హోషేయ 8

హోషేయ 8

హోషేయ 8:1

1. బూర నీ నోటను ఉంచుము. జనులు నా నిబంధనను మీరి నా ధర్మశాస్త్రమును అతిక్రమించిరి గనుక అతడు పక్షిరాజువలె యెహోవా మందిరముమీదికి వచ్చును.

1. Super palatum tuum tuba, tanquam aquila super domum Jehovae, 50 quia transgressi sunt foedus meum, et contra legem meam impie egerunt (vel, perfide segesserunt.)

ప్రవక్త దేవుని మందిరమును పేర్కొనుచున్నాడు గనుక, దానిని దేవాలయమని గ్రహించి, ఈ అధ్యాయారంభమున ప్రవక్త బెదరించుచున్నది ఇశ్రాయేలు రాజ్యమును కాదు, యూదా రాజ్యమునే అని వ్యాఖ్యాతలు దాదాపు అందరును ఏకీభవించుచున్నారు. ప్రవక్త ఇంతకుముందే రెండు స్థలములలో యూదా రాజ్యమును గూర్చి మాటలాడెనని నేను నిశ్చయముగా ఒప్పుకొనుచున్నాను, అయితే అది దారిలో ప్రసంగవశముగా పలికినట్టిదే. ఆయన కొన్ని గద్దింపులను బెదరింపులను ప్రవేశపెట్టినది నిజమే, అయితే ఆ భేదము పూర్తిగా స్పష్టముగా నుండునట్లే వాటిని ప్రవేశపెట్టెను; ఇప్పుడు ఆయన యూదా రాజ్యమువైపునకు తిరుగుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము, అయితే రెండవ వచనములో ఆయన ఇశ్రాయేలును పేర్కొనుచున్నాడు, అయినను తన ప్రసంగమును కొనసాగించుచునే యున్నాడు. నీ నోటికి బూర, ఇత్యాది అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; తరువాత, నా దేవా, ఇశ్రాయేలూ, మేము నిన్నెరుగుదుము అని వారు నాకు మొఱ్ఱపెట్టుదురు అని చేర్చుచున్నాడు. ఇక్కడ నిశ్చయముగా ఆ ప్రసంగము పది గోత్రములను ఉద్దేశించి చెప్పబడినది. కావున అధ్యాయారంభమును యూదా రాజ్యమునకు అన్వయించి వివరించుటకు నేను ఏ మాత్రమును ప్రేరేపింపబడుటలేదు; ఇంత అల్పమైన విషయములో వ్యాఖ్యాతలు పొరపడిరని నేను నిశ్చయముగా ఆశ్చర్యపడుచున్నాను; ఏలయనగా దేవుని మందిరము అనగా దేవాలయము మాత్రమే కాదు, సమస్త జనమును కూడ. తాము దేవునికి ప్రతిష్ఠితమైన జనమనియు, తాము ఆయన కుటుంబమనియు ఇశ్రాయేలీయులు ఈ అతిశయమును నిలుపుకొనియుండిరి గనుక ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు: "బూరను నీ నోటను ఉంచుము లేక పెట్టుము, ఇప్పుడు సమీపముననున్న యుద్ధమును ప్రకటించుము; ఏలయనగా దేవుని మందిరముమీద, అనగా దేవుని నామముచేత తమ్మును తాము కప్పుకొనుచు, తమ ఏర్పాటునందును దత్తస్వీకారమునందును నమ్మికయుంచి, సమస్త కీడులనుండి తాము విడుదల పొందియుందుమని తలంచుచున్న ఈ పరిశుద్ధ జనముమీద, దాడిచేయబోవు శత్రువు త్వరపడి వచ్చుచున్నాడు; దేవుని ఈ మందిరముమీదికి యుద్ధము పక్షిరాజువలె వచ్చును." 50 "నీ నోట బూర, అది యెహోవా మందిరముపైనున్న పక్షిరాజువలె ఉండునుగాక." — హార్స్లీ. ఒక టిప్పణిలో ఇట్లు చేర్చబడినది: — "నీ నోటనున్న బూర ధ్వని, దేవాలయపు పైకప్పుమీద తిరుగులాడుచున్న పక్షిరాజు చేయు అపశకునమైన కేకవలె తీక్ష్ణముగాను భయంకరముగాను ఉండునుగాక." అయితే ఆ మాటల అక్షరార్థమైన అనువాదము మరియొక భావమునకు మరింత స్వాభావికముగా తావిచ్చును. నేను దానిని ఇట్లు అనువదించుచున్నాను: — "నీ నోటికి బూర, యెహోవా మందిరముపైనున్న పక్షిరాజువలె." అనగా, పక్షిరాజు ఎగురునంత త్వరగా బూరను అందుకొనుము. దీనిచేత తీర్పు ఆలస్యము లేకుండ రావలసియున్నదని ఆయన సూచించుచున్నాడు; లేక ఆ ద్విపదిని ఇట్లును అనువదింపవచ్చును, — "నీ నోటికి బూర, పక్షిరాజువలె, యెహోవా మందిరమునకు విరోధముగా." అనగా, "బూరను త్వరగా నోటను ఉంచుము, పక్షిరాజు వేగమును అనుకరించుము, యెహోవా మందిరమునకు విరోధముగా యుద్ధము ప్రకటించుటకు దానిని వాడుము." — సం.

ప్రత్యేకముగా యూదా రాజ్యమునకే అన్వయింపదగినది ఏదైనను ప్రవక్త చేర్చియుండినయెడల, దేవుని మందిరము పరిశుద్ధస్థలమే అని తలంచువారి అభిప్రాయమునకు నేను సంతోషముగా సమ్మతించియుందును. అయితే సందర్భమంతయు చదువబడునుగాక, అప్పుడు ప్రవక్త రెండవ మూడవ వచనములలో వలెనే మొదటి వచనములోను ఇశ్రాయేలును గూర్చియే మాటలాడుచున్నాడని ఎవడైనను సులభముగా గ్రహింపగలడు. ఏలయనగా ముందు చెప్పబడినట్లు, ఆయన ఏ భేదమును చూపక, ఆద్యంతము తన బోధను లేక ప్రసంగమును ఒకే ధోరణిలో కొనసాగించుచున్నాడు.

మొదట ఆయన, నీ నోటికి బూర, లేక, "బూరను నీ నోటను ఉంచుము" అని చెప్పుచున్నాడు. ఇది ఒక ప్రత్యక్ష వర్ణన (hypotyposis); ఏలయనగా జనులను మరింత బలముగా కదిలించుటకై దేవుడు తన ప్రవక్తలకు నానావిధములైన పాత్రలను ధరింపజేయునని మనకు తెలియును. కావున ఇక్కడ ప్రవక్త యుద్ధమును ప్రకటించు దూతగా, లేక వార్తాహరునిగా, లేక మీకు ఇష్టమైన ఏ పేరుతోనైనను పిలువదగినవానిగా ప్రవేశపెట్టబడుచున్నాడు. కాబట్టి ఇక్కడ ప్రవక్తకు ఆజ్ఞాపింపబడినది తన నోటితో మాటలాడుటకు కాదు, యుద్ధము సమీపించెనని బూరచేత చూపుటకే; దేవుడే తన బూరచేత ఇశ్రాయేలుమీద యుద్ధము ప్రకటించినట్లు, ఆ యుద్ధము కొంతకాలమునకు భూలోక శత్రువులచేత నడిపింపబడవలసియుండెను. శత్రువులు త్వరలోనే రావలసియుండిరి, యుద్ధము ప్రకటించుటకు దూత సాధారణ పద్ధతిలో రావలసియుండెను. గ్రీకులు వారిని {κηρρυκες}, అనగా ప్రకటించువారు అని పిలుతురు; మేము "Les heraux" అని అందుము. ఈ భూలోక రాజులకు యుద్ధము ప్రకటించు ప్రకటనకర్తలు, లేక {κηρυκες}, లేక దూతలు, లేక వార్తాహరులు ఉన్నట్లే, ప్రభువు యుద్ధము ప్రకటించుటకై సాధారణమైన ఆజ్ఞతో తన ప్రవక్తను పంపుచున్నాడు: "కావున నీవు వెళ్లి, ఇప్పుడు నీ నోటిచేత మాత్రమే కాదు, నీ కంఠముచేతను, బూర ధ్వనిచేతను, నేను వారికి శత్రువునై యున్నాననియు, వారిని నాశనము చేయుటకు బలమైన సైన్యముతో నేను సిద్ధముగా నున్నాననియు ఇశ్రాయేలీయులకు తెలియజేయుము." ప్రవక్త బూరను వాడలేదనుట నిశ్చయమే; అయితే నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, ప్రవక్త తమ్మును బెదరించుచున్నది వినోదముకొరకైనను ఆటకొరకైనను కాదనియు, యుద్ధము ప్రకటించు దూతలను వారు ఇప్పుడే చూచుచున్నట్లు అది గంభీరముగా చేయబడుచున్నదనియు ఇశ్రాయేలీయులు గ్రహించునట్లు, ప్రభువు ఈ రూపకల్పనచేత బోధింపబడినదాని యథార్థతను అధికము చేసెను; ఏలయనగా సైన్యము యుద్ధమునకు సిద్ధపడియున్నప్పుడే గాని ఇది సాధారణముగా చేయబడదు.

అటుతరువాత ఆయన, పక్షిరాజువలె యెహోవా మందిరమునకు విరోధముగా అని చెప్పుచున్నాడు. యెహోవా మందిరము అనుటచేత ప్రవక్త భావమేమో మనము ఇంతకుముందే చెప్పితిమి; అనగా ప్రభువుచేత దత్తత చేసికొనబడిరి గనుక తాము ప్రతి కీడునుండి మినహాయింపబడుదుమని తలంచిన ఆ జనమే. అందుచేత ఇశ్రాయేలీయులు తమ్మును తాము దేవుని ఇంటివారని పిలుచుకొనిరి; ఈ ముసుగు క్రింద వారు భక్తిహీనముగాను అపవిత్రముగాను సమస్తవిధములైన హేయకార్యములకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనినను, తాము దేవునితోనే మిక్కిలి సన్నిహితమైన సంబంధములో నున్నామని వారు తలంచిరి. "మీ అందరికిని సామాన్యమైన నాశనము వచ్చును; ఈ అతిశయము చివరకు మీ పాపములమీద నేను ప్రతిదండన చేయకుండ నన్ను ఆటంకపరచదు" అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. అయితే దీర్ఘమైన ఆలస్యము ఉండునని ఇశ్రాయేలీయులు తలంచకుండునట్లు ఆయన పక్షిరాజువలె అని చేర్చుచున్నాడు; ఏలయనగా భక్తిహీనులు ఏదైనను అపాయము సమీపముగా నుండుట చూచినప్పుడు కాలము జరుపుచుందురు. కావున ఇశ్రాయేలీయులు తమ దుర్గుణములలో మందులుగా కొనసాగకుండునట్లు, తాను చెప్పిన నాశనము పక్షిరాజువలె నుండునని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా పక్షిరాజు క్షణములో అపారమైన దూరమును దాటిపోవును; కొంతసేపటికి ముందు అది కనబడకపోయినను, మన తలలపైన దానిని చూచినప్పుడు మనము ఆశ్చర్యపడుదుము. ఆలాగే నాశనము ఇంకను కనబడకపోయినను, అది సమీపముననే యున్నదని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు; ఇప్పుడు ఆలస్యమైనను, ప్రభువు ఈలాగున వారిని త్వరపెట్టుచుండగా, వారు భయముచేత కొట్టబడి ఆయనయొద్దకు తిరిగి వచ్చునట్లు ఆయన ఆలాగు చెప్పుచున్నాడు.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, మేము పాపపు కోరికల వెంట తొలగిపోవుట మానకున్నను, నీవు శిక్షలచేతను నీ వాక్యముచేతను మమ్మును అనుదినము నీయొద్దకు మరల రప్పించుచునే యున్నావు గనుక, — ఓ దేవా, నీ ఆత్మ నడిపింపుచేత మేము ఎట్టకేలకు నీయొద్దకు ఎట్లు తిరిగి రావలెననగా, ఇకమీదట ఎన్నడును తొలగిపోక, పవిత్రమైనట్టియు యథార్థమైనట్టియు విధేయతలో కాపాడబడి, ఈ విధముగా నీ మహిమ యొక్క పవిత్ర ఆరాధనలోను యథార్థమైన విధేయతలోను నిత్యము నిలిచియుండి, ఈ జీవితము గతించిన తరువాత, పరలోకమందు మాకొరకు భద్రపరచబడియున్న ఆ ధన్యకరమైన విశ్రాంతిని మా ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు ద్వారా ఎట్టకేలకు చేరునట్లు అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

ఇరువది యొకటవ ఉపన్యాసము నిన్న మనము ఎనిమిదవ అధ్యాయపు మొదటి వచనమును ముగింపలేకపోతిమి. కావున దాని చివరి భాగమును మనము పరిశీలింపవలసియున్నది; అందులో ప్రవక్త దేవుని ఆజ్ఞచేత తాను ఇంతకుముందు ప్రకటించిన యుద్ధమునకు కారణమును తెలియజేయుచున్నాడు. ఇశ్రాయేలీయులు ప్రభువు నిబంధనను మీరిరనియు, ఆయన ధర్మశాస్త్రమునకు విరోధముగా విశ్వాసఘాతకముగా ప్రవర్తించిరనియు ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన ఒకే సంగతిని రెండుమారులు చెప్పుచున్నాడు, ఏలయనగా నిబంధనయు ధర్మశాస్త్రమును పర్యాయపదములే; నా అభిప్రాయములో ధర్మశాస్త్రము అను మాట వివరణార్థముగా మాత్రమే చేర్చబడినది; ధర్మశాస్త్రముచేత స్థిరపరచబడిన లేక ముద్రింపబడిన ప్రభువు నిబంధనను వారు భంగపరచిరని ఆయన చెప్పినట్లున్నది. కాబట్టి దేవుడు ఇశ్రాయేలుతో ఒక నిబంధన చేసెను, దానిని ఆయన పలకలలో ఇమిడ్చియుండవలెనని సంకల్పించెను. తాము దేవునికి ఏమి చెల్లింపవలసియున్నారో ఇశ్రాయేలీయులకు తెలియనిది కాదు గనుక, వారు నిబంధన భంగము చేసినవారైరి. కావున ప్రవక్త చూపుచున్నట్లు, వారు ప్రభువు నిబంధనను మీరినప్పుడు పొరపాటుచేత పడిపోలేదు గనుక వారి నేరము రెట్టింపైనది; ఏలయనగా ప్రభువు తమనుండి ఎట్టి విశ్వాసమును ఎట్టి పవిత్రతను కోరెనో ధర్మశాస్త్రముచేత వారు తగినంతకంటె ఎక్కువగా బోధింపబడియుండిరి; అదే సమయమున ప్రభువు వారితో అంత బహిరంగముగా చేసిన నిబంధన నిర్లక్ష్యము చేయబడెను. తరువాత వచ్చునది — హోషేయ 8:2-3

2. ఇశ్రాయేలీయులు, నా దేవా, మేము నిన్నెరుగుదుము అని నాకు మొఱ్ఱపెట్టుదురు. 2. Mihi clamabunt, Deus mi, novimus te, Israel.

51 ఈ వచనపు వాక్యనిర్మాణము క్రమవిరుద్ధమైనది; ఇందులో వచనముల మిశ్రణము కలదు, ఇది ఈ గ్రంథములో అసాధారణము కాదు. మూలపాఠము ఇది: — {{}ישראל{ }ידענוך{ }אלהי{ }יזעקו{ לי అక్షరార్థమైన అనువాదము ఇది: — "నాకు వారు మొఱ్ఱపెట్టుదురు, నా దేవా, మేము నిన్ను ఎరిగియున్నాము, ఇశ్రాయేలూ." భవిష్యత్కాలమును తరచుగా గ్రహింపవలసినట్లు, అది నిరంతర క్రియను సూచించునదిగా మనము గ్రహించి, "నా దేవా" అనునది "వారు" అనుదానిలో ఇమిడియున్న ప్రతివానియొక్క పలుకుగా ఎంచి, లేక దానిని "వారు" అనుదానికి సరిపడునట్లు "మా దేవా" అని చెప్పి, కొందరు విమర్శకులు తలంచునట్లు—అదియు మిక్కిలి న్యాయముగా—"ఇశ్రాయేలు" అనునది "మేము" అనుదానికి సమానాధికరణముగా నున్నదని మనము ఎంచినయెడల, మనకు ఈ తగిన అనువాదము లభించును: — "నాకు వారు మొఱ్ఱపెట్టుదురు, మా దేవా; ఇశ్రాయేలీయులమైన మేము నిన్ను ఎరిగియున్నాము." — సం.

