స్థిరముగా నిలబడుడి

లివర్‌పూల్ మహాధర్మప్రాంతానికి ఐదవ త్రైవార్షిక ఉపదేశము, నవంబరు

10, 1893.

నా ఐదవ త్రైవార్షిక దర్శనసభలో ఈ రోజు మనము కలుసుకొనుచున్నాము. ఇది గంభీరమైనది, హృదయాన్ని పరిశోధించునది అయిన సందర్భము. మూడు సంవత్సరములు మన శ్రేణులలో ఖాళీలను కలిగించును; 1890లో ఈ కేథడ్రల్‌లో చదివి వినిపించిన మన పట్టికలోని కొందరు గౌరవనీయులైన సహోదరుల పేర్లు ఇప్పుడు కనబడకుండా పోయినవి. మన పని ముగిసిన తరువాత మనమును వారిని వెంబడింతుము. దేవుడు మనము లేకుండగా కూడా తన కార్యమును నడిపించగలడు. వెస్ట్‌మినిస్టర్ అబ్బేలోని జాన్ వెస్లీ స్మారక ఫలకముపై ఉన్న మాటలను ఎన్నడును మరువకూడదు: ‘దేవుడు తన పనివారిని పాతిపెట్టును, అయితే తన కార్యమును కొనసాగించును.’

అయితే మూడు సంవత్సరములు అనేక ఖాళీలను కలిగించునట్లే, అధిక చరిత్రను కూడా కలిగించును; ఈ త్వరపడు యుగములో గొప్ప సంఘటనలు ఆశ్చర్యకరమైన వేగముతో ఒకదాని వెంట ఒకటి వచ్చుచున్నవి. గడచిన త్రైవార్షిక కాలములో ఆలోచనాపరులైన సంఘస్థులందరి దృష్టిని తప్పక కోరునట్టి మండుచున్న విషయములు అనేకము ముందుకు వచ్చినవి. అవి ఒక్క లివర్‌పూల్ ధర్మప్రాంతమును మాత్రమే కాదు, ఇంగ్లాండు సంఘమంతటిని ప్రభావితము చేయు విషయములు. ఈ రోజు ఆ విషయములపై మీ మనస్సులను నిలుపుటకు నేను ఉద్దేశించుచున్నాను. వాటిని గూర్చి నా అభిప్రాయములను తెలుసుకొనుటకు మీకు హక్కు ఉన్నది. ఒక అధ్యక్షుడు కేవలము పేరుకు ముందు నిలుచు బొమ్మగానో, అన్ని ఆలోచనా వర్గములకు గౌరవ సభ్యుడిగానో ఉండుటకు ఎన్నడును ఉద్దేశింపబడలేదు. అతడు స్థిరమైన అభిప్రాయములు కలిగియుండి, తగిన సందర్భములలో వాటిని వెల్లడింపవలెను. నేను చర్చించు కొన్ని విషయములలో మీరు నాతో ఏకీభవింపకపోవచ్చు; అయినను నా అభిప్రాయమేమో మీరు తప్పక తెలుసుకొందురు.

1. నేను మొదట మాట్లాడునది—మన దురదృష్టకరమైన విభేదములను గూర్చి. వాటి ఉనికిని కాదనుట అసాధ్యము. మనము అంగీకరించినను అంగీకరించకపోయినను, మన పరిధికి వెలుపల ఉన్న లక్షలాది మంది వాటిని చూచుచున్నారు, ఎరుగుదురు, గమనించుచున్నారు. నాస్తికుడు, రోమా మతస్థుడు, స్కాట్లాండు ప్రెస్బిటేరియను, ఇంగ్లీషు నాన్‌కన్ఫార్మిస్టు—అందరూ మనపై కన్నేసియున్నారు; మన నియమావళులను వారు అర్థము చేసుకొనకపోయినను, మన సంఘము చాలా విభజింపబడిన సమూహమని వారు అర్థము చేసుకొందురు.

క్రైస్తవులమని చెప్పుకొనువారిలో కొంతవరకు విభేదములు ఉండుట మనకు ఆశ్చర్యము కలిగింపనవసరము లేదు. మానవ స్వభావము ఉన్నట్లే ఉన్నంతవరకు, మనుష్యులందరూ అన్ని విషయములను ఒకే వెలుగులో చూడగలరని ఆశించుట వ్యర్థము. అపొస్తలుల దినముల నుండి ప్రతి యుగములోను సంఘ పరిస్థితి ఇదే; మన స్వంత సంస్కరణ సంఘ మూడు శతాబ్దముల చరిత్ర కూడా అనేక ఉదాహరణలను అందించుచున్నది. ఎడ్వర్డ్ ఆరవ రాజు కాలములో హూపర్, రిడ్లీ; ఎలిజబెత్ రాణి పాలనలో విట్‌గిఫ్ట్, కార్ట్‌రైట్; ట్రావర్స్, హూకర్; మొదటి చార్లెస్ కాలములో లాడ్, ప్యూరిటన్లు; రెండవ చార్లెస్ కాలములో సావోయ్ సభ అధ్యక్షులు, నాన్‌కన్ఫార్మిస్టులు; తొలి జార్జియన్ యుగములో హోడ్లీ, లా; గతశతాబ్దములో మెథడిస్టుల తిరస్కారము—అన్నియు ఇదే విషాద కథను చెప్పుచున్నవి. మత విభేదములలో కొత్తదనము ఏదియు లేదు; మన సంఘము అనేక వాటిని చూచి, వాటిని అధిగమించినది. లోకము నిలిచియున్నంత వరకు అవి ఉండినవి, ఉండును. మన దైవిక శిరస్సు మరల వచ్చు వరకు సంపూర్ణమైన సంఘము ఉండదు. అయినను, నేటి మన విభేదములు సంస్కరణ యుగము నుండి స్థాపిత సంఘములో మనము ఎదుర్కొన్న వాటన్నిటికంటె ఎక్కువ గంభీరమైనవిగా నాకు కనబడుచున్నవి, అత్యంత ప్రమాదకరమైన ఫలితములను బెదిరించుచున్నవి అని చెప్పుటకు నేను బాధ్యుడను. ఒకప్పుడు కరిగిన స్థితిలో మాత్రమే ఉండిన భేదకారణములు ఇప్పుడు స్ఫటికీకరించి గట్టిపడినవి. ఎదిరించు ఆలోచనా వర్గముల మధ్య అగాధము విశాలముగాను లోతుగాను అయినట్లు కనబడుచున్నది. ‘ఈ సంగతుల అంతము ఏమగునో?’ అను ఆందోళనకరమైన ఆలోచనను అణచివేయుట అసాధ్యము. ఆ ఆలోచన అనేకుల మనస్సులలో పుట్టును.

ఆలోచన లేని లెక్కలేనంత మంది జనులు, నేటి సంఘస్థుల విభేదములు పూర్తిగా అల్పమైన విషయములు, ఆచార క్రమమునకు చెందిన చిన్న వివరములు మాత్రమే అని భావింతురన్నది నేను మరువలేదు—కొంచెము ఎక్కువ లేదా తక్కువ సంగీతము! కొన్ని పూలు ఎక్కువ లేదా తక్కువ! కొన్ని వస్త్రములు, హావభావములు, తిరుగుటలు, భంగిమలు ఎక్కువ లేదా తక్కువ! ఒక మతగురువునకును మరియొకనికిని మధ్య వారు చూడగల భేదమంతా ఇదే. వారెందుకు విభజింపబడవలెను? ఇద్దరూ నిష్ఠగల మనుష్యులైతే సామరస్యముగా కలిసి పనిచేయరాదా? ఇట్టి పైపైన తీర్పులు మన కాలపు గొప్ప దురదృష్టము. మన ‘దురదృష్టకరమైన విభేదములు’ దాదాపు పూర్తిగా ప్రభువు రాత్రి భోజనమును గూర్చిన విరుద్ధ అభిప్రాయముల నుండి పుట్టుచున్నవని అపారమైన సంఖ్యలోని సామాన్యులు చూడలేరు, లేదా చూడనొల్లరు. అయితే ఆ ధన్యమైన సంస్కారము యొక్క ప్రాముఖ్యతను అతిశయించి చెప్పుట దాదాపు అసాధ్యము. మన హతసాక్షులైన సంస్కర్తలు ఏ విధిని గూర్చి కొయ్య మీద తమ ప్రాణములను అర్పించిరో అదే ఇది అని చరిత్ర మనకు చెప్పుచున్నది. ఈ తరపు మతగురువులు ప్రభువు రాత్రి భోజనమును గూర్చి పూర్తిగా విభజింపబడియుండిన యెడల, సామాన్యులు దానిని అర్థము చేసుకొనకపోవచ్చు, కానీ మన సంఘము చాలా దుస్థితిలో ఉన్నదని వారు నిశ్చయముగా ఎరుగవలెను.

ఓడ నిజముగా ప్రమాదములో ఉండి, ముందు రాళ్ల అలలు ఉన్నప్పుడు స్పష్టమైన వాస్తవములకు కన్నులు మూసికొనుట వ్యర్థము. మనము నిజముగా అధికముగా విభజింపబడియున్నామా? మన భేదములు చాలా గంభీరమైనవా? చూద్దాము. నా దృష్టిలో శ్రద్ధ కోరునవిగాను, మన విభేదములు వాస్తవమను విషాదకరమైన రుజువును అందించునవిగాను కనబడు కొన్ని ప్రసిద్ధమైన అంశములను పేర్కొనుటకు నేను వెనుకంజ వేయను. (1) మన మతగురువులలో ఒక వర్గము—బహుశా మెజారిటీ—ప్రభువు రాత్రి భోజనము ఒక బలి అని వాదించును. మరియొక వర్గము—బహుశా మైనారిటీ—అంతే దృఢముగా అది బలి కాదనియు, దానిని కేవలము సంస్కారము అని మాత్రమే పిలువవలెననియు వాదించును.

(2) ఒక వర్గము సహవాస బల్ల ఒక బలిపీఠమనియు, దానిని ఎల్లప్పుడు అట్లే పరిగణింపవలెననియు వాదించును. మరియొక వర్గము అది కేవలము పరిశుద్ధ బల్ల మాత్రమే అని వాదించును.

(3) ఒక వర్గము ప్రభువు రాత్రి భోజనములో పరిచారకుడు బలి అర్పించు యాజకుడని వాదించును. మరియొక వర్గము అతడు యాజకుడని పిలువబడినను కేవలము సేవ జరిపించు పెద్ద మాత్రమేననియు, క్రొత్త నిబంధనలోగాని ప్రార్థనా గ్రంథములోగాని యాజకత్వవాదమునకు అధికారము లేదనియు వాదించును. (4) ఒక వర్గము సేవ జరిపించు పరిచారకుడు తూర్పు వైపు ముఖము పెట్టి, ప్రజలవైపు వీపు పెట్టి భోజనమును జరిపి, పదార్థములను ప్రతిష్ఠింపవలెనని వాదించును. మరియొక వర్గము అతడు ఉత్తర చివర దక్షిణ ముఖముగా నిలబడవలెనని వాదించును.

(5) ప్రభు భోజనమును ఎన్నడును సాయంకాలమున జరిగించకూడదని ఒక పక్షము వాదించును. సంఘ పరిస్థితులను బట్టి అది మంచిదైనప్పుడు సాయంకాల సహవాసమునకు ఏ అభ్యంతరమును లేదని రెండవ పక్షము వాదించును.

