దానియేలు 7–12 పై వ్యాసములు

దానియేలు 7–12 పై వ్యాసములు

వ్యాసములు: దానియేలు 7–12

వ్యాసము 1.

నాలుగు మృగముల దర్శనము దానియేలు 7:1-3 మా మునుపటి సంపుటము దానియేలు ప్రవచనములలోని చారిత్రక భాగముతో ముగిసినది గనుక, మా ఈ రెండవ సంపుటము, ఆలోచనాపరులైన క్రైస్తవుల మనస్సులలో ఎల్లప్పుడును అత్యధికమైన ఆసక్తిని రేకెత్తించిన ఆ ప్రవచన దర్శనములపై కాల్విన్ చేసిన వ్యాఖ్యానములతో నిండియున్నది. ఈ అధ్యాయపు మొదటి వచనము నుండి దానియేలు 10 ఆరంభము వరకు గల కాలవ్యవధి సుమారు ఇరువది రెండు సంవత్సరములు. ఈ అధ్యాయపు దర్శనము ఒక్కటే కల్దీయ భాషలో వ్రాయబడినది; దానికిని 2వ అధ్యాయపు దర్శనమునకును ఉన్న పోలికయే ఆ రెండిటియందును ఒకే భాష వాడబడుటకు కారణమై యుండవచ్చును.

ఈ ఉపన్యాసములను విశదపరచుటకు అత్యంత తగిన పద్ధతి ఏదనగా, ప్రవక్త భాషను సమర్థముగా చర్చించిన వివిధ ప్రముఖ సంస్కర్తల యొక్కయు తరువాతి కాలపు దైవశాస్త్రజ్ఞుల యొక్కయు అభిప్రాయములను ఉదహరించి, పిమ్మట వాటిని మన ఉపన్యాసకుడు ప్రతిపాదించిన పరిష్కారములతో పోల్చుటయే.

దానియేలు 7:4. — పక్షిరాజు రెక్కలుగల సింహము, ఇటీవలి అష్షూరు పరిశోధనలు మనకు సుపరిచితము చేసిన గద్దతలగల నిస్రోకుతో కొంత పోలిక కలిగియున్నదని భావింపబడుచున్నది. వాక్స్ తన "Nineveh and Persepolis" అను గ్రంథములో, 32వ పుటయందు, సెల్డెన్ రచించిన De Diis Syriis అను గ్రంథమునకు బేయర్ వ్రాసిన టిప్పణులలో, సుప్రసిద్ధమైన ఈ అష్షూరు దేవతకును ఈ వచనములో వర్ణింపబడిన రూపమునకును సంబంధమున్నదా అని అతడు చేసిన విచారణను ఉదహరించుచున్నాడు. రోసెన్‌ముల్లర్ రెక్కలు పెరికివేయబడుటను ఏదైన అలంకారమును గాని, శక్తిని గాని, స్వాభావికమైన బలమును గాని కోల్పోవుటగా వివరించి, ఈ deplumatio (రెక్కలు పెరికివేయుట) విషయమై సిసెరో, Ep. ad Att., lib. 4, ep. 2 ను ఉదహరించుచున్నాడు. "దానికి మనుష్య హృదయము ఇయ్యబడెను" అను చివరి వాక్యభాగమును, నెబుకద్నెజరు తన బహిష్కారము తరువాత తన రాజ్యమునకు తిరిగి వచ్చి తాను పోగొట్టుకొనిన హృదయమును తిరిగి పొందుటకు అన్వయించి జెరోము చక్కగా వివరించుచున్నాడు. బోనోమి రచించిన "Nineveh and its Palaces" అను గ్రంథపు శీర్షిక పుటయందలి ముఖచిత్రము ఈ వచనమునకు అత్యంత ఖచ్చితమైన చిత్రరూపము. ఆ గ్రంథములో ఈ ప్రవక్త యొక్క సంకేత భాషను విశదపరచు అనేక శ్రేష్ఠమైన చెక్కడపు చిత్రములు కలవు.

దానియేలు 7:5 — ఎలుగుబంటి ఒక ప్రక్కకు లేపబడుటను థియొడొరెటును జెరోమును పారసీకుడు కల్దీయ సామ్రాజ్యముపై దండెత్తుటకు అన్వయించుచున్నారు. దాని నోటినుండి బయటికి వచ్చియున్నవి "కోరలు" అని వింటిల్ తలంచుచున్నాడు, అయితే రోసెన్‌ముల్లర్ ఈ ఊహను ఆక్షేపించుచున్నాడు. వింటిల్ టిప్పణులు మొత్తముమీద ఎంతో వివేకవంతములైనవి గనుక, వాటిని చదువవలెనని పాఠకునికి మరల సిఫారసు చేయుటకు మేము సంకోచింపము; ఏలయనగా చాలా సందర్భములలో అవి ఈ ఉపన్యాసములలో స్వీకరింపబడిన వ్యాఖ్యానములను స్థిరపరచుచున్నవి. ఈకొలాంపాడియస్ in loc. ఉదహరించిన ప్రకారము, హిప్పొలిటస్ మూడు "ప్రక్కటెముకలను" అష్షూరీయులు, మాదీయులు, బబులోనీయులు అను మూడు జనములుగా వివరించుచున్నాడు. మన సంస్కర్త అభిప్రాయము (సంపుటము 2, పుట 16) సరియైనదియు సంతృప్తికరమైనదియునై యున్నది.

దానియేలు 7:6. — "దాని వీపున నాలుగు రెక్కలు." ఈ సంకేత రూపము నీనెవె శిల్పములలో కనబడుచున్నది. బోనోమి, పుట 257, మరియు ఇతర స్థలములు చూడుడి.

దానియేలు 7:7. — ఈ వచనములోని నాలుగవ మృగము సాధారణముగా రోమా సామ్రాజ్యముగానే ఎంచబడుచు వచ్చినది గనుక, ఈ అభిప్రాయమునకు మినహాయింపులను మాత్రము ఉదహరించుట ఆవశ్యకమగుచున్నది. 1671లో ఓడర్ నదీతీరపు ఫ్రాంక్‌ఫర్టులో ప్రచురింపబడిన నాలుగవ రాజ్యముపై ఒక వ్యాసములో జె. సి. బెక్మన్ ఈ వ్యాఖ్యానమును ఖండించుటకు చేసిన ప్రయత్నమును రోసెన్‌ముల్లర్ నమోదు చేసి, అతని వాదము యొక్క సంక్షిప్త రూపురేఖను ఇచ్చుచున్నాడు. డాక్టర్ టాడ్ తన సమర్థమైన "Lectures on Antichrist" అను గ్రంథములో, దీనిని రోమా సామ్రాజ్యమునకు అన్వయించుటకు విరోధముగా సాధ్యమైన ప్రతి వాదమును ఉపయోగించెను; అతని సిద్ధాంతమును బర్క్స్ తన "First Elements of Sacred Prophecy" (లండను, 1843) అను గ్రంథములో న్యాయముగా వివరించి సమర్థముగా ఎదిరించెను. ఈ నాలుగవ మృగము విషయమై, అది ఇంకను రాబోవునదని డాక్టర్ టాడ్ నమ్ముచున్నాడు; అందుచేత అతని వివరణలు భవిష్యత్కాలవాదుల (Futurists) వివరణలతో చేర్చబడుచున్నవి. ప్రవచన వ్యాఖ్యాతగా కాల్విన్ భూతకాలవాది (Praeterist) అనియు, అతని సాధారణ వ్యాఖ్యాన పద్ధతి బర్క్స్, ఫేబర్ మొదలగువారి దినము-సంవత్సరము సిద్ధాంతమునకు ఎంత దూరమో, మెయిట్‌లాండ్, టైసో, టాడ్ అనువారి భవిష్యద్వాద ఊహాగానములకును అంతే దూరమనియు మా పాఠకులు జ్ఞాపకముంచుకొందురు. ఈ ఉపన్యాసములకును బర్క్స్ రచనలకును భేదమున్నప్పటికిని, దానియేలు ప్రవచనములలో సంపూర్ణ ప్రావీణ్యము పొందగోరు ప్రతి విద్యార్థియు వాటిని చదువవలెనని మేము గట్టిగా సిఫారసు చేయుచున్నాము. ప్రగతి వైపు మొదటి అడుగు ఏదనగా, మనము ముందుగా ఏర్పరచుకొనిన అభిప్రాయములన్నిటిని విడిచిపెట్టి, పరిశుద్ధపరచబడిన వివేచన యొక్కయు సర్వవ్యాప్తమైన సత్యము యొక్కయు బలము ఎదుట అవి మాయమైపోవు అవకాశమునకు సిద్ధపడుటయే.

ఈ నాలుగవ సామ్రాజ్యము రోమీయులకు అన్వయించుటను నిరాకరించుటలో యూదు వ్యాఖ్యాతలు ప్రత్యేకముగా జాగ్రత్తపడుచున్నారు. రబ్బీలైన ఆబెన్ ఎజ్రాయు సాదియాయు దానిని తురుష్కుల ఏలుబడిగా వివరించి, దానిని ఇప్పటికిని కొనసాగుచున్న కాలములకును ఇంకను రాబోవు కాలములకును విస్తరింపజేయుచున్నారు. మనుష్యకుమారుడు మెస్సీయా అని వారు ఎంచుచున్నారు; వారి అభిప్రాయములో ఆయన ఇంకను రాలేదు. లకుంజా తన La Venda del Messias en Gloria, y Magestad అను గ్రంథములో వేరొక వ్యాఖ్యానమును సూచించెను; దానిని రెవరెండ్ ఇ. ఇర్వింగ్ అనువదించెను. 2 సంపుటములు, 8vo, లండను, 1827. Parte 2 Fenemeno 1. నాలుగవ సామ్రాజ్యము అలెగ్జాండరును అతని వారసులును అను అభిప్రాయము వెనీమా రచించిన Dissert. ad Vaticin. Daniel emblem. 4to. Leovard, 1745 అను గ్రంథములో కలదు.

దానియేలు 7:5 లోని మూడు ప్రక్కటెముకలు పారసీక దేశపు ఆ ముగ్గురు, అనగా కోరెషు, అహష్వేరోషు, మందిరమును నాశనము చేసిన దర్యావేషు అని రబ్బీ సాల్. జార్కీ గ్రహించుచున్నాడు.

పది మంది రాజులు జూలియస్ సీజరు నుండి వెస్పేషియను వరకు గల రోమా చక్రవర్తులని అతడు తలంచుచున్నాడు. దానియేలు 7:8 లోని గర్వముగా మాటలాడు నోటిని అతడు తీతుకు అన్వయించుచున్నాడు; ఈ విధముగా నాలుగవ సామ్రాజ్యము అన్యమత రోమా అను ఊహను అతడు స్వీకరించుచున్నాడు.

మాల్డొనాటస్ ఈ భాగమును అన్యమత రోమాకు అన్వయించి వివరించుచు, దానిని పోపుల కాలమునకు దించు "పాషండులు మరియు లూథరీయుల" మీద ఆగ్రహపడుచున్నాడు; మరియు వారి శిష్యుల "మూర్ఖత్వమునకు" విరోధముగా "వారి గురువైన" కాల్విన్‌ను ఉదహరించు అవకాశము దొరికినందుకు సంతోషించుచున్నాడు. Comment. in Dan., పుట 673 చూడుడి. అయితే 12వ శతాబ్దపు అంతమున ఫ్లోరెన్టైన్ సన్యాస క్రమమును స్థాపించిన సుప్రసిద్ధ మఠాధిపతి యోవాకీము, ఈ సామ్రాజ్యమును మర్మమైన బబులోనుగాను పోపు క్రీస్తువిరోధిగాను వ్యాఖ్యానించెనని ఆ విద్వాంసుడైన జెస్యూటు ఎరిగియుండవలసినది. ఈ ప్రవచనపు కాలగణనలను క్రీ.శ. 1256 నుండి 1260 వరకు గల మూడున్నర సంవత్సరముల నిర్దిష్ట కాలమునకు అన్వయించుటకు అతడు సంకోచింపలేదు. పోపు మతమును గూర్చి తనవంటి అభిప్రాయమునే సరిగా కలిగియున్న ఆధునిక వ్యాఖ్యాతలకు అతడు ధైర్యముగల ముందడుగువేసినవాడు. British Mag., సంపుటము 16, పుటలు 370 మరియు తరువాతివి; అట్లే పుటలు 494 మరియు తరువాతివి; మరియు Liber de Flore Telesforus Cusentinus. Fol. 29, a. apud Todd, పుట 460 చూడుడి.

వ్యాసము 2. పది కొమ్ములు దానియేలు 7:7 ఈ పది కొమ్ముల విషయమై వ్యాఖ్యాతల మధ్య తలెత్తిన వివాదము మొదట, అవి "రాజులా" లేక "రాజ్యములా?" అను ప్రశ్నకు సంబంధించినది. తరువాత, "రాజులైతే" వారెవరు? రాజ్యములైతే అవి ఏవి? అని. రోమా సామ్రాజ్యము విభజింపబడిన రాజ్యములే అవి అని సాధారణముగా భావింపబడుచున్నది. వైట్రింగా ప్రకటన గ్రంథముపై తాను వ్రాసిన వ్యాఖ్యానములో, 788వ పుటయందు, తన సొంత పద్ధతి ప్రకారము వాటిని లెక్కించుచున్నాడు; ఈ రాజ్యములను లెక్కించుటలో ఉన్న వైవిధ్యము ఎంత గొప్పదనగా, అవి అసలు రాజ్యములే కావనుటకు అనేక రచయితలు దానిని ఒక ఆక్షేపణగా ఉపయోగించిరి. అగస్టీను (De. civit. Del., lib. 20, c. 23) "పది" అను సంఖ్య అనిర్దిష్టమైనదనియు, అది రోమా సామ్రాజ్యపు రాజులందరిని కలిగియున్నదనియు ఎంచుచున్నాడు. విల్లెట్ in loc. వివిధ రచయితల నుండి అనేక రకముల వ్యాఖ్యానములను సేకరించెను; టైసో అయితే ఇరువది తొమ్మిది వేర్వేరు జాబితాల పట్టికను ఇచ్చి, అరువది ఐదు వేర్వేరు రాజ్యములును వ్యక్తులును సూచింపబడిరని చూపుచున్నాడు. Elucidation of the Prophecies. 8vo, లండను, 1838, పుటలు 100-114.

రోసెన్‌ముల్లర్ వారిని రాజులుగా ఎంచుచున్నాడు. అతని దృష్టిలో నాలుగవ సామ్రాజ్యము రోమా కాదు, సెల్యూకీయుల యొక్కయు లాగీదీయుల యొక్కయు సామ్రాజ్యము. ఈ ఊహను బట్టి, అలెగ్జాండరుకును అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్‌కును మధ్య ఐగుప్తును సిరియాను ఏలినవారిలో పది మంది రాజులు సులభముగా దొరుకుదురు; ఈ పథకము ప్రకారము అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్ చిన్న కొమ్ము. అతడు ఏ వాదములచేతను దానిని బలపరచకుండ తన అభిప్రాయమును కేవలము పేర్కొనుచున్నాడు. దానికి ఏ వాదములును ఎంతమాత్రము అవసరము లేదు, ఏలయనగా ఆ ప్రకటనయే దానికి ఉత్తమమైన ఖండనయగుచున్నది. ఈ అభిప్రాయమును బెర్తోల్డ్ స్వీకరించెను; హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ తన సహజమైన పాండిత్యముతోను సామర్థ్యముతోను దానిని కూలద్రోసెను. సంపుటము 1లో ఉదహరింపబడిన గ్రంథములో పుటలు 164 మరియు తరువాతివి చూడుడి. అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్‌ను చిన్న కొమ్ముగా చేయవలెనని కొందరు జర్మను రచయితలు పట్టుబట్టుట, నాలుగు సామ్రాజ్యములను ఈ విధముగా విభజించుటకు వారిని ప్రేరేపించినది: — కల్దీయ, మాదీయ, పారసీక, మాసిదోనియ సామ్రాజ్యములు; చివరిది దానినుండి పుట్టిన వివిధ రాజ్యములను కలిగియున్నది. Eichorn Einl., 4to, Ausg., B. 4, పుట 48 చూడుడి; అట్లే యాన్, డెరెసర్, డి వెట్టె, బ్లీక్ అనువారి రచనలు, ap. Hew. పుటలు 161-169.

ఫ్రై తన Second Advent అను గ్రంథములో (సంపుటము 2, పుట 16, ముద్రణ 1822, లండను) ఈ విషయముపై కొంత వెలుగును ప్రసరింపజేయుచున్నాడు. అతడు దానియేలు యొక్క ఈ దర్శనమును ఇతర దర్శనములను ప్రవచనములను గొప్ప స్పష్టతతో అనువదించుచున్నాడు; వాటి వివరణకు అతడు కేటాయించిన నూరు పుటలు చదువుటకు ఎంతైనను యోగ్యమైనవి. వాటిలో సర్ ఐజాక్ న్యూటన్, మీడ్, ఫేబర్, మరియు ప్రవచనమును వివరించిన అత్యంత ప్రసిద్ధులైన ఆంగ్ల వ్యాఖ్యాతల నుండి అనేక వివేకవంతమైన ఉదాహరణలు కలవు. అతడు నాలుగవ మృగమును రోమా సామ్రాజ్యముగా ఎంచి, దాని కాలమును యూరపు యొక్క ఆధునిక చరిత్ర అంతటికిని విస్తరింపజేయుచున్నాడు గనుక, అనాగరికుల దండయాత్ర తరువాత ఆ సామ్రాజ్యము విభజింపబడిన పది రాజ్యములే పది కొమ్ములు అను విషయములో బిషప్ చాండ్లర్ మరియు ఫేబర్ అభిప్రాయములను స్వీకరించుచున్నాడు. ఉత్తర దేశపు జనములు రోమా సామ్రాజ్యమును తమలో తాము పంచుకొనిరి. ఈ జనములు సామ్రాజ్యముపై దండెత్తి దానిలోనే స్థిరపడిరి. రోమా సామ్రాజ్యము విభజింపబడిన పది ప్రధాన రాజ్యములు కలవని చరిత్రనుండి తేటపడుచున్నది. పిమ్మట ఈ పది ప్రాథమిక రాజ్యములు మాకియవెల్లి ప్రకారము లెక్కింపబడుచున్నవి; అయితే ఈ విషయపు ఈ దృష్టికోణమును ఇంకను ముందుకు కొనసాగించుట మా పరిధికి మించినది; ఈ ప్రవక్త యొక్క కఠినమైన భాగములకు ఫ్రై చేసిన అనువాదములు స్పష్టమైనవియు సరియైనవియు వివేకవంతమైనవియునని సూచించుట చాలును. ఉత్తమమైన అభిప్రాయములను వివరణలను అవి ఎక్కడ కనబడినను ఎత్తిచూపుటయు, ముఖ్యముగా మన సంస్కర్త వ్యాఖ్యానమును విశదపరచువాటి వైపు పాఠకుని గమనమును మళ్లించుటయు తన కర్తవ్యమని సంపాదకుడు ఎంచుచున్నాడు.

వ్యాసము 3. చిన్న కొమ్ము దానియేలు 7:8 మన కాలపు రచయితలలో మన ఉపన్యాసకునితో అత్యధికముగా ఏకీభవించు వ్యాఖ్యాత, కేంబ్రిడ్జికి చెందిన దివంగత ప్రొఫెసర్ లీ. హెబ్రీ లేఖనముల అనువాదములలో అతనికి సాటిలేదు; తన పాండిత్యపు విస్తృతిలో గాని తన విద్వత్తు యొక్క సమగ్రతలో గాని మన యుగములోని ఏ పండితుడును అతని దరిదాపులకు రాలేడు. దానియేలు యొక్కయు పరిశుద్ధ యోహాను యొక్కయు ప్రవచనములను గూర్చిన అతని వ్యాఖ్యాన పద్ధతి ఈ దినములలో అత్యంత తీవ్రమైన ఖండనను ఎదుర్కొనును; అవి మన సంస్కర్త అభిప్రాయములపై వెలుగును ప్రసరింపజేయుచున్నవి అనుట తప్ప వేరే అభిప్రాయము వెలిబుచ్చుట ఈ ఉపన్యాసముల సంపాదకుని పరిధిలోనికి రాకపోవుట సంతోషకరము. "An Inquiry into the Nature, Progress, and End of Prophecy," కేంబ్రిడ్జి, 1849 అను అతని విలువైన గ్రంథమును పాఠకునికి సూచించుట ప్రస్తుతమునకు చాలును. మా రెండవ సంపుటపు విషయమును అతడు 152వ పుట నుండి 230వ పుట వరకు చర్చించి, దానియేలు యొక్క హెబ్రీ మరియు కల్దీయ మూలపాఠమును అనువదించి, విలువైన వివరణాత్మక టిప్పణులను చేర్చుచున్నాడు. ప్రొఫెసర్ యొక్క వ్యాఖ్యానశాస్త్ర సంబంధమైన నిర్ణయములపై అభిప్రాయము చెప్పుటకు విద్యార్థి అర్హుడగుటకు ముందు, అతని విపులమైన పదవిమర్శలతో అతడు సన్నిహితముగా పరిచయము కలిగియుండవలెను.

నాలుగవ రాజ్యము రోమా రాజ్యమని అతడు ఎంచి, ముఖ్యముగా "దిగువ రోమా సామ్రాజ్యము" అని నిర్దేశించుచున్నాడు; పది కొమ్ములు "రాజుల వరుస, వారిలో ప్రతివాడును ఆయా కాలమునకు ఒక సార్వత్రిక సామ్రాజ్యమును ఏర్పరచువాడు." చిన్న కొమ్ము "రోమా అధికారము యొక్క తరువాతి పాలన" అని చెప్పబడుచున్నది (పుట 165). అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్‌కు సంబంధించిన ప్రతి అన్వయమును నిరాకరింపబడుచున్నది; మరియు ఆ వాదము ఈ క్రింది వాక్యముతో ముగింపబడుచున్నది, — "కాబట్టి ప్రతి విషయమును పరిగణించిన యెడల, దానియేలు యొక్క ఏడవ ఎనిమిదవ అధ్యాయములలోని చిన్న కొమ్ము సరిగా ఒక్కటేయనియు, ఇది యెరూషలేమును నాశనము చేసి, పిమ్మట మనుష్యకుమారుని పరిశుద్ధ సేవకులతోను అనుచరులతోను యుద్ధము చేసిన ఆ రోమా పాలనా వ్యవస్థను సూచించెననియు స్పష్టమగుచున్నది; అతడు తన వంతున తన పూర్వికులవలెనే కూలి, ఇక ఎన్నటికిని లేవకుండునంతవరకు, ఇందులో వర్ధిల్లి తన క్రియలను జరిగించెను" (పుట 168).

న్యూయార్కుకు చెందిన ప్రొఫెసర్ బుష్ 1844లో "the Hierophant" అను గ్రంథములో ఈ దర్శనమును సమర్థముగాను సంపూర్ణముగాను విశదపరచెను; ఆ అమెరికా ప్రొఫెసర్ యొక్క "వివరణ" అత్యంత స్పష్టమైనదియు, సంపూర్ణమైనదియు, బోధకరమైనదియు అగుటచేత, దానినుండి కొన్ని ఉదాహరణలు ఇక్కడ చేర్చబడుచున్నవి. "ఇక్కడ చిత్రింపబడిన తీర్పు యొక్క నిజమైన స్వభావమును సాధ్యమైనయెడల నిర్ధారించుటకును, ఇతర లేఖనభాగములను జాగ్రత్తగా సరిపోల్చుట ద్వారా, క్రీస్తు రెండవ రాకడతోను దానికి సంబంధించిన మహత్తరమైన భవిష్యద్విషయములతోను ముడిపడియున్న సంఘటనల వరుసకు దానికి గల సంబంధములను నిశ్చయించుటకును మేము ఉద్దేశించుచున్నాము." "ఈ చిన్న కొమ్ము," అని అతడు నొక్కి చెప్పుచున్నాడు, "నిస్సందేహముగా పోపు మతము యొక్క సంఘాధికారమే," మరియు "మృగము తన అన్యమత స్థితినుండి తన క్రైస్తవ స్థితికి మారుటకు గణనీయమైన కాలము ముందే తీర్పు ఆరంభమగుచున్నది."… "గోతులచేత సామ్రాజ్యము తన ప్రాణాంతకమైన గాయమును పొందిన తరువాతనే ఈ కొమ్ము పుట్టెను." మన సంస్కర్త భావములనుండి ఈ వ్యత్యాసము ఉన్నందున, ప్రొఫెసర్ బుష్ యొక్క వ్యాఖ్యాన పథకమును ఇంకను విస్తారముగా ఉదహరించకుండ ఉండవలసి వచ్చుచున్నది. అది సమర్థముగా రూపొందింపబడి జాగ్రత్తగా అమలుపరచబడినది. చిన్న కొమ్ము 1260 సంవత్సరముల పాటు పరిశుద్ధులను జయించునని అతడు ఊహించి, ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, "రోమా సామ్రాజ్యము తన స్థాపన నుండి 1260 సంవత్సరములకు ఎక్కువ దూరము కాని కాలము నిలిచియుండిన తరువాత, తన గోతు ఆక్రమణదారుని ఖడ్గమునకు లొంగిపోయి, సుమారు క్రీ.శ. 476లో అప్పటి తన అధిపతి క్రింద సామ్రాజ్యముగా అంతరించిపోయెను అను విషయముకంటె ఎక్కువగా ప్రసిద్ధమైనది మరేదియు లేదు." ఇది 1260 సంవత్సరముల ఊహింపబడిన ముగింపునకు మరియొక కాలపరిమితిని ఏర్పరచుచున్నది; ఇది బ్రిటిషు రచయితలు సాధారణముగా సమర్థించు కాలపరిమితికి చాలా భిన్నమైనది. అది షార్లమేను కాలములో మరల పునరుద్ధరింపబడెనని చెప్పబడుచున్నది; దీనికి రుజువుగా సిగోనియస్ సాక్ష్యము, Hist. de Reg. Ital., గ్రంథము 4, పుట 1.58, ఉదహరింపబడుచున్నది. Hierophant, పుట 156 చూడుడి.

వ్యాసము 4. మహావృద్ధుడు — మనుష్యకుమారుడు దానియేలు 7:9 మరియు దానియేలు 7:13 ఈ పదప్రయోగమును వింటిల్ కర్తరి అర్థములో గ్రహించుచున్నాడు, — "దినములను పాతవిగా చేయువాడు," తత్ఫలితముగా అవి గతించుటకును నిలిచిపోవుటకును సిద్ధముగా నుండును. ఈ పదముచేత దైవమే సూచింపబడుచున్నాడని అతడు భావించి, దేవునికి ఆరోపింపబడిన మానవ లక్షణముల వివరణ కొరకు డాక్టర్ సామ్. క్లార్క్ ప్రసంగములు, సంపుటము 1, Discertation 5 ను మనకు సూచించుచున్నాడు. ప్రాచీన సింహాసనములకును రథములకును చక్రములుండెనని గ్రోటియస్ ఎంతో సముచితముగా మనకు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు; రోసెన్‌ముల్లర్ వాటిని, దేవుడు సమస్తమును చూచి తీర్పు తీర్చు వేగమును సూచించునవిగా ఎంచుచున్నాడు. కొందరు యూదు రచయితలు సింహాసనములు తీసివేయబడెను అని చదువుచున్నారు; అది ఈ లోకపు ఏలుబడుల పతనమును మెస్సీయా ఏలుబడి స్థాపింపబడుటను సూచించునని వారి భావము. రబ్బీలైన లేవియు సాదియాసును ఈ భాగమును కేవలము ఇశ్రాయేలు యొక్క భావి వర్ధిల్లుటకే అన్వయించుచున్నారు.