3. ఇశ్రాయేలీయులు మేలైనదానిని త్రోసివేసిరి; శత్రువు వారిని తరుమును. 3. Deseruit Israel bonum (vel, abominatus est, repulit, vel, recessit procul a bono:) hostis persequetur eum.

ప్రవక్త, నాకు వారు మొఱ్ఱపెట్టుదురు అని చెప్పుటచేత, దేవునియొద్దకు పారిపోనందుకు ఇశ్రాయేలీయులు నిందింపబడుచున్నారని కొందరు గ్రహించి, "వారు నాకు మొఱ్ఱపెట్టవలసియుండెను" అని ప్రవక్త మాటలను వివరింతురు. ఇతరులకు అది, "ఇశ్రాయేలీయులు ఇప్పుడు నాకు మొఱ్ఱపెట్టుదురుగాక" అను హెచ్చరికగా కనబడుచున్నది. అయితే నేను ఆ మాటలను ఉన్నవి ఉన్నట్లుగానే సరళముగా గ్రహించుచున్నాను; అనగా దేవుడు ఇక్కడ మరల ఇశ్రాయేలీయుల కపటవేషమును తాకుచున్నాడు: వారు, మేము నిన్నెరుగుదుము అని నాకు మొఱ్ఱపెట్టుదురు; దీనికి సిద్ధమైన ప్రత్యుత్తరము ఇది: ఇశ్రాయేలు మేలును తననుండి దూరముగా త్రోసివేసెను; శత్రువు అతని తరుమును. ఈ విధముగా నేను ఈ రెండు వచనములను కలిపి చదువుచున్నాను; ఏలయనగా మొదటిదానిలో వారు ఏమి చేయుదురో, ఇశ్రాయేలీయులు ఇంతకుముందే ఏమి చేయ మొదలుపెట్టిరో ప్రభువు వివరించుచున్నాడు; రెండవ వచనములో, వారు ఎల్లప్పుడును తమ హృదయములలో దుష్టత్వమును పోషించుచు, ఇంతకుముందు గమనింపబడినట్లు తమ ప్రార్థనలలో సహితము దేవుని నామమును అబద్ధముగా ధరించుకొనిరి గనుక, వారి ప్రయాసము వ్యర్థమగునని ఆయన చూపుచున్నాడు. కావున ఇశ్రాయేలు, నా దేవా, మేము నిన్నెరుగుదుము అని నాకు మొఱ్ఱపెట్టును. ఈలాగే వేషధారులు ధైర్యముగా దేవుని నామమును ఒప్పుకొని, తాము దేవుని జనమని గర్వముతో దృఢముగా పలుకుదురు; అయితే ఈ అతిశయమంతయు వ్యర్థమైనదియు అపహాస్యమునకు తగినదియునై యున్నది గనుక దేవుడు దానిని తిరస్కారముగా నవ్వుచున్నాడు. కావున వారు నాకు మొఱ్ఱపెట్టుదురు; అటుతరువాత ఆయన వారి కేకలను అనుకరించుచున్నాడు: నా దేవా, మేము నిన్నెరుగుదుము. వేషధారులు దేవుని స్నేహితులైనట్లు ఆయన నీడచేత తమ్మును తాము కప్పుకొని, ఆయన సంరక్షణక్రింద ప్రవర్తించుచున్నామని ఒప్పుకొని, అదే సమయమున సత్యసిద్ధాంత జ్ఞానమును గూర్చి అతిశయపడి, విశ్వాసమును గూర్చియు దేవుని ఆరాధనను గూర్చియు అతిశయించునప్పుడు, ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు: ఈ కేకలు వారి నోళ్లనుండి పలుకబడునుగాక, అయినను క్రియలు వేరుగా మాటలాడి వారి వేషధారణను గద్దించి బయలుపరచుచున్నవి. కాబట్టి ఈ రెండు వచనములు ఒకదానితో ఒకటి ఎట్లు జతపరచబడియున్నవో, ప్రవక్త ఉద్దేశమేమో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము.

{,}זנחzanech అను క్రియ "దూరముగా తొలగించుట" అనియు, "దూరమునకు విసరివేయుట" అనియు, కొందరు తలంచునట్లు కొన్నిసార్లు "అసహ్యించుకొనుట" అనియు అర్థమిచ్చును. మేలును త్రోసివేయుటకును, ప్రవక్త తరువాత చెప్పు తరుముటకును మధ్య ఇక్కడ అంతర్గతమైన ఒక వ్యత్యాసము కలదని నేను సందేహింపను: ఇశ్రాయేలు మేలును తననుండి దూరముగా తరిమివేసెను; కొందరు {,}טובthub అను మాటను పుంలింగమైనట్లు దేవునికే అన్వయించి వివరింతురు; అయితే ప్రవక్త, ఇశ్రాయేలీయులు సమస్త నీతినుండియు యథార్థతనుండియు వెనుకకు తొలగిరనియు, అవును, సరియైనదియు న్యాయమైనదియు అగు ప్రతిదానిని దూరముగా తరిమివేసిరనియు సరళముగా వారిని నిందించుచున్నాడని నాకు ఏ సందేహమును లేదు. కావున ఇశ్రాయేలు మేలును త్రోసివేసెను; శత్రువు అతని తరుమును అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. త్రోసివేయుటకును తరుముటకును మధ్య ఒక వ్యత్యాసము కలదు; ఇశ్రాయేలీయులు తమ భ్రష్టత్వముచేత సంపాదించినది ఇదే, అనగా శత్రువు ఇప్పుడు వారిని పట్టుకొనును అని ప్రవక్త చెప్పినట్లున్నది. కావున సమస్త హానులకు విరోధముగా భక్తియందును నీతియందును శ్రద్ధకంటె మనకు శ్రేష్ఠమైన రక్షణ లేదు; అయితే యథార్థత మనలోనుండి వెళ్లగొట్టబడినప్పుడు, మనము దేవుని సహాయమును కోల్పోవుదుము గనుక సమస్త కీడులకు గురియగుదుము. కాబట్టి ఇశ్రాయేలు మేలును త్రోసివేయుట — వారి శత్రువులు వారిని తరుముట — అను ఈ రెండు సంగతులను ప్రవక్త ఎంత చక్కగా పోల్చుచున్నాడో మనము చూచుచున్నాము. ఆయన తరువాత ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు — హోషేయ 8:4

4. నా సెలవు లేకుండ వారు రాజులను నియమించుకొనిరి; నాకు తెలియకుండ అధిపతులను నియమించుకొనిరి; తాము నిర్మూలమగునట్లు తమ వెండి బంగారములతో విగ్రహములను చేయించుకొనిరి.

4. Ipsi regnare fecerunt et non ex me: principatum instituerunt et nescivi: argentum suum et aurum suum fecerunt sibi idola, propterea excidetur.

ప్రవక్త ఇక్కడ రెండు సంగతులను గమనించుచున్నాడు; వాటి విషయమై ఆయన జనుల విశ్వాసఘాతుకత్వమును భక్తిహీనమైన మూర్ఖత్వమును ఖండించుచున్నాడు, — వారు దేవుని చిత్తమునకు విరోధముగా తమకొరకు ఒక మతమును కల్పించుకొనిరి, — మరియు వారు ఒక క్రొత్త రాజ్యమును స్థాపించుకొనిరి. ఆ జనుల రక్షణ, ఒక విధముగా, ఒక నిర్దిష్టమైన రాజ్యముమీదను యాజకత్వముమీదను స్థాపింపబడెనని మనకు తెలియును; ఈ రెండు సంగతులచేత దేవుడు తాను అబ్రాహాము సంతతితో సంబంధముగలవాడనని సాక్ష్యమిచ్చెను. భక్తుల ధన్యత ఎక్కడ నిక్షిప్తము చేయబడియున్నదో మనకు తెలియును, అనగా క్రీస్తునందే; ఏలయనగా క్రీస్తు రాజును యాజకుడునై యున్నాడు గనుక ఆయనయే మనకు ధన్యకరమైన జీవపు సంపూర్ణత. అందుచేత ఒక నిర్దిష్టమైన రాజ్యము ద్వారాను యాజకత్వము ద్వారాను జనులయెడల దేవుని కటాక్షము అప్పుడు ప్రకాశించెనని నేను చెప్పితిని. ఇప్పుడు దేవుడు తన స్వంత అధికారముచేత స్థాపించిన రాజ్యమును ఇశ్రాయేలీయులు పడద్రోసి, యాజకత్వమును చెరిపి కల్తీచేసినప్పుడు, వారు ఉద్దేశపూర్వకముగానే దేవుని కటాక్షమును ఆర్పివేసి, తమ రక్షణకు అవసరమైనదంతయు నిర్మూలము చేయుటకు ప్రయత్నించినట్లు కాదా? కావున ప్రవక్త ఇప్పుడు మాటలాడుచున్నది ఇదే, అనగా ఇశ్రాయేలీయులు రాజ్యమును యాజకత్వమును మార్చుటచేత దేవుని నియమమంతటిని పెకలించివేసి, దేవుని హస్తముచేత పరిపాలింపబడుటకు తాము ఇష్టపడలేదని బహిరంగముగా కనుపరచిరి; ఏలయనగా దేవుని భయములో కొంచెమైనను వారి హృదయములలో ప్రబలియుండినయెడల, వారు దావీదు రాజ్యమునుండి ఏ మాత్రమును తొలగిపోవుటకు గాని, క్రొత్తదియు కల్పితమైనదియు అగు యాజకత్వమును స్థాపించుటకు గాని ఎన్నడును సాహసించియుండరు.

వ్యాఖ్యాతలు తగినంతగా పరిగణింపని ప్రవక్త ఉద్దేశమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము; ఏలయనగా కొందరు దీనిని ఒడంబడికలకు అన్వయింతురు; దేవుని ఆజ్ఞచేత షిలోనీయుడైన అహీయా అది ఆలాగు జరుగునని ఇంతకుముందే ప్రకటించియుండగా, యరొబామును తమకు రాజుగా నియమించుకొనినందుకు ఇశ్రాయేలీయులు అంత కఠినముగా గద్దింపబడుట వారికి వింతగా కనబడెను. అయితే ప్రవక్త దృష్టిలో ఉంచుకొనినదానిని వారు తగినంతగా గమనింపరు; ఏలయనగా నేను ఇంతకుముందే చెప్పినట్లు, దేవుడు యాజకత్వమును స్థాపించినప్పుడు, మనుష్యులతో దేవుని సమాధానపరచుటకై ఆయనయొద్ద విజ్ఞాపనము చేయుట ఎవని కార్యమో ఆ మధ్యవర్తియైన క్రీస్తు యొక్క ప్రతిరూపము అందులో ప్రకాశించెను; మరియు దావీదు వ్యక్తియందు క్రీస్తు రాజ్యమును ప్రకాశించెను. ఇప్పుడు జనులు దేవునినుండి ఏ ఆజ్ఞయు లేకుండ అల్లరిగా తమకొరకు ఒక క్రొత్త రాజును ఏర్పరచుకొని, ధర్మశాస్త్రము విధించినదానికి విరుద్ధముగా తమకొరకు ఒక క్రొత్త దేవాలయమును బలిపీఠమును కట్టుకొని, యాజకత్వమును విభజించినప్పుడు, ఇదంతయు స్పష్టమైన భ్రష్టత్వమును, మతమును నిరాకరించుటయు కాదా? కాబట్టి ఇశ్రాయేలీయులు ఈ రెండు విషయములలోను మతభ్రష్టులైరని దీనినిబట్టి స్పష్టమగుచున్నది; ఏలయనగా వారు దేవుని రెండు విధములుగా విడిచిపెట్టిరి, — మొదట దావీదు వంశమునుండి వేరైపోవుటచేత, — తరువాత దేవుడు తన ధర్మశాస్త్రములో ఆజ్ఞాపింపని పరాయి ఆరాధనను తమకొరకు కల్పించుకొనుటచేత.

మొదటిదానిని గూర్చి ఆయన, వారు రాజ్యము చేయించిరి, అయితే నా ద్వారా కాదు; వారు ప్రభుత్వమును స్థాపించిరి, అది నాకు తెలియలేదు, అనగా నా సమ్మతి లేకుండ, అని చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుడు తాను అంగీకరింపనిదానిని, లేక తనను సంప్రదింపని విషయమును ఎరుగడని చెప్పబడుచున్నాడు. అయితే దేవుడే ఆ క్రొత్త రాజ్యమునకు స్థాపకుడు గనుక దానిని ఆయన ఎరిగియుండెను అని ఎవడైనను ఆక్షేపణ చెప్పవచ్చును. దీనికి ప్రత్యుత్తరమేదనగా, దేవుడు ఎట్లు కార్యము జరిగించుననగా, భక్తిహీనులు ఆయన సంకల్పమును నెరవేర్చుటకంటె వేరొకదానినే గురిగా పెట్టుకొందురు గనుక, ఈ నెపము వారిని నిర్దోషులుగా చేయదు. ఉదాహరణకు, దేవుడు తన సేవకుడైన యోబు ఓర్పును పరీక్షింపవలెనని సంకల్పించెను: అతని ఆస్తిని దోచుకొనిపోయిన దొంగలు నిర్దోషులా? ఎంతమాత్రమును కారు. అన్యాయముచేతను దోపిడిచేతను తమ్మును తాము ధనవంతులుగా చేసికొనుటయే గాక వారి గురి వేరేమి? కావున వారు మరియొకని నష్టముతో తమ లాభమును సంపాదించుకొని, తమకు ఎన్నడును హాని చేయని మనుష్యుని అన్యాయముగా దోచుకొనిరి గనుక, వారు ప్రతి సాకును కోల్పోయిరి. అయినను ఆ మధ్యకాలములో ప్రభువు తాను నియమించినదానిని, సాతానునకు తాను ఇంతకుముందే అనుమతించినదానిని, వారిద్వారా నెరవేర్చెను. చెప్పబడినట్లు, తన సేవకుడు దోచుకొనబడవలెనని ఆయన ఉద్దేశించెను; దొంగలను ప్రేరేపించిన సాతానుడు దేవుని అనుమతి లేకుండ, అవును, తనకు ఆజ్ఞాపింపబడితేనే గాని, తానే ఒక వ్రేలునైనను కదల్పలేకపోయెను. అదే సమయమున ప్రభువునకు దుష్టులతో ఉమ్మడియైనదిగాని సంబంధముగలదిగాని ఏదియు లేదు, ఏలయనగా ఆయన సంకల్పము వారి చెడిపోయిన దురాశకు బహుదూరముగా నుండెను. ఆలాగే ప్రవక్త ఇక్కడ చెప్పుచున్నదానిని గూర్చియు చెప్పవలెను. దేవుడు సొలొమోనును దండింపవలెనని ఉద్దేశించెను గనుక, ఆయన పది గోత్రములను తీసివేసెను. సొలొమోను తన దినముల అంతమువరకు రాజ్యము చేయుటకును, రాజ్యపరిపాలనను నిలుపుకొనుటకును ఆయన అతనిని అనుమతించెను; అయితే అతని తరువాత వచ్చిన రెహబాము పది గోత్రములను పోగొట్టుకొనెను. ఇది యాదృచ్ఛికముగా జరుగలేదు; ఏలయనగా దేవుడు ఆలాగు నిర్ణయించెను; అవును, అది ఆలాగు జరుగునని ఆయన ప్రకటించియుండెను. అట్టిదేమియు కలలోనైనను తలంపని యరొబామునకు రాజ్యమును అర్పించుటకై ఆయన షిలోనీయుడైన అహీయాను పంపెను. కావున పది గోత్రములు రెహబామునకు చూపవలసిన రాజభక్తిని విడిచిపెట్టవలెననియు, యరొబాము రాజై రాజ్యములో అధిక భాగమును స్వాధీనపరచుకొనవలెననియు దేవుడు తన రహస్య సంకల్పముచేత సమస్తమును పరిపాలించెను. ఇది దేవుని నిర్ణయముచేత జరిగెనని నేను చెప్పుచున్నాను; అయినను రెహబామునుండి తిరుగబడుటలో తాము దేవునికి లోబడుచున్నామని జనులు తలంచలేదు; ఏలయనగా యౌవనుడైన రాజు నిరంకుశముగా తమ్మును అణచివేయగోరుచున్నాడని వారు చూచినప్పుడు కొంత ఉపశమనమును కోరిరి; అందుచేత వారు తమకొరకు ఒక క్రొత్త రాజును ఏర్పరచుకొనిరి. అయితే దేవుడు దావీదు రాజ్యములో వారికి సూచనగాను తాకట్టుగాను ఇచ్చిన ఆ అమూల్యమైన ఆశీర్వాదమును తమకు లేకుండ చేసికొనుటకంటె, ప్రతి అన్యాయమును వారు సహించియుండవలెను; ఏలయనగా చెప్పబడినట్లు, దావీదు సామాన్య రాజువలె రాజ్యము చేయలేదు, అతడు క్రీస్తునకు ఛాయారూపముగా నుండెను; అతని రాజ్యము వర్ధిల్లుచుండినంతకాలము, క్రీస్తు అప్పుడు జనుల మధ్య నివసించుచున్నట్లుగా, దేవుడు జనులకు తన కటాక్షమును వాగ్దానము చేసెను. కాబట్టి జనులు దావీదు కాడిని విదిలించివేసినప్పుడు, అది వారు క్రీస్తునే త్రోసివేసినట్లుండెను; ఏలయనగా తన ఛాయారూపమునందు క్రీస్తు తృణీకరింపబడెను.

