కేరీ అంత్యదినములు

కళాశాలయు మిషనును తమ నిధులన్నిటిని కోల్పొయెను. ఆరు వ్యాపారగృహములు షొడశ కోట్ల స్టెర్లింగునకు పతనమాయెను. కేరీ అధికార ఆదాయము 1560 పౌండ్లనున్డి 600కు తగ్గెను. ఆయన ఆలొచనలును విజ్ఞాపనయు ఇంగ్లాండులొ ప్రచురింపబడెను. ఎబదవ ఏటను ఆయన తెజము నిలిచెను. బెంగాలీ బైబిలు అంతిమ పునర్విమర్శ. బెంగాలీ క్రొత్త నిబన్ధన అంతిమ సంచిక. లార్డ్ విలియమ్ బెంటింక్ సంస్కరణలలొను దాసుల విమోచనములొను కేరీ ఆనందించేను. యౌవన సమకాలికులు ఆయనను చిత్రించిరి. ఆయన అంతిమ లేఖలును క్రైస్తవలొకమునకు చివరి సందెశమును. లేడీ విలియమ్ బెంటింక్ సందర్శనమును బిషప్ డేనియల్ విల్సన్ సందర్శనమును. మార్ష్మన్ ప్రేమయు తోట వాగ్దానమును. మరణమునకు పక్షము ముందు ఇంగ్లీషు మెయిలు సంతొషవార్త తెచ్చెను. ఆయన అంతిమ విశ్రాంతిదినము, మరణము, సమాధి. మారుమనస్సు పొందినవారి మధ్య సమాధి, వీలునామా. ఆయన దారిద్ర్యమును నిస్వార్థమును భారత పత్రికలు వ్రయెను. డా. మార్ష్మన్ మాక్, క్రిస్టfఅర్ అండర్సన్, బొంబాయి జాన్ విల్సన్ ఆయన స్వభావమును వ్రయిరి. మిషన్ల స్థాపకునిగా ఆయన ప్రభావము ఇప్పటికిని. డా. కాక్స్ రాబర్ట్ హాల్ కేరీని మనుష్యునిగా వ్రయిరి. సువార్త పునరుజ్జీవనమునకును విదెశీ మిషన్లకును పిత పైన స్కట్లాండు అభిప్రాయము.

విలియమ్ కేరీ అంత్యదినములె అత్యుత్తమములు. ప్రజ్వలిన్చు విశ్వాసము దహంచు ఆత్మత్యాగము అగ్నివర్ణ కాంతితో ఆయన సూర్యుడు అస్తమించేను. హాకిల్టన్ మౌల్టన్ దారిద్ర్యములొను, కలకత్త సుందర్బన్స్ కష్టములలొను, దినాపూరు చిత్తది జ్వరములలొను, అధికార అసహనముచె రెండుమార్లు లేచిన భయములలొను, ఫుల్లర్ మరణము తరువాత ఇంగ్లీషు సహొదరుల పదునారు సంవత్సరముల హింసయను అతి తిక్త దుఃఖములొను కూడా, ఆధునికమిషన్ల పిత 1830-1833లొ ఎంతగా పరీక్షింపబడెనొ అంతగా ఎంనడును పరీక్షింపబడలెదు. దెబ్బకు దెబ్బ వచ్చెను; అయినను ఆయన నమ్మకము వినయము ప్రేమయను మెలిమి బంగారము మరింత నిర్మలముగా కనబడుటకె.

సెరంపూరు కళాశాలయు మిషనును భారతదెశములొ తమకున్న్ నిధులన్నిటిని కోల్పొయెను. 1830 నాటికి, ఐదు సంవత్సరముల క్ర్తము ఐరొపాలో అనెక గృహములను కూల్చిన ఆర్థిక విప్లవము, కలకత్త వర్తక రాజులపై ప్రభావము చూప నారమ్భించేను. కమ్పేనీ ఎకస్వామ్యములు అనుమతిన్చినన్తవరకు ఉత్తర భారత వాణిజ్యమును వ్ర్ద్ధి చెసిన ఆరు వ్యాపారగృహములు ఒకతొకతి గా పడెను. ప్రభుత్వమునకె, హైదరాబాదువన్తి రాజ్యములకు, సివిల్ సైనిక అధికారులన్దరికి బ్యాంకర్లు. వాతి మొత్తము పతనము షొడశ కోట్ల స్టెర్లింగు. పామర్ అన్డ్ కమ్పేనీ అతి గొప్పద్ ఇ; ఆ గృహము ఒక కాలమున భారత చరిత్రలొను పార్లమెన్తు వాదములలొను పత్రమ్బులలొను పెద్ద పాత్ర వహించేను. సెరంపూరు మనుష్యులకు మిత్రుడైన మిస్టర్ జాన్ పామర్, సొసైతే అపవాదము అత్యన్త హాని చెసిన నాలుగు సంవత్సరముల క్ర్తము పది శాతము వడ్డీకి వారికి డబ్బు ఇచ్చెను. డా. మార్ష్మన్ శ్రీమతి మార్ష్మన్ మిషనునకు లాభముగా నడిపిన యూరేషియన్ పాఠశాలల పిల్లలు ప్రధానముగా ఈ గృహములొ నిలువబడిన నిధులపై ఆధారపదిర్ ఇ. అది హఠాత్తుగా రెండు కోట్ల స్టెర్లింగుకన్తె ఎక్కువకు పతనమాయెను. 1833 సంవత్సరము ఇంకను తెరువబడకుండనె మొదలు అలెక్z ఆండర్ అన్డ్ కమ్పేనీ, తరువాత మాకిమ్టాష్ అన్డ్ కమ్పేనీ, తరువాత మిగిలిన మూడును హెచ్చరిక లెకుమ్డ కూలెను. భారతదెశములొని ఇంగ్లీషువారు సార్వత్రిక దారిద్ర్యమునకు దిగిరి. 1813 చార్టరు ఇచ్చిన పాక్షిక వాణిజ్య స్వెచ్ఛను పార్లమెన్తు పూర్తి చెయబొవుచు, కేరీ వాదించినదన్తయు అనుగ్రహించి ఐరొపావారు భూమి కలిగియుండ నిమ్ముని ఉండగా, మూలధనము మాయమై పరపతి నిలిచిపొయెను.

జెస్సోరు ఢిల్లి నిమిత్తము పెట్టిన నిధులు కోలిపొయెను. కేరీ మొదలిమారుమనస్సు పొందినవాడును మిషరేయునైన ఫర్నాండెజ్ వీలు కోలిపొయెను. ఇంగ్లాండులొ ముగ్గురు వ్ర్ద్ధ బంధువులను పొషించుటకు ఆయన దశమభాగములు కోలిపొయెను. మూడవ వివాహము భాగస్వామి ఆస్తి, డా. మార్ష్మన్ కొద్ది ఆస్తి ఇవన్నియు కొట్టుకొనిపొయెను. కళాశాల మిషను వ్యయమునకు చెతిలోనున్న కొద్ది మిగులు మాత్రమే కాక, కొద్ది కాలమైనను అప్పు తెచ్చుకొనుటయు అసాధ్యమాయెను. మరల డా. కేరీ పూర్వపు సివిలియన్ విద్యార్థులలొ ఒకడు రక్షణకు వచ్చెను. ఆదివార పాఠశాలలు మొదలు ఆరమ్భించిన రాబర్ట్ రేక్స్ మనుమడు మిస్టర్ గారెట్, లివెర్పూలులొ సెరంపూరు మిషను ధనాధికారి శామ్యుఎల్ హోప్తొ సంప్రదింపు కాగిలిగె వరకు, బెంగాలు బాంకునన్దు తన స్వంత పరపతిని తాకట్టు పెట్టెను. ఏలోగా ఎ కేంద్రమును విడుచుటయు కళాశలను మూయుటయు ఒక్కసారైనను అనుకూలింపబడలెదు. అట్టి విపత్తు తలమ్పుననే గౌరవనీయుడైన డా. కేరీ ముఖమున కన్నీరు కారుట నెను చూచితిని, అని లీచ్మన్ వ్రాసెను. అది సంభవించినయెడల మనము త్వరలొనే ఆయనను సమాధిలొ ఉంచవలసి వచ్చెడిది. వార్డ్ అమెరికలొ సమకూర్చిన నిధుల వడ్డీ, డా. మార్ష్మన్ దానిని కుటుంబ వైభవమునకు వాడవచ్చునను ఇంగ్లాండు దురుద్దెశపు వార్తవలన కొంత కాలము నిలిచినప్పుడు, అట్టి నిందక్రింద పౌలు చూపిన ఆత్మతోనే కేరీ జవాబిచ్చేను. డా. మార్ష్మన్ నావలెనే దరిద్రుడు, నెను ఐరొపాలో ముగ్గురు నలుగురు బీద బంధువులను ఉపశమింప నెలనెలకు కొంచెము కూడబెట్ట శక్తిగలవాడను కాను. నాకు గొప్ప ఆస్తులు ఉండవచ్చును, అయితె నెను తినినదియు త్రాగినదియు ధరించినదియు తప్పు నా సమస్తమును మిషను కారణమునకు ఇచ్చితిని. డా. మార్ష్మన్ అట్లే చెసెను, మిస్టర్ వార్డును అట్లే చెసెను.

12వ. మిషను నిమిత్తమును తన నిమిత్తమును కేరీ దెవునియన్దు నమ్మకము మరింత పరీక్షింపబడబొవుచుండెను. 1828 జూలై కలకత్తనున్డి జాబెజ్కు ఆయన ఇట్లు వ్రాయుట కనుగొందుమ్ ఉ. లార్డ్ డబ్ ల్యు. బెంటింక్ మొదల్ ఇ లెవేకు హాజరగుటకు ఈ ఉదయము దిగితిని. అది అనెకులు హాజరైనది, పూర్వము నా క్రింద చదివిననేక మనుష్యులను చూచుట నాకు సంతొషమాయెను, వారియెడల నాకు నిజమైన ప్రేమ కలదు. లేడీ బెంటింక్ భక్తురాలని వింటిని, అయితె ఆమెన్ ఉ ఇంకను చూడలెదు. ఈ సాయంకాలము ఆమె డ్రాయింగ్ రూమునకు రమ్మని కార్డు కలదు, అయితె నెను పొను, ఏలయనగా విశ్రాంతిదినము రేపు గనుక నెను ఇంటియన్దే ఉండవలెను. బలహేన పూర్వాధికారి పాలన ఆర్థిక పరిణామములను ఎదుర్కొను భారము త్వరలొ లార్డ్ విలియమ్ బెంటింక్పై పడెను. ఫొర్ట్ విలియమ్ కళాశలను బలి ఇయ్యవలసి వచ్చెను. కేరీ పూర్వ విద్యార్థులును ఉన్నత జీవితమున అతని శాశ్వత ప్రభావము పొందినవారునైన మెట్కాల్ఫ్ బేలీ కౌన్సిలు సభ్యులు, ఆయన వారికి విజ్ఞాపన చెసెను. వారు ఆయనను మంచి గవర్నర్ జనరల్ యొద్దకు పంపిరి; అక్కడ ఆయన మిషను ఆర్థికము యొక్క గతమన్తయు వర్తమానమును సానుభూతికి బయలుపరచెను. భయపడవద్దని చెప్పబడెను, ఉండగా కౌన్సిలు ఈ ఒక్క విషయముపై దీర్ఘ సమావెశము జరిపెను. అయితె 1830 జూన్ నున్డి కళాశాల బొధన సంస్థ కాక పరీక్షా సంస్థ ఆయెను. జీతము నెలకు 1000 రూపాయలనున్డి సగమునకు తగ్గినప్పుడు సహొదరత్వము వెలుగునకును బలమునకును ప్రార్థింప కూడెను. జావా మిషరేయై సెరంపూరును ఆశ్రయించిన మిస్టర్ రాబిన్సన్ ఆ కాలపు అంతర జీవితమును ఇట్లు చూపును. ఆ ఇద్దరు ముసలి మనుష్యులు ప్రార్థనలొ కన్నీటితొ కరగిరి, డా. మార్ష్మన్ ముఖ్యముగా తన భావములను మాటలకు ఎక్కింప జాలలెదు. తలనెండలు వచ్చినప్పుడు దెవుడు తమ్మును విడువకుండున్ అట్లు, దూషణ నాలుకను మౌనపరచి తన స్వకార్యమును నడుపుటకు సాధనములు ఇచ్చున్ అట్లు, మిషను పితలైన ఈ మంచి ముసలివారు కన్నీటితొ వేడుకొనుట నిజముగా కదిలించునది.

