పూర్వకాలపు వెలుగు

పూర్వకాలపు వెలుగు

3. మన విషయము నుండి నేను గ్రహించు చివరి పాఠమిది. ఇంగ్లాండు సంఘము యొక్క స్థితిగతులపై సామాన్య విశ్వాసులు సకాలములో ఆసక్తి చూపుట ఎంత అత్యంత ప్రాముఖ్యమో లాడ్ చరిత్ర మనకు చూపుచున్నది. రెండువందల సంవత్సరముల క్రితము ఇంగ్లాండు సంఘము పూర్తిగా పోపు మతమునకు తిరిగిపోకుండా దానిని కాపాడినది సామాన్య విశ్వాసుల చురుకైన జోక్యము తప్ప మరేదీ కాదని నాకు స్పష్టముగా తోచుచున్నది. లాడ్ కాలములోనే అది జరిగియుండేదని నేను చెప్పను. లాంబెత్‌లోని పోపు వాటికన్‌లోని పోపునకు లోబడియుండవలెనని ఆయన ఎప్పుడూ ఉద్దేశించెనని నేను అనుకొనను. అయితే ఎవరూ అడ్డుపడకుండా, క్రమబద్ధముగా, పట్టుదలతో మరొక ఇరువది సంవత్సరములు ప్రొటెస్టెంటు స్వభావమును తొలగించు పని సాగియుంటే, అది అర్ధ-పోపు మతస్థుల తరమును "తీర్చిదిద్ది" నిజమైన పోపు మతమునకు దారి సిద్ధపరచియుండేదని నేను నమ్ముచున్నాను. దీని నుండి మనలను కాపాడినది బిషప్పులును మతగురువులును కారు; హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్‌లో ఈ విషయమును చేపట్టిన సామాన్య విశ్వాసులే. వారి చికిత్సలు తీవ్రమైనవనియు, వారి శస్త్రచికిత్స రాటుదేలిన క్రూరమైనదనియు నేను అంగీకరించెదను. వారు విపరీతముగా రక్తము కార్చిరి; కొన్ని దిశలలో మేలు చేసినను మరికొన్నిటిలో గొప్ప హాని చేసిరి. అయినను హాలిస్, డెరింగ్, పిమ్, హాంప్‌డెన్ మరియు వారి సహచరులు ఒక పని చేసిరని నేను ఎల్లప్పుడును నొక్కి చెప్పెదను. జాతి బబులోనునకు తిరిగిపోకుండా వారు అడ్డుకొనిరి. ఆ కాలమునకు ఇంగ్లాండు సంఘములో పోపు మతమును తొక్కివేసిరి. పోపు మతము తిరిగి రావుటకంటె అంతర్యుద్ధమే మేలు. ఈ దినపు సామాన్య విశ్వాసులు దీనిని ఎన్నడును మరువకుందురు గాక అని నేను ఆశించుచున్నాను. ఇంగ్లాండు సంఘమునకు నిజమైన ఆశ వారే. మన భవిష్యత్తు చాలవరకు వారి ప్రవర్తనపైనను, వారు చేపట్టు మార్గముపైనను ఆధారపడియున్నది. వారు ఊరకుండి, విషయములను తమ దారిన పోనిచ్చినయెడల, మన ముందు చెడు తప్ప మరేదియు నాకు కనబడదు. వారు తమ పూర్వీకులవలె తమ బలముతో లేచి, రోమీయ నూతనాచారములకును, ప్రొటెస్టెంటు స్వభావమును తొలగించు పద్ధతులకును మన సహవాసములో చోటు ఇయ్యకూడదని డిమాండు చేసినయెడల, ఇంకను ఆశకు ఆధారము కలదు. యుద్ధము గెలుచుటకు ఇంకను ఆలస్యము కాలేదు. సామాన్య విశ్వాసులు ఆ పాత నినాదమును మరల పలికినయెడల చాలును, - "Nolumus leges Angliae mutari; మాకు ప్రొటెస్టెంటు స్థాపిత సంఘము కావలెను, లేదా అసలు ఏదియు వద్దు" - అప్పుడు ఇంగ్లాండు సంఘము విషయమై నేను నిరాశ చెందను. చివరిగా ఒక విషయము చాలా స్పష్టము. లాడ్ గూర్చి మనమేమి తలంచినను, ఇంగ్లాండు సంఘము మిక్కిలి సంకట స్థితిలో ఉన్నది. ఆలోచించు ప్రతివాడును దీనిని ఒప్పుకొనవలసినదే. ఆమె తెడ్డు వేయువారు ఆమెను కల్లోల జలములలోనికి తెచ్చిరి.

పరస్పర విరుద్ధమైన పక్షాలచేత చీల్చబడి, చినిగిపోయి, దాని మనుగడకే ప్రమాదము వచ్చియున్నది. తన పరిధిలో ఇంత పూర్తిగా విరుద్ధమైన వేదాంత పాఠశాలలు కలిగిన సంఘము మునుపెన్నడూ లేదు. ఈ స్థితి ఇలాగే కొనసాగజాలదు. "దీని అంతమేమి? మనము ఇలాగే ముందుకు సాగలేము. రోగి బ్రతుకునా, లేక చనిపోవునా?" అనే ప్రశ్న అనేకుల మనస్సులలో కలుగుట సహజమే. ఇట్టి సందర్భములలో ఎప్పటివలెనే సలహాలు విస్తారము, వైద్యులు అనేకులు, మందుచీటీలు లెక్కలేనన్ని - కొన్ని హోమియోపతి విధానమువి, కొన్ని అల్లోపతి విధానమువి. ప్రతి ఒక్కడికి తనదైన "సర్వరోగనివారిణి" ఉన్నది, తనదైన "సమాధాన పత్రము" ఉన్నది. "దీనిని మాత్రము వాడండి, సంఘము స్వస్థపడును" అని వాడు అరచును. సహవాసమునకు విశాలమైన నియమములు, విశ్వాస ప్రమాణములు మరియు వ్యాసములలో సడలింపు, ఆరాధనా క్రమ సవరణ, సభా తీర్మానముల ద్వారా చర్య, అధ్యక్షుల సంఖ్య పెంపు, పశ్చిమ సంఘముల ఐక్యత - ఇవన్నియు గంభీరముగా ప్రతిపాదించబడిన, పట్టుదలతో మనపై రుద్దబడుచున్న చికిత్సలే. ప్రతిదానికి దాని సమర్థకులున్నారు, ప్రతిదియు నయము చేయునని హామీ ఇవ్వబడుచున్నది. ఈ స్వస్థపరచు చర్యలలో దేనిపైనను నాకు ఏమాత్రమును నమ్మకము లేదు. వీటిలో రెండు మూడు ఖచ్చితముగా హానికరములు. వీటిలో ఉత్తమమైనది కూడా ఈ కాలమునకు తగిన మందు కాదు. వీటినన్నిటిని లక్ష్యమునకు పూర్తిగా దూరమైనవిగా, రోగమును తాకలేనివిగా నేను భావించుచున్నాను. నా అభిప్రాయము పూర్తిగా స్థిరపడినది. మన ప్రియమైన సంఘము యొక్క రుగ్మతలకు నాకు తెలిసిన ఒకే ఒక్క చికిత్స, ఒకే ఒక్క ఔషధము ఉన్నది. ఆ ఔషధము ఏదనగా, మన మధ్య సంపూర్ణమైన ప్రొటెస్టెంటు సూత్రముల పునరుజ్జీవనము, ప్రొటెస్టెంటు వేదాంతము - అనగా మహిమగల సంస్కరణ సూత్రములు, లాటిమర్, హూపర్, జ్యూయెల్ యొక్క వేదాంతము. దేవుడు మనకు అట్టి పునరుజ్జీవనమును అనుగ్రహించునో లేదో నేను చెప్పజాలను; బహుశా మన దినములు లెక్కింపబడియున్నవి. అట్టి పునరుజ్జీవనము లేకుండా భవిష్యత్తు గూర్చి నాకు ఆశ తక్కువ. మనము అంతకంతకు దిగజారుదుము, చివరకు ఎఫెసు సంఘపు దీపస్తంభమువలె మన దీపస్తంభమును కూడా తొలగించబడును. అట్టి పునరుజ్జీవనమును మాకు ఇవ్వుడి, నేను సమస్తమును ఆశించుదును. సామాన్య విశ్వాసులు మరలా మా చుట్టు చేరుదురు, దేవుని ఆత్మ మన సమాజములపై కుమ్మరింపబడును. మన పితరుల దేవుడైన ప్రభువైన దేవుడు మనకు తన ఆశీర్వాదమును అనుగ్రహించును. సామాన్య విశ్వాసులు మన చుట్టు చేరుదురని చెప్పితిని. నేను ఆలోచించియే చెప్పుచున్నాను. ప్రస్తుతము వారిలో ఉత్తములైన అనేకులు ఒకే లంగరుతో నిలిచి, ఇంగ్లాండు సంఘమును చాలా వదులుగా పట్టుకొనియున్నారు. అర్ధ-పోపు మతము యొక్క అడ్డులేని పెరుగుదలను, ముందంజను చూచి వారు అలసి, విసిగి, అసహ్యపడుచున్నారు. రోమను మతము దేవుని మందిరములో కూర్చుండుటకు అనుమతింపబడినప్పుడు, ప్రొటెస్టెంటు అధ్యక్షులు, వ్యాసములు ఉండుటవలన ప్రయోజనమేమియో వారికి కనబడదు. వారు లోతైన వేదాంతవేత్తలు కాకపోవచ్చు, లేదా సార్వత్రిక సూత్రములు, ప్రాచీన పురాతన విషయములలో బాగా ప్రావీణ్యము గలవారు కాకపోవచ్చు. కాని వారిని తృప్తిపరచుట కష్టము కాదు. తమకు ఏది మేలు చేయునో వారు ఎరుగుదురు, అనుభవించుదురు. వారికి సామాన్యమైన ప్రొటెస్టెంటు ఆరాధన, సామాన్యమైన ప్రొటెస్టెంటు ప్రసంగము కావలెను, అవి స్థాపిత సంఘములో దొరకకపోతే వారు త్వరలోనే వలసపోయి వేరే చోట గుంపులుగా చేరుదురు. సంఘములోని మన మధ్యతరగతి ప్రజలలో, విద్యావంతులైన కింది తరగతి ప్రజలలో అధికులకు అంగీలు, కోటులు, దాల్మాటికులు, టోపీలు, పతాకములు, ఊరేగింపులు, ధూపము, కాపరి కర్రలు, సిలువ రూపములు, ఎడతెగని వంగుటలు, తిరుగుటలు, మోకరించుటలు వంటి ఏ హానికరమైన ఆడంబరమూ అక్కర్లేదు. అట్టివి కేవలము మెరుపు బొమ్మలు మాత్రమే; అవి పిల్లలను సంతోషపెట్టవచ్చు, సోమరులైన యువకులను యువతులను, అజ్ఞానులను, బలహీనమనస్కులను, మూఢనమ్మకములు గలవారి గుంపునంతటిని తృప్తిపరచవచ్చు. కాని మధ్య వయస్కుల, దృఢబుద్ధి గలవారి, మధ్య మరియు కింది తరగతులలోని కష్టపడి పనిచేయు స్త్రీపురుషుల అవసరములను అవి తీర్చవు. వారికి ఆహారము కావలెను - హృదయమునకు ఆహారము, మనస్సాక్షికి ఆహారము; స్థాపిత ఇంగ్లాండు సంఘములో అది వారికి దొరకకపోతే, వారు వెళ్లిపోయి వేరే చోట వెదకుదురు. వారికి సామాన్యమైన, సరళమైన, హృదయపూర్వకమైన బైబిలు ఆరాధనను, సామాన్యమైన, సరళమైన, హృదయపూర్వకమైన బైబిలు ప్రసంగమును ఇవ్వుడి; సిలువపై క్రీస్తును గూర్చిన పాత పాత కథను, అంతరంగ మనుష్యునిలో అనుభవించి తెలిసికొనబడిన పరిశుద్ధాత్మ యొక్క నిజమైన కార్యమును ఇవ్వుడి; మారుమనస్సు, విశ్వాసము, పరిశుద్ధత అను ఉన్నతమైన పాఠములను ఇవ్వుడి; ఇవి ఇచ్చినయెడల వారు ఎన్నడును ఇంగ్లాండు సంఘమును విడువరు.6 నేను దీనిని దృఢముగా పునరుద్ఘాటించుచున్నాను. సూటియైన ప్రొటెస్టెంటు సూత్రములకు, ప్రొటెస్టెంటు వేదాంతమునకు తిరిగి రావలెననుటయే ఈ దినములలో సంఘము యొక్క అవసరము. సంఘపు రోగమును స్వస్థపరచు ఏకైక ఔషధము అదే. ఇప్పుడు నేను ఈ పత్రమును ఒక గొప్ప వ్యక్తి కలము నుండి వచ్చిన ఒక చిన్న భాగముతో ముగించుచున్నాను; అది ప్రత్యేక శ్రద్ధకు తగినది, కొంతవరకు అతని పేరు, స్వభావమును బట్టి, కొంతవరకు అతడు మరణమును కన్నులెదుట ఉంచుకొని దానిని వ్రాసెను గనుక. నేను చెప్పుచున్న వ్యక్తి లార్డ్ విలియం రస్సెల్; రెండవ జేమ్స్ పరిపాలనలో, 1683లో, తప్పుడు రాజద్రోహ నేరారోపణపై అతడు లింకన్స్ ఇన్ ఫీల్డ్స్‌లో శిరచ్ఛేదము చేయబడెను. నేను దీనిని కనుగొనిన గ్రంథము, కీర్తిశేషుడైన ఎర్ల్ రస్సెల్ 1820లో వ్రాసిన లార్డ్ డబ్ల్యు. రస్సెల్ జీవిత చరిత్ర. ఈ భాగము ఉన్న పత్రమును, ఆ ఘనుడైన బాధితుడు తన మరణశిక్షకు కొన్ని క్షణముల ముందు మాత్రమే తన స్నేహితులకు ఇచ్చెను. అతడిట్లు చెప్పుచున్నాడు: "పోపు మతము ఈ జాతిపై చొచ్చుకొని వచ్చుచున్నదని నేను నమ్మితిని, ఇప్పటికిని నమ్ముచున్నాను; దానిని ప్రోత్సహించువారు తమ పన్నాగములను నెరవేర్చుకొనుటకు దేనికైనను వెనుకాడరు. . . . అనేక ప్రొటెస్టెంటులు దానికి సహాయహస్తము ఇచ్చుటకు నేను హృదయపూర్వకముగా విచారించుచున్నాను. అయినను ఈ జాతి గొప్ప పరీక్షలను, గొప్ప బాధలను అనుభవింపవలసి వచ్చునని నేను భయపడుచున్నను, దేవుడు ప్రొటెస్టెంటు మతమును, ఈ జాతిని కాపాడునని నేను నమ్ముచున్నాను."

ఇవి గంభీరమైన మాటలు, బాధాకరముగా ప్రవచనాత్మకమైనవి! పందొమ్మిదవ శతాబ్దములో ఇంగ్లాండు ప్రభువులు, ఇంగ్లాండు అధ్యక్షులు, ఇంగ్లాండు పార్లమెంటు సభ్యులు, ఇంగ్లాండు మతగురువులు, పదిహేడవ శతాబ్దములో మరణమునకు సిద్ధముగా ఉన్న దేశభక్తుడైన లార్డ్ డబ్ల్యు. రస్సెల్ స్పష్టముగా చూచినట్లే, పోపు మతము "ఈ జాతిపై చొచ్చుకొని వచ్చుచున్న" ప్రమాదమును చూచినయెడల ఈ దేశమునకు ఎంత మేలగును.

గమనిక. - శ్రీ హాలమ్ రచించిన "ఇంగ్లాండు రాజ్యాంగ చరిత్ర" నుండి ఈ క్రింది ఉద్ధరణలు ప్రత్యేక శ్రద్ధకు అర్హమైనవని నాకు తోచుచున్నది. ఎందుకనగా అవి తీవ్రమైన మతసంబంధ అభిప్రాయములు లేని, బాగుగా చదువుకొనిన ఒక సామాన్య విశ్వాసి యొక్క, తన పాండిత్యము, సరియైన విచక్షణ, నిష్పక్షపాతము వలన లోకమంతట న్యాయముగా పేరుపొందిన వ్యక్తి యొక్క, ఆలోచనాపూర్వకమైన అభిప్రాయమును కలిగియున్నవి: "లాడ్ తన ప్రతిభ చేత దైవశాస్త్ర పాండిత్యములో గొప్ప భాగమును సంపాదింపగలిగినను, ఆ ప్రతిభ ఏ మాత్రమును గొప్పదిగా కనబడదు. ఈ దినచర్య గ్రంథము కంటె నీచమైన గ్రంథము మరొకటి ఉండజాలదు; స్ట్రాఫర్డుకు అతడు వ్రాసిన ఉత్తరములలో కొంత చాతుర్యము కనబడును గాని గొప్ప సామర్థ్యము కనబడదు. తనపై నేరారోపణ చేయబడినప్పుడు తన వాదనను కొంత నేర్పుతో నిర్వహించుకొనెను; అయితే అట్టి సందర్భములలో సామాన్య మనుష్యులు కూడ విశేషమైన నేర్పును సామర్థ్యమును ప్రదర్శింతురు."…"అతడు అక్షరార్థముగా మతహీనుడు కాకపోయినను, అతని మతము లౌకిక ప్రయోజనములకు లోబడినదై, ప్రాపంచిక గర్వమను అపవిత్ర మిశ్రమముతో అతని మనస్సులో కలిసిపోయి యుండెను; అందువలన అతడు ప్యూరిటను మతగురువులను అసహనముతో హింసించువాడాయెను; అది మతోన్మాదము వలన కాదు (సాధారణ అర్థములో అతడు ఎన్నడును మతోన్మాదము చూపలేదు), పద్ధతి ప్రకారమైన రాజనీతి వలననే. అతని స్నేహితులు పిలుచునట్లు అతడు కొన్ని స్వభావ బలహీనతలకు లోనైనవాడై - అనగా కోపిష్టి, పగ సాధించువాడు, కఠినుడు, మిక్కిలి క్రూరుడు కూడ అయి - స్టార్ ఛాంబర్ యొక్క కఠిన శిక్షలలో ప్రముఖ భాగము వహించుటయే గాక, ఇంకను ముందుకు వెళ్ళకుండ తాను నిరోధింపబడుచున్నానని నిరంతరము విచారించుచుండెను." - హాలమ్ రచించిన ఇంగ్లాండు రాజ్యాంగ చరిత్ర, సంపుటి 2, పుట 54. "లాడ్ పాఠశాల యొక్క నూతన ఆచారములన్నియు సంఘ బాహ్య ఆరాధనను రోమను నమూనాకు సమీపింపజేయు అడుగులే. చిత్రపటములు నిలుపబడెను లేక మరమ్మతు చేయబడెను; ప్రభు భోజన బల్ల 'బలిపీఠము' అను పేరు పొందెను; అది కొన్నిసార్లు రాతితో చేయబడెను; దానికి వందనములు చేయబడెను; శిలువ కొన్నిసార్లు దానిపై ఉంచబడెను; ఆరాధన జరిపించు యాజకుల వస్త్రధారణ మరింత ఆడంబరమాయెను; దేవాలయములు విచిత్రమైన, రహస్యార్థ ప్రదర్శనలతో ప్రతిష్ఠింపబడెను. కాథలిక్కుల ఆడంబర ఆచారములను అసహ్యించుకొనుటయే గాక తృణీకరించుటకు కూడ అలవాటుపడిన ఒక జాతికి ఈ చిన్న మూఢనమ్మకములే విసుగు కలిగించియుండును; అయితే సంఘములోని కొందరు ప్రముఖ మతగురువులు రోమను దైవశాస్త్రములోని కొన్ని భాగముల వైపు స్పష్టముగా మొగ్గుచూపుట వలన అవి మరింత భయము కలిగించెను. నిర్వచనములోని అస్పష్టతతో మాత్రమే రోమను సంఘ సిద్ధాంతము నుండి వేరుపరచదగిన ప్రత్యక్ష సన్నిధి సిద్ధాంతము సాధారణముగా అంగీకరింపబడెను. అప్పటికే ప్రసిద్ధుడును, రోమను పక్షమునకు నాయకుడుగా న్యాయముగా పరిగణింపబడినవాడును అయిన చిచెస్టరు అధ్యక్షుడు మాంటేగ్, పరిశుద్ధులను ప్రార్థించుటను అంగీకరించుటకు చాల దూరము వెళ్ళెను. శుద్ధీకరణ స్థలమను బోధకు వెంటనే దారితీయు మృతుల కొరకైన ప్రార్థనలను అనేకులు సమర్థించిరి. నిజమునకు, రోమను సంఘ ప్రత్యేక అభిప్రాయములలో అధ్యక్షులలో గాని, వారి ఆదరణ క్రింద వ్రాసినవారిలో గాని సమర్థకులు లేనిది ఒకటియు లేదు." - అదే గ్రంథము, పుట 86, 1832 ముద్రణ. అడుగు వ్యాఖ్యలు

1 ఈ విషయమును పరిశీలింపగోరు పాఠకుడు, హింసింపబడిన నాన్‌కన్‌ఫార్మిస్టుల పక్షమున విట్‌గిఫ్ట్‌కు వ్రాయబడిన, 1583వ సంవత్సరపు తేదీగల, బర్లీ, వార్విక్, హోవర్డ్, హాటన్, ష్రూస్బరీ, లీసెస్టర్, క్రాఫ్ట్, వాల్సింగ్హామ్ అను ప్రముఖ ఎనిమిది మంది రాజసభ్యులు సంతకము చేసిన ఒక విశేషమైన ఉత్తరమును కనుగొనును. - ఫుల్లర్ రచించిన "సంఘ చరిత్ర", సంపుటి 3, పుట 37, టెగ్ ముద్రణ చూడుము.

2 హాల్ రచించిన "ఉత్తరములు:" దశకము 3, ఉత్తరము 5.

3 లాడ్ సెయింట్ డేవిడ్స్ అధ్యక్షుడైన తరువాత క్రిక్ అను వృత్తిని స్వీకరించినట్లు కనబడును. - అతని "దినచర్య" చూడుము.

4 ప్రభు బల్ల విషయమై లాడ్ నిజముగా ఏమి తలంచెనో, 1637లో ప్రిన్ మీద విచారణ జరిగినప్పుడు స్టార్ ఛాంబర్‌లో అతడు తరువాత చేసిన ఒక ప్రసంగములోని మిక్కిలి విచారకరమైన ఉద్ధరణలో చూడవచ్చును. అక్కడ అతడు ఇట్లనెను: "బలిపీఠము" (ప్రార్థనా గ్రంథములో ఎన్నడును వాడబడని పదమని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను), "బలిపీఠము భూమిపై దేవుని నివాసమునకు గొప్ప స్థలము. గొప్పదని చెప్పుచున్నాను, పీఠము కంటె కూడ గొప్పది; ఏలయనగా అక్కడ 'ఇది నా శరీరము' అని ఉన్నది, పీఠములో అయితే 'ఇది నా వాక్యము' అని ఉన్నది. మన ప్రభువు వాక్యము కంటె ఆయన శరీరమునకు నిస్సందేహముగా ఎక్కువ భయభక్తులు చెల్లవలసి యున్నది; కాబట్టి ఆయన వాక్యము ప్రకటింపబడు స్థలము కంటె ఆయన శరీరము ప్రత్యక్షముగా ఉన్న సింహాసనమునకు ఎక్కువ భయభక్తులు చెల్లవలెను."