కావున యరొబాముతో జతకలియుటలో జనుల ప్రవర్తన ఎంత నీచమైనదో మనము చూచుచున్నాము. ఏలయనగా కొందరు జనులు తరచుగా అవివేకముగా రాజ్యస్థితిని తలక్రిందులు చేయునట్లు, ఆ తిరుగుబాటు కేవలము చపలత్వమునకు రుజువు మాత్రమే కాదు; అది కేవలము అవివేకమైన చపలత్వము కాదు, అది దేవుని కటాక్షమును భక్తిహీనముగా నిరాకరించుటయే, వారు క్రీస్తునే త్రోసివేసినట్లే. ఈ విధముగా వారు సంఘశరీరమునుండి తమ్మును తాము చీల్చివేసికొనిరి; ఇశ్రాయేలు రాజ్యము ధనములోను బలములోను యూదా రాజ్యమును మించియుండినను, అది కుళ్లిన అవయవమువలె ఆయెను; ఏలయనగా సంపూర్ణ ఆరోగ్యము శిరస్సుమీదనే ఆధారపడియుండెను, ఆ శిరస్సునుండి పది గోత్రములు తమ్మును తాము తెగగొట్టుకొనిరి. కావున దేవుని ద్వారా కాకుండ ఒక రాజ్యమును స్థాపించుకొనినందుకు ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయులతో ఎందుకు ఇంత తీవ్రముగా వాదించుచున్నాడో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము; మరియు దేవుడు తాను నిర్ణయించి తన ప్రవక్తయైన షిలోనీయుడగు అహీయా నోటిద్వారా సాక్ష్యమిచ్చినదానిని, అది తన ద్వారా జరుగలేదని ఆయన ఇక్కడ ఎట్లు ప్రకటించుచున్నాడు అను ప్రశ్నయు పరిష్కరింపబడినది; అనగా చెప్పబడినట్లు, దేవుడు జనులకు ఆజ్ఞ ఇయ్యలేదు, రెహబామునకు చూపవలసిన రాజభక్తినుండి తొలగిపోవుటకు జనులను అనుమతింపలేదు. కావున జనుల విషయములో ఆ రాజ్యము తన నిర్ణయముచేత స్థాపింపబడెనని దేవుడు నిరాకరించుచున్నాడు; జరిగినదేమనగా, — జనులు తన్ను సంప్రదింపకుండ ఒక రాజును నియమించుకొనిరి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; ఏలయనగా తనకు ఏది ఇష్టమో, ప్రభువు స్వయముగా దేనిని అనుగ్రహించెనో దానిని జనులు గమనింపవలసియుండెను; వారు దానిని చేయక, అకస్మాత్తుగా తమ స్వంత గ్రుడ్డి ప్రేరణను అనుసరించిరి.

మరియు ఈ స్థలము గమనింపదగినది; ఏలయనగా ఒకే కార్యము ప్రభువుచేత చేయబడుచున్నదనియు చేయబడుటలేదనియు దీనివలన మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. లేఖనములో ప్రవీణులుకాని మూర్ఖులు నేడు దేవుని సంరక్షణను గూర్చి మన మధ్య గొప్ప కలకలములు రేపుచున్నారు; అవును, దేవుని నిర్ణయముచేతను రహస్య సంకల్పముచేతను తప్ప ఏదియు జరుగదనియు, ఈ లోకములో జరుగునదంతయు ఆయన హస్తముచేత పరిపాలింపబడుచున్నదనియు మనము చెప్పుచున్నాము గనుక (లేఖనము సహితము అంతటను దీనినే బోధించుచున్నది) మనమీద మొరుగు వెఱ్ఱికుక్కలు అనేకులు కలరు. "అదెట్లు? అట్లయితే దేవుడు నరహంతకుడా? అట్లయితే దేవుడు దొంగయా? లేక వేరొక మాటలో, నరహత్యలు, దొంగతనములు, సమస్తవిధములైన దుష్టత్వమును ఆయనకు ఆరోపింపవలెనా?" ఈ మనుష్యులు తాము చురుకైనవారని ఎంచబడగోరుచు, తాము ఎంత మందబుద్ధులో, ఎంత అసంబద్ధులో, అవును, ఎంత వెఱ్ఱి క్రూరమృగములో కనుపరచుకొనుచున్నారు. ఏలయనగా ఒకే కార్యము ప్రభువుచేత చేయబడెననియు చేయబడలేదనియు, అయితే వేరువేరు విధములుగా, అని ప్రవక్త ఇక్కడ చూపుచున్నాడు. యరొబాము తనచేత రాజుగా నియమింపబడలేదని దేవుడు ఇక్కడ స్పష్టముగా నిరాకరించుచున్నాడు; మరియొక వైపున, పరిశుద్ధ చరిత్రను పరిశీలించినయెడల, యరొబాము జనుల ఓట్లచేత కాదు, దేవుని ఆజ్ఞచేతనే రాజుగా నియమింపబడెనని కనబడుచున్నది; ఏలయనగా యరొబామునొద్దకు వెళ్లవలెనని అహీయాకు ఆజ్ఞాపింపబడినప్పుడు, అట్టి తలంపేదియు జనుల మనస్సులో ఇంకను ప్రవేశింపలేదు; అతడును రాజ్యమును ఆశింపలేదు, ఏ ఆశయును అతనిని ప్రేరేపింపలేదు; అతడు సామాన్య మనుష్యునిగా నెమ్మదిగా ఉండెను, ప్రభువు అతనిని రేపి, "నీవు రాజ్యము చేయవలెనని నేను కోరుచున్నాను" అని చెప్పెను. జనులకు ఈ సంగతులేమియు తెలియవు. అది జరిగిన తరువాత, యరొబాము దేవుని హస్తముచేతనే సింహాసనముమీద కూర్చుండబెట్టబడెనని ఎవడు నిరాకరింపగలడు? ఇదంతయు సత్యమే; అయితే జనుల విషయములో అతడు దేవునిచేత రాజుగా నియమింపబడలేదు. ఎందుకు? ఏలయనగా దావీదును అతని సంతతియు నిత్యము రాజ్యము చేయవలెనని ప్రభువు ఆజ్ఞాపించెను. కాబట్టి లోకములో జరుగు సమస్తము దేవుని రహస్య సంకల్పముచేత ఎట్లు క్రమపరచబడియున్నవనగా, భక్తిహీనులు ప్రయత్నించునదంతయు, సాతానుడు సహితము చేయ ప్రయత్నించునదంతయు ఆయన నియంత్రించుచున్నాడు, అయినను ఆయన నీతిమంతుడుగానే నిలిచియున్నాడని మనము చూచుచున్నాము; సమస్తమును దేవుని రహస్య సంకల్పముచేత పరిపాలింపబడుచున్నవని దుష్టులు చెప్పుటవలన వారి దుష్కార్యముల దోషమును తగ్గించుటకు ఏమియు ప్రయోజనము లేదు. తమ విషయములో, ప్రభువు తన ధర్మశాస్త్రములో ఏమి విధించుచున్నాడో వారికి తెలియును; వారు ఆ నియమమును అనుసరింతురుగాక; దానినుండి వారు తొలగిపోయినప్పుడు, తాము దేవునికి లోబడితిమని చెప్పి తమ్మును తాము సమర్థించుకొనుటకు వారికి ఏ ఆధారమును లేదు; ఏలయనగా వారి ఉద్దేశమే ఎల్లప్పుడును పరిగణింపదగినది. కావున ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని ద్వారా కాకుండ ఎట్లు రాజును నియమించుకొనిరో మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా తిరుగుబాటే వారిని ప్రేరేపించెను; అదే సమయమున దేవునిచేత ఏర్పరచబడినవానిని తప్ప మరి ఎవనిని రాజుగా ఏర్పరచుకొనకూడదని ధర్మశాస్త్రము విధించెను; మరియు ఆయన దావీదు సంతతిని గుర్తించి, క్రీస్తు వచ్చువరకు వారు రాజసింహాసనమును ఆక్రమించియుండవలెనని సంకల్పించెను.

తరువాత మరియొక నేరారోపణ వచ్చుచున్నది, — వారు తమ బంగారముతోను తమ వెండితోను తమకొరకు విగ్రహములను చేసికొనిరి. తన ఆరాధన క్షీణించిపోవుట మాత్రమే కాదు, అది మూఢభక్తులచేత పూర్తిగా చెరుపబడెనని దేవుడు ఇక్కడ ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు. జనులు తమకొరకు ఒక క్రొత్త రాజును కోరుకొనుట సహింపరాని భక్తిహీనత; అయితే ఇశ్రాయేలీయులు తమ బంగారమును తమ వెండిని విగ్రహములుగా మార్చినప్పుడు అది సమస్త కీడులకు పరాకాష్ఠ ఆయెను. వారు తమ బంగారమును వెండిని విగ్రహములుగా చేసిరి అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; అనగా, "వారిని ధనవంతులుగా చేసిన బంగారమును వెండిని నేను బహు భిన్నమైన ప్రయోజనములకై నియమించితిని. కావున నేను వారియెడల ఉదారముగా నుండగా, వారు నా దయను దుర్వినియోగము చేసి, తమ బంగారముతోను తమ వెండితోను తమకొరకు విగ్రహములను లేక దేవతలను చేసికొనిరి." కాబట్టి ఇక్కడ ప్రవక్త, ఆ మధ్యకాలములో తమకు ఉపయోగపడవలసిన నశించు వస్తువులతో తమకొరకు దేవతలను చేసికొనిన జనుల గ్రుడ్డి వెఱ్ఱితనమును పరోక్షముగా తీవ్రముగా గద్దించుచున్నాడు; ఏలయనగా మన అనుదిన ఉపయోగముకొరకే గాక, ప్రభువు మనకు ద్రవ్యమును ఏ ప్రయోజనమునకై ఇచ్చుచున్నాడు? కావున ప్రభువు బంగారమును వెండిని మన సేవకొరకు నియమించియుండగా, మనుష్యులు వాటిని తమకొరకు దేవతలుగా మలచుకొనుట ఎంత ఉన్మాదము! అయితే ఈ ముఖ్యాంశమును ఎల్లప్పుడును జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను, అదేమనగా ఇశ్రాయేలీయులు సమస్త విషయములలోను తమ స్వంత భ్రష్టత్వమును బయలుపరచుకొనిరి; ఏలయనగా తమ రక్షణకొరకు దేవుడు స్థాపించిన రాజ్యమును పడద్రోయుటకు వారు సంకోచింపలేదు; క్రొత్త మూఢాచారములను ప్రవేశపెట్టుటచేత యాజకత్వముతో కూడ దేవుని సమస్త ఆరాధనను చెరుపుటకు వారు సాహసించిరి.

తరువాత శిక్షా ప్రకటన వచ్చుచున్నది — కావున ఇశ్రాయేలు నిర్మూలము చేయబడును. దేవుడు అతి కఠినుడని ఎవరైనను ఆక్షేపణ చెప్పినను, అట్టి ఆక్షేపణకు ఏ కారణమును ఉండదు; ఏలయనగా వారు తాము ప్రమాణపూర్వకముగా ఇచ్చిన విశ్వాసమును ద్రోహముచేసి భంగపరచిరి; రాజ్యమును యాజకత్వమును ఖండించి కాళ్లక్రింద త్రొక్కుటచేత వారు ఆయన కటాక్షమును త్రోసివేసిరి. కాబట్టి ప్రవక్త ఇప్పుడు వారిని తగిన నాశనముతో బెదరించుచున్నాడని మనము చూచుచున్నాము. మనము ముందుకు సాగుదము — హోషేయ 8:5

5. షోమ్రోనూ, నీ దూడ నిన్ను విసర్జించెను; నా కోపము వారిమీద రగులుకొనుచున్నది; వారు నిర్దోషత్వము పొందుటకు ఎంతకాలము పట్టును?

5. Elongavit (vel, procul regecit; est idem verbum, {)}זנחvitulus tuus (vel, vitulum tuum) Samaria; excanduit furor meus in illos: quousque non poterunt munditiem (vel, innocentiam.)

ప్రవక్త అదే విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలు తమ స్వంత దోషముచేతనే నశించెననియు, ఆ నేరమును, అనగా నాశనమునకు కారణమును, మరి ఎవని మీదికిని మోపుట సాధ్యము కాదనియు అతడు చూపుచున్నాడు. మాటలలో కొంత సందిగ్ధత ఉన్నది, అయినను అది భావమును మరుగుపరచదు; ఏలయనగా “దూడ” అను పదమును కర్మ విభక్తిలో చదివినను, లేక “నీ దూడ నిన్ను దూరముగా తొలగించెను” అని చెప్పినను, అర్థము ఒక్కటే. కొందరు పైన “ఇశ్రాయేలు మేలును విడిచిపెట్టెను” అని చెప్పినట్లే ఇక్కడను “నిన్ను విడిచిపెట్టెను” అని చెప్పుదురు; కాని “దూరముగా పారవేయుట” అను భావమే శ్రేష్ఠమైనది. కాబట్టి, షోమ్రోనూ, నీ దూడ నిన్ను పారవేసెను; లేక, “యెహోవా నీ దూడను దూరముగా పారవేసెను.” నీ దూడ అను దానిని “కర్మ” విభక్తిలో చదివినయెడల, ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయుల మీద మాత్రమే కాక, వారు నమ్మికయుంచిన దూడ మీదను నాశనమును ప్రకటించుచున్నాడు. అయితే సంభావ్యమైన వివరణ ఏదనగా, దూడయే షోమ్రోనును, లేక షోమ్రోను ప్రజలను, దూరముగా తొలగించెను, లేక దూరముగా తోలివేసెను; ఇదే ఆ మాటల అర్థమని నాకు ఏ సందేహమును లేదు; ఏలయనగా ప్రవక్త తన పూర్వ సిద్ధాంతమును స్థిరపరచుటకై, వారి నాశనమునకు కారణము వారి దుష్టత్వములో తప్ప మరెక్కడను వెదకవలసినది కాదనియు, ముఖ్యముగా వారు సత్య దేవుని విడిచిపెట్టి తమకొరకు ఒక విగ్రహమును చేసికొని, దేవుని స్థానములో ఉండుటకై దూడను రూపించిరి గనుకనే అని ఇశ్రాయేలీయులకు మరల జ్ఞాపకము చేయుచున్నట్లు కనబడుచున్నాడు. అనేక అద్భుతముల ద్వారా దేవుని అనంతమైన శక్తిని మంచితనమును అనుభవించిన తరువాతను వారు ఒక నిర్జీవ వస్తువును ఆశ్రయించుట అత్యంత స్థూలమైనదియు వక్రమైనదియునైన మూఢత్వము. వారు తమకొరకు ఒక దూడను కల్పించుకొనిరి! తమకు అంత తరచుగాను అంత ఆశ్చర్యకరముగాను తన్నుతాను బయలుపరచుకొనిన సత్య దేవుని నుండి వారు ఈ విధముగా తొలగిపోయినప్పుడు, వారు ఒక విపరీతమైన ఉన్మాదముచేత కదిలింపబడినట్లు ఉండవలెను గదా?