వారు ఇంగ్లాండునకు విజ్ఞాపన పంపిరి. కేరీ తానే ఈ అప్రియ విషయముపై తన ఉక్తులలొ అత్యధిక వీరొచితమైనదియు న్యాయమైనదియు భారమైనదియు ప్రచురించేను. బాప్టిస్త్ మిషరే సొసైతేకిని సెరంపూరు మిషన్లకును మధ్య విబ్జననున్డి లేచిన చర్చలపై ఆలొచనలు. మా వయస్సును ఇతర పరిస్థితులను బట్టి మా సహాయములు త్వరలొ నిలిచిపొవచ్చును. భారతదెశములొ గొప్ప కార్యము జరుగుట మెము చూచితిమి, దానిలొ అధికము నెరుగానైనను పరొక్షముగానైనను మావలననే జరిగెను. ఈ కార్యము స్థిరత్వమును విశయమున నెను ఉదాసీన్డను కాలెను, కాకూడదు. గనుక మా సాధనములు కుంచింపబడు నిరీక్షణను చూచి వ్యక్తమగు ఉల్లాసమును, దెవుని ప్రేమ హ్ర్దయములొ గల ఎ మనుష్యుడును దీర్ఘకాలము నిలుప జాలని అతి సాతానిక స్వభావముగా గాక మరెట్లు చూడజాలను.

మిషను కేంద్రము నిమిత్తము సంవత్సరమునకు కొన్ని వందల్ పౌండ్లు కొరు సమస్త క్రైస్తవులకు విజ్ఞాపన ఇట్లు ముగిసెను. ప్రొటెస్టన్టు లొకము మిషరే ప్రయత్నమునకు మెల్క్ ఒని కొద్ది సంవత్సరములే గడచెను. అప్పుటినన్డి ఈ ఉద్దెశమునకు సమకూరు వార్షిక ఆదాయములు అప్పుడు ఊహిమ్పని 400000 పౌండ్ల మొత్తమునకు పెరిగెను. ఈ కార్యములొ మొదలు కదిలినవానికిని ఆయన సహొద్యొగులకును ఈ సంపదలొ కనబడని భాగమైనను అప్పగింపబడునన్ ఇ ఎదురుచూచుట అనుచితమా. మా వర్తమాన ఆదాయములు కూడా అనిశ్చితము అను వాక్యముతొ ఈ విజ్ఞాపనను ఇంగ్లాండునకు పంపిన వెంటనే, ఆర్థిక కోత కత్తెర డా. కేరీ ప్రభుత్వ బెంగాలీ అనువాదకుని పదవిని నరికివెసెను. ఎనిమిడి సంవత్సరములు అది నెలకు 300 రూపాయలు ఇచ్చెను. అయినను ఆయన విశ్వాసము ఇంతటి అంతిమ దెబ్బను, మిషరే కారణమునకు తన సహాయములను అంతగా తగ్గింపవలసి వచ్చెనను విచారము మాత్రమె పలుకునట్లు చెసెను. సహొద్యొగులకు ఆయన ఆశ్చర్యము; వారు ఆయనను విశయమున వ్రాసిరి.

ఈలాగున పరిస్థితులు తగ్గినను, ఎబదవ సంవత్సరములొనికి ప్రవెశింపబొవు ఈ మంచి మనుష్యుడు పగలన్తయు ఉల్లాసముగాను సంతొషముగాను ఉన్నాడు. ప్రతి ఉదయము నాలుగైదు మైల్ లు స్వారీ చెసి సూర్యొదయమునకు ఇంటికి తిరిగి వచ్చును. దినదినము అనువాద కార్యము కొనసాగించును. కళాశాలలొ వారమునకు రెండు దైవశాస్త్ర ఉపన్యాసములును ఒక ప్రాకృతిక చరిత్ర ఉపన్యాసమును ఇచ్చును. బెంగాలీలొను ఇంగ్లీషులొను ప్రసంగములొ తన వంతు తీసికొనును.

క్రైస్తవ ప్రజలు హ్ర్దయపూర్వకముగా ఆయన విజ్ఞాపనకు ప్రత్యుత్తరమిచ్చినప్పుడు కేరీ, మా గొప్ప ఆపద కాలమున ప్రత్యక్షమై తన ప్రజలను తన కారణము నిమిత్తము తమ ఆస్తిని ఇష్టపూర్వకముగా అర్పింప రేపెను, అని దెవునికి కృతజ్ఞత పలుకుటలో బిగ్గరగాను తరచుగాను ఉండెను. నన్ను విశయమునన్ తవరకు నా పరుగు దాదాపు ముగిసిన్ అట్లు ఎంచుచున్నాను. మన సంవత్సరముల దినములు డెబ్బది, నెను ఆ వయస్సునకు మూడు నెలలు తక్కువ, పునరుక్త పిత్తజ్వరములు నా శరీరస్థితిని బలహేనపరచెను. అయితె మరణమును నొప్పైన ముందుచూపుతో చూడను. నాకు అవసరమైనప్పుడు విఫలము కాని ఆ ప్రాయశ్చిత్త ప్రభావముపై నన్ను వెసికొని దానిని వేడుకొనుచున్నాను.

డా. మార్ష్మన్ ఆయనను విశయమున మరింత ప్రకాశవంతమైన చిత్రము ఇచ్చును. ఇంగ్లాండులొ ఎబదవ ఏట అంత చురుకైనవారు, వ్ర్ద్ధాప్య బలహేనతలు అంత తక్కువైనవారు, వెదికపై అంత ఆసక్తికరైనవారు, సంభాషణలో అంత సంపూర్ణమైనవారు నాకు అతి కొద్దిమన్దే కనబడిరి, ఆయన ఇప్పుడున్నట్లు. కారణము ఇది: ఆయన ఇంకను ఉపయోగకారియై యుండెను, తాను అన్నితికన్తె ప్రేమించు పనిలొనే ఇంకను నిమగ్నడై యుండెను. 1832 జూన్లొ బెంగాలీలొ సమస్త బైబిలు అంతిమ పునర్విమర్శను, పాత నిబన్ధన ఐదవ సంచికను క్రొత్త నిబన్ధన ఎనిమిదవ సంచికను, పూర్తి చెసెను. వెంటనే, సెరంపూరు సంఘముపై డా. మార్ష్మన్తోను తనతోను సహపాSటరుగా మిస్టర్ మాక్ అభిషెకమునకు అధ్యక్షత వహించుచు, పుస్తకము కట్టువాని చెతులనున్డి వచ్చిన పరిశుద్ధ గ్రంథము మొదల్ ఇ ప్రతిన్ ఇ వెదికపైకి తీసికొనిపొయి, సిమీయొను మాట్లనన్డి మారుమనస్సు పొందినవారికిని వారి పిల్లలకును ప్రసంగించేను. ప్రభువా, నీ దాసుని ఇప్పుడు సమాధానముతో పొనిమ్ము, ఏలయనగా నా కన్నులు నీ రక్షణన్ ఉ చూచెను. నెలలు గడచుచుండగా క్రొత్త నిబన్ధన మరొక మెరుగైన సంచికను ముద్రణలో నడిపెను, అప్పుడే తన హ్ర్దయపు పని ముగిసెనని భావించి తరచుగా చెప్పెను.

వాక్యమును ధ్యానించుచు పండుకొని, కళాశలకును పంతొమ్మిదికి పెరిగిన మిషను కేంద్రములకును దెవుని మంచితునమును స్తుతించుచు, ఆయనకు ఇతర పరిశుద్ధ ఆనందములు కలిగెను. యౌవనుడైన సర్ హెన్రీ హేవ్లాక్ ఆగ్రాలొ సంఘము స్థాపించి ఆ సంఖ్యను పెంచేను. లార్డ్ విలియమ్ బెంటింక్ సతీసహగమన నను నేరము నిషేధముతో పాలన ఆరమ్భించి, కేరీ పూర్వ విద్యార్థుల సహాయముతో, మిషరే తన భారత జీవితమంతట ప్రార్థించి ప్రసంగించి ప్రచురించిన ఇతర సంస్కరణలను స్థిరముగా నెరవేర్చుచుండెను. న్యాయసెవ స్థానిక న్యాయాధిపతులను చేర్చునట్లు పునర్వ్యవస్థీకరింపబడెను. అనిబంధిత సివిల్ సెవ ప్రతి మతము యొక్క సమస్త బ్రిటిష్ ప్రజలకు తెరవబడెను. స్థానిక క్రైస్తవులకు మొదల్ ఇ న్యాయక్రియ ఈలాగున జరిగెను గనుక కళాశలను విశయమున ఆయన వ్రాసెను. విద్యార్థులు ఇప్పుడు స్థానికుడు పొందగల ప్రతి చట్టబద్ధ నియామకమునకు అర్హులు. క్రైస్తవ పరిచర్యయెడల ప్రేమ లెనివారికి న్యాయస్థానములలో న్యాయవాదులుగా లాభదాయక వ్ర్త్తి నిరీక్షణయు, స్వదెశములో గౌరవప్రద పదవులకు ఎదుగు నిరీక్షణయు కలదు. పార్లమెన్తు రెగ్యులేటింగ్ చట్టము కప్పిన హిందూ వారసత్వ ధర్మము క్రైస్తవమునకు మారుమనస్సు పొందినవారిని సమస్త పౌర హక్కులనున్డి దోచుటకు వాడబడెను. స్థానిక నియమము చెయగలిగినన్తవరకు అది సవరింపబడెను. హారింగ్టన్వంటి అధికారి సలహతో కేరీ, అపోస్తల పదవిలో తన వారసుడైన యౌవన అలెక్zఆండర్ డఫ్పై ఆ న్యాయక్రియను పూర్తిగా నెరవేర్చు భారము ఉంచేను. అది డల్హౌసీ మార్Kవిస్ కాలమున జరిగెను. చార్లెస్ గ్రాంట్ కుమారులు రచించిన ఆజ్ఞలు చివరకు 1833 ఫిబ్రవరిలో, ఈస్ట్ ఇండియా కమ్పేనీకిని దెవాలయ మసీదు ధర్మాస్తులకును తీర్థపు పన్నునకును ఉన్న సంబంధము నిమిత్తము గ్రెట్ బ్రిటన్ బాధ్యతను విడిపించేను.

ఆయన మరణమునకు రెండు సంవత్సరముల తరువాత కుమారుడు జొనాతను ఆయనను విశయమున ఇట్లు వ్రాసెను.

సూత్రములో నా తంద్రి దృఢుడును స్థిరుడును, తన అభిప్రాయములను ఒప్పుకొనుటలోను నిలుపుటలోను ఎంనడును వెనుకాడనివాడు. ప్రమాణము చెయుటకు ఆయనకు మనస్సాక్షి అభ్యంతరములు కలవు. ప్రమాణములు ఎ విధముగా తీయబడునో కఠినముగా నిందించి, వాటిని పూర్తిగా విడిచపెట్టుట ఉచితమన్ ఇ తీవ్రముగా పట్టుబట్టెను. ప్రమాణముల విషయమున ఆయన మనుష్యుని స్వభావమును చూపు మూడు సందర్భములు నాకు జ్ఞాపకము. ఒకసారి ఫొర్ట్ విలియమ్ కళాశాలలో డా. కేరీ విభాగమునకు చెందిన గౌరవనీయుడైన హిందూ సెవక్ ఉడు ఒక ఉదయము గంగలో స్నానము చెయబొవుచు దారి దగ్గర శవము పడియుండుట చూచెను. అయితె చీకటి, ఎవడును లెక, ఆ సంగతి మరింత లక్ష్యపెట్టక దాటిపొయెను. సూర్యొదయము తరువాత గంగనున్డి తిరిగి వచ్చుచు శవము దగ్గర గుంపు చూచి, ఉదయము ఆ శవము దారి ఆవలివైపున చూచితినని అక్కడనున్న కాపలావానితో చెప్పెను. కాపలావాడు అతనిని కొరోనర్ ముందు సాక్షిగా బంధించేను. అయితె కొరోనర్ ముందు తీసికొనిపోఅబడినప్పుడు ప్రమాణము చెయ నిరాకరించి, అవమానము నిమిత్తము చెరసాలకు పంపబడెను. ఆ హిందువు గౌరవనీయుడు, ఎంనడును ప్రమాణము చెయనివాడు గనుక చెరసాలలో ఆహారము తీసికొన నిరాకరించేను. ఈ స్థితిలో అతడు ఒకటిన్నర దినము ఉండెను, నా తంద్రి అప్పుడు సెరంపూరులో ఉండెను. అయితె కలకత్తకు వచ్చినప్పుడు ఈ సంగతులు ఆయనకు చెప్పబడెను. ఆ మనుష్యుడు ప్రమాణము చెయ నిరాకరించెనను వాస్తవమె ఆయనను అతని పక్షమున ప్రవెశింపజెయుటకు చాలెను. ప్రమాణము చెయుటకన్తె చెరసాలకు పోవుట మెలన్ ఇ ఆ మనుష్యుడు తీసికొనిన నిశ్చయమను చూచి ఆయన సంతొషించేను, అతని విడుదల కొరకు తాను చెయగలిగినదన్తయు చెయ నిశ్చయించుకొనెను. మొదలు కొరోనర్ను సమీపించేను, అయితె అతడు శెరిఫ్ యొద్దకు పంపెను. ఆ అధికారి యొద్దకు వెళ్లెను, అయితె ఈ విషయముపై తాను ఆజ్ఞ ఇయ్యలెనని చెప్పబడెను. అప్పుడు అప్పుటి ప్రధాన న్యాయాధిపతితో సంభాషణ జరిపెను, ఆయన జోక్యమువలన ఆ మనుష్యుడు విడుదల చెయబడెను.