5 హాకెట్ చెప్పిన కథను బిషప్ బర్నెట్ చెప్పిన మరొక కథ సమర్థించుచున్నది. బిషప్ బర్నెట్ ఇట్లనును: "రాజు మొదటి జేమ్స్ ఆస్థానములో బాలసేవకుడుగా పెరిగిన వృద్ధుడైన సర్ విలియం ఆర్మరర్ నోటినుండి మా తండ్రి ఈ సంగతి చెప్పగా నేను వింటిని; లాడ్ (అప్పుడు సెయింట్ డేవిడ్స్ అధ్యక్షుడు మాత్రమే) కొంత దూరమున నడచిపోవుచుండగా, రాజు యువరాజు చార్లెస్ చేయి పట్టుకొని తన స్కాటిష్ మాండలికములో అతనితో ఇట్లనెను: 'కుమారా, ఆ దుష్టుడు లాడ్‌ను చూచుచున్నావా? అతనిది నిలకడ లేని తల; అతడు తన తలను పోగొట్టుకొని నీ తలను ప్రమాదములో పెట్టువరకు ఆగడు.'" - యువరాణి సోఫియా స్మృతులు, పుటలు 54, 55.

6 1869 మార్చి 29వ తేదీ "టైమ్స్" పత్రిక ఎంతో సత్యముగా ఇట్లు చెప్పుచున్నది: "ఆచారబద్ధ ఆరాధనలు కుతూహలము గలవారిని లేక మెచ్చుకొనువారిని గుంపులుగా ఆకర్షింపవచ్చును, కాని అవి పేదలను సంఘమునకు తీసికొని రావు, పేదల గృహములలోనికి మతమును తీసికొని పోవు."

రిచర్డ్ బాక్స్టర్

మనం వెనుకకు తిరిగి చూడడం మంచిదైన విషయాలు కొన్ని ఉన్నాయి. గతాన్ని తెలుసుకోవడం వర్తమాన భవిష్యత్తులకు మనకు జ్ఞానాన్ని నేర్పగల సంగతులు కొన్ని ఉన్నాయి. మత చరిత్ర ప్రధానంగా అటువంటి విషయం, అటువంటి సంగతి. గత రెండువందల సంవత్సరాలలో ఆవిరి, విద్యుత్తు, రైలుమార్గాలు, గ్యాసు మానవజాతి లౌకిక స్థితిలో అద్భుతమైన మార్పు తెచ్చాయి. అయితే ఈ కాలమంతటిలో బైబిలు, మనుష్యుల హృదయాలు మాత్రం మారకుండా ఉన్నాయి. రెండువందల సంవత్సరాల క్రితం మతపరమైన సంగతులలో మనుష్యులు చేసినదాన్ని, ఆలోచించినదాన్ని వారు మళ్లీ చేయగలరు, ఆలోచించగలరు. పదిహేడవ శతాబ్దంలో ఇంగ్లాండులో వారు ఏమి ఆలోచించారో, ఏమి చేశారో తెలుసుకోవడం మంచిది. మనం వెనుకకు తిరిగి చూడడం వివేకమైన విషయాలు ఉన్నట్లే, మన ప్రత్యేక శ్రద్ధకు తగిన గతించిన కాలాలు కూడా ఉన్నాయి. ఒకే తరంలో జరిగిన సంఘటనలవల్ల ఒక జాతి స్వభావం తుడిచివేయలేని ముద్రను పొందిన కాలాలు ఉన్నాయి. అంతర్యుద్ధపు, మత కలహాల తీవ్ర వేదనద్వారా ఒక ప్రజల ప్రియతమమైన హక్కులు పుట్టి, బలమైన ఉనికిలోకి పిలువబడిన కాలాలు ఉన్నాయి. ఈ జీవిత చరిత్రలో నేను చెప్పబోయే కాలాలు అటువంటివేనని చెప్పడానికి అనుమతి కోరుతున్నాను. బాక్స్టర్ జీవించిన కాలాలకు ఆంగ్లేయులు తమ పౌర, మత స్వేచ్ఛ విషయంలో ఎంతగా రుణపడి ఉన్నారో మరే కాలాలకూ అంతగా రుణపడిలేరు. బాక్స్టర్ ఏ మహా సమూహానికి ధ్వజవాహకుడిగా ఉన్నాడో, ఆ ఘనమైన సమూహానికి, అంటే ప్యూరిటన్లకు, వారు చెల్లించని కృతజ్ఞతా ఋణం మరే మనుష్యుల సమూహానికీ లేదు. మత స్వేచ్ఛను ప్రేమించేవారు ప్యూరిటన్లలో రిచర్డ్ బాక్స్టర్‌కు ఉన్నంతగా మరెవరికీ అంత గొప్ప ఋణపడి లేరు. ఈ విషయాన్ని చుట్టుముట్టిన కష్టాలను నేను పూర్తిగా గ్రహించాను. ఆత్మసంబంధమైన మతాన్ని అర్థం చేసుకోని కారణంగా చరిత్రకారులలో కొద్దిమందే ఈ విషయాన్ని నిష్పక్షపాతంగా చర్చిస్తారు. ప్యూరిటన్ల కాలంలోని మత భేదాలు మారుమనస్సు పొందని మనిషికి తప్పనిసరిగా మూర్ఖత్వంగా కనబడతాయి. చిత్రాల గురించి గుడ్డివాడు మాట్లాడడానికి ఎంత అర్హుడో, వాటి గురించి అభిప్రాయం చెప్పడానికి అతడు అంతే అర్హుడు. ఇంగ్లాండు సంఘ మతగురువు ఎవడూ తప్పుడు ప్రచారానికి గురికాకుండా ఈ విషయాన్ని సమీపించలేడు. అధ్యక్షులను ఎదిరించిన మనుష్యుల గురించి అతడు అనుకూలంగా మాట్లాడితే తన సొంత సంఘం పట్ల అసంతృప్తి గలవాడని అతడు అనుమానింపబడతాడు. అయినా ఈ విషయంలో ఆంగ్లేయులు స్పష్టమైన అభిప్రాయాలు కలిగి ఉండడం అత్యంత ప్రాముఖ్యమైనది; కాబట్టి దీనిని ఓపికగా వినవలెనని అడుగుతున్నాను. కొన్ని తప్పుడు అభిప్రాయాలను నేను సరిచేయగలిగితే, ఈ ప్రమాదకరమైన దినాలలో మనుష్యులకు మార్గదర్శకమైన కొన్ని గొప్ప సూత్రాలను అందించగలిగితే, నా పాఠకులకు అవసరమైన సేవ చేసినట్లు భావిస్తాను. "బాక్స్టర్, ఆయన కాలాలు" అన్న విషయంలో వారికి ఆసక్తి కలిగించడంలో నేను విఫలమైతే, తప్పు విషయంలో కాదు, నాలోనే ఉన్నదని నాకు నిశ్చయం. బాక్స్టర్ జీవించిన కాలాలలో ఎంతో ఆసక్తికరమైన విషయం ఇమిడి ఉన్నందున, వాటి చరిత్రలోని అనేక అంశాలను నేను తప్పనిసరిగా పూర్తిగా వదిలివేయవలసి వస్తుంది. ఆయన 1615లో పుట్టి 1691లో చనిపోయాడు అని చెబితే నా భావం స్పష్టమవుతుంది. ఆయన జీవితమంతా దాదాపు ఇంగ్లాండును పరిపాలించిన ఒక వంశం ఏలుబడిలో గడిచింది; ఆ వంశం దేశానికి ఏ మేలూ చేయలేదు, తనకు తానూ ఏ ఘనతా తెచ్చుకోలేదు: నేను స్టువర్టుల గురించి చెబుతున్నాను. ఆయన మొదటి యాకోబు, మొదటి చార్లెసు, రెండవ చార్లెసు, రెండవ యాకోబు పరిపాలనలను చూశాడు; మూడవ విలియం పరిపాలనలో సమాధి చేయబడ్డాడు. కామన్వెల్తు కాలమంతటిలో, అంతర్యుద్ధాల కాలంలో ఆయన తన జీవితపు పూర్ణ దశలో, బౌద్ధిక శక్తితో ఉన్నాడు. రాచరికం, ఇంగ్లాండు సంఘం పతనం కావడాన్ని, ఆ తరువాత వాటి పునఃస్థాపనను ఆయన చూశాడు. ఆయన క్రామ్‌వెల్, లాడ్, స్ట్రాఫర్డ్, హాంప్డెన్, పిమ్, మాంక్, క్లారెండన్, మిల్టన్, హేల్, జెఫ్రీస్, బ్లేక్ అనువారికి సమకాలీనుడు. ఆయన దినాలలో ఒక ఆంగ్ల చక్రవర్తి మొదటి చార్లెసుకు, కాంటర్బరీ ప్రధాన అధ్యక్షుడైన లాడ్‌కు, ఐర్లాండు లార్డ్ లెఫ్టినెంటు స్ట్రాఫర్డ్‌కు బహిరంగ మరణశిక్షలు అమలయ్యాయి. ఆయన జీవితపు ఒకే కాలావధిలో తెగులు, లండను అగ్నిప్రమాదం, వెస్ట్‌మినిస్టరు సమాజం, దీర్ఘ పార్లమెంటు, సావాయి సమావేశం, ఏకరూపతా చట్టంవల్ల ఇంగ్లాండు సంఘపు అత్యుత్తమ పరిచారకులైన రెండువేలమంది తిరస్కరింపబడడం కనబడతాయి. బాక్స్టర్ జీవించిన సంఘటనాత్మకమైన కాలాలు అటువంటివి. వాటిలోకి నేను పూర్తిగా ప్రవేశించినట్లు నటించలేను. వాటి చరిత్ర ఒక్క చూపులో గ్రహించడం పూర్తిగా అసాధ్యమైన మిసిసిప్పీ కదిలే దృశ్యమాలిక వంటి ఒక భారీ చిత్రం. ఆ చిత్రంలోని కొన్ని ప్రధాన లక్షణాలపై మాత్రమే దృష్టి నిలపడానికి ప్రయత్నిస్తాను; నేటి దినంలో ఎక్కువ ఉపయోగకరంగా ఉండగలవని నాకు తోచే అంశాలనే ఎంచుకుంటాను. (a) బాక్స్టర్ కాలాల చరిత్రలోని ఒక గమనార్హమైన లక్షణం, ఆయన యవ్వనంలో మొదలైన ప్రొటెస్టెంటు సంస్కరణ సూత్రాల నుండి వెనుకకు మరలడం. లాటిమరు, జ్యూయెల్ ఎన్నడూ అంగీకరించని సిద్ధాంతాలను, ఆచారాలను ఇంగ్లాండు సంఘంలోని ప్రసంగీకులు, రచయితలు సమర్థించడం మొదలుపెట్టారు. "కాల్వినిజము" అనే మంచి పేరుతో సరైన సువార్త బోధను నిందించి అణచివేశారు. డావెనంట్ వంటి మంచి అధ్యక్షులు అవమానింపబడి మందలింపబడ్డారు. మాంటేగు, రెన్ వంటి చెడ్డ అధ్యక్షులు వెన్ను తట్టి ప్రోత్సహింపబడ్డారు. ప్రకటనను, ఉపన్యాసాలను తక్కువ చేశారు; రూపాలను, ఆచారాలను ఉన్నతపరిచారు. అధ్యక్షపదవి వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలను మితిమీరి పొగిడారు. కొన్ని సంఘ మందిరాలలో కొవ్వొత్తి స్తంభాలు, సిలువలు, అన్ని రకాల పోపు మత అలంకారాలు ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. అసహ్యకరమైన "క్రీడల గ్రంథము" ద్వారా ప్రభువు దినపు పరిశుద్ధతపై దాడి జరిగింది; సామాన్య ప్రజలు ఆదివారాన్ని ఇప్పుడు ఫ్రాన్సులో గడిపినట్లు ఇంగ్లాండులో గడపమని ప్రోత్సహింపబడ్డారు. అంతవరకు సంఘ మందిరపు మధ్యభాగంలో నిలిచి ఉన్న ప్రభు భోజనపు బల్లలు తూర్పు చివరకు తరలించబడి, కటకటాల వెనుక ఉంచబడి, అపవిత్రంగా "బలిపీఠాలు" అని పిలువబడ్డాయి. ఈ గండి కొట్టే, సొరంగం తవ్వే చర్యలన్నిటికీ వ్యతిరేకంగా కొందరు నిస్సందేహంగా బిగ్గరగా నిరసన తెలిపారు; అయినా ఆ తవ్వకందారులు కొనసాగిస్తూనే ఉన్నారు. ఈ ఉద్యమమంతటికీ ప్రధాన కర్త ప్రధాన అధ్యక్షుడైన లాడ్. ఆ దురదృష్టవంతుడు నిజంగా ఇంగ్లాండు సంఘాన్ని రోమా సంఘంతో తిరిగి ఏకం చేయాలనుకున్నాడా అనేది బహుశా అంత్యదినం వరకు తేలని ప్రశ్న. ఒకటి మాత్రం ఖచ్చితం; - ఆయన ఆడినంత పూర్తిగా రోమా ఆటను మరెవరూ ఆడలేరు. ముందూ వెనుకా అనేకమంది కీడు కలిగించేవారివలె లాడ్ తాను నివసించిన ఇంటిని తన తలమీదికే లాక్కున్నాడు. చివరికి ఆయన ఒక తుఫానును లేపాడు; దాని ముందు సంఘం, సింహాసనం, అధ్యక్షులు అందరూ ఒకేసారి కూలిపోయారు; దాని మధ్యనే ఆయన స్వయంగా విచారణకు నిలిచి తన ప్రాణాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు. అయితే ఇంగ్లాండు సంఘం లాడ్ దినాలలో ఒక హానిని పొందింది; దాని నుండి అది ఎన్నడూ పూర్తిగా కోలుకోలేదు. ఆయన కాలం నుండి దాని పరిచారకులలో లాడ్ సూత్రాలలో చాలావాటిని పట్టుకొని, ఒక్కొక్కప్పుడు ధైర్యంగా ఆయన అడుగుజాడలలో నడిచిన మనుష్యుల పరంపర ఎన్నడూ లోపించలేదు. షేక్స్పియరు మాటలు అంత సత్యమైనవి,

"మనుష్యులు చేసిన కీడు వారి తరువాత కూడా నిలిచి యుండును."

ఇంగ్లాండు సంఘమునకు రాణి మేరీ చేసిన హానిని లాడ్ చేసిన హానితో పోల్చిన అది ఏమాత్రమూ కాదు. ధైర్యముగా చెడుకార్యములు చేయు ఒక్క మనుష్యుడు, విశేషముగా మత విషయములలో, ఎంతటి కీడు చేయగలడో దానిని మనము ఎన్నడును తక్కువగా అంచనా వేయకూడదు. దోషపు విత్తనములు తిస్టిల్ మొక్క యొక్క తూలిక వంటివి. గాలిచేత చెదరిపోయిన ఒక్క తిస్టిల్ కంకి ఒక పొలమంతటిని విత్తగలదు. ఒక్క టామ్ పెయిన్ లోకమంతట అవిశ్వాసులను పెంచగలడు. ఒక్క లాడ్ తరముల తరబడి చెప్పనలవికాని కీడుతో పులియబెట్టగలడు. తీవ్రమైన ఆచారవాదము ఇంగ్లాండు సంఘము యొక్క న్యాయమైన సంతానమని మనము ఎన్నడును తలంచకూడదు. అది అలాగున్నది కాదు. స్టూవర్టుల కాలము వరకు దాని గూర్చి దాదాపు వినబడనేలేదు. ట్రాక్టేరియనిజము లేక ఆచారవాదము అని పిలువబడునది ఈ కడవరి దినముల క్రొత్త కల్పన అని మనము ఎన్నడును తలంచకూడదు. అది అలాగున్నది కాదు. అది 200 సంవత్సరములకంటె పాతది. తీవ్రమైన ఆచారవాదులకు తండ్రి ఆర్చ్‌బిషప్ లాడ్. ఈ సంగతులను జ్ఞాపకముంచుకొనుదము; అప్పుడు బాక్స్టర్ కాలములనుండి మనము ఏదో నేర్చుకొనినవారమగుదుము. (బి) బాక్స్టర్ కాలముల చరిత్రలో గమనార్హమైన మరియొక లక్షణము మొదటి చార్లెస్‌కును అతని పార్లమెంటుకును మధ్య జరిగిన ప్రసిద్ధమైన అంతర్యుద్ధము. ప్రతి యుద్ధమును ఒక కీడే—కొన్నిసార్లు తప్పనిసరియైన కీడు—అయినను కీడే; అన్ని యుద్ధములలో అంతర్యుద్ధము మిక్కిలి వేదనకరమైనది. అది ఒక విధమైన మహా కుటుంబ కలహము. అది సహోదరుల మధ్య జరిగిన పోరాటము గనుక అందులో విజయము ఎట్టి గౌరవమును తీసికొనిరాదు. ఎడ్జ్ హిల్, న్యూబరీ, మార్స్టన్ మూర్, నేస్బీ, వూర్సెస్టర్ అను పేర్లు బాధాకరమైన ఆలోచనలనే రేకెత్తించును.

ప్రతి యుద్ధములోను జయించినవారు తమ స్వదేశీయుల రక్తమునే చిందించి జాతి యొక్క సామాన్య బలమును తగ్గించిరి. అయితే మొదటి చార్లెస్‌కును అతని పార్లమెంటుకును మధ్య జరిగిన అంతర్యుద్ధము ఒక ప్రత్యేకమైన దృష్టికోణమున మిక్కిలి వేదనకరమైనది. పార్లమెంటు లేపిన సైన్యములన్నియు చేసినదానికంటె రాజపక్షమువారి సాధారణ భక్తిహీనతయు దుర్నీతియు అతని పక్షమును ఎక్కువగా నాశనము చేసినదను విశేషమైన సంగతిని నేను సూచించుచున్నాను. యుద్ధ ప్రారంభమున నిలకడగల, ప్రశాంతమైన వందలకొలది వేలకొలది మనుష్యులు ఊరకుండి ఏ పక్షమునకును సహాయము చేయకుండుటకు ఇష్టపడిరి. కాని తన ఆశ్రితులకు బైబిలు చదివి వినిపించి తన కుటుంబములో ప్రార్థన చేసినందున ఒక మనుష్యుడు "రౌండ్‌హెడ్" అని హింసింపబడుటను చూచినప్పుడు, ఆత్మరక్షణ కొరకు పార్లమెంటు సైన్యములలో చేరుట అవసరమని వారు గ్రహించిరి. సూటిగా చెప్పవలెనన్న, అనేకమంది కావలీర్ల దుష్టత్వమును దుర్వ్యయమును భక్తిగల మనుష్యులను వారి శత్రువుల పక్షములోనికి తరిమెను. పార్లమెంటు పక్షమున కపటమును మతోన్మాదమును ఉద్రేకమును పుష్కలముగా ఉండెనని నాకు సందేహము లేదు. లార్డ్ ఫాక్లండ్ వంటి కొందరు మంచి మనుష్యులు కావలీర్లలో ఉండిరని నేను కాదనను. కాని ప్రతి రాయితీ ఇచ్చిన తరువాత కూడా, రాజు పక్షమున పోరాడినవారిలో కంటె పార్లమెంటు పక్షమున పోరాడినవారిలో నిజమైన భక్తి ఎంతో ఎక్కువగా ఉండెనని నాకు నిస్సందేహము. ఈ ప్రత్యేక పరిస్థితులలో అంతర్యుద్ధ ఫలితము మానవ స్వభావమును ఎరిగిన ఎవరికిని ఆశ్చర్యము కలిగించదు. ప్రిన్స్ రూపర్ట్, విల్మాట్, గోరింగ్ నడిపించిన తాగుబోతులు, ప్రమాణము చేయువారు, అల్లరిచేయు గుర్రపు సైనికులు, క్రాంవెల్, ఫెయిర్‌ఫాక్స్, ఐర్టన్, హారిసన్, ఫ్లీట్‌వుడ్, డెస్బరో యుద్ధరంగమునకు తెచ్చిన ప్రార్థన చేయు, కీర్తనలు పాడు, బైబిలు చదువు మనుష్యులకు సాటిరాలేకపోయిరి. నిలకడగల మనుష్యులే చివరకు ఉత్తమ సైనికులగుదురి. తన మద్దతుదారులలో బలమైన మత నియమము గల పక్షము అరుదుగా ఓడిపోవును. "నన్ను ఘనపరచువారిని నేను ఘనపరతును; నన్ను తృణీకరించువారు అల్పులగుదురు." ఒక సామాన్య వ్యాఖ్యతోను ఒక హెచ్చరికతోను అంతర్యుద్ధ విషయమును ముగించుచున్నాను.

నా సామాన్య వ్యాఖ్య ఏమనగా: అంతర్యుద్ధమునకు మనము ఎంత గాఢముగా చింతించవలసినను, ఈ దేశములో మనకున్న స్వతంత్రమైన శ్రేష్ఠమైన రాజ్యాంగమునకు బహుశః మనము దానికే ఋణపడియున్నామని న్యాయముగా జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. దేవుడు కీడునుండి మేలును రప్పించగలడు. మొదటి చార్లెస్‌కును కామన్స్ సభకును మధ్య చీలిక కలిగిన తరువాత అనేక సంవత్సరములు ఇంగ్లాండు నిరంకుశత్వమునకును అరాజకమునకును, అరాజకమునకును నిరంకుశత్వమునకును మధ్య ఊగిసలాడుట నిశ్చయముగా అత్యంత ఉగ్రమైనది. అయినను గొప్ప రాజకీయ పాఠములు ఆ కాలమున ఆంగ్లేయుల మనస్సులో ముద్రింపబడెనని, వాటి ప్రయోజనమును మనము నేడును అనుభవించుచున్నామని ఒప్పుకొనవలెను. పరలోకములోని గ్రహముల వలె చక్రవర్తులు ఒక నిర్ణీత కక్ష్యలో సంచరించుటకు తృప్తిపడవలెనని, బంధింపబడని కామన్స్ సభ సమ్మతి లేకుండ పాలింపబడుటకును పన్ను విధింపబడుటకును జ్ఞానోదయము పొందిన ప్రజలు అంగీకరింపరని వారికి నేర్పబడెను. కట్టుటకంటె కూల్చుట ఎంతో సులభమని, ప్రాచీన రాజరికమును కూల్చుటకంటె సంతృప్తికరమైన ప్రత్యామ్నాయ ప్రభుత్వమును కనుగొనుట కష్టమని జాతులకు నేర్పబడెను. మన ఉత్తమ జాతీయ హక్కులలో అనేకమునకు పునాదులు కామన్వెల్త్ కాలములలో వేయబడెనని నాకు సందేహము లేదు. దీనిని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనుట మంచిది. బ్రూక్, హాంప్‌డెన్, ఎలియట్, వైట్‌లాక్, పిమ్‌లకు ఈ దేశము అపారమైన కృతజ్ఞతా ఋణమును కలిగియున్నదని మనము తృప్తిపడవచ్చును. నా హెచ్చరిక మొదటి చార్లెస్ మరణశిక్షను గూర్చినది. రాజు యొక్క విచారణలోను మరణములోను ప్యూరిటన్లలో అత్యధికులు ఏ భాగమునకును పూర్తిగా నిర్దోషులని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనుట మంచిది. పలువురు తలంచునట్లు, ఆ దుష్టమైన, అవివేకమైన కార్యమునకు పార్లమెంటు పక్షమంతయు బాధ్యులని తలంచుట ఒక సామాన్యపు పొరపాటు. ప్రెస్బిటేరియన్లలో అత్యధికులు దానిని గట్టిగా నిరసించిరి. తాను మరి అనేకమంది పరిచారకులతో కలిసి దానిపట్ల తన అసహ్యతను ప్రకటించెనని, దానిని ఆపుటకు ప్రతి ప్రయత్నము చేసెనని బాక్స్టర్ తన ఆత్మకథలో స్పష్టముగా చెప్పుచున్నాడు. ఆ పని క్రాంవెల్ మరియు సైన్యములోని అతని సమీప అనుచరుల చేతిది; ఆ దోషమంతయు వారి మీదనే మోపబడవలెను. ప్యూరిటన్ల మహాసమూహము పార్లమెంటు పక్షమును అవలంబించెనని సందేహము లేదు. కాని రాజరికముపై ఏదైనా సైద్ధాంతిక విరోధమునకు గాని, రాజైన చార్లెస్ మరణమునకు సమ్మతించుటకు గాని ప్యూరిటన్లు పూర్తిగా నిర్దోషులు. దీనిని మనము జ్ఞాపకముంచుకొనుదము; అప్పుడు బాక్స్టర్ కాలముల చరిత్రనుండి మనము ఏదో నేర్చుకొనినవారమగుదుము.