అందుచేత దేవుడు ఇప్పుడు, షోమ్రోనూ, నీ దూడ అని సెలవిచ్చుచున్నాడు; అనగా, “ఇప్పుడు నీమీదికి రానైయున్న చెర యాదృచ్ఛికమైన దైవఘటనచేత సంభవింపదు; శత్రువులు బలవంతముగా నిన్ను దూరదేశములకు కొనిపోవుదురు గనుక దానిని శత్రువులు చేయు అన్యాయమునకు ఆరోపించుటయు న్యాయము కాదు; నీ దూడయే నిన్ను తోలివేయుచున్నది. ఈ దేశము నీకు అంతమువరకు నెమ్మదిగల స్వాస్థ్యముగా ఉండునట్లు దేవుడు నిశ్చయముగా నిన్ను ఇందులో స్థిరపరచెను; కాని నీ దూడ నిన్ను ఇక్కడ విశ్రమింపనియ్యలేదు. కనాను దేశము నిశ్చయముగా నీ స్వాస్థ్యమై యుండెను, అది యెహోవా స్వాస్థ్యమై యుండినట్లే; కాని దేవుడు బహిష్కరింపబడి, ఆయన స్థానములో దూడ ప్రవేశపెట్టబడిన తరువాత, ఇప్పుడు మీరు ఏ హక్కుచేత దానిని స్వాధీనము చేసికొని యుండగలరు? కాబట్టి నీ దూడయే నిన్ను వెళ్లగొట్టుచున్నది, ఏలయనగా నీ దూడచేత నీవే మొదట సత్య దేవుని బహిష్కరింప ప్రయత్నించితివి.” ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము.

తరువాత అతడు నా కోపము వారిమీద రగులుకొనెను అని చెప్పుచున్నాడు. ఇక్కడ అతడు ఇశ్రాయేలీయులందరిని చేర్చుచున్నాడు; వారు బోధకు లొంగనివారై యుండిరి గనుక (మనము ఇంతకుముందు తరచుగా గమనించినట్లు), ఏ హెచ్చరికలచేతను వారు త్రిప్పబడుటకుగాని సంస్కరింపబడుటకుగాని వీలులేకుండెను గనుక, దేవుడు వారిమీద కడపటి ప్రతిదండన చేయక తప్పదని అతడు చూపుచున్నాడు.

ఎంతకాలము, అని అతడు అనుచున్నాడు, వారు శుద్ధిని, లేక నిర్దోషత్వమును, పొందలేకయుందురు? ఏ కాలమందైనను ఏ వ్యవధిలోనైనను ప్రజలు స్వస్థబుద్ధికి తిరిగి రాలేదనియు, భవిష్యత్తులో వారిని గూర్చి ఏ నిరీక్షణయు లేదనియు, అతడు ఇక్కడ వారి మొండితనమును గూర్చి విలపించుచున్నాడు. కాబట్టి ఎంతకాలము వారు నిర్దోషత్వమును పొందలేకయుందురు? “సంగతి ఇట్లున్నది గనుక; అనగా, సామాన్యముగా చెప్పునట్లు వారు దేనిచేతను ప్రభావితులు కానివారు (incompatibiles) గనుక, వారు సమస్త శుద్ధికిని నిర్దోషత్వమునకును శూన్యులై యున్నారు గనుక, నేను ఇప్పుడు కడపటి ఉపాయమును, అనగా వారిని నాశనము చేయుటను, అవలంబింపవలసినవాడనై యున్నాను.” వారియెడల ఆయన అంత కఠినముగా చూపిన తీవ్రత మితిమీరినదని భక్తిహీనులు ఆక్షేపింపకుండునట్లు దేవుడు ఇక్కడ వారి నోరు మూయుచున్నాడు. తాను వారిని ఓర్పుతో సహించితిననియు, ఇంకను సహించుచున్నాననియు చెప్పుట ద్వారా ఆయన వారి అపనిందలను ఖండించుచున్నాడు. అయితే వారు తమ దుష్టత్వములో ఎంత మొండివారై యుండిరనగా వారిని గూర్చి ఏ నిరీక్షణయు పెట్టుకొనలేమని ఆయన చూచెను. తరువాత వచ్చునది — హోషేయ 8:6

6. అది ఇశ్రాయేలీయులనుండియే కలిగినది; పనివాడు దానిని చేసెను గనుక అది దేవుడు కాదు; షోమ్రోను దూడ తుత్తునియలుగా చేయబడును.

6. Quia ex Israele etiam (sic verto) artifex fecit eum, et non est Deus: quia in frusta (vel, fragmenta; contritiones alii verterent; alii, scintillas: sed clarus est sensus, si ita vertatur, in fragmenta) erit vitulus Samariae.

ఈ వచనము యొక్క ఆరంభమును, {,}הואeva అను నిర్దేశక సర్వనామమునకు మధ్యలో ఒక సముచ్చయ అవ్యయము ఉన్నట్లుగా దానిని జతపరచువారు సరిగా వివరింపలేదని నేను తలంచుచున్నాను; ఇది గమనింపదగినది, ఏలయనగా ఇది ప్రవక్త మాటలకు గొప్ప ఒత్తిడిని ఇచ్చుచున్నది. ఇదియు ఇశ్రాయేలునుండియే కలిగినది. అయితే ప్రవక్త భావమేమి? దూడ ఇశ్రాయేలునుండి వచ్చినదని అతని భావము; ఏలయనగా వారు చాలకాలము క్రిందట, ఆరంభములోనే, అరణ్యములో తమకొరకు ఒక దూడను రూపించుకొనిరి. అయితే ఇక్కడ ఒక అంతర్గతమైన పోలిక ఉన్నదని మనము గ్రహించితేనే తప్ప ప్రవక్త భావమును మనము ఇంకను స్పష్టముగా గ్రహింపలేము. ఏలయనగా ఈ మూఢాచారమునకు ఇశ్రాయేలీయులే మొదటి స్థాపకులనియు, వారు ఇతరులచేత మోసపోయినవారు కారనియు అతడు వారిపై నేరము మోపుచున్నాడు; ఏలయనగా కొన్నిసార్లు జరిగినట్లు వారు ఈ భ్రష్టత్వమును అన్యజనులనుండి అరువు తెచ్చుకొనలేదు; అది, చెప్పవలెనంటే, లోలోపలనుండి పుట్టిన కల్పనయై యుండెను. అది ఇశ్రాయేలునుండియే అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అనగా, “మీరు ఇప్పుడు రెండవసారి ఈ భక్తిహీనమైన మూఢాచారమును కల్పించినవారై యున్నారని నేను కనుగొనుచున్నాను. మీ పితరులు అరణ్యములో తమకొరకు ఒక దూడను కల్పించుకొనినప్పుడు, ఇతరుల విశ్వాసముచేత తాము నడిపింపబడితిమని సాకులు చెప్పగలిగిరా (వారు చెప్పినట్లు)? ఈ అభ్యంతర కారణము అన్యజనులచేత తమ యెదుట ఉంచబడెననియు, కొందరు ఇతరులను భ్రమలోనికి ఈడ్చునప్పుడు తరచుగా జరుగునట్లు తాము ఉరిలో చిక్కుకొంటిమనియు వారు వాదింపగలిగిరా? ఎంతమాత్రమును లేదు. కాబట్టి ఎవడును మీ పితరులను మూఢాచారమునకు ప్రేరేపింపనప్పుడు వారు తమ స్వంత ఇచ్ఛచేతను, అపవాది ప్రేరణచేత అన్నట్లును, ఈ నూతన మూఢాచారమునకు స్థాపకులైనట్లే, ఈ దూడయు రెండవసారి ఇశ్రాయేలునుండియే కలిగినది; ఏలయనగా దాని ఉత్పత్తికి మీరు మరొక విధముగా కారణము చెప్పలేరు, ఆ దోషమును ఇతర జనములమీదికి మోపలేరు; లోపలనే, లోపలనే,” అని అతడు అనుచున్నాడు, “ఈ కీడు పుట్టినది.” కాబట్టి ప్రవక్త భావమును మనము ఇప్పుడు గ్రహించుచున్నాము, అదేదనగా: ఈ మూఢాచారము ఇతరులనుండి సంక్రమింపలేదు, ఏ దుష్ట ప్రేరేపకుని ప్రభావమునకును లోనుకాకుండ ఇశ్రాయేలే తనంతట తాను తనకొరకు ఈ భ్రష్టత్వమును కల్పించుకొనెను, దాని ద్వారా వారు దేవుని సత్యమైనదియు నిర్మలమైనదియునైన ఆరాధననుండి తొలగిపోయిరి. ఐగుప్తులో ఎద్దులును దూడలును పూజింపబడినవనుట నిజమే, ఇతర జనములను గూర్చియు అదే చెప్పవచ్చును; కాని ఇశ్రాయేలు ప్రజలను ప్రభావితము చేసినది అనుకరణ కాదు. అట్లయితే ఏమి? దేవుని ఈ భక్తిహీనమైన నిరాకరణకు వారు తమ్మును తామే పురికొల్పుకొనిరని నిశ్చయముగా తిరస్కరింపలేము.

ఈ దినపు పోపు మతస్థులకు విరోధముగాను అదే సంగతిని ఎత్తిచూపవచ్చును; అనగా, దేవుని ఆరాధన యావత్తును వారు దేనిచేత చెరిపివేసియున్నారో ఆ మూఢాచారముల అపవిత్రమైన రాశి వారిచేతనే పుట్టింపబడినది. తాము అనేక ఆచారములను అన్యజనులనుండి అరువు తెచ్చుకొంటిమని వారు ఆక్షేపించినయెడల, ఇది నిజమే; కాని అన్యజనుల అనుకరణయా వారిని ఈ దుష్ట కల్పనలకు నడిపించినది? ఎంతమాత్రమును కాదు, వారి స్వంత దురాశయే వారిని దారి తప్పించినది; ఏలయనగా దేవుని సరళమైన వాక్యముతో తృప్తిపడక, వారు తమకొరకు వింతైనవియు కల్తీయైనవియునైన ఆరాధనా విధానములను కల్పించుకొనిరి; తరువాత వ్యక్తుల చపలబుద్ధుల చొప్పున చేర్పులు చేయబడెను: ఈ విధముగా వారు అతి లోతైన అగాధములో మునిగిపోవుట సంభవించెను. పోపు మతస్థులకు అంతమంది పోషకులు ఎక్కడనుండి కలిగిరి, వారిని ఆశ్రయించి వారు మధ్యవర్తియైన క్రీస్తును తృణీకరించుచున్నారు? వారు వారిని తమకొరకు స్వీకరించుకొనిరి గనుకనే. దేవుని ఆరాధనను వారు దేనిచేత వక్రపరచుచున్నారో ఆ అనేక భక్తిహీనమైన ఆచారములును వారికి ఎక్కడనుండి కలిగెను? వారు వాటిని తమకొరకు కల్పించుకొనిరి గనుకనే.

కాబట్టి దూడయు ఇశ్రాయేలునుండియే కలిగినదను నేరారోపణ ఎంత తీవ్రమైనదో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము. ప్రభువు ఇట్లనుచున్నాడు: “అపవిత్రులైన అన్యజనులతో కలిసిపోయి వారి దుర్గుణములను అలవరచుకొనువారివలె, మీరు చెడ్డ మాదిరులచేత మోసపోతిమని చెప్పుటకు మీకు ఏ కారణమును లేదు; మనుష్యులు స్వభావముచేతనే దుర్గుణమువైపు మొగ్గుగలవారు గనుక వారి మధ్య అంటువ్యాధి సులభముగా ప్రవేశించును; ఈ విధమైన ఆక్షేపణను ఎవడును చేయుటకు ఏ కారణమును లేదు,” అని ఆయన అనుచున్నాడు. ఎందుకు? “మీ పితరులు అరణ్యములో తమకొరకు చేసికొనిన దూడ ఇశ్రాయేలునుండియే కలిగినది; ఈ దూడయు ఇశ్రాయేలునుండియే కలిగినది, ఏలయనగా అది ఇతరులచేత మీమీద బలవంతముగా మోపబడలేదు, మీ రాజైన యరొబామే దానిని మీకొరకు చేసెను, మీరు ఇష్టపూర్వకముగాను కరతాళధ్వనులతోను దానిని అంగీకరించితిరి.”

పనివాడు, అని అతడు అనుచున్నాడు, దానిని చేసెను, అది దేవుడు కాదు. ఇక్కడ ప్రవక్త ప్రజల మూఢత్వమును అపహాస్యము చేయుచున్నాడు; ఇటువంటి అనేక ఇతర స్థలములు అంతటను, ముఖ్యముగా ప్రవక్తలలో, కనబడుచున్నవి; వాటియందు అంత అసంబద్ధమైన ఆరాధనా విధానములను ఆశ్రయించు ఈ ఉన్మాదమును దేవుడు ఖండించుచున్నాడు. ఏలయనగా మనుష్యుడు నిర్జీవమైన కర్ర ముక్క యెదుటనైనను రాతి యెదుటనైనను సాష్టాంగపడి దానినుండి రక్షణను వెదకుటకంటె హేతువుకు విరుద్ధమైనది మరేమి కలదు? అవిశ్వాసులు నిజముగా వేషములు ధరించి, తాము దేవుని పరలోకములో వెదకుచున్నామనియు, విగ్రహములును ప్రతిమలును దేవుని సాదృశ్యములు గనుక వాటి ద్వారా ఆయనయొద్దకు వచ్చుచున్నామనియు చెప్పుదురు; అయినను వారు చేయునది స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. కాబట్టి ఈ సాకులు బొత్తిగా వ్యర్థమైనవి, ఏలయనగా వారు ఈ విధముగా కర్ర యెదుటనైనను రాతి యెదుటనైనను మోకాళ్లూనునప్పుడు వారి మూఢత్వము బహిరంగముగా కనబడుచున్నది. అందుచేత మనుష్యుడే విగ్రహమును చేసెను గనుక ప్రవక్త ఇక్కడ ఈ బుద్ధిహీనమైన మూఢత్వమునకు విరోధముగా తీవ్రముగా మాటలాడుచున్నాడు. “మర్త్యుడైన మనుష్యుడు ఒక దేవుని చేయగలడా? మీరు నిశ్చయముగా దూడకు దైవత్వమును ఆరోపించుచున్నారు; ఇది పనివాని శక్తిలో ఉన్నదా? మనుష్యుడు తనకుతానే జీవమును ఇచ్చుకొనలేదు, మరియొకని చిత్తముచేత తాను పొందిన ఆ జీవమును ఒక్క క్షణమైనను కాపాడుకొనలేడు; అట్లయితే కర్రనుండిగాని రాతినుండిగాని అతడు ఒక దేవుని ఎట్లు చేయగలడు? ఇది ఎట్టి ఉన్మాదము?”

తరువాత అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, అది దేవుడు కాదు, ఏలయనగా షోమ్రోను దూడ తుత్తునియలగును. దూడ ముక్కలుగా చేయబడవలసియుండెను గనుక దానియందు ఏ శక్తియు ఏ దైవత్వమును లేదని ప్రవక్త ఇక్కడ సంభవించబోవు దానినుండి చూపుచున్నాడు. కాబట్టి దైవ సాన్నిధ్యమునకు గురుతుగా ఉండునట్లు ఇశ్రాయేలీయులు తమకొరకు ఒక దూడను రూపించుకొనినప్పుడు వారు ఎంత పిచ్చిగా బుద్ధిహీనులవలె ప్రవర్తించిరో సంభవించునదే తుదకు చూపును. ప్రవక్త భావమేమో మనము ఇప్పుడు చూచుచున్నాము: ఏలయనగా దేవుని నిర్మలమైనదియు యథార్థమైనదియునైన ఆరాధననుండి తొలగిపోవునట్లు ఇశ్రాయేలీయులు ఇతరులచేత ప్రలోభపెట్టబడలేదు, వారే తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనిరి గనుక అతడు ఇశ్రాయేలు పాపమును హెచ్చించి చూపుచున్నాడు. ఇదే దాని అర్థము. తరువాత వచ్చునది — హోషేయ 8:7

7. వారు గాలిని విత్తియున్నారు గనుక సుడిగాలిని కోయుదురు; దానికి కాడ లేదు; మొలక పిండిని ఇయ్యదు; ఒకవేళ ఇచ్చినను అన్యులు దానిని మ్రింగివేయుదురు.

7. Quia ventum serent (certe serunt ventum, inquit primo loco) et turbinem metent: non est ei culmus, germen non producet ferinam (non faciet, ad verbum;) si forte produxerit, extranei vorabunt eam.