(6) ప్రభు భోజనము దానిని స్వీకరించు వారందరికి ఎక్కువో తక్కువో మేలు చేయుననియు, సాధారణ నియమముగా అందరిని సహవాసులుగా చేరునట్లు ప్రోత్సహించవలెననియు ఒక పక్షము వాదించును. అది విశ్వసించు యోగ్యులైన సహవాసులకు మాత్రమే మేలు చేయుననియు, సజీవ విశ్వాసము లేనివారికి ఏ మేలును చేయక, పైగా హాని చేయుననియు రెండవ పక్షము వాదించును. (7) ప్రభు భోజనమును ఎల్లప్పుడును ఉపవాసముతోను, మతగురువునకు అంగీకారము చేసిన తరువాతను స్వీకరింపవలెనని ఒక పక్షము వాదించును. సంస్కారమునకు చేర్చబడిన ఈ రెండు అంశములు లేఖనమునకుగాని ప్రార్థనాగ్రంథమునకుగాని సమ్మతము కావని రెండవ పక్షము వాటిని తీవ్రమైన విరక్తితో చూచును.

(8) ప్రతిష్ఠింపబడిన రొట్టె ద్రాక్షారసముల రూపములలో క్రీస్తు శరీరరక్తముల యథార్థమైన ప్రత్యక్షత కలదని ఒక పక్షము వాదించును. విశ్వసించు సహవాసుల హృదయములలో తప్ప మరెక్కడను ఏ యథార్థ ప్రత్యక్షతయు లేదని రెండవ పక్షము వాదించును.

ఈ వివాదాంశములను నేను ఒక్క క్షణమైనను వాదించుటకు ప్రయత్నింపను; నా స్వంత అభిప్రాయములు ఏవైనను, ఈ సందర్భమున ఎవరు సరియో ఎవరు తప్పో చెప్పను. ఏది చట్టబద్ధమో ఏది కాదో చెప్పుటకు నటింపను. సిద్ధాంతమును గూర్చియు ఆచారమును గూర్చియు సంఘ చట్టము వాస్తవముగా చచ్చి పాతిపెట్టబడిన దినములకు మనము వచ్చినట్లున్నది; న్యాయాధిపతుల కాలమున ఇశ్రాయేలువలె ప్రతి మతగురువును ‘తన దృష్టికి యుక్తమైనదానిని’ చేయుచు బోధించుచున్నాడు. ఎవరును కాదనలేని స్పష్టమైన వాస్తవములను మాత్రమే మీ ముందుంచి, ఈ విభజనలు ఇంగ్లాండు సంఘమునకు ఎంత గొప్ప బలహీనతకు కారణములో గమనింపుడని కోరుచున్నాను. ఒక వీధికి లేక మార్గమునకు ఒక ప్రక్కనున్న మతగురువు ప్రభు భోజనమును ఒక విధముగాను, కొన్ని వందల గజముల దూరమున ఉన్న అతని పొరుగువాడు వేరొక విధముగాను జరిగించినప్పుడు ఐక్యతలో భయంకరమైన లోపము కలదు. అట్లు విభజింపబడిన పరిచారకులు గల సంఘమునకు ‘గర్వింపక భయపడుము’ అని చెప్పుట యుక్తమే. తన ఒడిలో ఇట్టి వైరుధ్యములు గల అంశములతో జీవించగల సంఘము జీవశక్తి యొక్క అద్భుతమే. మనము ఊరకుండి నోరు మూసికొనిన యెడల అంతయు సరిపోవునని కొందరు మనకు చెప్పుదురని నేనెరుగుదును. ఐక్యత మొగ్గ పెరుగుచున్నదనియు, త్వరలో సంపూర్ణ పుష్పముగా వికసించుననియు వారందురు! దీని లక్షణమేదియు నాకు కనబడుటలేదని ఒప్పుకొనుచున్నాను; నిజముగా లింకన్ తీర్పు తరువాత (ఇది 1891లో కాంటర్బరీ ఆర్చిబిషప్ ఇ. డబ్ల్యు. బెన్సన్ ఇచ్చిన తీర్పు; రోమా ఆచారములను అవలంబించిన లింకన్ బిషప్ డా. ఎడ్వర్డ్ కింగ్ విషయమై ఇది ఇవ్వబడెను.) పరిస్థితులు బాగుపడుటకు బదులుగా మరింత చెడిపోయినట్లు నాకు తోచుచున్నవి. ఇంగ్లాండు సంఘము అత్యంత విశాలమైనదనియు, అనేక విభజనలను భేదములను మనము ఆశింపవలెననియు కొందరు చెప్పుదురు. ఇది నిజమే సందేహము లేదు. అయినను మన విశాలతకు తప్పక హద్దులుండవలెను గదా! మతగురువులలో అల్పసంఖ్యాకులు ఎల్లప్పుడును అధిక సంఖ్యాకులకు లొంగి, ప్రభు భోజనమును గూర్చిన వారి అభిప్రాయములను వినయముతో అంగీకరింపవలెనని కొందరు భావింతురు. ప్రస్తుత ప్రొటెస్టెంటు అల్పసంఖ్యాకులు అట్టిదేదియు చేయరని నేను పూర్తిగా నిశ్చయించుచున్నాను. సామాన్యులలో చాలా పెద్ద సమూహము అండగా నుండగా, వారు పురాతన మార్గములలో స్థిరముగా నిలిచెదరు; సాయంకాల సహవాసమును నిషేధించుటకుగాని, తూర్పు దిశ స్థానమును బలవంతముగా అమలుచేయుటకుగాని, ఆరవ ఎడ్వర్డు యొక్క లోపభూయిష్టమైన మొదటి ప్రార్థనాగ్రంథమును తిరిగి తెచ్చి మన ఆరాధనలో చట్టబద్ధము చేయుటకుగాని, చెవిలో చెప్పు అంగీకారమునకు అనుమతి ఇచ్చుటకుగాని చేయు ఏ సాధారణ ప్రయత్నమైనను స్థాపిత సంఘమును ముక్కలుముక్కలుగా పేల్చివేయును.

మనవంటి విశాలమైన సంఘములో అభిప్రాయములలో కొన్ని ఛాయలును భేదములును ఎల్లప్పుడును ఉండకతప్పదని నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను. మన జాతీయ సంఘము మన జాతీయ సైన్యమును పోలియున్నది; ఆ సైన్యములో అనేక విభిన్న దళములుండి, ప్రతి దళమును తన తన ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యతను గూర్చి దృఢముగా నమ్ముచుండును. శాంతికాలమున గార్డులు లైను దళమును, లైను దళము గార్డులను ఎగతాళి చేయుదురు; అశ్వదళము ఫిరంగి దళమును తేలికగా చూచును, ఫిరంగి దళము అశ్వదళమును తేలికగా చూచును; కిల్టు ధరించిన హైలాండర్లు రైఫిల్ బ్రిగేడును గాని వెల్షు ఫ్యూసిలియర్లను గాని లెక్కచేయరు, ఐరిష్ రెజిమెంట్లు తామే అందరికంటె శ్రేష్ఠులమని తలంచును. అయితే యుద్ధము యొక్క కఠినమైన వాస్తవములు ఒకసారి ఆరంభమై, బ్రిటిషు సైన్యము విదేశ తీరమునకు పంపబడినప్పుడు; నిజముగా యుద్ధము మొదలై శత్రువు రణరంగమున ఎదుర్కొనబడినప్పుడు; అల్మా నదిని దాటి ముందుకు సాగుమని గాని, బాలక్లావా వద్ద మృత్యులోయలో దూసుకుపొమ్మని గాని, రెడాన్ కోటను ముట్టడించుమని గాని, ఖైబర్ కనుమను బలవంతముగా దాటుమని గాని ఆజ్ఞ ఇవ్వబడినప్పుడు, మన రాణి యొక్క సైన్యములో కంటె నిజమైన ఐక్యతయు, సహోదర భావమును, భుజముభుజము కలిపి నిలువబడు సంసిద్ధతయు మరెక్కడ కనబడును? మన జాతీయ సంఘములోను అదే విధముగా ఉండునని నేను ఆశించుచున్నాను. మన మధ్య అనేకమంది ద్రోహులు, అనగా సందేహవాదులును రోమా మతస్థులును ఉండవచ్చును; వారు నిష్ప్రయోజనులు, నమ్మదగనివారు, తమ స్థలమునకే పోవవలసినవారు. అయినను దీనంతటి మధ్యను మన పరిధిలో గణనీయమైన సారవంతమైన ఏకాభిప్రాయము ఉన్నది. పైకి కనబడు భేదములన్నియు, పరస్పర విరుద్ధమైన ఆలోచనా పాఠశాలలు ఉన్నప్పటికిని, జాతీయ సంఘమునకు కొన్ని బలమైన ఏకీకరణ అంశములున్నవి; ఈ దేశ ప్రజలలో చాలా పెద్ద భాగమును సంతృప్తిపరచి ఒకచోట ఉంచగలుగుచున్నది. కాని సైన్యములోవలెనే సంఘములోను modus vivendi (సహజీవన విధానము) నిష్పక్షపాతమును కఠినముగా పాటించుట ద్వారా మాత్రమే పనిచేయును. తన సైన్యములోని ఒక శాఖను మరొకదానికంటె ఎక్కువగా పక్షపాతించు సేనాపతి యుద్ధములో ఎన్నడును బాగుగా కృతార్థుడు కాడు. ఒక ఆలోచనా పాఠశాలను వెలివేసి దానిపై కోపపడుచు, మరొకదానిని చూచి నవ్వు సంఘ నాయకులు ఐక్యతను వ్యర్థముగానే వెదకుదురు. ఇది గొప్ప సమస్య; ఇది ఎట్లు పరిష్కరింపబడునో నాకు తెలియదు. మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు యొక్క గంభీరమైన మాటలను ఆలోచింపుడని మాత్రమే మిమ్ములను కోరుచున్నాను: ‘తనకు తానే వ్యతిరేకముగా విభజింపబడిన ప్రతి రాజ్యము పాడైపోవును, తనకు తానే వ్యతిరేకముగా విభజింపబడిన ఏ యిల్లును నిలువదు.’ (మత్తయి 12:25) మరియు ఆయన ఇట్లనుచున్నాడు: ‘నా మాటలు ఏమాత్రమును గతింపవు.’ (మత్తయి 24:35)