(సి) బాక్స్టర్ కాలపు చరిత్రలో నేను మీ దృష్టికి తెచ్చుటకు సాహసించు తదుపరి విశేషము, ఓలివర్ క్రాంవెల్ అను ఆ ప్రసిద్ధ పురుషుని ఉదయమును అతని నడవడియునై యున్నది. ఓలివర్ క్రాంవెల్ నడవడిపై వలె మరి ఏ మనుష్యుని నడవడిపైనైనను అంతగా నింద కుప్పలుగా పోయబడియుండదు. కొందరు అతనిని దుష్టత్వమునకు కపటమునకు రాక్షసునిగా చిత్రించియున్నారు. అతని గూర్చి ఎంత చెడ్డగా చెప్పినను చెప్పవలసినదానికంటె తక్కువేనన్నట్లు చెప్పియున్నారు. అతనిని గూర్చిన అట్టి అంచనా కేవలము హాస్యాస్పదము. దానిని ఏర్పరచుకొనువారి ఉద్దేశ్యమునే అది భంగపరచుచున్నది. అట్టి రాక్షసుని పాలనను ఇంగ్లాండు ఇంతకాలము సహించెనని తలంచుట ఇంగ్లాండుకు గౌరవము కాదని వారు మరచుచున్నారు. హంటింగ్‌డన్‌లోని ఒక సారాయి కాచువాని కుమారుడైన వాడు తన కాలమున అత్యంత విజయవంతుడైన సేనాపతిగాను అనేక సంవత్సరములు ఈ దేశమునకు సర్వాధికార నియంతగాను ఎదుగగలిగెనంటే, వాస్తవములను బట్టియే అతడు అసాధారణ పురుషుడై యుండవలెను. నా విషయమున నేను ఖండితముగా చెప్పుచున్నాను; కార్లైల్, డి'ఆబిన్యే అతని గూర్చి ఏర్పరచిన అంచనా సత్యమునకు సమీపమైనదని మనము భావింపవలెనని తలంచుచున్నాను. అయితే రెండవ రచయిత వెళ్లిన హద్దుల వరకు నేను వెళ్లలేనని ఒప్పుకొనుచున్నాను. క్రాంవెల్ నిజమైన క్రైస్తవుడని నేను నిశ్చయముగా చెప్పజాలను. ఆ ప్రశ్నను సందిగ్ధముగానే విడిచిపెట్టుచున్నాను. అభిప్రాయము ఏర్పరచుకొనుటకు తగిన ఆధారములు నాకు కనబడనందున ఆ విషయమై ఇటుగాని అటుగాని ఏ అభిప్రాయమును వెల్లడింపను. అతని వ్యక్తిగత లేఖలను మాత్రమే చూచినయెడల అతనిని మారుమనస్సు పొందినవానిగా పిలుచుటకు సంశయింపను. కాని అతని కొన్ని బహిరంగ కార్యములను చూచునప్పుడు నాకు పూర్తిగా వివరింపశక్యము కాని అనేక సంగతులు కనబడుచున్నవి. మరియు బాక్స్టర్ ఇతర సజ్జనులైన అతని సమకాలీనులు అతనిని గూర్చి ఎంత సందేహముతో మాట్లాడుచున్నారో గమనించునప్పుడు అతని ఆత్మీయతను గూర్చిన నా సంశయము మరింత హెచ్చుచున్నది. సంక్షేపముగా, సందేహావస్థలోనే ఆ ప్రశ్నను విడిచి వెళ్లుచున్నాను. ఓలివర్ క్రాంవెల్ ఇంగ్లీషువారిలో ఎన్నడును జీవించిన మహా పురుషులలో ఒకడని నాకు ఏ మాత్రమును సందేహము లేదు. ఖడ్గము చేత సర్వోన్నత అధికారమును సంపాదించి, ఆ అధికారమును అతడు ఉపయోగించినంత మితముగా ఉపయోగించినవాడు బహుశా మరి ఎవడును లేడు. అతడు రక్షకుడైన స్వల్పకాలమున ఇంగ్లాండు యూరపు అంతటను ఇంతకుముందు ఎన్నడును లేనంతగాను ఆ తరువాత ఎన్నడును లేనంతగాను భయపడబడినది, గౌరవింపబడినది. అతని పేరే భయమును తెచ్చినది. రోమీయుని పేరు ఎంత గొప్పదైయుండెనో ఇంగ్లీషువాని పేరును అంత గొప్పదిగా చేయుదునని అతడు ప్రకటించెను. నిశ్చయముగా అతడు కృతార్థుడయ్యెను. ప్రపంచములో ఎక్కడను ప్రొటెస్టెంటు విశ్వాసము అవమానింపబడుటకు తాను అనుమతింపనని అతడు బహిరంగముగా తెలియజేసెను. తన మాటను నిలబెట్టుకొనెను. అతని దినములలో సవాయ్ ప్రభువు వాల్డెన్సీయులను హింసింపనారంభించినప్పుడు క్రాంవెల్ వెంటనే వారి పక్షమున జోక్యము చేసికొనెను; ఆ ప్రభువు సైన్యము వారి గ్రామముల నుండి వెనుకకు పిలువబడువరకును, ఆ పేద ప్రజల ఆస్తులును ఇండ్లును వారికి తిరిగి ఇయ్యబడువరకును విశ్రమింపలేదు. ఫ్రాన్సులోని నీమ్స్ పట్టణములో కొందరు ప్రొటెస్టెంట్లు ఫ్రెంచి ప్రభుత్వముచేత పీడనకరమైన వ్యవహారమునకు గురియగుదురని బెదిరింపబడినప్పుడు, వారిపై చర్యలు నిలిపివేయవలెనని నిష్కర్షగా పట్టుబట్టుమనియు, నిరాకరించినయెడల వెంటనే పారిస్ విడిచి రమ్మనియు క్రాంవెల్ పారిస్‌లోని తన రాయబారికి ఆదేశించెను. వాస్తవమునకు, క్రాంవెల్ పేరు ప్రస్తావింపబడినప్పుడు ఫ్రెంచి మంత్రియైన కార్డినల్ మజారిన్ ముఖము మారిపోవునని చెప్పబడెను; కార్డినల్ సాతానుకంటె క్రాంవెల్‌కే ఎక్కువగా భయపడునని ఫ్రాన్సులో దాదాపు సామెతయే అయియుండెను. పోపు విషయమునకు వచ్చినయెడల, టస్కనీ ప్రభువుతో కొన్ని సంగతులను తేల్చుటకు క్రాంవెల్ బ్లేక్ నాయకత్వమున మధ్యధరా సముద్రములోనికి పంపిన నౌకాదళమును చూచి అతడు ఎంతగానో భీతిల్లి, దేవుని తీర్పులను తొలగించి సంఘమును రక్షించుటకై రోమ్‌లో ఊరేగింపులు జరుపవలెననియు, నలువది గంటలు హోస్టును ప్రదర్శింపవలెననియు ఆజ్ఞాపించెను. సంక్షేపముగా, ఓలివర్ క్రాంవెల్ దినములలో వలె యూరపు అంతటను ఇంగ్లీషు ప్రొటెస్టెంటు మతప్రభావము ఎన్నడును బలముగా అనుభవింపబడలేదు. ఈ వాస్తవములకు తోడుగా మరిన్ని విషయములను నా పాఠకులు జ్ఞాపకము చేసికొనవలెనని మాత్రము కోరుచున్నాను: క్రాంవెల్ ప్రభుత్వము సహనమునకు ప్రసిద్ధి చెందినది — సహనము బహుగా అర్థము కాని యుగములో ఇది గొప్ప విషయము; అతని వ్యక్తిగత జీవితము నిందారహితము; స్టువర్టుల దినములలో దురదృష్టవశాత్తు తెలియని నైతిక ప్రమాణమును అతడు రాజ్యమంతటను అమలుపరచెను. ఈ సంగతులన్నిటిని జ్ఞాపకము చేసికొందము; అప్పుడు క్రాంవెల్ దుష్టుడును కపటియునని సామాన్యముగా ఉన్న అభిప్రాయమునకు మనము తేలికగా లొంగము. అతని నడవడి ఇంతవరకు సామాన్యముగా పొందినదానికంటె ఎంతో మెరుగైన వ్యవహారమునకు అర్హమైనదని నిశ్చయముగా ఎరుగుదము. అతడు తన లోపములన్నిటితో కూడ మన దేశమునకు గొప్ప కార్యములు చేసినవాడని భావింతము. ఆ లోపములు అతని నడవడి యొక్క నిజమైన గొప్పతనమునకు మన కన్నులను గ్రుడ్డివి చేయకుండునుగాక. మన మనోదృష్టి ముందున్న మహా పురుషుల జాబితాలో అతనికి ఉన్నత స్థానమిద్దాము. ఇది చేయుదుమేని, బాక్స్టర్ కాలముల నుండి మనము కొంత నేర్చుకొనినవారమగుదుము. (డి) బాక్స్టర్ కాలపు చరిత్రలో మరియొక విశేషమును విడిచిపెట్టి వెళ్లుట నాకు అసాధ్యమనిపించుచున్నది. స్టువర్టుల పాలనలో ఇంగ్లాండు సంఘము చూపిన ఆత్మహత్యాసదృశమైన గ్రుడ్డితనమును గూర్చి నేను ప్రస్తావించుచున్నాను. ఈ విషయమును కొంత అయిష్టముతో స్పృశించుచున్నాను. నేను పరిచారకుడనైన సంఘమును హృదయపూర్వకముగాను యథార్థముగాను ప్రేమించుచున్నాను. కాని నా సంఘము తప్పులేనిదని హక్కుదారు అని నేను ఎన్నడును కనుగొనలేదు; స్టువర్టుల కాలములలో అది కొన్ని భయంకరమైన పొరపాట్లు చేసినదని ఒప్పుకొనుటకు నేను బద్ధుడను. ఈ పొరపాట్లు దాని సభ్యులందరిపై మోపదగినవని చెప్పుటకు నేను దూరము. అబ్బాట్, కార్ల్టన్, డావెనాంట్, హాల్, ప్రిడో, ఉషర్, రెనాల్డ్స్, విల్కిన్స్ అనువారు సిద్ధాంతమునందును ఆచరణయందును అధ్యక్షులలో ప్రకాశమానమైన మినహాయింపులుగా ఉండిరి. కాని దురదృష్టవశాత్తు ఈ సజ్జనులు సంఘములో ఎల్లప్పుడును అల్పసంఖ్యాకులుగానే ఉండిరి; అధిక సంఖ్యాకులు సంఘ వ్యవహారములను నడిపించిన విధానమే నేను మీ దృష్టికి తెచ్చగోరు అంశము. ఈ విషయమును గూర్చి మనము కొంత తెలిసికొనవలెను; ఏలయనగా ఈ దేశములో మన ఖేదకరమైన మత విభేదముల చరిత్రపై అది విశేషమైన వెలుగును ప్రసరింపజేయును. ఇది బాక్స్టర్ జీవితముతో సన్నిహితముగా ముడిపడియున్నది గనుక కూడ దీనిని మనము కొంత తెలిసికొనవలెను. నేను పేర్కొనిన సంఘము యొక్క ఆత్మహత్యాసదృశమైన గ్రుడ్డితనములో ఒక భాగము ఏమనగా, శిక్షలును జరిమానాలును విధించి అనుసరణను బలవంతముగా సాధించుటకును వ్యక్తిగత మతాచరణలను నిషేధించుటకును అది దీర్ఘకాలము చేసిన ప్రయత్నమే. తన నియమములను ఉల్లంఘించిన వారందరిపై, లేదా తన ఆచార విధులకు విరుద్ధముగా ఏదైనను చేసినవారిపై క్రమబద్ధమైన ధర్మయుద్ధము నడుపబడెను. అనేక సంవత్సరములు వందలాది వేలాది మంది న్యాయాధిపతుల ముందుకు పిలువబడి, జరిమానాలు విధింపబడి, చెరసాలలో వేయబడి, తరచుగా నాశనము చేయబడిరి; వారు సువార్తకు గాని పది ఆజ్ఞలకు గాని విరోధముగా తప్పు చేసినందున కాదు, సంఘములపై బహిరంగ దాడి చేసినందున కాదు; కేవలము పాటించుటకంటె ఉల్లంఘించుటయే ఎక్కువ గౌరవప్రదమైన ఏదో స్వల్ప సంఘ ఉపనియమమును అతిక్రమించినందున, లేదా సంఘము యొక్క బహిరంగ ఆరాధనలు అందించు దానికంటె అదనముగా కొంత ఆత్మీయ వృద్ధిని పొందుటకై ప్రశాంతమైన రహస్య కూడికలను జరుపుటకు ప్రయత్నించినందున. ఒకానొక కాలమున సజ్జనులు అధ్యక్షులను గూర్చి ప్రతికూలముగా వ్రాసినందున వారి చెవులు కోయబడి ముక్కులు చీల్చబడినట్లు చదువుచున్నాము! ఆర్చిబిషప్ లీటన్ తండ్రికి కలిగిన గతి ఇదియే! మరొక సమయమున, ఇంగ్లాండు సంఘ ప్రార్థనా క్రమమునందు అనుమతింపబడిన విధానమునకు భిన్నముగా ఏదైనను ఆరాధన జరిగిన ఐదుగురు లేదా అంతకంటె ఎక్కువమంది కూడిన సమావేశములో ఉన్న ప్రతివానికి మొదటి నేరమునకు జరిమానా లేదా మూడు నెలల చెర, రెండవ నేరమునకు ఆరు నెలలు, మూడవ దానికి ఏడేండ్ల దేశాంతరవాసమును విధించు శాసనమును గూర్చి చదువుచున్నాము! నలుగురు కంటె ఎక్కువమంది పరిచితులు ఉన్నయెడల కుటుంబ ప్రార్థన చేయుటకు అనేకులు భయపడిరి! ఐదుగురు అపరిచితులు భోజనబల్ల వద్ద ఉన్నయెడల భోజనమునకు ముందు ప్రార్థన చెప్పుటకు కొన్ని కుటుంబములకు సందేహములుండెను! పదునేడవ శతాబ్దములో స్టువర్టుల క్రింద ఇంగ్లాండు స్థితి ఇట్లుండెను. ఈ దుర్భర విధానము యొక్క ఫలితము ఊహింపదగినదే అయ్యెను. హింసింపబడినవారిలో గాఢమైన అసంతృప్తి పుట్టెను. తాము బాప్తిస్మము పొందిన సంఘము పట్ల వారిలో విముఖత మొలకెత్తెను; అట్టి ఫలములను ఇచ్చు వ్యవస్థ మూలసూత్రములోనే చెడ్డదై యుండవలెనను స్థిరమైన నమ్మకము కలిగెను. జరిమానాతోను చెరసాలతోను ముడిపడిన జ్ఞాపకములతో ప్రార్థనా క్రమము అను పేరే మనుష్యులకు అసహ్యమాయెను. అధ్యక్షులు చెడ్డపనులకంటె మంచిపనులకే ఎక్కువ భయకారణమగుచున్నారని కనుగొనినప్పుడు మనుష్యులు అధ్యక్షపదవి విషయమై విసిగిపోయిరి. ఈ విషయమై తన ఆత్మకథలోని ఒక గంభీరమైన భాగములో బాక్స్టర్ మాటలు ఎంతో గమనార్హములు: "అధ్యక్షులు శిక్షచేత విభేదమును నయము చేయగలమని ఎంత ఎక్కువగా తలంచిరో, తాము దైవభక్తికి హింసించు శత్రువులనియు, అపవిత్రులకు నాయకులనియు అభిప్రాయము అంత ఎక్కువగా పెంచిరి." మానవ స్వభావము తెలిసినవాడెవడు ఇట్టి భావమునకు ఆశ్చర్యపడును? మనుష్యులలో అధికశాతము ఒక సంస్థను దాని సిద్ధాంతగత శ్రేష్ఠతలను బట్టి కాక, దాని నిర్వహణను బట్టియే సాధారణముగా తీర్పు తీర్చుదురు. ఒక మనుష్యుడు సంఘ నియమమును ఉల్లంఘింపనంతకాలము దాదాపు ఏదైనను చేయవచ్చునని సామాన్య ఇంగ్లీషువారు చూచినప్పుడు; ప్రజలు జూదమాడవచ్చును, ప్రమాణములు చేయవచ్చును, మత్తులగుచు తాగవచ్చును, ఎవడును వారిని భయపెట్టడు గాని, ఆరాధన తరువాత కూడి కీర్తనలు పాడి ప్రార్థనలో చేరిన ప్రజలు తీవ్రముగా శిక్షింపబడుదురని వారు చూచినప్పుడు; అనుసరించి తమ ఊరి దేవాలయములకు వెళ్లినంతకాలము భక్తిహీనులును, అజ్ఞానులును, భ్రష్టులును, దుర్మార్గులును అయిన విచ్చలవిడి ఖర్చుదారులు తమ ద్రాక్షచెట్ల క్రిందను అంజూరపు చెట్ల క్రిందను శాంతిగా కూర్చుందురుగాని, కొన్నిసార్లు తమ ఊరు వదలి వేరు చోట ఆరాధనకు వెళ్లిన దీనులును, పరిశుద్ధులును, మనస్సాక్షి గలవారును, బైబిలు చదువువారునైన వ్యక్తులు తీవ్రముగా జరిమానా విధింపబడుదురని వారు చూచినప్పుడు; రెండవ చార్లెస్సును అతని విందు స్నేహితులును ఒక జాతి సంపదను విచ్చలవిడి జీవనములో వ్యర్థపరచుటకు స్వతంత్రులుగా ఉండగా, బాక్స్టర్, జెంకిన్ వంటి ఆ జాతి పరిశుద్ధులు చెరసాలలలో కుళ్లిపోవుచుండిరని వారు కనుగొనినప్పుడు — అని చెప్పుచున్నాను, సామాన్య ఇంగ్లీషువారు ఈ సంగతులను చూచినప్పుడు వాటిని చేయు సంఘమును ప్రేమించుట వారికి కష్టమాయెను. అయినను ఇదంతయు స్టువర్టుల క్రింద ఇంగ్లాండులోని అనేక మండలములలో తరచుగా చూడబడెను. ఇది ఇంగ్లాండు సంఘము యొక్క ఆత్మహత్యాసదృశమైన గ్రుడ్డితనము కాకపోయినయెడల అది ఏమిటో నేను ఎరుగను. అది సజ్జనులను తన సహవాసము నుండి వెళ్లగొట్టుట ద్వారా సాతానునకు సహాయము చేయుటయే. అది అక్షరాలా తనను తానే రక్తము కారజేసి చంపుకొనుటయే. స్టువర్టుల క్రింద ఇంగ్లాండు సంఘములోని అధిక సంఖ్యాకులు చేసిన మూర్ఖత్వ శిఖరము, 1662వ సంవత్సరమున ఏకరూపతా చట్టమును అమలులోనికి తెచ్చుట. ఇది రెండవ చార్లెస్సు పాలన ఆరంభమున, రాచరికమును సంఘమును తిరిగి స్థాపింపబడిన కొద్దికాలమునకే జరిగినదని మీరు జ్ఞాపకము ఉంచుకొనవలెను. ఈ ప్రసిద్ధ చట్టము సంస్కరణ కాలమునుండి ఎన్నడును విధింపబడని నిబంధనలను షరతులను ఇంగ్లాండు సంఘ పరిచారకులందరిపై వారి పదవి నిర్వహణకై విధించెను. అది ప్యూరిటన్ల మనస్సాక్షులకు కలతకలిగించునట్లును, వారిని సంఘము నుండి వెళ్లగొట్టునట్లును రూపొందింపబడినదనుట ప్రసిద్ధమే. ఈ ప్రయోజనము కొరకు అది పూర్తిగా సఫలమాయెను. ఒక సంవత్సరములోపే 2,000 మందికి తక్కువ కాని మతగురువులు దాని షరతులను అంగీకరించుట కంటె తమ జీవనవృత్తులను విడిచిపెట్టిరి. ఈ 2,000 మందిలో అనేకులు ఆ కాలపు శ్రేష్ఠులును, సమర్థులును, పరిశుద్ధులునైన పరిచారకులు. అధ్యక్షులచేత క్రమబద్ధముగా నియమింపబడి, ఇరువది ముప్పది సంవత్సరములు ఏ అడ్డంకి లేకుండ సంఘ సేవలో గడిపిన అనేకులు హఠాత్తుగా పదవి నిర్వహణకు కొత్త షరతులను అంగీకరింపవలెనని ఆజ్ఞాపింపబడి, తిరస్కరించినందున ఆకలితో చచ్చుటకు వెళ్లగొట్టబడిరి. లండన్‌లోని ప్రముఖ ఇరువది ఊళ్లలో అరువది ఊళ్లు ఒక్కసారిగా తమ పరిచారకులను కోల్పోయి, వాటి సమాజములు కాపరి లేని గొఱ్ఱెలవలె విడువబడెను. అన్ని విషయములను పరిగణించినయెడల, ప్రొటెస్టెంటు సంఘ చరిత్రను ఇంతకంటె అవివేకమును అవమానకరమునైన కార్యము ఎన్నడును కళంకపరచలేదు. ఇది అవమానకరమైన కార్యము, ఏలయనగా అది రెండవ చార్లెస్సు తాను ప్రవాసమునుండి తిరిగి రాకముందు బ్రెడా వద్ద చేసిన స్వంత వాగ్దానమునకు స్పష్టమైన విరుద్ధము. ప్యూరిటన్ల మనస్సాక్షి సంబంధమైన సందేహములను తృప్తిపరచునంత విశాలమైన ఉదారమైన పునాదిపై ఇంగ్లాండు సంఘము తిరిగి స్థాపింపబడునను స్పష్టమైన అవగాహనపైనే అతడు తిరిగి తేబడెను. ప్యూరిటన్ల సహాయము లేకపోయినయెడల అతడు అసలు తిరిగి వచ్చియుండడు. అయినను రాజు చేతిలో అధికార పగ్గములు సరిగా పడిన వెంటనే అతని వాగ్దానము ఉద్దేశపూర్వకముగా భంగపరచబడెను! ఇది అవమానకరమైన కార్యము, ఏలయనగా వెళ్లగొట్టబడిన పరిచారకులలో అధిక సంఖ్యాకులను కొన్ని చిన్న రాయితీలచేత సంఘములో సులభముగా నిలుపుకొనియుండవచ్చును. వారికి అధ్యక్షపదవి విషయమై గాని ప్రార్థనా క్రమము విషయమై గాని సిద్ధాంతపరమైన అభ్యంతరము లేదు. ప్రార్థనలలో కొన్ని మార్పులును, దేవుని ఆరాధన నిర్వహణలో మితమైన స్వాతంత్ర్యమును ఇచ్చినయెడల, బాక్స్టర్ లెక్క ప్రకారము ఆ 2,000లో 1,600 మందిని తృప్తిపరచియుండును. కాని పాలక వర్గము ఒక్క రాయితీ కూడ ఇవ్వరాదని నిశ్చయించుకొనియుండెను. ప్యూరిటన్లను సంఘములో ఉంచుకొనవలెననెడి కోరిక వారికి లేదు. ఈ వ్యవహారములో ప్రధాన ప్రేరకుడైన ఆర్చిబిషప్ షెల్డన్‌తో ఒకడు, ప్యూరిటన్లలో చాలామంది అనుసరించి ఏకరూపతా చట్టమును అంగీకరింతురని తాను తలంచుచున్నానని చెప్పినప్పుడు, ఆర్చిబిషప్, "వారు అంగీకరింతురని నేను భయపడుచున్నాను" అని ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను. సంఘములోని పాలక వర్గము యొక్క స్వభావమును చూపుటకు, ఈ సమయములో వారు ప్రార్థనా గ్రంథపు పంచాంగములోని అపోక్రిఫా పాఠముల సంఖ్యను నిజముగా పెంచిరి. ప్యూరిటన్లను బయటికి నెట్టి, బేల్ మరియు డ్రాగన్‌ను లోపలికి తెచ్చినందుకు తమలో తాము అభినందించుకొనిరి! ఇది అవమానకరమైన కార్యము, ఏలయనగా వెళ్లగొట్టబడిన పరిచారకులలో అనేకులు ఎంతటి సామర్థ్యమును నైపుణ్యమును గలవారనగా వారిని సంఘములో నిలుపుకొనుటకు గొప్ప రాయితీలు ఇయ్యవలసియుండెను. బాక్స్టర్, పూల్, మాంటన్, బేట్స్, కాలమీ, బ్రూక్స్, వాట్సన్, చార్నాక్, కారిల్, హోవ్, ఫ్లావెల్, బ్రిడ్జ్, జెంకిన్, ఓవెన్, గుడ్విన్ అనునవి ఇప్పటికిని సంఘములన్నిటిలో ప్రశంసింపబడు పేర్లు. వారిని వెళ్లగొట్టినవారు వారితో సాటి రానివారు. వారిలో అత్యధికుల పేర్లు ఎవరికిని దాదాపు తెలియవు. కాని అధికారము వారి పక్షమున ఉండెను, దానిని ఉపయోగించుటకు వారు నిశ్చయించుకొనిరి. ఇది అవమానకరమైన కార్యము, ఏలయనగా ఆధునిక కాలములోని బోర్బన్ వంశము వలె ఇంగ్లాండు సంఘ నాయకులు తమ ప్రవాస కాలములో ఏమియు నేర్చుకొనలేదనియు, దేనిని మరచిపోలేదనియు అది లోకమునకు చూపెను. ఇంగ్లాండుకు అంతటి దుఃఖమును తెచ్చిన లాడ్ యొక్క పాత దుష్ట మార్గములను వారు మరచిపోలేదు. సంఘ పాలకులకు సమాధానపరచుటయు రాయితీ ఇచ్చుటయు అత్యంత తగిన సద్గుణములనియు, హింస దీర్ఘకాలమున ఓడిపోవు ఆటయే అనియు వారు నేర్చుకొనలేదు. ఈ అంశముపై ఇక ఎక్కువసేపు నిలువను సాహసింపను. బాక్స్టర్ కాలముల యొక్క ఈ విచారకరమైన విశేషమునకు మరిన్ని ఉదాహరణలను సులభముగా ఇయ్యగలను. వెళ్లగొట్టబడిన దురదృష్టకరమైన పరిచారకులు ఏ కార్పొరేషను పట్టణమునకును ఐదు మైళ్లలోపు, లేదా తాము పూర్వము ప్రసంగించిన ఏ స్థలమునకును ఐదు మైళ్లలోపు నివసింపకూడదని నిషేధించిన 1665వ సంవత్సరపు అప్రసిద్ధ ఆక్స్‌ఫర్డ్ చట్టమును గూర్చి చెప్పవచ్చును. కాని ఇంగ్లాండు సంఘము యొక్క ఆత్మహత్యాసదృశమైన గ్రుడ్డితనమును గూర్చి నేను మాట్లాడినప్పుడు కారణము లేకుండ మాట్లాడలేదని చూపుటకు చెప్పినది చాలును. ఇంగ్లాండును ఎరిగిన ఎవరికైనను ఈ గ్రుడ్డితనము యొక్క పర్యవసానములు స్పష్టమే. ఈ దేశములో ప్రొటెస్టెంటు మతము యొక్క విభజిత స్థితి స్వయముగానే ఒక గొప్ప వాస్తవము; అది అనేక సంగతులను చెప్పుచున్నది. స్టువర్టుల క్రింద ఇంగ్లాండు సంఘములోని పాలక వర్గము యొక్క విధానమునకు వ్యతిరేకముగా నేను ఎల్లప్పుడును నిరసన తెలుపుదును. ఏకరూపతా చట్టమును గూర్చి బాక్స్టర్ ఆయన వెళ్లగొట్టబడిన సోదరులు అనుభవించిన సందేహములు నాకు లేవు. నేను వారిని ఎంతగానో గౌరవించినను, వారి తీర్పులలో వారు తప్పు చేసినవారనియు, త్రోవ తప్పినవారనియు తలంచుచున్నాను. కాని ఆర్చిబిషప్ షెల్డన్ ఆయనతో కలిసిన వారిని ఎదుర్కొనుటకు ఒక్క అడుగైనను వేయుటకు నిరాకరించినవారు ఇంకను ఎంతో ఎక్కువ తప్పు చేసినవారు, ఇంకను ఎంతో ఎక్కువ త్రోవ తప్పినవారు అని తలంచుచున్నాను. అంతులేని విభేదముల విత్తనములను విత్తి, ఇంగ్లాండులో నిజమైన మతమునకు వారు చేసిన హానిని బహుశా ఎన్నడును సరిదిద్దలేమని నమ్ముచున్నాను. ఇంగ్లీషు విభేద మతమునకు పునాది వేసినవారు వారే. మేలు చేయుటకు వారికి కలిగిన బంగారు అవకాశమును వారు నిర్లక్ష్యముగా పారవేసిరని నమ్ముచున్నాను. వివేకముతోను సకాలములోను రాయితీలు ఇచ్చి, నా ప్రియమైన సంఘమును అది ఎన్నడును ఉన్నదానికంటె ఎంతో ఎక్కువ ప్రభావవంతముగాను ఉపయోగకరముగాను వారు సులభముగా చేయగలిగియుండెడివారు. వారు ఇది చేయుటకు నిరాకరించి, స్వస్థపరచు చర్యకు బదులుగా తమ దురదృష్టకరమైన ఏకరూపతా చట్టమును ముందుకు తెచ్చిరి. వారి చర్యలతో నాకు ఏ సానుభూతియు లేదని ప్రకటించుచున్నాను; వారిని తలంచునప్పుడెల్ల అత్యంత లోతైన విచారమే కలుగును. బాక్స్టర్ కాలములను గూర్చిన ఈ విషయమును విడిచిపెట్టుటకు ముందు నా పాఠకులకు ఒక సలహా ఇయ్యక తప్పదు. కావున, స్టువర్టుల కాలములను గూర్చి మీరు చదువు ప్రతి సంగతిని నమ్మవద్దని సలహా ఇచ్చుచున్నాను. చరిత్రకారుల తీర్పును పక్షపాతమును పార్టీ స్ఫూర్తియు ఇంతగా వక్రీకరించి, వారి దృష్టిని ఇంతగా కామెర్లుగొల్పిన కాలములు బహుశా మరిలేవు. ఆ కాలములను గూర్చి నిజముగా న్యాయమైన నిష్పక్షపాతమైన చరిత్రను ఎవరైనను కోరినయెడల, మార్స్‌డెన్ రచించిన "ప్యూరిటన్ల చరిత్ర"ను చదువుమని గట్టిగా సలహా ఇచ్చుచున్నాను. ఈ రెండు సంపుటములను ఆధునిక కాలములో మన మత చరిత్ర నిధికి చేర్పబడిన అత్యంత విలువైన చేర్పుగా నేను భావించుచున్నాను.