ఇశ్రాయేలీయులు తమ వక్రమైన ఆరాధనలో ఎంత నిష్ప్రయోజనముగా శ్రమపడిరో, మరియు తమ మూఢాచారములను గూర్చి ఎంత వ్యర్థముగా సాకులు చెప్పిరో ప్రవక్త ఇక్కడ మరియొక అలంకారము ద్వారా చూపుచున్నాడు. ఈ గద్దింపు ఈ కాలమందును మిక్కిలి అవసరమైనది. ఏలయనగా వేషధారులు నూరుసార్లు దోషులుగా నిరూపింపబడినను ఏదో ఒకటి అరచుట మానరని మనము చూచుచున్నాము: సంక్షేపముగా, వారు ఓడిపోవుటను సహింపలేరు; వారి మనస్సాక్షి వారిని గద్దించునప్పుడును, వారు దేవునికి విరోధముగా తమ విషమును కక్కుటకు ఇంకను తెగింతురు. వ్యర్థమైన సాకులను ముందుకు తెచ్చుటకును వారు తెగింతురు: అందుచేత వారు గాలిని విత్తిరి, సుడిగాలిని కోయుదురు అని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. ఇది తగిన రూపకము; ఏలయనగా వారు విత్తినదానికి తగిన కోతను పొందుదురు. విత్తనము భూమిమీద చల్లబడును, తరువాత పంట కూర్చబడును: వారు గాలిని విత్తిరి, అని అతడు అనుచున్నాడు, కాబట్టి సుడిగాలిని, లేక తుఫానును, కూర్చుకొందురు. గాలిని విత్తుట అనగా సామాన్యుల కన్నులకు మిరుమిట్లు గొలుపుటకై ఏదో ఒక వేషమును ధరించుటయు, కపటముచేతను మాటల మెరుగుచేతను తమ భక్తిహీనతను కప్పిపుచ్చుటయు తప్ప మరేమియు కాదు. కాబట్టి ఒకడు తన చేతిని విసరినప్పుడు, అతడు భూమిమీద విత్తనమును చల్లుచున్నట్లు కనబడును, అయినను అతడు గాలిని విత్తుచున్నాడు. అట్లే వేషధారులును తమ ప్రదర్శనలను కలిగియుండి, తాము పూర్తిగా దేవుని భక్తిగల ఆరాధకులవలె కనబడునట్లు తమ్మును తాము చక్కపరచుకొందురు.

కాబట్టి వారు గాలిని విత్తుచున్నారని ప్రవక్త చెప్పునప్పుడు, అతని రూపకము యొక్క ఉద్దేశము ఇదియే అని మనము చూచుచున్నాము: బాహ్య రూపములో వారు దేవుని నిజమైన ఆరాధకులనుండి ఏ మాత్రమును భేదింపకపోయినను, వారు గాలిని తప్ప మరేమియు విత్తుటలేదు; ఏలయనగా ఇశ్రాయేలీయులు దేవాలయములో తమ బలులను అర్పించినప్పుడు, వారు నిస్సందేహముగా ధర్మశాస్త్ర నియమమునకు అనుగుణముగా నడచిరి, అయినను అదే సమయమున దేవునికి లోబడుటలో కొదువగా ఉండిరి. వారి సేవలలో విశ్వాసము లేకుండెను: కాబట్టి అది గాలియే; అనగా, వారి సేవ యొక్క బాహ్య రూపము దేవుని సత్యమైనదియు న్యాయసమ్మతమైనదియునైన ఆరాధననుండి ఏ మాత్రమును భేదింపకపోయినను, వారికి గాలివంటి శూన్యమైన ఆడంబరము తప్ప మరేమియు లేకుండెను. కాబట్టి వారు గాలిని విత్తి సుడిగాలిని కోయుదురు. అయితే నేడు మనము ముగింపలేము.

ప్రార్థన సర్వశక్తిగల దేవా, నీ సత్యమైనదియు న్యాయసమ్మతమైనదియునైన ఆరాధన యొక్క నియమము మాకు తగినంతగా తెలియబడియున్నది గనుకను, మా మార్గములో పట్టుదలతో సాగుచు, నీవు సంపూర్ణముగా అంగీకరించిన ఆ నిర్మలమైనదియు సరళమైనదియునైన ఆరాధనలో నిలిచియుండవలెనని నీవు మమ్మును ఎడతెగక హెచ్చరించుచున్నావు గనుకను, — ఓ, విశ్వాసము యొక్క నిజమైన విధేయతతో మేము నీకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చునట్లు అనుగ్రహించుము: మరియు లోకమంతయు ఇటు అటు కొట్టుకొనిపోవుటయు, సమస్త స్థలములు భ్రష్టత్వము యొక్క భయంకరమైన మాదిరులతో నిండియుండుటయు, మనుష్యులు దినదినము అంతకంతకు కఠినపడునంతగా అంతటను అంత ఉన్మాదము ప్రబలియుండుటయు మేము ఇప్పుడు చూచుచున్నను, — ఓ, ఇన్ని శోధనలకు విరోధముగా జయింపశక్యముకాని విశ్వాసముచేత బలపరచబడి, మేము సత్య మతములో పట్టుదలతో నిలిచి, ఏ కాలమందైనను నీ వాక్య బోధనుండి తొలగిపోకుండునట్లు అనుగ్రహించుము; తుదకు మేము మా రాజైన క్రీస్తునొద్దకు చేర్చబడువరకును — మా శిరస్సైన ఆయన క్రింద మేము ఎల్లప్పుడును భద్రముగా ఉందుమని నీవు వాగ్దానము చేసియున్నావు — పరలోకములో మాకొరకు భద్రపరచబడియున్న ఆ ధన్యకరమైన జీవమును మేము అదే క్రీస్తు మా ప్రభువు ద్వారా పొందువరకును, అట్లు అనుగ్రహించుము. ఆమేన్.

ఇరువది రెండవ ఉపన్యాసము ప్రవక్త ఏడవ వచనములో చెప్పినదానిని, అనగా ఇశ్రాయేలీయులు పెట్టుకొనిన ఏ నిరీక్షణయైనను మోసకరమైనదియు నిష్ఫలమైనదియునై యుండునని చెప్పినదానిని, మనము గత ఉపన్యాసములో ముగింపలేకపోతిమి; ఏలయనగా శూన్యమునుండి పుట్టు అనేక విడుదలలను వారు ఊహించుకొనిరి. దేవుని పట్టించుకొనక నిర్లక్ష్యము చేయుచు, సహాయము వెదకుటకై ఒకసారి ఐగుప్తునకును, మరొకసారి అష్షూరునకును పరుగెత్తుచు వారు తిరిగిన దారితప్పిన వక్రమైన చుట్టుదారులను అతడు ఇంతకుముందు ఖండించెను. కాబట్టి వారు విత్తినదానికి తగిన ఫలమును కూర్చుకొనవలసియుండునని అతడు ఇప్పుడు చెప్పుచున్నాడు: వారు గాలిని విత్తిరి, సుడిగాలిని కోయుదురు, అని అతడు అనుచున్నాడు. ఈ అలంకారముచేత వారి నమ్మిక వ్యర్థమైనదనియు, వారి ఆలోచనలు నిరర్థకమైనవనియు అతడు సూచించుచున్నాడు.

తరువాత అతడు, కాడ ఉండదని చేర్చి, అదే పోలికను కొనసాగించుచు, మొలక పిండిని ఇయ్యదు; ఒకవేళ ఇచ్చినను అన్యులు దానిని మ్రింగివేయుదురు అని చెప్పుచున్నాడు. దాని భావమేమనగా, ఇశ్రాయేలీయులు తమ ఆలోచనలలో దారి తప్పిరి, వారికి వాస్తవమైనది ఏదియు లేకుండెను; అది ఒకడు గాలిని విత్తినట్లే యుండెను. తరువాత సుడిగాలి కోత వచ్చును; ఏలయనగా వారి విత్తనము మొలవదు, పిండిని ఇచ్చు ధాన్యము ఏదియు పెరుగదు; అయితే వారి ఆలోచనలు ఏదైనను ఫలమును పొందినయెడల, లేక వారు ఏదైనను కోసినయెడల, అన్యులు దానిని మ్రింగివేయుదురు; ఏలయనగా తాము పొందితిమని వారు తలంచినదంతయు వారి శత్రువులు చెదరగొట్టునట్లు యెహోవా తుదకు చేయును. ఇంకను తరువాత వచ్చునది — హోషేయ 8:8

8. ఇశ్రాయేలు మ్రింగివేయబడెను; ఇప్పుడు వారు అన్యజనులలో ఇష్టములేని పాత్రవలె ఉందురు.

8. Voratus est Israel, nunc erunt inter gentes quasi vas in quo non est oblectatio (hoc est, vas rejectitium, vel, contemptibile.)

పిండిని గూర్చి మాటలాడినప్పుడు ఉపయోగించిన మాటనే అతడు ఇక్కడను ఉపయోగించి, ఇశ్రాయేలు ఆహారపదార్థములు మాత్రమే కాక ప్రజలే మ్రింగివేయబడుదురని చెప్పుచున్నాడు; దేవుడు తమకు విరోధియై యున్నాడని వారు తుదకు ఒప్పుకొనునట్లు అతడు ఇశ్రాయేలీయుల దుర్దశలను వారి ముఖముమీదనే వారికి ఎత్తిచూపుచున్నాడు. ఏలయనగా ప్రవక్త ఉద్దేశము ఇదియే — వారు తుదకు తమ్మును తాము తగ్గించుకొని, దీనులై క్షమాపణకొరకు ప్రార్థించుటను నేర్చుకొనునట్లు వారి కీడులను వారికి అనుభవములోనికి తెచ్చుట. ఏలయనగా దేవుని కొరడాల క్రింద మన పాపములు మన కన్నుల యెదుటికి వచ్చునంతగా మనము లాభము పొందుట గొప్ప జ్ఞానము.

కాబట్టి అతడు, ఇశ్రాయేలు మ్రింగివేయబడెను, అన్యజనుల మధ్యనే పారవేయబడిన పాత్రవలె యున్నది, అని చెప్పుచున్నాడు; అయితే యెహోవా ఆ ప్రజలను తనకొరకు ఏర్పరచుకొనెను గనుక వారు లోకములోని తక్కినవారికంటె శ్రేష్ఠులై యుండిరి. వారు ప్రత్యేకమైన ప్రజలై యుండిరి గనుక ఇతర జనములకంటె ఉన్నతులై యుండిరి; మరియు అన్యజనులతో వారికి ఏ సంబంధమును లేకుండునట్లు ఈ ఉద్దేశముతోనే వారు ప్రత్యేకపరచబడిరి. అయితే ఇప్పుడు ఈ ప్రజలు చెదరగొట్టబడి, అంతటను తృణీకరింపబడి పారవేయబడియున్నారని అతడు చెప్పుచున్నాడు. దేవుడు తన సంరక్షణను తీసివేసియుండకపోయినయెడల ఇది జరిగియుండదు. కాబట్టి ప్రవక్త దృష్టిలో ఈ ఒక్క విషయమే యుండెనని మనము చూచుచున్నాము — దేవుడు తమమీద కోపముగా ఉన్నాడని ఇశ్రాయేలీయులు అనుభవపూర్వకముగా గ్రహించునట్లు చేయుట. ఇప్పుడు తరువాత వచ్చునది

హోషేయ 8:9-10

9. ఒంటరిగా తిరుగు అడవి గాడిదవలె వారు అష్షూరునకు ఎక్కిపోయిరి; ఎఫ్రాయిము ప్రియులను కూలికి కుదుర్చుకొనెను.

9. Quia ipsi ascenderunt in Assyriam, onager (asinus sylvestris) solitarius (aliqui tamen generaliter accipiunt pro quavis fera; sylvestris ergo asinus soli-

tarius:) Ephraim conduxit amores (vel, amatores conduxerunt; est quidem verbum pluralis numeri {,{ונתהsed Ephraim est collectivum nomen, ideo nihil est obsurdi. Sequitur)

10. వారు అన్యజనులలో కూలికి కుదుర్చుకొనినను ఇప్పుడు నేను వారిని పోగుచేసెదను; అధిపతుల రాజు మోపు భారమువలన వారు కొంచెము దుఃఖింతురు.

10. Quanivis conducant (vel, conduxerint) inter gentes, nunc congregabo eos et dolebunt (vel, incipient) paululum ab onere regis, principum (hoc est, regis et principum, subaudienda enim est copula inter nomen {}ךלמet (.{}םירש

శిక్షనుండి తప్పించుకొనుటకై ప్రజలు చేపట్టిన శ్రమ అంతటిని ప్రవక్త ఇక్కడ మరల అపహాస్యము చేయుచున్నాడు. ఏలయనగా వేషధారులు బహిరంగముగాను స్పష్టముగాను దేవునితో పోరాడుటకు తెగింపకపోయినను, ఆయనను తప్పించుకొనుటకై వ్యర్థమైన తప్పించుకొను మార్గములను వెదకుదురు. అట్లే ఇశ్రాయేలీయులు దేవుని తీర్పునుండి తప్పించుకొనుటకై తమ్మును తాము అలయించుకొనుట మానలేదు; ఈ బుద్ధిహీనతను, కాదు ఈ ఉన్మాదమును, ప్రవక్త అపహాస్యమునకు గురిచేయుచున్నాడు. వారు ఒంటరిగా తిరుగు అడవి గాడిదవలె అష్షూరునకు ఎక్కిపోయిరి, అని అతడు అనుచున్నాడు; ఎఫ్రాయిము ప్రియులను కూలికి కుదుర్చుకొనెను. మొదటి వాక్యభాగములో అతడు ప్రజల పశుప్రాయమైన క్రూరత్వమును పరోక్షముగా ఖండించుచున్నాడు; అతడు ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: “వారు ఏ విధముగాను మచ్చిక చేయబడని అడవిలోని క్రూరమృగములవలె ఉన్నారు.”

యిర్మీయాయు ఇదే పోలికను ఉపయోగించుచున్నాడు; ప్రజలు తమ అణచశక్యముకాని దురాశచేత కొనిపోబడుచున్నారని, గాలిని వాసన చూచి తన అలవాటు చొప్పున వేగముగా పరుగెత్తు అడవి గాడిదవలె ఉన్నారని అతడు ఫిర్యాదు చేయుచున్నాడు (యిర్మీయా 2:24). దేవుని సంరక్షణను తృణీకరించిన ప్రజల అవిశ్వాసమును కూడ అతడు పరోక్షముగా సూచించుచున్నాడని సంభావ్యము; ఏలయనగా తాము దేవుని హస్తముచేత కాపాడబడుచున్నామని ప్రజలకు తెలియును గనుక, సమస్త సహాయమును కోల్పోయినవారివలె వారు ఈ విధముగా అష్షూరునకు త్వరపడి పోవలసినది కాదు. యెహోవా వాగ్దానము చేసినదియు, ఇశ్రాయేలీయులు మరెక్కడికో పోకుండినయెడల ఆయన నిజముగా అనుగ్రహించుటకు సిద్ధముగా ఉండినదియునైన ఆ సహాయమును వారు శూన్యముగా ఎంచినందుకు ప్రవక్త ఇక్కడ వారిని గద్దించుచున్నాడు. అందుచేత అతడు, ఎఫ్రాయిము అడవి గాడిదవలె అష్షూరునకు ఎక్కిపోయెను అని చెప్పుచున్నాడు; తన దేవుని హస్తము యొక్క నీడ క్రింద ఆశ్రయము పొందినయెడల తాను సురక్షితముగాను భద్రముగాను ఉండునని అతడు గ్రహింపలేదు; దేవుడు ఏమియు చేయలేనివాడైనట్లు అతడు అష్షూరీయులను ఆశ్రయించెను: ఇది కృతఘ్నత. తరువాత మనము ఇంతకుముందు గమనించిన పోలికను అతడు మరల చేపట్టుచున్నాడు, అదేదనగా, ఇశ్రాయేలు ప్రజలు దేవుడు తమతో చేసిన వివాహ నిబంధననుండి సిగ్గుమాలినట్లును దుష్టముగాను తొలగిపోయిరి: ఏలయనగా దేవుడు ఇశ్రాయేలీయులకు భర్త స్థానములో ఉండి, వారికి తన విశ్వాస్యతను ప్రమాణపూర్వకముగా ఇచ్చెనని మనకు తెలియును; అయితే వారు తమ్మును తాము మరియొకనికి అప్పగించుకొనినప్పుడు, వ్యభిచారులకు తమ్మును తాము అమ్ముకొని తమ స్వంత భర్తలను విడిచిపెట్టు పాతివ్రత్యములేని స్త్రీలవలె ఉండిరి. అందుచేత దేవునికి ప్రమాణపూర్వకముగా ఇచ్చిన తమ విశ్వాస్యతను భంగపరచినందుకును, వ్యభిచారిణులైన స్త్రీలవలె ఉన్నందుకును ప్రవక్త ఇశ్రాయేలీయులను మరల గద్దించుచున్నాడు. నిజముగా అతడు ఇంకను ముందుకు పోయి, వారు జీతమిచ్చి వ్యభిచారులను కూలికి కుదుర్చుకొనిరని చెప్పుచున్నాడు. పాతివ్రత్యములేని స్త్రీలు సాధారణముగా లాభము యొక్క ఆకర్షణలచేత ప్రలోభపెట్టబడుదురు; ఏలయనగా వ్యభిచారులు ఒక స్త్రీని చెరుపగోరినప్పుడు, వారు కానుకలను ఇచ్చెదరు, ధనమును ఇచ్చెదరు. ఈ ఆచారము తలక్రిందులాయెనని అతడు చెప్పుచున్నాడు; యెహెజ్కేలు ప్రవక్తయు ఇదే సంగతిని తెలియజేయుచున్నాడు; స్త్రీలు సాధారణముగా ఏదో ఒక లాభము గాని ప్రయోజనము గాని తమ యెదుట ఉంచబడుటచేత చెరుపబడుదురని చెప్పిన తరువాత, అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, ‘అయితే నీవు నీ స్వంత ఆస్తిని పాడుచేయుచున్నావు, నీవు జీతమునకు నిన్ను నీవు ఇచ్చుకొనవు, దానికి భిన్నముగా నీవే విటకాండ్రను కూలికి కుదుర్చుకొనుచున్నావు’ (యెహెజ్కేలు 16:31-33).

