరకు నిరాకరించిరి; ఇది అత్యంత ఘోరమైన భక్తిహీనత.

334 ఈ భేదమునకు కారణము చూపుటలో వ్యాఖ్యాతలు చాల తికమకపడిరి. హెబ్రీ పదము {.{קולם అయినట్లుగా అపొస్తలుడు సెప్టువజింట్ అనువాదమును స్వీకరించుచున్నాడు. ఇప్పటివరకు పరిశీలింపబడిన ప్రతులలో ఈ పాఠమును సమర్థించునది ఒక్కటియు లేకపోయినను, ఇదే సంభవనీయమైన పాఠము; అపొస్తలుడు దీనిని సమర్థించుచున్నాడు గనుక మాత్రమే కాక, సందర్భమును, ముఖ్యముగా హెబ్రీ కవిత్వములో ప్రబలియున్న సమాంతరతయు దీనిని కోరుచున్నవి గనుక. తరువాతి పంక్తిలో "మాటలు" ప్రస్తావింపబడినవి, ఇక్కడ "స్వరము" అనునది దానికి సరిపడు అత్యంత తగిన పదమై యుండును. అయితే మనము ముందటి ద్విపదకు వెనుకకు వెళ్లినయెడల దీనికి ధ్రువీకరణను మాత్రమే కాక, ఒకే వాక్యభాగములో పదములు వేరువేరు భావములలో వాడబడుటకు ఒక ఉదాహరణను కూడ కనుగొనగలము; అయినను దాని భావము సామాన్య పాఠకునికి స్పష్టముగాను, అదే సమయములో విమర్శకునికి చిక్కుగాను గందరగోళముగాను ఉండును. ఆ రెండు ద్విపదలను ఈ విధముగా అనువదింపవచ్చును, — 4. భాషణము లేదు, మాటలు లేవు! వాటి స్వరము వినబడదు! — 5. భూలోకమంతటను వాటి స్వరము బయలువెళ్లుచున్నది, లోకముయొక్క కడవరకు వాటి మాటలు. వాటికి మాటలు లేవు, అయినను వాటికి మాటలు కలవు; వాటికి స్వరము లేదు, అయినను వాటికి స్వరము కలదు. ఇక్కడ మొదటి పంక్తియు చివరి పంక్తియు ఒకదానికొకటి సరిపోవుచున్నవి, రెండవదియు మూడవదియు అట్లే. చివరి పంక్తిలో "మాటలు" అనుదానికి మొదటి పంక్తిలో స్వీకరింపబడినదానికంటె వేరొక పదము వాడబడినది నిజమే; అయితే మొదటి పంక్తిలో "భాషణము," {}אמר మరియు "మాటలు," {}דברים అను రెండు పదములున్నవి; ఇవి చివరి పంక్తిలో {}מלים అను ఒకే పదముచేత వ్యక్తపరచబడినవి. కాబట్టి నిజమైన పాఠము సెప్టువజింట్‌లో నిలుపబడినదనుటయే అత్యంత సంభవనీయముగా కనబడుచున్నది. ఈ వాక్యభాగములో అన్వయింపబడిన "స్వరము," లేక ధ్వని, సువార్తను గూర్చిన సమాచారమును, వర్తమానమును సూచించుచున్నది; "మాటలు" దాని వాస్తవ ప్రకటనను సూచించుచున్నవి. — సం.

అవివేకమైన జనమును, జనముకానివారును ఒక్కటే అని గమనించుము; ఏలయనగా నిత్యజీవపు నిరీక్షణ లేకుండ మనుష్యులకు సరిగా చెప్పవలెనంటే ఉనికియే లేదు. మరియు, జీవముయొక్క ఆరంభము లేక మూలము విశ్వాసమను వెలుగునుండి వచ్చుచున్నది: కాబట్టి ఆత్మీయ ఉనికి నూతన సృష్టినుండి ప్రవహించుచున్నది; ఈ భావములోనే పౌలు విశ్వాసులను దేవుని పనియని పిలుచుచున్నాడు, ఏలయనగా వారు ఆయన ఆత్మచేత నూతనముగా జన్మింపజేయబడి ఆయన స్వరూపము చొప్పున నూతనపరచబడియున్నారు. ఇక అవివేకమైన అను మాటనుండి, దేవుని వాక్యము లేని మనుష్యుల జ్ఞానమంతయు కేవలము వ్యర్థమని మనము నేర్చుకొనుచున్నాము.