మరొక సందర్భము ఆయన వ్యక్తిగతము. ఆయన అంతిమ వివాహము సందర్భమున వివాహదినము నియమింపబడెను. స్నెహితులు పిలువబడిరి, అవసరమైన ఎర్పాట్లన్నియు జరిగెను. అయితె నియమిత దినమునకు మూడు నాలుగు దినముల ముందు, లైసెన్సు పొందవలెననియు, అందుకు ప్రమాణము చెయవలెననియు లెక బాన్లు ప్రకటింపవలెననియు చెప్పబడెను. ప్రమాణము చెయుటను వెంటనే నిరాకరించి అప్పుటి సీనియర్ న్యాయాధిపతిని సమీపించేను. క్వెకరు కాదు గనుక ప్రమాణము అనివార్యమన్ ఇ చెప్పబడెను. అయితె ప్రమాణము చెయుటకన్తె బాన్లు ప్రకటింపబడునట్లు దరఖాస్తు చెసి, వివాహ ఎర్పాట్లను మరొక మూడు వారములు వాయిదా వెసెను.

మూడవ సందర్భము ఇట్లుండెను. ఒక కెసెలో న్యాయస్థానమున వీలునామా రుజువు చెయవలసి వచ్చెను, అందు డా. కేరీ పెరు సెరంపూరు మిషరేలతొ కలిసి నిర్వాహకులుగా ఉన్నది. ఆయన సహొద్యొగులలో ఒకడు దరఖాస్తు చెసెను, అయితె సెరంపూరు మిషరేలు అను పదముల అస్పష్టతవలన న్యాయస్థానము నిరాకరించేను. అయితె డా. కేరీ పెరు ప్రత్యెకముగా ఉన్నది గనుక ఆయన దరఖాస్తు చెసినయెడల మంజూరు చెయుదుమన్ ఇ సూచించేను. ఈ సంగతి చెప్పబడెను; అయితె ప్రమాణము అవసరమన్ ఇ తెలిసినప్పుడు ఆయన ఆ ఆలోచనను అసహ్యముతో వెనుకకు తీసికొనెను. అయినను అనెక ఒప్పింపుల తరువాత, ప్రమాణము విడువబడినయెడల దరఖాస్తు చెయుదునన్ ఇ ఒప్పుకొనెను. ఆయన హాజరై అప్పుటి ప్రధాన న్యాయాధిపతికి తన అభ్యంతరములు చెప్పెను. అవి అంగీకరింపబడి ఆయన దృఢీకరణము న్యాయస్థానము స్వీకరించి నమోదు చెసెను.

ఫొర్ట్ విలియమ్ కళాశలకు సంబంధించిన కర్తవ్యములు ఆయనకు ద్ర్శ్యమార్పు ఇచ్చెను. అది మనస్సును ఉపశమింపజెసి వ్యాయామమునకు అవకాశమిచ్చి ఆరోగ్యమునకు ఎక్కువ తోడ్పబెను. కళాశాల ఆచార్యునిగా ఉన్న సంవత్సరములలో ఎ ఆలోచనయు హాజరును నిర్లక్ష్యము చెయనియ్యలెదు. అసమయములలో నది దాటుచు తుఫాను వాతావరణమును ఎదుర్కొనినను సమయపాలన చెసెను, సెలవు ఎంనడును అడుగలెదు. సెవా నియమముల చొప్పున మంచి పెన్శనుపై విరమింప అర్హుడైనప్పుడు, కళాశాల హితములను చురుకుగా సాగించుటనే ఎన్నిక చెసి, ప్రభుత్వము ఆయన విభాగమును రద్దు చెయువరకు శ్రద్ధగా కర్తవ్యములు నిర్వహించేను. కళాశాల పని కలకత్తలో హాజరు కొరుటవలన ఆయన రాకపోకలకు అలవాటుపబెను గనుక, పదవి నిలిచినప్పుడు తాను లోనైన ఎకాంతమును ఆ వయస్సున నొప్పిగా అనుభవించేను. ఈ సంగతి తరువాత ఆరోగ్యము వెగముగా క్షీణించేను. అప్పుడప్పుడు కలకత్త సందర్శించినను అత్యంత బలహేనతను విశయమున ఫిర్యాదు చెసెను. ఇది దినదినము పెరిగి ఆయనను నిరంతర బాధితు నిగా చెసెను; చివరకు ఇల్లు విడువ జాలకుండెను.

భారతదెశములో మాత్రమె ఈ గౌరవనీయ పరిశుద్ధునికి అట్టి తృప్తి కారణములు దొరకలెదు. ఎబది సంవత్సరములు ప్రతిదినము ప్రార్థించిన ఇంగ్లీషు ప్రజల దాసవిమోచనము నిమిత్తము దెవునికి కృతజ్ఞత చెల్లింప ఆయన చాలు కాలము బ్రతికేను.

ఇంగ్లీషు మిషన్ల పితను ఆయన తరువాతి సంవత్సరములలో, బెంగాలుకు మొదలు చెరిన యౌవన సమకాలికులు ఆయనను వెదకి చూచి అనెక చిత్రములు వ్రాసిరి. 1824లో ఎడిన్బర్గు విద్యార్థియై భారతదెశములో బాప్టిస్త్ ప్రసంగికులలో మొదలివాడైన మిస్టర్ లెస్లిఎ, డా. మార్ష్మన్ కనిష్ఠ కుమార్తెను పెండ్లాడిన హెన్రీ హేవ్లాక్ మారుమనస్సునకు సాధనమైనవాడు, భారత జీవితములో మూడవ గొప్ప వ్యాధి తరువాత కేరీని విశయమున ఇట్లు వ్రాసెను.

మిక్కిలి రోగియైన డా. కేరీ పూర్తిగా కొలుకొన్ ఇ అనెక సంవత్సరములు బ్రతుకు నిరీక్షణ కలిగియున్నాడు. డా. మార్ష్మన్ను విశయమనన్ తవరకు భారతదెశములో నివసిన్చిన కాలమంతట అస్వస్థత ఎరుగడు. ఈ దెశములో అసాధ్యమన్ ఇ మీరు తలంచు మెరకు ఇద్దరును చురుకుగా ఉన్నారు. డా. కేరీ సమతూకమైన ఉల్లాస ముసలివాడు, పండితు నితోనున్న ఆయన చిత్రమునకు ముఖము చాలా పొలిక, అయితె అక్కడ కనబడినన్ త దృఢకాయుడు కాడు. అనువాదముల తరువాత వ్ర్క్షశాస్త్రమె ఆయన గొప్ప అధ్యయనము. భారతదెశములో ఎమాత్రమైనను పెరుగు ప్రతి మొక్కను వ్ర్క్షమును తన తోటలో సమకూర్చెను, అంత శాస్త్రిఉయుడు గనుక ప్రతిదానిని శాస్త్రిఉయ నామముతో పిలుచును. గనుక నెను ఎ సమయమునైనను జెరేనియము అను మాట తప్పుగా పలికినయెడల ఆయన పెలార్గోనియము అని చెప్పి, బహుశా అజ్ఞానము నిందించి లెక గ్రామ్యత నిందించును. రోమీయులు 7:13నున్డి ఆయన ప్రసంగము విను భాగ్యము మాకు కలిగెను, అది ఉత్తమ ప్రసంగము. విధానములో ఆయన మిక్కిలి ప్రాణవంతుడు, శైలిలో మిక్కిలి క్రమబద్ధుడు. నిజముగా ఆయన చెయు ప్రతిదానిలోను క్రమమును నడుపును. వర్గీకరణము ఆయన గొప్ప ప్రీతి, వర్గీకరింపదగినది ఎక్కడనున్డినను అక్కడ డా. కేరీని కనుగొందురు. మొక్కల వెర్ర్లను పదములను మాత్రమే కాక, ఆయన నివాసమును సందర్శించుడి, ఖనిజములు రాళ్లు శంఖములు మొదలైనవి నిండిన అలమరలను, పక్షులు నిండిన పంజరములను ఆయన అమర్చి వర్గీకరించేను. సులభ సమీపము, గొప్ప పరిచయము ఆయనవి. ఆయన అనురాగములు బలము, మనుష్యులకు మాత్రమే కాక స్థలములకును వ్యాపించును. సుమారు ఒక సంవత్సరము క్రితము సెరంపూరులో ఆయన నివసిన్చిన ప్పటినన్డి ఉన్న ఇల్లు అంతగా కూలెను గనుక విడువవలసి వచ్చెను, అప్పుడు ఆయన తిక్తముగా ఎడ్చేను. ఒక ఉదయము అల్పాహారమున మరణించిన ఉత్తముడైన జాన్ థోర్న్టన్ ఔదర్యమును విశయమున కథ చెప్పుచు, ఆ స్మరణతో పెద్ద కన్నీరు కంట నిండెను. గౌరవనీయుడైన మనుష్యుడు ఎడ్చుట కదిలించు ద్ర్శ్య ము; అయినను అది మిమ్మును మిక్కిలి ఆసక్తిపరచు ద్ర్శ్య ము, ఏలయనగా ఆయన కన్నీటిలో పౌరుషము కలదు, బాలుని ఎడుపునకు అతి దూరమైనది.

చివరి పది సంవత్సరములు ఆయన నివసిన్చి మరణించిన ఇల్లు, కళాశాల నూతన ఆచార్యులకు ప్రణాళిక చెయబడిన రెండు మూడింటిలో పూర్తియైన ఎకైకము. పక్కనున్న కళాశలతో పొల్చినయెడల అంత కఠిన సరళతతో నిర్మింపబడెను గనుక మనుష్యులకు కాక దెవదూతలకు రూపింపబడెనని చెప్పబడెను. కేరీ గదియు గ్రంథాలయమును నదివైపు చూచెను, మధ్యను కళాశాల తోట వెడల్పు. ఆవలివైపు, పై వసారాలో, ఉదయము ఆయన బల్లయొద్ద అంతిమము వరకు దాదాపు పనిచెసెను, సాయంకాలము సూర్యాస్తమయమివైపు సందర్శకులతొ మాట్లాడెను. 1826లో లండన్ మిషరే సొసైతే తన మొదల్ ఇ ప్రతినిధి బృన్దమును కలకత్తకు పంపెను. డా. కేరీ తన నావను వారి నిమిత్తము పంపెను, భర్త ఇంగ్లాండులో లెనన్దున శ్రీమతి మార్ష్మన్ అతిథులను సత్కరించేను. వారు వ్రాసిరి.

డా. కేరీని ఆయన అధ్యయన గదిలో కనుగొంటిమి, ఆయన ఆదిమమైన, మనము చెప్పవచ్చును అపోస్తలీయమైన, రూపముచె మెము సంతొషించి కదిలితిమి. ఆయన హ్రస్వాకారుడు, తెల్లని వెంత్రుకలు, ముఖము లక్షణములోను భావములోను సమానముగా మృదువును దయాపూర్ణమును. ఇద్దరు హిందూ మనుష్యులు పక్కను కూర్చుండి ప్రాకృతిక చరిత్రలొని కొన్ని చిన్న విషయములను చిత్రించుచుండిరి. డాక్టరు, తన పాండిత్య అధ్యయనములు వెరుగా, నిర్మల రుచియు ఉన్నత బుద్ధిజాతి భావమును గలవాడు, నమూనాలలోను చిత్రములలోను ఎన్నికైన సంగ్రహము కలిగియున్నాడు. వ్ర్క్షశాస్త్రము ఆయనకు ప్రియాధ్యయనము, ఆయన తోట అరుదైనవాటితొ వింతగా సమృద్ధి.

కేరీని సందర్శించినవాటన్నితిలో భారత సంఘ చరిత్రకారునికి ఇప్పుడు అంత ఆసక్తికరైనవి, శ్వార్ట్జ్ తరువాత కేరీ నిలిచిన్ అట్లు కేరీ తరువాత నిలిచిన యౌవనుని సందర్శనములే. అలెక్zఆండర్ డఫ్ ఇరువది నాలుగు సంవత్సరములవాడు, 1830లో, తాను సంప్రదించిన మిషరేలన్దరి అనుభవమునకు విరుద్ధముగా తన స్వంత ప్రణాళికలను నడుపుటలో సందెహము నిండి, కేరీ ఒక్కనినున్డియే సెరంపూరు అంత కేంద్రము కాని స్థావరములో అంత మంచిగా ఆరమ్భింపబడిన క్రైస్తవ కళాశాల విధానమును కలకత్తలో కొనసాగింప అత్యంత తీవ్ర ప్రోత్సాహము పొందెను. ఆ కథను మరెక్కడ 32 చెప్పితిమి.