జగత్తు పునాది వేయబడినది మొదలుకొని వధింపబడిన గొఱ్ఱెపిల్లగా క్రీస్తు ఇక్కడ సూచింపబడుచున్నాడనియు, అందుచేత ఆయన "వృద్ధుడు" అనియు ఈకొలాంపాడియస్ భావించుచున్నాడు. "గ్రంథములు తెరువబడెను" అను వాక్యముపై క్రిసోస్టమును బాసిలును ఉదహరించిన తరువాత, అతడు సూటిగా ఇట్లు ప్రశ్నించుచున్నాడు, "అయితే గ్రంథముల అవసరమేమి? ప్రతి మనుష్యుని మనస్సాక్షియే తనకు తెరువబడిన గ్రంథముగా నుండును." ఈ వ్యాఖ్యాత భావముల యొక్క క్రైస్తవ స్వరము, అతని కాలపువారి యొక్కయు తరువాతి యుగములవారి యొక్కయు చాలామంది రచనలకంటె అతని రచనలను చాలా విలువైనవిగా చేయుచున్నది. ఈ ఉపన్యాసముల సాధారణ ధోరణినుండి కొన్ని అంశములలో భేదించినను, అతడు తన సహజ నైపుణ్యముతోను ఆత్మీయతతోను ఈ అధ్యాయమును వివరించుచున్నాడు. ఈ చివరి ఆరు అధ్యాయములలోని నాలుగు దర్శనములను అతడు లెక్కించుచున్నాడు: వాటిలో మొదటిదియు చివరిదియు క్రీస్తువిరోధి క్రింద కలుగబోవు హింసలకు సంబంధించినవని అతడు చెప్పుచున్నాడు; రెండవది, దానియేలు 8లోనిది, అంతియొకస్ క్రింద మందిరము అపవిత్రపరచబడుటకును; మూడవది, తొమ్మిదవ అధ్యాయములోనిది, తీతు క్రింద దాని నాశనమునకును సంబంధించినవి. "రాజులు" అను పదమును అతడు కేవలము చక్రవర్తిగా గ్రహింపక, ఆ పదము క్రింద వారి సలహాదారులను, యోధులను, రాజ్యమంత్రులను కూడ చేర్చుచున్నాడు. అతని దృష్టిలో "ఒక రాజు" అనునది ఒక చక్రవర్తిని మాత్రమే గాక అతని వారసులను కూడ సూచించును. ఈ దర్శనము సంపూర్ణముగా నమోదు చేయబడిన సుప్రసిద్ధమైన భాగమును అతడు యూసేబియస్, Evan. Dem., గ్రంథము 15 నుండి విస్తారముగా ఉదహరించుచున్నాడు. మొదటి మూడు మృగములను గూర్చిన అతని వివరణలు వివేకవంతమైనవి; నాలుగవ సామ్రాజ్యమును గూర్చిన అతని అభిప్రాయము కాల్విన్ అభిప్రాయముతో ఏకీభవించుచున్నదని మేము ఇంతకుముందే (సంపుటము 1, పుట 427) పేర్కొంటిమి. నాలుగవ రాజ్యమును అలెగ్జాండరు వారసులకు అన్వయించు పాలిక్రోనియస్ మరియు ఆబెన్ ఎజ్రాల వ్యాఖ్యానములను అతడు ఖండించుచున్నాడు; మరియు పది మంది రాజులను అన్యమత రోమానుండి పుట్టిన పది రాజ్యాధికారములుగా ఎంచు జెరోము, లాక్టాన్షియస్, ఐరేనియస్ అనువారిని అతడు ఆక్షేపించుచున్నాడు. పది అను సంఖ్య అక్షరార్థముగా గాక మర్మార్థముగా, పరిపూర్ణ సంఖ్యగా, అనగా ఒకటి, రెండు, మూడు, నాలుగు కలుపుటచేత ఏర్పడిన సంఖ్యగా గ్రహింపబడుచున్నది. పది కొమ్ములు నాలుగవ మృగమును అనుసరించి, దాని యుగములోనే ఉనికిలోనుండి నేరుగా క్రీస్తువిరోధికి దారితీయునని అతడు తలంచుచున్నాడు. 8వ వచనమును క్రీస్తువిరోధికి అన్వయించు అపొలినారియస్‌ను అతడు ఆమోదించి, పిమ్మట అతడు ఎక్కడ కనుగొనబడునో అను విషయమై తన భావములను అతి విస్తారముగా వివరించుచున్నాడు. "బహుశా," అని అతడు వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు, "గ్రెగొరీలు, అలెగ్జాండర్లు, జూలియస్‌లు పోపు పీఠమును అలంకరించియున్నప్పుడు దేవునికి అంత స్పష్టముగా అప్రీతి కలిగింపకపోయియుండవచ్చును: దేవుడొక్కడే వారికి న్యాయాధిపతి. అయితే ఈ పాలనలో నిజమైన క్రీస్తువిరోధికి తగిన లెక్కలేనన్ని ఘోరకృత్యములు జరిగింపబడుచున్నవి, మరియు అవి ఈ విధముగా వారి తలలమీదికే తిరిగి వచ్చుచున్నవి." పిమ్మట అతడు మహమ్మదుకును పోపు మతమునకును మధ్య పోలికను చూపి, గొప్ప ఖచ్చితత్వముతోను ఉత్సాహముతోను ఆ అబద్ధ ప్రవక్తను తూర్పు దేశపు క్రీస్తువిరోధిగాను, రోమా పీఠాధిపతిని పశ్చిమ దేశమంతటను అతనికి సరిసమానమైనవానిగాను వివరించుచున్నాడు. దానియేలు 7:8 లోని "మనుష్య నేత్రములు," మోసపుచ్చు ఈ వ్యక్తి యొక్క మృదువైన దయాపూర్వకమైన రూపమునకు అన్వయించి వివరింపబడుచున్నవి; అతని నోటి దూషణలు మహమ్మదు యొక్కయు పోపు యొక్కయు భక్తిహీనమైన అతిశయోక్తులుగా వ్యాఖ్యానింపబడుచున్నవి. మహమ్మదును పోపు మతమును రెండును ఏ విధముగా "కాలములను మార్చిరో" అది విస్తారముగా చర్చింపబడుచున్నది; మరియు దానియేలు యొక్కయు పరిశుద్ధ యోహాను యొక్కయు భాష ఆసియా యూరపు రెండిటియందును చంద్రవంక మరియు సిలువ మతముల ఆధునిక చరిత్రకు అన్వయింపబడుచున్నది.

దానియేలు 7:9 పై వ్యాఖ్యానించుచు, అతడు దానిని క్రీస్తువిరోధి యొక్క భావి గతికి అన్వయించి, ఈ భాగమును పరిశుద్ధ యోహానుతో పోల్చి, మూడున్నర సంవత్సరములు, లేక నలుబది రెండు నెలలు, లేక అర్ధవారము అను విషయమై తన అభిప్రాయమును తెలుపుచున్నాడు. ఏడు నిత్యత్వమును సూచించు పరిపూర్ణ సంఖ్య; నిత్యము కోపించు దేవుడు తన శిక్షావిధానములో సగము దారిలో ఆగిపోవుచున్నాడు. ఇంకను బయలుపరచబడవలసిన ఒక్క వ్యక్తిగత క్రీస్తువిరోధిని ఎదురుచూచు మన కాలపు భవిష్యత్కాలవాదులను (Futurists) పోలిన సహస్రాబ్దవాదులపై (Chiliasts) ఈకొలాంపాడియస్ కఠినముగా నున్నాడు. అతడు వారిని "అర్ధ-యూదులు" అని పిలిచినను, ప్రవచనము యొక్క ఈ గొప్ప సమస్యకు వారిచ్చిన పరిష్కారమే చివరికి సరియైనదిగా తేలవచ్చును, మరియు క్రైస్తవ ప్రపంచము ఇకమీదట వారి దూరదృష్టిగల వివేకమును సమర్థింపవచ్చును. అధ్యాయములోని మిగిలిన భాగము, తీర్పు తీర్చుటకు క్రీస్తు యొక్క రెండవ రాకడతోను, లోకపు కోత కూర్చబడునప్పుడు పరిశుద్ధులు పొందు అంతిమ విజయముతోను, "నీతిమంతులు తమ తండ్రి రాజ్యములో సూర్యునివలె తేజరిల్లుదురు" అను దానితోను సంబంధము కలిగియున్నది. మొదటి రాకడ నుండి అనేక సంవత్సరములుగా ఉనికిలోనున్నట్టియు, రెండవ రాకడ వరకు ఉనికిలోనుండునని భావింపబడుచున్నట్టియు క్రీస్తువిరోధిని పోపు మతమును మహమ్మదీయ వంచనను ప్రవేశపెట్టుట, ఈకొలాంపాడియస్ వ్యాఖ్యానములకు కాల్విన్ వ్యాఖ్యానములకంటె చాలా భిన్నమైన స్వరమును ఇచ్చుచున్నది. వాటిని పోల్చి వ్యత్యాసపరచుట ఎంతో బోధకరమగును; ఏలయనగా ఈ విధముగా మనము రెండిటినుండియు ప్రయోజనము పొందవచ్చును, మరియు వాటిలో దేనినైనను తప్పనిసరిగాను ప్రత్యేకముగాను పరిపూర్ణమైనదిగా ఎంచుటకు శోధింపబడినయెడల, మన సొంత అహంకారమును సరిదిద్దుకొనవచ్చును.

దానియేలు 7:9. — "సింహాసనములు పడద్రోయబడెను" — అధికృత అనువాదము (Authorized Version). ప్రొఫెసర్ బుష్ కాల్విన్‌తో (సంపుటము 2, పుట 32) ఏకీభవించి, వేయబడెను, ఉంచబడెను, లేక అమర్చబడెను అను అర్థమునకే ప్రాధాన్యమిచ్చుచు, తన సమర్థకులుగా జెరోము, ఏరియస్ మొంటానస్, సిరియా, అరబీ, జెనీవా అనువాదములను, అంతేగాక లూథరు మరియు డియొడాటి అనువాదములను ముందుకు తెచ్చుచున్నాడు. "తరువాత రాజ్యమును స్వాధీనపరచుకొనిరని చెప్పబడిన పరిశుద్ధులు పరలోక సభగా ఏర్పడి, చుట్టునున్న సింహాసనములపై కూర్చుండిరి." సాధారణ అనువాదమైన "మహావృద్ధుడు" (Ancient of days) అనుదానికంటె "దినములలో శాశ్వతుడు," లేక "దినములలో నిలుకడగలవాడు" అను అర్థమునకే అతడు ప్రాధాన్యమిచ్చుచున్నాడు. కొక్సియస్ ఈ పదప్రయోగమును సమర్థించుచున్నాడు, అట్లే మికాయెలిస్ కూడ; అతడు ఆ హెబ్రీ పదమునకు నిలుకడగా నుండుట, స్థిరముగా నిలుచుట అను ప్రాథమిక అర్థమును ఆరోపించుచున్నాడు. యోబు 31:7, మరియు యెషయా 33:18 కూడ చూడుడి. దినములలో నిలుకడగలవాడు అను నామము, నిత్యుడైన దేవుని ఏలుబడికి విరోధమైన ఏలుబడులుగా ఇక్కడ సూచింపబడిన సింహాసనముల యొక్కయు రాజ్యముల యొక్కయు అనేక మార్పులకును క్షణికమైన స్వభావమునకును ఒక అంతర్గతమైన వ్యత్యాసమును నిస్సందేహముగా తనతో కలిగియున్నది. పిమ్మట అతడు ఈ వచనముపై కాల్విన్ వ్యాఖ్యలను "అసాధారణముగా సముచితమైనవియు స్పష్టమైనవియు" అని ఉదహరించుచున్నాడు. ఆయన వస్త్రము (అక్షరార్థముగా) తెల్లని హిమమువలె నుండెను. ఆయన నిష్కళంకమైన వస్త్రముల ప్రకాశమానమైన తెల్లదనము ఆయన తీర్పుల యొక్క శ్రేష్ఠమైన సమత్వమును, న్యాయమును, నిష్పక్షపాతమును సూచించెను; అతి శ్రేష్ఠమైన బొచ్చుల కడుగబడిన గొఱ్ఱెబొచ్చుకంటె నిర్మలమైన ఆయన తలవెండ్రుకలు అతి వృద్ధాప్యపు బలహీనతను ఏమాత్రము సూచింపక, "నెరసిన తల"తో సహజముగా ముడిపడియుండు ఆలోచనాపూర్వకమైన గాంభీర్యమును, పరిపక్వమైన చింతనను, పరిణతి చెందిన జ్ఞానమును, జ్ఞానోదయమైన అనుభవమును, పూజ్యమైన అధికారమును, ప్రశాంతమైన నిర్ణయమును సూచించుచున్నవి. అగ్నిమయమైన సింహాసనమును మండుచున్న చక్రములను సూచించుచు అతడు ఇట్లు చేర్చుచున్నాడు, "ప్రవక్త వర్ణించిన ఈ సమస్త వైభవోపేతమైన సామగ్రి ప్రధానముగా క్రొత్త నిబంధన కాలములకు ముందటి కాలమును సూచించుచున్నది; అప్పుడు దేవుని రాజ్యము తరువాతి దర్శనములలో దానికి ఆరోపింపబడిన స్థిరత్వమును ఇంకను పొందలేదు; అందుచేత ఆయన సింహాసనము చక్రములతో కూడినదిగా చూపబడుచున్నది. ఈ దృశ్యము, అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "దేవుని సంరక్షణలో భూమిమీద జరుగు ఒక తీర్పు; ప్రకటన గ్రంథపు పాఠకులు తరచుగా గ్రహించునట్లు లోకాంతమందలి తీర్పు కాదు."… "ఈ దృశ్యము వాస్తవమైనదిగా గాక భావరూపమైనదిగా ఎంచబడవలెను. అది ఒక భూలోక వాస్తవము యొక్క పరలోక ఛాయ. పరలోకములో జరుగుచున్నట్లు నిష్పక్షపాతముగా వర్ణింపబడిన ఈ సమస్త దృశ్యము దేవుని సంరక్షణలో నిజముగా భూమిమీదనే జరుగుచున్నది; కాబట్టి ఈ న్యాయాధిపతులును సహ-విచారణకర్తలును నిజముగా మనుష్యులే; మృగముచేతను చిన్న కొమ్ముచేతను సూచింపబడిన క్రీస్తువిరోధ ఏలుబడిని కూలద్రోయుటకు సంబంధించిన దైవ సంకల్పములను నెరవేర్చుటలో వారు సాధనములుగా చేయబడుచున్నారు." ఆ ప్రొఫెసర్ కొన్ని అంశములలో కాల్విన్‌తో భేదించినను, ఇతర అంశములలో అతని అభిప్రాయములను బలముగా ధ్రువపరచుచున్నాడు. ఈ సంపుటములోని 26 మరియు 28 పుటలలోని ప్రకటనలు Hierophant లోని వివిధ భాగములలో విస్తరింపబడి నొక్కిచెప్పబడుచున్నవి. ఉదాహరణకు, 109వ పుటయందు, "ఈ దర్శనమును దృశ్యమును, భవిష్యత్తులో ఏదో ఒక కాలమున, అంతిమ పునరుత్థానముతోను సమస్తము యొక్క సమాప్తితోను ఏకకాలములో జరుగబోవు సాధారణముగా 'అంత్య తీర్పు' అని పిలువబడుదానిని సూచించుట లేదని దర్శనము యొక్క సమస్త ధోరణినుండి స్పష్టమగుచున్నది. ఈ తీర్పు ఒక స్థానిక తీర్పు; దాని లక్ష్యము సమస్త మానవజాతి కాదు, పరలోక సంకల్పములు నాశనమునకు నిర్ణయించిన ఒక ప్రత్యేకమైన నిరంకుశమైన, హింసించునట్టి, విగ్రహారాధనగల, దూషణకరమైన అధికారమే." ఇది ఫేబర్‌తో సంపూర్ణముగా ఏకీభవించుచున్నది. Calvin of Proph., సంపుటము 2, పుట 108 చూడుడి.

దానియేలు 7:13 — మనుష్యకుమారుడు. ఆయన మెస్సీయా అని సాధారణముగా అంగీకరింపబడుచున్నది. మన ప్రభువు తనను తాను ఈ నామముతో పిలుచుకొనుటకు గల కారణములను గూర్చి హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు. అతడు పరిశుద్ధ మత్తయి సువార్తలోని వివిధ భాగములను ఈ అధ్యాయములోని భాగములతో సముచితముగా పోల్చి, అవి దానియేలు ప్రవచనముల ప్రామాణికతకు ఏ విధముగా సంబంధించియున్నవో చూపుచున్నాడు.

"మనుష్యకుమారుడు" అను పదప్రయోగమును తమ సొంత జనాంగముగా ఎంచు యూదుల భావములను ఈకొలాంపాడియస్ ఖండించుచున్నాడు. అతడు రబ్బీ సాదియాసుకును సహస్రాబ్దవాదులకును విరోధముగా వాదించి, క్రీస్తునందు దైవ స్వభావము మానవ స్వభావముతో ఐక్యమైయున్నదని సంపూర్ణముగా సమర్థించిన తరువాత, క్రిసోస్టము మరియు సిరిల్ అనువారి బోధకరమైన వ్యాఖ్యానములను ఆమోదించుచున్నాడు. ఆయన మహావృద్ధుని యొద్దకు వచ్చుట, ఆయన రాజ్యమును తన తండ్రికి అప్పగించును అను పరిశుద్ధ పౌలు మాటచేత వివరింపబడుచున్నది; ఈ విధముగా పరిశుద్ధుల విజయము, విమోచకుని రెండవ రాకడయందు ప్రత్యక్షముగా కనుపరచబడు నీతి యొక్క ఆ అంతిమ జయమగుచున్నది.

మహోన్నతుని పరిశుద్ధులు రాజ్యమును స్వాధీనపరచుకొనుటను (దానియేలు 7:22) ఆదిమ సంఘపితరులు మొదటి రాకడ తరువాత క్రైస్తవ మతము సర్వత్ర వ్యాపించుటగా వ్యాఖ్యానించిరి. ప్రొఫెసర్ లీ, డాక్టర్ టాడ్‌కు ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచు, సువార్త చరిత్ర యొక్క అత్యంత ఆదిమ కాలములోనే దూరదూరముల వరకు వ్యాపించిన క్రీస్తు యొక్కయు ఆయన పరిశుద్ధుల యొక్కయు ఏలుబడిని గూర్చిన వారి సాక్ష్యమును సేకరించెను. అతని ప్రమాణముల జాబితా కాల్విన్ స్వీకరించిన వ్యాఖ్యాన పద్ధతిని బలపరచును

Tertullian adv. Jud., పుట 105. Ed. 1580 చూడుడి. Irenoeus. Edit. Grabe, పుటలు 45, 46, 221, మొదలగునవి. Justin Martyr. Edit. Thirlby, పుటలు 369, 328, 400. Cyprian. adv. Jud, గ్రంథము 2, passim, మరియు De Unit. Eccl., పుట 108. Edit. Dodwell. Euseb. Hist. Eccl., గ్రంథము 8, మరియు ఇతర స్థలములు. De, Vit. Const., గ్రంథము 1, అధ్యాయములు 7, 8, మరియు అతని ఇతర రచనలు. Fabricii Lux. Sanct. Evan. అను గ్రంథములో ఇదే ఉద్దేశముతో ఆదిమ సంఘపితరుల నుండి ఇట్టి ఉదాహృత భాగములే కలవు.

ప్రొఫెసర్ యొక్క సొంత అభిప్రాయము కొరకు, నిబంధనలను గూర్చిన అతని గ్రంథము (Treatise on the Covenants), పుట 112 మరియు తరువాతివి చూడుడి. ప్రొఫెసర్ బుష్ అతనిని సమర్థముగా బలపరచుచున్నాడు; అతడు ఈ దర్శనమును మెస్సీయా ఏలుబడి యొక్క మొదటి స్థాపనకును సువార్త యొక్క ఆదిమ ప్రకటనకును సరిగా పరిమితము చేయుచున్నాడు. ఆ అమెరికా ప్రొఫెసర్ హెబ్రీ పదములపై స్పష్టమైన సమగ్రమైన విమర్శ చేయుట ద్వారా ఈ భాగముపై గొప్ప వెలుగును ప్రసరింపజేయుచున్నాడు. ఆకాశ మేఘారూఢుడై వచ్చు మనుష్యకుమారుని గూర్చిన అతని వ్యాఖ్యలు చాతుర్యముగలవి. "మేఘములు" అను పదమును అతడు దాని సాధారణ అర్థములో గ్రహింపక, "పరలోక పరిచారకుల సమూహము" అను అర్థములో గ్రహించుచున్నాడు. అతడు 1 థెస్సలొనీకయులకు 4:17 ను ఉదహరించి, దానినుండి, మనము మేఘములలోనికి కొనిపోబడుదుమని కాదు గాని సమూహములుగా కొనిపోబడుదుమని దాని అర్థమని నిర్ణయించుచున్నాడు. మనుష్యకుమారుడు మహావృద్ధుని యొద్దకు తేబడుట, దైవ వ్యవస్థలో భూమిమీది జనములపైనను కాలము యొక్క నిత్యత్వమంతటను ఆయన వహించిన ఆ రాజప్రతినిధి ప్రభుత్వముతో మనుష్యకుమారుడు అలంకరింపబడుటను సూచించుచున్నదని చెప్పబడుచున్నది. "పరిష్కరింపవలసిన అత్యంత ప్రధానమైన ప్రశ్న ఏదనగా, మెస్సీయా రాజ్య మహిమను ఈ విధముగా నియమింపబడిన ప్రకారము స్వీకరించిన నిజమైన యుగము ఏది అనునదే. పిమ్మట అతడు కాల్విన్ వలెనే సరిగా ఆ ప్రశ్నను నిర్ణయించుచు ఇట్లనుచున్నాడు, "ఇది స్పష్టముగా రక్షకుని ఆరోహణమునందే ఉంచబడవలెనని మేము తలంచుచున్నాము."… "ఆ ఆత్మీయ రాజ్యస్థాపనను గూర్చిన క్రొత్త నిబంధనలోని దాదాపు సమస్త ప్రకటనల బీజమును మనము దానియేలు యొక్క ఈ భాగములోనే కనుగొనుచున్నాము."… "కాబట్టి ప్రవక్త దర్శనములోని మేఘములను నిజముగా దూతల మేఘములుగా గ్రహించినయెడల, అపొస్తలుల కార్యములు 1:9 లోని క్రొత్త నిబంధన వృత్తాంతపు భావమును గ్రహించుటకు మనము మరింత సిద్ధపడియుందుము. దానియేలు భాషలో చెప్పవలెనంటే, ఇప్పుడు స్థాపింపబడబోవు సార్వత్రిక ఆత్మీయ సామ్రాజ్యమునకు శిరస్సుగా ఆయన నిర్వహింపవలసిన ఆ ఉన్నతమైన పదవి యొక్క ముద్రలను, అనగా దాని చిహ్నములను పొందుటకై, పరలోక పరిచారకుల ఈ మేఘముచేతనే ఆయన మహావృద్ధుని యొద్దకు తేబడెను." కాబట్టి, ఇక్కడ ప్రస్తావింపబడిన తీర్పును మనుష్యకుమారుని రాకడను, భూగోళము యొక్క ఊహింపబడిన భౌతిక ప్రళయముతో ఏకకాలములో జరుగు అంతిమ తీర్పుగాను క్రీస్తు యొక్క అంతిమ రాకడగాను గ్రహించుటకంటె ఈ ప్రవచనము యొక్క సమస్త హేతువును గూర్చి గొప్ప పొరపాటు వేరొకటి లేదని మేము తలంచుచున్నాము.

ప్రొఫెసర్ బుష్ దానియేలు 7:12 పై కాల్విన్ చెప్పినదానిని సమ్మతితో ఉదహరించి, వారిద్దరి ఉమ్మడి నిర్ణయములకు ఆధారముగా యాకియాదెస్ యొక్క రబ్బీల భావానువాదమును జతచేయుచున్నాడు. విట్రింగా ఈ ప్రవక్త యొక్క సంకేతములపై తాను వ్రాసిన వ్యాసములలో, 504వ పుటలో, వేరొక అర్థమును రాబట్టుచున్నాడు. అతడు "జీవము"ను "అధికారము"ను ఒక్కటిగానే ఎంచుచున్నాడు. ఆ మూడు మృగములు ప్రవచన దృష్టిలో తన కాలమునందును ఇంకను జీవించియున్నవనియు, అవి ప్రాబల్యమునకు వచ్చిన కాలమున వాటి భౌగోళిక స్థానము ఎక్కడ ఉండెనో అక్కడనే వాటిని వెదకవలెననియు సర్ జె. న్యూటన్ వాదించుచున్నాడు. — Observ. on Daniel, 31వ పుట. బిషప్ న్యూటనును ఇతరులును అతనితో ఏకీభవించినను, ఈ చమత్కారమైన ఊహకు ఏ ఆధారమును లేదు. మీడ్ అభిప్రాయము ఇంకను భిన్నమైనది; దానికి "ఒక తీవ్రమైన, బహుశా అధిగమింపరాని ఆక్షేపణను" బుష్ ఎత్తి చూపుచున్నాడు; అయితే అతడు తానే, ఈ సంపుటము 26వ పుటలో వ్యక్తపరచబడిన అభిప్రాయములకు విరుద్ధముగా, "తూర్పుదేశముల ప్రధాన నిరంకుశ రాజ్యముల వైపునకు, బహుశా రష్యా మరియు టర్కీ రాజ్యములతో కలిపి," జారిపోవుచున్నాడు. 162, 163 పుటలు చూడుము.

దానియేలు 7:17 లోని "రాజులు" అను మాట యొక్క భావమును గూర్చి వ్యాఖ్యాతల మధ్య ఒక ముఖ్యమైన ప్రశ్న పుట్టినది. అది వ్యక్తులను సూచించుచున్నదా, లేక రాజవంశములను సూచించుచున్నదా?

ప్రొఫెసర్ బుష్ దీనికి సంకేతార్థమే ఉన్నదని వాదించి, దానిని "రాజ్యములు" అని అనువదించిన థియొడోషనును ఉదహరించుచున్నాడు. ఆ తరువాత, రాజ్యము అను పదమును "కేవలము రాజరిక ప్రభుత్వ విధానమునకు" మాత్రమే అన్వయింపరాదనియు, "స్థిరపడిన పాలనాధికారమును మనము గుర్తింపగల ఏ విధమైన జాతీయ ఉనికికైనను" అన్వయింపవలెననియు నొక్కి చెప్పబడుచున్నది. ఇక్కడ "రాజులు" అనునది రాజవంశములను లేక రాజ్యములను సూచించు స్థూలపదముగా నిలుచుచున్నదనియు, రాజ్యముల ప్రతినిధులు రాజ్యములకే బదులుగా చెప్పబడిరనియు హావెర్నిక్ వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు. హావెర్నిక్ యొక్క ఈ భావమును "రాజ్యము" అను మాటకంటె "రాజత్వము" అను మాట మరి బాగుగా వ్యక్తపరచును. బుష్ దీనిని denominatio a potiori గా ఎంచి, దానిని "ముఖ్యమైనదానినిబట్టి పెట్టబడిన పేరు" అని సముచితముగా అనువదించుచున్నాడు.

దానియేలు 7:18. — మహోన్నతుని పరిశుద్ధులు. ఈ పదబంధము యూదులను, "కనీసము ఇక్కడ చెప్పబడిన రాజ్యమును స్వాధీనపరచుకొనబోవు పరిశుద్ధులలో ఒక భాగముగానైనను ఉన్నవారిగా" సూచించుచున్నదని బుష్ చెప్పుచున్నాడు. నాశనము చేయబడి చెదరగొట్టబడవలసియున్న పరిశుద్ధ ప్రజలు (దానియేలు 8:24, మరియు దానియేలు 12:7) యూదులే అని నమ్ముటకు బలమైన కారణములు కలవు. "మృగమును చిన్న కొమ్మును ఏలుబడి చేయు కాలములో తన స్వజనులు లోనుకావలసియున్న క్రూరమైన హింసలను ముందుగా చూచుటవలననే దానియేలుకు చాలవరకు దుఃఖము కలిగెను." కాల్విన్ ఖచ్చితముగా నిలిపి గమనించిన ఆ పదము యొక్క బహువచన రూపము, "పైనుండి జన్మించిన ఆ పరిశుద్ధమైన, సమర్పితమైన ప్రజలను" జ్ఞాపకమునకు తెచ్చునని చెప్పబడుచున్నది. బుష్ sancti altissimorum అను దానిని "మహోన్నతులైనవారి పరిశుద్ధులు" అని అనువదించుచున్నాడు.

వ్యాసము 5. "ఒక కాలము" అను మాట యొక్క ప్రవచనార్థము. దానియేలు 7:25 ఈ పదబంధము యొక్కయు ఇటువంటి ఇతర పదబంధముల యొక్కయు అర్థమును ఖచ్చితముగా నిర్ణయించుట ముఖ్యము. కాల్విన్ వ్యాఖ్యానించునట్లు, "కాలము" అను పదము స్వభావముచేత అనిర్దిష్టమైనది; అయినను ఈ ప్రవక్త దానిని వాడిన విధానము అది "సంవత్సరములు" అని అర్థమిచ్చునను నిర్ణయమునకు నడిపించును. దానియేలు 4:16 లోని "ఏడు కాలములు" అను వాక్యభాగము సాధారణముగా ఏడు సంవత్సరములని గ్రహింపబడుచున్నది; అయినను ఈ అర్థవివరణపై న్యాయముగా ఏదియు ఆధారపడదు. ఈ వచనములోని పదబంధము సాధారణముగా ఏడు కాలములలో సగమని గ్రహింపబడుచున్నది; అది దానియేలు 12:7 లో మరల వాడబడినది. కాలవ్యవధులను సూచించు ఇతర వాక్యభాగములు మరింత నిర్దిష్టముగా చెప్పబడినవి; ఉదాహరణకు, దానియేలు 8:14 లోని 2300 "సాయంకాలములు ఉదయములు"; దానియేలు 9:24 లోని డెబ్బది వారములు లేక ఏడులు; దానియేలు 12:11 లోని 1290 "దినములు", దానియేలు 12:12 లోని 1335 దినములు. బికర్‌స్టెత్ తన Practical Guide to the Prophecies, ఆరవ ముద్రణ, 1839, 184వ పుటలో ఇట్లనుచున్నాడు: "మొదటి నాలుగు సందర్భములలోని పదములు తమంతట తాము పూర్తిగా సందిగ్ధమైనవియు సాధారణమైనవియునై యున్నవి. 2300 అను సంఖ్యను గూర్చియు డెబ్బది వారములను గూర్చియు, సంవత్సరములు ఉద్దేశింపబడినవో దినములు ఉద్దేశింపబడినవో నిర్ణయించుటకు ఏదియు లేదు; అయితే అన్నియు ఒకే సాధారణ సూత్రముచొప్పున అర్థము చెప్పబడవలెనని సామ్యము మనలను తలంచునట్లు చేయును." అతడు ఇంకను ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "మూడున్నర కాలముల ముగింపు యూదుల సమకూర్పుతో దగ్గరి సంబంధము కలిగియున్నదని దానియేలు 12:7 నుండియు, అప్పుడు నాలుగు అన్యజనుల మహారాజ్యముల బలము విరుగగొట్టబడునని జెకర్యా 1:18-21 నుండియు తెలియుచున్నది; మరియు ఇది ఆ రెండిటి విస్తృతార్థమును స్థిరపరచుచున్నది. దేవుడు ఈ లోక చరిత్ర యొక్క సమస్త గమనమును కేవలము కొన్ని దినములుగానే చూచుచున్నాడు. దూత ప్రకటించిన కాలముల మరియు అర్ధకాలము యొక్క వ్యవధిని దానియేలు వినినప్పుడు అతడు గ్రహింపలేదు; విచారించగా అతనికి ఈ జవాబు లభించెను: ఈ మాటలు అంత్యకాలమువరకు ముద్రింపబడియున్నవి; మరియు అవి విప్పబడిన తరువాతను జ్ఞానులు మాత్రమే గ్రహింతురని సూచన ఇయ్యబడెను. కాబట్టి ఈ మాటలో ఇమిడియున్న అర్థము కొంతకాలము ఉద్దేశపూర్వకముగా మరుగుచేయబడెననియు, అయితే తరువాత జ్ఞానులకు విప్పబడవలసియుండెననియు మనము నేర్చుకొనుచున్నాము. ఆ వాగ్దానము క్రొత్త ప్రత్యక్షతను గూర్చినది కాదు, ఇదివరకే ఇయ్యబడిన ఒక వ్యవధి యొక్క వివరణను గూర్చినది. మరియు కాలమును ఈ విధముగా ముసుగువేయుటలో జ్ఞానయుక్తమైన ఉద్దేశము ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది; ఏలయనగా ఆ మధ్యకాలమంతయు బహిరంగముగాను స్పష్టముగాను ప్రకటింపబడియుండినయెడల, అది ఇశ్రాయేలీయుల విశ్వాసమును తడబడజేసి వారి నిరీక్షణలను నిర్జీవము చేసియుండును," 186వ పుట. ఈ శ్రేష్ఠుడైన మనుష్యుడు కాలసూచక పదములకు సంకేతార్థము చెప్పు పక్షమును సమర్థించినవాడు; ఆ విధముగా "ఏడు కాలములను" గూర్చి అతడిట్లనుచున్నాడు: "నాలుగు మహారాజ్యముల అన్యజనుల ఏలుబడి భ్రష్టమైనదిగాను లౌకికమైనదిగాను ఉండు కాలమును, తరువాత సముద్రములోనుండి పైకి వచ్చిన నాలుగు మృగములలో కనుపరచబడినట్లు, ఇది స్పష్టముగా సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది." మరల, "ఏడు కాలములు" అప్పుడు మన ప్రభువు చెప్పిన "అన్యజనుల కాలములకు" సరిపోవును. అతడు ఈ క్రింది వాక్యములను కూడ చెప్పుచున్నాడు — "ఒక కాలము, కాలములు, అర్ధకాలము, నలువదిరెండు నెలలు మరియు 1260 దినములు ఒకే మధ్యకాలము; దానియేలు గ్రంథములోను ప్రకటన గ్రంథములోను ఉన్న కాలము, కాలములు, అర్ధకాలము ఒకే వ్యవధి; ప్రవచనార్థమైన ఒక దినము ఒక సహజ సంవత్సరము; మూడున్నర కాలములు ఏడు కాలములలో సగము, అనగా అన్యజనుల అధికారము యొక్క సంపూర్ణ కాలము, మరియు అది పరిశుద్ధ పౌలు చెప్పిన కడవరి కాలములతో సమానము. ఒక కాలము 360 సంవత్సరములను సూచించును, మరియు chronos అనునది kairos తో సమానము," (365వ పుట.) ఈ వాక్యములు పరిశుద్ధ లేఖనములలో ఎక్కడను కనబడవు గనుక, కాల్విన్ వాక్యమును తాను కనుగొనిన ప్రకారమే వివరించి, ఊహాజనితమైన వాక్యములన్నిటిని విసర్జించుటచేత తన జ్ఞానమును కనుపరచెను. అయినను, ఈ ఉపన్యాసములలో సమర్థింపబడిన సూత్రములకు వ్యతిరేకమైన సూత్రములపై కట్టబడిన ఒక పద్ధతికి మచ్చుగా, Particular Times అను శీర్షికగల ఒక చివరి వాక్యభాగమును ఈ విషయమును గూర్చి ఉదహరింతుము, (366వ పుట.) "ప్రకటన గ్రంథములోని కాలము, కాలములు, అర్ధకాలము మరియు 1260 దినములు ఒకే వ్యవధి. నలువదిరెండు నెలలకు, డెబ్బది సంవత్సరముల చెర యొక్క రెండు ఆరంభ తేదీలవలె, కొంత తరువాతి ఆరంభ తేదీ కలదు;" (అయినను ఇంతకుముందరి ఉదాహరణను గమనించుము. — సం.) "దానియేలు చెప్పిన 1290 మరియు 1335 దినములు రెండును ప్రకటన గ్రంథములోని 1260 దినములతో, అనగా రెండు ప్రవచనములలోని కాలము, కాలములు, అర్ధకాలముతో, ఆరంభమగును; అన్యజనుల ఏడు కాలములు షల్మనేసెరు క్రింద ఇశ్రాయేలు లోబరచబడుటతో ఆరంభమగును; మూడున్నర కాలములు క్రీ.శ. 532-3 లో యుస్తినియను యొక్క శాశ్వత న్యాయసంహితతో ఆరంభమగును; నలువదిరెండు నెలలు దాదాపు 1335 దినములతో ముగియును; నలువదిరెండు నెలలు క్రీ.శ. 604 లో, లేక క్రీ.శ. 607-8 లో, పది రాజ్యముల పునరైక్యముతో, లేక విగ్రహారాధన బహిరంగముగా స్థాపింపబడుటతో, ఆరంభమగును; 1335 దినములు క్రీ.శ. 1867-8 లో ముగియును." ప్రధానముగా భవిష్యత్వాదులకు (Futurists) వ్యతిరేకముగా సంధింపబడిన ఈ సిద్ధాంతమునకు అనుకూలమైన వాదములు "First Elements of Sacred Prophecy" అను గ్రంథములో 12వ అధ్యాయము, 308వ పుట మొదలుకొని సంపుటము చివరివరకు కనబడును. ఇటువంటి చర్చలు "The Morning Watch" లో అక్కడక్కడ, విశేషముగా "The Sacred numbers" అను దానిపై ఒక చర్చలో, 5వ సంపుటము, 273-285 పుటలు, లండను, 1832 లో కలవు. ఇటువంటి సంఖ్యాగణనలయందు ఆసక్తిగల పాఠకుడు ఈ పత్రిక సంపుటములలో తన అభిరుచికి తగినది చాలా కనుగొనును.