మన ‘దురదృష్టకరమైన విభజనల’ విషయమంతటిని ఇక్కడ విడిచిపెట్టుచున్నాను. నేను వృత్తమును చతురస్రముగా చేయలేను, నిరంతర చలనమును సృష్టింపలేను; నేను వర్ణించి మీ యెదుట ఉంచుటకు ప్రయత్నించిన ఈ పెద్ద ముడిని విప్పుట నా వల్ల కాదు. మనము సంఘముగా కొట్టుకొని పోవుచున్నాము, కొట్టుకొని పోవుచున్నాము, కొట్టుకొని పోవుచున్నాము; ఓడ బద్దలగు ప్రమాదము సమీపములో ఉన్నది. నేను తండ్రి వంటి ఆలోచనను మాత్రమే మీకు ఇయ్యగలను; శాంతి కొరకు దానిని స్వీకరింపుడని మిమ్ములను అడుగుచున్నాను. విభజనలు తప్పనిసరిగా ఉండవలసినచో, ఒకరితో ఒకరు వ్యవహరించు ప్రతి విషయములో మర్యాదను దయను అలవరచుకొనుడని మిమ్ములను వేడుకొనుచున్నాను. భేదపడవలసి వచ్చినచో సంతోషముగా భేదపడుటకు అంగీకరింతము. మనకు సాధ్యమైనంత వరకు కలిసి పనిచేయుటకు తిరస్కరింపకుందము. విద్య, ఆరోగ్య పరిశుభ్రత, లోకోపకారము, సామాన్య నైతికత విస్తారమైన ఉమ్మడి భూమిని సమకూర్చుచున్నవి. ఒక పాఠశాలకు చెందిన మనుష్యులకు నేనిచ్చు ఆలోచన ఇది: విషయములు మీ మనస్సునకు తగినట్లు జరుగుటలేదని స్థాపిత సంఘమునుండి వేరుపడుటకు తొందరపడకుడి; ఆర్టికల్సు, ప్రార్థనా గ్రంథము పూర్తిగా మార్పులేకుండా ఉన్నంతవరకు అట్లు చేయకుడి. అనుమతింపబడినవియు చట్టవిరుద్ధము కానివియునైన విషయముల జాబితా విచారకరముగా పెరుగుచుండవచ్చును. అయినను క్రొత్తదేదియు మీకు నిర్బంధింపబడక, మీ పాత మార్గములలో పనిచేయుటకు మీకు అనుమతి ఉన్నంతవరకు స్థిరముగా నిలువుడి. ఓర్పు మార్గము వేరుపడు మార్గము కంటె మేలైనది. బాప్టిస్టు నోయెల్, కేపెల్ మోలినెక్సు వేరుపడిన సంగతులు గుర్తుపెట్టుకొనగల వయస్సు నాది. వేరుపడుట పొరపాటని వారిద్దరును తమ జీవితకాలములోనే గ్రహించిరని నేను నమ్ముచున్నాను. వ్యతిరేక పాఠశాలకు చెందిన మనుష్యులకు నేనిచ్చు ఆలోచన ఇది: ఇటీవలి సంవత్సరములలో మీరు పొందిన ప్రయోజనములతో తృప్తిపడుటకు ప్రయత్నింపుడి. ఇంకను ఎక్కువ అనుమతుల కొరకు, ఎక్కువ రాయితీల కొరకు, ఎక్కువ క్రొత్త ఆచారముల కొరకు తీవ్రముగా ముందుకు త్రోయకుడి; అవి క్రొత్త కలహములను రేపి తుఫానును కలిగించును. మీరందరును నా ఆలోచనను తిరస్కరింపవచ్చును. కాని ఒక్క సంగతి మాత్రము నిశ్చయము: మన ‘దురదృష్టకరమైన విభజనలను’ తగ్గింపలేనిచో మన యెదుట ఒకే ఒక ముగింపు ఉన్నది. ఆ ముగింపు ఇంగ్లాండు స్థాపిత సంఘము ముక్కలగుటయు, పూర్తిగా చెదరిపోవుటయునై యున్నది. మన దీపస్తంభము తీసివేయబడును, మనము చీకటిలో విడువబడుదుము.

2. నేను మాటలాడ ప్రతిపాదించు రెండవ విషయము నా మొదటి విషయము కంటె తక్కువ ప్రాముఖ్యమైనది కాదు. నేను చెప్పుచున్నది ఉన్నత విమర్శను గూర్చి. పాత నిబంధన లేఖనములలోని పెద్ద భాగముల అధికారము, తేదీలు, నిర్మాణము, చారిత్రక సత్యత విషయములో గత కొన్ని సంవత్సరములలో ప్రజల యెదుటకు తేబడిన ఆధునికమును, దిగ్భ్రాంతికరమునైన అభిప్రాయములను గూర్చి నేను మాటలాడుచున్నానని చెప్పనవసరము లేదు.

ఈ విషయమును గూర్చి గత సంవత్సరము డయాసిస్ సమావేశములో నా ప్రారంభ ప్రసంగమందు చాలా విపులముగా మాట్లాడితిని. ఇప్పుడు దానిపై ఎక్కువగా నిలువను. ఆ సందర్భమున ‘ఉన్నత విమర్శ’ సిద్ధాంతములు అత్యంత అసంభవములైనందున వాటిని నేను అంగీకరింపలేనని చెప్పితిని. అప్పటినుండి నేను వెల్లడించిన అభిప్రాయములను మార్చుకొనుటకు నాకు ఏ కారణమును కనబడలేదు. ఈ నూతన ఆలోచనా సంప్రదాయపు సమర్థకులలో చాలమందికి ఉన్న పాండిత్యమును, తెలివిని, శ్రద్ధను, భక్తిపూర్వకమైన ధోరణిని నేను మనస్ఫూర్తిగా అంగీకరించుచున్నాను. వారు దేవునికి సేవ చేయుచున్నామని తలంచుచున్నారనుటలో నాకు సందేహము లేదు. అయినను ‘ఉన్నత విమర్శ’ అను ఈ మొత్తము విధానము యొక్క ధోరణులను, సందేహమునకు తావులేని ఆ ధోరణులను, నేను చూడకుండా కన్నులు మూసుకొనలేను. లక్షలాది ప్రజల విశ్వాసమును కదిలించుటకును, క్రైస్తవ మతము యొక్క రెండు గొప్ప పునాది సత్యములపై భారీ దెబ్బ కొట్టుటకును అది తగినదని నా ఆలోచనాపూర్వకమైన అభిప్రాయము. ఆ పునాదులలో ఒకటి పరిశుద్ధ లేఖనము యొక్క అత్యున్నత అధికారము మరియు సంపూర్ణత్వము. రెండవది మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు యొక్క సంపూర్ణ దైవత్వము.

మొదట లేఖనమువైపు తిరిగి, ‘వ్రాయబడిన దేవుని వాక్యము’ క్రైస్తవ మతములో ఏ స్థానమును కలిగియున్నదో ఆలోచించుదము. బైబిలు విశ్వాసమునకును ఆచరణకును నిజమైన ప్రమాణము అనియు, మనము జీవించియుండగా నమ్మికకు నమ్మదగిన మార్గదర్శియు, మనము చనిపోవునప్పుడు నిరీక్షణకు నమ్మదగిన మార్గదర్శియు అనియు మన పరిశుద్ధ మతము యొక్క ప్రాచీన ప్రధాన సూత్రమును మీకు జ్ఞాపకము చేయవలసిన అవసరము లేదు. బైబిలు అనబడు గ్రంథము శతాబ్దములుగా సనాతన క్రైస్తవులచే సత్యాసత్యములను పరీక్షించుటకు అధికారిక ప్రమాణముగాను, నిజమైన మతమంతటికి మూలముగాను పరిగణింపబడుచున్నదని చెప్పకనే తెలియును. నాకును అనేకులకును అది చీకటిలో పడిన ఈ లోకమునకు దేవుని నోటిమాట, మతవిషయములలో చివరి అప్పీలు న్యాయస్థానము, ఎన్నడును పొరపాటు చేయని న్యాయస్థానము. బాల్యమునుండి ఆత్మసంబంధమైన సత్యముగా నమ్ముటకు మనకు పిలుపు వచ్చిన దేనినిగూర్చియైనను అడుగబడిన ఏకైక ప్రశ్న కేవలము ‘ఇది బైబిలులో ఉన్నదా?’ అనునదే. అది అక్కడ ఉన్నయెడల నమ్మదగినది, అంగీకరింపదగినది; అది అక్కడ లేనియెడల మన అంగీకారమును కోరుటకు దానికి హక్కు లేదు. దేశమంతటా ప్రసంగీకుడును, బైబిలు తరగతి బోధకుడును, ఆదివారపు బడి బోధకుడును తాము చెప్పినదానిని నమ్మి అంగీకరించుడని మిమ్ములను అడుగుదురు, ఏలయనగా అది ‘వ్రాయబడిన దేవుని వాక్యము, దేవుని వాక్యము’ అని వారు మీకు చెప్పు గ్రంథములో వ్రాయబడియుండుట వారు చూచుచున్నారు. లేఖనములోని స్పష్టమైన ఒక వచనము సమస్తమును తేల్చును. మన స్వంత ముప్పదితొమ్మిది ప్రమాణ వాక్యములు ఈ దృష్టితో బైబిలును పందొమ్మిది పర్యాయములకు తక్కువ కాకుండా ప్రస్తావించుచున్నవి. ఆ గ్రంథములో గ్రహించుటకు కష్టమైన అనేక విషయములును, మనము వివరింపలేని అనేక గంభీర సంగతులును ఉన్నవనుటలో సందేహము లేదు, కాని అసత్యమైనదియు సరికానిదియు ఏదియు లేదు. అది లోకములోని మరి ఏ గ్రంథమువంటిది కాదు. అది పరిశుద్ధాత్మ ప్రేరణచేత అనుగ్రహింపబడిన గ్రంథము.