20. మరియు యెషయా తెగించి చెప్పుచున్నాడు మొదలైనవి. ఈ ప్రవచనము కొంత స్పష్టముగా ఉన్నందున, ఎక్కువ శ్రద్ధను పుట్టించుటకై అది గొప్ప ధైర్యముతో పలుకబడెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఆయన ఈలాగు చెప్పినట్లున్నది, — "ప్రవక్త అలంకారభాషలోనైనను సందేహముతోనైనను మాటలాడక, అన్యజనుల పిలుపును సరళమైన స్పష్టమైన మాటలతో ప్రకటించెను." అయితే పౌలు ఇక్కడ కొన్ని మాటలను మధ్యను చేర్చి వేరుపరచిన సంగతులు యెషయా ప్రవక్త గ్రంథము 65:1లో కలిసియున్నవి; అక్కడ ప్రభువు తాను తన కృపను అన్యజనులవైపు త్రిప్పు కాలము వచ్చునని ప్రకటించుచున్నాడు; వెంటనే ఆయన ఈ కారణమును చేర్చుచున్నాడు, — ఇశ్రాయేలుయొక్క మూర్ఖత్వము బహుకాలము కొనసాగుటచేత తనకు సహింపరానిదాయెను గనుక దానిచేత ఆయన విసికిపోయెను. అప్పుడు ఆయన ఈలాగు చెప్పుచున్నాడు, — "ఇంతకుముందు నన్ను విచారింపక నా నామమును నిర్లక్ష్యము చేసినవారు ఇప్పుడు నన్ను వెదకిరి, (ప్రవచనముయొక్క నిశ్చయతను సూచించుటకై భవిష్యత్కాలమునకు బదులుగా భూతకాలము వాడబడినది.)

ఈ వాక్యభాగము యావత్తును కొందరు రబ్బీలు మార్చివేయుచున్నారని నాకు తెలియును; యూదులు తమ విశ్వాసభ్రష్టతనుగూర్చి పశ్చాత్తాపపడునట్లు చేయుదునని దేవుడు వాగ్దానము చేసినట్లు వారు చెప్పుచున్నారు: అయితే ఆయన పరదేశులను గూర్చి మాటలాడుచున్నాడని ఇంతకంటె స్పష్టమైనది మరేదియు లేదు; ఏలయనగా అదే సందర్భములో, — "ఇదిగో, నా నామము పెట్టబడని ప్రజయొద్దకు నేను వచ్చుచున్నాను అని నేను చెప్పితిని" అని తరువాత వచ్చుచున్నది. కాబట్టి మునుపు పరదేశులుగా ఉండినవారు నూతన దత్తపుత్రత్వముచేత దేవుని కుటుంబములోనికి చేర్చుకొనబడుదురని ప్రవక్త జరుగబోవు సంగతిగా ప్రకటించుచున్నాడనుటకు సందేహము లేదు. కాబట్టి ఇది అన్యజనుల పిలుపు; దీనియందు విశ్వాసులందరి పిలుపునకు సామాన్య ప్రతిరూపము కనబడుచున్నది; ఏలయనగా ప్రభువుకంటె ముందుగా వచ్చువాడు ఎవడును లేడు; ఆయనను గూర్చిన జ్ఞానమైనను, ఆయనను సేవింపవలెనను కోరికయైనను, ఒక్క మాటలో ఆయన సత్యమును గూర్చిన నమ్మకమైనను లేనప్పుడు, మనమందరము మినహాయింపు లేకుండ ఆయన ఉచిత కనికరముచేత మరణముయొక్క అగాధమైన లోతునుండి విడిపింపబడుచున్నాము.