బ్రూక్స్ తన ఉపయోగకరమైన సంక్షిప్త గ్రంథమైన "Elements of Prophetical Interpretation" లో 10వ అధ్యాయమును "గూఢముగా వ్యక్తపరచబడిన కాలము" అను విషయమునకు కేటాయించియున్నాడు. "An Inquiry into the grounds on which the prophetic period of Daniel and St. John has been supposed to consist of 1260 years" అను గ్రంథములో దినములకు అక్షరార్థమే ఉన్నదని వాదించు మైట్‌లాండ్ యొక్క వాదమును అతడు సమగ్రముగా పరిశీలించుచున్నాడు. "దినము" అను పదము యొక్క అక్షరార్థము ఏ సాధారణ వాదములచేత కొట్టివేయబడునని తలంపబడుచున్నదో ఆ వాదములను బ్రూక్స్ ముందుకు తెచ్చి, మైట్‌లాండును గొప్ప ఉత్సాహముతో ఎదిరించుచున్నాడు.

"ఒక కాలము యొక్క అక్షరార్థము ఒక సంవత్సరము" అని అతడు కొంత దృఢముగానే నిర్ణయించి, తరువాత ఈ 25వ వచనములోని మాట "చాంద్రమాన కాలముచొప్పున లెక్కించినయెడల, గూఢార్థముగా 1260 సంవత్సరముల వ్యవధిని సూచించవచ్చును" అని ఎంచుచున్నాడు. "ఒక కాలము గూఢార్థముగా నూరు సంవత్సరముల శతాబ్దమును సూచించునని కొందరు ఎంచిరి" అని కూడ జతచేయబడుచున్నది. ఇది వాల్డెన్సీయుల అభిప్రాయమని విట్రింగా చెప్పుచున్నాడు; వారు తమ హింసలకు త్వరలో ముగింపు కలుగునని నిరీక్షించి, తమను ఎదిరించిన క్రీస్తువిరోధి అధికారము 350 సంవత్సరములు మాత్రమే నిలువగలదని నమ్మిరి. బెంగెలియస్ ఒకసారి దినము-సంవత్సరము అను వివరణను అంగీకరించి మరియొకసారి దానిని తిరస్కరించి, రాబర్ట్‌సన్ అనువదించిన తన "Introduction to the Interpretation of the Apocalypse," 147, 212, 258 పుటలలో తన ఇష్టానుసారముగా దానిని మార్చుచున్నాడు. "దృష్టిలో ఉంచుకొనవలసిన మరియొక ముఖ్య సూత్రమేదనగా, కాలసంబంధమైన ప్రవచనములతో ముడిపడియున్న కొన్ని తేదీలకును సంగతులకును గూఢార్థమైన నెరవేర్పు, అలాగే అక్షరార్థమైన నెరవేర్పు కూడ కలుగవచ్చుననుటకు గల అధిక సంభావ్యతయే." ఈ విధమైన ఊహాగానములు కాల్విన్ వ్యాఖ్యానముల ఆత్మకు ఏమాత్రమును అనుగుణమైనవి కావు; అతడు "గూఢార్థ దినములు" వంటి మాటలన్నిటిని జాగ్రత్తగా విసర్జించుచున్నాడు; అయినను దానియేలు ప్రవచనముల ప్రముఖ లక్షణములను విశదపరచు, పేరుప్రఖ్యాతులుగల రచయితల అనేక ఉదాహరణలను పాఠకుడు ఈ చిన్న సంపుటములో కనుగొనును.

ప్రొఫెసర్ బుష్ తన Hierophant, 180వ పుటలో, ఈ వచనములో "కాలము" అని అర్థమిచ్చు హెబ్రీ పదముపై గొప్ప విమర్శనాసామర్థ్యముతో వ్యాఖ్యానించుచున్నాడు. అతడు దానిని అధికృత అనువాదములో "సమయము" అని సరిగా అనువదింపబడిన {,}זמןzemen అను పదముతో పోల్చుచున్నాడు. ఈ పదము యొక్క ప్రధానార్థము "స్థిరపరచబడిన, నియమింపబడిన, నిర్ణయింపబడిన సమయము" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు; ఈ విషయములో అది కాలము అను సాధారణ పదమునుండి, గ్రీకులోని kairos, "సమయము," chronos, కాలము నుండి భేదించునట్లే, భేదించుచున్నది. ఇక మరియొక పదమైన {}עדןgneden విషయమైతే, అది చాలవరకు విస్తృతార్థములో వాడబడును, మరియు హెబ్రీలోని {}עתGneth, "కాలము" అను పదమునకు మరింత ఖచ్చితముగా సరిపోవును. "దానియేలు చివరి అధ్యాయములో మరి రెండు వ్యవధులు ప్రస్తావింపబడుట మనము చూచుచున్నాము, ఒకటి 1290 సంవత్సరములు, మరియొకటి 1335 సంవత్సరములు." 30 మరియు 45 అను అటువంటి వ్యవధులను వ్యక్తపరచు అదనపు సంఖ్యలు అనుబంధ కాలపరిమితులు అని పిలువబడుచున్నవి. 241వ పుటలో, కాలసూచనలయందు ప్రవచనమును గూర్చి, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములలోని ఆండోవరుకు చెందిన ప్రొఫెసర్ స్టూవర్టునకు వ్రాయబడిన ఒక సమర్థమైన లేఖ కలదు. ఈ విద్వాంసుడైన రచయిత కాల్విన్‌వలె praeterist (గతనెరవేర్పువాది); కాబట్టి ఈ విషయముపై అతని రచనలు ఈ ఉపన్యాసముల సూత్రములకు సమర్థమైన వివరణయై యున్నవి. దినములు దినములే, సంవత్సరములు సంవత్సరములే అని డేవిడ్సన్ తన "Sacred Hermeneutics" లో చెప్పిన మాటను అతడు అంగీకరించుచున్నాడు. ఈ రచయిత గొప్ప నైపుణ్యముతోను వాదబలముతోను దీనిని స్థాపించుచున్నాడు. మరియొక వైపున ప్రొఫెసర్ బుష్ ఇట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచున్నాడు: "ఒక సంవత్సరమునకు బదులుగా ఒక దినమును వాడు ఆచారమునకు మూలమైన గొప్ప సూత్రము సూక్ష్మరూప సంకేతీకరణమే." ఈ ఇద్దరు అమెరికా దైవశాస్త్రజ్ఞుల మధ్య వాదము కొంత విస్తారముగా కొనసాగుచున్నది; ఈ ఉపన్యాసములను విశదపరచుటలో మనము అవలంబించిన సాధారణ సూత్రముచొప్పున, అనగా కాల్విన్ నిర్ణయమునకు బ్రిటిషు, యూరపు ఖండ, అమెరికా రచయితలలో అనేకులు సమర్థులైన మద్దతుదారులును వివరణకర్తలును ఉన్నట్లే, అనేకులైన, ఆసక్తిగల, విస్తారముగా వ్రాయు ప్రతివాదులును ఉన్నారని చూపుటకు, ఇక్కడ దానిని ప్రస్తావించుట మాత్రమే అవసరము.

వ్యాసము 6. దర్శనము కలిగిన స్థలము. దానియేలు 8:2 దానియేలు నిజముగా షూషనుకును ఊలయి లేక కొయాస్పేసు నదీతీరమునకును కొనిపోబడెనా అను విషయమును గూర్చి భేదాభిప్రాయములు తలెత్తినవి. ఏలాము బబులోను యొక్క ఒక సంస్థానమనియు, దానిపై దానియేలు వాస్తవముగా అధిపతిగా ఉండెననియు డాక్టర్ బ్లేనీ తలంచుచున్నాడు; అయితే దాని విస్తృతార్థములో అది యూలేయస్ నదికి ఇరువైపులనున్న దేశమంతటిని కలిగియుండెను; ఒక వైపు ఎలిమాయిస్, మరియొక వైపు సూసియానా. ప్లినీ, Nat. Hist., 6వ గ్రంథము చూడుము. బర్క్స్ ఇట్లనుచున్నాడు: "తిగ్రిసు నదికి సమీపమున ఉన్న సూసియానా అసలైన పారసీకదేశమునుండి వేరైనది, మరియు అది ఇంకను బెల్షస్సరు అధికారము క్రిందనే ఉండియుండవచ్చును."

ఈ ఎనిమిదవ అధ్యాయములో హెబ్రీ భాష మరల ఆరంభింపబడి, తరువాతి దర్శనములన్నిటిలో వాడబడుచున్నది. ప్రధానముగా ఇశ్రాయేలు యొక్క భవిష్యత్ స్థితిని గూర్చియు, దానితో రాజకీయ సంబంధము కలిగియున్న రాజ్యములను గూర్చియు చెప్పు విషయమునకు ఇది సంకేతమని ఎంచబడినది. ఈ అధ్యాయములోని దర్శనములు స్పష్టముగా పారసీక, గ్రేకేయ సామ్రాజ్యములను సూచించుచున్నవి. వారి దేవాలయము అపవిత్రపరచబడుటవలనను, వారి అనుదిన బలి తీసివేయబడుటవలనను యూదులు ఎంతో భారముగా మూలిగిన హింసలతో ఇవి సన్నిహితముగా ముడిపడియున్నవి. పరిశుద్ధస్థలము పవిత్రపరచబడువరకు ఈ శ్రమలు 2300 దినములు కొనసాగును. ఇంతకుముందు ప్రస్తావించిన "the two later visions of Daniel" అను గ్రంథములో — 1 మరియు 2 అధ్యాయములలో — ఈ అంశములు స్పష్టముగాను చారిత్రకముగాను విశదపరచబడియుండుట పాఠకుడు కనుగొనును. మాంచెస్టర్ డ్యూక్ యొక్క వివరణ గమనింపదగినది. అతడు దానియేలు 8 మరియు 9 అధ్యాయముల దర్శనములను ప్రవచనములను పోల్చి జతపరచి, ఇంతవరకు మన దృష్టికి తేబడిన సాధారణ పద్ధతులనుండి భేదించుచున్నాడు. 392-397 పుటలు చూడుము. "ఈ దర్శనము దర్యావేషు హిందూదేశమును జయించిన తరువాతనుండి ఉగ్రత యొక్క కడపటి అంతమువరకు గల కాలమును ఆవరించుచున్నది; ఏలయనగా ఆ పొట్టేలు పడమటివైపునకును ఉత్తరమువైపునకును దక్షిణమువైపునకును పొడుచుచుండెను గాని, తూర్పువైపునకు కాదు."

వ్యాసము 7. పొట్టేలు మరియు మేకపోతు. 8వ అధ్యాయము:3 సంపాదకునికి తెలిసిన ఆధునిక వివరణలలో అత్యంత స్పష్టమైనది బర్క్స్ వివరణ; మన ఉద్దేశమునకు అతని గ్రంథమునుండి కొన్ని ఉదాహరణలు తీసికొనుట చాలును. "పొట్టేలు మాదీయుల పారసీకుల రాజులని దూత వివరించుచున్నాడు." కాబట్టి రాజులు అను పదము వ్యక్తిగతార్థములో వాడబడలేదని స్పష్టము. అవి జయించుటలో ఏకమైన రెండు పాలక రాజవంశములు లేక అధికారములు అని స్పష్టమే; వాటిలో మొదట మాదీయ రాజ్యము శ్రేష్ఠమైనదిగా ఉండెను, కోరెషు ఒక్కడే ఏలిన తరువాత పారసీక రాజ్యము శ్రేష్ఠమైనదాయెను. రెండు కొమ్ములు కాదు, పొట్టేలే మాదీయ పారసీకుల సంయుక్త అధికారమును సూచించుచున్నది. ఆ పొట్టేలు "పడమటివైపునకును ఉత్తరమువైపునకును దక్షిణమువైపునకును పొడుచుచుండుట" కనబడెను. ఈ మాటలు కోరెషు జయముల యొక్క చాలా స్పష్టమైన ప్రవచనము; అయితే బహుశా అవి తరువాత అతని కుమారుడైన కాంబిసేసు ఐగుప్తును జయించుటను కూడ కలిగియుండవచ్చును. "కోరెషు యొక్క ఆరవ లేక ఏడవ సంవత్సరములో, అతని విజయ పరంపర అప్పటికే ఆరంభమైనప్పుడు, ఆ దర్శనము కలిగెను," (10వ పుట.) ఆ తరువాత ఈ వివరణకు రెండు ఆక్షేపణలకు జవాబియ్యబడుచున్నది; ఒకటి, కాలక్రమము తరువాతి ఆరంభమును కోరుచున్నట్లు కనబడుట; మరియొకటి, నది యెదుట పొట్టేలు నిలిచిన స్థానము పారసీక సామ్రాజ్యము ముందుగానే స్థాపింపబడెనని సూచించునని తలంపబడుట. "నది యెదుట" అను మాటల యొక్క అత్యంత సహజమైన అర్థము "నదివైపు ముఖము పెట్టుకొని" అనునదే. ఆ తరువాత ఈ ప్రవచనము యొక్క నెరవేర్పు హెరొడోటసు ద్వారాను జెనొఫోను ద్వారాను జాడ తీయబడుచున్నది. క్రోయెసుసు పతనమును గూర్చిన హెరొడోటసు, 1వ గ్రంథము, 71-95 లోని వృత్తాంతములును, ఎగువ ఆసియాలో అతని విజయములను గూర్చిన 152-216 లోని వృత్తాంతములును నెరవేర్పును గూర్చిన ఈ అభిప్రాయమును స్పష్టముగా బలపరచుచున్నవి.

మేకపోతు అలెగ్జాండరునందు ఎంత స్పష్టముగా నెరవేరెనంటే, ఇంకను వ్యాఖ్యానము అవసరము లేదని కనబడుచున్నది. బర్క్స్ డయొడోరసు గ్రంథములోని వాక్యభాగములను విస్తారముగా అనువదించి, ఈ కాలము యొక్క కాలక్రమమునకు సరియైన సారాంశమును ఇచ్చియున్నాడు. ప్లూటార్కు రచించిన అలెగ్జాండరు జీవితము, 24వ అధ్యాయము, Diod. Sic., lib. 17, 46వ విభాగము, మరియు Quint. Curtius, lib. 4, విభాగములు 4, 19 కూడ చూడుము.

అలెగ్జాండరు మరియు అతని వారసులు. మాసిదోనియ, సిరియా, ఐగుప్తు రాజ్యములను గూర్చి, అవి దానియేలు ప్రవచనములను విశదపరచునంతవరకు, సరియైన సమాచారము పొందదగిన సాంప్రదాయ (క్లాసికల్) వాక్యభాగములు ఈ క్రిందివి: —

క్వింటస్ కర్టియస్, fol. Col. Agripp., 1628, 670వ పుట మరియు తరువాతి పుటలు. ఇది Q. Curtii Rufi de Alexandro M. historiam Mathaei Raderi S. J. Commentarii అను శీర్షికతో రాడెరస్ ప్రచురించిన ముద్రణ.

Diodori Siculi, lib. 18, 587వ పుట. వెస్సెలింగ్, Amst., 1746, 2వ సంపుటము, 258వ పుట. పొలిబియస్, 126, cap. 10, 4వ సంపుటము, 353వ పుట మరియు తరువాతి పుటలు. ష్వైగ్‌హాయుజర్ ముద్రణ.

అథేనయస్, Deipnosophist, lib. 5, cap. 5, మరియు lib. 10, cap. 10. ఫోటియస్, cod. 82, మరియు cod. 92 in epit., lib. 9. జస్టిన్, lib. 13. ఒరోసియస్, Hist., lib. 3, 23వ అధ్యాయము. ఫోటియస్ భద్రపరచిన శకలములలోని డెక్సిప్పస్ మరియు ఆర్రియన్. Biblioth., cod. 82, మరియు cod. 92. ఆండ్రూ షాట్ తాను ప్రచురించిన ఫోటియస్ యొక్క Bibliotheca ముద్రణలో, అలెగ్జాండరు రాజ్యము యొక్క వివిధ విభాగములను పైన పేర్కొనబడిన ప్రతి రచయిత యొక్క ప్రమాణముచొప్పున వర్గీకరించి, వాటి పట్టికారూపమైన దృశ్యమును ఇచ్చియున్నాడు. fol. Gen., 1612, 230వ పుట చూడుము.

వెనేమా దానియేలు యొక్క సంకేతాత్మక ప్రవచనములపై తాను వ్రాసిన వ్యాసములలో ప్రతి సంఘటనను, ప్రతిదానికి వేరువేరు సాంప్రదాయ ప్రమాణముతో, సంపూర్ణముగా వివరించుచున్నాడు. అలెగ్జాండరు మరణము తరువాత అతని రాజ్యము పదిగా విభజింపబడెననియు, కాల్విన్ రోమా సామ్రాజ్యమునకు అన్వయించిన ఈ ప్రవచన భాగము వాస్తవముగా గ్రేకేయులచేత నెరవేర్చబడెననియు చూపుటయే అతని ఉద్దేశము. డాక్టర్ టాడ్ మూల లాటిను పాఠమును (504వ పుట మరియు తరువాతి పుటలు) Dissertation. 5, విభాగములు 3 నుండి 12, 347 నుండి 364 పుటలు, 4to. Leovard, 1745 నుండి ఉదహరించియున్నాడు.

వ్యాసము 8. ఆశ్చర్యకరుడైన లెక్కించువాడు — ఒక పరిశుద్ధుడు మరియొకనితో మాటలాడుట.

8వ అధ్యాయము:13 రెండవ పరిశుద్ధుని సూచించుటకు చాలా విశిష్టమైన ఒక హెబ్రీ పదము వాడబడినది.

దానికి లోగోస్ (వాక్యము) తో సంబంధమున్నదని లౌత్ సూచించుచున్నాడు. దానిని "ఆ శ్రేష్ఠునితో" అని సముచితముగా అనువదింపవచ్చును. మూలపదమైన {,}פלמוניpalmoni, రూతు 4:1 లోను 2 రాజులు 6:8 లోను కనబడు {,}פלוניpeloni, {,}אלמוניalmoni అను రెండు నామవాచకములనుండి ఏర్పడినదని తలంపబడుచున్నది. పూల్ యొక్క Syn. లో ఉదహరింపబడినట్లు, Glass. gram., 4, 3, 864, వీటిని కల్పిత నామవాచకములని పిలుచుచున్నాడు; గ్రీకుల {ὁ} {δεῖνα} వలె, అసలు పేరు ఉద్దేశపూర్వకముగా మరుగుచేయబడినప్పుడు ఇవి వాడబడును. కాబట్టి అది ఏదో ఒక దూతను కాదు, ఒక విశిష్టమైనవానిని సూచించుచున్నది. అది మెస్సీయను సూచించుచున్నదను కాల్విన్ అభిప్రాయమును, పూల్ in loc. లో ఇచ్చినట్లు, అనేక ఇతర వ్యాఖ్యాతలును కలిగియున్నారు. విన్టిల్ మరియొక అభిప్రాయమును అవలంబించుచున్నాడు, — "మర్మములను లెక్కించువాడు," లేక, "ఆశ్చర్యకరుడైన లెక్కించువాడు"; యెషయా 9వ అధ్యాయములోని సుప్రసిద్ధ వాక్యభాగములో మెస్సీయను గూర్చి వాడిన {,}פלאphla, "ఆశ్చర్యకరుడు," మరియు ఇదివరకే మన యెదుటికి వచ్చిన {" ,}מנה లెక్కించుట," అను రెండు పదములనుండి దీనిని తీయుచున్నాడు. అతడు Glass. Philol. 644వ పుట, 4to ను ప్రస్తావించి, "మరియొక పరిశుద్ధుడు మాటలాడుచున్న ఆ శ్రేష్ఠునితో ఇట్లనెను" అని అనువదించుచున్నాడు. ఈ వాక్యభాగములో "భక్తుడు" (saint) అనుటకంటె "పరిశుద్ధుడు" (Holy One) అనుట మేలు. గెసేనియస్ గ్లాస్ యొక్క వాక్యమును అంగీకరించుచున్నాడు; సాధారణ వాడుకలోనున్న రెండు పదముల కలయికనుండి నాలుగక్షరముల మూలము పుట్టినది. "The Times of Daniel," 399వ పుట, మరియు "The Morning Watch," 5వ సంపుటము, 276వ పుట కూడ చూడుము; అక్కడ palmoni "మర్మములను లెక్కించువాడు" అని అనువదింపబడినది.

దానియేలు 8:13. — అనుదిన బలిని గూర్చిన దర్శనము. ఈ వాక్యభాగము యొక్క అనువాదము చాలా ప్రాముఖ్యమైనది; ప్రొఫెసర్ లీ దానిని ఈ విధముగా అనువదించుచున్నాడు: —

11 అతనిచేత అనుదిన బలి తీసివేయబడవలసియుండెను, మరియు అతని పరిశుద్ధస్థలము యొక్క స్థానము పడద్రోయబడవలసియుండెను.

12 మరియు అతిక్రమమునుబట్టి అనుదిన బలికి విరోధముగా ఒక సైన్యము అతనికి ఇయ్యబడవలసియుండెను, (అనగా అతిక్రమము చేయువారు ఇప్పుడు పరిపూర్ణస్థితికి వచ్చియుండిరి గనుక: 165వ పుట, టీక చూడుము,) మరియు అది సత్యమును నేలను పడవేసి, తన ఇష్టానుసారముగా జరిగించి వర్ధిల్లెను.

13 అనుదిన బలిని గూర్చియు, నాశనకరమైన అతిక్రమమును గూర్చియు, పరిశుద్ధస్థలమును సైన్యమును రెండిటిని కాళ్లక్రింద త్రొక్కబడుటకు అప్పగించుటను గూర్చియు కలిగిన దర్శనము ఎంతకాలము వరకు నెరవేరును?

14 జవాబు ఇది: 2300 దినములవరకు; అప్పుడు పరిశుద్ధస్థలము పవిత్రపరచబడును. ఇక్కడ హెబ్రీ పదవిన్యాసము విశిష్టమైనది మరియు చాలా గమనింపదగినది. అది అక్షరశః ఈ విధముగా ఉన్నది, — "(ఆ) సాయంకాలము (మరియు) ఉదయము వరకు, లేక ఉదయము యొక్క సాయంకాలము వరకు అని కావచ్చును, రెండువేల మూడువందలు, మరియు పరిశుద్ధస్థలము (అక్షరశః పరిశుద్ధత) పరిశుద్ధపరచబడును." సాయంకాలము ఉదయము అనునది ఇక్కడ ఒక దినమునకు కేవలము పర్యాయ వర్ణనమని నేను ఎంచుచున్నాను; మన అనువాదకులును ఆదికాండము 1:5 లో దానిని అట్లే గ్రహించిరి. ప్రొఫెసర్ లీ ఇంకను ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: ఇక్కడ దృష్టిలోనున్న దినము "దానియేలు యొక్క డెబ్బదియవ వారము యొక్క కాలమును సూచింపవలెను — పైన ఇయ్యబడిన సంఖ్యలు అనిర్దిష్టముగా, గణనీయమైన కాలపరిమాణమును సూచించుటకు ఉద్దేశింపబడినవిగా గ్రహింపబడవలెను." మరల దానియేలు 8:11 ను ప్రస్తావించుచు, ఈ పరిసమాప్తి అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్ చేత నెరవేర్చబడియుండజాలదని అతడు చెప్పుచున్నాడు: అతడు దేవాలయ సేవను సుమారు మూడున్నర సంవత్సరములు మాత్రమే నిలిపివేసెను. కాబట్టి ప్రతి విధమైన ఆలోచనచేతను, దానియేలు ఏడవ ఎనిమిదవ అధ్యాయములలోని చిన్న కొమ్ము సరిగా ఒక్కటేయనియు, అది యెరూషలేమును పాడుచేసి, తరువాత మనుష్యకుమారుని పరిశుద్ధులైన సేవకులతోను అనుచరులతోను యుద్ధము చేసిన రోమా పాలనా విధానమునకు సంకేతమనియు స్పష్టమగుచున్నది; దానియందు అది, తన పూర్వికులవలెనే తానును తన వంతున పడిపోయి ఇక ఎన్నడును లేవకుండువరకు, తన ఇష్టానుసారముగా జరిగించి వర్ధిల్లెను. (168వ పుట.) విన్టిల్ తన సహజమైన వివేచనతో, "సాయంకాలము (మరియు) ఉదయము 2300 వరకు" అని అనువదించుచున్నాడు. "దానియేలు 8:26 లో vau మరల వచ్చుచున్నది గనుక నేను మరియు అను పదమును చేర్చుచున్నాను. ఈ vesperamane (సాయంకాల-ఉదయము) మనము ఈ దినములను నెలలుగాను సంవత్సరములుగాను కాక, మొదటి సందర్భములో అక్షరార్థముగా గ్రహించునట్లు మనలను ప్రేరేపింపవలెనని నేను తలంచుచున్నాను." ఈ వ్యవధిని అంతియొకస్ నిరంకుశత్వముతో సమన్వయపరచుటయే గొప్ప కష్టమని అతడు చెప్పుచున్నాడు; అయినను అంతియొకస్ ఎవనికి ఛాయారూపమై యుండెనో ఆ క్రీస్తువిరోధిని గూర్చిన సూచనను అతడు మరచిపోలేదు. సర్ ఐజక్ న్యూటన్, Obs., 9వ అధ్యాయము కూడ చూడుము. రోసెన్‌ముల్లర్ వివిధ వివరణలను సేకరించియున్నాడు, విశేషముగా సి. బి. బెర్ట్రామ్; కిర్మ్స్, తన చారిత్రక విమర్శనాత్మక వ్యాఖ్యానము, 39వ పుట; మెలాంక్తన్, 131వ పుట; మరియు ఐక్‌హార్న్ in Apoc., t. 2, 60వ పుట. "The Times of Daniel" లో కూడ ఈ వాక్యభాగము యొక్క ఒక అనువాదము కలదు; అది పైన ఉదహరించినంత పాండిత్యపూర్ణమైనది కాకపోయినను, 400వ పుటలోని ఆ అనువాదము గమనింపదగినది.

ఈ వ్యవధి తూర్పుదేశములలో మహమ్మదీయ అధికారము యొక్క ఉదయమును కొనసాగింపును సూచించుచున్నదను అభిప్రాయమును ఫ్రై తన "Second Advent," 2వ సంపుటము, 43వ పుట మరియు తరువాతి పుటలలో సమర్థముగా ప్రతిపాదించుచున్నాడు; అక్కడ ఆ తేదీలకు వివిధ వివరణలు విస్తారముగా ఇయ్యబడినవి.