కాబట్టి ప్రవక్త ఇక్కడ, మరింత సంక్షిప్తముగానైనను, ఇట్లు మాటలాడుచున్నాడు, ఎఫ్రాయిము, అని అతడు అనుచున్నాడు, ప్రియులను కూలికి కుదుర్చుకొనెను.

అయితే తరువాత ఇట్లు వచ్చుచున్నది, వారు అన్యజనులలో కూలికి కుదుర్చుకొనినను, ఇప్పుడు నేను వారిని పోగుచేసెదను.

ఈ స్థలమును వివిధ రీతులుగా వివరింపవచ్చును. సాధారణముగా అంగీకరింపబడిన వివరణ ఏదనగా, దేవుడు కూలికి కుదుర్చుకొనబడిన జనములను ఇశ్రాయేలుకు విరోధముగా పోగుచేయును; అయితే నేను దీనిని ప్రజలకే అన్వయించుటకు ఇష్టపడుదును. కాని దీనికి రెండు విధములైన భావము కలదు: మొదటిది, ప్రజలు నలుదిక్కులనుండి తమకొరకు సంపాదించుకొనిన గొప్ప సైన్యములు దేవుడు వారిని నాశనము చేయకుండ అడ్డగింపవు; ఏలయనగా “పోగుచేయుట” అని వారు అనువదించు {,}קבףkobets అను క్రియాపదము హెబ్రీ భాషలో తరచుగా వధచేత ఒక కుప్పగా పడవేయుట అని అర్థమిచ్చును, ఫ్రెంచి భాషలో మనము Trousser (మూటకట్టుట) అని చెప్పునట్లు. ఈ అర్థము మిక్కిలి తగియుండును — వారు నలుదిక్కులనుండి సైన్యములను పోగుచేయుట ద్వారా దూరముగాను విశాలముగాను తమ్మును తాము విస్తరించుకొనినను, వారు మరొక విధముగా పోగుచేయబడుదురు, ఏలయనగా వారు ఒక కుప్పగా కూర్చబడుదురు. రెండవ భావము ఇది — ఇశ్రాయేలు అన్యజనులయొద్దకు ఈడ్వబడునప్పుడు, యెహోవా అతనిని పోగుచేయును; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: “ఇశ్రాయేలు పిచ్చి దురాశలతో మండుచు, అన్యజనుల మధ్య ఇటు అటు పరుగెత్తుచున్నాడు; ఈ వేడిమి చెదరిపోవుటయే తప్ప మరేమియు కాదు; తన రక్షణ దేనియందు నిలిచియున్నదో ఆ ఐక్యతను అతడు ఉద్దేశపూర్వకముగా నాశనము చేయగోరినట్లే యున్నది; అయినను అతని ఇష్టమునకు విరోధముగా నేను అతనిని పోగుచేసెదను; అనగా, కొంతకాలము అతనిని కాపాడెదను.”

తరువాత ఇట్లు వచ్చుచున్నది, రాజును అధిపతులును మోపు భారమువలన వారు కొంచెము దుఃఖింతురు. ప్రవక్త ఉపయోగించు మాటను వ్యాఖ్యాతలు రెండు విధములుగా వివరించుచున్నారు. కొందరు {,}יחלו ichelu అను దానిని {,}חלchel అను క్రియాపదమునుండియు, మరికొందరు “ఆరంభించుట” అని అర్థమిచ్చు {,}חללchelal అను దానినుండియు వ్యుత్పత్తి చేయుదురు; అందుచేత వారు దీనిని, “రాజును అధిపతులును మోపు భారముతో వారు ఆరంభింతురు” అని అనువదించుచున్నారు; అనగా, రాజుచేతను అధిపతులచేతను భారము మోపబడుట వారు ఆరంభింతురు.

మరికొందరు ఈ అనువాదమును సూచించుచున్నారు, "రాజును అధిపతులును మోపు భారమునుబట్టి వారు కొంచెముగా దుఃఖింతురు;" అనగా, శత్రువులు వారిని చెరలోనికి కొనిపోకముందు వారు కప్పము చెల్లించువారగుదురు; మరియు ఇది మితమైన దుఃఖమైయుండును.

నేను మొదట పేర్కొనిన అర్థము అంగీకరింపబడినయెడల, దేవుడు ఆరంభములో ప్రజలను మృదువుగా శిక్షించిన దెబ్బలకును, తుదకు ఆయన వారిమీదికి రప్పించుటకు బలవంతము చేయబడిన చివరి శిక్షకును మధ్య ఇచ్చట ఒక పోలిక చూపబడుచున్నది; ఆయన ఇట్లు చెప్పినట్లున్నది: "కప్పములచేత భారము మోపబడుచున్నదని వారు మొరపెట్టుచున్నారు; వారి చివరి నాశనము తనతోకూడ తెచ్చు భయంకరమైన రాబోవు దుఃఖముతో పోల్చినయెడల ఇది ఏమియు కాదు, లేక కనీసము అంత ఘోరమైనది కాదు."

అయితే ఈ వాక్యమును నేను క్లుప్తముగా వివరించిన ఆ ఉపశమనముతో చక్కగా జతపరచవచ్చును; అదేమనగా, ప్రజలు తమ ఇష్టప్రకారము చెదరిపోయినప్పుడు, వారు వెంటనే నశింపకుండునట్లు నిరీక్షణకు మించి కాపాడబడిరి; ఏలయనగా దేవుడు అడ్డము కలుగజేయకుండినయెడల వారు నాశనములోనికి తలక్రిందుగా పరుగెత్తియుండెడివారు. కావున ఈ రెండు వచనములను కలిపి చదువవలెను: వారు అడవి గాడిదవలె అష్షూరునకు ఎక్కిపోయిరి; అనగా, "ఇట్లు అదుపులేకుండ కొనిపోబడినప్పుడు వారు తమ చెప్పనలవికాని క్రూరమైన స్వభావమును కనుపరచిరి; మరియు వారు నాకు ఘోరమైన అవమానము చేయుచున్నారు; ఏలయనగా నా సహాయము లేనివారైనట్లు వారు అపవిత్రులైన అన్యజనులయొద్దకు పరుగెత్తుచున్నారు, మరియు వారు నామీద ఆనుకొని తమ రక్షణను నా చేతిలో ఉంచియుండినయెడల వారికి సహాయము చేయుటకు సిద్ధముగా నుండియుండెడి నా శక్తిని ఏమియు కానిదిగా ఎంచుచున్నారు." తరువాత ఆయన వారి విశ్వాసఘాతకమును గద్దించుచున్నాడు; వారు తమ భర్తలను విడిచి కామవికారమునకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొను పాతివ్రత్యము లేని స్త్రీలవలె ఉండిరి. తరువాత ఇట్లున్నది, వారు ఇట్లు చేసినను, అనగా, "నా సహాయమును తృణీకరించి, అపవిత్రులైన అన్యజనులయొద్ద విడుదలను వెదకినను, మరియు వారు నన్ను తృణీకరించి, నాతో తమ వివాహ విశ్వాసమును కాపాడుకొనుటకంటె జారులకు లోబడుటకే కోరుకొనినను, ఇట్లు చెదరిపోయిన వారిని నేను ఇంకను సమకూర్చెదను." ఇచ్చట ప్రభువు ప్రజల పాపమును మరింత ఘనముగా చూపుచున్నాడు; ఏలయనగా ఆయన వారి కృతఘ్నతను దుష్టత్వమును వెంటనే శిక్షింపక, కొంతకాలము వాయిదా వేసెను; మరియు వారి వెఱ్ఱితనము పూర్తిగా బాగుచేయలేనిదై యుండకపోయినయెడల, ఆయన తన దయచేత వారిని పశ్చాత్తాపమునకు నడిపించియుండును: వారు ఇట్లు అన్యజనుల మధ్య కూలికి పిలిచినను, నేను వారిని సమకూర్చెదను, అనగా, "వారిని కాపాడెదను;" మరియు ఏ ఉద్దేశముతో? వారు కొంచెముగా దుఃఖించునట్లు, అనగా, బొత్తిగా సర్వనాశనములోనికి తలక్రిందుగా పరుగెత్తువారివలె వారు పూర్తిగా నశింపకుండునట్లు; ఏలయనగా వారు ఇట్లు తమ ఇష్టముచేతను బలాత్కారముగాను అపవిత్ర జనములయొద్దకు కొనిపోబడినప్పుడు, ఉద్దేశపూర్వకముగానే తమ చివరి నాశనమును వెదకుచున్నట్లు కనబడిరి. అది నిశ్చయముగా శరీరమును అత్యంత భయంకరముగా చీల్చుట, అది ప్రాణాంతకము కాకుండ ఉండజాలదు. అయినను వారు కొంచెముగా దుఃఖింతురు; అనగా, "మితమైన దుఃఖము ద్వారానే వారు క్రమక్రమముగా నాయొద్దకు తిరిగివచ్చునట్లు నేను చేసెదను."

రాజును అధిపతులును మోపు భారమునుబట్టి కలుగబోవు ఈ దుఃఖము అల్పమైనదని ప్రవక్త ఎందుకు చెప్పెనో దీనిచేత మనము మరింత స్పష్టముగా గ్రహించుచున్నాము. ఇశ్రాయేలీయుల క్రియ అష్షూరీయులను వెంటనే యుద్ధమునకు రేపునట్లుండెను; మరియు తుదకు జరిగినట్లే అది వారి నాశనమునకు దారితీసియుండును; అయితే ప్రభువు తన ప్రతీకారమును నిలిపివేసి, అదే సమయమున వారు కప్పము చెల్లించువారుగా చేయబడినప్పుడు వారి దుఃఖమును తగ్గించెను. రాజును అతని మంత్రులును గొప్ప కప్పములను వసూలు చేయుటకు బలవంతము చేయబడిరి; అప్పుడు ప్రజలు దుఃఖించిరి: అయితే వారు తమ పాపములను ఆలోచించుకొని ప్రభువునొద్దకు తిరిగివచ్చునట్లు వారికి మితమైన దుఃఖము తప్ప వేరేదియు కలుగలేదు; అయినను ఇదంతయు ఏ ఫలమును లేకుండపోయెను. కావున ప్రజల మొండితనము మరింత క్షమింపరానిదాయెను. ప్రవక్త భావమేమో ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము. ఇప్పుడు ఇట్లు వెంబడించుచున్నది —

హోషేయ 8:11

11. ఎఫ్రాయిము పాపము చేయుటకై బలిపీఠములను విస్తరింపజేసెను గనుక, ఆ బలిపీఠములే అతనికి పాపము చేయుటకు కారణములగును.

11. Quia multiplicavit Ephraim altaria ad peccandum, erunt ei altaria ad peccandum.

ఇచ్చట ప్రవక్త ప్రజల విగ్రహారాధనకు విరోధముగా మరల తీవ్రముగా మాటలాడుచున్నాడు; అయితే ఆ కాలమున అదియే శ్రేష్ఠమైన మతముగా ఎంచబడెను; ఏలయనగా ఇదివరకు చెప్పబడినట్లు, ఇశ్రాయేలీయులు తమ మూఢనమ్మకములలో కఠినులైపోయి, చాలకాలము క్రిందటనే దేవుని పవిత్రమైన న్యాయబద్ధమైన ఆరాధననుండి తొలగిపోయిరి. మరియు ఒకసారి తప్పిదము ప్రబలినచోట, అది కాలము గడచిన కొలదిని స్థిరత్వమును పొందునని మనకు తెలియును: కావున ఇశ్రాయేలీయులు తమ వక్రమైన కల్పిత ఆరాధనలో కఠినులైపోయిరి. వారు బలి అర్పించినప్పుడెల్ల అత్యంత పుణ్యకార్యమును చేయుచున్నామని తలంచిరి, అదే సమయమున ఈ విధముగా తమమీదికి దేవుని ఉగ్రతను మరి ఎక్కువగా రేపుకొనుచుండిరి. మరియు వారు ఇట్లు కఠినులైయుండిరి గనుక, వారు పాపము చేయు నిమిత్తమే తమకొరకు బలిపీఠములను విస్తరింపజేసికొనిరనియు, పాపము చేయుటకు బలిపీఠములు వారికి ఉండుననియు ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. (నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు) తమ బలిపీఠములు పాపము చేయు నిమిత్తమే ఉన్నవనియు, వారు దేవుని ఆరాధించుటలో ఎంత శ్రద్ధగా నుండిరో అంత ఘోరముగా పాపము చేసిరనియు వారిని ఒప్పించుట అత్యంత కష్టమైయుండెను.

ఈ దినమున పోపు మతస్థులు తమ హేయకార్యములలో ఎట్లు అతిశయించుచున్నారో మనము చూచుచున్నాము. దేవుని యెదుట శాపగ్రస్తమైనది తప్ప వారు మరేదియు చేయరనుట నిశ్చయము; ఏలయనగా వారి మధ్య సమస్త విధములైన అపవిత్రత ఏలుచున్నది, ఏ పవిత్రతయు ఎంతమాత్రమును లేదు: కావున వారు ఉద్దేశపూర్వకముగానే అన్నట్లు దేవునికి అపరాధము చేయుచునే యున్నారు. అయినను అదే సమయమున బలిపీఠములను విస్తరింపజేయుటయే వారి అత్యున్నత పరిశుద్ధతయైయున్నది: ప్రవక్త కాలమునందును ఇదే తప్పిదము ప్రబలియుండెను. అందుచేతనే పాపము చేయుటకై బలిపీఠములు విస్తరింపజేయబడెనని ఆయన చెప్పెను. వారు కట్టు ప్రార్థనా మందిరములన్నియు, తాము దేవుని ఉగ్రతను రేపుకొను అన్ని పాపములైయున్నవని ఈ దినమున పోపు మతస్థులను ఎవడు ఒప్పింపగలడు? అయితే విశ్వాసులు ఒక్క బలిపీఠముతో కాదు (ఏలయనగా ఇప్పుడు బలిపీఠముయొక్క అవసరమే లేదు), ఒక సాధారణమైన బల్లతో తృప్తిపడవలెను. అందుకు భిన్నముగా పోపు మతస్థులు అంతులేకుండ తమకొరకు బలిపీఠములను కట్టుకొని, అక్కడ బలి అర్పించుచున్నారు; మరియు ఇట్లు అన్ని గొలుసులచేత బంధింపబడినట్లు దేవుడు తమకు బద్ధుడైయున్నాడని వారు తలంచుచున్నారు: పోపు పాలన క్రింద ఎన్ని ప్రార్థనా మందిరములున్నవో అన్నియు దేవుని బంధించు చెరసాలలని (dei carceres), దేవుడు అక్కడ మూయబడి బంధింపబడియున్నాడని వారు తలంచుచున్నారు. అయితే అట్టి స్థలములలో అంతమంది అపవాదులు (Diabolos) నివసించుచున్నారని ఎవడైనను చెప్పినయెడల, వారు ఎంత ఉగ్రముగా కోపపడుదురో మనకు తెలియును.