335 ఈ ఉదాహరణ ద్వితీయోపదేశకాండము 32:21లోనుండి తీసికొనబడినది; "వారు" అనుదానికి బదులుగా "మీరు" ఉంచబడుట తప్ప, అది అక్షరశః హెబ్రీ మూలమును సెప్టువజింట్‌ను పోలియున్నది. హెబ్రీ భాషలో ఈ వ్యత్యాసము మిక్కిలి స్పష్టముగా కనబడుచున్నది; ఆ వచనము యావత్తు ఇది, — 21. దేవుడు కానిదానిచేత వారు నాకు రోషము పుట్టించిరి, తమ అవివేకమైన విగ్రహములచేత నాకు కోపము పుట్టించిరి; కాబట్టి జనము కానివారిచేత నేను వారికి రోషము పుట్టించెదను, అవివేకమైన జనముచేత వారికి కోపము పుట్టించెదను. — సం.

336 యెషయా 65:1. ఈ రెండు వాక్యములు తారుమారు చేయబడినవి; సెప్టువజింట్‌యు హెబ్రీ మూలమును ఒకటే. క్రమమును మార్చుటకు కారణము కనబడదు; అయితే సారాంశములో ఒకే భావము వరుసగా వచ్చు రెండు పంక్తులలో వ్యక్తపరచబడినప్పుడు వాటిలో దేనిని మొదట ఉంచినను భేదము లేదు; ఇది హెబ్రీ భాషలో సామాన్యమైన ఉదాహరణ అని గమనింపవచ్చును. — సం.

21. ఇశ్రాయేలు విషయమైతే మొదలైనవి. దేవుడు అన్యజనులవైపు ఎందుకు మరలెనో దానికి కారణము చేర్చబడుచున్నది; తన కృప యూదులకు అపహాస్యాస్పదమాయెనని ఆయన చూచెను గనుకనే. అయితే రెండవ ఖండములో ప్రజల అంధత్వము సూచింపబడుచున్నదని చదువరులు మరి పూర్తిగా గ్రహించునట్లు, ఏర్పరచబడిన ప్రజలమీదనే వారి స్వకీయ దుష్టత్వము మోపబడెనని పౌలు స్పష్టముగా జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు. అక్షరశః అది, "ఆయన ఇశ్రాయేలుతో చెప్పుచున్నాడు" అని యున్నది; అయితే పౌలు హెబ్రీ నుడికారమును అనుకరించెను; ఏలయనగా {,{ל లామెద్ తరచుగా {,{מן మిన్ అనుదానికి బదులుగా ఉంచబడుచున్నది. తన వాక్యముచేత ఎడతెగక తనయొద్దకు ఆహ్వానించుచు, సకల విధములైన దయచేత ఆకర్షించుట మానని ఇశ్రాయేలువైపు తాను తన చేతులు చాచితినని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా మనుష్యులను పిలుచుటకు ఆయన అవలంబించు రెండు విధానములు ఇవే, ఈ విధముగా ఆయన వారియెడల తన సదిచ్ఛను రుజువుపరచుచున్నాడు. అయినను తన సత్యమునకు చూపబడిన తిరస్కారమును గూర్చియే ఆయన ముఖ్యముగా ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు; దేవుడు తన వాక్యముచేత మనుష్యులను తనయొద్దకు ఆహ్వానించుటలో తన పితృసహజమైన శ్రద్ధను కనుపరచు విధానము ఎంత విశేషమైనదో, అది అంత అసహ్యమైనది.