వ్యాసము 9. డెబ్బది వారములు. దానియేలు 9:24 ఆసక్తికరమైన ఈ వ్యవధిని గూర్చి అనేక విధములైన అభిప్రాయములు ప్రచురింపబడినవి; వాటినన్నిటిని లెక్కించుట అసాధ్యము, మరియు కాల్విన్ వాక్యములను విశదపరచువాటిని మాత్రమే ప్రస్తావించుట చాలును. "The Times of Daniel" అను గ్రంథమును రచించిన బిరుదాంకితుడైన రచయిత ఇట్లు వ్రాయుచున్నాడు, — "డెబ్బది సంవత్సరముల వ్యవధులు రెండు ఉండెనని — ఒకటి బబులోను దాస్యము, మరియొకటి యెరూషలేము పాడైయుండుట — మరియు ఆ పాడుదశ దర్యావేషు నోథస్ యొక్క మొదటి సంవత్సరముతో ముగిసెనని కాలక్రమములో చూపుటకు నేను ప్రయత్నించితిని. ఈ వ్యవధులలో ప్రతిదాని ముగింపు ఒక క్రొత్త యుగారంభమని త్వరలో స్థాపింపగలనని నిరీక్షించుచున్నాను," 400వ పుట. "ఆ ఆజ్ఞ దానియేలు ప్రార్థన చేసిన కాలమునుండి లెక్కింపబడును. కాబట్టి ఆ ఆజ్ఞ అహష్వేరోషు కుమారుడైన దర్యావేషు యొక్క మొదటి సంవత్సరములో బయలువెళ్లెను," 402వ పుట. ఆ తరువాత అతడు ఈ వాక్యభాగమునకు హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ చేసిన అనువాదమును బలముగా సమ్మతించుచున్నాడు: "నీ ప్రజలమీదను నీ పరిశుద్ధ పట్టణముమీదను డెబ్బది వారములు కోయబడియున్నవి." ఇది super అను విభక్తిసూచక అవ్యయమును (preposition) కాల్విన్ వాడిన విధానమే. మరియు "కోయబడుట" అనునది నిర్ణయింపబడుట అను అర్థములో అలంకారికముగా వాడబడినదని అధిక వ్యాఖ్యాతలు గమనించుచున్నారని అతడు జతచేయుచున్నాడు. ఇదే భావముతో మీడ్ కూడ ఉదహరింపబడుచున్నాడు, works, fol. 497వ పుట. "అతిక్రమమును అణచివేయుటకును పాపమును ముద్రించుటకును" అను తరువాతి వాక్యాంశములో నేను ఇంకను డాక్టర్ హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గును అనుసరింపగలను. ఆ క్రియాపదము యొక్క అర్థములన్నియు అణచివేయుట అను అర్థములో ఏకమగుచున్నవని అతడు చెప్పుచున్నాడు. పాపమును ముద్రించుట అనునది, దేవుడు న్యాయతీర్పుగా మనుష్యులను పాపములో కఠినపరచుటను సూచించుచున్నది. ఈ వాక్యభాగము "క్రీ.శ. 67 వ సంవత్సరములో పస్కాకు ముందు" నెరవేరెనని డ్యూక్ తలంచుచున్నాడు. terminus a quo (ఆరంభ బిందువు) అహష్వేరోషు కుమారుడైన దర్యావేషు యొక్క మొదటి సంవత్సరమని చెప్పబడుచున్నది; అతని తేదీ టాలెమీ పట్టిక (Canon) లో An. Nabonassar 325 గా ఇయ్యబడినది; ఇక్కడ వాడిన తేదీ నిర్ధారణ పద్ధతిచొప్పున అది క్రీ.పూ. 424; "దీనిని, భ్రష్టత్వము ఇక అణచబడని సంవత్సరమైన క్రీ.శ. 66 తో కలుపగా, 70 వారములు లేక 490 సంవత్సరములగును."

"ముద్రించుట" ను గూర్చియు అరువదిరెండు వారములను గూర్చియు క్రొత్త అభిప్రాయములు కూడ ప్రతిపాదింపబడినవి; వాటిని మనము కేవలము ప్రస్తావింపగలము: 410-422 పుటలు చూడుము. "క్రీ.శ. 1877 లో పరిశుద్ధస్థలము పవిత్రపరచబడుటకు మనము ఎదురుచూడవచ్చును" అను ముగింపు గణనము ఈ ఉపన్యాసముల వివరణకు ఎంతో వ్యతిరేకమైనది గనుక, దానిని ఈ విధముగా దాటిపోవుచు ప్రస్తావించుటతోనే మనము తృప్తిపడవలెను.

ఈ విషయముపై కొందరు ప్రసిద్ధ రచయితల అభిప్రాయములు ఇక్కడ సేకరింపబడినవి. దివంగతుడైన లింకను బిషప్ ప్రకారము, 383వ పుట, అలెక్సంద్రియ క్లెమెంటు దీనిని ఈ విధముగా వివరించుచున్నాడు: "దేవాలయము ఏడు వారములలో తిరిగి కట్టబడెను: తరువాత అరువదిరెండు వారముల విరామము పిమ్మట మెస్సీయ వచ్చెను; తరువాత అర్ధవారము విరామము పిమ్మట, నీరో యెరూషలేము దేవాలయములో ఒక హేయవస్తువును ఉంచెను: మరియు మరియొక అర్ధవారము తరువాత, దేవాలయము వెస్పేషియను చేత నాశనము చేయబడెను." థియొడొరెట్ ఈ వ్యవధిని క్రీస్తు శ్రమపొందిన మూడున్నర సంవత్సరముల తరువాత ముగించుచున్నాడు: "కాబట్టి వారు చివరి వారమును క్రీస్తు బాప్తిస్మమునుండి ఆరంభించుచున్నారు," అని విల్లెట్ చెప్పుచున్నాడు. అతడు జోనారస్, tom. 1, Annal. ను ఉదహరించుచున్నాడు; ఇతడు ఆ వ్యవధిని అర్తహషస్త లాంగిమానస్ యొక్క 20వ సంవత్సరమునందు ఆరంభించి, 62 వారములను హిర్కేనస్ మరణముతో ముగించుచున్నాడు. ఈ బిందువునుండి క్రీస్తు బాప్తిస్మమువరకు వారు మరి ఏడు వారములను లెక్కించుచున్నారు; తరువాత చివరి వారము మధ్యలో మెస్సీయ వధింపబడెను; కాబట్టి ఆ తరువాత సువార్త ప్రకటనకు మూడున్నర సంవత్సరములు మిగిలియుండెను. యుసేబియస్ 69 వారములను దర్యావేషు హిస్టాస్పిస్ యొక్క ఆరవ సంవత్సరములో ఆరంభించి, హేరోదు యొక్క మొదటి సంవత్సరములో, హిర్కేనస్ మరణ సమయమున, ముగించుచున్నాడు. అతడు 70వ వారమును క్రీస్తు బాప్తిస్మమునందు ఆరంభించి, ఆ వ్యవధిని మూడున్నర సంవత్సరముల తరువాత ముగించుచున్నాడు. తెర్తుల్లియను దర్యావేషు యొక్క మొదటి సంవత్సరమునందు ఆరంభించి, యెరూషలేము నాశనమువరకు 490 సంవత్సరములను లెక్కించుచున్నాడు.

ఈకొలాంపాడియస్ ఈ వాక్యభాగము లేఖనములోని మిక్కిలి కఠినమైన భాగములలో ఒకటని ఒప్పుకొనుచున్నాడు; ఏ పరిష్కారముతోను అతడు తనకు తాను తృప్తిపరచుకొనలేకపోవుచున్నాడు. ఆదాము మొదలుకొని హేరోదుల కాలము వరకు లేఖనములోని సంఘటనల కాలానుక్రమ పట్టికలను అతడు కొంత అవివేకముగానే ప్రవేశపెట్టుచున్నాడు. "క్రీస్తునందు కాలముల సంపూర్ణతయు డెబ్బది వారముల సమాప్తియు ఉన్నవి" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు. అతడు యూదుల ప్రామాణికుల మాటలను ఉదహరించి, హేరోదు క్రూరత్వమును, యేసు మెస్సీయగా అభిషేకింపబడుటను ప్రస్తావించుచున్నాడు. "అవి దినముల వారములు గాని, సునాద సంవత్సరముల వారములు గాని, యుగముల వారములు గాని కావు" అని, అవి సంవత్సరముల వారములే అని అతడు నొక్కి చెప్పుచున్నాడు. అవి బహుశా కోరెషు మొదటి సంవత్సరమునందైనను దర్యావేషు రెండవ సంవత్సరమునందైనను ఆరంభమగునని అతని అభిప్రాయము. అతడు రెండు విధములుగాను లెక్కించుచున్నాడు: మొదటి కాలము అలెగ్జాండరు సహోదరుడైన అంతియొకస్ మరణముతో ముగియును, రెండవది హేరోదు పరిపాలనతో ముగియును. తరువాత అతడు ఈ కాలమును మూడు భాగములుగా విభజించు పద్ధతిని స్వీకరించి, ఏడు వారములను తాను లెక్కించు విధానమును వివరించుచున్నాడు. ఈ ప్రశ్న గొప్ప విచక్షణతో చర్చింపబడినది; ఈ అద్భుతమైన ప్రవచనమును శ్రద్ధగా అభ్యసించు విద్యార్థికి దానిని చదువుట సమృద్ధిగా ప్రతిఫలమిచ్చును.

జె. డి. మిఖాయేలిస్ సర్ జాన్ ప్రింగిల్‌కు వ్రాసిన ఒక లేఖలో ఈ విషయమును విశదపరచెను; ఆంగ్ల పాఠకుడు దాని ప్రస్తావనను Monthly Review, O. S., 49వ సంపుటము, 263వ పుట మొదలుకొని కనుగొనగలడు. డా. బ్లేనీ, ఆక్స్‌ఫర్డ్, 1775, 4to లో ప్రచురించిన ఒక వ్యాసములో ఆ ఆచార్యుని అభిప్రాయములను ఖండించుచున్నాడు: Monthly Review, O. S., 52వ సంపుటము, 487వ పుట మొదలుకొని చూడుము. జాన్ ఊరి కూడ 1788లో ఆక్స్‌ఫర్డ్‌లో "ఈ వాక్యభాగముయొక్క అర్థవివరణ, భావానువాదము మరియు గణనము" అను గ్రంథమును ప్రచురించెను. ఫేబర్ రచించిన సుప్రసిద్ధ వ్యాసము (లండన్, 1811) పేరు చెప్పినంత మాత్రముననే దాని విలువ తెలియును; డా. స్టోనార్డ్ వ్యాసము (లండన్, 1826) మిక్కిలి విపులమైనది, అది ప్రావీణ్యముగల పాండిత్య గ్రంథము. డా. వెల్స్ తన "దానియేలును గ్రహించుటకు సహాయము" అను గ్రంథమునకు ముందు ఈ ప్రవచనముయొక్క కాలగణనమునుగూర్చి కొన్ని పరిశీలనలను చేర్చెను. అతనినుండి స్కాలిగర్, మీడ్, అధ్యక్షుడైన లాయిడ్ అనువారి భిన్న పద్ధతులను మనము తెలిసికొనుచున్నాము; మరియు అతని స్వంత భావానువాదమును, తనకు ముందున్న రచయితల పథకములలోని కొన్ని కఠిన సమస్యలకు అతడిచ్చిన పరిష్కారమును శ్రద్ధగా చదువదగినవి. విల్లెట్ ఈ అధ్యాయముపై తన 55వ ప్రశ్నలో "ఇంతకుముందు అక్కడక్కడ చర్చింపబడిన దానియేలు డెబ్బది వారములయొక్క వివిధ అర్థవివరణలు ఒక్కచోట కూర్చబడినవి" అను దానిని మనకు అందించి, తరువాతి పది ప్రశ్నలలో ఈ విషయమును కొనసాగించుచున్నాడు. అతని వ్యాఖ్యలనుండి జె. లూసిడస్ (lib. 7, De emendatione temporis), ఒసియాండర్, జూనియస్, మోంటానస్ (in apparat., lib. Dan.) మరియు ఇతరుల అభిప్రాయములను మనము నిశ్చయపరచుకొనుచున్నాము. కాల్విన్‌నుగూర్చి అతడు చేసిన వ్యాఖ్యలు ఇక్కడ గమనింపదగినవి. "ఎం. కాల్విన్ ఈ సంవత్సరములను కోరెషు మొదటి సంవత్సరమునందు ఆరంభించి, పారసీక దేశముయొక్క మూడవ రాజైన హిస్టాస్పెస్ కుమారుడగు దర్యావేషు ఆరవ సంవత్సరమునందు ముగించుచున్నాడు; అయితే ఇది సాధ్యము కాదు; ఏలయనగా కోరెషుకును కాంబిసెస్‌కును అత్యధిక సంవత్సరములను ఇచ్చువారు సహితము ఒకనికి 30 మాత్రమును మరియొకనికి ఏడు మాత్రమును ఒప్పుకొనుచున్నారు; యూసేబియస్ (De Demon. Evan.) ను అనుసరించి వారిలో ప్రతివానికి 20 సంవత్సరములు ఇచ్చు లూథర్ మాత్రమే దీనికి మినహాయింపు. దానికి దర్యావేషు ఆరు సంవత్సరములను కలిపినను అవి 43 మాత్రమే అగును. అట్లయితే ఏడు వారములు ఇక్కడ ఎట్లు నెరవేరగలవు? అంతేగాక, ఎవని ఆరవ (సంవత్సరము)నందు దేవాలయము తిరిగి కట్టబడెనో, పారసీకుడైన దర్యావేషు అని పిలువబడిన ఆ దర్యావేషు పారసీక దేశముయొక్క మూడవ రాజైన దర్యావేషు హిస్టాస్పెస్ కాడు; ఈ దర్యావేషుకంటె ముందు కోరెషు, అహష్వేరోషు, అర్తహషస్త అను మరి ముగ్గురు రాజుల పేర్లు ఉదహరింపబడినవి, ఎజ్రా 4:6, 7." కాల్విన్‌నుగూర్చిన ఈ ప్రస్తావన అతని 58వ ప్రశ్నలో — "ఏడు వారముల గడువు, అనగా 49 సంవత్సరములు, ఎప్పుడు ఆరంభమై ఎప్పుడు ముగిసెను" అను దానిలో, 323వ పుట, 1610 ముద్రణ, కనబడుచున్నది. వింటిల్ చేసిన ఒక వ్యాఖ్య మిక్కిలి ముఖ్యమైనది; ఏలయనగా దాని సరియైనతనము ఈ ప్రవచనములకు కాల్విన్ ఇచ్చిన అర్థవివరణలో అసంగతత్వము ఉన్నదను ప్రతి నిందనుండి అతనిని నిర్దోషిగా నిరూపించుచున్నది. "ఈ ప్రవచనమంతటను వారములు అని అనువదింపబడిన మూలపదము ఖచ్చితముగా ఏడులు అని అర్థమిచ్చును; పర్వర్ అనువాదములో ఆ పదమే స్వీకరింపబడినది; దానిని దినములకైనను సంవత్సరములకైనను అన్వయింపవచ్చును." ఆచార్యుడైన యాన్ కూడ ఇదే సరియైనదియు సరళమైనదియునైన అనువాదమును స్వీకరించుచున్నాడు; అతని తృప్తికరమైన విమర్శ Enchir Hermen. కు అతడు చేర్చిన అనుబంధములో, Fasc. 1, 124వ పుట మొదలుకొని, వియన్నా, 1813, కనబడును. ప్రస్తుత సంపాదకుడు కూడ 1834 సంవత్సరమునకైన తన నోరిసియన్ బహుమాన వ్యాసములో, 81వ పుటలో, ఈ విషయమును చర్చించియున్నాడు. దాతే కూడ తన Prophetae Majores, 3వ ముద్రణ, హాలే, 1831 లో "డెబ్బది, అవును డెబ్బది, ముగింపునకు సమీపించుచున్నవి" అని అనువదించుచున్నాడు. మూలములో భేదము మసోరెటీయుల స్వరచిహ్నములయందు మాత్రమే ఉన్నది; కావున వారు ప్రవేశపెట్టిన కాలగణనమును చారిత్రక సత్యములతో సమన్వయపరచుటకు సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ యొక్క గంభీరమైన ఖగోళశాస్త్రముయొక్క చాతుర్యమైన సాధనసామగ్రి అంతయు అవసరమగుచున్నది. అతని "దానియేలు ప్రవచనములపై పరిశీలనలు", 1వ భాగము, 10వ అధ్యాయము చూడుము. అర్చిబిషప్ సెక్కర్ ఈ అంశముపై విస్తారముగా వ్రాసెను; ఈ ప్రవక్తపై వ్యాఖ్యానము వ్రాసిన ప్రతివాడును దీనిని ఎక్కువ తక్కువ జ్ఞానముతోను వివేకముతోను చర్చించెను. మొత్తముమీద వింటిల్ మిక్కిలి వివేచనగలవాడు. ఆచార్యుడైన లీ ఈ వాక్యభాగమునకు చేసిన అనువాదమును హెబ్రీ పదములకు ఇచ్చిన వివరణయు అత్యంత విలువైనవి. అతని వ్యాఖ్యానాత్మక వ్యాఖ్యల విలువనుగూర్చి కొంత భిన్నాభిప్రాయమునకు తావున్నది. డెబ్బది వారములు "ఏ అర్థములోను కాలగణనాత్మకమైనవిగా ఎంచబడవలసినవి కావు, గాని నిర్దిష్టము కాని ఒక కాలమును మాత్రమే సూచించుచున్నవి; అట్టి చాలా సందర్భములలో వలెనే, ఆ కాలములోని సంఘటనలే సమస్తమును తగినంత స్పష్టపరచును" అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, 2వ గ్రంథము, 1వ అధ్యాయము, 160వ పుట. ఈ కాలగణన కాలమును, దానిపై ఆధారపడిన చిన్న విభాగములను రోసెన్‌మ్యూల్లర్ సమర్థముగా చర్చించెను; వాటిని విశదపరచుటకు అతడు సాధారణముకంటె ఎక్కువ స్థలమును వినియోగించెను.

అతడు మిక్కిలి ప్రసిద్ధులైన జర్మను రచయితల శ్రేష్ఠమైన అభిప్రాయములలో కొన్నిటిని ఉదహరించి, ఈ విచారణతో సంబంధించిన చారిత్రక అంశములపై గొప్ప వెలుగును ప్రసరింపజేయుచున్నాడు. ఈ 9వ అధ్యాయముపై అతని వ్యాఖ్యలు, 313-324 పుటలు చూడుము.

బ్రౌటన్ యూదా రబ్బీలనుండి విస్తారముగా ఉదహరించియున్నాడు; అతడు దానియేలు ప్రార్థనను దైవశాస్త్రముయొక్క సంక్షిప్త సారముగా పరిగణించి, గబ్రియేలు ఇచ్చిన ప్రత్యుత్తరమును మన ప్రభువుయొక్క బాప్తిస్మమునకు, అద్భుతములకు, జీవితమునకు అన్వయించుచున్నాడు.

మనము ఇంతకుముందే ఉదహరించిన ఆచార్యుడైన స్టువర్ట్ హెబ్రీ పదములపై విమర్శనాత్మకముగా వ్యాఖ్యానించుటద్వారా ఈ విషయమును గొప్ప ఖచ్చితత్వముతో చర్చించెను. అతడు "డెబ్బది ఏడులు" అను అనువాదమును స్వీకరించుచున్నాడు, లేక "నీ జనులవిషయమై డెబ్బది సప్తకములు నిర్ణయింపబడియున్నవి. దేనియొక్క సప్తకములు? దినములవా సంవత్సరములవా? దీనికి జవాబు ఏమిటో ఎవడును సందేహింపలేడు. దానియేలు డెబ్బది సంవత్సరములనుగూర్చి శ్రద్ధగా పరిశోధించుచుండెను; అట్టి సందర్భములో దూత డెబ్బది సంవత్సర-సప్తకములను తప్ప మరి దేనిని ఉద్దేశించెనని సహేతుకముగా తలంచుటకు వీలులేదు." ఈ పదముయొక్క బహువచనమునకున్న ద్వివిధ లింగమునుండి కూడ ఒక వాదము తీయబడుచున్నది; దీనిని ఎవాల్డ్ తన Gram. Heb., 373వ విభాగము, లండన్, 1836 లో పేర్కొనుచున్నాడు. "ఏడులు" అను దాని సాధారణ అర్థమునకు అనుకూలముగా మరి అనేక వాదములు చేర్చబడుచున్నవి; సంవత్సరములా దినములా ఉద్దేశింపబడినవో సందర్భము మాత్రమే నిర్ణయించునని వాటి భావము. ఆచార్యుడైన బుష్ స్టువర్ట్ అభిప్రాయములకు విరుద్ధమైన అభిప్రాయములను ముందుకు తెచ్చి, హెబ్రీ విమర్శయొక్క అత్యంత ఖచ్చితత్వముతో ఈ విషయమును చర్చించుచున్నాడు. మీడ్ రచనలు, 3వ గ్రంథము, 9వ అధ్యాయము, 599వ పుట కూడ సంప్రదింపవలెను. హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ ఈ పదరూపమును కృదంత రూపముగా ఎంచి, అది గ్రీకులో hebdomas, లాటిన్‌లో septimana, ఇటాలియన్‌లో settimana, ఫ్రెంచిలో semaine వలె ఏడుగా విభజింపబడిన ఒక కాలమును సూచించునని చెప్పుచున్నాడు. వీటికి అనుగుణమైన అభిప్రాయములు "The Morning Watch", 5వ సంపుటము, 327వ పుట, లండన్, 1832 లో కనబడుచున్నవి. ఆచార్యుడైన యాన్ తన Appendix ad Enchiridion Hermeneutica, Fasc. 1, 124వ పుట మొదలుకొని, వియన్నా ముద్రణ, 1813 నుండి తీయబడిన అతని విమర్శను గ్రాహ్యమైన ఆంగ్లరూపములో మనకు అందించుచున్నందున ఈ వ్యాసము మరింత చదువదగినది. యాన్ విమర్శనాత్మక వివరణకు అనుగుణముగా ఈ వాక్యభాగముయొక్క ఆంగ్ల అనువాదము గమనింపదగినది; ముఖ్యముగా బ్రిటిష్, ఖండాంతర (యూరోపియన్), అమెరికా దైవశాస్త్రజ్ఞులు ఇంతవరకు ప్రచురించిన అత్యంత విలువైన వివరణలను తమ మనస్సుల ఎదుట ఉంచుకొనగోరు పాఠకులు దానిని గమనింపవలెను.

వ్యాసము 10. హిప్పొలిటస్, నికొలాస్ లైరానస్ మొదలగువారు. దానియేలు 9:25 "హిప్పొలిటస్," అని మోషైమ్ చెప్పుచున్నాడు, "అతని చరిత్ర చాలవరకు అంధకారములో మునిగియున్నది; అతడును ఈ యుగములోని మిక్కిలి ప్రసిద్ధులైన గ్రంథకర్తలలోను హతసాక్షులలోను ఒకనిగా ఎంచబడుచున్నాడు." (1వ సంపుటము, 270వ పుట, 1823 ముద్రణ.) పండితులైన బెనెడిక్టీయులు తమ "ఫ్రాన్సు సాహిత్య చరిత్ర", 1వ సంపుటము, 361వ పుటలో ఈ అంధకారమును తొలగించుటకు సహాయపడినను, ఈ రచయిత జీవితముపైనను అభిప్రాయములపైనను అత్యధికమైన వెలుగును ప్రసరింపజేసినవాడు షెవాలియర్ బన్సెన్; అతడు తన "హిప్పొలిటస్ మరియు అతని యుగము" అను గ్రంథములో (4 సంపుటములు, 1852) దానిని చేసెను. డా. క్రిస్టొఫర్ వర్డ్స్‌వర్త్ కూడ ఇదే విషయమును చర్చించి, క్రొత్తగా కనుగొనబడిన philosophumena కు ఆంగ్ల అనువాదమును ఇచ్చి, ఆ గ్రంథముయొక్క కర్తృత్వమునుగూర్చియు ఆ రచయిత జీవితమును రచనలనుగూర్చియు ఒక ఉపోద్ఘాత విచారణను చేర్చెను. ఈ సుప్రసిద్ధ రచయితలు లేవదీసిన ముఖ్యమైన ప్రశ్నలలోనికి ప్రవేశించుట మన పరిధికి వెలుపలిది; దానియేలును విశదపరచు విషయములకే మనము ఖచ్చితముగా పరిమితమైయుండవలెను. అతడు పాత నిబంధన క్రొత్త నిబంధనలలోని వివిధ భాగములపై వ్యాఖ్యానములు వ్రాసెను; వాటిలో "ప్రవక్తలపై, ముఖ్యముగా యెహెజ్కేలు దానియేలులపై" అను ఒక దానిని బన్సెన్ లెక్కించుచున్నాడు, 1వ సంపుటము, 282వ పుట. దానియేలుపై అతని వ్యాఖ్యానములోని ఒక శకలము ఫాబ్రిసియస్ ముద్రణలో భద్రపరచబడియున్నది; అందులో గ్రీకు పాఠము ఒక వాటికన్ వ్రాతప్రతినుండి ముద్రింపబడినది, tom. 1, 271వ పుట; "థియొడోరెట్ చేతను, ఫోటియస్ చేతను పేర్కొనబడినది, c. 203. డెబ్బది వారములకు హిప్పొలిటస్ ఇచ్చిన చారిత్రక వివరణ చరిత్రతోను కాలగణనముతోను సరిపడలేదని జెరోము చెప్పుచున్నాడు. ఫాబ్రిసియస్, 1, 272వ పుట. ఈ వివరణయొక్క ఒక యథార్థమైన శకలము ఫాబ్రిసియస్, 1, 278వ పుటలో దానియేలు జీవితమును కాలమును గూర్చి మనకు లభించుచున్నది." లిబియా ఎడారిలో కనుగొనబడి క్యూరెటన్ చేత పరిశోధింపబడిన సిరియా వ్రాతప్రతులలో హిప్పొలిటస్ రచించిన దానియేలు వ్యాఖ్యానమునుండి ఉదాహరణలు ఉన్నవని బన్సెన్ చెప్పుచున్నాడు. డెబ్బది వారములనుగూర్చిన అతని అభిప్రాయమును గురించి జెరోములో కనుగొనినదానికంటె ఎక్కువగా కాల్విన్‌కు బహుశా తెలియదు. క్రీస్తువిరోధినిగూర్చిన అతని గ్రంథము ఉనికి సంస్కర్తలకు ముఖ్యముగా అతని రచనల జాబితాను ఇచ్చిన ప్రాచీన రచయితలద్వారాను, విశేషముగా జెరోముద్వారాను తెలిసియుండెను. ఫాబ్రిసియస్, Appendix ad. I. 1, 2వ పుటనుండి, 1556లో ఒక కల్పిత గ్రంథము ప్రచురింపబడెననియు, యథార్థమైన గ్రంథము మొదటిసారిగా 1661లో రెండు ఫ్రెంచి వ్రాతప్రతులనుండి సంపాదింపబడెననియు మనము తెలిసికొనుచున్నాము; 1672లో ఒక లాటిన్ అనువాదము చేర్చబడెను. "దానియేలు గ్రంథము మరియు ప్రకటన గ్రంథముపై ఆధారపడిన అతని లెక్కలు," అని బన్సెన్ చెప్పుచున్నాడు, "మన దినములలో ముద్రింపబడి, పొగడబడి, నమ్మబడుట మనము చూడవలసివచ్చిన లెక్కలంత అసంబద్ధమైనవే. క్రీస్తు తరువాత 500 సంవత్సరములకు క్రీస్తువిరోధి దాను గోత్రమునుండి వచ్చి, యెరూషలేములో యూదుల దేవాలయమును తిరిగి కట్టునని అతడు నిర్ధారించుచున్నాడు." ఈ వ్యాఖ్య "The Record" పత్రికలోని ఒక రచయిత ఖండనకు కారణమాయెను; బన్సెన్ ఈ అధ్యక్షుని, హతసాక్షిని "దానియేలు ప్రవచనములయందు తనకున్న అవిశ్వాసమునకు నోరుగా" చేయుచున్నాడని ఆ రచయిత నిందించుచున్నాడు. "కొందరు రచయితలు ఇట్లు తలంచిరి," అని బన్సెన్ చెప్పుచున్నాడు, "దానియేలులోని నాలుగవ మృగముయొక్క పది కొమ్ములకు హిప్పొలిటస్ ఇచ్చిన అర్థవివరణలో అతడు తన కాలములో సామ్రాజ్యమునకు కలిగిన కొన్ని గొప్ప కల్లోలములను సూచించుచున్నాడని; అయితే ఈ అభిప్రాయము పూర్తిగా నిరాధారమైనదని నాకు తోచుచున్నది. ఈ భాగములు వ్రాయబడిన కాలమును సూచించునదిగా వాటిలో (28, 29 విభాగములు) నేను కనుగొనగలిగినదంతయు మిక్కిలి బలమైన, ఇనుపవంటి సైనిక ప్రభుత్వము ఉనికియే; తీవ్రమైన పోరాటములును రక్తసిక్తమైన యుద్ధములును జరిగిన తరువాత సెప్టిమియస్ సెవెరస్ అధికారము స్థిరముగా స్థాపింపబడిన కాలమును ఇది సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. మిగిలినదంతయు రాబోవు విషయములకు, అనగా లోకముయొక్క కడవరి యుగమునకు సంబంధించినది; అది సుమారు మూడు శతాబ్దముల దూరములో ఉన్నదని అతడు తలంచెను." (1వ సంపుటము, 274వ పుట.) 290వ పుటలో యూసేబియస్, జెరోము, లైసెల్లస్ పేర్కొనిన ఈ "సంఘపితరుని" రచనల మూడు జాబితాలు మనకు ఉన్నవి. యూసేబియస్ దానియేలుపై అతని గ్రంథమును పేర్కొనలేదు; జెరోమును లైసెల్లసును పేర్కొనుచున్నారు; నైసిఫోరస్ ఇతర గ్రంథములతోపాటు దానిని యూసేబియస్ జాబితాకు చేర్చుచున్నాడు; మరియు 242వ పుటలో అతని రచనలలో అనేకములు ఎస్కోరియల్ వ్రాతప్రతులలో ఉన్నట్లు నమోదు చేయబడియున్నవి. Catalogue des Manuscrits Grecs de la Bibliothèque de l'Escurial, par E. Miller, 8vo, Paris, 1848 చూడుము. కార్డినల్ మాయి తన "Scriptorum Veterum nova Collectio", 1వ సంపుటము, 2వ భాగములో హిప్పొలిటస్ దానియేలు వ్యాఖ్యానములో ఇంతకుముందు ప్రచురింపబడని శకలములను ఇచ్చుచున్నాడు (161-222 పుటలు). 205వ పుటలో, 13వ వచనముపై, అతడు దానియేలు వాడిన "దినములలో వృద్ధుడు" (మహావృద్ధుడు) అను పదబంధమును విశదపరచి, దానిని అందరికి, క్రీస్తునకు సహితము యజమానుడైన తండ్రియైన దేవునికి అన్వయించుచున్నాడు.