కావున పాపము చేయుటకై బలిపీఠములు విస్తరింపజేయబడెనని ప్రవక్త చెప్పి, తరువాత బలిపీఠములు పాపమునకై యుండునని చెప్పుట అనవసరమైన పునరుక్తి కాదు: ఏలయనగా రెండవ వాక్యములో, మూఢనమ్మకముగల మనుష్యులమీదికి దేవుడు రప్పింపబోవు శిక్షను గూర్చి ఆయన మాటలాడుచున్నాడు. మొదటి వాక్యములో, వారి మంచి ఉద్దేశములు వ్యర్థమైనవనియు, వారు తమ ఇష్టానుసారముగా తమకొరకు నానావిధములైన ఆరాధనా రూపములను కల్పించుకొనినప్పుడు గొప్పగా మోసపోయిరనియు ఆయన చూపుచున్నాడు. ఇది ఒక సంగతి. తరువాత ఇట్లున్నది, అప్పుడు పాపము చేయుటకు వారికి బలిపీఠములు ఉండును; వారు ఇష్టపూర్వకముగా పశ్చాత్తాపపడకయు, రక్షణకరమైన హెచ్చరికలను అంగీకరింపకయు ఉండిరి గనుక, వారు తమ మంచి ఉద్దేశములని పిలిచినవాటిని తాను ఎంత విలువైనవిగా ఎంచెనో దేవుడు తుదకు యథార్థముగా చూపును; ఏలయనగా బలిపీఠములను పెంచుటలో వారు పాపములను పెంచుట తప్ప మరేదియు చేయలేదని వారికి నిరూపించు భయంకరమైన ప్రతీకారము ఇప్పుడు సమీపించియుండెను. తరువాత ఇట్లు వెంబడించుచున్నది —

హోషేయ 8:12

12. నా ధర్మశాస్త్రములోని గొప్ప సంగతులను నేను అతనికి వ్రాసియిచ్చితిని, అయితే అవి అన్యమైనవిగా ఎంచబడెను.

12. Scripsi ei pretiosa legis meae, sicut alienum reputata sunt (quasi aliquid extraneum reputatum fuit.)

దైవారాధనను గూర్చి మనము ఎట్లు తీర్పు తీర్చవలెనో ప్రవక్త ఇచ్చట క్లుప్తముగా చూపుచున్నాడు; తద్వారా మనుష్యులు ఎప్పుడైనను గద్దింపబడినప్పుడు తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనుటకును వేషములు కల్పించుకొనుటకును సాధారణముగా ఉపయోగించు సమస్త కుయుక్తులకు ఆధారమును తొలగింపవలెనని ఆయన ఉద్దేశించుచున్నాడు. ఏలయనగా ఆయన దేవుని ధర్మశాస్త్రమును, అది నిర్దేశించు నియమమును, మనుష్యుల సమస్త కల్పనలకు విరోధముగా నిలుపుచున్నాడు. తాము మంచివియు న్యాయబద్ధమైనవియు అని ఊహించుకొను ప్రతిదానిని దేవుడు అట్టివిగా అంగీకరింపనియెడల, ఆయన అన్యాయస్థుడని మనుష్యులు తలంచుచున్నారు; అయితే మరియొక స్థలములో చెప్పబడినట్లు, దేవుడు సమస్త బలులకంటె విధేయతనే శ్రేష్ఠమైనదిగా ఎంచుచున్నాడు.

కావున ఆ కాలమున ఇశ్రాయేలు ప్రజల మధ్య ప్రబలియున్న సమస్త మూఢనమ్మకములు దేవుని యెదుట ఖండింపబడినవని ప్రవక్త ఇప్పుడు ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు ధర్మశాస్త్రమునకు లోబడక, తమకొరకు తాము కల్పించుకొనిన కృత్రిమమైన వక్రమైన ఆరాధనా విధానములను కలిగియుండిరి. కావున ప్రవక్త చెప్పుచున్నదాని పొందికను మనము చూచుచున్నాము: పాపము చేయు నిమిత్తమే వారు బలిపీఠములను విస్తరింపజేసిరని ఆయన గత వచనములో చెప్పెను; అయితే నేను చెప్పినట్లు, ప్రజల మొండితనము ఎంత గొప్పదనగా, ఇది తమతో చెప్పబడుటను వారు ఎంతమాత్రమును సహింపరు; కావున తన ధర్మశాస్త్రము వారికి ఇయ్యబడెననియు, వారు దానినుండి తొలగిపోయిరనియు ఆయన దేవుని పక్షముగా చేర్చుచున్నాడు.

కావున దేవుడు ఆజ్ఞాపించుదానికి పూర్తిగా భిన్నమైన నానావిధములైన ఆరాధనలను సాహసముతో కల్పించు మూఢనమ్మకస్థులతో వాదించుటలో అనేక మాటలు ఉపయోగింపవలసిన అవసరము లేదని దీనినుండి మనము చూచుచున్నాము; ఏలయనగా దేవుని దృష్టికి బలులకంటె విధేయతయే ఎక్కువ విలువగలదనియు, ఇంకను ధర్మశాస్త్రములో ఒక నిశ్చితమైన నియమము ఇమిడియున్నదనియు, దేవుడు తన్ను ఆరాధించుమని మనకు ఆజ్ఞాపించుట మాత్రమే కాక, దేనినుండి తొలగిపోవుట న్యాయము కాదో ఆ మార్గమును కూడ మనకు బోధించుచున్నాడనియు, ఈ ఒక్క సంగతితో వారిని స్పష్టముగా ఒత్తిడి చేయవలెను. కావున దేవుని చిత్తము తెలియజేయబడి స్పష్టపరచబడియుండగా, కన్నులు మూసికొని ఉద్దేశపూర్వకముగా ప్రక్కకు తొలగి, దేవుని ఏ మాత్రమును లక్ష్యపెట్టుటకు ఇష్టపడని మనుష్యులతో ఇప్పుడు మనము ఎందుకు వాదించవలెను? నేను వ్రాసితిని అని ప్రభువు చెప్పుచున్నాడు: మరియు ఈ సత్యమునకు మరింత బరువు కలుగజేయుటకు ఆయన దేవునినే మాటలాడువానిగా ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు. "దేవుడు తన ధర్మశాస్త్రమును మీకు అప్పగించెను; మీ స్వంత శరీరసంబంధమైన తీర్పునుండి కాక ఈ ధర్మశాస్త్రమునుండి మీరు జ్ఞానమును ఎందుకు వెదకకూడదు? మీమీద ఏ అదుపును ఉంచబడనట్లు మీరు ఇట్లు విచ్చలవిడిగా ఎందుకు తిరుగగోరుచున్నారు?" అని చెప్పుట నిశ్చయముగా చాలియుండెడిది. అయితే దేవుడే స్వయముగా, నేను నా ధర్మశాస్త్రమును వ్రాసితిని, అయితే వారు దానిని అన్యమైనదానిగా ఎంచిరి అని చెప్పుట మరింత బలమైన మాటలాడు విధానము; అనగా, అది తమకు సంబంధించనిదైనట్లు ఎంచిరి.

అయితే తాను ఇశ్రాయేలునకు వ్రాసితినని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఆయన కేవలము వ్రాయుటను మాత్రమే పేర్కొనక, ఆ నిధి ఇశ్రాయేలు ప్రజల మధ్య ఉంచబడెనని చెప్పుచున్నాడు; మరియు అంత గొప్ప ఘనత తమకు అనుగ్రహింపబడెనని ప్రజలు గుర్తింపకపోయిరి గనుక వారు మరింత చెడ్డవారైరి, ఏలయనగా ఇది వారి ప్రత్యేకమైన స్వాస్థ్యమైయుండెను. కావున నేను నా ధర్మశాస్త్రమును వ్రాసితిని, "మరియు నేను దానిని అందరికొరకు విచక్షణ లేకుండ వ్రాయలేదు, నేను ఏర్పరచుకొనిన నా ప్రజలకొరకే దానిని వ్రాసితిని; అయితే వారు దానిని పరాయిదానిగా ఎంచిరి." ఏలయనగా ఆ పదమును ఏ విధముగానైనను అనువదింపవచ్చును.

ఆయన ఇంకను చేర్చుచున్నాడు, నా ధర్మశాస్త్రములోని గొప్ప సంగతులు, లేక, విలువైన సంగతులు, లేక, ఘనమైన సంగతులు.

"నేను నా ధర్మశాస్త్రమును మీకు వ్రాసితిని" అని ఆయన చెప్పియుండినను, ధర్మశాస్త్రమును ఇచ్చిన ఆయనే నిస్సందేహముగా యోగ్యుడు; అందరును అత్యధిక భయభక్తులతో ఆయనకు లోబడి, తమ జీవితమంతయు ఆయన చిత్తప్రకారము రూపొందించుకొనవలెను; అయితే ఇచ్చట ప్రభువు తన ధర్మశాస్త్రమును ఘనమైన ప్రశంసతో హెచ్చించుచున్నాడు; దాని గౌరవమును శ్రేష్ఠతను మరుగుపరచు మనుష్యుల దుష్టత్వమును అణచివేయుటకే ఆయన ఇట్లు చేయుచున్నాడు: నా ధర్మశాస్త్రములోని గొప్ప సంగతులను నేను వ్రాసితిని అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; "వారు నా ధర్మశాస్త్రమును ఎంతగా తృణీకరించినను, సర్వలోకము చేత ఆశ్చర్యముతో ఘనపరచబడవలసిన జ్ఞానమును నేను దానియందు బయలుపరచితిని; పరలోక జ్ఞానముయొక్క మర్మములను నేను దానియందు వెలుగులోనికి తెచ్చితిని. కావున ఇది ఇట్లుండగా, నా ధర్మశాస్త్రమును తృణీకరించినందుకు ఇశ్రాయేలీయులకు ఏ సాకు ఉండగలదు?" వారు దాని బోధ క్రిందనే పెంచబడినను, ప్రభువు వారిని వారి పసితనమునుండియే తనయొద్దకు పిలిచినను, వారు దానిని అన్యమైనదానిగా ఎంచిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. కావున ప్రభువు వారిని కాపాడిన ధ్వజముగా వారు దేవుని ధర్మశాస్త్రమును గుర్తించియుండవలసినదై యుండగా, దానిని పరాయిదానిగా ఎంచినందుకు ఆయన ఇచ్చట వారిని గద్దించుచున్నాడు. తరువాత ఇట్లు వెంబడించుచున్నది —

హోషేయ 8:13

13. నా అర్పణల బలుల నిమిత్తము వారు మాంసమును బలిగా అర్పించి దానిని తినుచున్నారు; అయితే యెహోవా వాటిని అంగీకరింపడు; ఇప్పుడు ఆయన వారి దోషమును జ్ఞాపకము చేసికొని వారి పాపములను శిక్షించును; వారు ఐగుప్తునకు తిరిగి వెళ్లుదురు.

13. Sacrificia holocaustorum meorum immolant carnem, et comedunt: Jehova gratum non habebit; nunc recordabitur iniquitatis eorum, visitabit scelus ipsorum; ipsi Aegyptum revertantur.

ఇశ్రాయేలీయులు తమ స్వంత ఆచారకర్మలయందు నమ్మికయుంచినందున ఇచ్చట అపహసింపబడుచున్నారనియు, వారి బలులు నిందాపూర్వకముగా మాంసము అని పిలువబడుచున్నవనియు వ్యాఖ్యాతలు తలంచుచున్నారు. అయితే ప్రవక్త మాటలు ఇంకను లోతైన దేనినైనను కలిగియున్నవేమో మనము చూడవలెను. ఏలయనగా {,}הבהבebeb అను పదమును, నా అభిప్రాయములో, కొందరు సరిగానే దహింపబడిన లేక కాల్చబడిన "బలులు" అను అర్థముగలదిగా వివరించుచున్నారు; అది నాలుగు అక్షరముల పదము. మరికొందరు దానిని "కానుకలిచ్చుట" అని అర్థమిచ్చు {,}יהבieb నుండి వ్యుత్పన్నము చేయుచున్నారు; కావున వారు "నా కానుకల బలులు" అని అనువదించుచున్నారు; మరియు ఇదియే ఎక్కువగా అంగీకరింపబడిన అభిప్రాయము. ఇశ్రాయేలీయులు వక్రమైనవియు దోషయుక్తమైనవియునైన తమ స్వంత ఆచారకర్మలయందు వ్యర్థమైన నమ్మికయుంచినందుకు ప్రవక్త ఇచ్చట వారిని నిందించుట మాత్రమే కాక, వారి మూర్ఖత్వము అపవిత్రులైన మనుష్యులకును పిల్లలకును సహితము హాస్యాస్పదముగా ఉన్నదని నిరూపింపదగిన మరింత స్థూలమైన దానిని కూడ ఎత్తిచూపుచున్నాడని నేను భావించుచున్నాను. నా కానుకల బలులు, అనగా వారు నాకు అర్పింపవలసినవి, అని మాత్రమే మనము చదివినయెడల, అర్థము నిస్సారముగా కనబడును; అయితే "నా దహనబలుల బలులు! వారు మాంసమును అర్పించుచున్నారు" అని మనము చదివినప్పుడు, దాని భావమేమనగా, వారి తిరస్కారము ఎంత స్పష్టముగా ఉన్నదనగా, పిల్లల చేతనైనను వారు ఖండింపబడకుండ ఉండజాలరు. అది ఎట్లు? ఏలయనగా దహనబలుల నిమిత్తము వారు నాకు మాంసమును అర్పించుచున్నారు; అనగా బలులలో ఏ భాగమైనను నష్టమగునేమో అని వారు భయపడుచున్నారు: మరియు దహనబలులను అర్పించునప్పుడు మాంసమును కాల్చివేయవలసినవారై యుండగా, తమ కడుపులను నింపుకొనుటకై దానిని పూర్తిగా ఉంచుకొనుచున్నారు. కావున వారు బలి అర్పించుటలో గొప్ప ఆడంబరమును ప్రదర్శించుచున్నారు: అయినను అది స్పష్టమైన అపహాస్యముగా కనబడుచున్నది, ఏలయనగా మాంసము తాము తినుటకై పూర్తిగా మిగిలియుండునట్లు వారు దహనబలులను సమాధానబలులుగా మార్చుచున్నారు. మరియు మూఢనమ్మకములతో లాభమును జతపరచుట వేషధారులలో ఎల్లప్పుడును ప్రబలియున్న దుర్గుణమనుటలో సందేహము లేదు. కావున విగ్రహారాధకులు తాము పూర్తిగా దేవునికి సమర్పితులైనట్లు ఎంతగా కనుపరచుకొనినను, ఏదియు నష్టము కాకుండునట్లు వారు జాగ్రత్తపడుదురు.

కావున ప్రవక్త ఇప్పుడు ఈ దుర్గుణమును గద్దించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది; అయినను స్వతహాగా ఏ విలువయు లేని బలులచేత దేవుడు శాంతిపరచబడునని తలంచినందుకు ఇశ్రాయేలీయులు నిందింపబడుచున్నారని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను; ఇట్టి ప్రకటనను మనము ఇదివరకే చూచియున్నాము. అయితే నేను ఈ రెండు అభిప్రాయములను కలిపి చెప్పుచున్నాను — వారు భక్తి లేకుండ దేవునికి వ్యర్థమైన బలులను అర్పించిరనియు, మరియు దహనబలుల నిమిత్తము మాంసమును అర్పించి, ఈ విధముగా తమ్మును తాము పోషించుకొని, దేవుని ఆరాధనను లక్ష్యపెట్టలేదనియు. కావున నా దహనబలుల బలులను వారు అర్పించుచున్నారు; అయితే వారు ఏమి అర్పించుచున్నారు? మాంసము. మాంసము అను పదమును ఆయన వ్యర్థముగా పేర్కొనినట్లు కనబడదు. తిరస్కారభావముతో సమస్త బలులు ఇచ్చట మాంసము అని పిలువబడుచున్నవని కొందరు చెప్పుచున్నారు; అయితే దహనబలులకును మాంసమునకును మధ్య ఇచ్చట ఒక వ్యత్యాసము చూపబడుచున్నట్లు నాకు కనబడుచున్నది; ఏలయనగా ప్రభువు తనకు దహనబలి సమర్పింపబడవలెనని కోరినప్పుడు, ఇశ్రాయేలు ప్రజలు తమ్మును తాము చూచుకొని సమృద్ధియైన విందును అనుభవింపగోరిరి: మరియు తరువాత ఆయన వారు తినుచున్నారు అని చేర్చుచున్నాడు. తినుట అను పదముచేత, నేను ఇదివరకే చెప్పినదానిని ఆయన దృఢపరచుచున్నాడు; అదేమనగా, తమ కడుపులు నింపుకొనుటయందే మనస్సు నిలిపి, తమ్మును తాము పోషించుకొనుటయందు మాత్రమే ఆతురత కలిగియుండగా దేవుని నామమును కేవలము వ్యర్థమైన సాకుగా ముందుంచు దుర్గుణమును ఆయన ఇచ్చట ఇశ్రాయేలీయులలో గద్దించుచున్నాడు.

మన కాలపు పోపు మతస్థులు తమ పండుగలను ఆచరించునప్పుడు వారి విషయమును ఇట్లే యున్నది; వారు భోగములలో మునిగి, తాము ఎంత ఎక్కువగా త్రాగి తిందురో దేవుడు అంత ఎక్కువగా తమకు బద్ధుడగునని తలంచుచున్నారు. ఇదియే వారి ఆసక్తి; వారు మాంసము తినుచు, అయినను దేవునికి బలులు అర్పించుచున్నామని తలంచుచున్నారు. కావున వారు తమ కడుపు ఇట్లు బాగుగా నిండినప్పుడు దానినే దేవునికి అర్పించుచున్నారు.