ఒక మండు జూలై దినమున కళాశాల ఘాటున దిగి, ఆసియాలొని అత్యుత్తమ ఆధునికభవనమునకు నడిపించు మెట్లవరుసవైపు ఇంకను ఎరుపుగల మైదానవాడు నడిచేను. ఎడమవైపు తిరిగి, దెవదూతలకు కట్టబడెను అని ఒకడు చెప్పిన, అంత సరళము, ఇంటిలో, భారతదెశము నిమిత్తము ఇంకను పనిచెయు అతి గొప్ప మిషరే పండితు ని అధ్యయన గదిని వెదకెను. అక్కడ తెల్లని జాకెట్టులో చిన్న పసుపు ముసలివాడని తోచినవాడు కనబడెను. ఆయనను విశయమున ఇదివరకె తరచుగా వినిన సందర్శకునియొద్దకు అతడు తూలుచు వచ్చి చాచిన చెతులతో గంభీరముగా ఆశీర్వదించేను. సమకాలికుడు కొద్ది కాలము తరువాత ఆ బాలస్వభావ పరిశుద్ధుని విశయమున ఇట్లు వ్రాసెను. నీవు మా హ్ర్దయములో ఉన్నావు, సన్నని నెరసిన కెశములతో, జీవగ్రంథమును అంతగా ఎరిగిన కంటితో, నీవు పూవుల మధ్య సంచరించునట్లు, ఆదాము పతనమునకు ముందువల్ ఎ, ప్రశాంతమైన నొసటితో. ఆ సంప్రదింపు ఫలము రెంట ఆశీర్వాదము. ఏలయనగా ఆ కాలమున దెశములొని అత్యుత్తమ కళాశలను స్ర్ష్టించిన పండితు ని ప్రభావముతోను, అర్ధ శతాబ్దము ప్రజలకు ప్రసంగించిన స్థానిక భాషావెత్త ప్రభావముతోను కేరీ మాట్లాడ గలిగెను. యౌవన స్కట్లాండువాడు, అభిప్రాయము అత్యధిక విలువ గల ఎకైక అధికారి అనుమోదనతో ఆయన సన్నిధిని విడిచేను.

ఆయన అంత్యవ్యాధిలో సందర్శించినవారిలో స్కట్లాండు మిషరే అలెక్zఆండర్ డఫ్ ఉండెను. ఆయనను చూచిన అంతిమ సందర్భములలో ఒకదానిలో, బహుశా అంతిమమే, కేరీ మిషరే జీవితమును విశయమున ప్రధానముగా మాట్లాడుచు కొంత కాలము గడిపెను, చివరకు మరణించుచున్న మనుష్యుడు గుసగుసల్ ఆడెను, ప్రార్థించుము. డఫ్ మోకాళ్ళూని ప్రార్థించి వీడ్కోలు పలికెను. గదినున్డి దాటుచు బలహేన స్వరము తన పెరు పలుకుట వినిన్ అట్లు తలంచి తిరిగి చూచెను, తాను మరల పిలువబడెను. అట్లు వెనుకకు అడుగు వెసెను, కృపాపూర్ణ గంభీరతతో వినినది ఇది. మిస్టర్ డఫ్, మీరు డా. కేరీని విశయమున, డా. కేరీని విశయమున మాట్లాడుచున్నారు. నెను పోయిన తరువాత డా. కేరీని విశయమున ఎమియు చెప్పకుడి, డా.

కేరీ రక్షకుని విశయమున మాట్లాడుడి. డఫ్ గద్దింపబడి భయభక్తులతో వెళ్లెను, హ్ర్దయములో ఒక పాఠముతో

ఆయన ఎంనడును మరువనిదానితో. 33

పూర్వ స్నెహితులతొ ఉన్నప్పుడు గతమును విశయమున ఎక్కువగా నిలిచెను. 1832 మెన్ ఉ విశయమున డా. మార్ష్మన్ పెర్కోనెను. నిన్న రాత్రి ప్రియ సహొదరుడు కేరీ తో టీయొద్ద ఒక గంట గడిపితిని, ఇప్పుడు డెబ్బదియు తొమ్మిది నెలలు. ఆయన అత్యంత సౌకర్యవంతమైన ఆరోగ్యములో, భారతదెశమును విశయమనుయు అన్యజనులను విశయమనుయు తన మొదల్ ఇ భావములను, ఫుల్లర్ కూడా ఇంకను వాటిలొనికి ప్రవెశింప జాలనప్పుడు, మంచి ముసలి జాన్ రైలాండ్ డాక్టరు తంద్రి వాటిని లెఖనవిరుద్ధమన్ ఇ ఖండించినప్పుడు, దెవుడు వాటిని ఎలాగు సజీవముగా కాపాడెనో మాట్లాడుచుండెను. ఆ భావములు చచ్చిపోయిన యెడల భారతదెశము ఇప్పుడు ఎంత వెరైన స్థితిలో ఉండెడిది. ఆ సంవత్సరము సెప్టెంబరులో శ్రీమతి వార్డును సమాధి చెయుచు, సమాధియొద్ద ఉపన్యాసములో, ప్రభువు ఆనందములొనికి తనకన్తె ముందు ప్రవెశించిన స్నెహితులతొ నూతన సహవాసము కొరిన్ అట్లు తోచేను.

స్కట్లాండునున్డి సహొద్యొగిగా మిస్టర్ లీచ్మన్ చెరినప్పుడు, 1833 ఎప్రిల్ లో కూడా ఆ ముసలివాడు ఇంత చురుకుగా ఉండుట, లెక బలహేనుడైనను వెంబడించుచునే ఉండుట కనుగొనెను.

మా గౌరవనీయుడైన డా. కేరీ అత్యుత్తమ ఆరోగ్యములో ఉన్నాడు, మా బహిరంగ సెవలన్నితిలో తన వంతు తీసికొనును. ఈ నెల మొదలిదినమున సరిగా నలువది సంవత్సరముల క్రితము లెస్టర్ సంఘమునకు ప్రభువు భోజనము పంచి, మరునాడు భారతదెశమునకు ఓడ ఎక్క బయలుదేరెను. ఈ దీర్ఘ గౌరవ శ్రమ కాలమున ప్రభువు ఆయనను కృపతో కాపాడెను. ఈ నెల మొదలిదినమున జరిగిన మా మిషరే ప్రార్థన సమావెశమున ఆయన ప్రభువు పనిలో పట్టుదల కలిగి నిలుచునట్లు మమ్మును ప్రోత్సహించు ఆసక్తికర ఉపన్యాసము ఇచ్చెను. డా. కేరీ అధ్యయన గదిలో నెలనెలకు ఒక ఎకాంత ప్రార్థన సమావెశమును కూడా కలదు, అది నాకు అసాధారణ ఆసక్తి గల సమావెశము. ఆ సందర్భములలో మెము క్రీస్తు కారణమునన్డి మాపై పడు, దానితో కలిసియుండుట మా గౌరవమును భాగ్యమును, బహిరంగ ఎకాంత శోధనలను, వ్యక్తులముగా భరింప పిలువబడు శోధనలను ప్రభువు ముందు ప్రత్యెకముగా పరచుదుము. మా చివరి సమావెశమున డా. కేరీ గిద్యోను చరిత్రలో కొంత చదివి, బలహేనమును అసమర్థమును అన్ ఇ తోచు సాధనములచె దెవుని కారణము విజయమునకును జయమునకును నడుపబడగలదన్ ఇ ఆ చరిత్ర ఇచ్చు ప్రోత్సాహముపై లోతైన భావముతో వ్యాఖ్యానించేను.

కేరీ వారసుడు మాక్ పది నెలల తరువాత క్రిస్టfఅర్ అండర్సన్కు ఇట్లు వ్రాసెను.

31వ. సెరంపూరు, 1834 జనవరి. మా గౌరవనీయ పిత డా. కేరీ ఇంకను మాకు నిలుపబడియున్నాడు, అయితె గత మూడు నెలల నున్డి ఉన్న అదే స్థితిలో. పనికి పూర్తిగా అసమర్థుడు, మిక్కిలి బలహేనుడు. ఒక్కెసారి కొన్ని గజములే నడువగల్ అడు, దినమును లాభమునకును వినోదమునకును చదువుచు, అప్పుడప్పుడు తూలుచు నిద్రించుచు గడుపును. మనస్సులో పూర్తిగా ప్రశాంతుడు. మహిమను విశయమున సజీవ ముందుచూపులలో ఆయన ఉహ అధికముగా ఎగురదు. దెవునియన్దు తన వారసత్వమును విశయమున అశాంత సందెహములతో ఆయనను కలవరపరచదు. సువార్త సత్యమన్ ఇయ్ ఉ తాను దానిని నమ్ముచున్నానన్ ఇయ్ ఉ ఆయనకు సమస్తము. తాను ఎమైనను ఎరుగుదునన్ ఇ చెప్పగలిగినయెడల, తాను దానిని నమ్ముచున్నానన్ ఇ ఎరుగుదునన్ ఇ చెప్పును. భూమినున్డి విడుదలను విశయమనుయు మహిమ నిరీక్షణన్ ఉ విశయమనుయు ఆయన మనస్సు తిరిగినప్పుడు భావములు మృదువును మధురమును. అవి మిక్కిలి సరళము, కొన్ని సంక్షిప్త సారవంత వాక్యములలో వ్యక్తమగును. మిషను వ్యవహారములన్నితియన్దు ఆయన ఆసక్తి తగ్గలెదు. సంప్రదింపులోనైనను కూడిన ప్రార్థనలోనైనను ఇక మాతో కలుగ జాలకున్నను, జరుగు సమస్తము ఆయనకు తెలియజెయవలెను, ఆయన హ్ర్దయము మెము చెయునదంతటికి పూర్తిగా మాతోనే ఉండును. రాబోవు వెండి కాలమును ఆయన బ్రతికగల్ అడు అన్ ఇ నెను భావింప జాలను, అయితె బ్రతకవచ్చును, ప్రభువు ఇందిలోను ఇతర విశయములలోను ఉత్తమమైనది చెయును.

మా అవసరములు సిక్ఖరకు వచ్చుచున్డ నెను సెరంపూరు విడి ఆహారము దొరుకుటకు పోవలెనని నిశ్చయించి, చెర్రా పూంజీ నా భవిష్యత్ నివాసముగా నియమించితిని. అక్కడ ప్రథమ శ్రెణి పాఠశాల స్థాపింపుదునన్ ఇ ప్రస్తావించి, కొన్చెము ఉహ ఔష్ణ్యముతో ఖసియా కొండలపై సెరంపూరు రెండవ సంచిక, పస్చిమ ప్రాంతములలొ వెలుగు వ్యాపించు కేంద్రముగా, ముందుచూపులు నారమ్భించితిని. నా ఉహ భూతమును నిజముగా ప్రేమింప దారితిని, అయితె అది కావలెన్సినది కాదు. ఇక్కడ సహొదరులు నెను చూచిన్ అట్లు చూడలెదు.

ఈ అంతిమ చిత్రము, 1819లో లండన్ మిషరే సొసైతే పంపిన మిస్టర్ గోగర్లి, మంమును ఇంకను అంతమునకు దగ్గర తెరుచును.