బన్సెన్ మరియు వర్డ్స్‌వర్త్ ఇటీవలి ప్రచురణలు రేకెత్తించిన ఆసక్తినిబట్టి, అతని జీవితముపైనను కాలముపైనను క్రొత్త వెలుగు ప్రసరింపబడినదని తెలుపుట అభిలషణీయము. కేవ్ తన విపులమైన గ్రంథములో హిప్పొలిటస్‌నుగూర్చి సఫలుడు కాలేదు. పదునేడవ శతాబ్దపు ఫ్రెంచి సంఘ రచయితయైన లే మ్వాన్ అభిప్రాయమును అతడు స్వీకరించుచున్నాడు; ఆ రచయిత హిప్పొలిటస్ అరేబియాలోని ఏడెన్ అను Portus Romanus కు అధ్యక్షుడని ఊహించెను. అతడు జన్మచేత అరేబియా దేశస్థుడను అదనపు ఊహయు పొరపాటే. అతడు చక్రవర్తియైన అలెగ్జాండరు సెవెరస్ కాలములో, మూడవ శతాబ్దారంభమున, రోమా పట్టణముయొక్క ఒక రేవైన "portus" కు అధ్యక్షుడై యుండెను. థ్రేసు దేశస్థుడైన మాక్సిమస్ కాలపు హింసలో, సుమారు క్రీ.శ. 236లో అతడు హతసాక్షి మరణము పొందెను. అతని పోయిన ఒక గ్రంథము తిరిగి లభించిన విధానమునుగూర్చి షెవాలియర్ ఇచ్చిన వృత్తాంతము గమనింపదగినది. "గొప్ప యోగ్యతగల ఫ్రెంచి పండితుడును రాజనీతిజ్ఞుడునైన ఎం. విల్‌మేన్, గ్రీకు సాహిత్య రంగములో క్రొత్త నిధులను వెదకుటకై ఒక గ్రీకువానిని అథోస్ పర్వతమునకు పంపెను. ఈ కార్యఫలములు 1842లో, అప్పటికే అనేక నిధులను కలిగియున్న గొప్ప జాతీయ గ్రంథాలయములో ఉంచబడెను. వాటిలో అంత ప్రాచీనము కాని, పదునాలుగవ శతాబ్దములో చర్మపత్రముమీద గాక ప్రత్తి కాగితముమీద వ్రాయబడిన ఒక వ్రాతప్రతి ఉండెను; దాని గ్రంథకర్తను గాని కాలమును గాని సూచించు ఏ గుర్తును లేకుండ అది 'సకల దుర్బోధలనుగూర్చిన' గ్రంథముగా నమోదు చేయబడెను. […] ఆ గొప్ప సంస్థలో ఉద్యోగియు, విశిష్టుడైన గ్రీకు పండితుడును సాహిత్య రచయితయునైన ఎం. ఇమ్మానుయేల్ మిల్లర్‌కు దాగియున్న ఆ నిధిని వెలుగులోనికి తెచ్చు భాగ్యము లభించెను. 1850లో అతడు దానిని నిస్సందేహమైన ప్రామాణికతగల గ్రంథముగాను, ఓరిగెన్ రచించిన 'సకల దుర్బోధలకు విరుద్ధముగా' అను పోయిన గ్రంథముగాను ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ ముద్రణాలయమునకు సమర్పించెను." అది 1851లో ప్రచురింపబడెను; బన్సెన్ దానిని చదివి, అది ఓరిగెన్ రచన కాదు గాని హిప్పొలిటస్ రచన అని ప్రకటించెను; ఆర్చ్‌డీకన్ హేర్‌కు వ్రాసిన లేఖలలో అతడు ఈ విషయముపై గొప్ప వెలుగును ప్రసరింపజేసి, దానియేలుపైనను క్రీస్తువిరోధిపైనను అతని వ్యాఖ్యలలోని కొన్ని శకలములను చదువుటకు మనకు వీలుకలిగించెను; కాల్విన్ వాటిని యూసేబియస్ జెరోములద్వారా మాత్రమే ఎరిగియుండగలడు.

సర్ ఐజాక్ న్యూటన్ తన "దానియేలు ప్రవచనములపై పరిశీలనలు" మొదలగు గ్రంథములో హిప్పొలిటస్‌ను ఇట్లు ఉదహరించుచున్నాడని గమనింపదగినది, — "ఐరేనియస్, జూలియస్ ఆఫ్రికానస్, హతసాక్షియైన హిప్పొలిటస్, లవొదికయ అధ్యక్షుడైన అపొలినారిస్ వంటి ప్రాచీనులలో అనేకులు అర్ధ వారమును క్రీస్తువిరోధి కాలములకు అన్వయించినయెడల, అర్థవివరణయొక్క అదే స్వాతంత్ర్యముచేత, క్రీస్తు రాకడయొక్క ప్రకాశముచేత క్రీస్తువిరోధి నాశనము చేయబడు కాలమునకు మనము ఏడు వారములను ఏల అన్వయింపకూడదు?"

నికొలాస్ డి లైరా తన జన్మస్థలమైన నార్మండీలోని లీర్ అను చిన్న పట్టణమునుండి తన పేరును పొందెను. అతడు పదునాలుగవ శతాబ్దారంభమున ప్రసిద్ధికెక్కెను; అతడు యూదునిగా జన్మించెనని తలంచబడినను, వెర్నెయిల్‌లోని చిన్న సహోదరుల (Friars Minors) సమాజములో ఒకడై యుండెను. అతని postills పదునైదవ శతాబ్దాంతమునను పదునారవ శతాబ్దారంభమునను పదే పదే ముద్రింపబడెను; కాల్విన్ కాలములోని బైబిలు విద్యార్థులకు అవి సుపరిచితములై యుండెను. అతడు మంచి హెబ్రీ పండితుడు; రబ్బీల విద్యలోని శ్రేష్ఠమైన మాదిరులతో తన వ్యాఖ్యలను సుసంపన్నము చేసెను. అక్షరార్థమును వివరించుటలో అతడు మంచి అర్థవివరణకర్త; అయితే అతని అభిప్రాయములను, మార్పుచెందిన యూదుడైన బర్గోస్ అధ్యక్షుడగు పౌలు, అనగా పౌలస్ బర్గెన్సిస్, ఎదిరించెను; మత్తతీయస్ డోరింగ్ వాటిని సమర్థించెను. అతని రచనలు, అతని ప్రత్యర్థియు సమర్థకుడును రచించిన వాటితోపాటు, క్రీ.శ. 1617లో దువాయిలోను, క్రీ.శ. 1634లో ఆంట్వెర్ప్‌లో 6 folio సంపుటములుగాను ప్రచురింపబడెను. హార్ట్. హోర్న్, 2వ సంపుటము, 2వ భాగము, 5వ అధ్యాయము కూడ చూడుము. Morning Watch, 1వ సంపుటము, 147వ పుటలో అతడు సంస్కరణకు ముందు నడచిన అగ్రగామిగా పరిగణింపబడుచున్నాడు. లూథర్ అతనిగూర్చి ఇట్లు వ్రాసెనని అక్కడ చెప్పబడుచున్నది: "Ego Lyram ideo amo, et inter optimos pono, quod ubique diligenter retinet et persequitur historiam." (లైరా ప్రతిచోట చరిత్రను శ్రద్ధగా పట్టుకొని అనుసరించును గనుక నేను అతనిని ప్రేమించి శ్రేష్ఠులలో ఉంచుచున్నాను.)

"బర్గెన్సిస్." బర్గోస్‌కు చెందిన పౌలునుగూర్చిన ఒక ప్రస్తావన, అధ్యక్షుడైన డావెనెంట్ రచించిన "నీతిమంతులుగా తీర్చబడుటనుగూర్చి" అను గ్రంథముయొక్క ఆల్‌పోర్ట్ ముద్రణలో, 2వ సంపుటము, 86వ పుట, అధఃసూచికలో కనబడుచున్నది.

ఇక్కడ పేర్కొనబడిన ఆఫ్రికానస్, నికొపొలి (ఎమ్మాయు) నివాసియైన జూలియస్ ఆఫ్రికానస్; అతడు ఓరిగెన్‌కు స్నేహితుడు, వయస్సులో అతనికంటె కొంత పెద్దవాడు. అతడు కాలగణనమునుగూర్చి వ్రాసిన మిక్కిలి ప్రాచీన రచయిత, సుమారు క్రీ.శ. 232; సుసన్నా చరిత్రనుగూర్చిన అతని లేఖయు, దానికి ఓరిగెన్ ఇచ్చిన ప్రత్యుత్తరమును వెట్‌స్టైన్ ముద్రణలో మార్సియోనీయులకు విరుద్ధమైన సంవాదమునకు అనుబంధముగా ఉన్నవి. మోషైమ్ అతనిని "అత్యంత గంభీరమైన పాండిత్యముగల మనుష్యుడు, అయితే దురదృష్టవశాత్తు అతని విద్వత్ శ్రమలలో అత్యధిక భాగము పోయినది" అని పిలుచుచున్నాడు. Cent. 3, 2వ భాగము; గీసెలర్ రచించిన సంఘ చరిత్ర, 1వ సంపుటము, 145వ పుట, అమెరికా అనువాదము కూడ చూడుము. కాల్విన్ బహుశా సూచించుచున్న గ్రంథము యూసేబియస్ భద్రపరచిన, క్రీస్తు వంశావళినుగూర్చిన శకలమే, Hist. Eccl., lib. 1, 7వ అధ్యాయము; ముఖ్యముగా యూసేబియస్ తానే తన ఆరవ అధ్యాయము ముగింపులో దానియేలుయొక్క ఈ అధ్యాయమును (దానియేలు 9:24) అప్పుడే ఉదహరించియుండెను. అతని ఇతర రచనలు యూసేబియస్ చేత lib. 6, 31వ అధ్యాయములో, "ఆఫ్రికానస్‌నుగూర్చి" అను శీర్షికక్రింద ఉదహరింపబడినవి.

హియెరాపొలి అధ్యక్షుడైన అపొలినారిస్ రెండవ శతాబ్దములో ప్రసిద్ధికెక్కెను. గీసెలర్ అతనిని మోంటానీయులకు విరుద్ధముగా వ్రాసిన రచయితలలో చేర్చుచున్నాడు; యూసేబియస్ అతనిని సార్దీసువాడైన మెలిటోతో కలిపి గొప్ప కీర్తిగల రచయితలుగా పేర్కొనుచున్నాడు. యూసేబియస్ సంఘ చరిత్ర, lib. 4, 26, 27 అధ్యాయములు చూడుము. రెండవ అధ్యాయములో అతడు ఇతని రచనల జాబితాను ఇచ్చుచున్నాడు. lib. 5, 16, 19 అధ్యాయములు కూడ చూడుము. నాలుగవ శతాబ్దమునకు చెందిన మరియొకడు లవొదికయ అధ్యక్షునిగా మోషైమ్ చేత పేర్కొనబడుచున్నాడు. ఈ రచయితనుగూర్చిన వృత్తాంతము బెయిలీ నిఘంటువుయొక్క ఆంగ్ల ముద్రణలో కనబడును.

వ్యాసము 11. నాశనకరమైన హేయవస్తువు దానియేలు 9:27 ఈ పదబంధముయొక్క సరియైన అర్థవివరణనుగూర్చి వివిధ ప్రశ్నలు లేచినవి. ఈ ప్రవచనము మొదట అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్ కాలములోను, మరల తీతు నాయకత్వములోని రోమా సైన్యములచేతను నెరవేరెనని తలంచబడినది. హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ వ్యాఖ్యలు ముఖ్యముగా బెర్తోల్డ్‌కు (Com. 2, 584వ పుట) ప్రత్యుత్తరముగాను, పరిశుద్ధ మత్తయి నమోదు చేసిన మన రక్షకుని వ్యాఖ్యలను వివరించుటకుగాను వ్రాయబడినవి. "అప్పుడు యూదులు దీనిని ఇంకను భవిష్యత్తులో జరుగవలసిన ఒక సంఘటనకు — ఇంకను రానైయున్న యెరూషలేము జయమునకును నాశనమునకును — సంబంధించినదిగా ఎంచిరి" అని అతడు తలంచుచున్నాడు.

"దీనికి తగినంత రుజువు యోసీఫస్ Arch. 10:11, 7 లోని వాక్యభాగము ఇచ్చుచున్నది: 'దానియేలు రోమీయుల ఆధిపత్యమునుగూర్చియు, వారిచేత మన దేశము పాడుచేయబడుననియు ప్రవచించెను.' " De Bell. Jud. 4:6, 3 లోని వాక్యభాగము కూడ ఈ ముగింపుతో ఉదహరింపబడుచున్నది: "ఆ కాలములో ఈ ప్రవచనము పట్టణముయొక్క భావి నాశనమునకు ఎంత సాధారణముగా అన్వయింపబడెనో, ఉద్రేకవాదులు (zealots) సహితము ఈ అర్థవివరణ సరియైనదని ఏమాత్రమును సందేహింపలేదని యోసీఫస్ స్పష్టముగా చేసిన వ్యాఖ్యనుండి తెలియుచున్నది. ఇదే అర్థవివరణ బబులోను గెమారాలోను యెరూషలేము గెమారాలోను కూడ కనబడుచున్నది." (215వ పుట.) "ఆ ఉద్రేకవాదులు" అను ఈ ప్రస్తావన అధ్యక్షుడైన కిడ్డర్ రచించిన "మెస్సీయయొక్క నిరూపణ", 2వ భాగము, 11వ పుటలోని ఒక అధఃసూచికలో వివరింపబడినది. వారు దేవాలయపు ప్రాకారములమీద నిలువబడియుండగా చంపబడిరి; దాని తుది నాశనమునకు ముందు వారి కళేబరములును రక్తమును పరిశుద్ధస్థలమంతట చెదరగొట్టబడి చిలకరింపబడెను. ఇది ఆ ప్రవచనముయొక్క నెరవేర్పు అని తలంచబడుచున్నది. ఆచార్యుడైన లీ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఇది మరి దేనికంటెను, దేవాలయమునకు ఎదురుగా నిలిపియుంచబడిన, అన్యజనుల ధ్వజములుగల రోమా సైన్యములనుగూర్చియే గ్రహింపవలసినది." (2వ గ్రంథము, 2వ అధ్యాయము, 202వ పుట.) అతడు ఇట్లు అనువదించుచున్నాడు: "హేయక్రియలు వ్యాపించుటనుబట్టి అతడు దానిని (అనగా యెరూషలేమును) పాడుచేయును; సంపూర్ణ సమాప్తి (అనగా సంపూర్ణమైన అంతము) వరకును, నిర్ణయింపబడినది పాడైనదానిమీద, లేక సరిగా చెప్పవలెనంటే పాడుచేయువానిమీద, కుమ్మరింపబడు (వరకును);" దీని భావము, "పాడుచేయువాడుగా వచ్చి పట్టణమును పరిశుద్ధస్థలమును నాశనముచేయు అధిపతియొక్క జనులు." (2వ గ్రంథము, 1వ అధ్యాయము, 142వ పుట.) "జ్ఞాపకముంచుకొనుడి," అని అతడు చెప్పుచున్నాడు, "ఇక్కడ సమస్తమును అనిర్దిష్టమైనదే. కావున కాలముయొక్కగాని కాలభాగముయొక్కగాని గణితశాస్త్ర కొలతను తలంచనేకూడదు. వాటి వివిధ సంఘటనలు జరుగుటయే ఇప్పుడు ఆశ్రయింపవలసిన కాలముయొక్క ఏకైక కొలతలను సమకూర్చును."

తొలి సంస్కర్తలైన ఈకొలాంపాడియస్, బుల్లింగర్, ఒసియాండర్ "వ్యాపించుట" (overspreading) అను పదమును "రెక్క" అను దాని అక్షరార్థములో తీసికొని, దానిని దేవాలయపు రెక్కలకు లేక శిఖరములకు అన్వయించిరి; ఈ ముగ్గురిలో మొదటివాడు దానిని "రెక్కలుగల కెరూబులుండిన బలిపీఠము మరియు పరిశుద్ధస్థలము" అని తీసికొనుచున్నాడు. అగస్టీను తన Epis. 80, ad Hesychium లో దానిని దేవాలయమును చుట్టుముట్టి అపవిత్రపరచిన రోమా సైన్యముల దళములకును రెక్కలకును (పార్శ్వ సైన్యములకును) అన్వయించుచున్నాడు. ఐరేనియస్, lib. 5, ad. haer. లో, దానిని క్రీస్తువిరోధిని గూర్చినదిగా వివరించుచున్నాడు; అతడు యెరూషలేములోని దేవాలయములో కూర్చుండి మెస్సీయగా పూజింపబడునని ఐరేనియస్ ఊహించెను. రోసెన్‌మ్యూల్లర్ రెక్క అను పదముయొక్క ప్రయోగమును యెషయా 8:8 మరియు 18:1 నుండియు, సిసెరో, Offic. lib. 2, 13వ అధ్యాయమునుండియు విశదపరచుచున్నాడు. సి. బి. మిఖాయేలిస్ "నాశనకరమైన హేయవస్తువులు" అను సాధారణ అర్థమునకు ఆక్షేపణ చెప్పుచున్నాడు; గెసేనియస్ మరియు వీనర్ ఆ రెక్కను దేవాలయ శిఖరమునకు అన్వయించుచున్నారు. మన అధికృత అనువాదముయొక్క అంచు పాఠమునకు అనుగుణముగా రోసెన్‌మ్యూల్లర్ "పాడుచేయువాడు" అను కర్తరి అర్థమునకే ప్రాధాన్యమిచ్చి, ఈ వాక్యభాగమును అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్‌కు అన్వయించి, ఈ ప్రవచనము నెరవేరినదనుటకు 1 మక్కబీయులు 1:11, 63 ను ఉదహరించుచున్నాడు. డా. వెల్స్ ఈ అనువాదమును ఆమోదించును, అయితే పాడుచేయువాడు అనగా "(ఒకప్పుడు) రోమా సామ్రాజ్యమునకు చెందిన దేశములలో నివసించు అన్యజనులు" అని అతడు అర్థము చెప్పుచున్నాడు. (Paraphrase, 101వ పుట.)

వ్యాసము 12. హిద్దెకెలు నదీతీరమున కలిగిన దర్శనము దానియేలు 10:1 దానియేలు 1:21 తో దీనికి వైరుధ్యము ఉన్నదని చూపుటకు ప్రయత్నించుచు బెర్తోల్డ్ మరియు గ్రీసింగర్ ఈ దర్శనమును ప్రస్తావించుచున్నారు, అయితే వారి కుతర్కములకు హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ 54, 55 పుటలలో సమర్థముగా జవాబిచ్చెను. ఈ వచనముయొక్క అలెగ్జాండ్రియా అనువాదములోని దోషము 239వ పుటలో చర్చింపబడినది. దానియేలు 10:2 లోని ఉపవాసమునుగూర్చి, మిక్కిలి ఉన్నతమైన ప్రత్యక్షతలను పొందుటకై దానియేలు ఇంద్రియగోచరమైన విషయములనుండి సాధ్యమైనంతవరకు తన్నుతాను వేరుపరచుకొనెననియు, ఆ రూపమును దానియేలు మాత్రమే చూచుటకు కారణము అతడు మాత్రమే దీర్ఘకాలము ఉపవాసముండి ప్రాయశ్చిత్తము చేయుచు, తద్వారా తన దృష్టిని తీక్ష్ణపరచి పవిత్రపరచుకొనెనన్న వాస్తవమేననియు స్టౌడ్లిన్ ఊహించుచున్నాడు; N. Beitr., 279వ పుట, ap. Heng., 120వ పుట చూడుము. దానియేలు 10:5 మరియు 6 లోని పరలోక రూపము "యెహోవా దూతతో ఒక్కటే, కావున మిఖాయేలుతో కూడ ఒక్కటే. దానియేలు తాను హిద్దెకెలు (టైగ్రిస్) నదీతీరమున ఉన్నట్లు కనుగొని, దాని నీళ్లపైగా నారబట్టలు ధరించి నడుమున బంగారు నడికట్టు కట్టుకొనిన మానవ రూపము ఒకటి సంచరించుచుండుట చూచుచున్నాడు" అని చెప్పబడుచున్నది. ఇది గబ్రియేలుయొక్క ప్రదర్శనమను అభిప్రాయమునకు హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ ఆక్షేపణ చెప్పుచున్నాడు. ఆ ప్రత్యక్షమైనవాని స్వరమునకు అతడు ఎంతో భయపడి గాఢమైన మూర్ఛలో పడి, చాలసేపు తెప్పరిల్లలేకపోవుచున్నాడు; అయితే గబ్రియేలు ఇంతకుముందు ఒక్కసారి ప్రత్యక్షమైనప్పుడు, దానియేలు 11, అతడు అతనితో పూర్తిగా ధైర్యముగాను నిర్బంధము లేకుండను సంభాషించుచున్నాడు. యెహోవా దూత ప్రశాంతమైన మౌన మహిమతో సన్నిధియందుండి, కనబడని శక్తితో కార్యము చేయుచున్నాడు. స్టౌడ్లిన్ ఊహించుచున్నట్లు నారబట్టలు ధరించిన ఆ మనుష్యుడు మహోన్నతుడైన దేవునితో సంపూర్ణముగా ఒక్కడని చెప్పజాలము; యెహోవా దూత యెహోవానుండి ఎంత భిన్నుడో అతడును ఆయననుండి అంత భిన్నుడే. ఏలయనగా అతడు తనతోడని ప్రమాణము చేయక, తన కుడిచేతిని ఆకాశమువైపు ఎత్తి నిత్యుడైన దేవుని తోడని ప్రమాణము చేయుచున్నాడు. నారబట్టలు ధరించిన మనుష్యునికిని గబ్రియేలుకును మధ్య భేదమున్నదను ఊహకు దానియేలు 8:16 యొక్క సాదృశ్యము అనుకూలముగా ఉన్నది. గబ్రియేలు, మిఖాయేలు అను పేర్లు దానియేలు గ్రంథమునకే ప్రత్యేకమైనవి; తమ నాటకీయ స్వభావమునుబట్టి సంబంధిత వ్యక్తులనుగూర్చి సాధ్యమైనంత ఖచ్చితమైన వర్ణనను, వారిని మరింత స్పష్టముగా ప్రత్యేకపరచుటను కోరు దర్శనములలో మాత్రమే అవి కనబడుచున్నవి. ఈ అభిప్రాయము 136-188 పుటలలో మరింత విస్తారముగా చర్చింపబడినది.

ఈ దర్శనమును పరవశముగా గాని స్వప్నముగా గాని ఎంచుటకు రోసెన్‌మ్యూల్లర్ ఆక్షేపణ చెప్పుచున్నాడు. "రుచిగల ఆహారము" అను పదబంధముపై థియొడోరెట్ మరియు జెరోము మాటలను అతడు ఉదహరించి, ప్రవక్త ఉపవాసముండిన కాలమును సి. బి. మిఖాయేలిస్ అభిప్రాయము ప్రకారము వివరించుచున్నాడు. దానియేలు 10:5 లోని వస్త్రధారణ ప్రధాన యాజకునిది; అయినను ఈ రూపము "యెహోవా సైన్యాధిపతిని" చిత్రించెనని ఏమాత్రమును నిశ్చయముగా చెప్పజాలము. గోమేధికమువంటి (chrysolite) పోలిక రంగునుబట్టి గాక స్వచ్ఛతనుబట్టియు ప్రకాశమునుబట్టియు అని చెప్పబడుచున్నది. ఊఫాజు, ఓఫీరు ఒక్కటే స్థలమని బోకార్ట్ మరియు కాల్మెట్ ఊహించుచున్నారు; వింటిల్ యొక్క అధఃసూచిక చూడుము, అది సమాచారముతో నిండియున్నది. దానియేలు 10:6 లోని "స్వరమును" విశదపరచుటకై రోసెన్‌మ్యూల్లర్ Iliad 11:148 మొదలుకొని ఉదహరించి, దేవదూతల వివిధ శ్రేణులనుగూర్చిన యూదుల సిద్ధాంతములోనికి పూర్తిగా ప్రవేశించుచున్నాడు; వాటిలో మొదటి శ్రేణిలో మిఖాయేలు, రాఫాయేలు ఉండిరి. మిక్కిలి ఆసక్తికరమైన ఈ విషయముపై అతడు వివిధ ప్రాచీన అర్థవివరణకర్తల, ముఖ్యముగా థియొడోరెట్ జెరోముల అభిప్రాయములను, అలాగే లూథర్, గైయర్, గెసేనియస్, వీనర్ అభిప్రాయములను గొప్ప విచక్షణతో ఎంపిక చేసియున్నాడు. "అతనిని ముట్టిన హస్తము," అని వింటిల్ గమనించుచున్నాడు, "బహుశా పరిచారకులైన దూతలలో ఒకనిది. ఉన్నతుడైన ఆత్మయొక్క రూపము దానియేలుకు కనబడలేదనియే చెప్పవచ్చును; కావున అది తక్కువ శ్రేణికి చెందిన ఒకనిదై యుండవచ్చును; తనవైపు చాపబడిన అతని చేతిని అతడు గుర్తింపగలిగెను. (దానియేలు 10:18.) దేవుని కుమారుడు దూతల పరివారము లేకుండ మానవుల దృష్టికి కనుపరచబడుట అరుదు."

దానియేలు 10:13 పారసీక రాజ్యాధిపతి దేవాలయ నిర్మాణమును ఎదిరించిన కోరెషు గాని కాంబిసెస్ గాని అని కొందరు రచయితలు తలంచుచున్నారు; మరికొందరు, వివిధ దేశములను కాపాడునని తూర్పుదేశస్థులు నమ్మిన సంరక్షక దూతలను ఇది సూచించునని తలంచుచున్నారు. ఈ వచనముయొక్క చివరి ఉపవాక్యమునకు థియొడోషన్ ఇచ్చిన అనువాదమును వింటిల్ స్వీకరించుచున్నాడు, ఏలయనగా అప్పుడు భావము మిక్కిలి స్పష్టమగుచున్నది; అయితే రోసెన్‌మ్యూల్లర్ "నేను అతనిని అక్కడ విడిచిపెట్టితిని" అను దానికంటె "నేను అక్కడ ఆలస్యము చేయబడితిని" అను సిరియా అనువాదమునకే ప్రాధాన్యమిచ్చుచున్నాడు.

వ్యాసము 13. అధిపతియైన మిఖాయేలు దానియేలు 10:13 ఈ ప్రవచనములలో నమోదు చేయబడిన దూతల ప్రత్యక్షతలు ఎల్లప్పుడును అధిక విచారణకును ఊహకును కారణమైనవి. పూర్వపు యూదులు, బహుశా పారంపర్య సాక్ష్యమునుబట్టి, గుర్తించినట్లుగా మిఖాయేలును యెహోవా దూతయును ఒక్కరేనని హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ వాదించుచున్నాడు. బబులోను చెర ముగిసిన తరువాత యూదులు ఉన్నత దూతలకును తక్కువ దూతలకును మధ్యగల భేదమును పారసీకులనుండి గ్రహించిరను బెర్తోల్డ్ వాదమునకు విరుద్ధముగా అతడు వాదించుచున్నాడు (2, 528). గెసేనియస్ దూత-అధిపతులను గుర్తించుచున్నాడు: "భూలోక చక్రవర్తి తన సామంతులచేత చుట్టబడియున్నట్లు, ఇక్కడ యెహోవా పరలోక అధిపతులచేత చుట్టబడియున్నాడు." వీనర్ సూచించిన వివరణ ప్రకారము, దూతలమధ్య హోదాల శ్రేణియొక్క జాడలు యోబు 33:23 లో కూడ కనబడుచున్నవి. "మనము ఇంకను ముందుకు వెళ్లుచున్నాము," అని హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ చేర్చుచున్నాడు, "మన గ్రంథములో ఒక ప్రత్యేక పాత్ర వహించు ఉన్నత హోదాగల ఆ దూతలే అత్యంత ప్రాచీన గ్రంథములలో సరిగా అదే స్వభావముతో మనకు ఎదురగుచున్నారని మనము చూపగలము. దేవుని దూత లేక దేవుని బయలుపరచువానిగూర్చిన సిద్ధాంతము పాత నిబంధనయంతటను వ్యాపించియున్నదని మనము ఇంతకుముందే Christologie లో చూపించితిమి; అతడు రెండు విధములుగా, మొదట దూతలందరిలో అత్యున్నతునిగాను, తరువాత దాగియున్న దేవునితో సారమునందు ఏకత్వముచేత సంబంధము కలిగినవానిగాను, ఆయనను బయలుపరచువానిగా కనబడుచున్నాడు." తరువాత అతడు నిర్గమకాండము 32:34, యెహోషువ 5:13, జెకర్యా 1:5 ల ప్రకారము, మిఖాయేలును ఇశ్రాయేలీయుల నాయకుడును యెహోవా సైన్యాధిపతియునైన యెహోవా దూతయును ఒక్కరేనని వాదించుచున్నాడు. తాల్ముదులోని కొన్ని భాగములలో యెహోవా దూతగా మిఖాయేలు షెకీనాతో జతపరచబడుచున్నాడు. ఈ ఆసక్తికరమైన అంశముపై బౌమ్‌గార్టెన్-క్రూసియస్ Bibl. Theol., 282, 287 పుటలు; జెకర్యా 1 పై జెరోము; మరియు మ్యూషెన్ గ్రంథములో డాంజ్, "తాల్ముదునుండి క్రొత్త నిబంధనకు విశదీకరణలు", 718, 733 పుటలు చూడుము.