అయితే ‘ఉన్నత విమర్శ’ సిద్ధాంతములు సరియైనవైతే, వీటన్నిటికీ మనము ఏమి చెప్పగలము? లేఖనములోని కొన్ని భాగములు ప్రేరణ పొందని మనుష్యుల అనిశ్చితమైన రచనలే అయితే; ఉదాహరణకు ఆదికాండము నాలుగైదు వేర్వేరు హస్తముల కృతుల అతుకుల మూటయే అయితే; దానిలోని కొన్ని చారిత్రక భాగములు కేవలము జానపద కథలు, కల్పనలు, పురాణములే అయి, దైవాధికారము లేనివే అయితే—ప్రసంగీకుడు, ఉపన్యాసకుడు, ఆదివార పాఠశాల బోధకుడు అందరూ తమ ప్రధాన ఆయుధమును కోల్పోయినవారగుదురు. ‘మేము మీకు చెప్పు సంగతులు నిజమై ఉండవచ్చును, కాని అవి నిజమని మేము నిశ్చయముగా చెప్పలేము’ అని వారు తమ శ్రోతలకు చెప్పవలసి వచ్చును. ఈ లెక్కన బైబిలు యొక్క ప్రధానమైన ఉపయోగమే నాశనమైనట్టు నా కన్నులకు కనబడుచున్నది. పతనమైన మనుష్యుని ప్రేరణ పొందని మాటలైన సంగతులతో కలిసిపోవుటచేత, దేవుని పరిశుద్ధ వాక్యముగా ఇంతవరకు అది కలిగియున్న ఉన్నత స్థానమునుండి ఆ పురాతన గ్రంథము పదభ్రష్టమగుచున్నది. అనిశ్చయమను సన్నని అంచును ఒక్కసారి ఒప్పుకొన్నచో, పాత నిబంధనలోని ఏ భాగములు తప్పులేని ‘దేవుని వాక్కులు’, ఏ భాగములు తప్పిపోగల, భ్రష్టులైన ఆదాము సంతానము యొక్క రచనలు అని ఎవడు నిర్ణయించును? ఆదికాండములోని చారిత్రక భాగములలో ఏవి నిజమైన చరిత్ర, ఏవి ఆధారములేని, అధికారములేని పురాణ కథలు? ఈ ప్రశ్నలకు ఎవరును జవాబు చెప్పలేరని నేను నమ్ముచున్నాను. లోపములు, తప్పిదములు, దోషములు, అసంపూర్ణతలు, యథార్థత లేమి, చివరకు అసత్యములు కూడా కలిగియున్న గ్రంథము ఒక సంఘమునకు విశ్వాసనియమము కాజాలదని నేను దృఢముగా చెప్పుచున్నాను. అది సత్యమైన, ఆసక్తికరమైన విషయములను చాలా కలిగియుండవచ్చును, కాని దానిని తప్పులేని దేవుని వాక్యమని ఎంతమాత్రమును పిలువలేము. తరువాత మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు వైపు తిరిగి, ఉన్నత విమర్శ సిద్ధాంతములు ఆయన వ్యక్తిత్వము గూర్చియు, ఆయన తప్పులేనితనము గూర్చియు మన అంచనాను ఎట్లు ప్రభావితము చేయునో ఆలోచింతము. అవి మనలను అనివార్యముగా అత్యంత బాధాకరమైన, కఠినమైన స్థితిలోనికి తోయునట్లు నాకు కనబడుచున్నది. మనలో చాలామందికి సంపూర్ణ జ్ఞానము గల, సత్యము కానిది పలుకుటకు గాని ఏ పొరపాటు చేయుటకు గాని అసమర్థుడైన దైవిక రక్షకుడు మనకు ఉన్నాడని బోధింపబడినది. ఆయనను సంపూర్ణ విమోచకునిగా మాత్రమే గాక, సంపూర్ణ ప్రవక్తగాను బోధకునిగాను తలంచితిమి. కాని ఇప్పుడు ఆయన ఎన్నడును ఉనికిలో లేని వ్యక్తులను నిజమైన వ్యక్తులుగాను, ఎన్నడును జరుగని సంఘటనలను నిజమైన చారిత్రక సంఘటనలుగాను ఒక్కొక్కప్పుడు మాట్లాడెనని నమ్ముమని మనలను కోరుచున్నారు. సంక్షిప్తముగా చెప్పవలెనంటే, యేసుక్రీస్తు భూమిమీద ఉన్నప్పుడు పరిమిత జ్ఞానము గల వ్యక్తి అని నమ్ముమని మనలను ఆహ్వానించుచున్నారు. ఈ సిద్ధాంతమును నేను అంగీకరింపజాలను, దీనిని అత్యంత ప్రమాదకరమైనదిగా పరిగణింపవలసియున్నది. మన ప్రభువు నిజముగాను యథార్థముగాను మనుష్యుడని, పుట్టినది మొదలు ఇతర మనుష్యులవలె ‘జ్ఞానమందును ఆకారమందును ప్రవర్ధిల్లెనని’ నేను ఒప్పుకొనుచున్నాను. (లూకా 2:25) కాని ఆయన పూర్ణవయస్సు వచ్చినప్పుడు, కేవలము ఆదాము యొక్క పతనమైన సంతానమైన ఏ ఇతర మనుష్యుని జ్ఞానమువలె ఆయన జ్ఞానము అసంపూర్ణమైనదిగాను పరిమితమైనదిగాను ఉండెనని నేను ఒక్క క్షణమైనను నమ్మలేను. ఏలయనగా ఆయన ఎల్లప్పుడును మనుష్యుడైన దేవుడని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను; ఆయన అద్భుతమైన, గూఢమైన వ్యక్తిత్వములో ‘దైవత్వమును మానవత్వమును ఒకే వ్యక్తిలో ఎన్నడును విభజింపబడకుండునట్లు కలుపబడియున్నవి’ (రెండవ ఆర్టికల్). ఆయన భూలోక పరిచర్య యొక్క మూడు సంవత్సరములలో ఏ సమయమందైనను ఆయన గతించిన సంగతులను గూర్చి అజ్ఞానముతో మాట్లాడగలడనియు, వాస్తవముగా సత్యము కాని సంగతులను బోధింపగలడనియు తలంచుట నా దృష్టికి ఘోరమైన దోషముగాను, సోసినియన్ మతము వైపు వేసిన అడుగుగాను కనబడుచున్నది; ఉన్నత విమర్శ సమర్థకులు ఆ తలంపునే అసహ్యించుకొందురని నేను ఎరుగుదును. అయితే, తప్పిపోగల రక్షకుడు, విమోచకుడు, యాజకుడు, ప్రవక్త, న్యాయాధిపతి అను తలంపుకే నా ఆత్మ విముఖమగుచున్నదని నేను చెప్పవలెను! ఈ లెక్కన మన ప్రభువు మానవ ప్రవక్తలలో గొప్పవాడు మాత్రమే గాని అంతకంటె ఎక్కువ కాదు; ‘శరీరముతో ప్రత్యక్షమైన దేవుడు’ కాదు. ఆయన తన బోధలో ఏ భాగమందైనను తప్పిపోగలవాడని ఒక్కసారి ఒప్పుకొన్నచో, హద్దు గీత ఎక్కడ గీయగలమో నాకు కనబడదు. ఆయన ఎప్పుడు అజ్ఞానముతో మాట్లాడెనో, ఎప్పుడు మాట్లాడలేదో ఇప్పుడు ఎవరును నిశ్చయముగా చెప్పజాలరు, ఆయన మాటలన్నిటిమీద అనిశ్చయమను పొగమంచు క్రమ్ముకొనును. నిత్యుడైన త్రిత్వము యొక్క గూఢమైన ఆలోచనలో కుమారుడు తన భూలోక పరిచర్యలో ఒకే ఒక్క సందర్భమున (మార్కు 13:32) తన రెండవ రాకడ యొక్కయు లోకాంతము యొక్కయు ఖచ్చితమైన తేదీని, సంఘమునకు బయలుపరచబడవలసిన సంగతిగా, ఎరుగకుండునట్లు నియమింపబడెనని నేను నమ్మగలను; భక్తితో ఆ నియామకములో జ్ఞానమును చూడగలనని తలంచుచున్నాను. ఆయనయే ఒకచోట ‘నన్ను పంపిన తండ్రియే నేనేమి చెప్పవలెనో యేమి మాటలాడవలెనో నాకు ఆజ్ఞ ఇచ్చెను’ అని చెప్పుచున్నాడు. (యోహాను 12:49) కాని ఆయన ఎప్పుడైనను పొరపాటుగా ఏదైనను చెప్పెనని నేను ఒక్క క్షణమైనను నమ్మలేను. అట్లు చెప్పినయెడల ఆయన సంఘమునకు తప్పులేని బోధకుడును ‘లోకమునకు వెలుగును’ కాజాలడు. తప్పిపోగల బైబిలు నుండియు తప్పిపోగల రక్షకుని నుండియు, ప్రభువా, మమ్మును విడిపించుము!

ఈ బాధాకరమైన విషయమును ఇక్కడ విడిచిపెట్టుచున్నాను. బహుశా కాలము దీనిపై మరింత వెలుగును ప్రసరింపజేసి, క్రైస్తవులను మరింత ఏకమనస్కులుగా చేయును. ప్రస్తుతమునకు, ఉన్నత విమర్శ యొక్క నిర్ణయములను అంగీకరించుట, బయలుపరచబడిన మతము యొక్క రెండు పునాదులైన బైబిలును క్రీస్తును గూర్చిన మనుష్యుని దృష్టిని తగ్గించు నిస్సందేహమైన ధోరణి కలిగియున్నదను నా అభిప్రాయమును నేను ఉపసంహరించుకొనజాలను.

ఉన్నత విమర్శ అనే అంశమునుగూర్చి సలహా కోరుకొను నా మతగురువులందరికీ నేను చెప్పగలిగినది ఇదే: తీర్పు విషయములో మిక్కిలి జాగ్రత్తగల వైఖరిని అలవరచుకొనుడి. ప్రేరణ సిద్ధాంతమును గూర్చి అస్పష్టమైన, గందరగోళమైన అభిప్రాయములను చేపట్టకుడి. ‘ప్రతి లేఖనము దేవుని ప్రేరణవలన కలిగినది’ అను ఘనమైన పురాతన వాక్యముపై స్థిరముగా నిలువుడి. (2 తిమోతికి 3:16) ఆ వచనములోని గ్రీకు మాటకు సవరించిన అనువాదము (Revised Version) ఇచ్చిన తర్జుమా నా అభిప్రాయములో మిక్కిలి వికృతముగాను అసహజముగాను ఉన్నది. పాతదే మేలు. మీరు చూచిన మొదటి తెలివైన కొత్త గ్రంథము మిమ్మును కొట్టుకొనిపోనియ్యకుడి; ముఖ్యముగా ఈ అధ్యయన శాఖను మీరు ఇంతకుముందెన్నడును పరిశీలించి ఎరుగనియెడల. వాదనలను రుజువులనుగా, సూచనలను దృఢమైన తర్కముగా, ఊహాత్మకమైన అనుమానములను తార్కిక నిర్ణయములనుగా పొరబడకుడి. చాలా ప్రశ్నలకు రెండు పార్శ్వములుండును; రెంటినీ చూచుటకు జాగ్రత్తపడుడి. మొదటి చూపునకు సమాధానము లేనివిగా కనబడి, కొంచెము సేపటిలోనే మంచువలె కరిగిపోవు అల్పమైన, ఆడంబరమైన అభ్యంతరముల కారణముగా గొప్ప సూత్రములను విడిచిపెట్టకుడి. అన్నిటికంటె ముఖ్యముగా, గొప్ప తత్త్వవేత్త ఫారడే పలికిన జ్ఞానవంతమైన మాటను మరువకుడి: ‘వివాదాస్పదమైన అన్ని విషయములలో వివేకముతో కూడిన నిలుపుదల స్థితిలో మీ మనస్సును ఉంచుకొనుటకు ప్రయత్నించుడి.’

3. తరువాత మీ దృష్టికి తెచ్చుటకు నేను కోరు అంశము: మన ఇంగ్లీషు ఆదివారము యొక్క అంతకంతకు పెరుగుచున్న అపవిత్రత.

నేటి దినములలో ప్రతి ఇంగ్లీషువాడును గంభీరముగా ఆలోచింపవలసిన అంశమిది. దీని ప్రాముఖ్యమును గూర్చి నా భావమును వ్యక్తపరచుటకు మాటలే నాకు దొరకుట లేదు. ఇంగ్లీషు క్రైస్తవ్యములో సగభాగము ‘పాత ఇంగ్లీషు ఆదివారము’ను నిలుపుకొనుటతో ముడిపడియున్నదని నా నమ్మకము. దానిని మనము నిలుపుకొనగలమా లేదా అనునది ఇంకను చూడవలసియున్నది. శత్రువు వరదవలె వచ్చుచున్నాడు; మనము ‘కోటను కాపాడవలెనంటే’ నడుము కట్టుకొని పోరాడవలెను. ప్రత్యక్షపరచబడిన మత సరిహద్దులలో ఆత్మల మహాశత్రువు ఈ దినములలో ప్రత్యేక వైరముతో దాడిచేయుచున్నట్టు కనబడు రెండు అంశములున్నవి, ఒకటి సిద్ధాంతపరమైనది, మరియొకటి ఆచరణపరమైనది. వాటిలో ఒకటి క్రీస్తు యాజక పదవి, రెండవది నాలుగవ ఆజ్ఞ యొక్క బాధ్యత. ఈ రెండు అంశములను మనము చివరివరకు కాపాడుకొనవలెను. ‘కత్తి లేనివాడు తన వస్త్రమును అమ్మి ఒకటి కొనవలెను.’ (లూకా 22:36) (ఇక్కడ బిషప్ రైల్ తన నాలుగవ త్రైవార్షిక ఉపదేశములో ఇచ్చిన హెచ్చరికలను యథాతథముగా మరల చెప్పెను.)