ఇప్పుడు నేను బాక్స్టర్ కాలములనుండి బాక్స్టర్ వైపు మరలుచున్నాను. ఆ కాలములను గూర్చిన కొంత తెలివిడి లేకుండా ఆ మనుష్యుని స్వభావమును నడతను మనము గ్రహింపజాలము. అయితే ఆ మనుష్యుని గూర్చిన కొన్ని సామాన్యమైన సంగతులు, నేను వ్రాయగలిగిన దేనికంటెను, ఆ కాలములను మన మనస్సులలో నాటుటకు ఎక్కువ తోడ్పడును. రిచర్డ్ బాక్స్టర్ ష్రాప్‌షైర్‌లోని ఈటన్ కాన్స్టంటైన్ అను ఊరిలోని ఒక చిన్న భూస్వామి కుమారుడు; ఆయన 1615వ సంవత్సరమున, అదే మండలములోని రౌటన్ అను చోట జన్మించెను; అక్కడ ఆయన తల్లి తండ్రియైన మిస్టర్ అడెనీ నివసించెను. ఆయన తన బాల్యదశ నుండియే ఆత్మసంబంధమైన ప్రభావములకు లోనైనట్టు కనబడుచున్నది; దేవుని దయవలన దీనికి ఆయన భక్తిపరుడైన తన తండ్రి శిక్షణకు ఋణపడియుండెను. ఆ దినములలో ష్రాప్‌షైర్ మిక్కిలి అంధకారముతో కూడిన భక్తిహీన మండలము. అచ్చటి పరిచారకులు సాధారణముగా అజ్ఞానులు, కృపలేనివారు, ప్రసంగింపలేనివారు; ప్రజలు ఊహించినట్లే దుర్వ్యసనపరులై, మంచివారిని తృణీకరించువారుగా ఉండిరి. ఈటన్ కాన్స్టంటైన్‌లో సంఘ సభ్యులు ప్రభువు దినమున అధిక భాగమును వృద్ధుడైన మిస్టర్ బాక్స్టర్ ఇంటి తలుపునకు సమీపమున ఉన్న ఒక మేపోల్ చుట్టు నాట్యము చేయుచు గడుపుచుండిరి; అది ఆయనకు మిక్కిలి వేదనయును చికాకునై యుండెను. అయినను ఇక్కడ కూడ ఆయన కుమారుని విషయమున కృప లోకముపై జయించెను; అతడు "తమ యౌవనమునుండి ప్రభువును సేవించువారి" ఘనమైన సమూహములో చేర్చబడెను. ఆత్మలను తన జ్ఞానమునకు తెచ్చుటలో దేవుడు ఏ భక్తి గ్రంథములను వాడుకొనుటకు ఇష్టపడునో వాటి పేర్లను గమనించుట ఎల్లప్పుడును ఆసక్తికరమే. బాక్స్టర్‌పై ఎక్కువ ప్రభావము చూపిన గ్రంథములు: బన్నీ రచించిన "సంకల్పము"; పర్కిన్స్ రచించిన "మారుమనస్సును గూర్చి, బాగుగా జీవించుటను చచ్చుటను గూర్చి, నాలుకను అదుపులో ఉంచుటను గూర్చి"; కల్వర్వెల్ రచించిన "విశ్వాసమును గూర్చి"; సిబ్స్ రచించిన "నలిగిన రెల్లు." రోగమును మరణ సమీపతయు ఆయనలో ఆత్మసంబంధమైన కార్యమును ముందుకు సాగించుటకు ఎంతో తోడ్పడెను. ఆయన తన ఆత్మకథలో ఇట్లనెను: "బలహీనతయు బాధయు ఎట్లు చనిపోవలెనో అభ్యసించుటకు నాకు సహాయపడెను. అది ఎట్లు జీవింపవలెనో అభ్యసించుటకు నన్ను పురికొల్పెను; అదియు, నా ప్రేరణలను నా ఆదరణలను ఏ సిద్ధాంతములనుండి తెచ్చుకొనవలెనో వాటిని అభ్యసించుటకు నన్ను పురికొల్పెను." ఇరువది రెండేండ్ల వయస్సున ఆయన వోర్సెస్టర్ అధ్యక్షుడైన థోర్న్‌బరో చేత మతగురువుగా ప్రతిష్ఠింపబడెను. ఆయనకు విశ్వవిద్యాలయ విద్య యొక్క ప్రయోజనము ఎన్నడును లభింపలేదు. రాక్సీటర్‌లోని ఒక ఉచిత పాఠశాలయు, లడ్లోలోని ఒక ప్రైవేటు బోధకుడును ఆయనకు కొంత చేసిరి; ఆయన తృప్తిలేని అధ్యయన ప్రేమ అంతకంటె ఎక్కువగా చేసెను. ఆయన తన కాలపు యువకులలో చాలామంది కంటె ఎక్కువ వేదాంత విద్యతో సన్నద్ధుడై పరిచర్యలో ప్రవేశించి యుండవచ్చును. గ్రీకు హెబ్రీ భాషల జ్ఞానముకంటె ఎంతో శ్రేష్ఠమైన అర్హతలతో ఆయన దానిలో ప్రవేశించెను. ఆయన నిజముగా పరిశుద్ధాత్మచే ప్రేరేపింపబడినవాడై, మారుమనస్సు పొందినవాడై దానిలో ప్రవేశించెను. ఆయనే ఇట్లు చెప్పుకొనెను: "విశ్వవిద్యాలయ గౌరవములును పట్టములును లేకపోవుట నన్ను అనేకుల దృష్టిలో తృణీకృతునిగా చేయునని నాకు తెలియును. అయినను నేను అతి శీఘ్రముగా మరియొక లోకములో ఉందునని ఎదురుచూచుచు, దుస్థితిలోనున్న ఆత్మల మహత్తరమైన అవసరము అన్ని అడ్డంకులకు విరుద్ధముగా నాపై ప్రబలమాయెను. మనుష్యుల మనస్సాక్షి విషయమును రక్షణ విషయమును గూర్చి దప్పిగొనిన ఆశ నాలో ఉన్నదని ఎరిగి, ఒకటి రెండు ఆత్మలు మాత్రమే దేవునికి సంపాదింపబడినను, బిరుదులు లేనందున మనుష్యులనుండి నేను పొందు అవమానమంతటిని అది సులభముగా పూడ్చునని నిశ్చయించుకొంటిని." ప్రతిష్ఠింపబడిన కాలమునుండి మరణించువరకు బాక్స్టర్ జీవితము విచిత్రమైన మార్పుల పరంపరయు, తీవ్రమైన శారీరక మానసిక శ్రమయు కలదై యుండెను. ఒక్కొక్కప్పుడు వర్ధిల్లుచును ఒక్కొక్కప్పుడు కష్టములలోను, - ఒక్కొక్కప్పుడు పొగడబడుచును ఒక్కొక్కప్పుడు హింసింపబడుచును, - ఒక కాలమున కిడర్‌మిన్‌స్టర్ సందులలో ప్రశ్నోత్తర బోధ చేయుచును, మరియొక కాలమున సావోయ్ సమావేశములో అధ్యక్షులతో వాదించుచును, - ఒక సంవత్సరము మరణ సమీపమున ఒక ప్రశాంతమైన పల్లె ఇంటిలో "పరిశుద్ధుల విశ్రాంతి" గ్రంథమును వ్రాయుచును, మరియొక సంవత్సరము క్రాంవెల్ సైన్యములోని ఒక దళమునకు సంచరించు ఉపదేశకునిగా యుండియును,