ఆయన తన చేతులు చాచుచున్నాడను మాట మిక్కిలి బలమైనది; ఏలయనగా తన వాక్యపరిచారకులద్వారా మన రక్షణను వెదకుటచేత, తన కుమారుని దయతో తన ఒడిలోనికి చేర్చుకొనుటకు సిద్ధముగా తన బాహువులను చాచు తండ్రివలెనే ఆయన మనవైపు తన చేతులు చాచుచున్నాడు. మరియు తన శ్రద్ధాసక్తులచేత ఫలము పొందనందున వారియెడల దయ చూపుటలో ఆయన విసికిపోయినయెడల అది ఎవనికిని వింతగా కనబడకుండునట్లు ఆయన దినమంతయు అని చెప్పుచున్నాడు. ఇటువంటి వర్ణన యిర్మీయా 7:13లోను యిర్మీయా 11:7లోను మనకు కలదు; అక్కడ వారిని హెచ్చరించుటకు తాను పెందలకడ లేచితినని ఆయన చెప్పుచున్నాడు.

వారి అవిశ్వాస్యతయు మిక్కిలి తగిన రెండు పదములచేత వర్ణింపబడుచున్నది. {ἀπειθούντα} అను కృదంతమును మొండియైన, లేక తిరుగుబాటుచేయు అని అనువదించుట సరియని నేను తలంచితిని; అయినను నేను అంచులో ఉంచిన ఎరాస్మస్ అనువాదమును పాత అనువాదకుని అనువాదమును పూర్తిగా నిరాకరింపవలసినవి కావు. అయితే ప్రవక్త ప్రజలను మూర్ఖత్వమునుబట్టి నిందించి, తరువాత వారు మంచివికాని మార్గములలో తిరిగిరని చేర్చుచున్నాడు గనుక, గ్రీకు అనువాదకుడు {,{סורר సూరెర్ అను హెబ్రీ పదమును రెండు పదములచేత వ్యక్తపరచ నుద్దేశించెనని, వారిని మొదట అవిధేయులు లేక తిరుగుబాటుదారులు అనియు, తరువాత ఎదురాడువారు అనియు పిలిచెనని నేను సందేహింపను; ఏలయనగా ప్రజలు అణచరాని గర్వముతోను కటుత్వముతోను ప్రవక్తల పరిశుద్ధ హెచ్చరికలను మొండిగా త్రోసివేసిరి గనుక, వారి మొండితనము దీనియందే కనబడెను.

337 ఈ వాక్యభాగము యెషయా 65:2లోనుండి తీసికొనబడినది. వాక్యముయొక్క మొదటి భాగములో పదముల క్రమము మార్చబడుట తప్ప సెప్టువజింట్ అనుసరింపబడినది, అయితే సెప్టువజింట్ మూలముయొక్క క్రమమును నిలుపుకొనెను. చివరి పదము తప్ప ఈ అనువాదము హెబ్రీ మూలమును అనుసరించుచున్నది; ఆ పదము దాని రూపమునుబట్టి, అనగా చివరి మూలాక్షరము ద్విత్వమైయుండుటచేత, మరియొక భాషలో ఒకే పదముచేత వ్యక్తపరచబడుట కష్టము; కాబట్టి సెప్టువజింట్ రెండు పదములను ఉపయోగించెను. దానికి "మరల మరల తిరుగుబాటుచేయుట," లేక బుద్ధిపూర్వకముగా తిరుగుబాటుచేయుట అని అర్థము. {,{סר అను సామాన్య క్రియాపదమునకు తొలగిపోవుట, తిరుగుబాటుచేయుట, విశ్వాసభ్రష్టులగుట అని అర్థము: ఇక్కడ ఉన్నట్లు ద్విరుక్త రూపములో దానికి పదేపదే చేయబడు తిరుగుబాటు అనిగాని మొండి తిరుగుబాటు అనిగాని అర్థము. నిజముగా యూదుల తిరుగుబాటు లేక విశ్వాసభ్రష్టత పదేపదే జరిగినదియు మూర్ఖమైనదియునై యుండెనని వారి చరిత్ర సమృద్ధిగా సాక్ష్యమిచ్చుచున్నది. — సం.