ఆలోచన లేని ఈ యుగములో ఆలోచన లేని అనేకులు విశ్రాంతిదినమును కాలము చెల్లిన యూదుల ఏర్పాటుగా ఎగతాళి చేయుదురని నేను ఎరుగుదును. అట్లు చేయుటవలన వారు బైబిలును గూర్చియు మానవ స్వభావమును గూర్చియు తమ అజ్ఞానమునే బయలుపరచుకొనుచున్నారు.

విశ్రాంతిదినము సృష్టియంత ప్రాచీనమైన ఏర్పాటనియు, దశాజ్ఞలకు ఎంతో ముందే ‘మనుష్యుని కొరకు నియమింపబడినది’ అనియు వారు గ్రహింపరు. మనుష్యుని దేవునితో సంబంధములో నిలుపుటకై అది నియమింపబడెను; అది అన్ని తరగతుల వారికి కల్తీలేని మేలు. (1) విశ్రాంతిదినము మనుష్యుని శరీరమునకు మేలు. మనకందరికి విశ్రాంతి దినమొకటి కావలెను. ఈ విషయములో వైద్యులందరు ఏకీభవించుదురు. మానవ శరీరము ఎంత విచిత్రముగాను అద్భుతముగాను నిర్మింపబడినదైనను, క్రమమైన విరామములు లేక నిరంతరము చేయు పనిని అది భరింపలేదు. కాలిఫోర్నియా బంగారు తవ్వకందారులు ఈ సంగతిని త్వరలోనే నేర్చుకొనిరి. వారిలో అనేకులు నిర్లక్ష్యులును భక్తిహీనులునై యుండిరనుటలో సందేహము లేదు; లాభాశయొక్క బలమైన ప్రభావముచేత ప్రేరేపింపబడినవారే అయినను, తమ ప్రాణములను నిలుపుకొనుటకు ఏడవ దిన విశ్రాంతి నిశ్చయముగా అవసరమని వారు తెలుసుకొనిరి. అది లేకుండా బంగారము కొరకు తవ్వుచు వారు తమ సమాధులనే తవ్వుకొనుచున్నారని వారు కనుగొనిరి. కష్టపడి పనిచేయు మతగురువుల ఆరోగ్యము తరచుగా చెడిపోవుటకు ఒక కారణము, విశ్రాంతి దినము దొరకుటలో వారికి ఎదురగు గొప్ప కష్టమేనని నేను దృఢముగా నమ్ముచున్నాను. శరీరము తన అవసరములను చెప్పగలిగినయెడల, ‘విశ్రాంతిదినమును జ్ఞాపకము చేసికొనుము’ అని గట్టిగా మొరపెట్టునని నేను నిశ్చయముగా చెప్పగలను.

(2) విశ్రాంతిదినము మనుష్యుని మనస్సునకు మేలు. శరీరమునకు వలెనే మనస్సునకును విశ్రాంతి అవసరము. తన శక్తులపై ఎడతెగని ఒత్తిడిని అది భరింపలేదు. తన బిగువును సడలించుకొని బలమును తిరిగి పొందుటకు దానికి విరామ సమయములు కావలెను. అవి లేకున్న అది అకాలముగా అరిగిపోవును, లేదా విరిగిన విల్లువలె హఠాత్తుగా చెడిపోవును. ప్రఖ్యాత రాజనీతిజ్ఞుడును పరోపకారియునైన వృద్ధ శ్రీ విల్బర్‌ఫోర్స్ ఈ విషయమున ఇచ్చిన సాక్ష్యము మిక్కిలి గొప్పదని నమ్మదగినవారి ద్వారా నాకు తెలిసినది. తన సహనశక్తికి కారణము విశ్రాంతిదినమును క్రమముగా ఆచరించుటయే తప్ప మరేమియు కాదని ఆయన చెప్పెను. పార్లమెంటులో తన సమకాలికులలో మహా ప్రజ్ఞావంతులైన కొందరు చివరకు హఠాత్తుగా కృంగిపోయి, శోచనీయమైన అంతములకు వచ్చుటను తాను గమనించినట్లు ఆయన జ్ఞాపకము చేసికొనెను. అట్టి ప్రతి మానసిక నాశనములోను నిజమైన కారణము నాలుగవ ఆజ్ఞను నిర్లక్ష్యము చేయుటయేనని ఆయన తృప్తిపడియుండెను.

(3) విశ్రాంతిదినము జనములకు మేలుకరమైనది. అది ఒక జనుల స్వభావముపైన, ఐహిక అభివృద్ధిపైన అపారమైన ప్రభావము చూపును. వారమునకు ఏడు దినములలో ఒక దినము క్రమముగా విశ్రమించు జనులు, ఎన్నడును విశ్రమించని జనుల కంటె సంవత్సరములో ఎక్కువ పనిని, మంచి పనిని చేయుదురని నేను దృఢముగా నమ్ముచున్నాను. వారి చేతులు బలముగా ఉండును, వారి మనస్సులు స్పష్టముగా ఉండును, వారి శ్రద్ధ, ప్రయత్నము, స్థిరమైన పట్టుదల అనునవి మరింత గొప్పవిగా ఉండును. ఈ దినమున భూమిపై బ్రిటన్‌ వలె, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రముల వలె అభివృద్ధి చెందిన జనములు ఏవి? ఈ రెండు దేశములలో ఉన్నంత శక్తి, స్థిరత్వము, విజయము, ప్రజావిశ్వాసము, నీతి, మంచి ప్రభుత్వము భూమండలమున మరెక్కడ కనబడును? ఇతరులు ఇదంతటికి తమ ఇష్టము వచ్చినట్లు కారణము చెప్పుకొనవచ్చును. వీటన్నిటికి గొప్ప రహస్యము విశ్రాంతిదినమును ఆచరించుటయే అని నేను నిస్సంకోచముగా చెప్పుచున్నాను. బ్రిటన్‌, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములు తమ పాపములన్నిటితో కూడను భూమిపై విశ్రాంతిదినమును అత్యధికముగా ఆచరించు రెండు జనములు. గడచిన ఏబది సంవత్సరములలో ప్రభువు దినమును పరిశుద్ధముగా ఆచరించుటకై వారు ఏడు సంవత్సరముల మంచి పనిదినములను విడిచిపెట్టిరి. అయితే దానివలన వారికి నష్టము కలిగినదా? లేనే లేదు! ఆ విషయమై లార్డ్ మెకాలే కంటె స్పష్టముగా మాటలాడినవారు లేరు. విశ్రాంతిదినమును ఆచరించు ఆ రెండు జనములు లోకములో అత్యంత అభివృద్ధి చెందిన జనములు. విశ్రాంతిదినమును ఆచరించుట వలన ఒక జనము తన కాలములో ఏడవ భాగమును పోగొట్టుకొనునట్లును, తన ఆదాయముపై పన్నువలె ఉన్నట్లును కనబడునన్నది నిజమే. కాని మనము చెల్లించు పన్నులన్నిటిలో అది నిస్సందేహముగా ఉత్తమమైన పన్ను!

(4) చివరిది, అయినను తక్కువది కానిది: విశ్రాంతిదినము మనుష్యుని ఆత్మకు కేవలము మేలే. మనస్సునకును శరీరమునకును వలెనే ఆత్మకును తన అవసరములు ఉన్నవి. అది హడావుడిగా, గందరగోళముగా ఉన్న లోకము మధ్యలో ఉన్నది; అందులో దాని క్షేమము ఎల్లప్పుడును కనుమరుగగు ప్రమాదములో ఉన్నది. ఆ క్షేమము సరిగా చూడబడవలెనంటే, ప్రత్యేకముగా ఒక దినము వేరుపరచబడవలెను. మన ఆత్మల స్థితిని ప్రశాంతముగా, నిశ్శబ్దముగా పరిశీలించుకొనుటకు క్రమముగా తిరిగివచ్చు ఒక కాలము ఉండవలెను. మనము శాశ్వతమైన పరలోకమునకు సిద్ధపడియున్నామా లేదా అని మనలను పరీక్షించి రుజువుపరచుకొనుటకు ఒక దినము ఉండవలెను. ఒక మనుష్యుని విశ్రాంతిదినమును తీసివేసినయెడల, అతని మతము త్వరలోనే శూన్యమగును. సాధారణ నియమముగా, 'విశ్రాంతిదినము లేదు' అనుదాని నుండి 'దేవుడు లేడు' అనుదాని వరకు క్రమమైన మెట్ల వరుస ఉన్నది. (ఇక్కడ అధ్యక్షుడు తన నాలుగవ త్రైవార్షిక ఉపదేశములో ఇచ్చిన హెచ్చరికలను మరల చెప్పెను.)

4. నేను మీ దృష్టిని మళ్లింపగోరు చివరి విషయము, అయినను తక్కువది కానిది, వేల్స్‌లోని సంఘము యొక్క ప్రతిపాదిత రాజ్యసంబంధ విచ్ఛేదము, ఆస్తుల స్వాధీనము.

వేల్స్ సంఘము అని సాధారణముగా పిలువబడునది ఇంగ్లాండు సంఘములో విడదీయరాని భాగమని మీకు చెప్పనవసరము లేదు. ఒకదానిపై దాడి చేయకుండ మరొకదానిపై దాడి చేయలేము. స్పష్టముగా రానైయున్న పోరాటమునకు మన కవచమును ధరించి సిద్ధపడుట మన నిశ్చితమైన కర్తవ్యమని మీ ఆలోచనకు నేను నొక్కి చెప్పగోరు అంశము. రాజ్యసంబంధ విచ్ఛేదము 'ఆచరణాత్మక రాజకీయముల' ప్రశ్న కాదని చెప్పుట వ్యర్థము. ఒకప్పుడు అది అట్టిదే; ఇప్పుడు అది భయంకరమైన ఆచరణాత్మక ప్రశ్న; ఐర్లాండు సంఘమును విచ్ఛేదించిన ఆ రాజనీతిజ్ఞుడు (డబ్ల్యు. ఇ. గ్లాడ్‌స్టన్ (1869లో).) జీవించియున్నయెడల, అది ఇంకను ఆచరణాత్మకమగును. ఈ గొప్ప, అత్యవసరమైన విషయమును చర్చించుటలో నేను న్యాయపరమైన అంశములను గూర్చి ఏమియు చెప్పను. ఈ దినమున పార్లమెంటు సర్వశక్తిమంతమైనది; ఇంగ్లాండు సంఘమును విచ్ఛేదించి, దాని ఆస్తులను స్వాధీనపరచుకొనుటకు పార్లమెంటు తీర్మానించినయెడల, మనకు ఎంత ఆగ్రహము, అసహ్యము కలిగినను మనము లోబడవలసినదే. ఆ కార్యము జరిగిపోయినదనియు, గ్రేట్ బ్రిటన్‌లోని సంఘములన్నియు, శాఖలన్నియు సంపూర్ణముగా సమాన స్థాయిలో ఉంచబడినవనియు నేను ఊహించెదను.