- ఒక రోజు రెండవ చార్లెస్ రాజు అతనికి అధ్యక్ష పదవిని ఇవ్వజూపెను, మరొక రోజు ఏకరూపతా చట్టము వలన సంఘములోనుండి వెళ్లగొట్టబడెను; - ఒక సంవత్సరము క్రాంవెల్‌తో రాజరిక వ్యవస్థను గూర్చి వాదించుచు అది ఒక ఆశీర్వాదమని అతనికి చెప్పెను, మరొక సంవత్సరము రాజద్రోహపూరిత రచన చేసెనన్న ఆరోపణపై జెఫ్రీస్ ముందు విచారింపబడెను; - ఒక సమయమున ఆక్టన్‌లో న్యాయమూర్తి హేల్ సాంగత్యములో ప్రశాంతముగా జీవించుచుండెను, మరొక సమయమున ఘోరమైన మతపరమైన హింసవలన చెరసాలలో క్షీణించుచుండెను; - ఒక రోజు బ్యూడ్లీ సంఘములో మిస్టర్ టాంబ్స్‌తో శిశు బాప్తిస్మమును గూర్చి బహిరంగ చర్చలు జరుపుచుండెను, మరొక రోజు ఆమర్షామ్ సంఘములో గ్యాలరీలోని అంటినోమియన్ సైనికుల వేదాంత వాదములకు వ్యతిరేకముగా ఉదయమునుండి రాత్రివరకు చదువుబల్లను పట్టుకొని నిలిచెను; - ఒక్కొక్కప్పుడు అతి సరళమైన సిద్ధాంతములను బోధించుచు, ఒక్కొక్కప్పుడు అతి గహనమైన తత్వశాస్త్ర విషయములను చర్చించుచు, - ఒక్కొక్కప్పుడు పండితుల కొరకు పెద్ద గ్రంథములను వ్రాయుచు, ఒక్కొక్కప్పుడు పేదల కొరకు కరపత్రములను వ్రాయుచు, - ఏ క్రైస్తవ పరిచారకుడును ఇన్ని విభిన్న స్థితులలో ఉండియుండకపోవచ్చును; వాటన్నిటినుండి ఇంత కళంకము లేని కీర్తితో బయటపడినవాడు ఎవడును నిశ్చయముగా లేడు. ఎప్పుడును నయముకాని రోగముతో బాధపడుచు, బాధ లేని కాలము అరుదుగా కలిగి, - ఎల్లప్పుడును తన మనస్సును పూర్తిగా కష్టపెట్టుచు, ఒక్క దినమైనను వ్యర్థముగా గడపక, - పనులతో కృంగిపోయినట్లు కనబడుచునే కొత్త పనిని ఎన్నడును నిరాకరింపక, - అతి ఉద్రిక్తమైన సంఘటనల మధ్య జీవించుచునే దేవునితో ప్రతిదినము సంభాషించుచు, - ఏ పక్షమును తృప్తిపరచునంత పక్షపాతి కాకపోయినను అందరిచేత భయపడబడుచు ఆదరింపబడుచు, - పార్లమెంటు పక్షమునకు నచ్చనంతగా రాజపక్షపాతియు, అయినను పార్లమెంటుతో చాలా సంబంధము కలవాడును అతిగా పరిశుద్ధుడునై ఉండుటవలన రాజపక్షీయులకు ప్రియుడు కానివాడును, - ప్యూరిటన్ సమూహములోని ఉగ్రవాదులను తృప్తిపరచలేనంతగా ఎపిస్కోపల్ పక్షపాతియు, అధ్యక్షులు నమ్మలేనంతగా ప్యూరిటన్ వాడును, - నిర్మలమైన మనస్సాక్షితో దేవునికి సేవ చేయుచున్నను, రిచర్డ్ బాక్స్టర్ వలె ఇంత తక్కువ విశ్రాంతిని అనుభవించిన క్రైస్తవుడు బహుశా ఎవడును లేడు. 1638లో అతడు డడ్లీలోని పై సంఘములో ప్రసంగించుటతో తన పరిచర్యను ప్రారంభించెను. అక్కడ ఒక సంవత్సరము ఉండెను. డడ్లీనుండి బ్రిడ్జ్‌నార్త్‌కు వెళ్లెను. అక్కడ ఒకటిన్నర సంవత్సరము ఉండెను. బ్రిడ్జ్‌నార్త్‌నుండి కిడ్డర్‌మిన్‌స్టర్‌కు వెళ్లెను. అక్కడనుండి రెండు సంవత్సరముల తరువాత కామన్వెల్త్ కల్లోలముల ప్రారంభములో కొవెంట్రీకి వెళ్లి అంతర్యుద్ధ గమనమును ఎదురుచూచెను. నేస్బీ యుద్ధము తరువాత కొవెంట్రీనుండి రెజిమెంటు చాప్లెయిన్ హోదాలో పార్లమెంటు సైన్యములో చేరెను. సైనికులలో కొంత మేలు చేయవచ్చునని, క్రాంవెల్ మరియు అతని స్నేహితుల ఆశాపూరిత పన్నాగములను అడ్డుకొనవచ్చునని వ్యర్థమైన ఆశతో అతడు ఈ పదవిని చేపట్టెను. అనారోగ్యము వలన 1646లో చాప్లెయిన్ పదవిని విడిచిపెట్టవలసి వచ్చెను; డెర్బీషైర్‌లోని మెల్బోర్న్‌కు చెందిన సర్ జాన్ కోక్ మరియు వోర్సెస్టర్‌షైర్‌లోని రౌస్లెంచ్‌కు చెందిన సర్ థామస్ రోటాస్ అనువారి ఆతిథ్యగృహములలో కొన్ని నెలలు జీవన్మరణముల మధ్య కాలము గడిపెను. 1646 చివరిలో కిడ్డర్‌మిన్‌స్టర్‌కు తిరిగి వచ్చి, అక్కడ పదునాలుగు సంవత్సరములు సంఘ పరిచారకునిగా అలసట లేకుండా కృషి చేసెను. 1660లో కిడ్డర్‌మిన్‌స్టర్‌ను విడిచి లండన్‌కు వెళ్లి, రెండవ చార్లెస్ రాజ్యపునరుద్ధరణను ప్రోత్సహించుటలో చురుకుగా పాల్గొని, రాజు యొక్క చాప్లెయిన్లలో ఒకనిగా నియమింపబడెను. లండన్‌లో వరుసగా సెయింట్ డన్‌స్టన్స్, బ్లాక్ ఫ్రయర్స్, సెయింట్ బ్రైడ్స్‌లో ప్రసంగించెను. కొంతకాలమునకు హియర్‌ఫర్డ్ అధ్యక్ష పదవి అతనికి ఇవ్వజూపబడెను, కాని దానిని నిరాకరించుట మంచిదని అతడు భావించెను. 1662లో ఏకరూపతా చట్టము వలన సంఘములోనుండి వెళ్లగొట్టబడిన 2000 మంది పరిచారకులలో అతడు ఒకడు. వెళ్లగొట్టబడిన వెంటనే అతడు ప్రతి విధముగా అతనికి తగిన భార్యను వివాహము చేసికొనెను; ఆమె పంతొమ్మిది సంవత్సరములు అతని ప్రేమగల, నమ్మకమైన సహచరిగా ఉండెను. ఆమె పేరు మార్గరెట్ చార్ల్టన్, ష్రాప్‌షైర్‌లోని ఏప్లీ కోటకు చెందినది. తరువాత అతడు లండన్‌లోను దాని చుట్టుపట్ల వివిధ స్థలములలో - ఆక్టన్, టోటెరిడ్జ్, బ్లూమ్స్‌బరీలలోను, చివరికి చార్టర్‌హౌస్ స్క్వేర్‌లోను - నివసించెను. అతని శత్రువుల అవమానకరమైన ప్రవర్తన వలన అతనికి నిశ్చితమైన నివాసస్థలము ఉండుట దాదాపు అసాధ్యమాయెను. అతని జీవితములోని ఈ కాలములో ఒకసారి స్కాట్లాండ్ అధ్యక్ష పదవి, లేక స్కాట్లాండ్ విశ్వవిద్యాలయపు అధిపతి పదవి అతనికి ఇవ్వజూపబడెను, కాని రెండింటినీ అతడు నిరాకరించెను. కొన్ని మినహాయింపులతో, అతని జీవితపు చివరి ఇరువది తొమ్మిది సంవత్సరములు మాటిమాటికి వచ్చిన వ్యాజ్యములు, జరిమానాలు, చెరసాల, వేధించు వాదవివాదములచే చేదెక్కెను. వీలైనప్పుడు ప్రసంగించెను, ప్రసంగించలేనప్పుడు గ్రంథములు వ్రాసెను; ఏదో ఒకటి ఎల్లప్పుడును చేయుచునే ఉండెను. మూడవ విలియం రాజ్యారోహణము, విప్లవము అతనికి హింసనుండి కొంత విరామమును ఇచ్చెను; చివరికి మరణము ఆ మంచి వృద్ధుని "దుష్టులు కలవరపెట్టుట మానుకొనెడి, అలసినవారు విశ్రాంతి పొందెడి" స్థలమునకు 1691లో, అతని డెబ్బది ఆరవ ఏట చేర్చెను. స్టువర్ట్ రాజుల కాలమున జీవించిన అత్యంత ప్రముఖులైన ప్యూరిటన్లలో ఒకని, ఈ దేశము ఇంతవరకు చూచిన అత్యంత అంకితభావము గల సువార్త పరిచారకులలో ఒకని జీవితము యొక్క సంక్షిప్త రూపురేఖ ఇది. ఈ రూపురేఖను నిరవధికముగా విస్తరింపజేయవచ్చునని మనము సులభముగా నమ్మవచ్చును. కొన్ని ప్రధాన విషయముల వైపు దృష్టిని మళ్లించుటకంటె ఎక్కువ చేయగలనని నేను నటింపలేను. ఎక్కువగా చెప్పకపోతే అది విషయము లేకపోవుటవలన కాదు. అయితే ఆంగ్లేయ మహనీయుల జాబితాలో బాక్స్టర్ పేరు ఇంత ఉన్నతముగా ఎందుకు నిలిచియున్నదో ఎవరైనా తెలిసికొనగోరినయెడల, కొన్ని నిమిషములు నాకు తన దృష్టిని ఇమ్మని కోరుదును; నేను వెంటనే అతనికి కారణమును చూపెదను. ఒక విషయములో, బాక్స్టర్ అత్యున్నతమైన వ్యక్తిగత పరిశుద్ధత గల మనుష్యుడు. అతడువలె ఏబది అరువది సంవత్సరములు లోకము యొక్క కన్నుల ముందు జీవించి ఇంత నిష్కళంకమైన, మంచి కీర్తిని విడిచిపెట్టినవారు కొద్దిమందియే. అనేకులు అతనిని ఎంత చేదుగాను క్రూరముగాను ద్వేషించినను, "అతని దేవుని ధర్మశాస్త్రమును గూర్చి" తప్ప ఆ మనుష్యునియందు ఏ తప్పును కనుగొనలేకపోయిరి. అతడు జీవితపు అన్ని సంబంధములలోను, మనుష్యుడు ఉంచబడగల అన్ని పరిస్థితులలోను పరిశుద్ధుడుగా ఉండెను: కుమారునిగా, భర్తగా, పరిచారకునిగా, స్నేహితునిగా పరిశుద్ధుడు; వర్ధిల్లుటలోను బాధలలోను, రోగములోను ఆరోగ్యములోను, యౌవనములోను వృద్ధాప్యములోను పరిశుద్ధుడు. ఓర్మ్ తన అద్భుతమైన జీవితచరిత్రలో అతనిని గూర్చి అత్యున్నత భావములో అతడు "పరలోక సంబంధమైన" మనుష్యుడని చెప్పిన మాట చక్కనిది. అతడు దేవునితోను, క్రీస్తుతోను, పరలోకముతోను, మరణముతోను, తీర్పుతోను, నిత్యత్వముతోను నిరంతరము తన కన్నుల ఎదుట జీవించెను. ఈ లోకపు మంచివాటి విషయమై అతడు లక్ష్యపెట్టలేదు: సమస్త లాభములు గౌరవములతో కూడిన అధ్యక్ష పదవి అతనికి ఆకర్షణ కాలేదు. లోకము యొక్క శత్రుత్వమును అతడు లక్ష్యపెట్టలేదు: మనుష్యుల అసంతృప్తి భయము అతనిని ఒక్క అంగుళమైనను తన మార్గమునుండి తొలగింపలేదు. మనుష్యుల పొగడ్త నిందలనుండి అతడు విశేషముగా స్వతంత్రుడు. క్రాంవెల్ లేక రెండవ చార్లెస్ మరియు అతని అధ్యక్షుల సన్నిధిలో సింహమువలె ధైర్యవంతుడై ఉండగలిగెను; అయినను ఎట్లు రక్షింపబడవలెనా అని వెదకు పేదవారితో గొఱ్ఱెపిల్లవలె సాత్వికుడై ఉండగలిగెను. మనస్సాక్షి హక్కుల కొరకు క్రూసేడరువలె ఆసక్తుడై ఉండగలిగెను, అయినను యేసుక్రీస్తును చిత్తశుద్ధితో ప్రేమించు వారందరినీ ప్రేమించునంత విశాల హృదయము గలవాడై ఉండెను. "అది అనుసరించువారిచేతనైనను, అనుసరింపనివారిచేతనైనను, క్రీస్తు ప్రకటింపబడుచున్నందుకు నేను సంతోషించుచున్నాను" అని అతడు అనుచుండెను. అతడు నిజముగా దీనమనస్సు గల మనుష్యుడు. అతని స్వభావమును గూర్చి మెప్పు తెలుపుచు ఉత్తరము వ్రాసిన ఒకనికి అతడు ఇట్లు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను: "మీకు తెలియని ఒకని మీరు మెచ్చుకొనుచున్నారు; తెలిసికొనుట మీ పొరపాటును బాగుచేయును." అతడు ఎదుర్కొనవలసి వచ్చిన ఓర్పు యొక్క అద్భుతమైన శోధనలను పరిగణించినప్పుడు, ఇంత చక్కని క్రీస్తు పత్రికను ఈ దేశము రిచర్డ్ బాక్స్టర్ వలె అరుదుగా చూచెను. బాక్స్టర్ స్వభావములోని ఈ అంశమును మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము.

పరిశుద్ధమైన, స్థిరమైన జీవితమువంటి నిలిచియుండు బలమైన వాదన లోకముపై మరేదియు లేదు. ఈ పరిశుద్ధతను మనవంటి స్వభావములుగల ఒక మనుష్యుడే పొందెనని మనము జ్ఞాపకముంచుకొందము. బాక్స్టర్ మనకు ప్రోత్సాహమును ఆదర్శమును అగును గాక. బాక్స్టర్ యొక్క దేవుడైన ప్రభువు మారలేదని జ్ఞాపకముంచుకొందము. మరియు, ఇంగ్లాండు సంఘములకు ప్రసంగించిన వారిలో బాక్స్టర్ అత్యంత శక్తిగల ప్రసంగీకులలో ఒకడు. సాధారణముగా పరిపూర్ణమైన "సభా నిపుణుని" చేయునవిగా పరిగణించబడు వరములన్నియు ఆయనకు ఉండెనని తోచుచున్నది. ఆయనకు అద్భుతమైన వాక్చాతుర్యము ఉండెను, అపారమైన విషయ సంపద ఉండెను, అత్యంత స్పష్టమైన తేటైన శైలి ఉండెను, శక్తివంతమైన భాషపై అపరిమితమైన పట్టు ఉండెను, సత్యమును సారవంతముగా, మొనదేలినదిగా, నొక్కి చెప్పు విధముగా ప్రదర్శించు తీరు ఉండెను, విశేషముగా హృదయమును కదిలించు వేదనాభరితమైన స్వరము ఉండెను, ప్రవాహమువలె సమస్తమును ఊడ్చుకొనిపోవు గంభీరమైన తీరు ఉండెను. ఆయన ఇట్లు చెప్పుచుండెను: "వినుటలోను విధేయత చూపుటలోను మనుష్యులను గంభీరులుగా చేయవలెనన్న, ప్రసంగము గంభీరమైనదిగా ఉండవలెను." ఆయన వ్రాసిన ప్రసిద్ధమైన రెండు పంక్తులు ఆ మనుష్యుని మీకు చూపించును:

"మరెన్నడును ప్రసంగింపనివాడనైనట్లు నేను ప్రసంగింతును, చనిపోవుచున్న మనుష్యులకు చనిపోవుచున్న మనుష్యుడనైనట్లు."

ఆయన సమకాలీనుడైన డాక్టర్ బేట్స్ ఆయనను గూర్చి ఇట్లు చెప్పెను: "మాట్లాడుటలో ఆయనకు అద్భుతమైన సహజ చతురతయు సమృద్ధియు ఉండెను. ఆయన శైలిలో ఒక ఉదాత్తమైన నిర్లక్ష్యము ఉండెను. ఆయన గొప్ప మనస్సు కృత్రిమమైన పదాడంబరమునకు దిగిపోలేకుండెను. ఆయన మెరుపు వక్తృత్వమును తృణీకరించెను. కాని ఆయన మాటలు ఎంత స్పష్టముగాను శక్తివంతముగాను ఉండెనంటే, బుద్ధికి ఎంతగా నమ్మకము కలిగించునవిగా, ఆత్మలోనికి ఎంతగా చొచ్చుకొనిపోవునవిగా, భావములను ఎంతగా ఆకర్షించునవిగా ఉండెనంటే, అంత జ్ఞానియైన మంత్రజ్ఞునిచేత మోహింపబడనివారు సర్పమువలె చెవిటివారైయుండవలెను." ఆయన ప్రసంగము కలిగించిన ఫలితములు అటువంటి ప్రసంగము ఎల్లప్పుడును కలిగించినవియు, ఎల్లప్పుడును కలిగించునవియు అయినవే. లాటిమర్ మరియు విట్ఫీల్డ్ ప్రసంగపీఠము క్రింద ఎట్లు జరిగెనో, బాక్స్టర్ ప్రసంగపీఠము క్రిందను అట్లే జరిగెను. డడ్లీలో పేద మేకుల పనివారు సంఘమును కిక్కిరిసిపోవునట్లు నింపుటయే కాక, బయట కిటికీలకును కప్పులపైనను వ్రేలాడుచుండిరి. కిడ్డర్మిన్స్టర్లో సమాజమును ఇముడ్చుటకు ఐదు నూతన మేడ గ్యాలరీలను కట్టవలసివచ్చెను. లండన్లో ఆయన పరిచర్యకు వచ్చు జనసమూహములు ఎంతో గొప్పవై, ఆయన శ్రోతలలో ఒకడగుట కొన్నిసార్లు ప్రమాదకరముగాను, తరచుగా అసాధ్యముగాను ఉండెను. ఒకసారి ఆయన సెయింట్ లారెన్స్, జ్యూరీలో ప్రసంగింపబోవుచుండగా, సఫోక్ ఏర్ల్ మరియు లార్డ్ బ్రాగ్హిల్ ఒక బండిలో తనతో కూడ వచ్చుచున్నారనియు, వారికి కూర్చొనుటకు స్థలము కావలెననియు పరిచారకుడైన మిస్టర్ వైన్స్కు వర్తమానము పంపెను. కాని ఆయనయు ఆ ఘనమైన సహచరులును ద్వారము చేరినప్పుడు, ఆ జనసమూహము వ్యక్తుల పట్ల ఎంత తక్కువ గౌరవము చూపెనంటే, ఆ ఇరువురు ప్రభువులును వినబడు దూరములోనికైనను చేరలేక ఇంటికి తిరిగి వెళ్లవలసివచ్చెను. మిస్టర్ వైన్స్ తానే స్థలము చాలకపోవుటచేత ప్రసంగపీఠముపైకి ఎక్కి ప్రసంగీకుని వెనుక కూర్చొనవలసివచ్చెను; బాక్స్టర్ నిజముగా మిస్టర్ వైన్స్ పాదముల మధ్య నిలిచి ప్రసంగించెను. మరొక సందర్భమున ఫ్లీట్ స్ట్రీట్లోని సెయింట్ డన్స్టాన్స్లో అపారమైన జనసమూహమునకు ఆయన ప్రసంగించుచుండగా, ప్రసంగము జరుగుచుండగా జరిగిన ఒక సంఘటనను ఆయన ఆశ్చర్యకరముగా ఉపయోగించెను. గోపురములో ఒక ఇటుకముక్క క్రిందపడెను, పాతదై కుళ్లిన ఆ సంఘ భవనము కూలిపోవుచున్నదని కలకలము రేగెను. ఆ కలకలము చల్లారకముందే, కొందరు నిలిచియున్న ఒక బల్ల వారి బరువుకు విరిగిపోయెను, గందరగోళము మునుపటికంటె ఎక్కువాయెను. అనేకులు బయటపడుటకు తలుపుల వద్దకు తోసుకొనిపోయిరి, అందరును భయాందోళనలో ఉండిరి. ఒక వృద్ధురాలు, తాను సంఘమునకు వచ్చినందుకు దేవుని క్షమాపణ బిగ్గరగా కోరుచు, సురక్షితముగా బయటపడినయెడల మరెన్నడును అక్కడికి రానని వాగ్దానము చేయుట వినబడెను. ఆ గందరగోళమంతటిలో బాక్స్టర్ ఒక్కడే నిమ్మళముగాను చలింపకయు ఉండెను. క్రమము నెలకొనగానే ఆయన లేచి ఇట్లనెను: "కరిగిపోవు లోకపు గొప్ప ధ్వనికి, ఆకాశములు గతించిపోవునప్పుడు, మూలపదార్థములు తీవ్రమైన వేడిమికి కరిగిపోవునప్పుడు, మనము భయములేనివారమై యుండునట్లు మనలను సిద్ధపరచుకొనుటకు మనము దేవుని సేవలో ఉన్నాము." ఇదే బాక్స్టర్ యొక్క పూర్తి చిత్రము. ఇట్టి పని చేయుటకు ఆయనకు కృపయే కాక, వరములును ధైర్యమును ఉండెను. దేవుని చూచుచు, మృత్యువును తన వెనుక అనుభవించుచున్నవానివలె ఆయన ఎల్లప్పుడును మాట్లాడెను. అట్టి మనుష్యుడు బాగుగా ప్రసంగించుటలో అరుదుగా విఫలమగును. అట్టి మనుష్యునికి శ్రోతల కొరత అరుదుగా ఉండును. ఆదాము సంతానములో ఒకనికి దేవుడు తన ఆత్మచేత ఏమి చేయగలడో తెలిసికొనగోరువారందరి జ్ఞాపకములో అట్టి మనుష్యుడు భద్రపరచబడుటకు యోగ్యుడు. అట్టి మనుష్యుడు ప్రశంసింపబడుటకు యోగ్యుడు.

మరొక విషయమేమిటంటే, ఇంతవరకు జీవించిన వారిలో ఒక సంఘ పరిధికి, సమాజానికి అత్యంత విజయవంతమైన కాపరులలో బాక్స్టర్ ఒకడు. అతడు కిడర్మిన్స్టర్‌కు వచ్చినప్పుడు, బహుశా 3,000 మంది నివాసులున్న ఆ స్థలము అంధకారమయమై, అజ్ఞానమూ అనైతికతా అభక్తీ నిండినదిగా ఉన్నట్టు కనుగొన్నాడు. పద్నాలుగు సంవత్సరాల తర్వాత అతడు దానిని విడిచి వెళ్లినప్పుడు, ఆ సంఘ పరిధిని పూర్తిగా తలక్రిందులు చేసియున్నాడు. డాక్టర్ బేట్స్ ఇలా అంటున్నాడు: "అతడు రాకముందు ఆ స్థలము ఎండిపోయిన బీడు నేలవలె ఉండెను; కాని అతని శ్రమపై పరలోకము దీవెన కురిపించగా, అక్కడ పరదైసు రూపము కనబడెను. చెడ్డవారు మంచివారయ్యారు, మంచివారు మరింత మంచివారయ్యారు." అతని క్రమమైన ప్రభు భోజనములో పాల్గొనేవారి సంఖ్య సగటున 600. బాక్స్టర్ మనకిలా చెప్పుచున్నాడు: "వీరిలో పన్నెండు మందికి మించి ఎవరి యథార్థత విషయములోను నాకు మంచి నమ్మకము లేకపోలేదు." ప్రభువు దినము పూర్తి గౌరవముతో ఆచరింపబడెను. "మీరు వీధులగుండా వెళ్లినప్పుడు వంద కుటుంబములు కీర్తనలు పాడుచు, ప్రసంగములను పునరుచ్చరించుచు ఉండుట మీకు వినబడేది" అని చెప్పబడెను. అతడు అక్కడికి వచ్చినప్పుడు, ఒక వీధిలో ఇంట్లో దేవుని ఆరాధించు కుటుంబము దాదాపు ఒకటి మాత్రమే ఉండెను. అతడు వెళ్లిపోయినప్పుడు, కొన్ని వీధులలో ఒక వైపున ఒక్క కుటుంబము తప్ప మిగతావన్నీ అలా చేయుచుండెను; సత్రములలోను పానశాలలలోను కూడా ఇదే పరిస్థితి. భక్తిహీనమైన కుటుంబములలో కూడా మారుమనస్సు పొందిన బంధువు లేనివి చాలా తక్కువ. "పేదలలో కొందరు వేదాంతములో ఎంతగా ప్రావీణ్యము పొందిరంటే, వారు దైవశాస్త్ర సమగ్రతను గ్రహించి, క్లిష్టమైన వివాదములకు తీర్పు చెప్పగలిగిరి. కొందరు ప్రార్థనలో ఎంత సమర్థులైరంటే, క్రమములోను సంపూర్ణతలోను తగిన వాక్య ప్రయోగములోను పరిశుద్ధమైన వాక్చాతుర్యములోను ఉత్సాహములోను వారితో సరిపోలగల పరిచారకులు కొద్దిమందే. అన్నిటికంటే ముఖ్యముగా, వారి మనస్సుల స్వభావము, వారి జీవితముల నిర్దోషత్వము వారి వరములకంటే ఎంతో ప్రశంసనీయముగా ఉండెను." బాక్స్టర్ ఈ అద్భుత విజయమునకు ప్రధాన సాధనముగా తన గృహ సందర్శన పద్ధతిని, తన సంఘ సభ్యులతో క్రమముగా చేసిన వ్యక్తిగత సంభాషణలను పేర్కొనేవాడు. ఇది నిస్సందేహముగా అపారమైన మేలు చేసెను; ఆ రోజులలో ఇది క్రొత్త విషయము కావున మరింత మేలు చేసెను. అయినను, ఆధునిక కాలపు అత్యంత విస్తృతమైన సంఘ యంత్రాంగము కూడా మీరిప్పుడే విన్న కిడర్మిన్స్టర్ ఫలితముల వంటి ఫలితములను ఎన్నడూ ఇవ్వలేదనుట కాదనలేని సత్యము. దీని నిజమైన వివరణ ఏమిటంటే, బాక్స్టర్ వంటి అద్భుతమైన చోదకశక్తి మధ్యలో ఉన్న సంఘ పరిధి మరెక్కడా లేదని నేను నమ్ముచున్నాను. కొందరు వేదాంతులు అధ్యక్ష పాలన లేదా పెద్దల పాలన యొక్క దైవిక హక్కును గూర్చి వాదులాడుచుండగా, లేదా తిరస్కారమును గూర్చియు స్వేచ్ఛా చిత్తమును గూర్చియు వెంట్రుకలు చీల్చు చర్చలు చేయుచుండగా, బాక్స్టర్ ఎల్లప్పుడును ఇంటింటికి వెళ్లి, క్రీస్తు నిమిత్తము దేవునితో సమాధానపడుడనియు రాబోవు ఉగ్రత నుండి పారిపొమ్మనియు మనుష్యులను వేడుకొనుచుండెను. ఇతరులు రాజకీయములలో చిక్కుకొని, భూమి యొక్క పెంకుల మధ్య "తమ చచ్చినవారిని పాతిపెట్టుకొనుచుండగా", బాక్స్టర్ సిలువ వేయబడిన జీవితము జీవించుచు, ప్రతిదినము సువార్త ప్రకటించుచుండెను. ఇంగ్లీషు సంఘ పరిధికి లభించిన అత్యుత్తమమైన, అత్యంత జ్ఞానవంతమైన కాపరి అతడేనని, ఎందరో ఆధునిక రెక్టర్లు, వికార్లు అనుసరించదగిన ఆదర్శము అతడేనని నేను భావించుచున్నాను. మరొకసారి చెప్పుచున్నాను: ఇంత మెరుగుపెట్టిన సాధనము విస్మృతిలో తుప్పుపట్టిపోనీయకూడదని చెప్పుటకు నాకు హక్కు లేదా? ఇటువంటి మనుష్యుడు ప్రశంసకు యోగ్యుడు. మరొక విషయమేమిటంటే, లోకము ఎన్నడూ చూడని అత్యంత శ్రద్ధగల వేదాంత రచయితలలో బాక్స్టర్ ఒకడు. తన యాభై సంవత్సరముల కార్యశీలమైన జీవితములో అతడు వ్రాసిన దైవశాస్త్ర గ్రంథముల అపార సంఖ్యను గూర్చి కొద్దిమందికే కొంచెమైనా తెలియును. అవి అరవై అష్టాంశ సంపుటములను, దట్టముగా ముద్రించిన 35,000 కంటే తక్కువ కాని పుటలను నింపునని లెక్క. ఈ గ్రంథములన్నియు సమాన విలువ గలవి కావనుటలో సందేహము లేదు; వాటిలో చాలా వాటిని చదివినను ప్రయోజనము లేకపోవచ్చు. తర్షీషు ఓడలవలె వాటిలో బంగారము, వెండి, దంతములే కాక, కోతులు నెమళ్లు కూడా విస్తారముగా ఉన్నాయి. అయినను, ప్రతి తగ్గింపు చేసిన తరువాత కూడా, బాక్స్టర్ రచనలలో సాధారణముగా గొప్ప ఘనమైన సత్యరాశి ఉన్నది; ఆ సత్యములు తరచు అత్యంత ఆకట్టుకొనే, నైపుణ్యముగల రీతిలో నిర్వహింపబడినవి. తక్కువవాడు కాని న్యాయనిర్ణేత అయిన డాక్టర్ బారో ఇలా అంటున్నాడు: "అతని ఆచరణాత్మక రచనలు ఎన్నడూ మెరుగుపరచబడలేదు, అతని వివాద రచనలు అరుదుగా మాత్రమే ఖండింపబడినవి." బిషప్ విల్కిన్స్ ఇలా ప్రకటించాడు: "అతడు చేపట్టిన ప్రతి అంశమును సాగుచేసెను; అతడు తొలి కాలములలో జీవించియుంటే సంఘ పితరులలో ఒకడై యుండెను; మిస్టర్ బాక్స్టర్ వంటి మనుష్యుని ఒక యుగము ఉత్పత్తి చేయుట చాలును." గొప్పవాడును మంచివాడును అయిన విలియం విల్బర్‌ఫోర్స్ ఇలా అంటున్నాడు: "అతని ఆచరణాత్మక రచనలు క్రైస్తవ జ్ఞాన నిధి;" మరియు అతడిలా జోడించాడు: "1662లో సంఘము నుండి అవమానకరముగా వెలివేయబడిన ఈ గొప్ప వ్యక్తిని ఇంగ్లాండు సంఘము యొక్క అత్యంత ప్రకాశవంతమైన అలంకారములలో ఒకడిగా వర్గీకరించవలసినదిగా నేను అర్థించుచున్నాను."