వ్యాసము 14. చారిత్రక నిదర్శనములు. పారసీకుల ముగ్గురు రాజులు. దానియేలు 11:2 "ఈ చివరి దర్శనములో మాటలాడువాడు దేవుని కుమారుడే. నా అభిప్రాయములో స్పష్టముగా నిరూపింపదగిన విషయములు రెండు కలవు: పారసీక అధిపతియు యవాను అధిపతియు, అట్లే మిఖాయేలును గబ్రియేలును సృజింపబడిన దూతలని ఒకటి; ఈ చివరి దర్శనములో మాటలాడువాడు నిబంధన దూతయైన దేవుని కుమారుడని మరియొకటి… 'అతని బలపరచుటకు' అను వాక్యాంశము కూడ మిక్కిలి అర్థవంతమైనది. ఆ పదము mahoz; ప్రవచనాంతమున బహువచనములో కనబడు mahuzzim అను పదమును అదియే. ఇక్కడ అది స్పష్టముగా దేవుని కుమారుడు దర్యావేషు పక్షమున వినియోగించిన సంరక్షక శక్తిని, అనగా కాపాడు శక్తిని సూచించుచున్నది. దర్శనాంతమున కూడ దానికి అట్టి అర్థమే యుండవలెను. Mahuzzim అనగా ఆ సంరక్షక శక్తులు — పరిశుద్ధులు గాని, దూతలు గాని, దయ్యములు గాని — అవి స్వేచ్ఛాచారియైన రాజునకు మహా భయభక్తుల విషయములు." — బర్క్స్, 33వ పుట. ఈ ప్రవచనమును అర్థవివరణ చేయుటలో హెరొడోటస్ ఇప్పటికిని సురక్షితమైన మార్గదర్శియే. కాంబిసెస్‌ను గూర్చియు దర్యావేషు హిస్టాస్పెస్‌ను గూర్చియు అతడు వ్రాసిన వృత్తాంతము దీనిని సమృద్ధిగా విశదపరచి స్థిరపరచుచున్నది. టాలెమీ రాజావళియు ఇదే వృత్తాంతముతో ఏకీభవించుచున్నది; స్మెర్డిస్ పరిపాలన ఒక సంవత్సరముకంటె తక్కువైనందున, ఎప్పటివలెనే అతడు మాత్రము విడువబడెను. కోరెషుకు మూడవ వారసుడైన దర్యావేషు పరిపాలనలో, హగ్గయి జెకర్యాల ప్రబోధములచేత మందిర పునర్నిర్మాణము మరల ఆరంభింపబడెను. "అందరికంటె అధిక ధనవంతుడై, గ్రేకేయుల రాజ్యముమీదికి అందరిని రేపు నాలుగవ రాజు" దర్యావేషు కుమారుడును వారసుడునైన జెర్క్సెస్‌కు స్పష్టముగా సరిపోవుచున్నాడు. ఆ మూడు పరిపాలనలు లోక చరిత్రలో ఏబది సంవత్సరముల కాలము, అనగా క్రీ.పూ. 534-485 వరకు వ్యాపించియున్నవి.

దానియేలు 11:2 నాలుగవ రాజు జెర్క్సెస్. హెరొడోటస్ యొక్క చివరి నాలుగు గ్రంథములును, డయొడోరస్ యొక్క పదునొకండవ గ్రంథమును పూర్తిగా అతడు గ్రీసుపై చేసిన దండయాత్రను గూర్చియే వివరించుచున్నవి. గ్రేకేయుల విజయమును కొనియాడుటకై ఎనిమిది సంవత్సరములలోపల వ్రాయబడిన, ఎస్కిలస్ రచించిన Persae అను గ్రీకు నాటకము, ప్రవచింపబడిన ఈ దండయాత్రను గూర్చి సజీవమైన భావమును కలిగించుటకు ఉపయోగకరమైనది. విల్లెట్‌ను సంప్రదింపవచ్చును; అతడు చారిత్రక వివరములన్నిటిలోనికి సంపూర్ణముగా ప్రవేశించి, తన ఆధారములను సమృద్ధిగా ఇచ్చుచున్నాడు; కాని అతని అమరిక మిక్కిలి గజిబిజిగా నున్నది; విమర్శనా నైపుణ్యము లేనందున అతని తీర్పు తరచుగా నిరుపయోగమగుచున్నది. అతని యొద్ద ముడిసరుకు సమృద్ధిగా ఉన్నది గాని, దానిని "చేతికి సిద్ధముగా" అందించుట అరుదు. ఈ నాలుగవ రాజు ఎవరను విషయమున వివిధ అభిప్రాయములకై Quest. 6, 398వ పుట, 1610 ముద్రణము చూడుడు.

దానియేలు 11:3-5 "నిలువబోవు పరాక్రమముగల రాజు" స్పష్టముగా అలెగ్జాండరును సూచించుచున్నది. ఈ అధ్యాయమంతటను కాల్విన్ చేసిన వివరణ సారాంశమున సరియైనదే; కొన్ని తేదీలను ఆధారములను చేర్చుట చాలును.

లాగస్ కుమారుడైన టాలెమీ ఐగుప్తును తన భాగముగా పొంది, పెర్డిక్కస్ దాడులను విజయవంతముగా త్రిప్పికొట్టిన వృత్తాంతమును డయొడోరస్, lib. 18, 43వ అధ్యాయములో వర్ణించుచున్నాడు. Lib. 19, 79వ అధ్యాయము టాలెమీ పరాక్రమకార్యములను కొనసాగించుచున్నది. జస్టిన్, lib. 13, 6వ అధ్యాయమును, 16, 2వ అధ్యాయమును డయొడోరస్ చెప్పినదానిని స్థిరపరచుచున్నవి.

దానియేలు 11:5 "అతని అధిపతులలో ఒకడు బలవంతుడగును." ఇది సిరియా రాజ్యస్థాపకుడైన సెల్యూకస్ నికేటర్‌ను సూచించుచున్నది. అతని బలమును గూర్చి అప్పియన్, de Bel. Syr. sect. 164లో చెప్పుచున్నాడు; పరుగెత్తుచున్న ఎద్దును దాని కొమ్ము పట్టుకొని అతడు ఆపగలిగెనని అతడు వ్రాయుచున్నాడు. అరబీయులు సెల్యూకస్ వంశీయుల శకమును Dilcarnain, అనగా రెండు కొమ్ములుగలది అని పిలిచిరి. — ప్రిడో, Connex., 1వ భాగము, 8వ గ్రంథము; జస్టిన్ 19, 12వ అధ్యాయము, మరియు 55, 56, 58, 62, 90, 91, 100; గిబ్బన్ రచించిన Decline and Fall, 8వ అధ్యాయము; సెల్యూకస్ వంశీయుల చరిత్రపై గ్రే, 8:35 చూడుడు.

దానియేలు 11:6-9 ఇక్కడ టాలెమీ ఫిలడెల్ఫస్ కుమార్తెయైన బెరెనిసీకిని, మహా సెల్యూకస్ మనుమడైన అంతియొకస్ థియస్‌కును జరిగిన వివాహము కనబడుచున్నది. బర్క్స్ క్రీ.పూ. 323 నుండి 164 వరకు సిరియా ఐగుప్తు రాజులలో ప్రతి రాజును గూర్చిన విపులమైన పట్టికను సిద్ధపరచి, ఈ అధ్యాయములోని ఆయా వచనములలో సూచింపబడిన రాజులను ఈ క్రింది విధముగా పేర్కొనుచున్నాడు; అనగా,

5. టాలెమీ సోటర్, సెల్యూకస్ నికేటర్. 7, 8. టాలెమీ ఫిలడెల్ఫస్, అంతియొకస్ థియస్. 9. టాలెమీ యూయెర్జెటీస్, సెల్యూకస్ కాలినికస్.

10. సెల్యూకస్ కెరౌనస్, అంతియొకస్ మహారాజు (మాగ్నస్). 11, 12. టాలెమీ ఫిలొపేటర్. 14, 17. టాలెమీ ఎపిఫానెస్. 20. సెల్యూకస్ ఫిలొపేటర్. 21. అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్. 25. టాలెమీ ఫిలొమేటర్. అతడు చరిత్ర వివరములను కూడ ఎంత స్పష్టముగా చర్చించెననగా, 6 నుండి 11 వరకుగల అధ్యాయములను, 73-171 పుటలను సూచించుటతోనే మనము తృప్తిపడవచ్చును. వింటిల్ వ్రాసిన టీకలు కూడ మిక్కిలి వివరణాత్మకమైనవి; కాల్విన్ దానియేలు వ్యాఖ్యానమును చదువువానికి అవసరమగు చారిత్రక నిదర్శనములన్నిటిని ఈ ఇద్దరు రచయితలు అందించుచున్నారు.

మూల వాక్యములోని కొన్ని చారిత్రక ప్రస్తావనలను ఈ క్రింది ఆధారములు వివరించును.

విల్లియస్, 298వ పుట — ఇతడు అంతియొకస్ ఆస్థానమునకు రోమా రాయబారిగా వచ్చిన పబ్లియస్ విల్లియస్; అక్కడ అతడు హన్నిబాలుతో సమావేశమాయెను.

పి. పొపిలియస్ లేనాస్, 317వ పుట. ఈ వృత్తాంతము వలేరియస్ మాక్సిమస్, 6, 5వ అధ్యాయము; లివీ, 45, 12వ అధ్యాయము; పాటర్కులస్, 1, 10వ అధ్యాయము ఆధారముగా నున్నది. కాల్విన్ ఈ కథను బహుశా జెరోమునుండి గ్రహించియుండవచ్చును. ఫ్రై, 2వ సంపుటము, 55వ పుట చూడుడు.

వలేరియస్ సొరానస్, 349వ పుట — జూలియస్ సీజరు కాలమునకు చెందిన లాటిన్ కవి. సిరియా రాజైన అలెగ్జాండరు, 358వ పుట. అతని జీవితములోని సంఘటనలను యోసేఫస్, Ant., 13, 9వ అధ్యాయములో వివరించుచున్నాడు.

ఫిస్కోన్, 359వ పుట. పైన చెప్పిన యోసేఫస్‌ను, మరియు అథెనెయస్, 2, 23వ అధ్యాయమును చూడుడు. కారై, 364వ పుట. అక్కడ క్రాసస్ మరణమును గూర్చి లూకన్ 1, 10.5వ పంక్తి, మరియు ప్లినీ, lib. 5. c. 14 చూడుడు. వ్యాసము 15. స్వేచ్ఛాచారియైన రాజు దానియేలు 11:36 ఇక్కడ ఆరంభమగు విషయము మిక్కిలి గంభీరమైన ఆసక్తిగలది; దానిని చర్చించుటలో ప్రత్యేకమైన జాగ్రత్త అవసరము. అది తెలుపబడిన మాటలు స్వతహాగా అస్పష్టమైనవి; కావున వాటి ప్రాచీన అనువాదములన్నియు అసంపూర్ణములైనవి. మూల పదజాలముపై కాల్విన్ గొప్ప వెలుగు ప్రసరింపజేసెను; అయినను కొందరు ఆధునిక అనువాదకులను సంప్రదించుట ప్రయోజనకరము. "Two Later Visions of Daniel" అను గ్రంథములోని పదునారవ అధ్యాయము ఈ చర్చకే అంకితమైయున్నది; అందులో వివిధ అభిప్రాయములు స్పష్టముగాను నిష్పక్షపాతముగాను తెలుపబడినవి; కొన్ని ఊహాగానములు ఖండింపబడినవి; కాల్విన్ అభిప్రాయములకు మిక్కిలి భిన్నమైన కొన్ని నిర్ణయములు నొక్కి చెప్పబడినవి. ఈ గ్రంథములో స్వీకరింపబడిన అస్పష్ట వాక్యభాగముల అనువాదములు శ్రేష్ఠమైనవి; అట్లే ఎలియట్ తన Horae Apocalypticae, 3వ సంపుటములోని 1327 మరియు తరువాతి పుటలకు వ్రాసిన టీకలలో ఇచ్చిన అనువాదములును శ్రేష్ఠమైనవి. ప్రొఫెసర్ లీ అనువాదములు మిక్కిలి సంపూర్ణమైనవియు వివరణాత్మకమైనవియు; అతని అర్థవివరణ సూత్రములు ఎలియట్ బర్క్స్‌ల అభిప్రాయములకంటె కాల్విన్ అభిప్రాయములతో అధికముగా ఏకీభవించుచున్నవి. అతని "Inquiry into the Nature, Progress, and End of Prophecy," 2వ గ్రంథము, 2వ అధ్యాయము, 189 మరియు తరువాతి పుటలు చూడుడు. వింటిల్ టీకలు విషయమునకు చక్కగా తగినవి. బిషప్ న్యూటన్ ఈ రాజునకును క్రీస్తు విరోధికిని గల సామ్యమును తన Dissertation., 3వ సంపుటము, 26వ అధ్యాయములో అనుసరించి చూపుచున్నాడు. బర్క్స్, 271 మరియు తరువాతి పుటలనుండి గ్రహించిన ఈ క్రింది వ్యాఖ్యలు కొన్ని వ్యాకరణ సంబంధమైన కష్టములను వివరించును.

దానియేలు 11:37 — "అతడు తన పితరుల elohimను లక్ష్యపెట్టడు." ఈ వాక్యాంశము సందిగ్ధమైనది, ఏలయనగా "elohim" అను పదమునకు పరస్పర విరుద్ధమైన రెండు అర్థములు చెప్పవచ్చును. బిషప్ న్యూటనును ఇతరులును దానికి ఏకైక సత్య దేవుడని అర్థము చెప్పుచున్నారు; కాని మీడ్‌ను, అతనితో అనేకులైన సమర్థులైన రచయితలును దానిని సరిగా "అతని పితరుల దేవతలు" అని, అనగా అన్యజనుల అబద్ధ దేవతలని అనువదించుచున్నారు. పిమ్మట ఈ అభిప్రాయమును బలపరచుటకై వాదములు ఇవ్వబడి, ఆక్షేపణలకు బలముగా ఉత్తరము చెప్పబడుచున్నది. "స్త్రీల కోరికను అతడు లక్ష్యపెట్టడు." ఈ వాక్యాంశము యొక్క అర్థము సంక్షిప్తముగా చర్చింపబడుచున్నది. అది మెస్సీయను సూచించుచున్నదను ప్రచలితమైన అభిప్రాయము ప్రక్కన పెట్టబడి, స్త్రీలు విషయములైయున్న మానవత్వమును పెంపొందించు అనురాగములను తృణీకరించి కాళ్లక్రింద త్రొక్కుట అను విస్తృతార్థములో అది గ్రహింపబడుచున్నది. ఎలియట్ చక్కని హెబ్రీ విమర్శ చేసిన పిమ్మట దానిని మెస్సీయకు అన్వయించి, ఫేబర్ వ్రాసిన "on the Prophecies," 380-385 పుటలు, 1వ సంపుటము, 5వ ముద్రణముచేత తన అభిప్రాయమును బలపరచుచున్నాడు; అట్లే లీ కూడ Euseb. Theophania కు తాను వ్రాసిన ముందుమాటలో, 126వ పుటలో — "దేవతలను గూర్చి మాటలాడు సందర్భములో ఇది కనబడుచున్నందున, ఇది బహుశా మెస్సీయను సూచించుటకే ఉద్దేశింపబడియుండవచ్చును" అని చెప్పుచున్నాడు.

దానియేలు 11:38 — "అయితే తన స్థానములో Eloahతో కూడ అతడు Mahuzzimను ఘనపరచును." ఇప్పుడు మనము ఈ వర్ణనలోని రెండవ భాగములో ప్రవేశించుచున్నాము; అది స్వేచ్ఛాచారియైన రాజు స్థాపించిన క్రొత్త ఆరాధనను కనుపరచుచున్నది. ఇక్కడ కొంత కష్టమైన అనేక ప్రశ్నలు పుట్టును. నాకు అత్యంత సహజముగా కనబడు అనువాదమును మొదట ఇచ్చి, తరువాత వివాదములోనున్న ముఖ్య అంశములను ఒక్కొక్కటిగా పరిశీలించెదను.

"అయితే తన స్థానములో Eloahతో కూడ అతడు Mahuzzimను ఘనపరచును; తన పితరులెరుగని యొక eloahతో కూడ బంగారముతోను వెండితోను ప్రశస్తమైన రత్నములతోను మనోహరమైన వస్తువులతోను అతడు వారిని ఘనపరచును. మరియు తాను అంగీకరించు యొక అన్య eloahతో కూడ Mahuzzim యొక్క దుర్గములకు అతడు అర్పణము చేయును; వారి మహిమను అతడు వృద్ధిచేసి, అనేకులమీద వారికి అధికారము కలుగజేసి, లాభముకొరకు దేశమును పంచిపెట్టును." పిమ్మట Mahuzzim అను పదము యొక్క అర్థము, అనగా కోటలు లేక దుర్గములు అనునది వివరింపబడి, ముగింపులో, Mahuzzim "ఇక్కడ సంరక్షక దేవతలను లేక కాపాడు వ్యక్తులను సూచింపవలెను; వారు తమ భక్తులనుండి రక్షకులుగాను సంరక్షకులుగాను, ఆశ్రయములుగాను దుర్గములుగాను ఆరాధన పొందుదురు" అని నిర్ణయింపబడుచున్నది. ప్రొఫెసర్ లీ అనువాదము ఈ విధముగా నున్నది: "అయితే తన స్థానములో అతడు బలముల దేవుని ఘనపరచును; తన పితరులెరుగని యొక దేవుని బంగారముతోను వెండితోను ప్రశస్తమైన రత్నములతోను మనోహరమైన వస్తువులతోను ఘనపరచును." "ఈ వరుసలో నీరో మొదటివాడు." "సాధారణముగా హింసించిన మొదటి చక్రవర్తియు, తన జీవితకాలములోనే ప్రభువైన దేవుడు అను బిరుదును ధరించి, దేవునిగా ఆరాధింపబడవలెనని పట్టుబట్టినవాడును దొమిషియనే." ఇది ప్రొఫెసర్ చేసిన అర్థవివరణ, 192వ పుట. మీడ్, బిషప్ న్యూటన్, డాక్టర్ గిల్ అనువాదములు ఒకదానినుండి ఒకటి కొంచెముగా భేదించుచున్నవి గాని, పైన ఇచ్చిన అనువాదమంత సరియైనది వాటిలో ఏదియు కాదు. "అర్పణము చేయును" అని అనువదింపబడిన మూల పదమునకు మిక్కిలి విస్తృతమైన వివిధ అర్థములు కలవు. నిర్గమకాండము 10:25లో అది మన దేవుడైన యెహోవాకు "బలి అర్పించుట" అని అనువదింపబడినది; ఈ అర్థములో అది తరచుగా వాడబడుచున్నది. "తాను అంగీకరించు యొక అన్య దేవుడు" అను మాటలు బహుశా "తన పితరులెరుగని యొక దేవుడు" అను పూర్వ వాక్యాంశమునకు వివరణయై యుండవచ్చును; అనగా ఈ దేవత ఆరాధనను స్వేచ్ఛాచారియైన రాజు వేరొక జనమునుండి తెచ్చుకొనెననియు, అది అతని పితరులకు తెలియనిదనియు దాని భావము.

"సంగ్రహముగా చెప్పవలెనంటే," అని బర్క్స్ అనుచున్నాడు, "ఈ వాక్యభాగము యొక్క సహజార్థమును జాగ్రత్తగా విచారించుటవలన కలుగు ఫలితములు ఇవే. ఇక్కడ వర్ణింపబడిన స్వేచ్ఛాచారియైన రాజు, విశ్వాసులకు చక్రవర్తుల సహాయము లభించిన తరువాత వారిపై మరల హింస ఆరంభమైన పిమ్మట పుట్టునని నిరీక్షింపదగినవాడు; అతడు బహుశా ఇశ్రాయేలు పునరుద్ధరణ వరకు యుగములపాటు కొనసాగును. రాజు అను అతని బిరుదును, దూత మాటలలో అతనికి నియమింపబడిన కాలమును, మహోన్నతునికి విరోధముగా గొప్ప మాటలు పలుకు చిన్న కొమ్ము అతడే అని నిరూపించుచున్నవి. తన పితరుల దీర్ఘకాల ఆచారముచేత తనకు సిఫారసు చేయబడిన ప్రతి విధమైన అన్యజనుల ఆరాధనను అతడు నిరాకరించును; ఆశ్చర్యకరమైన అహంకారముగల గర్వపు మాటలను, పరలోకపు దేవునికి విరోధముగా నిజమైన దూషణను పలుకును; గృహసంబంధమైన ప్రేమ యొక్క అత్యంత బలమైన సహజ ప్రవృత్తులను తన కాళ్లక్రింద త్రొక్కును; ఈ విధముగా దేవునికిని మనుష్యునికిని విరోధముగా తన్ను తాను గొప్పచేసికొనును. అయినను యూదులనుండి వచ్చిన యొక అన్య eloahను అతడు తనదిగా స్వీకరించును; కాని దేవుని కుమారునికి తాను చెల్లించు ఆరాధననే విస్తారముగా వ్యాపించు విగ్రహారాధన వ్యవస్థకు మూలరాయిగా మార్చును; ఆ వ్యవస్థలో అతడు అనేక సంరక్షక శక్తులకు భక్తి చూపి, తన ప్రజలచేత వాటికి సన్మానమును ఆరాధనను కలుగజేయును." దానియేలు 11:36-39 పై ఈ సమర్థుడైన రచయిత చేసిన వ్యాఖ్యలు కాల్విన్ అభిప్రాయములకు ఎంతగా విరుద్ధముగా నున్నవనగా, మన సంస్కర్త అభిప్రాయములతో వాటికిగల భేదమును ఇక్కడ తెలుపుట మాత్రమే అవసరము. కొన్ని వివరణలు గమనింపదగినవి; ఉదాహరణకు ఈ క్రిందిది — "ఈ మాటలు ఆరియస్ మతావలంబులైన చక్రవర్తుల క్రింద విశ్వాసులకు కలిగిన స్థానిక హింసలకును, విశ్వాసమును ఒప్పుకొనినవారిపై వాండల్ జాతివారు చేసిన భయంకరమైన క్రూరమైన దౌర్జన్యములకును ఖచ్చితముగా అన్వయించును. అయితే అంత్యకాలము, అనగా ప్రవచింపబడిన మూడున్నర కాలములు ఆరంభమైనప్పుడు, ఈ హింసలు క్రమక్రమముగా అధిక వ్యవస్థీకృతములును కఠినములును అగును. కావున అంత్యకాలములో వర్ధిల్లబోవు రాజును, అన్యజనుల క్రూరత్వముకంటె అధికమైన క్రూరత్వముతో దేవుని అనుచరులకు విరోధముగా ఎవనిచేత మంటలు మరల రగుల్కొల్పబడునో ఆ రాజును వర్ణించుటకు ప్రవచనము వెంటనే ముందుకు సాగుచున్నది."

ఎలియట్ తన Horae Apocalypticae, 3వ సంపుటము, 1294వ పుటలో ఈ అధ్యాయమును విశదపరచుటకు ఒక విభాగమును ప్రత్యేకించెను. మూల వాక్యములోని హెబ్రీ పదములపై అతని వ్యాఖ్యలు విలువైనవి; అవి గొప్ప వివేచనను కనుపరచుచు, ప్రవక్త భావముపై విస్తారమైన వెలుగును ప్రసరింపజేయుచున్నవి. సిరియా ఐగుప్తు రాజుల కాలానుక్రమ పట్టిక సరియైనది; అది ఈ ప్రవచన కాలపు చరిత్రను మిక్కిలి స్పష్టముగా వివరించుచున్నది. ఈ ప్రవచనము సహజముగా రెండు భాగములుగా విభజింపబడుచున్నదని అతడు చెప్పుచున్నాడు: మొదటిది దానియేలు 11:1-31, పారసీకుల గ్రేకేయుల కాలములను రేఖామాత్రముగా చిత్రించునది; రెండవది దానియేలు 11:32 నుండి దానియేలు 12 అంతము వరకు, తరువాత జరుగబోవు దానిని చిత్రించునది. దానియేలు 11 వ అధ్యాయమంతటిపై 35వ వచనము వరకు అతడు చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ ఉపన్యాసములలోని కాల్విన్ అభిప్రాయములను విశదపరచుచున్నవి; కాని ఈ రచయిత 36వ మరియు తరువాతి వచనములను మీడ్ మరియు ఇద్దరు న్యూటనుల వివరణలకు అనుగుణముగా అర్థము చెప్పుచున్నాడు. ఇవి కాల్విన్ రచనలకు మౌలికముగా ఎంతగా విరుద్ధముగా నున్నవనగా, వాటిపై ఇక్కడ నిలిచియుండుట అసందర్భమగును. ఈ అధ్యాయము యొక్క చివరి భాగమంతటను హెబ్రీ పదములపై ఎలియట్ వ్రాసిన టీకలు అత్యుత్తమమైనవి; అవి పండితోచితమైనవియు, సరియైనవియు, వివేకవంతమైనవియునని నమ్మదగినవి.

"First Elements of Sacred Prophecy" అను గ్రంథములోని 6వ అధ్యాయము డాక్టర్ టాడ్ సిద్ధాంతమును ఖండించుటకే ప్రత్యేకింపబడియున్నది. ప్రతి వచనము నెరవేరిన వివరములు స్పష్టముగాను ఖచ్చితముగాను తెలుపబడి, నాలుగవ డొన్నెలన్ ఉపన్యాసములోని ఆక్షేపణలు నిష్ఫలమైనవని చూపబడినవి. ఈ గ్రంథము ముఖ్యముగా భవిష్యత్కాలవాదుల (Futurist) సిద్ధాంతములను ఖండించుటకే అంకితమైనది; అవి కాల్విన్ సిద్ధాంతమునకు నేరుగా విరుద్ధమైనవి. ముఖ్యముగా 135-149 పుటలు చూడుడు.

ఫ్రై తన "Second Advent," 5వ అధ్యాయము, 21వ విభాగములో వివిధ ఆంగ్ల వ్యాఖ్యాతల అభిప్రాయములను సేకరించెను; కాని అవన్నియు కాల్విన్ అభిప్రాయములనుండి మిక్కిలి భేదించుచున్నవి.

వ్యాసము 16. పరిశుద్ధస్థలము అపవిత్రపరచబడుట దానియేలు 11:36, మొదలైనవి. అన్యజనులైన శత్రువులచేత పరిశుద్ధస్థలము అపవిత్రపరచబడిన వివిధ సందర్భములు ఈ క్రింది విధముగా నున్నవి: —

1. అంతియొకస్ ఎపిఫానెస్ దేవుని బలిపీఠముమీద జూపిటర్ ఒలింపియస్ ప్రతిమను నిలిపినప్పుడు. అప్పుడు అనుదిన బలి తీసివేయబడెను; మందిరమును పైనుండి చూచునట్లు అక్రా దుర్గము బలపరచబడెను.

2. యోసేఫస్, Antiq., 14, విభాగము 4, 2, 6 లో నమోదైనట్లు, మహా పాంపే నాయకత్వములో రోమీయులు దానిని అపవిత్రపరచిరి. అది తాత్కాలికమైనదై త్వరగా సరిచేయబడెను; అయినను స్వాతంత్ర్యమును సంపూర్ణముగా కోల్పోవుటకు ఇదియే మొదటి మెట్టు.

3. తరువాతి అపవిత్రత క్రాసస్ కాలమున జరిగెను; పాంపే విడిచిపెట్టిన బంగారమును ధనమును అతడు దోచుకొనిపోయెను. మందిరపు తెరను కాపాడుచుండిన ఎలియాజరు అను యాజకుడు సమస్తమునకు విమోచన క్రయధనముగా ఘనమైన బంగారపు దూలమును అతనికిచ్చెను; అయినను పిమ్మట అతడు ఆ పరిశుద్ధ కట్టడములోని ధనమంతటిని ఎత్తుకొనిపోయెను. (Antiq., 14, 7, 1.)

4. హేరోదు క్రీ.పూ. 38లో రాజ్యమును పొందినప్పుడు, సోసియస్ నాయకత్వములో రోమీయులు పట్టణమును ముట్టడించి పట్టుకొనిరి; యూదులు మందిరములో ఆశ్రయము పొందిరి గాని, వారి క్రూరులైన శత్రువులచేత నిర్దయగా సంహరింపబడిరి. (Antiq., 14, 16, 3.) అట్లే హేరోదు మరణానంతరము వచ్చిన మొదటి పస్కాపండుగయందు అర్కెలాయు మందిరములో మరల ఒక సంహారము జరిగించెను; సబీనస్ చేసిన క్రూరకృత్యములు కూడ ఇట్టి ఉదాహరణయే. (Wars, 2:3, 2.) 5. తీతు ఒలీవల కొండమీద తన శిబిరమును వేసినప్పుడు, రోమీయులు తమ ధ్వజములను మందిరములోనికి తెచ్చి, వాటికి బలులు అర్పించిరి. (Wars, 6:6, 1.)

6. హేద్రియన్ పరిపాలనలో, బార్‌కొకెబాస్ తిరుగుబాటు తరువాత, పరిశుద్ధస్థలము ఉండిన స్థలములోనే జూపిటర్ కాపిటొలినస్‌కు ఒక గుడి కట్టబడి ప్రతిష్ఠింపబడెను.

వ్యాసము 17. మహిమగల దేశమును జయించుట దానియేలు 11:41 మన సంస్కర్త యొక్క నిగ్రహముగల అభిప్రాయములు కొందరు ఆధునిక రచయితల ఊహాగానములకు స్పష్టమైన వ్యత్యాసముగా నున్నవి. ఉదాహరణకు, తురుష్క అధికారము వ్యాపించుటయే ఈ వచనమును నెరవేర్చెనని బర్క్స్ భావించుచున్నాడు. అతడు రైకో రచించిన "History of the Ottoman Kings"ను ఉదహరించి, క్రీ.శ. 1432లో రెండవ అమురాతు థెస్సలొనీకను జయించి గ్రీసును లోపరచుకొనుటయే ఉద్దేశింపబడిన నెరవేర్పు అని భావించుచున్నాడు. 1514లో మూడవ తురుష్క చక్రవర్తియైన సెలీము ఐగుప్తు సుల్తానును పడగొట్టి, అలెప్పోను స్వాధీనపరచుకొనెను. ఇతర విజయముల తరువాత అతడు యెరూషలేమును దర్శించుటకు ప్రక్కకు మళ్లెను.

తరువాతి వచనము కూడ అతని విజయములను ప్రవచించుచున్నదని భావింపబడుచున్నది; క్రైస్తవ శకము యొక్క పదునారవ శతాబ్దారంభమున యూదయ, అరేబియా, ఐగుప్తు జయింపబడుటను గూర్చి రైకో, 1వ సంపుటము, 246-248 పుటలలో వివరించిన సంగతులు దానియేలు 11:41 నుండి 43 వరకు నెరవేర్చుచున్నవని నొక్కి చెప్పబడుచున్నది. ఈ అధ్యాయములోని చివరి వచనము కూడ రైకో, 1వ సంపుటము, 249-251 పుటలలో నమోదు చేసిన చారిత్రక సంఘటనలచేత నెరవేరినదని భావింపబడుచున్నది. "The Revelation of St. John Considered" అను గ్రంథకర్తయు Append. 1, 467వ పుటలో ఇట్టి అభిప్రాయమునే ఇచ్చుచున్నాడు. ఎలియట్ అభిప్రాయములు వీటిని పోలియున్నవి గాని, తక్కువ ఖచ్చితమైనవియు అంత స్పష్టముగా వ్యక్తపరచబడనివియునై యున్నవి. ఈ అధ్యాయములోని చివరి వచనములు ఇంకను నెరవేరలేదని మీడ్‌యు బిషప్ న్యూటనును తలంచుచున్నారు. ప్రొఫెసర్ లీ దీనిని కాన్స్టంటైను లిసినియసులచేత నెరవేరినదిగా ఎంచుచున్నాడు; 195-197 పుటలు చూడుడు; అతడు తన ఆధారముగా Hist. Univers., 15వ సంపుటము, 582-584 పుటలను ఇచ్చుచున్నాడు.