ఈ సమయమున నెను ఆయనను అంతిమ సందర్శనము చెసితిని. ఆయన అధ్యయన గదిలో, బల్లదగ్గర, అలవాఇన స్లక్ష్ణ వస్త్రములతో కూర్చుండెను. కన్నులు ముగియున్డెను, చెతులు కలిపియుండెను. బల్లపై క్రొత్త నిబన్ధన అంతిమ అధ్యాయపు ప్రూఫ్ శీత్ ఉండెను, దానిని ఆయన కొద్ది దినముల క్ర్తము పునర్విమర్శించేను. ఆయన అక్కడ కూర్చుండిన రూపము, గౌరవనీయ నొసటిన్ ఇ అలంకరించిన కొన్ని తెల్ల నెర కెశములు, ప్రశాంత వర్ణహీన ముఖము, నన్ను కొన్చెము భయభక్తులతో నిందేను. ఆయన అప్పుడు యజమానుని పిలిఉపున్ ఇ వినూచున్నట్లున్ ఉ, పోవుటకు కాచుకొన్న్ అట్లున్ ఉ కనబడెను. ఆయన సన్నిధిన్ ఇ నెను సరి గా అర గంట కూర్చున్తిని, ఒక్క మాట పలువబడలెదు. ఆ గంభీర మౌనమును విరిచి, స్వర్గమునకు దగ్గర ఉన్న్ ఆత్మ ను భూమికి పిలువను అని నెను భయపడితిని. చివరకు నెను పలికితి ని. ముక్కుమ్ది ఆరు సంవత్సరముల కన్తె ఎక్కువ గడిచినా, మా మధ్య జరిగిన మాటల్ ఎ నెను గుర్తు పెట్టుచున్నాను. నా ప్రియ మిత్రుడా, నీవు నిజముగా నిత్యలోకపు హద్దుల పైన నిలుచుచున్నావు. మరణ తాత్కాలిక నిరీక్షణలో నీ భావములు ఎమి, అని అడుగుత తప్పు అని తలంచ కుము. ఆ ప్రశ్న ఆయనను తన జాడ్యతో తోచిన్ ఆవస్థ్ నున్ది లేపెను. ఆలస్య కన్నులు తెరిచి, ఆయన తీవ్రముగా జవాబిచ్చేను. నా వ్యక్తిగత రక్షణ విశయమునన్ తవరకు నాకు ఒక నిద నా కూడా లెదు. నెను ఎవనిని నమ్మితినో ఎరుగుదును, ఆ దినమునకు నెను ఆయనకు అప్పగించిన దానిని ఆయన కాపాడగలడని నమ్ముచున్నాను. అయితె పరిశుద్ధ దెవుని సన్నిధిని నెను కనబడవల్సినదన్ ఇ తలంచి, నా పాపములను అనెక లూపములను స్మరించు నెను వంకు. ఇక ఎమియు చెప్ప జాలలెదు. కన్నీరు చేకు పైన కరిగెను, కొన్చెము తరువాత నెను లెపిన్ అ అదే మౌనములోనికి ఆయన తిరిగిపొయెను.

ఆ సందర్శనము అత్యన్త గంభీరము, నెను అప్పుడు పొందిన పాఠము ముఖ్యము. నెను ఎరిగిన అత్యన్త పరిశుద్ధుడును నిరపరధుడును ఐన మనుష్యులలో ఒకడు, నలువది సంవత్సరముల కన్తె ఎక్కువ దూషణ శ్వాసమునకు పై ఉన్డి, యూరోపియనులును స్థాని కులును అనెకుల సంనిధి స్నెహిత్వములో, ఆయన నదతన్లో ఎ అసమంజస్యము చూడ సంతొషిమెవారు, అయితె ఆయన నిజ్Aయతి క్రైస్తవ స్వభావమును పొగడవలసిన వారు, తాను ప్రసంగించిన రక్షకు ని పున్యమువలన తన రక్షణ నిశ్చయ మును ఎఋగియు, పాపము అత్యధిక పాపత్వముతో ఇంత ముందిచినా, పరిశుద్ధ దెవుని ముందు కనబడు తలమ్పువలన వంకెను. ఈ ఘటన తరువాత కొద్ది దినములు డా. కేరీ తన మంచమునకు వెళ్లెను, దానినున్డి ఆయన ఎంనడును లేవలెదు.

17వ. 1802 మార్చి ఇంత ముందె కేరీ తన న్ను డా. రైలాండుకు ఇట్లు వర్ణించేను. ఒక సంవత్సరము కన్తె ఎక్కువ క్ర్తము మీరు, లెక నా ప్రియ మిత్రులన్లో ఎవ్వరో, పరస్పర క్రైస్తవ ప్రేమ సాక్ష్యము గా ఒక ప్రసంగ సంచిక ప్రచురింప ఉద్దెశము పెర్కోని, దానికి నెను ఒక రెండు ప్రసంగములు పంపు మునన్ ఇ కోరిరి. నెను గమ్భీరముగా ఉద్దెశించితిని, ఒక్కసారికన్తె ఎక్కువ కూర్చుని దానిని నెరవేర్చ ప్రయత్నించితిని, అయితె ఎప్పుదూ అందహో విధ్వస్తింపబడితిని. ఆలస్యమె నా ప్రధాన పాపము, దానికి ఇప్పుడు నెను ఎంనడును తలంచని అనెక వ్యవసాయములు కలిసెను. చివరకు నెను ఎవ్విధముగైననూ సువార్తను అవమానపరచు నట్లు పడవ చ్చునన్ ఇ నిరన్ తర భయము నాకు కలదు గనుక, నా పెరు విస్మృతిలో పంద బడునట్లు నెను తరచుగా కోరితిని. ఆ భయములకు కారణము కలదు, నెను పాపమునకు ఇంత ప్రవరణురాలైనవాదను గనుక, దినమున ఘొర నేరములనున్డి నెను కాపడబడితినని ప్రతి రాత్రి ఆశ్చర్యపడుదును. శోధనను తప్పించు నెను దానిని కృప అత్భుతమ నని ఎంచుదును. ధర్మాలవ్ ఆతు ఎ ఘొర నేరములనకు పడుట నున్డి రక్షణ కాదు అని నెను ఇప్పుడు ఇంత పూర్తిగా ఎంనడును నమ్మలెదు, ప్రతి క్షణము దెవుని తాత్కాలిక సహాయము నాకు అవసరము. నా నిరన్ తర అపాయ జ్ఞానము, నెను బ్రతికియున్నంత నెను రచించిన ధార్మిక ప్రచురణ ఎ దియు నాది అని ప్రచురింపబడకో దునన్ ఇ నాకు బలముగా కలిసెను. మరొక కారణము, ఎ విషయమునకు న్యాయము చెయ లేక, మంచి అర్థ ము వ్రాయ లేక, నా అసమర్థత జ్ఞానము. నెను నిజముగా అనెక విశయములు ప్రచురింపవలసిన వాడను, అవసరము తప్పు నెను దానిని చెయ జ్Aలితిని అని చెప్పగలను. అవి మాత్రం వ్యాకరణ గ్రంథములు, నెను న్Aకు నెను ఎన్నికు కొనగలిగితె నెను వ్రాయును అంతిమమైనవి.

15వ. 1833 జూన్న ఆ ముసలివాడు ఇంకను ఇతరులతో ఆనందింప శక్తిగలవాడు. కుమారుడు జొనాతనుకు ఆయన వ్రాసిన ఎకైక సంక్షిప్త లేఖ, న్Aలుగు వంద సంవత్సరము క్ర్తము హస్తాక్షరము అంత స్పష్టముగా, ఈ వ్రాయువానికి కలదు.

నా ప్రియ జొనాతను, నీవు పొందిన మంచి వార్త పైన నెను అభినన్దిన్చుచున్నాను. అయితె లూసీ ఇంకను ఇంత రోగియై యుండుట విచారము. ఇక ఎక్కువ వ్రాయ నాకు బలహేనామ్ ఉ, నీ తల్లి వాతావరణము అనుమతిన్చు మెరకు మన్చి గానె ఉన్నది అని చెప్పుటకె. గత పక్షము నెను బ్రతికిన దానిన్ కన్తె చెదూ బ్రతక అసా ధ్యము. నీ స్నెహము గల తంద్రి, డబ్ ల్యు. కేరీ.

వెండి కాలము అప్పుడు అత్యన్త తీ వ్రత చూచెను.

27వ. ఆయన అంతిమ లేఖలు ఇంగ్లాండులో ఇద్దరి సహోదరులకు ప్రేమ నిరీక్షణ సందెశములు. 1833 జూలై ఆయన వారికి వ్రాసెను.

సుమారు ఒక వారము క్ర్తము నాలో ఇంత గొప్ప మార్పు వచ్చెను గనుక అది మరణ తాత్కాలిక దెబ్బ అని నిశ్చయించి, నా పిల్లల్ అన్దరు దానిని తెలిసి నన్ను చూడ ఇక్కడ వచ్చిరి. అప్పుటినన్డి నెను అత్భుతముగా పునరుద్ధరింపబడితిని, లెక ఈ లేఖ వ్రాయ జాలక్ ఉండెను. అయితె ఇది నిలుచు నని నెను ఎదురుచూద జ్Aలను. ప్రభువు సంకల్పము జరుగునుగ్Aఅక. మన్చి లోకమున మిమ్మును కలిసే వరకు విద్Aయ్. నీ స్నెహము గల సహోదరుడు, డబ్ ల్యు. కేరీ.

రెండు నెలలు తరువాత ఆయన తన పాత పనిలో, అప్పుడప్పుడు లే ఖన ప్రూఫ్ శీత్ చదువ శక్తిగలవాడు.

25వ. సెరంపూరు, సెప్టెంబరు 1833.

నా ప్రియ సహోదరుల్ ఆర, ఇప్పుడు మీకు వ్రాయ శక్తి నాకు కలగదమ్ ఉ నాకు, ఇతరులకు కూడా, పూర్తిగా ఎదురుచూదని ది. అయితె నెను ఇంకను కొద్ది కాలము నిలుచుటకు దెవుని సంకల్పము అన్ ఇ తోచును. అది ఎంత కాలమో పూర్తిగా ఆయనతో ఉంచేను, చెప్పగలది ఇది ఎ. నా నియమిత కాలము దినములు మార్పు వచ్చే వరకు నెను కాచుకొమ్దు ను. రెండు నెలలు కన్తె ఎక్కువ క్ర్తము నెను ఇంత బలహేనతకు దిగితిని గనుక నా మనస్సు ఆరిపోయిన్ అట్లు తోచేను. దెహము బలహేనత, అత్యంత అలసత క్షీణత ఇంత ఉన్డెను గనుక నెను సరి గా పలుక జాలక్ ఉండెను, ఒక కుర్సీ నున్డి మరొక దానికి మార్చినంత మరణము అనుభవింపబడదు అన్ ఇ తోచేను. ఇప్పుడు నెను కూర్చుని, పర్యమ్కపై పండుకొన, అప్పుడప్పుడు లే ఖన ప్రూఫ్ శీత్ చదువ శక్తిగలవాడను. ఇల్లు దాటె ఇంత కన్తె ఎక్కువ నడవ నాకు బలహేనామ్ ఉ, కొన్ని నిమిషాలు సహ్Aయము లెకుమ్డ నిలువ జ్Aలను. స్నెహము గల మిత్రులు ఇచ్చగల ప్రతి సౌకర్యము నాకు కలదు, సామాన్యముగా ప్రశాంత మనస్సు అనుభవించుచున్నాను. గొప్ప బిందు నిశ్చయిమ్పబడినది అని నమ్ముచున్నాను, నెను పోవుటకు సిద్ధము. అయితె ఎప్పుడో, దానిని దెవునితొ ఉంచేను.

3వ అక్తోబరు. ఈ లేఖ నారమ్భించినప్పుటి కన్తె నెను చెదూ లెదు. నెను, మీ అత్యన్త స్నెహము గల సహోదరుడు, విలియమ్ కేరీ.

30వ. ఆయన అంతిమ సందెశము క్రైస్తవలొకమునకు, అత్యన్త ఉచితముగా, క్రిస్టfఅర్ అండర్సనుకు సెప్టెంబరున పంపబడెను. దివ్య వాగ్దత్తముల పూర్ణ నెరవే ర్పు సమస్తము దెవుని సర్వశక్తి పైన ఆధారపది యుండు గనుక, నెనుము వాక్యపు పరిశెవ కులు అన్దరుమ్ ఉ ఆయన బలమును పట్టుకొని, వాని సమస్తము నెరవే ర్పుదునన్ ఇ పూర్తిగా ఎదురుచూచి మా పని చెయుదుము గన్ ఇ ప్రార్థించుడి. అది ఎంత కఠినముగాను అసంభవముగాను కనబడినను నిశ్చితము, ఏలయనగా దెవుని వాగ్దత్తములు అన్ నియు ఆయనన్ దే అవున్ ఉ, ఆయనన్ దే ఆమేన్ ఉ. ఆయన తన జీవితమంత ఈలాగునె గొప్ప విశయములు ఎదురుచూచి ప్రయత్నించెన్Aఆ.

ఆయన తన తోట గాడ నడుప బడునట్లు తన ఆజ్~అనుసారము చిన్న వెదిక పైన ఒక కుర్సీ నియమింపబడెను. ఇతర సమయములలో ప్రధాన తోటమాలి హల్లోధర్, అప్పుడు సుమారు 2000 ఉన్న మొక్కల సంగ్రహము స్థితి ఆయనకు నివెదించేను. డా.