బాక్స్టర్ రచించిన మూడు ఉత్తమ గ్రంథాలైన "పరిశుద్ధుల విశ్రాంతి," "సంస్కరించబడిన కాపరి," "మారుమనస్సు పొందని వారికి పిలుపు" వంటి మూడు గ్రంథాలను ఇంకెవరూ ఎన్నడూ రచించలేదు. అవి వేలాది ఆత్మలకు ఆశీర్వాదకరములుగా చేయబడెనని నేను నమ్ముచున్నాను; ఈ రచయితను వేదాంత రచయితలలో అగ్రశ్రేణిలో నిలుపుటకు అవి ఒక్కటే చాలును. "మారుమనస్సు పొందని వారికి పిలుపు" గ్రంథమును ఒక్క సంవత్సరములోనే 20,000 ప్రతులు ముద్రించిరి. దానిని చదువుటవలన ఒకేసారి ఆరుగురు సహోదరులు మారుమనస్సు పొందిరి. మిషనరీ అయిన ఎలియట్ దానిని ఎంతో గొప్పగా భావించి, బైబిలు తరువాత మొదటి గ్రంథముగా దానిని ఇండియన్ భాషలోనికి అనువదించెను. నిజముగా, బాక్స్టర్ రచనలన్నియు తీవ్రమైన శ్రమ మధ్యను, క్రూరమైన హింస మధ్యను, తరచుగా భారమైన శారీరక వ్యాధి ఒత్తిడిలోను వ్రాయబడినవని ఆలోచించినప్పుడు, ఆయన అంత అధికముగా వ్రాసెననుట మాత్రమే కాక, ఆయన వ్రాసినదానిలో అంత ఎక్కువ భాగము అంత ఉత్తమమైనదిగా ఉండుట ఆశ్చర్యము. ఇంతటి అద్భుతమైన శ్రద్ధను, కాలమును ఇంతగా సద్వినియోగము చేయుటను లోకము ఎన్నడూ చూడలేదు. మరల చెప్పుచున్నాను, అట్టి మనుష్యుడు ప్రశంసింపబడుటకు అర్హుడని చెప్పుటకు నాకు హక్కు లేదా? మరియొక విషయము: ఇంగ్లాండు ఎన్నడైనను చూచిన వారిలో, మనస్సాక్షి నిమిత్తము అత్యంత ఓర్పుతో హింసను సహించిన బలిదానులలో బాక్స్టర్ ఒకడు. మన ప్రొటెస్టెంటు సంస్కర్తలవలె ఆయన తన విశ్వాసమును తన రక్తముతో ముద్రించవలసి వచ్చెనని నా భావము కాదు. అయితే పరిశుద్ధుల రక్తమును చిందించుటవలెనే, హింసలతోను చెరసాలలతోను "సర్వోన్నతుని పరిశుద్ధులను అలయింపజేయుట" అనునది కూడా ఉన్నది. "ప్రతిదినము చచ్చుట" అనునది కూడా ఉన్నది; కొందరి స్వభావములకు అది కొయ్యకు కట్టబడి దహింపబడి చచ్చుటకంటెను కఠినమైనది. విశ్వాసమును ఓర్పును పరీక్షించునది ఏదైనను ఉన్నయెడల, బాక్స్టర్ తన జీవితపు చివరి ఇరువది తొమ్మిది సంవత్సరములకు పైగా సహింపవలసి వచ్చిన అట్టి నిరంతరము అరగదీయు హింసయే అని నేను నమ్ముచున్నాను. ఆయన ఎవరినీ దోచుకొనలేదు. ఎవరినీ హత్య చేయలేదు. ఎవరికీ హాని చేయలేదు. ఆయన ఏ అపసిద్ధాంతమునూ పట్టుకొనలేదు. క్రైస్తవ విశ్వాసమునకు సంబంధించిన అన్ని నియమములను ఆయన నమ్మెను. అయినను ఈ సత్పురుషుని ఇంత అవమానకరముగా ప్రవర్తించినంతగా నేటి కాలమున ఏ దొంగనైనను ఏ నేరస్థునినైనను ప్రవర్తింపరు. ఆయన ఎన్నిసార్లు పిలిపింపబడెనో, జరిమానా విధింపబడెనో, మౌనము వహింపజేయబడెనో, చెరసాలలో వేయబడెనో, ఒక స్థలము నుండి మరియొక స్థలమునకు తరుమబడెనో చెప్పుట అంతులేని పని. ఆయనకు జరిగిన న్యాయ వక్రీకరణలన్నిటినీ వివరించుట బాధాకరమును నిష్ప్రయోజనమునై ఉండును. నేను ఒక్క ఉదాహరణను మాత్రమే ఇచ్చుటకు అనుమతించుకొనెదను; అది ప్రధాన న్యాయమూర్తి జెఫ్రీస్ ఎదుట ఆయనకు జరిగిన విచారణ.

1685లో వెస్ట్‌మినిస్టర్ హాలులో జెఫ్రీస్ ఎదుట బాక్స్టర్‌కు విచారణ జరిగింది. అతడు ఇటీవల ప్రచురించిన క్రొత్త నిబంధన వ్యాఖ్యానములో అధ్యక్షులను నిందించే రాజద్రోహపూరిత విషయములను ప్రచురించాడని అతనిపై ఆరోపణ మోపబడింది. దీనికంటే ఆధారరహితమైన ఆరోపణ మరొకటి ఉండదు. ఆ గ్రంథము ఇప్పటికీ ఉన్నది; ఆరోపించబడిన ఆ రాజద్రోహపూరిత భాగములు ఆ ఆరోపణను నిరూపించవని ఎవరైనా ఒక్క చూపులోనే గ్రహించగలరు. ఫాక్స్ తన రెండవ జేమ్స్ పరిపాలనా చరిత్రలో స్పష్టముగా ఇలా తెలియజేస్తున్నాడు: "అతనిని విచారణకు తెచ్చుటకు అసలు కారణము, తన వర్గములో గొప్ప పేరుప్రతిష్ఠలు గలవాడును, విగ్‌ల రాజకీయ అభిప్రాయములను సమర్థించువాడని భావించబడినవాడునైన ఒక ప్రముఖ భిన్నమతవాద బోధకుని శిక్షించవలెనన్న కోరికయే." అక్కడ ఉన్న ఒక ప్రేక్షకుడు ఆ విచారణను గూర్చి సుదీర్ఘమైన, స్పష్టమైన వివరణను వ్రాసెను; అది బాక్స్టర్ కాలములో న్యాయపాలన ఎలా సాగెనో అంత సజీవముగా చిత్రించుచున్నది గనుక దానిలోని కొన్ని చిన్న భాగములను ఇక్కడ ఉదహరించుట ఉపయోగకరము. విచారణ ఆరంభమునుండియే తీర్పు ఏ వైపునకు ఉద్దేశింపబడెనో స్పష్టమయ్యెను. ఇంగ్లాండు ప్రధాన న్యాయమూర్తి న్యాయాధిపతిగా కాక, ప్రాసిక్యూషన్ తరఫు న్యాయవాదివలె ప్రవర్తించెను. అతడు నిందితునిపట్ల న్యాయస్థానమునకు తగని, బిల్లింగ్స్‌గేట్ చేపల సంతకు తగిన దుర్భాషలాడుటకు సైతము దిగజారెను. రక్షణ పక్షపు న్యాయవాదులు ఒకరి తరువాత ఒకరు బెదిరించబడిరి, నోరు మూయించబడిరి, అణచివేయబడిరి; లేదా బాక్స్టర్‌పై కోపోద్రేకపు తిట్లతో అడ్డగింపబడిరి. ఒక సమయములో ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఇలా అరిచెను: "ఇతడు తన కిడ్డర్‌మిన్‌స్టర్ సిద్ధాంతముతో లోకమును విషపూరితము చేసిన ముసలి దుర్మార్గుడు. ధన్యస్మరణీయుడైన రాజుకు వ్యతిరేకముగా యుద్ధము సాగించుటకు స్త్రీలను, పనికత్తెలను తమ సూదులను, బొట్టుగిన్నెలను తీసుకొని రమ్మని ప్రోత్సహించెను. ముసలి సంఘ విభేదకుడైన నీచుడు! కపటియైన దుష్టుడు!" కొంతసేపటికి అతడు బాక్స్టర్‌ను "ముసలి మూర్ఖుడు, కృతఘ్నుడైన దుష్టుడు, గర్వము గల, మొండివాడైన, మతోన్మాద కుక్క" అని పిలిచెను. "వాని ఉరి తీయండి!" అని అనెను, "ఈ ముసలివాడు మన సంఘ నిర్మాణమును, క్రమశిక్షణను గూర్చి చేసిన నిందలు రాబోయే నూరు సంవత్సరములకైనను తుడిచివేయబడవు. అయినను దీనికై వానిని నేను చూచుకొందును; వాడు నగరమంతటా కొరడా దెబ్బలు తినుటకు తగినవాడు."

ఆ తరువాత కొద్దిసేపటికే బాక్స్టర్ తన పక్షమున కొన్ని మాటలు చెప్పనారంభించినప్పుడు జెఫ్రీస్ అతనిని ఆపి, "రిచర్డ్, రిచర్డ్, నీవు కోర్టును విషపూరితము చేయుచుండగా మేము వినుదుమని తలంచుచున్నావా? రిచర్డ్, నీవు ముసలివాడవు, ముసలి కపటివి; గ్రుడ్డు సారముతో నిండియున్నట్లు ప్రతి ఒక్కటియు కలహముతో, రాజద్రోహమని కూడ చెప్పవచ్చును, నిండియున్న పుస్తకములను బండి నిండునంత వ్రాసితివి. నలువది సంవత్సరముల క్రిందటనే నీ రచనావృత్తినుండి నిన్ను కొరడాలతో కొట్టి వెళ్లగొట్టియుండినయెడల అది మేలైయుండెడిది. నీవు సమాధాన సువార్త ప్రకటకుడనని చెప్పుకొనుచున్నావు, కాని నీ ఒక కాలు సమాధిలో ఉన్నది; ఎట్టి లెక్క అప్పగింతువో ఆలోచించుకొనవలసిన సమయము ఇదే. కాని నిన్ను నీకే విడిచిపెట్టినయెడల నీవు ఆరంభించినట్లే సాగిపోవుదువని నాకు తెలియుచున్నది; అయితే దేవుని కృపచేత నేను నిన్ను కనిపెట్టుదును. నీకు గొప్ప పక్షము ఉన్నదని నాకు తెలియును; ఈ గొప్ప పావురమునకు ఏమి సంభవించునో చూచుటకై సోదరులలో అనేకులు మూలమూలల వేచియుండుట నాకు కనబడుచున్నది; కాని సర్వశక్తిమంతుడైన దేవుని కృపచేత నేను మీ అందరిని నలగగొట్టుదును! రండి, నీ పక్షమున నీవు ఏమి చెప్పెదవు, ముసలి కపటీ? చెప్పుము, మాటలాడుము!" అని అరచెను. బాక్స్టర్ విచారణలో ఇదంతయు, దీనిని పోలినదియు, దీనికంటె ఘోరమైనదియు చాలా జరిగెను. నేనిచ్చిన ఉదాహరణలు మొత్తము వృత్తాంతములో ఒక చిన్న భాగము మాత్రమే. అట్టి న్యాయస్థానములో బాక్స్టర్ వెంటనే దోషిగా తీర్మానింపబడెనని చెప్పనవసరము లేదు. అతనికి ఐదువందల మార్కుల జరిమానా విధింపబడెను; దానిని చెల్లింపలేడని అందరికిని తెలియును; దానిని చెల్లించువరకు చెరసాలలో ఉండునట్లు శిక్షింపబడెను, ఏడు సంవత్సరములు సత్ప్రవర్తన కొరకు పూచీ కట్టవలసి వచ్చెను. ఫలితమేమనగా, డెబ్బది సంవత్సరముల ఈ పేద, ముసలి, రోగి, సంతానము లేని విధురుడు రెండు సంవత్సరములు సౌత్వార్క్ చెరసాలలో పడియుండెను! ఈ ప్రస్తుత శతాబ్దములో ఇట్టి విచారణ ఇంగ్లాండు న్యాయపీఠమునకు అవమానకరమైనదని, ఇంకను ఎక్కువగా దీని సమాచారము ఎవరినుండి వచ్చెనో ఆ వ్యక్తులకు, సాధారణముగా షెర్లాక్ మరియు ఎల్'ఎస్ట్రేంజ్ అని ఎంచబడినవారికి, మరింత అవమానకరమైనదని చెప్పనవసరము లేదని నా నమ్మకము. దేవునికి స్తోత్రము! ఇతర దేశములలో ఏమి జరిగినను, ఇంగ్లాండు మట్టుకు ఇట్టి విచారణలకు దీర్ఘ వీడ్కోలు చెప్పినదని నమ్ముచున్నాను! నీచులైన, దొంగచాటుగా తిరుగు వేగులవారిని ప్రోత్సహించు దేశము నిజముగా శోచనీయము; ధర్మశాస్త్రపు భయంకరత్వము పాపమునకును దుర్నీతికిని విరోధముగా కాక, పరిశుద్ధతకును లేఖనానుసారమైన మతమునకును ఆలోచనా స్వేచ్ఛకును విరోధముగా ప్రయోగింపబడు దేశము; న్యాయపీఠము రాజకీయ ప్రయోజనముల సాధనకొరకు లేదా అల్ప మతపరమైన ద్వేషమును తీర్చుకొనుటకొరకు వాడబడు దేశము శోచనీయము! అయితే ఈ ఘోరమైన అన్యాయము మరియు హింస అంతటిలో బాక్స్టర్ కృపయు సహనమును ఎన్నడును తప్పిపోలేదని మనము తెలుసుకొనుట న్యాయము. వెస్ట్‌మినిస్టర్ హాలులో అతడు, "ఈ సంగతులు ఒక దినమున తప్పక అర్థము చేసికొనబడును, ఒక జాతి ప్రొటెస్టెంటులు మరొక జాతిని హింసించునట్లు ఎంత మూర్ఖులుగా చేయబడిరో" అనెను. అతడు నిందింపబడినప్పుడు ప్రతి నిందింపలేదు. శాపమునకు బదులుగా దీవెనను, దుర్వ్యవహారమునకు బదులుగా ప్రార్థనను ఇచ్చెను. ప్రొటెస్టెంటులని పిలువబడినవారి దుర్వ్యవహారము క్రింద ఇరువది సంవత్సరములు రిచర్డ్ బాక్స్టర్ దేవుని మహిమపరచినంతగా, తమ ఒక్క దినపు అగ్నిలో దేవుని మహిమపరచిన హతసాక్షులు కొద్దిమందియే! మరల చెప్పుచున్నాను, ఇట్టి మనుష్యుడు జ్ఞాపకము చేసికొనబడుటకు యోగ్యుడని మీకు చెప్పుటకు నాకు హక్కు లేదా? ఇట్టి మనుష్యుడు నిశ్చయముగా స్తుతింపబడుటకు యోగ్యుడు. ఇప్పుడు నా వాదమును నిరూపించితినని నమ్ముచున్నాను. చాలా కాలము క్రిందట జీవించినవారిలో వారి స్వభావమును సమీక్షించుట ప్రయోజనకరమైనవారు ఉన్నారనియు, బాక్స్టర్ నిస్సందేహముగా వారిలో ఒకడనియు, నిజమైన మనుష్యుడు, నిజమైన ఆత్మీయ వీరుడనియు అంగీకరింపబడునని నమ్ముచున్నాను. క్రాన్మర్, కాల్విన్, నాక్స్ లేదా వెస్లీలను వలె బాక్స్టర్‌ను కూడ పరిపూర్ణుడుగాను నిర్దోషిగాను పరిగణింపుడని నేను కోరను. బాక్స్టర్ యొక్క కొన్ని సిద్ధాంత ప్రకటనలను నేను ఏమాత్రమును సమర్థించను. వ్యవస్థీకరింపజాలని సంగతులను వ్యవస్థీకరింప ప్రయత్నించి అతడు విఫలుడాయెను. ఓవెన్, బ్రిడ్జ్, ట్రెయిల్ అనువారి రచనలలో ఉన్నంత స్పష్టమైన, సంపూర్ణమైన సువార్త అతని రచనలలో మీకు కనబడదు. అతడు తన తీర్పులో ఎల్లప్పుడును సరియైనవాడని నేను తలంపను. అతడు అధ్యక్ష పదవిని నిరాకరించుట పెద్ద పొరపాటని నా అభిప్రాయము. ఆ నిరాకరణ వలన మేలు చేయుటకు గొప్ప అవకాశమును అతడు పోగొట్టుకొనెను. బాక్స్టర్ అధ్యక్షుల పీఠముపైనను, లార్డుల సభలోను ఉండియున్నయెడల ఏకరూప చట్టము ఎన్నడును ఆమోదింపబడియుండదని నేను నమ్ముదును. అయితే ఇట్టి లోకములో మనము నిజమైన క్రైస్తవులను వారున్నట్లే స్వీకరించి, వారున్న స్థితికై కృతజ్ఞులమై యుండవలెను. మర్త్యునికి నిర్దోషత్వము ఇవ్వబడలేదు. అన్నిటినీ కలిపి చూచినయెడల, బాక్స్టర్ పేరు కంటె ఉన్నతముగా నిలుచుటకు యోగ్యమైన పేర్లు గల ఇంగ్లీషు సువార్త పరిచారకులు కొద్దిమందియే. కొందరు కొన్ని వరములలో, కొందరు మరికొన్నిటిలో అతనిని మించిరి. కాని బాక్స్టర్‌లో వలె ఇన్ని వరములు ఒకే మనుష్యునిలో కలిసియుండుట అరుదు. అసాధారణమైన వ్యక్తిగత పరిశుద్ధత, ప్రసంగీకునిగా అద్భుతమైన శక్తి, సాటిలేని కాపరి నైపుణ్యము, రచయితగా అలుపెరుగని శ్రద్ధ, అన్యాయపు హింసలో సాత్వికము మరియు సహనము, అన్నియు ఈ ఒక్క మనుష్యుని స్వభావములో కలిసియున్నవి. మహానుభావులును మంచివారునైన వారి జాబితాలో అతనిని ఉన్నతముగా ఉంచుదము. అతడు పొందదగిన గౌరవమును అతనికి ఇచ్చెదము. రిచర్డ్ బాక్స్టర్ స్వదేశీయుడుగా ఉండుట చిన్న సంగతి కాదు. ఇక్కడ నేను చెప్పదలచినదేమనగా, నేటి స్వచ్ఛంద మత సంఘముల సభ్యులంతగా బాక్స్టర్‌కును అతని స్నేహితులకును ఋణపడియున్న సమూహములు కొద్దియే. సువార్త సూత్రములపైనను మతపరమైన ఉద్దేశ్యములకొరకును మనము కూడుకొనుటకు అనుమతింపబడియున్నాము, ఎవరును మనలను అడ్డగింపరు. పెద్ద సంఖ్యలలో కలుసుకొని, ఒకరితో ఒకరు మధురమైన ఆలోచనలను పంచుకొనుటకును, క్రీస్తు సేవలో ఒకరి చేతులను ఒకరు బలపరచుకొనుటకును మనకు అనుమతి ఉన్నది, ఎవరును ఆటంకపరచరు. భక్తి ప్రయోజనముల కొరకు సమకూడి, దేవుని వాక్యమును చదివి, విశ్వాసములో స్థిరత్వమునకై ఒకరినొకరు ప్రేరేపించుకొనుటకు మనకు అనుమతి ఉన్నది, ఎవరును నిషేధింప ధైర్యము చేయరు. ఈ ప్రత్యేకాధికారములన్నియు ఎంత గొప్పవి! ఈ చెడ్డ లోకపు తుఫాను జలములపై ప్రయాణించుచు మేలు చేయ ప్రయత్నించు క్రైస్తవులకు ఐక్యత, సమావేశము, సానుభూతి, ప్రోత్సాహము వలన కలుగు ప్రయోజనము అపరిమితమైనది. ఈ సంఘములను కలిపియుంచు వారి శ్రద్ధాసక్తులతో కూడిన కృషి ధన్యమైనది! వారు విలువైన విత్తనమును విత్తుచున్నారు. వారు ఎంతో కష్టముతోను నిరుత్సాహముతోను విత్తవచ్చును, కాని చాలా దినములైన తరువాత ఫలించు విత్తనమునే విత్తుచున్నామని వారు నిశ్చయించుకొనవచ్చును. అయితే మనము అనుభవించు ఈ సమావేశ మరియు సంఘ స్వేచ్ఛ అంతటికిని ఎవరికి ఋణపడియున్నామో మనము ఎన్నడును మరువకూడదు. వేగులవారు మన అడుగులన్నిటిని వెంబడించిన కాలము, పోలీసులు సైనికులు ఎక్సెటర్ హాలులోని మన సభలను కఠినముగా చెదరగొట్టిన కాలము, మన కార్యకలాపములు మనపై బాధలను, శిక్షలను, జరిమానాలను, చెరసాలను తెచ్చిన కాలము ఉండెనని ఎన్నడును మరువకూడదు. మనము అనుభవించు ఈ సంతోషకరమైన, ప్రయోజనకరమైన స్వేచ్ఛ దీర్ఘకాల తీవ్ర పోరాటములచేతను, లోకము యోగ్యము కాని ఉదాత్తహృదయుల రక్తముచేతను బాధలచేతను మాత్రమే సంపాదింపబడెనని, మనకు ఈ స్వేచ్ఛను సంపాదించినవారు అత్యధికముగా నిందింపబడిన మనుష్యులైన ప్యూరిటన్లేనని ఎన్నడును మరువకూడదు. అవును! మనమందరము ప్యూరిటన్లకు ఋణపడియున్నాము, దానిని అంగీకరించుటకు మనము ఎన్నడును నిరాకరింపమని నమ్ముచున్నాను. అనేకులు వారిని తక్కువచేయ సిద్ధముగా ఉన్న దినములలో మనము జీవించుచున్నాము. జీవితపు ప్రయాణములో వారు సీజరుకు సంబంధించిన సంగతులలో కలహప్రియులు, తిరుగుబాటుదారులు, సమానత్వవాదులనియు, దేవునికి సంబంధించిన సంగతులలో అజ్ఞానులు, మతోన్మాదులు, కపట ఉత్సాహులనియు ఎగతాళి చేయబడుటను, దూషింపబడుటను మనము తరచుగా వినుచున్నాము. "అపొస్తలుల పరంపర" అని తాను పిలుచు క్రొత్త అభిప్రాయములతో ఉబ్బి, కొంచెము అధికారము గలవాడైనందుకు గర్వించు, కళాశాలనుండి క్రొత్తగా వచ్చిన అహంకారియైన ఒక యువకుడు ప్యూరిటన్లను విద్యయు నిజమైన మతమును లేనివారని తక్కువచేసి హేళన చేయుటను మనము తరచుగా వినుచున్నాము, వాస్తవమునకు అతడు వారి పాదములయొద్ద కూర్చుండి వారి పుస్తకములను మోయుటకు కూడ యోగ్యుడు కాడు. అట్టి అపనిందలన్నిటికిని అసత్య ప్రకటనలన్నిటికిని మనము ఎన్నడును చెవియొగ్గకుందుమని నమ్ముచున్నాను. హితబోధ, ఆత్మీయత, విద్య అను వీటి కలయికలో ప్యూరిటన్లు ఇంగ్లీషు వేదాంతులలో అగ్రస్థానమున నిలుచునని మన మనస్సులలో నిశ్చయించుకొందము. వారి లోపములు, బలహీనతలు, కొరతలు అన్నిటితోనైనను, స్టువర్ట్‌ల కాలములో ఈ దేశములో పరిశుద్ధమైన, సువార్త సంబంధమైన మతపు దీపమును వారు మాత్రమే వెలుగుచుండనిచ్చిరి; లాడ్ యొక్క పోపు మత ప్రవృత్తులు ఇంగ్లాండును తిరిగి రోమ్ కౌగిలిలోనికి కొనిపోకుండా వారు మాత్రమే నిరోధించిరి. మనము ఇప్పుడు ఇట్టి ఫలములను కోయుచున్న మత స్వేచ్ఛ యుద్ధమును పోరాడినవారు వారే. తప్పుదారి పట్టిన హై చర్చి వారు ఈ దేశములో ప్రవేశపెట్టబోయిన దౌర్భాగ్యకరమైన విచారణ హింసా స్ఫూర్తిని నలగగొట్టినవారు వారే. వారికి తగిన గౌరవమును ఇచ్చెదము. మన సమక్షములో ఎవరును వారిని తేలికగా మాటలాడనీయము. వారికి మనము ఋణపడియున్న సంగతిని జ్ఞాపకము చేసికొని, వారి జ్ఞాపకమును గౌరవించి, వారి కీర్తికొరకు ధైర్యముగా నిలువబడి, వారి పక్షమున వాదించుటకు ఎన్నడును భయపడకుందము. అది పరిశుద్ధమైన, సువార్త సంబంధమైన మతపు పక్షము. అది తెరువబడిన బైబిలు యొక్కయు, కలుసుకొని చదివి కలిసి ప్రార్థించు స్వేచ్ఛయొక్కయు పక్షము. అది మనస్సాక్షి స్వేచ్ఛ యొక్క పక్షము. ఇవన్నియు బాక్స్టర్‌తోను ప్యూరిటన్లతోను ముడిపడియున్నవి. దీనిని జ్ఞాపకము చేసికొని, వారికి రావలసినదానిని ఇచ్చెదము.