పోపు మతస్థుల అర్పణలు అట్టివే. అట్లే ప్రవక్తయు ఇప్పుడు, "వారు కాల్చివేయవలసిన మాంసమును తినుచున్నారు" అని చెప్పుచున్నాడు.

ప్రభువు వాటిని అంగీకరింపడు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. వేషధారులు ఇట్లు నటించుచుండగా తమ్మును తామే మోసపుచ్చుకొనుచున్నారనియు, తాము దేవునితోను మనుష్యులతోను ఎంత వ్యర్థముగా అబద్ధమాడిరో తుదకు తెలిసికొందురనియు ఇచ్చట ఆయన మరల క్లుప్తముగా చూపుచున్నాడు: "దేవుడు వాటిని అంగీకరింపడు." ఇచ్చట ఆయన దేవుని నామమున వారి బలులను త్రోసివేయుచున్నాడు; ఏలయనగా వారు తమకు తాము ఏమి వాగ్దానము చేసికొనినను, ఈ ఆరాధనా విధానములను వారు తమకొరకు తామే కల్పించుకొనిరనుటయే చాలును; ఏలయనగా వాటిని గూర్చి దేవుడు ఎన్నడును ఒక్క మాటయైనను ఆజ్ఞాపింపలేదు.

తరువాత ఇట్లున్నది, ఇప్పుడు ఆయన వారి దోషమును జ్ఞాపకము చేసికొని వారి పాపములను శిక్షించును. దేవుని ఉగ్రత వెంటనే తమమీద రగులుకొననప్పుడు వేషధారులు తమ్మును తాము పొగడుకొనకుండునట్లు ప్రవక్త రాబోవు శిక్షను ప్రకటించుచున్నాడు; ఏలయనగా దేవుని దీర్ఘశాంతమును దుర్వినియోగము చేయుట వారికి వాడుక. కావున హోషేయ ఇప్పుడు వారిని ముందుగానే హెచ్చరించుచు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "దేవుడు కొంతకాలము చూచిచూడనట్లుండినను, తాము శిక్షనుండి తప్పించుకొందుమని ఇశ్రాయేలీయులు తలంచుటకు ఏ కారణమును లేదు: దేవుడు తుదకు," అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు, "వారి దోషమును జ్ఞాపకము చేసికొనును." లేఖనములో అంతటను కనబడు సాధారణమైన మాటలాడు విధానమును ఆయన ఉపయోగించుచున్నాడు: దేవుడు యథార్థముగా, చాపబడిన హస్తముతో అన్నట్లు, తాను ప్రతీకారము చేయువాడనని కనుపరచుకొనునప్పుడు ఆయన జ్ఞాపకము చేసికొనుచున్నాడని చెప్పబడును. "ప్రభువు ఇప్పుడు మిమ్మును విడిచిపెట్టుచున్నాడు; అయితే ఈ మీ అపవిత్రమైన బలులను ఆయన ఎంతగా అసహ్యించుకొనుచున్నాడో కొద్దికాలములోనే ఆయన చూపును: కావున ఆయన మీ దోషమును జ్ఞాపకము చేసికొనును."

కారణమువెంట కార్యము వచ్చునట్లు, ఈ జ్ఞాపకము చేసికొనుట వెంట దర్శించుట (శిక్షించుట) వచ్చును.

వారు ఐగుప్తునకు పారిపోవుదురు అని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. ఇశ్రాయేలీయులు వెదకు తప్పించుకొను మార్గములన్నియు వ్యర్థమగునని ప్రవక్త ఇచ్చట సూచించుచున్నాడనుటలో నాకు సందేహము లేదు; మరియు దేవుడు వారిని ఐగుప్తునకు పారిపోనిచ్చినను, అది ఏ ప్రయోజనమును లేకుండునని ఆయన చెప్పుచున్నాడు: "పొండి, ఐగుప్తునకు పారిపొండి, అయితే మీ పలాయనము నిష్ప్రయోజనమగును." తాము దేవునితో వ్యవహరింపవలసియున్నదనియు, ఆయనకు విరోధముగా తాము ఏ రక్షణను ఏర్పరచుకొనలేమనియు ప్రజలు తెలిసికొనునట్లును, ఇకమీదట మూర్ఖమైన ఊహలచేత తమ్మును తాము మోసపుచ్చుకొనకుండునట్లును ప్రవక్త దీనిని స్పష్టముగా వ్యక్తపరచెను. మరియు ప్రజలు అంత గొప్ప మొండితనముచేత గ్రుడ్డివారైనందున ఈ హెచ్చరిక ఏ ఫలితమును కలిగింపకపోయినను, దీనిచేత వారు మరింత క్షమింపరానివారుగా చేయబడిరి. ఇప్పుడు ఇట్లు వెంబడించుచున్నది —

హోషేయ 8:14

14. ఇశ్రాయేలు తన సృష్టికర్తను మరచి దేవాలయములను కట్టుకొనుచున్నాడు; యూదా ప్రాకారములుగల పట్టణములను విస్తరింపజేసెను; అయితే నేను అతని పట్టణములమీద అగ్ని పంపెదను, అది వాటి నగరులను దహించును.

14. Et oblitus est Israel factoris sui, et aedificavit altaris: Juda autem multiplicavit urbes munitas: ego vero ignem emittam (et emittam ignem, ad verbum) in urbes ejus, et comedet (qui comedet, aut, vorabit) palatia ejus.

ఇచ్చట ప్రవక్త తన పూర్వపు మాటలను ముగించుచున్నాడు. ఆయన వాటిని వేర్వేరు సమయములలో ప్రకటించియుండుట సంభవమే; అయితే నేను ఇదివరకే చెప్పినట్లు, ప్రవక్త బోధ ఏమైయుండెనో మనము తెలిసికొనునట్లు ఆయన చేసిన ప్రసంగముల ముఖ్యాంశములు ఈ గ్రంథములో సమకూర్చబడియున్నవి. కావున ఆయన విగ్రహారాధనను గూర్చియు, మూఢనమ్మకములను గూర్చియు, అప్పుడు ప్రజల మధ్య ప్రబలియున్న ఇతర భ్రష్టత్వములను గూర్చియు ప్రతిదినము ప్రసంగించెను; ఆయన అవే బెదిరింపులను తరచుగా మరల మరల చెప్పెను, అయితే తరువాత తాను పలికిన సంగతులను కొన్ని అధ్యాయములుగా సమకూర్చెను. కావున ఆయన పూర్వపు బోధయొక్క ముగింపు ఇది: ఇశ్రాయేలు తనకొరకు దేవాలయములను కట్టుకొనుచుండగా తన సృష్టికర్తను మరచెను. ఇశ్రాయేలు ధర్మశాస్త్రపు ఆదేశములను అనుసరింపలేదు గనుక దేవాలయములను కట్టుటచేత తన సృష్టికర్తను మరచెనని ఆయన చెప్పుచున్నాడు. కావున దేవుడు తన వాక్యముచేతనే తాను తెలియబడవలెనని కోరుచున్నాడని దీనినుండి మనము చూచుచున్నాము. ఇశ్రాయేలు దాను నందును బేతేలు నందును దేవాలయములను కట్టినప్పుడు అట్టి ఉద్దేశమేదియు తనకు లేదనియు, వాటిచేత దేవుని జ్ఞాపకమును నిలుపుకొనవలెననియే తాను కోరితిననియు అభ్యంతరము చెప్పియుండవచ్చును.

అయితే మనుష్యులు ధర్మశాస్త్రము నిర్దేశించుదాని ప్రకారము దేవుని ఆరాధించినప్పుడు తప్ప, తమ్మును తాము పూర్తిగా ఆయన వాక్యమునకు లోబరచుకొని, ఆయన ఆజ్ఞాపించినది తప్ప మరేదియు చేపట్టకయు మరేదియు ప్రయత్నింపకయు ఉన్నప్పుడు తప్ప, దేవుడు నిజముగా తెలియబడడనియు, మనుష్యులు ఆయనను యథార్థముగా జ్ఞాపకము చేసికొనరనియు ప్రవక్త ఇచ్చట చూపుచున్నాడు. కావున మూఢనమ్మకస్థులు జ్ఞాపకము అని చెప్పుదానిని, ప్రవక్త ఇచ్చట మరచిపోవుటయే అని స్పష్టముగా సాక్ష్యమిచ్చుచున్నాడు. ఈ దినమునను ఇదే స్థితి; మనము పోపు మతస్థులను వారి విగ్రహముల నిమిత్తము నిందించినప్పుడు, తాము చిత్రములలోను ప్రతిమలలోను ప్రదర్శించునది దేవుని స్వరూపమేననియు, వారు చెప్పునట్లు ప్రతిమలు చదువురానివారి గ్రంథములనియు వారు సాకు చెప్పుచున్నారు. అయితే ప్రవక్త ఇచ్చట ఏమి ఉత్తరమిచ్చుచున్నాడు?

ఇశ్రాయేలు తన సృష్టికర్తను మరచెనని. బేతేలులో ఒక బలిపీఠముండెను, అక్కడ ఇశ్రాయేలు బలులు అర్పించుట వాడుకగా ఉండెను, మరియు వారు దీనిని దేవుని ఆరాధన అని పిలిచిరి; అయితే అట్టి ప్రతి ఆరాధనయు దేవుని యెదుట శాపగ్రస్తమైనదనియు, మనుష్యుల మనస్సులనుండి దేవుని పరిశుద్ధ నామమును పూర్తిగా తుడిచివేయుట తప్ప దానికి వేరే ఫలితము లేకుండెననియు, తద్వారా మతమంతయు నశించెననియు ప్రవక్త చూపుచున్నాడు.

కావున ఈ వాక్యభాగము గమనార్హమైనది; ఏలయనగా ప్రజలు తమకొరకు దేవాలయములను కట్టుకొనినప్పుడు తమ సృష్టికర్తయైన దేవుని మరచిరని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. అయితే లోకమునుండి దేవుని జ్ఞాపకమును తీసివేయునంతటి దోషము ఆ దేవాలయములలో ఏమి యుండెను? దేవుడు ఒక్క దేవాలయమును ఒక్క బలిపీఠమును మాత్రమే కోరెను గనుకనే. కారణము అడుగబడినయెడల, నిశ్చయముగా కారణము చెప్పబడియుండవచ్చును; అయితే ప్రజలు దేవుని ఆజ్ఞయందు సంతుష్టులై యుండవలసినది. దేవుడు ఇది లేక అది ఎందుకు ఆజ్ఞాపించుచున్నాడో చూపకపోయినను, మనము ఆయన వాక్యమునకు లోబడవలెననుటయే చాలును. కావున ఇశ్రాయేలు తనకొరకు నానావిధములైన దేవాలయములను కట్టుకొనినప్పుడు, అతడు దేవునినుండి తొలగిపోయెనని ఇప్పుడు స్పష్టమగుచున్నది; దీనికి కారణమేమనగా, అతడు ధర్మశాస్త్రపు నియమమును అనుసరింపక, దైవాజ్ఞయొక్క హద్దులలో తన్నుతాను నిలుపుకొనలేదు.

కావున అది దేవుని మరచుటయే. ప్రవక్త ఉద్దేశమును ఇప్పుడు మనము గ్రహించుచున్నాము.

కావున వారు తమ దేవాలయములనుబట్టి అతిశయించుటకును, అక్కడ తమ ఆడంబరమును వైభవమును ప్రదర్శించుటకును, గర్వముతో తమ మూఢనమ్మకములయందు ఆనందించుటకును అలవాటుపడియుండినను, వారు తన ధర్మశాస్త్రమునందు నిలిచియుండలేదను ఈ ఒక్క కారణముచేతనే తమ సృష్టికర్తను మరచిరని ప్రవక్త చెప్పుచున్నాడు. వారు తమ సృష్టికర్తయైన దేవుని మరచిరని ఆయన చెప్పుచున్నాడు; సృష్టికర్త అను పదముచేత ప్రవక్త దేవుని లోకమును నిర్మించినవానిగాను మనుష్యులను సృజించినవానిగాను సూచించుట లేదు, అయితే దానిని ప్రజల స్థితికి అన్వయించుచున్నాడు. ఏలయనగా మనకు బాగుగా తెలిసినట్లు, ఆ ప్రజలయెడల దేవుని కృప ప్రత్యేకమైనదై యుండెను; ఆయన వారిని మానవజాతిలో ఒక భాగముగా సృజించుట మాత్రమే కాక, తనకొరకు ఒక ప్రజగా కూడ వారిని రూపించెను. కావున దేవుడు వారిని ఈ విధముగా తనకు సమర్పితులుగా ఉండవలెనని ఉద్దేశించెను గనుక, వారు ఆయన వాక్యమునకు లోబడక తమ స్వంత కల్పనలను దుష్ట ఊహలను అనుసరించిరని చెప్పుటచేత ప్రవక్త ఇచ్చట వారి పాపమును మరింత పెంచి ఘనముగా చూపుచున్నాడు.

ప్రార్థన

సర్వశక్తిగల దేవా, మేము ఇదివరకే ఇన్నిసారులు నీ ఉగ్రతను మామీదికి రేపుకొనినను, నీవు నీ పితృసంబంధమైన దయచేత మమ్మును సహించితివి, లేక కనీసము మమ్మును విడిచిపెట్టునంత మృదువుగా మమ్మును శిక్షించితివి గనుక, — ఓ దేవా, మేము మా దుష్టత్వములో కఠినులము కాక, తగిన సమయమున పశ్చాత్తాపపడునట్లును, మా శరీరపు కల్పనల వెంట ఈడ్వబడకయు, నీయొద్దనుండి పారిపోవుటకు మార్గములను వెదకకయు, నేరుగా నీ సన్నిధికి వచ్చి మా పాపములను దీనముగాను యథార్థముగాను నిష్కపటముగాను ఒప్పుకొనునట్లును అనుగ్రహించుము; అప్పుడు నీవు మమ్మును నీ అనుగ్రహములోనికి చేర్చుకొని, మాతో సమాధానపడినవాడవై, నీ ఆశీర్వాదములను మరింత అధికముగా మామీద కుమ్మరించునట్లు, మా ప్రభువైన క్రీస్తు ద్వారా అనుగ్రహించుము.

ఆమేన్.

ఇరువది మూడవ ఉపన్యాసము

ఎనిమిదవ అధ్యాయముయొక్క చివరి వచనములోని రెండవ భాగమును మనము ఇంకను ఆలోచింపవలసియున్నది; అందులో ప్రవక్త ప్రాకారములుగల పట్టణములను విస్తరింపజేసినందుకు యూదా గోత్రమును నిందించుచున్నాడు. ఇది స్వతహాగా దేవుని యెదుట ఖండింపదగినది కాదు; అయితే సాధారణముగా జరుగునట్లు ప్రజల నమ్మిక ఈ పట్టణములమీదికి మళ్లింపబడెనని ప్రవక్త చూచెను. ఏ ప్రజలైనను బాగుగా బలపరచబడియుండి, తప్పుస్థానమున ఉంచబడిన నమ్మిక అను ఈ నేరములో చిక్కుకొనకుండుట నిశ్చయముగా అరుదైన దృష్టాంతము. అయితే యూదా గోత్రములో ఈ దుర్గుణము అందరికి తెలిసినదైయుండెను గనుక, వారు తమ నిరీక్షణను తమ ప్రాకారపట్టణములమీద ఉంచి, ఈ విధముగా దేవునికి చెందవలసిన న్యాయమైన స్తుతిని ఆయనకు దక్కకుండ చేసిరని ప్రవక్త ఇచ్చట కారణము లేకుండ ఫిర్యాదు చేయుట లేదు. తరువాత ఆయన శిక్షను ప్రకటించుచున్నాడు. నేను అతని పట్టణములమీద అగ్ని పంపెదను, అది అతని నగరులను దహించును. దీని భావమేమనగా, మనుష్యులు తమ మనస్సులను దేవునినుండి త్రిప్పి నశించిపోవు వస్తువులమీద ఆనుకొనినప్పుడు, తుదకు ప్రాణాంతకమైన నాశనము వెంబడించును; ఏలయనగా ఈ విధముగా తన ఘనతను తనకు దక్కకుండ చేయువారి నిరీక్షణను ప్రభువు వ్యర్థపరచును. కావున ఇదియే భావము. ఇప్పుడు తొమ్మిదవ అధ్యాయము వెంబడించుచున్నది.