మార్ష్మన్ తన మిత్రుని దినము, కొన్నిసార్లు దినమునకు రెండుసార్లు, చూచి, లార్డ్ హేస్టింగ్స్ ఆయనను వర్ణించినట్లు ఎప్పుదూ ఉల్లాస ముసలివాడు అని కనుగొనెను. ఆయన విచారముగా తోచిన్ ఎకైక సందర్భమున, డా. మార్ష్మన్ గది విడుచుచు తిరిగి ఎన్దుకు అని అడిగెను. లోతమైన భావముతో మరణించు పండితుడు ఇతరులను చూచి చెప్పెను, నెను పోయిన తరువాత సహోదరుడు మార్ష్మన్ ఆవులను నా తోటలోకి పమ్పును. జవాబు త్వరగా వచ్చెను, అది నాకు దూరముగా ఉండునుగ్Aఅక. నాకు నీ వ్ర్క్ష రుచి లెకపోయినను, నీవు ఇంత ప్రేమించిన తోట రక్షణ నాకు పవిత్ర కర్తవ్యముగా ఉండును. 34 పరులలో ఆయన అత్యధిక సందర్శకిణి గవర్నర్ జనరల్ భార్య లేడీ విలియమ్ బెంటింక్. ఆ మె భర్ త దక్షిణ భారతదెశములో ఉండెను, ఆమె కేరీ ఇంటికి ఎదురుగా బ్యారక్పూర్ ఉ పార్కు విశ్రాంతిలో తన కాలము అధికము గడిపెను. ఆయన జీవితములోను ఇప్పుడు న్ ఉ ఆమె ఆయనను తరను సంభాషణచె, మరణ కల నేర్చుకొనెను. కలకత్త బిషప్ డేనియల్ విల్సన్, తన దీర్ఘ ఎపిస్చోపెట్ ఆరమ్భము నున్డి సెరంపూరును ప్రేమింప నేర్చుకొనెను, తరువాతి సంవత్సరములలో 14వ కలకత్త కన్తె అక్కడే ఎక్కువ నివసిన్చెను. 1833 ఫిబ్రవరి ఆయన మొదలుగా కేరీని సందర్శించేను. గదికి పర్యమ్కపై ఉన్న, స్వర్గ లోకపు హద్దున ఉన్న్ అట్లు కనబడిన ఆయనను కలిసిన సందర్శనము అత్యన్త కది లించు ది. తరువాతి సందర్శనముల అంతిమమున్ అ యౌవన బిషప్ మరణించు మిషరే ఆశీర్వాదము కోరెను. అన్దరితో మాట అదే, దెవుని సంకల్పమునకు వినయ సమర్పణ, పాపుల్ రక్షకుని దృఢ నమ్మకము, ఆయన రాజ్యము అద్భుత వ్ర్ద్ధికి క్రొతగల ఆనంద కృతజ్ఞత. ఆయన పోవుటకు ఆరు వారముల క్ర్తము సహొదరులు ఇంటికి పంపిన చిత్రము ఇది. మా వ్ర్ద్ధుడును గౌరవనీయుడును ఐన సహోదరుడు తాను క్రమముగా బలహేనుడు అవుటను అనుభవించుచున్నాడు. పర్యమ్క నున్ది లేవ సరి గా జాలదు, గాలి తీసికొనుటకు దినము బయహికి తీసికొని పోవదము అత్యన్త కష్టము. అయితె వ్యాధి వలన నొప్ప్ ఎ లెదు, మనస్సు అత్యన్త ప్రశాంతమును సుఖమును. ఇన్ద్రియములు పూర్తిగా ఆయన వస్తువు, బలహేనత వలన కష్టమైనన్ ఉ దినదినము మిత్రులతో మాట్లాడును.

సంవత్సరములో అత్యన్త వెండి కాలము మె నెలయు జూన్ మొదల్ ఇ వారముయు అలసి సాగెను. ప్రతి రాత్రి ఆయన మంచి గ నిద్రించేను, ప్రతి దినము వాయు వినియోగమునకు భోజన గదిలో పర్యమ్కక్ ఉ మార్చబడెను. అక్కడ ఆయన ఒక 22వ మాట రెండు మాటల్ కన్తె ఎక్కువ పలుక జాలక, అయితె ఆనంద ముఖముచె ప్రార్థనలో ఐక్యము సంభాషణ ఆసక్తి వ్యక్తముచెసెను. మె నెలన ఇంగ్లీషు మెయిలు మిస్టర్ హోప్ నున్డి సంతొష వార్త తెచ్చెను. దెవుని ప్రజలు మిషనునకు నూతనంగా ప్రార్థించి ఇచ్చుచున్నారు. ముఖ్యముగా ఆయన అంతిమ కేంద్రము చెర్రా పూంజీ స్మరింపబడెను. ఒక మహిల, పెరు లెక, ఆ మిషనునకు 500 పౌండ్లు, కళాశలకు 500, అనువాదములకు 500, సామాన్య మిషనునకు 100 అర్పించెనని తెలిసి, ఆయన క్షీణ చెతులు స్వర్గమునకు ఎత్త్ ఇ దెవునికి స్తుతి గుస గుస ల్ ఆడెను. పోవు జాడ్య వచ్చినప్పుడు, ముఖ్యముగా చెర్రా నిమిత్తము కృతజ్ఞత లేఖ వ్రాయ బల్లకు చెరువ ప్రయత్నించేను. అప్పుడు తాను మొదలుగా క్Uర్చిన చిన్న సంఘము ఇరువది ఆరు సంఘములుగా వ్యాపించి, వాటిత్లో సువార్త విధులు క్రమముగా నెరవెర్చబడుచున్న విఅన్ ఇ స్మరించి, దెవుడు ఎమి చెసెను అని గుస గుస ల్ ఆడెను.

అంతిమ విశ్రాంతిదినము వచ్చెను, అంతిమ పూర్ణ దినముయు. నిరన్ తర మార్ష్మన్ ఆయనతో ఉండెను. ఆయన సరి గా పలుక జాలక, కొద్ది సంభాషణ తరువాత నెను ఆయన పర్యమ్క పక్కన మోకాళ్ళూని ప్రార్థించితిని. నాలో ఎదురుచూదని విధముగా, ఆయనను నలువది సంవత్సరముల కన్తె ఎక్కువ భారతదెశములో కాపడి ఆయన సంఘమునకు ఇంత మంచి సాధనముగా చెసిన దానికి దెవునికి స్తుతి, ఆయన ఇంటికి తీసికొని పోఅబడినప్పుడు వెనుక్ ఉండిన వారిపై ఆయన ఆత్మ రెంట భాగము నిలుచున్ అట్లు విజ్ఞాపన, పలుక జాలక ఆయన ముఖముచె ఈ ప్రార్థనలో ఎంత హ్ర్దయపూర్వకముగా కలిసెనో చాలు చూపెను. అప్పుడు శ్రీమతి కేరీని, ఆయన ఇప్పుడు నన్ను చూడగలన్ ఆ అని అడిగెను. ఆమె అవును అని చెప్పి, నన్ను నిశ్చయింప, మిస్టర్ మార్ష్మన్ తాను ఇప్పుడు ఆయనను చూచుచున్నాడా అని తెలుసుకొనగోరుచున్నాడు అని చెప్పెను. ఆయన నెను వినట్లు బిగ్గరగా జవాబిచ్చేను, అవును, చూచుచున్నాను, అని నా చెతిని అత్యన్త స్నెహముతో పిచ్చెను. అప్పుడు నెను ఆయనను విడిచి, ఇతర కర్తవ్యములు ఆ దినమున నన్ను మరల చెరన్ ఇయ్యలెదు. మరునాడు, సూర్యొదయమునకు ముందు ఇంటికి తిరిగివచ్చుచు, మా సహొదరులు మాక్ లీచ్మన్ తమ ఉదయ స్వారీలో కనబడి, మా ప్రియ సహోదరుడు రాత్రి అంత కొన్చెము చెదూ ఐ, ఇప్పుడే అత్యన్త రోగియై విడిచి వచ్చితినని మాక్ చెప్పెను. నెను వెంటనే, ఆయన గత పది సంవత్సరములు నివసిన్చిన కళాశాల గాడి, ఇంటికి త్వ్రలుందెను. గది చెరినప్పుడు ఆయన ఇప్పుడే తన ప్రభువు ఆనందములోనికి ప్రవెశించెనని కనుగొనితిని. శ్రీమతి కేరీ, కుమారుడు జాబెజ్, నా కుమారుడు జాన్, శ్రీమతి మాక్ అక్కడ ఉందిరి.

9వ. అది 1834 జూన్ సోంఅవారము, ఉదయ ఐదు గంటలర, ఉద య సూర్యుడు పూర్ణ దినమునకు ఆకాశము ఎక్కు చున్న వెళ. మరునాడు వాన మెఘములు పగిలి దెశమును చీకటితో కప్పెను, వారు విలియమ్ కేరీని మారుమనస్సు పొందినవారి స్మ శానమునకు తీసికొని పోయి గొప్ప విలపము చెసిరి. ఆ దినములలో కలకత్త నున్డి అనెకులు రావ సూచన ఇంత కృశ్ టము. స్కటిశ్ సంఘము మిస్టర్ డఫ్ అత్యన్త స్నెహము గల లేఖ పంపెను. సర్ చార్లెస్ మెట్కాల్ఫ్ బిషప్ అత్యన్త భావముతో జవాబు వ్రాసిరి. లేడీ బెంటింక్ గవర్నర్ జనరల్ తనయు తన పక్షము రెవ్. మిస్టర్ ఫిశర్ను పంపి, అత్యన్త స్నెహము గల కది లించు జవాబు ఇచ్చెను, ఏలయనగా ఆమె ఆ గౌరవనీయుడైని నిజముగా ప్రేమించేను. ఆమె, కళాశాలయు మిషను ప్రార్థనాలయమును దాటి, హూగ్లీ కుది ఒద్దు పైన సాధారణ శవ యాత్ర వెనుక విలపిన్చువ అరిని విచారముగా చూచెను. ఆయన వెనుకకు నిలువ వి ముఖుడైన పండితుడైన యేస్, యౌవన సహొదరుల పక్షము; లాక్ర్వా, మికాయ హిల్ల్, గోగర్లి లండన్ మిషరే సొసైతే పక్షము. కొర్రీ డీల్ట్రి సమయమునకు స్థల్ అము చెరినట్లు తోచదు. డేనిశ్ గవర్నర్, ఆయన భార్య, కౌన్సిలు సభ్యులు అక్కడ ఉందిరి, గవర్నర్ మరణ సందర్భమున వల్ ఎ ఝండా అర గనుంత వాలి యుండెను. ఆయన ఇంత చేసిన బీదల, హిందూవులు ముసల్మానులు, దారి ప్రమ్దము. అన్దరు వానలొ నడుచి తెరిచిన సమాధి చెరినప్పుడు సూర్యుడు ప్రక శించేను, లీచ్మన్ వారిని పునరుత్థాన్ అ గీతముతో నడిపెను, ఎమి విలపిన్చుము పోవు మిత్రుల పైన. అప్పుడు నెను శ్రోత్రులను సంబోధించితిని, అని మార్ష్మన్ వ్రాసెను, కన్నీటివలన నెను దానిని దాట జ్Aలను అని సహోదరుడు మాక్ ముందుచూపినను నెను ఒక కన్నీరు కూడ రాలలెదు. సహోదరుడు మాక్ స్థాని క సభ్యులను సంబోధింప అడుగబడి, కాలము ఇంత పోయిన ది చూచి, గ్రామమున చెయుదునన్ ఇ బహిరంగంగా చెప్పెను. సహోదరుడు రాబిన్సన్ ప్రార్థించేను, విలపము, అప్పుడు నెనుము ఇంకను కొద్దిమన్దే అంతె ఆగిపో జ్Aలము. సాయంకాలము జన్నుగ్గుర్ గ్రామ ప్రార్థనాలయమున బెంగాలీ సమాధి గీతము పాడబడెను, పోఎరిత్రన్ క్రిస్టెర్ మోరోన్ ఎ, క్రీస్తు మరణముచె రక్షణ, ప్రాణ్ క్రిష్ణ, అత్యన్త పాత శిష్యుడు, తన దెశవాసులను ప్రార్థనలో నడిపెను. అప్పుడు మాక్ కన్నీరు రాల్చు మారుమనస్సు పొందినవారికి తమ మధుర స్థాని క భాషతో, దావీదు తన తఋఅము సంకల్పమువలన సెవ చేసి నిద్రించేను, అని మాట్లనన్డి మాట్లాడెను. కేరీ దీవి రాజకియ పద్ధతి కాద, దెవునికి రాజును యాజకుడు ఐన పద్ధతి కా దా.

మెము మిషనుగా, అని డా. మార్ష్మన్ క్రిస్టfఅర్ అండర్సనుకు వ్రాసెను, ఆ వ్యయమును మెము మోసము, ఆయన కుటుంబము దానిని చెయ నియ్యము, ఆయనకు స్మ్ర్తి స్తమ్భము లెప్పినట్లు. ఆయన మరణమునకు చాలా ముందె, మెమన్దరు సహించి వ్రాసిన లేఖతో, ఇంగ్లాండు ఫ్రాన్సు ప్రియ బంధువులకు ఆయన బ్రతికియున్నట్లు పెన్శన్లు నిలుచు ననియు, శ్రీమతి కేరీకి విధవ గా నెలకు 100 రూపాయలు, మాకింటాష్ గృహము ఆమెకు ఎమి ఇచ్చిననను, కలుగు ననియు దృఢీకరించితిమి.