బాక్స్టర్ చివరి దినములు ఆయన జీవితములోని ఏ దినములకంటె తక్కువ విశేషమైనవి కావు. వేసవిలో అస్తమించు సూర్యునివలె ఆయన ప్రశాంతముగా, సమాధానముగా తన సమాధికి దిగిపోయెను. ఆయన మరణశయ్య నిజముగా మహిమగల మరణశయ్యయే. గొప్పవారు ఎట్లు మరణింతురో తెలిసికొనుట నాకు ఇష్టము. మనుష్యులు ఐశ్వర్యము ఘనతల సమృద్ధిలో గొప్ప క్రైస్తవులుగా ఉండిరని తెలిసికొనుటతో నాకు తృప్తి లేదు. వారు సమాధిని ఎదుర్కొనునప్పుడు గొప్పవారుగా ఉండిరా లేదా అని నేను తెలిసికొనగోరుదును. మనుష్యులు రాజులను, అధ్యక్షులను, పార్లమెంటులను ఎట్లు ఎదుర్కొనిరో మాత్రమే నేను తెలిసికొనగోరను; భయములకు రాజైన మరణమును వారు ఎట్లు ఎదుర్కొనిరో, రాజులకు రాజు ఎదుట నిలుచు అవకాశమును చూచి వారి మనస్సు ఎట్లుండెనో తెలిసికొనగోరుదును. చివరకు మనుష్యుని విడిచిపోవు గొప్పతనమును నేను సందేహింతును. గొప్పవారు ఎట్లు మరణింతురో తెలిసికొనుట నాకిష్టము; కావున బాక్స్టర్ మరణమునుగూర్చి కొన్ని క్షణములు ఆలోచింప నాకు అనుమతి ఇవ్వబడవలెను. ఈ మంచి వృద్ధ ప్యూరిటను మరణశయ్యకంటె నిజముగా ఎక్కువ బోధాత్మకమైన మరణశయ్యలు బహుశా కొద్దిగానే ఉండెను. ఆయన స్నేహితుడైన డాక్టర్ బేట్సు దానిని సంపూర్ణముగా వర్ణించియున్నాడు; దానినుండి తీసికొనిన కొన్ని సంగతులు ఈ జీవిత చరిత్రకు తగిన ముగింపు కాగలవని నేను తలంచుచున్నాను. బాక్స్టర్ చివరి వ్యాధి ఆయనను చార్టర్‌హౌస్ స్క్వేర్‌లో, తన స్నేహితుడైన డాక్టర్ సిల్వెస్టరు సమావేశ మందిరము దగ్గర, నెమ్మదిగా నివసించుచుండగా కనుగొనెను. తన మరణమునకు ముందటి నాలుగు సంవత్సరములు ఇక్కడ ఆయన గొప్ప నెమ్మదిని అనుభవించుటకు అనుమతింపబడెను. ప్రభువైన యేసుక్రీస్తును గూర్చిన సంగతులను ప్రకటించు స్వాతంత్ర్యము, ఎవడును ఆయనను ఆటంకపరచక, చివరకు సంపూర్ణముగా అనుమతింపబడెను. డాక్టర్ కలామీ ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "ఇక్కడ ఆయన మరొక లోకమునుగూర్చి గొప్ప స్వేచ్ఛతో ప్రసంగించువాడు; ఆయన అక్కడ ఉండి వచ్చినవానివలెను, దానినిగూర్చి నివేదిక ఇచ్చుటకు ప్రత్యేక దూతవలెను వచ్చినవానివలెను ఉండెను." హింసా తుపాను చివరకు ముగిసెను. ఇన్ని దినములు ఆయనపై విరుచుకుపడిన గాలులు, తరంగములు చివరకు శాంతించెను. భక్తుడైన ఆ వృద్ధ ప్యూరిటను యొర్దాను ఒడ్డునకు గొప్ప ప్రశాంతతలో దిగిపోవుటకు దయతో అనుమతింపబడెను. తన శరీరము క్షీణించినను ఆయన ప్రసంగించుట కొనసాగించెను; చివరిసారి ఆయన ప్రసంగపీఠముననే దాదాపు మరణించెను. వ్యాధి ఆయనను తన ప్రియమైన పరిచర్యను విడిచిపెట్టి మరణశయ్యను చేరునట్లు బలవంతపెట్టినప్పుడు, ఆయన యాభై సంవత్సరములుగా ఉండిన అదే మనుష్యునిగా ఉండెను. ఆయన చివరి గంటలు ఇతరులను, తనను, దేవుని ఎదుర్కొనుటకు సిద్ధపరచుటలో గడిచెను.

తనను దర్శించిన స్నేహితులతో ఆయన ఇలా అన్నాడు: "మీరు ఇక్కడికి చనిపోవడం నేర్చుకోవడానికి వచ్చారు. ఈ మార్గంలో వెళ్లవలసినవాడు నేను ఒక్కడినే కాదు. ఈ వ్యర్థమైన, మోసకరమైన లోకాన్ని గూర్చి, శరీరేచ్ఛను గూర్చి జాగ్రత్తగా ఉండండి. దేవుణ్ణే మీ భాగముగా, పరలోకమునే మీ నివాసముగా, దేవుని మహిమనే మీ ధ్యేయముగా, దేవుని వాక్యమునే మీ నియమముగా ఎన్నుకొనుడి; అప్పుడు మనం ఆదరణతో మళ్లీ కలుసుకొంటామని మీరు ఎన్నడూ భయపడనక్కరలేదు." పశ్చాత్తాపపడిన పాపి ఇంత దీనుడుగా ఎన్నడూ లేడు, యథార్థ విశ్వాసి ఇంత ప్రశాంతంగా, ఇంత ఆదరణతో ఎన్నడూ లేడు. ఆయన ఇలా అన్నాడు: "నేను చేసిన ఉత్తమ కర్తవ్యం విషయంలో కూడా దేవుడు నన్ను న్యాయంగా ఖండించవచ్చు; నా ఆశలన్నీ క్రీస్తులో దేవుని ఉచితమైన కనికరము మీదనే ఆధారపడి ఉన్నాయి." అంతకుముందు ఆయన తరచుగా ఇలా అనేవాడు: "దేవుడు నన్ను క్షమిస్తాడని నమ్మడం నాకు, నన్ను నేను క్షమించుకోవడం కంటే సులభం." కొంచెంసేపు కునుకు తీసి మేల్కొని ఆయన, "నా శ్రమల నుండి నేను విశ్రాంతి పొందుతాను" అన్నాడు. అక్కడ ఉన్న ఒక పరిచారకుడు, "మీ క్రియలు మిమ్మల్ని వెంబడిస్తాయి" అన్నాడు. దానికి ఆయన, "క్రియలు వద్దు; దేవుడు నాకు రెండవదాన్ని అనుగ్రహిస్తే క్రియలను విడిచిపెడతాను" అని బదులిచ్చాడు. ఒక స్నేహితుడు, ఆయన రచనల ద్వారా అనేకులు పొందిన మేలును గుర్తుచేసి ఆయనను ఓదార్చినప్పుడు ఆయన, "నేను దేవుని చేతిలో ఒక కలం మాత్రమే; ఒక కలానికి ప్రశంస ఎందుకు?" అని జవాబిచ్చాడు. విపరీతమైన నొప్పి ఆయనను మరణం కోసం ఆశపడేలా చేసినప్పుడు ఆయన తనను తాను అదుపు చేసుకొని, "నేను నిర్దేశించడం తగదు; నీవు ఎప్పుడు కోరితే, నీవు ఏది కోరితే, నీవు ఎలా కోరితే అలాగే!" అనేవాడు. తీవ్రమైన వేదనలో ఉండగా ఆయన, "ఆయన మార్గములు ఎంత అగమ్యములు!" అని, తరువాత తన స్నేహితులతో, "నేను పడే బాధను చూసి మతమును గూర్చి తక్కువగా తలంచకండి" అన్నాడు. అంతరంగ మనిషి పరిస్థితి ఎలా ఉందని ఆయన స్నేహితుడు తరచుగా అడిగినప్పుడు ఆయన, "నా నిత్య సంతోషమును గూర్చి నాకు బాగా స్థిరపడిన నిశ్చయత ఉంది; లోపల గొప్ప సమాధానము, ఆదరణ ఉన్నాయి; కాని తీవ్రమైన నొప్పి కారణంగా దానిని విజయోత్సాహంతో వ్యక్తపరచలేకపోవడమే నా బాధ" అని జవాబిచ్చాడు. ఆయన ఇంకా ఇలా అన్నాడు: "శరీరము నశించక తప్పదు, ఆ నశించుటను మనం అనుభవించక తప్పదు; నా వివేచన లోబడినా, ఇంద్రియ వేదన నన్ను మూలిగేలా చేస్తుంది." అదృశ్య లోకమును గూర్చిన విశ్వాస గ్రహణ వలన మీకు గొప్ప ఆనందం కలుగుతుందా అని ఒక సర్దారు అడిగినప్పుడు ఆయన, "క్రైస్తవ్యము మరి దేనికి ఉపయోగపడుతుందని మీరు అనుకొంటున్నారు?" అని బదులిచ్చాడు. తరువాత ఆయన ఇలా అన్నాడు: దైవము యొక్క మహిమను, గొప్పతనమును గూర్చిన ఆలోచన మన తలంపులకు అందనంత ఉన్నతమైనది; కాని మన స్వభావమును ధరించిన దేవుని కుమారుని గూర్చిన ఆలోచన, మనకు తెలిసిన, మనం ప్రేమించిన పరలోకములోని పరిశుద్ధులను గూర్చిన ఆలోచన పరలోకమును తనకు ఎంతో మధురంగా, పరిచితంగా చేసింది. హెబ్రీయులకు 12వ అధ్యాయములో "లెక్కకు మించిన దేవదూతల సమూహము" నుండి మొదలుపెట్టి "క్రొత్త నిబంధనకు మధ్యవర్తియైన యేసు, చల్లబడిన రక్తము" వరకు ఉన్న పరలోక వర్ణన ఆయనకు ఎంతో ఆదరణకరంగా ఉండేది. "ఆ లేఖనము వేలవేల తలంపులకు తగినది!" అన్నాడు ఆయన. ఆ తరువాత ఇలా అన్నాడు: "ఆహా, 'దేవుడు తన్ను ప్రేమించువారికొరకు సిద్ధపరచినవాటిని కన్ను చూడలేదు, చెవి వినలేదు, మనుష్యుని హృదయమునకు గోచరము కాలేదు' అనే వాగ్దానము ఎంత ఆదరణకరము!" మరొక సమయంలో ఆయన ఇలా అన్నాడు: ప్రభువు ప్రార్థనలోని మాటలను పలకడంలో తనకు గొప్ప ఆదరణ, మాధుర్యము కలిగేవి; కొందరు మంచి వ్యక్తులు దాని వాడుకను వ్యతిరేకించడం విచారకరం, ఎందుకంటే ఆత్మకు, శరీరానికి కావలసిన అన్ని విన్నపములు అందులో ఉన్నాయి. తన మరణ శయ్య వద్ద దర్శించిన యువ పరిచారకులకు ఆయన అద్భుతమైన సలహా ఇచ్చాడు. "దేవుడు వారి శ్రమను ఆశీర్వదించి, అనేక ఆత్మలను క్రీస్తు వైపు త్రిప్పడంలో వారిని ఎంతో సఫలులను చేయాలని" ఆయన ఆసక్తిగా ప్రార్థించేవాడు. దేవుడు వారి ద్వారా ఎంతో మేలు చేస్తాడని, వారు మితమైన, సమాధానకరమైన స్వభావం గలవారై ఉంటారని ఆశించి ఆయన గొప్ప ఆనందం వ్యక్తం చేశాడు. తాను విడిచిపెట్టబోతున్న లోకాన్ని ఆయన మరచిపోలేదు. "దేవుడు ఈ దుర్దశలో ఉన్న, కలత చెందిన లోకముపై కనికరము చూపాలని, తన సంఘమును, దానిలోని తన ఆసక్తిని కాపాడాలని" ఆయన తరచుగా ప్రార్థించాడు. ఈ దేశాన్ని నాశనం చేసే అవకాశం ఉన్న పాపమైన స్వాభిమానం విషయంలో జాగ్రత్తగా ఉండమని తన స్నేహితులకు సలహా ఇచ్చాడు. వివాదాస్పద విషయాలలో మీ అభిప్రాయం మారిందా అని అదే సమయంలో అడిగినప్పుడు ఆయన, "ఇష్టమున్నవారు నా అభిప్రాయాన్ని నా రచనలలో తెలుసుకోవచ్చు; నేను చేసినది నా స్వంత కీర్తి కోసం కాదు, దేవుని మహిమ కోసమే" అని బదులిచ్చాడు. ఆయన మరణించడానికి ముందు రోజు డాక్టర్ బేట్స్ ఆయనను దర్శించి ఆదరణ మాటలు చెప్పినప్పుడు ఆయన, "నాకు నొప్పి ఉంది; ఇంద్రియానుభవానికి విరుద్ధంగా వాదించలేము; కాని నాకు సమాధానము ఉంది, సమాధానము ఉంది!" అన్నాడు. చిరకాలంగా కోరుకొన్న ఇంటికి వెళ్తున్నారని బేట్స్ చెప్పగా, ఆయన, "నమ్ముతున్నాను, నమ్ముతున్నాను" అని జవాబిచ్చాడు. చనిపోవడానికి ఆయన గొప్ప సంసిద్ధత వ్యక్తం చేశాడు. అనారోగ్యంలో ఉన్నప్పుడు ఎలా ఉన్నారని అడిగిన ప్రతిసారీ ఆయన, "దాదాపు బాగున్నాను!" అని లేదా "నేను ఉండదగినదానికంటే మెరుగ్గా ఉన్నాను, కాని నేను ఆశించినంత బాగా లేను" అని బదులిచ్చేవాడు. ఆయన చివరి మాటలు డాక్టర్ సిల్వెస్టర్‌ను ఉద్దేశించినవి: "ఎలా చనిపోవాలో ప్రభువు మీకు నేర్పును గాక!" 1691 డిసెంబరు 8, మంగళవారం నాడు బాక్స్టర్ పోరాటం ముగిసింది; చివరకు ఆయన తాను ఎంతో అందంగా వర్ణించినదానిలో ప్రవేశించాడు: "పరిశుద్ధుల నిత్య విశ్రాంతి." ఆయన విలువ తెలిసిన అనేకుల కన్నీళ్ల మధ్య క్రైస్ట్‌చర్చిలో ఆయనను సమాధి చేశారు; ఆ కాలపు లోకానికి, స్థాపిత సంఘమునకు ఆ విలువ తెలియకపోయినా. ఆ అంత్యక్రియ అన్నింటికంటే నిజమైన గౌరవం గల అంత్యక్రియ: "భక్తిపరులు ఆయనను సమాధికి మోసుకొనిపోయి, ఆయన గూర్చి ఎంతో రోదనచేశారు." ఆయనకు కుటుంబం లేదు, కాని వందలాది ఆత్మీయ కుమారులను, కుమార్తెలను విడిచిపెట్టాడు. ఆయన విడిచిపెట్టిన రచనలను లోకంలోని ప్రతి ప్రాంతంలో దేవుడు ఇప్పటికీ తన స్వంతమని అంగీకరిస్తూ, అమర ఆత్మలను మేల్కొల్పడానికి, వృద్ధి చేయడానికి వాడుకొంటున్నాడు. షాప్‌షైర్‌కు చెందిన ఈ పాత ప్యూరిటన్‌కు అనుగ్రహించబడిన కృపకు, వరములకు పునరుత్థాన ఉదయమున వేలమంది లేచి దేవునికి కృతజ్ఞతలు చెల్లిస్తారని నాకు సందేహం లేదు. పరిశుద్ధతను ప్రేమించే ప్రతి ఒక్కరికి, మత స్వేచ్ఛకు మిత్రులైన ప్రతి ఒక్కరికి ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైన నామాన్ని ఆయన విడిచిపెట్టాడు. రిచర్డ్ బాక్స్టర్ కంటే ఈ రెంటిలో ఒకదాన్ని ఆచరించి, రెండవదాన్ని ప్రోత్సహించినంత నిజంగా, వాస్తవంగా మరే ఆంగ్లేయుడూ చేసి ఉండకపోవచ్చు. బాక్స్టర్ మరణ సందర్భంలో డాక్టర్ బేట్స్ ఇచ్చిన అంత్యక్రియ ప్రసంగము యొక్క చివరి పేరాను ఉదహరించి ముగిస్తాను: "లోకానికి ఇంత ఉపయోగకరుడు, మేలుకరుడు అయిన తన సేవకుని జీవితాన్ని నిండు వయస్సు వరకు పొడిగించడానికి, అతనిని నెమ్మదిగా, క్షేమంగా పరలోకానికి చేర్చడానికి మనస్సు పెట్టిన కృపామయుడైన దేవునికి స్తుతి కలుగును గాక. నా స్వంత ఆలోచనాపూర్వకమైన కోరికతో ఈ వృత్తాంతాన్ని ముగిస్తాను: నా జీవితపు స్వల్ప శేషాన్ని ఆయన జీవించినంత పూర్తిగా దేవుని మహిమ కోసం జీవించుదునుగాక; నా జీవిత కాలం ముగిసినప్పుడు ఆయన మరణించిన ఆ ధన్యమైన సమాధానంలోనే నేనూ మరణించుదునుగాక; వెలుగు, ప్రేమ గల రాజ్యంలో ఆయనతో నిత్యము ఉండుదునుగాక.

విలియం గర్నాల్

సఫోక్‌లోని లావెన్హామ్ రెక్టారు, "సంపూర్ణ కవచధారియైన క్రైస్తవుడు" గ్రంథకర్త అయిన విలియం గర్నాల్ గురించి లోకానికి తెలిసిన సమాచారం విశేషంగా తక్కువ. ప్యూరిటన్ వేదాంత పాఠకులందరికీ ఇంత సుపరిచితమైన పేరును విడిచిపెట్టిన గ్రంథకర్త మరొకడు బహుశా లేడు; అయినా అతని వ్యక్తిగత చరిత్ర గురించి తెలిసినది ఎంత స్వల్పమో! అతడు పదిహేడవ శతాబ్దపు ప్యూరిటన్ వేదాంతి అనీ, లావెన్హామ్ పరిచారకుడనీ, ఆచరణాత్మక దైవశాస్త్రంపై ప్రసిద్ధమైన ఒక గ్రంథం వ్రాశాడనీ అనే ఈ మూడు సంగతులు తప్ప, చాలామందికి విలియం గర్నాల్ గురించి మరేమీ తెలియదు.