రాజ్యము ఒకదానికంటె మరొకదానికి ఎట్టి దయను గాని ప్రత్యేక హక్కును గాని ఇవ్వదు. రాజ్యమునకు మతముతో ఎట్టి సంబంధమును ఉండదు; దాని సరఫరాను స్వేచ్ఛా వాణిజ్య సూత్రములకును స్వచ్ఛంద వ్యవస్థ యొక్క కార్యమునకును విడిచిపెట్టును. ఒక్క మాటలో చెప్పవలెనంటే, ఇంగ్లాండు ప్రభుత్వము తన ప్రజలందరిని వారి ఇష్టము వచ్చినట్లు దేవుని సేవించుటకైనను బయలును సేవించుటకైనను, పరలోకమునకు పోవుటకైనను మరియొక స్థలమునకు పోవుటకైనను అనుమతించును. రాజ్యము ఆత్మసంబంధమైన విషయములను పట్టించుకొనదు; ఎపిక్యూరియన్ నిర్లక్ష్యముతోను ఉదాసీనతతోను చూచుచుండును. రాజ్యము తన ప్రజల శరీరములను గూర్చి శ్రద్ధ వహించుటను కొనసాగించును, కాని వారి ఆత్మలను పూర్తిగా విస్మరించును.

ఈ విప్లవాత్మకమైన శాసనము యొక్క ఆచరణాత్మక పరిణామములు నిశ్చయముగా ఏమై యుండునో ఇప్పుడు నేను మీకు చూపెదను. ఈ విషయమును ఈ వైపు నుండి సమీపించుట ప్రాముఖ్యమని నేను భావించుచున్నాను. ఆలోచన లేని అనేకులకు, రాజ్యసంబంధ విచ్ఛేదము, ఆస్తుల స్వాధీనము ఈ దేశమునకు ఎంత విస్తారమైన హానిని కలుగజేయునో ఏ మాత్రము తెలియదని నేను అనుమానించెదను. వారు కాలనీలను, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రములను చూపి, సంఘమునకును రాజ్యమునకును సంబంధము లేకుండానే అక్కడి ప్రజలు ఎంత చక్కగా జీవించుచున్నారో గమనింపుడని మనలను కోరుదురు. స్థాపిత సంఘములు లేని ఆ దేశములలో, న్యూయార్క్ వంటి పట్టణములలోనైనను, గొప్ప పశ్చిమ రాష్ట్రములలోనైనను, అనేకులు ఊహించునంత సుఖముగా కార్యములు జరుగుచున్నవని నేను ఒప్పుకొనను. ఏది ఏమైనను, పాత ఇంగ్లాండులో రాజ్యసంబంధ విచ్ఛేదము, ఆస్తుల స్వాధీనము వలన కలుగు పరిణామములు ఏవని నేను నమ్ముచున్నానో వాటిని చూపుట స్పష్టమైన కర్తవ్యమని నేను భావించుచున్నాను.

(i) సంఘము పొందబోయే హాని నిజముగా అతి గొప్పది. ఆమె ప్రస్తుత దత్తి ఆస్తులను కోల్పోతే, గ్రామీణ మతగురువుల సంఖ్యను కనీసము సగము తగ్గించవలసి వచ్చును; సగము వృత్తులను ఏకము చేయవలసి వచ్చును; సగము ఆరాధనలను నిలిపివేయవలసి వచ్చును! గ్రామీణ ప్రాంతములలో స్వచ్ఛంద విధానము సంపూర్ణ విఫలమని అందరికీ తెలిసిన సంగతి. దీనిని నాన్‌కన్ఫార్మిస్టు గ్రామ ప్రార్థనా మందిరముల పరిచారకులకంటె బాగుగా ఎవరూ ఎరుగరు. పట్టణములకు వెలుపల ఎపిస్కోపల్ పరిచర్యను నిలబెట్టుకొనుటకు, రాజ్యాశ్రయము తొలగిన సంఘము తన శక్తి యావత్తును వ్యయము చేయవలసి వచ్చును. విదేశములలో అన్యజనుల సువార్తీకరణకై గాని, స్వదేశములో సువార్త సాధారణ వ్యాప్తికై గాని ఇంగ్లాండు సంఘము ఎక్కువగా చేయగల శక్తి అపారముగా క్షీణించును. ‘పోషణ నిధులు’ సంఘ శ్రద్ధలో మూడు వంతులను హరించును; మన స్థానమును నిలబెట్టుకొనుటయే చాలా కష్టము, మన పరిధులను విస్తరింపచేయుట ఇంకా కష్టము. చివరిది అయినను తక్కువది కానిది: రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదము ఎపిస్కోపల్ సమాజములో విభేదములకు, చీలికలకు, బహుశా విచ్ఛిన్నమునకు దాదాపు నిశ్చయముగా దారితీయును. మనమందరమును మరింత సంకుచితులమై, మన దృక్పథములలో ఉదారత, విశాలత తగ్గినవారమగుదుము. అయితే కొందరు క్రైస్తవులకు ఇది ఏమాత్రము లెక్కకు రాదు; విభేదములు, చీలికలు ఎంతో మంచివనియు, వర్గముల పెరుగుదల భూమిపై పరలోకమునకు అతి సమీపమైనదనియు వారు తలంచుదురు! నేను మాత్రము మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తు మాటలను మరల చెప్పుటతో తృప్తిపడుదును: ‘తనకు తానే విరోధముగా విభజింపబడిన యిల్లు నిలువదు.’ క్రైస్తవులలో విభేదములు ఎంత ఎక్కువైతే, బలహీనత అంత ఎక్కువ, క్రైస్తవ్యము యొక్క ప్రభావము అంత తక్కువ! ఆంగ్ల క్రైస్తవులలో విభేదములను పెంచుట రోమా సంఘమునకు, అజ్ఞేయవాదికి, అవిశ్వాసికి సహాయము చేయుటకు అత్యంత నిశ్చితమైన మార్గము.

రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదము తరువాత ఆంగ్ల మతగురువులు మెరుగ్గా ప్రసంగింతురనియు, మెరుగ్గా వ్రాయుదురనియు, మెరుగ్గా మాట్లాడుదురనియు, మెరుగ్గా పనిచేయుదురనియు, అడవి ఏనుగులవలె మనమందరమును ఆకలితో మచ్చికై మరింత ఉపయోగకరులమగుదుమనియు చెప్పువారితో నేను మాటలు వృథా చేయను. ఇట్టి వాదనలు ఎవరైనను చేయగలరు; కాని స్పష్టమైన వాస్తవములు వీటిని ఖండించునప్పుడు ఈ వాదనలకు విలువ లేదు. రాజ్యముతో సంబంధము లేని సముద్రము ఆవలి అమెరికా ఎపిస్కోపల్ సభ్యులు ఆంగ్ల రాజ్యాశ్రిత సంఘ మతగురువులకంటె ఏమాత్రము మెరుగైన ప్రసంగీకులు, పనివారు అని నాకు కనబడుటలేదు. అన్నిటికంటె ముఖ్యముగా, ఆంగ్ల నాన్‌కన్ఫార్మిస్టు పరిచారకులు సమిష్టిగా ప్రసంగములోగాని పనిలోగాని ఆంగ్ల రాజ్యాశ్రిత సంఘ మతగురువులకంటె ఏమాత్రము శ్రేష్ఠులని నాకు కనబడుటలేదు.

సంక్షేపముగా, ఈ ఉద్యమము ఇంగ్లాండు సంఘమునకు మేలు చేయునే గాని హాని చేయదని రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేద వాదులు చేయు వాదనకు ఏ ఆధారమూ లేదని నాకు తోచుచున్నది. అది మనకు అపారమైన నష్టము కలిగించును. పౌండు సిద్ధాంతములకంటె ఔన్సు వాస్తవములు మేలు. స్వతంత్ర సంఘములు గురించి మాట్లాడుటకు చాలా బాగుండును, దూరమునుండి చూచుటకు చాలా అందముగా కనబడును; కాని లోపల విషయములు ఎల్లప్పుడును ప్రశాంతముగా ఉండవు. (2) అయితే, రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదము ఇంగ్లాండు సంఘమును గొప్పగా కృంగదీసి హాని చేయునప్పటికీ, అది భిన్నమతస్థులకు ఏ మేలును చేయునో నేను చూడలేను. అది వారి సంఖ్యను పెంచదనియు, వారి ప్రభావమును హెచ్చించదనియు, పట్టణములలోగాని గ్రామములలోగాని వారి బలమును అధికము చేయదనియు నేను నమ్ముచున్నాను.

రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదము ఇంగ్లాండు సంఘమును నాశనము చేసి, భిన్నమతస్థుల గొప్ప ప్రత్యర్థిని పూర్తిగా అడ్డు తొలగించునా? భిన్నమతస్థులకు మైదానమును ఖాళీ చేసి, జనాభా మొత్తమును వారి చేతికి అప్పగించునా? అది అట్టిదేమియు చేయదు! ప్రార్థనా క్రమపుస్తకము వాడకమును నిషేధించుటకు, ఎపిస్కోపల్ సభ్యులగుట శిక్షార్హమని చేయుటకు, ఫ్రెంచి కమ్యూనిజము సూత్రములపై సంఘ సభ్యుల ఆస్తిని జప్తు చేయుటకు, ఇతరులకంటె ఎక్కువగా కష్టపడు మతగురువులను చెరసాలలో వేయుటకు లేదా కాల్చివేయుటకు కామన్స్ సభ నిర్ణయించితేనే తప్ప—ఇంగ్లాండు సంఘము రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదముచే ఎన్నడును చంపబడదు. రాజ్యాశ్రయము తొలగిన పాత సంఘము చచ్చిపోలేదనియు, ఇంకను చాలా సజీవముగా ఉన్నదనియు భిన్నమతస్థులు త్వరలోనే తెలుసుకొందురు. రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదము సంఘమును ఆర్థికముగా కూడ నాశనము చేయదు. ఆసనముల అద్దెలును, కానుకలును ఇంకను మిగిలియుండును; పార్లమెంటు వాటిని తీసుకొనజాలదు. గత రెండు శతాబ్దముల దత్తి ఆస్తులు ఇంకను మిగిలియుండును; ఐరిష్ చట్టపు యుక్త సూత్రముల ప్రకారము పార్లమెంటు వాటిని ముట్టదు. అవే సూత్రముల ప్రకారము అధ్యక్షుల, మతగురువుల జీవితకాల హక్కులు ఇంకను మిగిలియుండును. ఆర్థిక విషయములలో అనుభవజ్ఞులైన వివేకవంతులగు సంఘ సామాన్య సభ్యులు త్వరలో రూపొందించగల వివేకవంతమైన జీవిత బీమా లేదా మార్పిడి విధానము, సురక్షితమైన పెట్టుబడి దొరికినయెడల, ఆ జీవితకాల హక్కులను పెట్టుబడికి చాలా పెద్ద మూలధనముగా మార్చును. సంక్షేపముగా, ఇంగ్లాండు సంఘము తీవ్రముగా కృంగి పేదరికములో పడినను నాశనము కాదు. మనలో అనేకులు తమ వ్యయమును బాగా తగ్గించుకొనవలసి వచ్చినను, మనము ఇంకను నడువగలము, నడుతుము. విమోచనవాదులు వీలైనంతగా మనలను కొల్లగొట్టి పేదలుగా చేసిన తరువాత, మనము పూర్తిగా దివాలా తీయలేదని త్వరలోనే తెలుసుకొందురు. మన పేదరికమున్నను మనము మన స్థానమును నిలబెట్టుకొందుము, చావము.

రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదము పెద్ద పట్టణములలో సంఘ ప్రభావమును గుర్తింపదగిన స్థాయిలో కొంచెమైనను ప్రభావితము చేయదు. గ్రామీణ ప్రాంతములలో దశమభాగములు పొందు మతగురువులు జీవిత బీమా లేదా మార్పిడి కారణముగా తమ ఆదాయములో సగము కోల్పోయి తీవ్రముగా ఇబ్బంది పడుదురనుటలో సందేహము లేదు. కాని లండన్, లివర్‌పూల్, మాంచెస్టర్, బర్మింగ్‌హామ్, లీడ్స్, షెఫీల్డ్ వంటి పెద్ద నగరములలోని మతగురువులలో చాలామంది సాధారణముగా ఆసనముల అద్దెలు, ఈస్టరు కానుకలు, ఆరాధనా కానుకలపై ఆధారపడుదురు; వారు సమిష్టిగా రాజ్యాశ్రయ విచ్ఛేదమునకు ముందు ఉన్నంత బాగానే తరువాత కూడ ఉందురు. ‘పెద్ద పట్టణములే దేశమును పరిపాలించును’ అని మనకు నిరంతరము చెప్పబడుచున్నది. అయినను చాలా పెద్ద పట్టణములలో సంఘము ఇదివరకటివలెనే శక్తివంతముగా ఉండును!

సంఘ విచ్ఛేదనము వలన ఇంగ్లీషువారిలో అధిక సంఖ్యాకులు ఇంగ్లాండు సంఘమును విడిచిపెట్టి బాప్తిస్టులుగాను, ఇండిపెండెంట్లుగాను, ప్రెస్బిటేరియన్లుగాను, మెథడిస్టులుగాను మారరు. అది ప్రార్థనా మందిరములను నింపదు, సంఘ ఆలయములను ఖాళీ చేయదు. అది ప్రభువులను గాని, ఉన్నత మధ్యతరగతి వర్గములను గాని, శ్రమజీవులలో అధిక భాగమును గాని తమ ప్రార్థనా గ్రంథములను కాల్చివేయునట్లును, అధ్యక్షునిచే అభిషేకింపబడిన పరిచారకులను విడిచిపెట్టునట్లును, తాత్కాలికముగా చెప్పు ప్రార్థనపై మక్కువ పెంచుకొనునట్లును చేయదు. ఎంత మాత్రమును కాదు! సంఘ సభ్యులలో అత్యధికులు అధ్యక్షులను, రెక్టర్లను, వికార్లను, క్యూరేట్లను, క్రమబద్ధమైన ఆరాధనను, ఇంగ్లాండు సంఘము యొక్క పురాతన మార్గములను మునుపటికంటె మరింత దృఢముగా పట్టుకొని యుందురు. తమ పాత సంఘము ఐశ్వర్యములో ఉన్న కాలముకంటె ఆపదలో ఉన్న కాలములో దానిని ఎక్కువగా ఆదరింతురు. సామాన్య వేషములో దానిని చూచినప్పుడు మునుపెన్నడు లేనంతగా దానిని ప్రేమింతురు, తమ సంచులను మరింత ఉదారముగా తెరచి సహాయము చేయుదురు. అనుచరుల సంఖ్య విషయములో సంఘ విచ్ఛేదనము త్వరలోనే భిన్నమతస్థులకు లాభము కాక పూర్తి నష్టమని నిరూపించునని నేను నిజముగా నమ్ముచున్నాను.

చివరిది కాని తక్కువది కాదు: సంఘ విచ్ఛేదనము భిన్నమతస్థులకు ఎక్కువ స్వేచ్ఛను ఇవ్వదు, వారు ఇప్పుడు చేయలేని దేనినైనను చేయుటకు వారికి సామర్థ్యము ఇవ్వదు. ఈనాడు ఇంగ్లీషు నాన్‌కన్ఫార్మిస్టులకు ఉన్నంత సమృద్ధిగా పౌర మత స్వేచ్ఛ భూమిపై మరి ఏ క్రైస్తవులకును లేదు. వారికి సంఘ సభ్యులకంటె ఎంతో ఎక్కువ స్వాతంత్ర్యము ఉన్నది! వారు ఎక్కడైనను ప్రార్థనా మందిరములు కట్టవచ్చును, ఎక్కడైనను ప్రకటింపవచ్చును, ఎక్కడైనను సమాజములను సమకూర్చవచ్చును, ఏ విధముగానైనను ఆరాధింపవచ్చును, ఏ విధముగానైనను దేవుని సేవింపవచ్చును, ఎవడును వారిని నిషేధింపడు; సంఘ సభ్యులు మాత్రము అడుగడుగునను చట్టములచేతను నిబంధనలచేతను ఆపబడుచు నిలిపివేయబడుచున్నారు. రేపే సంఘము విచ్ఛేదింపబడినయెడల భిన్నమతస్థులు ఇంకా ఏమి చేయగలరు? వారు మతగురువులందరినీ కాల్చివేయుటకో ఉరితీయుటకో, ‘మమ్మును భూమిపై నుండి తొలగించి మెరుగుపరచుటకో,’ ప్రధాన ఆలయములను గ్రామ సంఘ ఆలయములను జప్తు చేయుటకో, ఇప్పుడు సంఘ ఆలయమునకు వెళ్లుచున్న లక్షలాది ఇంగ్లీషు స్త్రీపురుషులను జరిమానా లేక మరణ శిక్ష భయముతో ప్రార్థనా మందిరమునకు వెళ్లునట్లు బలవంతపెట్టుటకో అనుమతి కోరుదురని నేను ఒక్క క్షణమైనను తలంపలేను. కాని దీనికి తక్కువైన దేనినైనను వారు ఇప్పుడు చేయలేరని నేను ఎరుగను. ఇంగ్లీషువారినందరినీ భిన్నమతస్థులుగా చేయుటకు వారికి సంపూర్ణ స్వేచ్ఛ ఉన్నది; ఇంకా వారికి ఏమి కావలెను? సంఘమునకును రాజ్యమునకును గల బంధము విడిపోవుట భిన్నమతస్థులకు ఏ మాత్రమును మేలు చేయదు.

(3) అయినను సంఘ విచ్ఛేదనము సంఘమునకు ఎంత గొప్ప హాని చేయునో, రాజ్యమునకు దానికంటె మరింత గొప్ప హాని చేయునని నా దృఢమైన నమ్మకము.

ఒక జాతి ప్రజల నైతిక ప్రమాణమే దాని అభివృద్ధికి గొప్ప రహస్యమని బుద్ధియే తెలుపుచున్నది. బంగారు గనులును, పరిశ్రమలును, శాస్త్ర ఆవిష్కరణలును, వాగ్ధాటి గల ప్రసంగములును, వాణిజ్య కార్యకలాపములును, ప్రజాస్వామ్య సంస్థలును జాతులను గొప్పవిగా చేయుటకును గొప్పవిగా నిలుపుటకును చాలవు. తూరు, సీదోను, ఐగుప్తు, కార్తేజ్, ఏథెన్సు, రోము, వెనిస్, స్పెయిన్, పోర్చుగల్ దేశములకు ఇట్టి సంపదలు పుష్కలముగా ఉండెను, అయినను అవి క్షీణించిపోయెను. ఒక జాతి బలమునకు ఆధారములు సత్యసంధత, యథార్థత, నిగ్రహము, పవిత్రత, మితము, పొదుపు, శ్రద్ధ, సహోదర దయ, తన నివాసులలో దాతృత్వము. ధైర్యము గలవారు దీనిని ఖండింపవచ్చును. ప్రజలలో ఈ లక్షణములను పుట్టించుటకు శుద్ధమైన లేఖన సంబంధమైన క్రైస్తవ్యమును ప్రోత్సహించి పోషించుటకంటె నిశ్చయమైన మార్గము వేరొకటి కలదని ఎవడైనను చెప్పగలడా? ఉన్నదని చెప్పువాడు అవిశ్వాసియే అయి యుండవలెను. ఒక రాజ్యము తన ప్రజలు దూరదృష్టి గలవారును, సత్యసంధులును, శ్రద్ధగలవారును, నిగ్రహులును, యథార్థవంతులును, నీతిమంతులును, దాతృత్వము గలవారునై యుండవలెనని కోరునా, కోరదా? కోరినయెడల అది మతమును విస్మరింపక ప్రోత్సహింపవలెను. దుర్గుణమును శిక్షించి సద్గుణమును పోషింపకుండుట, చెరసాలలు కట్టుటకు ప్రజాధనము వెచ్చించి క్రైస్తవ్యమును ప్రోత్సహింపకుండుట, కనీసము చెప్పవలెనన్న, అసంబద్ధమైన విరుద్ధ విధానము. నిజమైన మతము ఎంత ఎక్కువైతే ప్రజలు అంత మంచివారగుదురు! మంచి ప్రజలు ఎంత ఎక్కువైతే అభివృద్ధి అంత ఎక్కువగును! మతమును విస్మరించి, తన ప్రజలు క్రైస్తవులైనను కాకున్నను తనకు లెక్కలేదని నిర్లక్ష్యముగా ప్రకటించు ప్రభుత్వము ఆత్మహత్యా తుల్యమైన మూర్ఖతకు పాల్పడినదగును. అధర్మము, ఐహిక దృష్టితో చూచినను, ఒక జాతికి అత్యంత చెడ్డ శత్రువు.

అయినను నేను దేవుడున్నాడని నమ్మే పాతకాలపు మనుష్యులలో ఒకడను. ఆయనను సృష్టికి దేవునిగా మాత్రమే కాక, దైవసంరక్షణకు దేవునిగా, లోకమును పరిపాలించు దేవునిగా, ప్రార్థనను ఆలకించి సమాధానమిచ్చు దేవునిగా నమ్ముచున్నాను. ఇదంతయు నమ్ముచున్నందున, ఒక ప్రభుత్వము క్రైస్తవమును అంగీకరించినను అంగీకరింపకపోయినను అది ఏమియు కాదనియు, ఒక దేశమునకు స్థాపిత సంఘము ఉన్నను లేకపోయినను పెద్ద తేడా లేదనియు నేను ఎన్నడును ఒప్పుకొనను. ‘నన్ను ఘనపరచువారిని నేను ఘనపరచెదను, నన్ను తృణీకరించువారు తుచ్ఛులగుదురు’ అను గొప్ప సూత్రముపై నేను దృఢముగా నిలుచుచున్నాను. (1 సమూయేలు 2:30) ఆ సూత్రమును నేను జనములకు అన్వయించుచున్నాను; అది ఎల్లప్పుడును నిజముగా నిలుచునని నేను నమ్ముచున్నాను. ఇంగ్లాండు సంఘ స్థాపితత్వమును రద్దు చేయు పార్లమెంటు చట్టము సంఘమునకు గొప్ప నష్టము కలిగించవచ్చును, కాని అది రాజ్యమునకు మరి ఎక్కువ నష్టము కలిగించునని నేను నిశ్చయముగా ఎరుగుదును. మనము చాలా కోల్పోవుదుము, కాని రాజ్యము ఇంకా ఎక్కువ కోల్పోవును. దేశభక్తునిగాను ఆంగ్లేయునిగాను, నా దేశము కొరకు సంఘ రాజ్యముల ఐక్యతను కాపాడుటకు నేను దృఢముగా నిలుతును. మన ముందు ఏమి ఉన్నదో ఎవడును చెప్పలేడు. అయితే మన యుగము వంటి యుగమున—అశాంతి యుగము, తప్పుగా ఉదారత అని పిలువబడు యుగము, ప్రజాదరణ వెంటబడు యుగము, సంచలనముల ఆశ్చర్యముల యుగము, జనసమూహమును విగ్రహముగా ఆరాధించు యుగము, పాతవి అయినందున మాత్రమే పాత విషయములను తృణీకరించు యుగము, క్రొత్తవి అయినందున మాత్రమే క్రొత్త విషయములపై అప్పుడప్పుడు జ్వరమువంటి ఆసక్తి చూపు యుగము, మార్పు కొరకే మార్పు కోరు యుగము, పాత విషయముల సంరక్షకులలో సోమరితనము ఉదాసీనత ఉండి క్రొత్తవాటిని సమర్థించువారిలో ఆసక్తియు పట్టుదలయు ఉండు యుగము—అట్టి యుగమున స్థాపిత సంఘము రద్దు అయినను నేను ఎన్నడును ఆశ్చర్యపడను. అది వచ్చినప్పుడు, మానవ మనస్సు ఊహింపజాలనంత నష్టమును అది రాజ్యమునకు కలిగించునని నేను నమ్ముచున్నాను. రాజ్యము దేవుని గుర్తింపకుండుట చూచుటకంటె, ఎపిస్కోపల్ స్థాపితత్వము తారుమారు అయి, మెథడిస్టులు, ప్రెస్బిటేరియన్లు, బాప్టిస్టులు లేక ఇండిపెండెంట్లు ఇంగ్లాండు స్థాపిత సంఘముగా చేయబడుట చూచుటకే నేను మిక్కిలి ఇష్టపడుదునని ప్రకటించుచున్నాను.