ఇరువది రెండు సంవత్సరముల క్ర్తము, చెమ్బర్లెన్ మిషను స్మ శానములో రాయి ఇతుక శిలా లెఖ లేమి వలన fఇర్యాదు చేయగా, కేరీ చెప్పెను, మెము ఎమి స్మరింపబడవలెను. నెను చచ్చిన తరువాత నెను ఇంత త్వరలొ విస్మరింపబడినది మంచి ది అని తలంచుచున్నాను. డా. జాన్స్, అది వారి స్వంత కోరిక కాదు వారి మిత్రుల కోరిక అని చెప్పగా, కేరీ జవాబిచ్చేను, ఆ విశయములో ఇతరులను నెను నన్ను గురించి తలంచిన్ అట్లె తలంచుచున్నాను. రెండవ భార్య తీసికొని పోఅబడినప్పుడు, ఆయన ప్రేమ ఇంత గ నిశ్చించి స్మ్ర్తి రాయి లెప్పెను, వీలులో మాక్ విలియమ్ రాబిన్సన్ నిర్వాహకులకు ఈ ఆజ్ఞ విడిచేను. నా శవ యాత్ర సాధ్యమైనన్తవరకు సాధారణముగా ఉండున్ అట్లు ఆజ్~ఆపించుచున్నాను. నెను నా రెండవ భార్య చార్లోట్ ఏమిలియా కేరీ పక్కన పమ బడున్ అట్లు. ఆమెన్ ఇ స్మరించు రాయిపై, పై క్ ఇన్ద స్థ లము ఉన్న్ అట్లు, ఈ లెఖ, దానిని దాటి ఎమియు, చేతబడున్ అట్లు.

WIళ్ళ్IAం CAఋఏY, Bఓఋణ్ AUGUSట్ 17, 1761; డ్Iఏడ్

దీన దరిద్ర అసహాయ ప్రేరి, నీ దయా బాహువుల పైన పడుదును.

బ్రతికియున్న సహొదరులు, ఆజ్~ఇత లెఖతో చిన్న దిక్కోణ రాయిని తీసి, దెవుని పట్ట, ఇప్పుడు నాలుగు తఋఅము మిషరేలు మారుమనస్సు పొందినవారు క్రైస్తవ ప్రజలు కలిసీన ధ్Uళిచె పవిత్రమైన, ఎదమ మ్Uల లో ఉన్న, ఇతుక తెల్లని గాఛు గుమటము, సమయమున పు నరుద్ధ రింపబడును, దక్షిణ పక్కన ఉంచెరి. వార్డ్ స్మ్ర్తి స్తమ్భము మధ్యన, మార్ష్మన్ కుటుంబ ది కుది చేతిన. మూడు నర సంవత్సరముల తరువాత జాషువ మార్ష్మన్ కేరీని వెంబడించేను. 1847 వరకు హన్నాహ్ మార్ష్మన్, ఎబ ది సంవత్సరముల గొప్ప జీవితము తరువాత, ఆయన పక్కన పమ బడలెదు. మాక్ వార్డ్ వలెనె కలరతొ తీసికొని పోఅబడి, ఒక సంవత్సరము ముందె పోయెను. అయితె 1877లో లండనులో జాన్ మార్ష్మన్, సి. ఎస్. ఐ., మరణించె వరకు సహొదరత్వము ముగియినదన్ ఇ చెప్ప జ్Aలము. మొదలు నున్డి చివరివరకు ఈ మూడు కుటుంబాలు తమ స్వంత ఆదాయములనున్డి దెవుని కారణమునకు తొమ్భై వెల పౌండ్లు ఇచ్చిరి, అండ్రూ ఫుల్లర్ వారసుల అస్Uయ్A రహిత దానము లేమి వలనె లొకము దానిని ఎఋఉగక్ ఉండెడి ది.

కేరీ అంతిమ వీలునామా ఇట్లు నారమ్భము. సెరంపూరులో మిషను ఆవార మన్ ఇ పిలువబడిన స్థ లము, దాని ప్రతి భాగము, నాకు ఎ హక్క్ ఉ ఎ పట్ట లెదు అని నెను పూర్తిగా తిరస్కరించుచున్నాను. నాకు ఎప్పుదూ అట్టి హక్క్ ఉ లెదు, ఉండినని నెను తలంచలెదు అని ఇందువలన ప్రకటించుచున్నాను. నా ముసెఉము, ఖనిజములు శంఖములు పగదలు కిIటకములు ఇతర ప్రాకృతిక అద్భుతములు, హొర్తుస్ సిక్కస్, సెరంపూరు కళాశలకు ఇచ్చును. లార్డ్ హేస్టింగ్స్ నన్ను సంమానిన్చిన హొర్తుస్ వోబర్నెంసిస్ ఫోలిఓఓ సంచిక, టేలర్ హీబ్రూ అనుక్రమణిక, విదెశీ భాషల బైబిలు సంగ్రహము, ఇటాలీ జర్మన్ భాషల నా పుస్తకములు అన్ నియు. ఆయన విధవ గ్రేస్, ఆయనను కొన్చెము బ్రతికి, వివాహమునకు ముందె ఆమె ది ఐన చిన్న మూలధనము పొందెను, ఆయన ఇంగ్లీషు పుస్తకములు నున్ది ఆమె విలువై నవి ఎన్నికోనున్ అట్లు కోరెను. కనిష్ఠ కుమారుడు జొనాతను డబ్బుకొరకు అవసరము లేదు. ఆయన జీవితకాలమున ఫేలిక్స్ విలియమ్ ప్రతియొకు 1500 రూపాయలు ఇచ్చెను. జాబెజ్కు అట్టి మొత్తము విడుచుటకు ఇట్లు ఎర పాట్లు చెసెను. నా ముందు ఉద్దెశములు నెరవేర్చ నిధులు విఫలమైనన్దున, నా గ్రంథాలయము అమ్మ బడున్ అట్లు ఆజ్~ఆపించుచున్నాను. జీవితములోను మరణములోను ఆయన అదే, ఇతరులకు న్యాయము, ఏలయనగా తాను ఇట్లు ఆజ్~ఆపించుకొన్న ఆయనకే ఆత్మ సమర్పితుడు. నీ దయా బాహువుల పైన పడుదును.

భారత పత్రికలు, బాలస్వభావ వినయము నిజ్Aయతి దెశభక్తి పాండిత్యము వలన భారతదెశము ఎంత కాలము గర్వము పొందిన మిషరేని స్తుతించేను. తన్ను తను ఇచ్చిన తరువాత విలియమ్ కేరీ ఇంత దరిద్రముగా మరణించేను గనుక కుమారులలో ఒకకు 187 పౌండ్లు 10 శిల్లింగ్లు సంకూర్చ పుస్తకములు అమ్మ వలసెను. ఒక వ్రాయువాడు, సెరంపూరు మిషనుతో కలిసియున్నంత ఈ మనుష్యుడు క్రీస్తు కారణమునకు పండ్రెము లక్షల రూపాయలు ఇచ్చెను అని చెప్పెను, ఆ మాత ఎక్కడకు వ్యాపించేను. డా. మార్ష్మన్ వెంటనే నిజమైన వాస్తవములను ప్రచురించేను, ఏలయనగా ఆయన బ్రతికియున్న యెడల క్రైస్తవ ప్రజలను ఇట్లు మోస పూచు ప్రయత్నము కన్తె అత్యధిక అసహ్యము డా. కేరీకి కలుగెదు కాదు. పాత సిక్కా రూపాయి అర క్రౌ న్ విలువ ఉన్న కాలమున, ఫొర్ట్ విలియమ్ కళాశాల నియామకము తారీఖు నున్డి, సెరంపూరులో ముప్ఫై నాలుగు నర సంవత్సరముల నివాసములో, కేరీ 45000 పౌండ్లు పొందెను. 35 ఈ క్Aలములో ఆయన తన వానస్పతి తోటక్ ఉ 7500 పౌండ్లు ఖర్చు పెట్టెను. అట్టి ప్రస్నలో, దానికి జిజ్ఞాస జీవిత చరిత్ర ఆసక్తి కన్తె ఎక్కువ లెదు, నిశ్చయ విలువ ఉన్నను, 1801కు ముందు ఏడు సంవత్సరములు కలిసిన యెడల, హాకిల్టన్ చెప్పులు కుట్టువాడు తాను లేపిన సొసైతే నున్ది తనకును కుటుంబము నకును మొత్తము 600 పౌండ్లు పొంది, నీలికము తాయారము చేయుచును భారత క్రైస్తవీకరణ నాగరికత పైన 1625 పౌండ్లు, సంస్క్ర్తము బెంగాలీ మరాఠీ ఆచార్యునిగాను ప్రభుత్వ బెంగాలీ అనువాదకునిగాను 45000, మొత్తము 46625 పౌండ్లు ఖర్చు పెట్టెను.

సంభవము, అని డా. మార్ష్మన్ వ్రాసెను, సెరంపూరులో సహొదరులతో దెవునికి ఆయన కారణమునకు ఈలాగు బ్రతకక, ఇతర కళాశాల ఆచార్యుల వల్ ఎ కలకత్తలో తనకును కుటుంబము నకు పూర్తిగా బ్రతికియున్న యెడల, ప్రభుత్వము నియోగించిన ముప్ఫై సంవత్సరములలో వారికి ఒక లక్ష రూపాయలు కూడబెట్ట వచ్చినే, అత్యన్త పిసా చియైన యెడల ఒక లక్ష నర కూడా. అయితె అట్టి జీవిత సుఖములను, చ్Uటును స్థాని కుల మధ్య క్రైస్తవము నట్టు ప్రతి ప్రనాళిక ను తన నిధులతో సాగించి, దానిని చేయ ఎవరిని సహఓదరుల ఇద్దరి ఒక్క హ్ర్దయము గల వారిని తప్పు ఆలోచిమ్ప అవసరము లెక, మరణమునకు ముందె ఎంఇమిది వఎల మైల్ ల విస్త్ర్తి పై ఇరువది ఆరు సువార్త సంఘములు, నలుభై కన్తె ఎక్కువ స్థాని క పరిశ్రమిక సహొదరులు, ఫలము చూచిన ఆయన ఆనందములతో పొల్చిన ఎవ్వడు అంతిమమునే ఎన్నికు కొనడు. తనకే పూర్తిగా బ్రతికియ్న మనుష్యుని మరణ పర్యమ్క భావములు, ప్రభువు ఆనందములోనికి ప్రవెశించు నిరీక్షణలో కేరీ ఆత్మను నిండిన ఆనంద ప్రశాంతతతో, ముఖ్యముగా మరణమునకు కొద్ది దినముల క్ర్తము ముప్ఫై నాలుగు సంవత్సరముల సహ పరిశ్రమికి చెప్పిన మాట్లతో, ఎమి పొల్చును. నాకు భయములు లెవు; నాకు సందెహములు లెవు; తృప్తి పదని కోరిక ఒక్కటి కూడ నిలువలెదు.