పాఠకుడు ఈ "పరిశీలనా స్థానమునకు" చేరకముందే, ఈ వచనములకు భూతకాలవాదుల (Praeterist) అర్థవివరణయో భవిష్యత్కాలవాదుల (Futurist) అర్థవివరణయో ఏది తన మనస్సునకు ఎక్కువ అంగీకారయోగ్యమైనదో బహుశా నిర్ణయించుకొనియుండును; తాను ఇదివరకే వచ్చిన నిర్ణయములను బట్టి ఈ ఆధారములకు విలువ కట్టును.

వ్యాసము 18. గ్రంథమునకు ముద్ర వేయుట దానియేలు 12:4 హెంగ్‌స్టెన్‌బర్గ్ నుండి ఒక ఉల్లేఖనమును చేర్చుటకంటె ఎక్కువ ఇక్కడ అవసరము లేదు; అతడు తన సహజమైన సఫలతతో ఆక్షేపణలకు ఉత్తరమిచ్చుచున్నాడు, — "ప్రవచనములను మూసి ముద్రవేయవలెనని ప్రవక్తలకు ఇయ్యబడిన ఆజ్ఞ కేవలము ఒక సూచనార్థక క్రియకు సంబంధించినది; దానిని అంతరంగమైన దేనినో సూచించునదిగా గ్రహింపవలెను; కేవలము బాహ్యమైన అలంకారమును తొలగించిన తరువాత, ఆజ్ఞార్థక క్రియలను భవిష్యత్కాల క్రియలుగా మార్చవలెను, అనగా — ఈ ప్రవచనములు అంత్యకాలము వరకు మూయబడి ముద్రింపబడియుండును; దాదాపు ఇదే విధముగా జెకర్యా (జెకర్యా 11:15) ఒక దర్శనములో, భక్తిహీనులైన అధికారులు ఒకనాడు ప్రజలను నాశనము చేయుదురని సూచించుటకై బుద్ధిహీనుడైన గొఱ్ఱెల కాపరి సాధనములను తీసికొనవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడెను […] అయితే ఈ మాటలను బాహ్యార్థములో గ్రహించుటకు 12:9వ అధ్యాయభాగము ఇంకను బలముగా విరోధముగా నున్నది. అక్కడ ప్రవచనమును గూర్చి మరింత ఖచ్చితమైన బయలుపాటుల కొరకు దానియేలు చేసిన మనవికి దూత ఉత్తరమిచ్చుచు, అది అంత్యకాలము వరకు మూయబడి ముద్రింపబడియున్నందున అవి తాను అతనికి అందించలేనని చెప్పుచున్నాడు." ఇక్కడ ఉత్తరమియ్యబడిన ఆక్షేపణలు బెర్తోల్డ్, Comm., 795వ పుట; డె వెట్టె; బ్లీక్, 186, 207 పుటలు; మరియు సాక్, Apol., 285వ పుట అనువారివి. డబ్ల్యూ. ఎల్. అలెగ్జాండరు (ఎడిన్‌బర్గ్) తన "Congregational Lectures," ఏడవ శ్రేణి, 1841లో "ముద్రించుట", "మూయుట" అను మాటల అర్థముపై సంక్షిప్తమైనను వివరణాత్మకమైన విమర్శ చేసెను; 7వ ఉపన్యాసము, 372వ పుట చూడుడు.

వ్యాసము 19. కాలమునకు సంబంధించిన పదప్రయోగములు దానియేలు 12:11 ఈ అధ్యాయములోని కాలసూచక పదప్రయోగములను గూర్చి అభిప్రాయముల వైవిధ్యము ఎక్కువగా ఉన్నందున, మన గ్రంథకర్తను తగినంత సంక్షిప్తముగా విశదపరచుట కష్టము. ఆదిమ సంస్కర్తల జ్ఞానము ప్రస్ఫుటముగా కనబడుచున్నది. ఈ దినముల కాలములను దీర్ఘమైన అనిర్దిష్ట కాలములను సూచించునవిగా ఎంచుటలో ఈకొలాంపాడియస్ కాల్విన్‌తో ఏకీభవించుచున్నాడు — "multiplicatione dierum longum tempus antichristianae impietatis agnoseas" — దినముల గుణకారముచేత క్రీస్తు విరోధి భక్తిహీనత యొక్క దీర్ఘకాలమును నీవు గ్రహించుదువు. విల్లెట్ ఉదహరించినట్లు, జూనియస్ పొలానస్ ఆ దినములు అక్షరార్థమైన దినములనియు, వాటి నెరవేర్పు మక్కబీయుల కాలములో జరిగెననియు ఎంచుచున్నారు. కాల్విన్ ఇదివరకే ప్రస్తావించిన హిప్పొలిటస్, నికొలాస్ డె లైరా అభిప్రాయములను కూడ అతడు ఇచ్చుచున్నాడు. మెలాంక్తన్ 1290 దినములను 1335 దినములను కలిపి ఏడు సంవత్సరముల మూడు నెలలుగా లెక్కించి, అవి క్రీ.పూ. 145లో ఆరంభమై, నికానోరు ఓడింపబడిన క్రీ.పూ. 151లో ముగిసెనని చెప్పుచున్నాడు. బుల్లింగర్ వాటిని అంతియొకస్ కాలములకు సంబంధించినవిగాను, ఓసియాండర్ క్రీస్తు విరోధి కొనసాగు కాలమునకు సంబంధించినవిగాను గ్రహించుచున్నారు; అయినను ఈ ప్రవచనము "యథార్థముగా కాక, సామ్యరీతిగా చివరి కాలములను గూర్చినది" అని ఓసియాండర్ తలంచుచున్నాడు. మీడ్ సూత్రములను స్వీకరించిన ఆధునిక అర్థవివరణకర్తల అభిప్రాయములు ఇదివరకే ఉదహరించిన గ్రంథములలో కనబడును. అతడు ఆ సంవత్సరములను అంతియొకస్ కాలమైన క్రీ.పూ. 167 నుండి లెక్కించుచున్నాడు; అది మనలను 12వ శతాబ్దము వరకు తీసికొనివచ్చును; అప్పుడు వాల్డెన్సీయులును ఆల్బిజెన్సీయులును పోపు మతాధికార నిరంకుశత్వమునకు విరోధముగా నిరసన తెలిపిరి; క్రీ.శ. 1123 మరియు 1168 నడుమనున్న నలువది యైదు సంవత్సరములలో పోపు ఆధిపత్యమునుండి గొప్ప వేర్పాటు జరిగెను; దానిచేత ప్రవచనము నెరవేరెనని అతడు తలంచుచున్నాడు. బిషప్ న్యూటన్, Dissertation. 26, 387వ పుటలో ఈ విధముగా వ్రాయుచున్నాడు, — "దానియేలు గ్రంథములోని 1260 సంవత్సరములు, 1290 సంవత్సరములు, 1335 సంవత్సరములు అను మూడు వేర్వేరు కాలపరిమితులు ఈ గొప్ప సంఘటనలకే, అనగా క్రీస్తు విరోధి పతనమునకు, యూదుల పునఃస్థాపనకు, మహిమగల సహస్రాబ్ది ఆరంభమునకు అన్వయింపవలెనని నేను భావించుచున్నాను." ఇక్కడ "సంవత్సరములు" అను పదము లేఖన వాక్యములోనే కనబడినట్లుగా వాడబడినది.

యెరూషలేమును తీతు నాశనము చేసినప్పుడు జరిగిన సంఘటనలు 1వ వచనములోని ప్రవచనమును నెరవేర్చెనని ప్రొఫెసర్ లీ ఎంచుచున్నాడు. గ్రంథములో వ్రాయబడినట్లు కనబడిన "నీ జనులు" సాధారణముగా యూదులందరు కారనియు, యేసును మెస్సీయగా అంగీకరించి, రక్షణ సువార్తను భూదిగంతముల వరకు తీసికొనిపోవుటకై తప్పించుకొనిన పరిశుద్ధ శేషమే అనియు చెప్పబడుచున్నది. భూమి యొక్క ధూళిలో నిద్రించుచున్న అనేకులు "క్రీస్తుతో కూడ మొదటి పునరుత్థానములో" (రోమీయులకు 6:3-6) మేల్కొనవలసియుండిరి; "కొందరు నిందపాలగుటకును నిత్యమైన తిరస్కారము పొందుటకును, అనగా సువార్త ప్రకటనద్వారా అవిశ్వాసమునకు విరోధముగా ప్రకటింపబడిన తీర్పులను వినుటకును, సాధారణ వినాశనములో దానిని అనుభవించుటకును మేల్కొల్పబడుదురు." ఇక్కడ పునరుత్థానము మన పునర్జన్మముగాను, ఆత్మద్వారా రక్షకునితో మనకు కలుగు ఐక్యతగాను అర్థము చెప్పబడుచున్నది; దాని నెరవేర్పు యొక్క ఖచ్చితమైన కాలము మానవజాతిలో సువార్త ఆదిలో వ్యాపించిన కాలమునకే పరిమితము చేయబడుచున్నది.

దానియేలు 12:7 లోని "ఒక కాలము, కాలములు, అర్ధకాలము" అనునది "యెరూషలేము పతనమైనది మొదలుకొని దానియేలు డెబ్బదియవ వారము అంతమగు వరకు గడచు కాలమును తప్పనిసరిగా సూచింపవలెను; ఏలయనగా దీనిని ప్రకటించు ప్రవచనము ప్రకారము, ఈ వారము మధ్యలో మందిరమును పట్టణమును పతనము కావలసియుండెను," 199వ పుట. ఈ ఉల్లేఖనమునకు నేరుగా విరుద్ధముగా, ఈ అధ్యాయమును ఇంకను రాబోవు కాలములకు ఎలియట్ అన్వయించుట 2వ సంపుటము, 1343వ పుటలో కనబడుచున్నది. 1260, 1290, 1335 దినములను సంవత్సరములుగా ఎంచుకొని, మొదటి కాలపరిమితి క్రీ.శ. 1790లో ఫ్రెంచి విప్లవముతో ముగిసెననియు, రెండవది క్రీ.శ. 1820లో గ్రీకు విప్లవముతో ముగిసెననియు చెప్పబడుచున్నది; ఈ మూడును "ఒకే ఆరంభ యుగమునుండి కొలువబడినవి" అని "సంకోచము లేకుండ" ప్రకటింపబడినందున, చివరి కాలపరిమితి క్రీ.శ. 1865లో ముగియవలెను. ఫ్రియర్ 1290 దినములను క్రీ.శ. 1822లోను, 1335 దినములను క్రీ.శ. 1847లోను ముగించుచున్నాడు. 1848 సెప్టెంబరు 9వ తేదీన "Quarterly Journal of Prophecy" సంపాదకునికి అతడు వ్రాసిన లేఖను, 1848 అక్టోబరు సంచికలో చూడుడు. వింటిల్ ఈ వచనమును క్రీస్తు విరోధ శక్తులతో జరుగు పోరాటమునకు అన్వయించుచున్నాడు; అప్పుడు మిఖాయేలు "యూదుల పక్షమును కాపాడుటకును, సత్య మతము యొక్క శత్రువులను నాశనము చేయుటకును" నిలువబడును. Note in loc.

మాంచెస్టర్ ప్రభువు (డ్యూక్) ఈ పదప్రయోగములను చర్చించుటకై ఒక అనుబంధమును ప్రత్యేకించెను. అతడు న్యాయముగా ఇట్లు గమనించుచున్నాడు: అవి "అక్షరార్థముగా గ్రహింపవలసినవైతే, ఈ ప్రవచనము యొక్క చివరి భాగములోని ప్రాముఖ్యమైన సంఘటనలు ఒక మనుష్యుని జీవితకాల పరిధిలోనే జరుగును, అవి ఒక వ్యక్తి క్రియలకు సంబంధించినవై యుండును. అట్లు కాక, 1290, 1335 సంవత్సరములైతే, అవి ఏ వ్యక్తి జీవితకాలమునకైనను మించి విస్తరించును; కావున వాటిని ఒక వ్యక్తికి కాక ఒక వ్యవస్థకు అన్వయింపవలెను. అప్పుడు ప్రవచనము యొక్క స్వభావమంతయు వేరుగా నుండును." "దానియేలు 10-12 లోని ప్రవచనము సూచనార్థకమైనది కాదు, అలంకారికమైనదైనను కాదు; అది అక్షరార్థమైనది. దానియేలు 8లో దినములు అని అనువదింపబడిన పదము దానియేలు 12లో దినములు అని అనువదింపబడిన పదమునకు భిన్నమైనది. దానియేలు 10-12 లోని ప్రవచన స్వభావము జీవిత చరిత్రాత్మకమైనదని మనము చెప్పవచ్చును, ఏలయనగా అది వ్యక్తుల క్రియలను వివరించుచున్నది. నీచుడు, లేక పన్నులు విధించువాడు, లేక ప్రవచనములో పేర్కొనబడిన మరి డజను రాజులు వ్యవస్థలను సూచించుచున్నారని చెప్పుటకు ఎంత ఆధారము లేదో, స్వేచ్ఛాచారియైన రాజు ఒక వ్యవస్థను సూచించుచున్నాడని చెప్పుటకును అంతకంటె ఎక్కువ ఆధారము నాకు కనబడదు. కావున స్వేచ్ఛాచారియైన రాజు క్రియలతో ముడిపడిన కాలపరిమితి ఒక వ్యక్తియైన రాజు పరిపాలనకు తగినదిగా ఉండవలెనే గాని, తరతరములుగా కొనసాగు వ్యవస్థకు తగిన కాలములవరకు సాగదీయబడరాదని ప్రవచన స్వభావమే కోరుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. '1335 దినములవరకు కనిపెట్టుకొని యుండువాడు ధన్యుడు' అనునది కొందరు వ్యక్తులు 1335 దినములన్నియు సహించియుందురని సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది." ఇంతవరకు ఈ ఘనుడైన గ్రంథకర్త వ్యాఖ్యలు సంపూర్ణముగా కాల్విన్ భావమునకు అనుగుణముగా నున్నవి; కాని కొన్ని వాక్యముల తరువాత, "నాశనకరమైన హేయవస్తువు" లోకము యొక్క చివరి దినములకు చెందినదని అతడు భావించి, ఈ విధముగా భవిష్యత్కాలవాదుల వివరణలకు ఆమోదము నిచ్చుచున్నాడు. ఆసక్తిగల పాఠకుడు "The Morning Watch," 5వ సంపుటము, 161వ పుటలో ఫేబర్ రచించిన "Second Calendar of Prophecy" పై వచ్చిన సమీక్షను సంప్రదింపవచ్చును; అందులో కాలమునకు సంబంధించిన దానియేలు పదప్రయోగములను విశదపరచు అనేక చాతుర్యమైన ఊహాగానములు ముందుకు తేబడినవి. ఈ పత్రిక యొక్క వివిధ సంచికలు ఈ విషయముపై శ్రమతో కూడిన అనేక పరిశోధనలను కలిగియున్నవి; అవి ముఖ్యముగా సంవత్సర-దిన సిద్ధాంతముపై ఆధారపడియున్నవి.

వ్యాసము 20. దానియేలు ప్రవచనములపై తన వెలుగును ప్రసరింపజేయుచున్న ఆధునిక పరిశోధన.

దానియేలు 12:13 మా పీఠికలో మా దృష్టిని ఆకర్షించిన విషయమును — అనగా ప్రేరేపితమైన వాక్యమునకు నీనెవె శిలాస్మారకములు సమర్పించుచున్న పాలరాతి వ్యాఖ్యానమును — మరల ఒకసారి ప్రస్తావించుటద్వారా మేము ఈ మా వ్యాసములను ముగించుచున్నాము. అష్షూరు దిబ్బలమీదుగా మూడు వేల సంవత్సరములు గడచిపోయినవి; తుదకు మేము మా గ్రంథమును ముగించుచుండగా, ఆధునిక యూరపు యొక్క మేధాశక్తి పిలుపునకు సమాధి తనలోని మృతులను అప్పగించుచున్నది. నీనెవె ఇంత దీర్ఘకాలము పాతిపెట్టబడియుండిన గట్టిపడిన మట్టి, ఇప్పుడు దాని వైభవముయొక్క శిలాస్మారక చరిత్రను, దాని సాటిలేని కీర్తికి నశింపని సాక్ష్యమును బయలుపరచియున్నది. సాటిలేని ఈ నిధుల ఆవిష్కరణను గూర్చిన ఆసక్తికరమైన వృత్తాంతమును, ఈ విలక్షణమైన శిల్పముల వర్ణనను మేము విడిచిపెట్టవలసియున్నది; మా దృష్టి కేవలము శాసనములమీదనే నిలుపవలెను, ఏలయనగా వాటిని చదువుటద్వారా మాత్రమే ఈ స్మారకములు మా ఉద్దేశమునకు ఉపయోగపడును. వాటిని మేము చదువలేకపోయినయెడల, "త్రవ్వకములన్నియు నిష్ప్రయోజనమై యుండును, శిల్పస్మారకములు అవి పెకలింపబడిన ధూళివలెనే విలువలేనివై యుండును." లేయర్డు ప్రచురించిన నీనెవె స్మారకముల రెండవ వరుసను గూర్చి 1853 మే 16న వెలువడిన ఒక సమర్థమైన సమీక్షలోని మాటలతో మనము ఇట్లు అడుగుట సమంజసమే: "ఏ అద్భుతమైన యాదృచ్ఛిక సంఘటనలవలన ఆ దిబ్బలలోనికి వెలుగు ప్రసరింపబడెను? మూడు వేల సంవత్సరములు పాతిపెట్టబడియుండిన కళ వెలుగులోనికి తేబడగానే, అది నిన్ననే చేయబడిన సుందరమైన పనియో అన్నట్లు ఒక్క క్షణములో మనకందరికిని అంత పరిచితమైనదెట్లాయెను? ఏ విధమైన ఆధునిక లిపితోను ఏమాత్రము పోలికలేనివియు, మాసిదోనియ విజయము నాటినుండి లోకమునకు మరుగైపోయినవియునైన ఈ బాణాగ్ర అక్షరములు — లేక సాధారణముగా పిలువబడునట్లు కీలాక్షరములు (cuneiform) — ఆశ్చర్యము పుట్టించు సులభముతోను, వివాదమునకు తావులేని ఖచ్చితత్వముతోను మన దేశస్థులచేత చదువబడుచున్నవి; ఇదెట్లు సాధ్యమాయెను? ఆ చరిత్ర చాలా స్పష్టమైనది, అయితే అది ఎంత సరళమైనదో అంతే ఆశ్చర్యకరమైనది. యాభై సంవత్సరముల క్రిందట, తుదకు ఆ నిధి గృహమును తెరచిన తాళపుచెవిని గొట్టింగెనుకు చెందిన ఆచార్య గ్రోటెఫెండు అనుకోకుండా చేజిక్కించుకొనెను. 1802వ సంవత్సరములో ఈ పండితుడు పారసీక దేశములోని పెర్సెపొలిసు గోడలమీద అప్పుడును ఇప్పుడును కనబడుచున్న కొన్ని శాసనములను విప్పవలెనని సంకల్పించెను. మూడు వేర్వేరు భాషలలో వ్రాయబడిన ఈ శాసనములన్నియు కీలాక్షర (లేక మేకువంటి) లిపిలో ఉన్నవి; ఇప్పుడు తెలియవచ్చుచున్నట్లు, దర్యావేషు కాలములో పారసీక ప్రభుత్వమును ఒప్పుకొనిన మూడు వేర్వేరు జాతులకు — అనగా అసలైన పారసీకులకును, సిథియనులకును, అష్షూరీయులకును — అవి సంబోధింపబడినవి. కీలాక్షర లిపి అంతరించిపోయినను, ఈ జాతులలో ప్రతిదానిని దానిదైన భాషలో సంబోధించు ఆచారము ఆ ప్రదేశములో ఇప్పటికిని కొనసాగుచుండుట గమనింపదగినది. బగ్దాదు యొక్క ఆధునిక పాలకుడు తన శాసనములను జారీచేయునప్పుడు, ఆ గొప్ప పారసీక రాజువలెనే తన ఆజ్ఞలను మూడు వేర్వేరు భాషారూపములలో వ్రాయవలసియున్నది; లేనియెడల అతని పాలనకు లోబడియున్న పారసీకుడును, తురుష్కుడును, అరబీయుడును అతని ఉద్దేశములను గ్రహించుట కష్టమగును. గ్రోటెఫెండు ఆ మూడు విధములైన శాసనములను మొదట చూచినప్పుడు, మొదటిది పారసీకమని నిర్ధారించి, ఆ నమ్మకముతో తన పనికి పూనుకొనెను. ఆ లిపిని అతడు ఎక్కువకాలము అధ్యయనము చేయకమునుపే, అన్ని శాసనములలోని పదములన్నియు ప్రతి పదము ఆరంభమున గాని అంతమున గాని అడ్డముగా ఉంచబడిన ఒక మేకుచేత ఒకదానినుండి యొకటి వేరుచేయబడియున్నవని అతడు గుర్తించెను. ఈ కొద్దిపాటి జ్ఞానమును మార్గదర్శిగా చేసికొని అతడు మరికొంత ముందుకు సాగెను. పిమ్మట పారసీక శాసనములో ఒక పదము కొద్దిపాటి అంత్యభేదముతో మూడు నాలుగు సార్లు వచ్చుచున్నదని అతడు గమనించెను. ఈ పదము ఒక బిరుదమని అతడు నిర్ధారించెను. మరింత పరిశోధనయు పదముల పోలికయు ఆ శాసనము ఒక వంశావళిని నమోదుచేయుచున్నదని ఊహించుటకు అతనిని నడిపించెను. ఆ ఊహ ఫలప్రదమైనది. అయితే ఆ బిరుదములు ఎవరివి? తనకు సహాయపడుటకు ఏ ఆధారమును లేనప్పుడు అతడు దానిని ఎట్లు నిర్ణయింపగలడు? ప్రాచీనులును ఆధునికులునైన ప్రమాణకర్తలనందరిని పరిశీలించుటద్వారా, పెర్సెపొలిసును స్థాపించిన రాజవంశమును గూర్చియైనను అతడు తనకు నిశ్చయము కలుగజేసికొని, ఆ వంశములోని పేర్లన్నిటిని వరుసగా ప్రయోగించి చూచెను, వాటిలో కొన్ని సరిపోవునేమో అను నిరీక్షణతో. అతడు నిరాశచెందలేదు. ఆ పేర్లు హిస్టాస్పెసు, దర్యావేషు, జెర్క్సెసు. ఈ పేర్ల యథార్థమైన ఉచ్చారణను కనుగొనవలసియున్నను, జెండు (ప్రాచీన పారసీకుల భాష) సహాయముతోను గ్రీకు సహాయముతోను సరియైన అక్షరక్రమము ఎంత సమీపముగా సాధింపబడెననగా, ఆ ఊహ యొక్క ఖచ్చితత్వమును గూర్చి సహేతుకముగా ఎట్టి సందేహమును ఉంచుకొనుటకు వీలులేకపోయెను. ఆ సాధన పడిన శ్రమకు తగినదే, ఏలయనగా పారసీక కీలాక్షర శాసనములోని పండ్రెండు అక్షరములు ఇప్పుడు స్థిరముగా నిర్ధారింపబడెను. ఆ శాసనములను పూర్తిగా స్వాధీనము చేసికొనుటకు ముందు ఇంకను ఇరువది యెనిమిది అక్షరములు విప్పవలసియుండెను. గ్రోటెఫెండు ఇక్కడ ఆగిపోయెను.

"తరువాతి అడుగును జెండు భాషతో సన్నిహిత పరిచయముగల పండితుడైన ఎం. బర్నూఫ్ వేసెను. 1836లో అతడు పెర్సెపొలిసులోని శాసనములలో ఒకదానిపై ఇరువది నాలుగు పేర్లను చదివి, పారసీక కీలాక్షర వర్ణమాలకు గణనీయముగా చేర్చెను; అయితే తరువాత బాన్ నగరపు ఆచార్య లాస్సెన్ మరింత వేగముగా ముందడుగు వేసెను; అతడు 1836 మరియు 1844 సంవత్సరముల మధ్య, నీనెవె మరియు పెర్సెపొలిసు రాజభవనముల పండితుడును చాతుర్యముగలవాడునైన పునర్నిర్మాత శ్రీ ఫెర్గుసన్ మాటలలో చెప్పవలెనంటే, 'వర్ణమాల ఆవిష్కరణ కార్యమును దాదాపు పూర్తిచేసెను.'

"యూరపులో ఈ విధముగా ప్రగతి జరుగుచుండగా, పారసీక దేశములోని కెర్మాన్షాలో నియమింపబడియుండి, పశ్చిమమున అప్పటికే చేయబడినదానిని ఎరుగని కల్నల్ రాలిన్సన్, తనదైన పద్ధతిద్వారా అట్టి ఫలితములకే చేరుచుండెను. అతడు కూడ ప్రాచీన ఎక్బటానా అయిన హమారియన్ వద్దనున్న రెండు శాసనములపై పారసీక కీలాక్షర లిపిని చదువుట ఆరంభించెను. ఇది 1835లో జరిగెను. 1837 నాటికి అతడు లోకములోనే అతి విస్తారమైన పారసీక కీలాక్షర శాసనమును విప్పగలిగెను. బబులోనునుండి తూర్పునకు పోవు రాజమార్గముమీద ప్రసిద్ధమైన బెహిస్తూను శిల నిలిచియున్నది. అది దాదాపు నిట్టనిలువుగా ఉండి, అకస్మాత్తుగా 1700 అడుగుల ఎత్తునకు లేచుచున్నది. మైదానమునుండి సుమారు 300 అడుగుల ఎత్తులోనున్నదియు, ఇప్పటికిని చాలా చెక్కుచెదరకయున్నదియునైన ఆ శిలయొక్క ఒక భాగము శిల్పములతో చెక్కబడి, ఇంతకుముందు చెప్పబడిన మూడు భాషలలో శాసనములను కలిగియున్నది. ఆ శిల్పము దర్యావేషు రాజును, అతని యెదుట ఓడిపోయిన అధిపతులను చిత్రించుచున్నది — ఆ శాసనములు ఆ పారసీక చక్రవర్తి వారిమీద పొందిన విజయములను సవివరముగా తెలుపుచున్నవి. కనీసము 2350 సంవత్సరముల ప్రాచీనమైనదియు, మొదటిసారిగా కల్నల్ రాలిన్సన్ చేత విప్పబడినదియునైన ఈ స్మారకము, ఆ విశిష్టమైన ప్రాచ్యవిద్యాపండితునికి పరిశీలించుటకు ఎనుబదికంటె ఎక్కువ వ్యక్తిగత నామములను అందించెను. అది అతడు ఒక వర్ణమాలను ఏర్పరచుటకు వీలుకలిగించెను. కల్నల్‌కును ఆచార్య లాస్సెన్‌కును మధ్య ఎట్టి సంప్రదింపులును జరుగలేదు; అయినను వారి వర్ణమాలలను పోల్చిచూచినప్పుడు, అవి కేవలము ఒక్క అక్షరములో మాత్రమే భేదించుచున్నట్లు కనుగొనబడెను. వారి ఆవిష్కరణల విలువకు ఆ రుజువు సంపూర్ణమైనది.

"పారసీక కీలాక్షర లిపి విషయమై ఇంతవరకే! దానిని విప్పుట నీనెవె గోడలమీదనున్న కీలాక్షర శాసనములను చదువుట వైపు మొదటి అత్యవసరమైన అడుగు వేయుటయే. పెర్సెపొలిసు గోడలు, బెహిస్తూను శిల, కల్నల్ రాలిన్సన్ లేనియెడల, అష్షూరు అవశేషములలో ఒక్క పంక్తినైనను విప్పుట భౌతికముగా అసాధ్యమై యుండును. పారసీక పాఠములో కేవలము నలుబది ప్రత్యేక అక్షరములను మాత్రమే కనుగొనవలసియుండెను; అవి ఒకసారి నిర్ధారింపబడిన తరువాత, జెండు, గ్రీకు, ఇతర సహాయములు ఇచ్చిన వెలుగు, ఓర్పుగలవాడును శ్రమించువాడునైన విద్యార్థికి అనువాదమును సాధ్యమైనదిగా మాత్రమే కాక నిశ్చయమైనదిగా చేసెను. మరొకవైపు అష్షూరు వర్ణమాలలో 150 కంటె తక్కువకాని అక్షరములున్నవి; ఆ అక్షరములలో అనేకములు భావచిత్రములు లేక చిత్రలిపులు, అనగా ధ్వనిరహితమైన గుర్తుచేత ఒక వస్తువును సూచించునవి; వాటి అర్థమును గ్రహించుటలో విద్యార్థికి సహాయపడుటకు ఎట్టి అనుబంధ సహాయములును లేవు. అయినను, బెహిస్తూను శిలమీదనున్న పారసీక కీలాక్షర లిపి జయింపబడిన క్షణమే, ఆ శిలమీద పారసీక లేఖనము తరువాత వచ్చి అదే చిన్న చరిత్రను మరల చెప్పుచున్న అష్షూరు కీలాక్షర శాసనముయొక్క మర్మమును ఛేదించుట ఆ జయించినవానికి సాపేక్షముగా సులభమైన పని అయియుండవలెనని పాఠకుడు వెంటనే గ్రహించును. తన అష్షూరు ప్రజలమీద తన విజయములను ముద్రింపవలెనని ఆ స్మారకమును చెక్కించిన దర్యావేషు, వారు మాత్రమే గ్రహింపగల కీలాక్షర లిపిని వారి కన్నులయెదుట ఉంచవలసివచ్చెను. ఆ శిలమీదనున్న అష్షూరు అక్షరములు అష్షూరు రాజభవనములలోని ఉబ్బెత్తు శిల్పములమీదనున్న అక్షరములే. బెహిస్తూను వద్దనున్న పారసీక శాసనములను మొదట చదివి, తరువాత వాటి సహాయముతో ప్రక్కనున్న అష్షూరు శాసనములను విప్పిన రాలిన్సన్, తన అదృష్టకరమైనదియు దివ్యమైనదియునైన ఆవిష్కరణ యొక్క ప్రథమఫలములను లేయర్డుకు అప్పగించి, అతడు అనుకోకుండా వినాశనమునుండి రక్షించిన నిధుల విలువను అతడు స్వయముగా నిర్ధారించి స్థిరపరచుకొనుటకు వీలుకలిగించెను. సులభముగా ఊహింపవచ్చునట్లు, అష్షూరు లిపిని గూర్చిన జ్ఞానము ఇంకను సంపూర్ణము కాలేదు; అయితే ఆ ఆవిష్కరణ ఇప్పటికే తన శైశవదశను దాటియున్నది. మరొక సంవత్సరమో రెండు సంవత్సరములో విద్వత్సంబంధమైన పరిశోధన, ప్రాచీన దిబ్బలకు మరొక ఆచరణాత్మకమైన సందర్శనము — అంతటితో విప్పుట సంపూర్ణమగును! అదృష్టవంతులైన ఆంగ్లేయులారా! మనుష్యుని అమర్త్యమైన శక్తులను నిమగ్నము చేయగల అత్యంత శ్రేష్ఠమైన వృత్తిలో అసూయపడదగిన దినకూలీలారా! వేలాది సంవత్సరములు గడచిన తరువాత, లోకప్రసిద్ధమైన నీనెవె యొక్క చరిత్రను, దాని యథార్థమైన శిలారూప సాన్నిధ్యమును మనకు మరల అందించి, సర్వశక్తిగల దేవుని ప్రవక్తలు సజీవమైన ఆసక్తిని కనుపరచిన సంఘటనలను నమోదుచేయుటకు వ్రాయబడినను యుగములపాటు మనుష్యుల పెదవులమీద నిలిచిపోయిన ఆ భాషను, అది మన మాతృభాషయో అన్నట్లు మన స్వంత కన్నులతో చదువుటకు మనకు వీలుకలిగించిన సాహసులును, శ్రమించువారును, వీరులునైన ఆ మనుష్యుల మహిమను ఏ మహిమ మించగలదు!"