ఇంగ్లాండు ప్రభుత్వములు మతముతో సంబంధమంతయు విడిచిపెట్టినయెడల దేవుడు ఇంగ్లాండును ఏ విధముగా శిక్షించునో నేను చెప్పజాలను. యుద్ధమున ఓటమి, విదేశీ శక్తి మన భూమిని ఆక్రమించుట వంటి ఆకస్మిక దెబ్బతో ఆయన మనలను శిక్షించునా; మన వాణిజ్య అభివృద్ధి మూలమున పురుగును ఉంచి నెమ్మదిగా క్రమక్రమముగా మనలను క్షీణింపజేయునా; మూర్ఖులు మనలను పాలించునట్లు చేసి, పార్లమెంటులు వారికి లోబడునట్లు అనుమతించి, మిద్యానీయులవలె మనము ఒకరినొకరు నాశనము చేసికొనునట్లు చేసి మనలను ముక్కలు చేయునా; ఉన్నత స్థానములలో జ్ఞానముగల రాజనీతిజ్ఞుల కొరత పంపి, అధికారపు పగ్గములను కమ్యూనిస్టులకు, సోషలిస్టులకు, జన నాయకులకు ఇచ్చి మనలను నాశనము చేయునా—ఈ విషయములను చూచుటకు నాకు ప్రవక్త దృష్టి లేదు, వాటిని నిర్ణయించుటకు నేను నటింపను. దేవుని అతి కఠినమైన తీర్పులు తిరుగటిరాళ్ళవంటివని పూర్వీకులు చెప్పిరి; అవి మిక్కిలి నెమ్మదిగా తిరుగును, కాని మిక్కిలి సన్నగా విసురును. నా దేశము విషయమై నేను ఎక్కువగా భయపడునది క్రమక్రమముగా, తెలియకుండా వచ్చు కుళ్ళుదనమును క్షీణతయును. అయితే ఒక విషయమై నాకు గట్టి నిశ్చయము ఉన్నది: దేవుని జాతీయముగా నిర్లక్ష్యము చేయు బీజము విత్తనారంభించు రాజ్యము, ముందో వెనుకో జాతీయ విపత్తు, జాతీయ నాశనము అను పంట కోయును. స్థాపిత సంఘము రద్దు అయినను అది క్రీస్తు నిజమైన సంఘమునకు, అనగా నిజవిశ్వాసుల శరీరమునకు, ఏ హానియు చేయదు; దానికి హాని చేయుట మనుష్యుని శక్తికి మించినది. ఇంగ్లాండు దృశ్య ఎపిస్కోపల్ సంఘమునకు కూడా పోలికగా కొద్ది హానియే కలుగును; అనేక విధములుగా పేదరికము పొంది బలహీనమైనను అది జీవించును, చావదు. కాని అది రాజ్యమునకు అపారమైన హాని చేయును, చివరకు మన గొప్పతనమంతటి నాశనమునకు కారణమగును. మన ప్రియమైన పాత దేశము కొరకు మనము దృఢముగా నిలిచి స్థాపిత సంఘ రద్దును ఎదిరింతము. (వెల్ష్ సంఘ రద్దు చట్టము 1914లో ఆమోదింపబడెను, కాని దాని అమలు ప్రపంచ యుద్ధము ముగిసిన ఆరు నెలల వరకు నిలిపివేయబడెను.) ఈ స్థలమున నా ఉపదేశమును ముగించుచున్నాను. నాలుగు మిక్కిలి ముఖ్యమైన విషయములను మీ దృష్టికి తీసికొని రావలసిన బాధ్యత నాకు ఉన్నదని భావించితిని: మన దుఃఖకరమైన భేదములు, ఉన్నత విమర్శ, విశ్రాంతిదినము పెరుగుచున్న అపవిత్రత, స్థాపిత సంఘ రద్దు సంభావ్యముగా సమీపించుట. ఈ నాలుగింటిని నా మతగురువులందరి గంభీర పరిశీలనకు సిఫారసు చేయుచున్నాను. ఇవి ఇష్టమైన విషయములు కావు, కాని ఇవి తలుపు తట్టుచున్నవి, మన మనస్సులలో ప్రవేశము తప్పక కోరుచున్నవి, అవి దానిని పొందునని నేను ఆశించుచున్నాను. ఏమైనను ఇవి ఆలోచించుటకు ఆహారము ఇచ్చును.

నేను చర్చింప తలంచిన మరికొన్ని గంభీరమైన విషయములు ఉన్నవి. వాటిలో జూదము, త్రాగుడు బాధాకరముగా పెరుగుట, మన సంఘ పాఠశాలలలో అనేకమైన వాటి మిక్కిలి సంకట స్థితి, బోర్డు పాఠశాలలలో ప్రత్యేక సిద్ధాంత బోధ కొరత, సమ్మెలు లాక్‌అవుట్‌ల నుండి కలుగు పెద్ద సామాజిక ఇబ్బందులు, పెట్టుబడికిని శ్రమకును మధ్య ఘర్షణ ఉన్నవి. కాని ఇంత విశాలమైన చర్చా క్షేత్రములకు నేడు నాకు సమయము లేదు; ఇష్టము లేకపోయినను వాటిని విడిచిపెట్టవలసి వచ్చుచున్నది.

నేను ఇవ్వగల చివరి త్రైవార్షిక ఉపదేశము ఇదియే కావచ్చును. 77 ఏండ్ల అధ్యక్షుడు తన జీవితము ఎక్కువ కాలము పొడిగింపబడునని ఆశింపజాలడు. నా అధ్యక్ష పదవి యొక్క ఈ 13 సంవత్సరములలో మీరు నాపై చూపిన దయ అంతటికి ఈ దినమున నా హృదయపూర్వక కృతజ్ఞతలు స్వీకరించుడి. నేను చేసినదానికంటె ఈ డయోసిస్ కొరకు ఎక్కువ చేయగలిగి ఉండవలెనని కోరుచున్నాను. అయితే ‘నా కర్తవ్యమును నెరవేర్చుటకు ప్రయత్నించితిని’ అని చెప్పగలనని తలంచుచున్నాను.

ఈ చివరి ఉపదేశము మరింత ప్రకాశవంతమైన ఆశాభావముల మధ్య ఇవ్వబడియుండినయెడల నేను సంతోషించియుందును. కాని మన దిగంతము అన్ని వైపులను చీకటిమయమై యున్నదని మనకు మనము దాచుకొనుట వ్యర్థము; సంఘ విషయములో చీకటి, రాజకీయములో చీకటి, వాణిజ్యములో చీకటి, సామాజిక విషయములలో చీకటి. దీనికి అంతమేమి? ఈ ఆటుపోటు ఎన్నడును మారదా? సూర్యుడు ఎన్నడును ఉదయింపడా? ‘భూలోకము మీదికి రాబోవు సంగతులను ఎదురుచూచుచు, భయముచేత మనుష్యులు ధైర్యము చెడియుందురు’ అను ఈ వాక్యము అనేకుల మనస్సులలో మెదులుట నాకు ఆశ్చర్యము కాదు. (లూకా 21:26)

చార్లెస్ II పరిపాలనా కాలములో నార్విచ్ అధ్యక్షుడైన ఎడ్వర్డ్ రేనాల్డ్స్ ప్రకటించిన ఒక ప్రసంగములోని కొన్ని వాక్యములతో నేను ముగించుచున్నాను. అవి మన కాలమునకు ఎంత విచిత్రముగా సరిపోవుచున్నవనగా వాటిని ఉదహరింపకుండ నేను ఉండలేను:

‘మనము క్షీణించుచున్న కాలములలో జీవించుచున్నాము; తక్కువ స్థితిగల మనుష్యులు వ్యర్థమనియు, ఉన్నత స్థితిగల మనుష్యులు అబద్ధమనియు మనము కనుగొంటిమి. మనము పార్లమెంటులయందు అతిగా నమ్మికయుంచితిమి, అవి విరిగిపోయెను; రాజులయందు నమ్మికయుంచితిమి, వారు ప్రాణము విడిచిరి. మన ఓడలు విరిగెను, మన వ్యాపారము విరిగెను, మన ఆస్తులు విరిగెను, మన ప్రభుత్వము విరిగెను, మన ఆశలు విరిగెను, మన సంఘము విరిగెను; విరుగనివి మన హృదయములును మన పాపములును మాత్రమే. నశించుచు చచ్చుచున్న ఆదరణలనెడి విరిగిన రెల్లులయందు నమ్మికయుంచుట మన పాపమును మన మూర్ఖతయునై యుండెను. ఇకనైనను జీవముగల దేవునియందు నమ్మికయుంచుట, మారుమనస్సుచేతను దీనమనస్సుచేతను మన పాపములను తొలగించుకొనుట మన జ్ఞానమును మన విశ్వాసమునై యుండును గాక. అప్పుడు మరి ఏ అసాధ్యతయును మన యెడలకు కనికరము రాకుండ అడ్డగింపజాలదు.’ (ఎడ్వర్డ్ రేనాల్డ్స్, Works, సంపుటి 5, పుట 180.) ఇవి ఆశ్చర్యకరమైన మాటలు. బిషప్ రేనాల్డ్స్ లోకమును విడిచిన తరువాత సూర్యుడు మరల ఉదయించెననియు, ఆటుపోటు మరల పొంగెననియు మనము కృతజ్ఞతతో జ్ఞాపకము చేసికొనవచ్చును. మనకును అట్లే అగుగాక. మనము నిరాశతో కూలబడక, ప్రతివాడును తన తన స్థానములో స్థిరముగా నిలిచి, పనిచేసి, పోరాడి, కనిపెట్టి, ఆశించి, ప్రార్థన చేయుదము.