సెరంపూరు డేనిశ్ సంఘములోను, మిషను ప్రార్థనాలయములోను, తరువాత కలకత్త యూనియన్ చాపెలులోను, డా. మార్ష్మన్ మిస్టర్ మాక్ విలియమ్ కేరీ పైన ప్రసంగములు చెసిరి. ఇవి, 30వ ఎడిన్బర్గు చార్లోట్ చాపెలులో నవెంబరు నాడు క్రిస్టfఅర్ అండర్సన్ చెసిన ప్రసంగము, తరువాతి పావనంశ సంవత్సరము కేరీ ఆయన పని నిశ్చిత అంచనకు ఎకైక సామగ్రి. అన్ని, ముఖ్యముగా అంతిమది, అట్టి పరిస్థితుల ఎలోజు గా వాతి విషయమునకు తగువినవి. మరణమునకు కొద్ది వారముల క్ర్తము కేరీ తను ఎన్నికోనిన, తన నిరీక్షణ పునాది ప్రశాంత నిశ్చయ మ్Uలము, కృపవల్లనె మీరు రక్షింపబడుదురు, అని పాఠము నున్ది మార్ష్మన్ ప్రసంగించేను. మాక్ మరల, బెంగాలీ గ్రామమున వల్ ఎ, పౌలు మాటలలొ ప్రెరన పొందెను, దావీదు తన తఋఅము సంకల్పమువలన సెవ చేసి నిద్రించేను. ఎడిన్బర్గు ప్రసంగికుడు, కేరీ తన మొదల్ ఇ ఎకాంతలో తన ను ఓతరించుకొన్న యెశయా సందెశమునకు తిరిగెను, పునర్విమర్శిత అనువాదము, మీకు తంద్ర్ ఇ అయిన అబ్రహామును చూడుడి, అతడు ఒకడే ఉన్నప్పుడు నెను అతనిని పిలిచి ఆశీర్వదించి అనెకులుగా చెసితిని. బొంబాయిలో, కేరీని వ్యక్తిగత పరిశుద్ధి పాండిత్యము ఆత్మ త్యాగము లో అత్యధిక పొలిచిన యౌవన సమకాలిక మిషరే జాన్ విల్సన్ ఇట్లు వ్రాసెను. డా. కేరీ, బ్రతికియున్న మిషరేలలో మొదలివాడు, అపోస్తలుల కాలము తరువాత అత్యధిక గౌరవము అత్యధిక విజయమ్ ఉ పొందిన వాడు, తన దీర్ఘ ప్రభావవంత పద్ధతిని ముగిమ్చేను. నిజముగా ఆయన ఆత్మ, జీవితము, పరిశ్రమలు అపోస్తలీయములు. ఆయనలొ ఉన్న దెవుని ఆత్మ ఆయనను బలము నున్డి బలమునకు ముందుకు నడిపి, లేమి క్రింద నిలిపి, నిరీక్షణ లేని యుద్ధములో జయింపజేసెను. ప్రేమ వారలతో పాపులను క్రీస్తుకు లాగుటకు వెతకిన, మనస్సు సరళతతో ప్రియ శిష్యుని పొలిచిన ఆయన, తన పరీక్షలను దాటి, ప్రశాంత గౌరవ వ్ర్ద్ధాప్యము అనుభవించి, తన యజమానుని కారణము వ్ర్ద్ధి పొందిన దియు, క్రైస్తవుడు నివసిన్చు ప్రతి దెశములో తన పెరు భక్తి ఆశీర్వాదము తో పలుకబడిన దియు ఎరి గెను. గొప్ప కారణముపై మంచి ప్రభావము ఇంత గా చెసిన మనుష్యుడు బెలు ఎంనడును ఉండెనో. దరిద్రముగాను విద్యా పీఠములలో విద్య్A లేక అట్టి ఉద్యమమునకు ఎక్కిన అతనిని చూచిన ఎవ్వడు, నలువది సంవత్సరముల కన్తె తక్కువ క్Aలములో క్రైస్తవలోకము అదే ఆత్మతో ప్రెరిత మై, వెలలు అన్దరు ఆయన దృష్టాంతమును వెంబడ అన్నియు విడి, జీవ వాక్యము ఇంగ్లీషు కాని ప్రతి భాషలోను ప్రతి భూమి మ్Uల లోను ప్రసంగింపబడును అని ఎప్పుడు కలలను కను.

ఆధునికమిషన్ల స్థాపకుడు పిత గా, విలియమ్ కేరీ స్వభావము పద్ధతి, సంఘము వ్యాప్తి, ఇంక నైర్మల్య, ఇంగ్లీషు పలుకు జాతులు, క్రైస్తవలోకము బయట ఇంక రెండ వంత లొకము, ప్రతి సంవత్సరము బయలు పడుచున్నావి. కెటరింగ్ 13 పౌండ్లు 2 శిల్లింగ్లు 6 పెన్సు ఆయన మరణమునకు ముందె 400000 ఐ, ఇప్పుడు సంవత్సరమునకు 5000000. ఒక నియుక్త ఇంగ్లీషు మిషరే ఇప్పుడు 20000 స్త్రీపురుశుల గుమ్ప్ ఉ, 558 సుద్ధీక్ర్త సంఘముల సంస్థలు పంపిన బంది. తన ప్రజలను దెశమును తఋఅము పైన ప్రభావము లెకున్ద ఉన్న ఎకైక మారుమనస్సు పొందినవారు ఇప్పుడు భారతదెశములోనే 3000000, క్రైస్తవలోకము బయట 5000000, వారిలో 80000 తమ దెశవాసులకు మిషరేలు, అనెకులు స్థాని క సముదయముల నాయక లు. శతాబ్ద ఆరమ్భమున బెంగాలీ క్రొత్త నిబన్ధన మొదల్ ఇ సంచిక వచ్చినప్పుటినన్డి 250000000 పరిశుద్ధ గ్రంథ ప్రతి లు ముద్రింపబడెను, వAటిలో సరి గా అర్ధము లోకపు 370 ఇంగ్లీషు కాని భాషలు. ముద్నాబటి బెంగాలీ పాఠశాల, సెరంపూరు క్రైస్తవ కళాశాల, జాతులను జననం గా తెరుచిన విద్యా శక్తి లను కదిలిన్చెను, ప్రతి దినము లోకపు నల్లని జాతుల వెల కుమరుల్ ఉ కుమార్తెల్ ఉ యౌవనులు యౌవనుల్ ఉ బైబిలు బోధనక్రింద ఉన్నారు.

శాPటెస్బరీ ఏడవ ఎర్ల్, విలియమ్ విల్బర్ఫోర్స్ తరువాత 19వ శతాబ్దము అత్యన్త గొప్ప ఆచరణ ఎవమ్జెలికల్, 18వ శతాబ్దమున కేరీ న్Aయకత్వము వహించిన వర్గము పైన, వర్డ్స్వర్త్ స్మరించిన, అన్దరు కూర్చుని ఉండరు, క్ర్Uర త్Iరముల పైన జీవ వీత్తనము చవ చేయుచున్న వారు ఉన్నారు, అని తన దినచర్య లో ఇట్లు వ్రాసెను. 30వ, రైడ్, 1847 ఔగుస్తు, విలియమ్స్ మిషరే ఉద్యమములు చదువుచు. ఉత్సహము, సమర్పణ, ఆనందము, హ్ర్దయ సరళత, విశ్వాసము, ప్రేమ. ఇక్కడ మనము అట్టి క్రియలు జరిగినన్దన్ ఇ దెవునికి కృతజ్ఞత చెప్పుటకె ప్రేమ సరి గా లెదు. తఋఅము లో ఉపయోగము మంచి చేయుట అన్ ఇ మాట్లాడుము, ఎందుకు, ఈ ఉత్తమ మనుష్యులు ఒక నెలలో నెను లెక అనెకులు ఒక జీవితము అంత చేయునిద్Aన్ ఇ ఎక్కువ చేసిరి.

వాక్పతుడైన డా. రిచర్డ్ వింటర్ హెఅమిల్టన్, వీరులకు బలి సూర్యాస్తమయమ్ ఉ వరకు ఆగును అని ధ్యానించి, మరణమునకు ఎనిమిడి సంవత్సరముల తరువాత విలియమ్ కేరీని ఇట్లు స్మరించేను. ప్రతి కష్టము లోగు శక్తి, అయితె ఆ శక్తి ప్రాకృతి నియమము వల్ ఎ శబ్దము లేని ది; భావన లోను నెరవెర్ప్ ఉలోను గొప్ప వాడు; భారత తత్త్వము బహుదెవత అరధన ద్Aగిన్ అ లోత భాషా కలయికలు అంత గమ్భీరుడు, అయితె తన కొద్ది వినోదములో పెర్చింప ప్రేమించిన పూవు అంత మృదువూ; ఋషి వల్ ఎ భయమ్కరుడు, బాలుని వల్ ఎ సరళుడు; త్Uరపు లొకమున, వెలిగిన నాలుకలు ప్రతినిధించిన్ అంత భాషలలో పలుకువాడు; గంగ పారు నన్తవరకు స్మరింపబడి ధన్యుడు.

బాప్టిస్త్ మిషరే సొసైతే చరిత్రకారుడు, సర్ జెమ్స్ మాకిమ్టాష్ అత్యన్త గొప్ప ఇంగ్లీషు వాగ్మి అని చెప్పిన రాబర్ట్ హాల్, ఇద్దరు కేరీ ప్రతి భావు ప్రభావము అంచనకు ప్రయత్నించిరి. డా. ఎఫ్. ఎ. కాక్స్ ఇట్లు పలుకును. అతడు 16వ శతాబ్దమున పుట్టినయెడల యూరోపునకు ప్రొటెస్టన్టిస్ము ఇచ్చిన లూథర్ అవ్వచు; ప్రాకృతిక తత్త్వమునకే మనస్సు పరిశీలనము పెత్తినయెడల న్యుటన్ అవ్వచు; అయితె ఇంకను ఉన్నత గమ్యమునకు ధర్మము పవిత్రము చెసిన ఆయన శక్తి లు, లే ఖన అనువాదకుడు ఏశిఆ హితకారుడు అని ఉన్నత విశెషత పొందెను. రాబర్ట్ హాల్ కేరీ జీవితకాలమున ఇట్లు పలికెను. అత్యన్త అధో గతి దారిద్ర్యము నున్డి, సహాయము లెక, ఆగద్ ఇ పరిశ్రమవలనె సా హిత్య అత్యుత్తమ గౌరవములకు ఎదిగి, త్Uరపు భాషాజ్~ఉలలో మొదలివాడు, మిషరేలలో మొదలివాడు, సుద్ధీకరణ తరువాత ఎ వ్యక్తికి కూడ రాని ధార్మిక జ్ఞానము తన సమకాలికులలో వ్యాపించె సాధనము. లోతమైన వివిధ సాధనములతో సువార్తికుడి తేజస్సు, పరిశుద్ధుడి భక్త్ ఇ, బాలుని సరళత కలిపిన మనుష్యుడు.

లండనులో చిత్రము, కలకత్తలో విగ్ర్హము తప్పు, జాతి కథొలిచ్ వక్తియ స్మ్ర్తి ఎ దియు కేరీ పనిని గుర్తు పెట్టదు. ఆ పని ఇప్పుడు అత్యన్త ఉచితముగా సెరంపూరు స్థాని కుల కళాశలలోను, కలకత్త బీదల లాల్ బజారు ప్రార్థనాలయములోను హితకారి సంస్థలోను రూపము ధరించేను. జాన్ వెస్లి వల్ ఎ ఆయన విడిచిన ఇంగ్లాండు సంఘము, బ్రిస్టల్ ఇ. ఎస్. రాబిన్సన్, ఆయన స్వ గ్రామ సంఘము మ్Uల లో, ఆయన తంద్రి ఎడ్మండ్ గ్రామ లెఖకుడి అవశెషముల పైన ఆయన లెప్పిన రాయి పక్కన, పిత్తల లెఖ ఉంచుటకు అనుమతిన్చెను. దెవుని మహిమకు, మిషరే త్Uరపు భాషాజ్~ఉ డా. విలియమ్ కేరీ స్మ్ర్తికి.

బాప్టిస్త్ ఉ కాడు ఆంగ్లి కాను కాని, ఈ జీవిత చరిత్రకారుడు, ఆయన నలువది ఒక సంవత్సరముల అపోస్తలత్వము అంత సెరంపూరును కేరీని దృఢముగా నిలి పిన దెశము పెరున, ఎడిన్బర్గు సెంట్ జార్జ్ ఫ్రీ సంఘములో, ఆధునికలొ కము ఇంగ్లీషు పలుకు జాతుల నాగరికతను క్రైస్తవ శక్తిగా, ఇతరుల కన్తె ఎక్కువ, అన్దరి కన్తె ముందె, చెసిన మనుష్యుని పైన ఈ అంతిమ స్తుతి ని ఎచ్చేను. 36 వినయము లో బాలస్వభావుడు ఐన కేరీ, ప్రొటెస్టన్ట్ ఉ రోమనిస్త్ ఉ హగియోలజిలో, ద్వదశమన్దిని మధ్య చిన్న బాలుని ఉంచి ప్రభువు చెప్పిన, ఈ చిన్న బాలుని వల్ ఎ తన్న తాను పండువ్AAడు స్వర్గ రాజ్యములో గొప్ప వాడు, అని మాత కు అత్యన్త స్పష్ట ఉద్Aహరణ. అయినను, ఆయన సువార్తతో హింద్Uస్తానునకు పోయిన దగ్గర ఒక శతాబ్దము తరువాత, భవిష్యత్ సంఘ చరిత్ర ఆయనను నిలుపు స్థ లము లో మనము ఉంచ వచు. దెవుని క్రింద, తన ప్రజలకు మనుష్య జాతి అర్ధమునకు, క్రైస్తవ ఇంగ్లాండును చెసిన, కిరిIటములేని మనుష్య రాజుల్ మధ్య. ఇవే చాసర్ ఇంగ్లీషు పద్యము పిత, సమస్త దెశములలో ఎవమ్జెలికల్ సుద్ధీకరణ పిత విక్లిf, ఇంగ్లీషు గద్య పిత హుకర్.

ఇంగ్లీషు సా హిత్యము పిత శెక్స్పీర్, ఇంగ్లీషు మహా కావ్యము పిత మిల్టన్, ఇంగ్లీషు అల్లెగరి పిత బన్యన్, ఇంగ్లీషు విజ్ఞానము పిత న్యుటన్, విదెశీ మిషన్ల ద్వారా రెండవ సుద్ధీకరణ పిత కేరీ.