మా పీఠిక వ్రాయబడిన తరువాత జరిగిన ఆవిష్కరణలను గూర్చిన ఈ క్రింది వృత్తాంతము, ఈ విలువైన ఉపన్యాసములను సాధ్యమైన ప్రతి విధముగా విశదపరచవలెనను మా ప్రయత్నమును ముగించుటకు అత్యంత సముచితమైనది: — "1848లో శ్రీ లేయర్డు కార్యక్షేత్రమునకు తిరిగివచ్చినప్పుడు, తన త్రవ్వకములను కొనసాగించుటలో అతడు ఏమాత్రము జాగుచేయలేదు. అతడు లేని కాలములో ఆంగ్ల ఉపదూతయైన శ్రీ రస్సామ్ కొద్దిమంది మనుష్యులను కూయుంజిక్ వద్ద పనిలో ఉంచియుండెను; అతడు బ్రిటిష్ మ్యూజియమునకు ప్రతినిధిగా, శ్రీ లేయర్డు నిలిపివేసిన పనులను కొనసాగించెను, అయితే త్రవ్వకములను గొప్ప ఎత్తున జరిపించుటకంటె ఇతరుల జోక్యమును నివారించు ఉద్దేశముతోనే ఎక్కువగా అట్లు చేసెను. శ్రీ రస్సామ్ శ్రమలు పరిమితమైనవైనను నిష్ఫలము కాలేదు. అతడు క్రొత్త గదులవరకు త్రవ్వుకొనిపోయి, అదనపు శిల్పములను బయలుపరచియుండెను. ఆ శిల్పములు గొప్ప ఆసక్తికరమైనవై, అష్షూరు రాజు యుద్ధమునకు బయలుదేరుటనుండి సంపూర్ణ విజయము తరువాత జయోత్సవముతో తిరిగివచ్చుటవరకు ఒక అష్షూరు దండయాత్ర చరిత్రను అప్పటివరకు కనుగొనబడిన వేటికంటెను సంపూర్ణముగా చిత్రించుచుండెను. ఈ రాజభవనమును గూర్చి శ్రీ లేయర్డు ఇంతకుముందు కలిగియుండిన అభిప్రాయము ఇప్పుడు స్థిరపడెను. కూయుంజిక్ వద్దనున్న శిథిలములు ఒకే రాజుచేత కట్టబడిన ఒకే గొప్ప కట్టడమని అతడు నిశ్చయించుకొనెను. కూయుంజిక్ మరియు ఖోర్సాబాదు సమకాలీన కట్టడములనియు, నిమ్రూదు వద్దనున్న వాయవ్య రాజభవనము ఆ రెండిటికంటెను ఎంతో ఎక్కువ ప్రాచీనమైనదనియు అతడు మరింతగా సంతృప్తిచెందెను."

ఈ విషయములో మా ఉద్దేశమునకు అత్యధికముగా అన్వయించు భాగము, శిల్పములతోకూడ ఉన్న శాసనములనుండి పొందబడిన ఫలితమే. ఇంతకుముందు ఉదాహరింపబడిన సమీక్షలోని మాటలలో — "ఎద్దుల విగ్రహములతోకూడిన రాజభవనము కట్టబడవలసిన దిబ్బల నిర్మాణమును అష్షూరు రాజు స్వయముగా పర్యవేక్షించుచున్నట్లు చిత్రింపబడియున్నాడు. కీలాక్షర శాసనము చూపుచున్నట్లు, ఈ రాజు సన్హెరీబు; మరియు రాలిన్సన్ వంటి దీక్షితులు చదువగలిగినట్లు, ఆ శిల్పములు నీనెవెలో గొప్ప రాజభవనమును దాని ప్రక్కనున్న దేవాలయములను — ఈ గొప్ప రాజు చేసిన పనిని — కట్టుటను ఘనపరచుచున్నవి. కూయుంజిక్ వద్దనున్న ఎద్దుల విగ్రహములమీదనున్న శాసనములు ఆ కట్టడము కట్టబడిన విధానమును, దాని సాధారణ ప్రణాళికను, మందిరములను గదులను పైకప్పులను అలంకరించుటలో వాడబడిన వివిధ సామగ్రులను అతి సూక్ష్మముగా నమోదుచేయుచున్నవి. ఆ శాసనములలో కొన్ని ఒళ్లు పులకరించు ఆసక్తిని కలిగియున్నవి. అష్షూరు రాజుచేత చెరపట్టబడిన యూదులు తమ జయించినవారి రాజభవనముల నిర్మాణములో సహాయపడుటకు బలవంతపెట్టబడిరనియు, సొలొమోను యెహోవా మందిరముయొక్క శ్రేష్ఠమైన కర్రపనికొరకు లెబానోను దేవదారులను తెప్పించినట్లే సరిగా ఆ కట్టడముకొరకు కర్ర లెబానోను పర్వతమునుండి తేబడెననియు అవి సూచించుచున్నవి. ఈ విధముగా బైబిలు యొక్క గంభీరమైన మర్మములతోను మన అతి ప్రాచీనమైన పరిశుద్ధ జ్ఞాపకములతోను ముఖాముఖిగా తేబడుటలో భయముగొలుపు ఒక వింత కలదు.

"డిసెంబరు మాసములో (1848) నిధులను వెదకువారికి అరుదైన పంట లభించెను. కూయుంజిక్ వద్దనున్న రాజభవనముయొక్క ఆగ్నేయ పార్శ్వముననున్న ఒక ముఖద్వార భాగము కనుగొనబడెను; అది ఆ కట్టడముయొక్క ప్రధాన ప్రవేశద్వారముగా కనబడెను. అది 180 అడుగుల పొడవుగలదై, పది కంటె తక్కువకాని బ్రహ్మాండమైన ఎద్దుల విగ్రహములను, మహాకాయములుగల ఆరు మానవ ఆకారములను కనుపరచెను. ఆ ఎద్దులు ఎక్కువ తక్కువగా దెబ్బతినియుండెను; వాటిలో కొన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా పగిలిపోయియుండెను గాని, అదృష్టవశమున వాటన్నిటి క్రింది భాగములు చెక్కుచెదరకుండెను; కాబట్టి శాసనములు భద్రముగా నిలిచియుండెను. ఈ శాసనములలో రెండు సన్హెరీబు యేలుబడిలోని ఆరు సంవత్సరముల వార్షిక చరిత్రను కలిగియుండెను, 'అష్షూరీయుల మతమును, వారి దేవతలను, వారి దేవాలయములను, వారి రాజభవనముల నిర్మాణమును గూర్చిన అనేక వివరములు గాక.' ఈ లేఖనములకు చేయబడి, ఇప్పుడు శ్రీ లేయర్డు గ్రంథములో ఇవ్వబడిన అనువాదముయొక్క ఖచ్చితత్వమును గూర్చి సహేతుకమైన సందేహమేదియు ఉండనక్కరలేదు. కీలాక్షర లిపి ఒకరికంటె ఎక్కువమంది అనువాదకులకు అప్పగింపబడినప్పుడు కలుగు భేదములును వ్యత్యాసములును సాధారణ అర్థవివరణ సరియైనదని సాక్ష్యమిచ్చుచున్నవి. మేము చెప్పుచున్న ప్రత్యేక శాసనములను కల్నల్ రాలిన్సన్ ఆంగ్లములోనికి అనువదించెను; సమానముగా సమర్థుడైన పండితుడగు డాక్టర్ హింక్స్ కూడ అదే చేసెను — ఇద్దరును ఒకరితో ఒకరికి సంబంధము లేకుండ; అయినను వారి అభిప్రాయములలో ముఖ్యమైన భేదమేదియు లేదు. సన్హెరీబు తన యేలుబడి మొదటి సంవత్సరములో అష్షూరు శాసనములలో తరచుగా ప్రస్తావింపబడిన పట్టణమును దేశమునైన కర్-దునియాసునకు రాజైన బెరోదక్-బలదానును ఓడించెనని ఆ శాసనము మనకు తెలుపుచున్నది. ఈ రాజును గూర్చి పాఠకుడు వినుట ఇదే మొదటిసారి కాదు, ఏలయనగా హిజ్కియా రోగియైయుండినప్పుడు, 'ఆ కాలమందు బబులోను రాజును బలదాను కుమారుడునైన బెరోదక్బలదాను పత్రికలను కానుకను హిజ్కియాయొద్దకు పంపెను' అనియు, హిజ్కియా గర్వముతో తన నగరులోని నిధులన్నిటిని ఆ దూతలకు చూపెననియు అతడు జ్ఞాపకము చేసికొనును. ఈ విధముగా అష్షూరు స్మారకమును పరిశుద్ధ లేఖనమును ఒకదానిపై యొకటి వెలుగును ప్రతిఫలింపజేయుట ఆరంభించుచున్నవి. అయితే ఇది తరువాత వచ్చు ప్రకాశములో ఒక చిన్న మెరుపు మాత్రమే. శాసనముల ప్రకారము, సన్హెరీబు తన యేలుబడి మూడవ సంవత్సరములో తన సైన్యములతో సిరియా యావత్తును ఆక్రమించెను. కీలాక్షర లేఖనము ఇట్లు చెప్పుచున్నది: 'నా అధికారమునకు లోబడని యూదా రాజైన హిజ్కియా యొక్క ముఖ్య పట్టణములలో నలుబది యారింటిని, వాటిమీద ఆధారపడియున్న — నేను లెక్కింపని — కోటలను గ్రామములను నేను పట్టుకొని, వాటి కొల్లసొమ్మును తీసికొనిపోయితిని. అతనినే అతని రాజధాని పట్టణమైన యెరూషలేములో మూసివేసితిని.' తరువాతి భాగము కొంత చెరిగిపోయియున్నదని శ్రీ లేయర్డు చెప్పుచున్నాడు; అయినను హిజ్కియా యెరూషలేములో కూర్చిన ధనమును — ముప్పది తలాంతుల బంగారమును ఎనిమిది వందల తలాంతుల వెండిని — అతని కుమారులను, కుమార్తెలను, దాసులను గాక — అతడు తీసికొనెనని చూపుటకు చాలినంత మిగిలియున్నది. రాజులు రెండవ గ్రంథములో, 'రాజైన హిజ్కియా యేలుబడియందు పదునాలుగవ సంవత్సరమున అష్షూరు రాజైన సన్హెరీబు యూదాదేశములోని ప్రాకారములుగల పట్టణములన్నిటిమీదికి వచ్చి వాటిని పట్టుకొనెను… అష్షూరు రాజు యూదా రాజైన హిజ్కియాకు మూడు వందల తలాంతుల వెండియు ముప్పది తలాంతుల బంగారమును నియమించెను. కాబట్టి హిజ్కియా యెహోవా మందిరములోను రాజనగరులోని బొక్కసములలోను దొరకిన వెండి యావత్తును అతనికిచ్చెను' అని వ్రాయబడియున్నదని పాఠకునికి మేము జ్ఞాపకము చేయవలసిన అవసరము లేదు. ప్రేరేపిత లేఖనమునకు అనుకూలముగా భూమినుండి అట్టి సాక్ష్యమును సంపాదించుట గొప్ప విషయమే. దీర్ఘకాలము పాతిపెట్టబడియుండిన నీనెవె యొక్క శిలాస్మారక నమోదులకు అనుకూలముగా పరిశుద్ధ లేఖనమునుండి అట్టి సాక్ష్యమును పొందుటయు గొప్ప విషయమే.

587 Discoveries in the Ruins of Nineveh and Babylon. Being the result of a Second Expedition, undertaken for the trustees of the British Museum. (నీనెవె మరియు బబులోను శిథిలములలో ఆవిష్కరణలు; బ్రిటిష్ మ్యూజియము ధర్మకర్తలకొరకు చేపట్టబడిన రెండవ యాత్రయొక్క ఫలితము.) ఆస్టిన్ హెచ్. లేయర్డు, ఎం.పి. రచన. లండన్: మర్రే, 1853. లేయర్డు రచించిన Monuments of Nineveh. Second Series (నీనెవె స్మారకములు, రెండవ వరుస). లండన్: మర్రే, 1853.

"తరువాతి కాలములో ఒక గది కనుగొనబడెను; అందులోని శిల్పములు కూయుంజిక్ వద్ద అంతకుముందు కనుగొనబడిన వేటికంటెను మంచి స్థితిలో ఉండెను. ఆ పలకలు దాదాపు సంపూర్ణముగా ఉండెను, శాసనము పూర్తిగా ఉండెను. ఆ ఉబ్బెత్తు శిల్పములు గొప్ప విస్తీర్ణమును ప్రాముఖ్యమునుగల ఒక పట్టణమును అష్షూరీయులు ముట్టడించి పట్టుకొనుటను చిత్రించెను. 'మరి ఏ శిల్పములలోను ముట్టడింపబడిన పట్టణము ఎదుట ఇంతమంది ఆయుధధారులైన యోధులు బారులుతీరి నిలిచియుండుట కనబడలేదు.' ఆ శిల్పములు పదమూడు పలకలను ఆక్రమించి, శత్రువుమీద దాడి, జయము, వినాశనము అను సంపూర్ణ వృత్తాంతమును చెప్పుచుండెను. ఉబ్బెత్తు శిల్పములలో కనబడుచున్నట్లు, చెరపట్టబడినవారు తమ ఆభరణములను సన్నని వస్త్రములను తీసివేయబడినవారై, చెప్పులు లేకయు సగము వస్త్రములతోను ఉన్నారు. అయినను వారు ఏ జాతికి చెందినవారో పొరబడుట అసాధ్యము. వారు యూదులు; ఏలయనగా ఆ ముద్ర ఈ గడియవరకు వారి సంతతివారి ముఖలక్షణములమీద ముద్రింపబడియున్నట్లే వారి ముఖములమీదను ఉన్నది. అష్షూరు శిల్పి ఆ విశిష్టమైన రేఖలను గమనించి, ఆశ్చర్యకరమైన యథార్థతతో వాటిని చెక్కెను. వారు ఏ పట్టణమునకు చెందినవారో కూడ మనకు తెలియును, ఏలయనగా స్వయముగా ఆజ్ఞాపించుచున్న రాజు ఆకారముపైన, 'పరాక్రమశాలియైన రాజును, అష్షూరు దేశపు రాజునైన సన్హెరీబు లాకీషు పట్టణము ఎదుట న్యాయపీఠముమీద ఆసీనుడై దానిని వధించుటకు అనుమతి ఇచ్చుచున్నాడు' అని ప్రకటింపబడియున్నది. అది వధింపబడెనని నమ్ముటకు మనకు తగిన కారణమున్నది, ఏలయనగా హిజ్కియానుండి బలవంతముగా వసూలుచేసిన కప్పముతో అతని సేనాధిపతులు తిరిగి వచ్చుటకు ముందే, సన్హెరీబు లాకీషును జయించి దానిని విడిచిపోయెనని బైబిలులో వ్రాయబడియున్నది గదా?

"కూయుంజిక్‌ను కట్టిన రాజు పాత నిబంధనలోని సన్హెరీబే అని రుజువుచేయుటకు ఇంకను సాక్ష్యము కొదువగా ఉన్నయెడల, ఈ మర్మమైన దిబ్బలలో చేయబడిన అత్యంత విశేషమైన మరొక ఆవిష్కరణవైపు దృష్టిని మళ్లించుట చాలును. కూయుంజిక్ రాజభవనముయొక్క నైరృతి మూలనున్న ఒక మార్గములో, శ్రీ లేయర్డు ముద్రల గుర్తులుగల సన్నని మట్టి ముక్కలు పెద్ద సంఖ్యలో అనుకోకుండా కనుగొనెను; అవి ఆధునిక అధికారిక మైనపు ముద్రలవలె, తోలుమీద గాని చర్మపత్రముమీద గాని వ్రాయబడిన పత్రములకు అతికింపబడియుండెనని సందేహించుటకు వీలులేదు. ఆ లేఖనములు నిశ్చయముగా క్షీణించిపోయినవి; అయితే విచిత్రముగా, ముద్రను బిగించిన దారముకొరకైన రంధ్రములు ఇప్పటికిని కనబడుచున్నవి; కొన్ని సందర్భములలో ఆ దారపు బూడిదయు, వ్రేలి బొటనవ్రేలి నిస్సందేహమైన గుర్తులతోకూడ కనబడవచ్చును. ఈ ముద్రలలో నాలుగు పూర్తిగా ఐగుప్తీయమైనవి. వాటిలో రెండు ఒక రాజముద్రిక యొక్క గుర్తులు. శ్రీ లేయర్డు ఇట్లనుచున్నాడు, 'ఇది ఐగుప్తు విద్యాపండితులకు బాగుగా తెలిసినది, ఇరువది యైదవ రాజవంశమునకు చెందిన ఐతియోపీయుడైన రెండవ సబాకో ముద్రిక. అదే మట్టిముక్కమీద ఒక అష్షూరు ముద్ర ముద్రింపబడియున్నది; దానిమీద రాజు ఎదుట పరిచర్యచేయుచున్న యాజకుని చిత్రించు గుర్తు కలదు; అది బహుశా ఒక రాజముద్రిక.' ఈ తరువాత వచ్చుదానిమీద దృష్టి నిలుపవలెనని పాఠకుని బతిమాలుచున్నాము. సబాకో క్రీస్తుకు పూర్వము ఏడవ శతాబ్దాంతమున ఐగుప్తులో ఏలెను; సరిగా అదే కాలమున సన్హెరీబు సింహాసనమెక్కెను. 'ఇశ్రాయేలు రాజైన హోషేయ పంపిన రాయబారులను చేర్చుకొనినవానిగా 2 రాజులు 17:4లో ప్రస్తావింపబడిన సో బహుశా ఇతడే; ఆ హోషేయ ఐగుప్తీయులతో సంధిచేసికొనుటద్వారా, తాను కప్పము చెల్లించువాడైయుండిన షల్మనేసెరు యొక్క ప్రతీకారమును తనమీదికి తెచ్చుకొనెను; అది షోమ్రోను ప్రజల మొదటి గొప్ప చెరకు దారితీసెను. షల్మనేసెరు సన్హెరీబునకు వెంటనే ముందున్నవారిలో ఒకడని మనకు తెలియును; మరియు లాకీషు సమీపమున అష్షూరీయులచేత ఓడింపబడిన ఐగుప్తు రాజైన తిర్హాకా రెండవ సబాకోకు వెంటనే వారసుడు. ఐగుప్తీయులకును అష్షూరు చక్రవర్తులలో ఒకనికి, బహుశా సన్హెరీబునకు, సంధి కుదిరిన తరువాత, ఈ విధముగా కలిసి కనుగొనబడిన ఆ ఇద్దరు రాజుల రాజముద్రికలు ఆ సంధిపత్రమునకు అతికింపబడి, అది రాజ్యపు దస్తావేజులలో భద్రపరచబడెనని కనబడుచున్నది.' ఆ పత్రమే నశించిపోయెను, అయితే ఆ ఇద్దరు రాజుల మధ్యనున్న సఖ్యతకు రుజువు నిలిచియున్నది, మరియు పాత అష్షూరు రాజు యొక్క దస్తావేజుల గదినుండి అది యథార్థముగా తిరిగి వెలుగులోనికి తేబడుచున్నది. లేఖన చరిత్రకు ఈ దృష్టాంతము సంపూర్ణమైనది; కీలాక్షర లిపి యొక్క సరియైన అర్థవివరణకు అనుకూలమైన సాక్ష్యమును పరిపూర్ణమైనది."

ఈ ఉద్ధృతి ఎంత దీర్ఘమైనదైనను, ఈ క్రొత్తదియు అనుకోనిదియునైన మూలమునుండి పొందబడిన లేఖన విశదీకరణయొక్క ఆశ్చర్యకరమైన పరిమాణమునకు ఇది కేవలము ఒక చిన్న నమూనా మాత్రమే. మేము చివరిదైన ఆఖరి ఉద్ధృతిని చేర్చుచున్నాము: — "నీనెవె స్థలములో శిథిలములు మొదటిసారి కనుగొనబడినప్పటినుండి పది సంవత్సరములైనను గడువలేదు; అయినను ఇప్పటికే ప్రాచీన అష్షూరు ప్రజల చరిత్రను గూర్చి, ఇంతకుముందు మనకు కొంచెమైనను ఊహలేని సమాచార రాశి మనయెదుట ఉన్నది. శ్రీ లేయర్డు 1849లో తన మొదటి అష్షూరు పరిశోధనల వృత్తాంతమును ప్రచురించినప్పుడు, తిరిగి సంపాదింపబడిన స్మారకములు సాపేక్షముగా కొద్దివే, వాటిమీద ముద్రింపబడిన శాసనములను విప్పుట సాధ్యపడలేదు. ఇప్పుడు శిల్పావశేషములలో సంపూర్ణమైన చరిత్రను గుర్తింపవచ్చును, గ్రీకు లిపినో మరి ఏ ఇతర లిపినో చదివినంత సులభముగా ఆ శాసనములను అనుసరింపవచ్చును. అవి అపారమైన లాభముతోను ఉపదేశముతోను చదువబడవచ్చునని, ఇంతవరకు అవి బయలుపరచిన ఆశ్చర్యకరమైన వాస్తవములనుండి స్పష్టమగుచున్నది. ఈ వాస్తవములలో కొన్నిటిని సంక్షేపముగా పాఠకుని యెదుట ఉంచుటకు సాహసించుచున్నాము. అష్షూరులో ఇంతవరకు చూడబడిన కట్టడములలో అతి ప్రాచీనమైనదగు నిమ్రూదు వద్దనున్న వాయవ్య రాజభవనమును కట్టినవాడే, ఎవని యేలుబడిని గూర్చి మనకు ఏదైన వివరమైన వృత్తాంతము కలదో ఆ రాజులలో అతి ప్రాచీనుడని ఇంతకుముందు సూచించియున్నాము. అయినను అతని నమోదులు అతనికి ముందున్నవారిలో ఐదుగురి, ఏడుగురు కాకపోయినను, పేర్లను అందించుచున్నవి; వారిలో కొందరు రాజభవనములను స్థాపించిరనియు, వాటిని తరువాత వారి వారసులు కట్టిరనియు నమ్మబడుచున్నది. ఈ రాజు కుమారుడు నిమ్రూదు యొక్క మధ్య రాజభవనమును కట్టెననియు, తన యేలుబడిలోని ముఖ్య సంఘటనలు చెక్కబడిన, ఇప్పుడు బ్రిటిష్ మ్యూజియములోనున్న స్తంభమును నిలువబెట్టెననియు నిశ్చయము. ఆ స్తంభముమీద పాత నిబంధనలో కనబడు పేర్లకు సరిపోవు పేర్లున్నవి. ఆ అదృష్టకరమైన పొంతన నిర్దిష్టమైన తేదీలను స్థిరపరచుటకు వెంటనే సాధనమును సమకూర్చి, అతి ప్రాచీనమైన నిమ్రూదు రాజభవనమును కట్టిన అష్షూరు చక్రవర్తి సింహాసనమెక్కుటను క్రీస్తుకు పూర్వము పదియవ శతాబ్దము చివరి భాగములో ఉంచుటకు శ్రీ లేయర్డుకు వీలుకలిగించుచున్నది. ఖోర్సాబాదు రాజభవనమును కట్టినవాడు యెషయా ప్రస్తావించిన సర్గోను అని రుజువైనది. అతని రాజభవన శిథిలములు అతని యేలుబడిని గూర్చిన అత్యంత సంపూర్ణమైన వివరములను అందించుచున్నవి; సర్గోను యేలుబడినుండి సామ్రాజ్యపతనమువరకు ఉన్న రాజులందరి సంపూర్ణ జాబితా సంపాదింపబడినది. సర్గోను కుమారుడు సన్హెరీబు; అతడు క్రీ.పూ. 703వ సంవత్సరములో సింహాసనమెక్కెను. సన్హెరీబు తరువాత అతని కుమారుడైన ఎసర్హద్దోను రాజాయెనని బైబిలునుండి మనకు తెలియును; నిమ్రూదు వద్దనున్న రాజభవనములలో ఒకటి అతని యేలుబడిలో కట్టబడినదని ఇప్పుడు స్మారకములనుండి నిర్ధారించుచున్నాము. ఎసర్హద్దోను కుమారుడు నిమ్రూదు దిబ్బమీద ఆగ్నేయ రాజభవనమును కట్టెను; అతని చరిత్రలో ఏ భాగమును ఇంతవరకు తిరిగి సంపాదింపబడకపోయినను, సయాక్సారీసు ఆధిపత్యముక్రింద మాదీయులచేతను బబులోనీయులచేతను (క్రీ.పూ. 606) జయింపబడి, తన రాజభవనమును, తన ధనమును, తన భార్యలను కలిపి ఒకే చితిగా చేసిన సర్దనపాలుసు అతడేనని నిర్ధారించుటకు మంచి కారణమున్నది.

"క్రీ.పూ. 12వ శతాబ్దమునకు ముందు నీనెవెను గూర్చిన ప్రస్తావన ఏదియు లేదనుట నిశ్చయమైనను, ఆ పట్టణమును సామ్రాజ్యమును ఆ కాలమునకు చాలా ముందే ఉనికిలో ఉండెనని శ్రీ లేయర్డు ఇంకను అభిప్రాయపడుచున్నాడు. కర్నాకు వద్ద కనుగొనబడిన ఐగుప్తు అవశేషములు అష్షూరు అను దేశమును ప్రస్తావించుచున్నవి; తదుపరి పరిశోధన తాను ఇప్పుడు కలిగియున్న వేటికంటెను మరింత ప్రాచీనమైన నమోదులను తనకు అందించునని ఆ సాహసియైన అన్వేషకుడు నిరీక్షణ లేకుండ లేడు. నీనెవె స్మారకములు, అవి చెప్పగలిగినంతవరకు, ఆ చక్రవర్తిని సంపూర్ణమైన తూర్పుదేశపు నిరంకుశునిగా — 'ప్రజాభిప్రాయముచేత అడ్డగింపబడనివాడును, తన ప్రజల ప్రాణములమీదను ఆస్తులమీదను సంపూర్ణ అధికారముగలవాడును; మనుష్యునిగా భయపడబడుటకంటె దేవునిగా ఆరాధింపబడువాడును; అయినను జాతీయ దేవతలయెడలను జాతీయ మతముయెడలను తనకున్న భక్తి నిమిత్తమే ఆ అధికారమును సర్వవిధేయతను తాను కోరువాడును' అయినవానిగా — వర్ణించుటలో ప్రస్తుతమున్న చరిత్ర యావత్తును బలపరచుచున్నవి. శాసనముల ప్రకారము, రాజు యొక్క ఆధిపత్యము ఉత్తరమున ఆసియా మైనరు మరియు అర్మేనియా యొక్క మధ్య ప్రాంతములవరకును; తూర్పున పారసీక దేశపు పశ్చిమ ప్రాంతములవరకును; పశ్చిమమున లిడియా సిరియా వరకును; దక్షిణమున బబులోను దేశమువరకును అరేబియా ఉత్తర భాగమువరకును వ్యాపించియుండెను. 'ఆ సామ్రాజ్యము అన్ని కాలములలోను అనేక కప్పము చెల్లించు రాష్ట్రములచేత ఏర్పడిన ఒక విధమైన సమాఖ్యగా ఉండినట్లు కనబడుచున్నది; ఆ రాష్ట్రముల రాజులు ఎంతవరకు స్వతంత్రులనగా, యుద్ధకాలములో సర్వోన్నత ప్రభువునకు సైన్యములను సమకూర్చుటకును, ప్రతి సంవత్సరము అతనికి నిర్ణీతమైన కప్పము చెల్లించుటకును మాత్రమే వారు బద్ధులైయుండిరి.'

యూదా గోత్రములు చాలా ప్రాచీనకాలమునుండి అష్షూరు రాజుక్రింద ఆధారపడిన స్థితిలో ఉండెనని ఇప్పుడు రుజువైనది; మరియు అష్షూరు శాసనములలో ఇశ్రాయేలు రాజులమీద దండయాత్ర ప్రస్తావింపబడిన ప్రతిచోట, వారు తమ వాడుకప్రకారపు కప్పమును చెల్లింపలేదను కారణముచేతనే అది చేపట్టబడెనని నిరపవాదముగా చెప్పబడుచుండుట గమనించుట ఆసక్తికరము.

"ప్రతి అడుగులోను పరిశుద్ధ చరిత్ర నీనెవె యొక్క మాటలాడు రాళ్లచేత విశదపరచబడుచున్నది, ప్రకాశింపజేయబడుచున్నది, వివరింపబడుచున్నది; ఈ ఒక్క విషయములోనే అష్షూరు ఆవిష్కరణలు ఆధునిక కాలములలో జరిగిన ఏ బయలుపాటుకంటెను మించిన ప్రాముఖ్యతను కలిగియున్నవి. పరిశుద్ధ ప్రజల వాస్తుశిల్పమును సహితము అష్షూరు కట్టడములతో పోల్చుటద్వారా కంటికి కనబడునట్లు చేయవచ్చును; మరియు శ్రీ లేయర్డు శ్రమలన్నిటి ఫలితములలో నిశ్చయముగా తక్కువ ఉపదేశకరమైనది కానిది, శ్రీ ఫెర్గుసన్ తన 'Palaces of Nineveh and Persepolis Restored' (పునర్నిర్మింపబడిన నీనెవె మరియు పెర్సెపొలిసు రాజభవనములు) అను గ్రంథములో సొలొమోను దేవాలయమునకును అష్షూరు రాజు రాజభవనమునకును మధ్య చూపిన చాతుర్యముగల పోలికయే."