ఇంత మంచి మనుష్యుని గురించి సమాచారం ఇంత కొరవడడం మొదటి చూపులో అసాధారణంగా, వివరించలేనిదిగా కనిపిస్తుంది. అతడు తక్కువ ప్రాముఖ్యత లేని ఒక ఓడరేవు పట్టణంలో జన్మించాడు; అతని తల్లిదండ్రులు ఆ పట్టణంలో ప్రముఖ స్థానం కలిగినవారు; ఆ కాలపు అత్యంత ప్రసిద్ధ కళాశాలలలో ఒకటైన కేంబ్రిడ్జిలో చదువుకున్నాడు; కామన్వెల్త్ కాలపు ప్రముఖ వేదాంతులకు సమకాలీనుడు; పశ్చిమ సఫోక్‌లోని అతి పెద్ద సంఘానికి ముప్పది అయిదు సంవత్సరాలు నిరంతరాయంగా పరిచారకుడు; మొదటి ప్రచురణ నుండే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన గ్రంథానికి కర్త. కాబట్టి గర్నాల్ గురించి ఇంకా ఎక్కువ తెలిసి ఉండవలసినదని మనకు సహజంగానే అనిపిస్తుంది. మరి ఎక్కువ ఎందుకు తెలియదు? అతని కాలపు జీవిత చరిత్ర రచనలలో అతని ప్రస్తావనే లేకపోవడాన్ని మనమెలా వివరించగలము?

ఈ ప్రశ్నలకు చాలా సులభమైన జవాబు ఉన్నదని నా నమ్మకం. ఆ జవాబు 1662లో దురదృష్టకరమైన ఏకరూపతా చట్టం అమలులోకి వచ్చినప్పుడు గర్నాల్ అనుసరించిన నడవడిలో ఉన్నది. అతడు ఇంగ్లాండు సంఘము నుండి వేరుపడలేదు! సెయింట్ బార్తొలొమ్యూ దినమున తమ పదవులను విడిచిపెట్టి నాన్‌కన్‌ఫార్మిస్టులైన ప్రసిద్ధ రెండు వేలమంది పరిచారకులలో అతడు ఒకడు కాడు. అతడు తన స్థానాన్ని నిలుపుకొని లావెన్హామ్ రెక్టారుగానే కొనసాగాడు. సిద్ధాంతంలోనూ ఆచరణలోనూ నిస్సందేహంగా ప్యూరిటన్ అయినప్పటికీ, అతని సహోదరులలో అనేకులు చేసినదానిని అతడు చేయలేదు. బాక్స్టర్, మాంటన్, ఓవెన్, గుడ్విన్ మరియు వేదాంతంలో ఇతర మహా దిగ్గజాల గుంపు ఇంగ్లాండు సంఘము నుండి వేరుపడినప్పుడు,

గర్నాల్ స్థిరంగా నిలిచి, కదలడానికి నిరాకరించాడు. తాను సాధారణంగా కలిసి నడిచిన వర్గంతో అతడు కలిసి నడవలేదు, వెనుక వదిలివేయబడ్డాడు.

ఈ ప్రవర్తన యొక్క ఫలితం ఎలాంటిదో సులభంగా ఊహించవచ్చు. గర్నాల్ సంఘ నియమాలకు అనుగుణంగా నడుచుకొనుట గురించి మనకు ఏ అభిప్రాయములున్నను, ఆయన అనుసరించిన మార్గము ఆ కాలమున ఇంగ్లాండు రెండు గొప్ప మత పక్షములుగా విభజింపబడి యుండగా ఆ రెంటిలో ఏ పక్షమునకును ఆయనను ప్రియునిగా చేయునది కాదని మనమందరమును అంగీకరింపవలసినదే. కలహమును వాదవివాదములును నడుచు కాలమున తటస్థుడు ఎన్నడును ప్రజాదరణ పొందడు. ఉభయ పక్షములును అతనిని అనుమానించును. తమ త్రాసులో తన బరువును వేయనందున ప్రతి పక్షమును అతనిపై ఆగ్రహపడును. గర్నాల్ స్థితి సరిగా ఇదియే అని నా అనుమానము. సిద్ధాంతములో ఆయన ప్యూరిటన్; అయినను ఇంగ్లాండు సంఘమును ఆయన దృఢముగా హత్తుకొనియుండెను. ఆయన ఇంగ్లాండు సంఘ పరిచారకుడు; అయినను ప్రకటనలోను ఆచరణలోను సంపూర్ణ ప్యూరిటన్. వాస్తవమునకు, ఉభయ పక్షములచేతను అయిష్టునిగాను అలక్ష్యము చేయబడువానిగాను ఉండదగిన వ్యక్తి ఆయనే.

నేను చేసిన ఈ ఊహను చాలా సంకోచముతో ముందుంచుచున్నాను. ఇది నిస్సందేహముగా ఊహ మాత్రమే. అయితే గర్నాల్ కాలమును గూర్చి వ్రాసిన జీవిత చరిత్రకారులు ఆయనకంటె చాలా తక్కువ ప్రాముఖ్యత గల అనేక పేర్లను నమోదు చేసియున్నారు, కాని "సంపూర్ణ కవచధారియైన క్రైస్తవుడు" గ్రంథ రచయితను గూర్చి ఒక్క మాటయైనను చెప్పుటకు నిరాకరించిరి అను విస్తృత వాస్తవమును నేను గమనించుచున్నాను. కాలమీ, క్లార్క్, నీల్, బ్రూక్ అనువారు ఇప్పుడు లోకము ఏమాత్రమును లక్ష్యపెట్టని మనుష్యులను గూర్చి వందల పేజీలు వ్రాసిరి, కాని గర్నాల్‌ను గూర్చి ఒక్క పేజీయైనను లేదు! ఈ వాస్తవమునకు మెరుగైన వివరణను ఇవ్వగలిగిన వారు ఇచ్చుటకు ఆ పనిని ఇతరులకే వదలుచున్నాను. 1662లో ఏకరూపతా చట్టమునకు గర్నాల్ లొంగిపోకయుండినట్లయితే, లావెన్హామ్ గ్రామ సంఘ ప్రసంగ వేదికను కొనసాగించకయుండినట్లయితే, ఆయనను గూర్చి మనకు చాలా ఎక్కువ తెలిసియుండెడిది అను నా స్థిరమైన నమ్మకమును నేను కలిగియుండుటకు నన్ను అనుమతింపవలెను.

ఈ సజ్జనుని యొక్కయు ఆయన కాలము యొక్కయు సరియైన చరిత్రను అందించుటయే నేను ఇప్పుడు వ్రాయుచున్న ఈ జీవిత చరిత్ర యొక్క ఉద్దేశము. "సంపూర్ణ కవచధారియైన క్రైస్తవుడు" గ్రంథమును చదివినప్పటినుండి అటువంటి గ్రంథమును రచించినవాని జీవితము తెలియబడవలసినదని నేను భావించుచున్నాను. తూర్పు కౌంటీలకు నేను బదిలీ చేయబడి, సఫోక్ సంఘ నియామకుడనైన నాటినుండి ప్రసిద్ధుల జీవితములను అధ్యయనము చేయుట నా పనిగా చేసికొంటిని

సఫోక్ దైవశాస్త్రవేత్తలలో. వారందరిలో ఎవ్వరూ కూడా, గుర్నాల్ వలె అనర్హమైన మరుగునుండి వెలికి తీయబడుటకు అర్హులుగా కనబడరు.

గుర్నాల్ గురించి ప్రస్తుతం మనకు లభ్యమయ్యే సమాచారానికి దాదాపు ఏకైక ఆధారం, 1830లో ప్రచురింపబడిన, ఎం'కీన్ అనే రచయిత వ్రాసిన ఒక చిన్న గ్రంథము. దాని పేరు: "సఫోక్‌లోని లావెన్‌హామ్ మాజీ రెక్టరును, 'సంపూర్ణ కవచములో క్రైస్తవుడు' గ్రంథకర్తయునైన పూజ్య విలియం గుర్నాల్ జన్మస్థలము, తల్లిదండ్రులు, జీవితము, రచనలను గూర్చిన పరిశోధన." ఈ పుస్తకము లండన్‌లో కాక, సఫోక్‌లోని వుడ్‌బ్రిడ్జ్‌లో రచయిత కొరకు ముద్రింపబడి ప్రచురింపబడెను. బహుశా ఈ కారణముచేతనే అది అంతగా ఎవరి దృష్టినీ ఆకర్షింపక, సాపేక్షంగా అంతగా తెలియనిదిగా మిగిలిపోయినట్లు కనబడుచున్నది.

శ్రీ ఎం'కీన్ లావెన్‌హామ్ నివాసి; గుర్నాల్ గురించి ఎవరైనా సమాచారము సేకరింపగలిగితే, ఆయన సేకరింపగలిగినవాడే. ఆయన నిస్సందేహంగా శ్రద్ధగల మనిషి, గణనీయమైన పరిశోధన చేసిన పురాతత్త్వవేత్త. ఆయన ఖచ్చితత్వమును, యథార్థతను ఎంతో మెచ్చదగినవి. ఆయన పుస్తకములోని ప్రతి తేదీని, ప్రతి సంగతిని విచారణ ద్వారా, పరిశోధన ద్వారా నేను శ్రమపడి సరిచూసితిని; వాటిలో ఒక్కటైనా ఆయన పొరపాటుగా చెప్పినట్లు నాకు కనబడలేదని చెప్పక తప్పదు. అయితే ఆయన "పరిశోధన" ప్రజాదరణ పొందు ఆకర్షణీయమైన శైలిలో వ్రాయబడినదని చెప్పలేము. సంగతులను పోగుచేయుటలో ఆయన ఎంతో కృతకృత్యుడయ్యాడు; వాటిని చదువరుల ముందు క్రమబద్ధంగా ఉంచి ప్రదర్శించుటలో మాత్రం ఆయన విఫలమయ్యాడని నేను నిశ్చయంగా తలంచుచున్నాను.

ఏది ఏమైనప్పటికీ, మిస్టర్ మెకియాన్ గ్రంథములో ఎన్ని లోపములున్నను, గుర్నాల్ గురించి ఇంతవరకు ఉన్న ఏకైక ప్రయత్నము అదియే. గుర్నాల్ స్నేహితుడును పొరుగువాడును, సుప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యాతయునైన బర్కిట్ ఆయన అంత్యక్రియల ప్రసంగము చేసినమాట నిజమే; కాని దానిలోని సమాచారము చాలా తక్కువ. కాబట్టి, ఈ క్రింది పుటలలో నేను సమకూర్చిన గుర్నాల్ గురించిన వాస్తవములలో అధిక భాగమునకు మిస్టర్ మెకియాన్ రచనకు నేను ఋణపడియున్నానని నిష్కపటముగా ఒప్పుకొనవలసియున్నది. ఈ వాస్తవములను నేను తిరిగి క్రమపరచుటకు ప్రయత్నించితిని. గుర్నాల్ కాలపు చరిత్రలోని కొన్ని అనుబంధ వెలుగులతో వాటిని వివరించి, పాఠకునికి ఆకర్షణీయమైన రూపములో అందించుటకు ప్రయాసపడితిని. మిస్టర్

మెకియాన్ బహుశా సంపాదించలేకపోయిన కొన్ని వాస్తవములను కూడా నేను చేర్చితిని. అయినను, ఇప్పుడు పాఠకుని ముందుంచబడిన గుర్నాల్ జీవిత వృత్తాంతము ప్రధానముగా ఏ గనినుండి తీయబడినదో అది మిస్టర్ మెకియాన్ గ్రంథమే అని చెప్పుట న్యాయమని నేను భావించుచున్నాను. ఆయన రచనకు నేను ఏదైనా ఆసక్తికరమైనది చేర్చియున్నచో, అది దాదాపు ఎల్లప్పుడును ఆయన గ్రంథము సూచించిన లేదా నా చేతికి అందించిన ఆధారములను అనుసరించుట ద్వారానే జరిగినది.

విలియం గుర్నాల్ నార్ఫోక్ మండలములోని లిన్ పట్టణములో 1616వ సంవత్సరమున జన్మించెను, అదే సంవత్సరము నవంబరు 17వ తేదీన ఆ పట్టణములోని సెయింట్ మార్గరెట్ సంఘములో బాప్తిస్మము పొందెను. ఆయన తండ్రియు తల్లియు 1615 డిసెంబరు 31వ తేదీన సెయింట్ మార్గరెట్ సంఘములో వివాహము చేసికొనిరి; కావున ఈ జీవిత చరిత్రలోని వ్యక్తి వారి పెద్ద సంతానము.*

గొప్ప మనుష్యుల తల్లులు, విశేషముగా గొప్ప దైవశాస్త్ర పండితుల తల్లులు, బలమైన మనస్సును బుద్ధిబలమును కలిగియుండిరని తరచుగా గమనింపబడినది. సాధారణ నియమముగా, పిల్లల స్వభావముపై తండ్రులకంటె తల్లులే ఎక్కువ ప్రభావము చూపుదురని కనబడినది. గుర్నాల్ విషయములో ఇది ఎంతవరకు నిజమో మనము నిర్ణయించుటకు, దురదృష్టవశాత్తు, ఏ ఆధారమును లేదు. ఆయన తల్లి కన్యా నామము కేథరీన్ డ్రెస్సిట్ అనియు, ఆమె బహుశా లిన్ పట్టణములోనే పుట్టినదనియు మాత్రమే మనకు తెలియును.

విలియం గుర్నాల్ తండ్రియైన గ్రెగరీ లిన్ పట్టణములోని ప్రముఖ నివాసులలో ఒకడుగా కనబడును. ఏ విధముగానైనను, తన కుమారుడు జన్మించిన సంవత్సరమున ఆయన తన స్వపట్టణమునకు ఆల్డర్‌మన్‌గా ఉండెను, ఎనిమిది సంవత్సరముల తరువాత, 1624లో, ఆ పురపాలక సంఘమునకు మేయరుగా ఉండెను. ఆయన వృత్తి లేక ఉద్యోగము గురించి ఏమియు తెలియదు. ఆయన కుమారుడు లిన్‌కు సమీపములోని వాల్పోల్ అను పల్లె గ్రామములో కొంత భూసంపత్తిని కలిగి మరణించెననుట, గ్రెగరీ గుర్నాల్ భూస్వామియై యుండెననుటకు బలమైన సూచన. కాని ఈ విషయములో కూడా నిశ్చయముగా ఏమియు తెలియదు.

లిన్‌లోని సెయింట్ మార్గరెట్ సంఘమునకు ఒకప్పుడు రెక్టరుగా ఉన్న మిస్టర్ హాంకిన్సన్, తనకు తెలిసినంతవరకు "గుర్నాల్" అను పేరు ఇప్పుడు లిన్‌లో తెలియదని నాకు తెలిపెను. అయితే "కర్లింగ్" అను పేరు అసాధారణము కాదనియు, అది మొదట "గుర్నాల్" అయియుండునని తనకు ఏమాత్రము సందేహము లేదనియు ఆయన చెప్పెను.

ఆయన ఇంకను ఇట్లు చేర్చెను: "1799లో బాప్తిస్మపు నమోదు ఒకటి నాకు కనబడినది, అందులో పేరు 'గుర్నెల్ లేక గుర్లింగ్' అని ఉన్నది." సఫోక్‌లో "గిర్లింగ్", "గ్రిన్లింగ్" అను పేర్లు చాలా సాధారణమైనవని స్ట్రాడ్‌బ్రోక్ గ్రామ రిజిస్టరు వలన నాకు తెలియును.

గుర్నాల్ కేవలము పదునైదు సంవత్సరముల వయస్సులో ఉండగానే తన తండ్రిని కోల్పోవు దురదృష్టము పొందెను. ఆయన మరణము 1631 అక్టోబరు 14వ తేదీన జరిగినట్లు లిన్‌లోని సెయింట్ మార్గరెట్ రిజిస్టరులో నమోదై ఉన్నది. ఆయన సెయింట్ మార్గరెట్ సంఘములో పాతిపెట్టబడెను, ఆయన జ్ఞాపకార్థము ఒక విచిత్రమైన శాసనముతో సమాధి నిర్మింపబడెను. ఆ సమాధి ఇప్పుడు లేదు; ఏలయనగా 1741వ సంవత్సరమున సంభవించిన భయంకరమైన తుఫానులో సెయింట్ మార్గరెట్ సంఘము యొక్క శిఖరము కూలిపోయి, సంఘ భవనముపై పడి దానిలో అధిక భాగమును నాశనము చేసెను. ఆ తుఫానునకు సుమారు నాలుగు సంవత్సరముల ముందు ప్రచురింపబడిన మాకరెల్ రచించిన లిన్ చరిత్రలో ఆ శాసనము నమోదై ఉన్నది. సమాధి శాసనములకు విలువ ఉన్నచో, గ్రెగరీ గుర్నాల్ సమాధి శాసనములోని భాషను బట్టి ఆయన భక్తిపరుడని మనము నిర్ణయించవచ్చును. కాని దురదృష్టవశాత్తు సమాధి శిలలు ఎల్లప్పుడును నమ్మదగినవి కావనుట బాగుగా తెలిసినదే.

గుర్నాల్ తల్లి తన భర్త తరువాత ఎంతకాలము జీవించెనో చూపు ఆధారమేమియు లేదు. ఆమె మరల వివాహము చేసికొనియుండునని మెకియాన్ ఊహించుచున్నాడు. విలియం గుర్నాల్ గురించిన తన అంత్యక్రియల ప్రసంగములో వ్యాఖ్యాతయైన బర్కిట్ ఈ క్రింది భాషను వాడుట నిజముగా విచిత్రమైన విషయము: "తన వృద్ధులైన తల్లిదండ్రుల తెల్లని వెంట్రుకలకు ఆయన నిరంతరము చెల్లించిన గౌరవ మర్యాదల కానుక ఎంత గొప్పది!" ఆయన తండ్రి మరణించినప్పుడు ఆయన వయస్సు పదునైదు సంవత్సరములే గనుక, ఈ మాటలు గ్రెగరీ గుర్నాల్‌కు వర్తించునని ఊహించుట కష్టము. కాబట్టి బర్కిట్ ప్రసంగములోని "తల్లిదండ్రులు" అను పదము "తల్లి లేక తండ్రి" అనుటకు బదులుగా ముద్రణ పొరపాటు కానిచో, గుర్నాల్ తల్లి మరల వివాహము చేసికొనెననియు, ఆయనకు దయగల ప్రేమగల సవతి తండ్రి ఉండెననియు భావించుట చాలా సంభావ్యమే. కాని ఆయన ఎవరో, ఆయన తల్లి ఎంతకాలము జీవించెనో మనకు తెలియదు.

గుర్నాల్ జీవితములోని మొదటి పదునైదు సంవత్సరములు ఆయన స్వపట్టణమైన లిన్‌లోనే గడచినవిగా కనబడును. ఏ విధముగానైనను, ఆయన కేంబ్రిడ్జికి వెళ్లునంతవరకు ఆ పట్టణపు ఉచిత వ్యాకరణ పాఠశాలలో విద్యనభ్యసించెననుటలో సందేహము లేదు. ఈ వాస్తవము ఆ పాఠశాల పుస్తకములలో నమోదై ఉన్నది.

జీవితములోని మొదటి పదునైదు సంవత్సరములు తరచుగా ఒక మనుష్యుని స్వభావ నిర్మాణములో ఎంతో ప్రాముఖ్యము కలిగియుండును గనుక, విలియం గుర్నాల్ తన బాల్య సంవత్సరములను ఏ ప్రభావముల క్రింద గడిపెనో కనుగొనుట చాలా ఆసక్తికరముగా ఉండును. దురదృష్టవశాత్తు ఆ పని చేయుటకు మనకు ఏ సామగ్రియు లేదు. 1626లో మరణించిన మిస్టర్ రాబిన్సన్ స్థానములో ఆంబ్రోస్ ఫిష్ లిన్ వ్యాకరణ పాఠశాల అధ్యాపకుడిగా నియమింపబడెను, 1627లో రాబర్ట్ వుడ్‌మన్సీ అధ్యాపకుడిగా నియమింపబడెను. కాని ఈ మనుష్యుల గురించి మనకు ఏమియు తెలియదు. నా దృష్టిలో శ్రద్ధకు తగినవిగా కనబడు రెండు విషయములను మాత్రమే నేను సూచించగలను.

ఒక విషయమేమంటే, గర్నాల్ యొక్క ప్యూరిటన్ అభిమానములను అభిప్రాయములను మనం బహుశా లిన్ నగరము వరకు వెదకి కనుగొనవచ్చును. పదిహేడవ శతాబ్దములో ఇంగ్లాండులో అత్యంత సంపూర్ణముగా ప్రొటెస్టెంటు ప్రాంతముగా ఉన్న జిల్లాలోని ముఖ్య పట్టణములలో లిన్ ఒకటి. రాణి మేరీ, ఎలిజబెత్ కాలములలో నార్ఫోక్, సఫోక్ ప్రాంతముల నివాసులు సంస్కరణ సిద్ధాంతములపట్ల తమకున్న లోతైన అనురక్తికి ప్రసిద్ధులు. స్టువర్ట్ల కాలములోను కామన్వెల్త్ కాలములోను వారు ప్యూరిటన్ సూత్రములను స్థిరముగా అంటిపెట్టుకొనుటలో అంతకంటే తక్కువ ప్రసిద్ధులు కారు. ఇంగ్లాండులోని మరి ఏ ప్రాంతములోను నార్విచ్ మండలములో వలె హై చర్చి అభిప్రాయములు అంత పూర్ణముగా అసహ్యింపబడలేదు; మరి ఏ మండలములోను నాన్కన్ఫార్మిస్టులపై జరిగిన వేధింపు హింసలచేత ప్రజల మనస్సులు అంతగా నిరంతరము రేకెత్తింపబడలేదు.* లిన్ వంటి పెద్ద సంత పట్టణములో పెరిగిన యువకుడైన గర్నాల్ తిరిగిన మత వాతావరణము ప్రధానముగా ప్యూరిటన్ వాతావరణమే అనుటలో సందేహము లేదు. తేదీలను పోల్చిచూచినప్పుడు సంభవమేనని తోచునట్లు, ప్రసిద్ధులైన జాన్ ఆరోస్మిత్, సమూయేల్ ఫెయిర్క్లాఫ్ అనువారు గర్నాల్ పాఠశాల దినములలో లిన్లో పరిచారకులుగా ఉండినయెడల, అతని సిద్ధాంత అభిప్రాయముల మూలముపై మరొక కాంతికిరణము ప్రసరించును. ఆరోస్మిత్, ఫెయిర్క్లాఫ్ వంటి మనుష్యులు ప్రతి ఆదివారము ప్రసంగించుటను వినుటయు, బహుశా నిర్ణీత బహిరంగ సందర్భములలో ఆరోస్మిత్ చేత గంభీరముగా ప్రశ్నోత్తర బోధ పొందుటయు లేదా పరీక్షింపబడుటయు గర్నాల్ వంటి మనస్సుపై చెరపరాని ముద్ర వేయుటకు తగిన సంగతులే.

సమూయేల్ ఫెయిర్క్లాఫ్ 1594లో హేవర్హిల్లో జన్మించి కేంబ్రిడ్జిలోని క్వీన్స్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించెను. 1619లో మేయరు, పెద్దలు అతనిని లిన్లో లెక్చరరుగా నియమించిరి; అతని గూర్చి సుదీర్ఘమైన అత్యంత ఆసక్తికరమైన వృత్తాంతమును ఇచ్చిన సమూయేల్ క్లార్క్ చెప్పినట్లు, అతడు అక్కడ "కొంతకాలము" కొనసాగెను. నార్విచ్ అధ్యక్షుడైన హార్స్నెట్ చేసిన వ్యతిరేకతయు హింసయు అతనిని ఆ లెక్చరు వదులుకొనునట్లు చేసెను. తరువాత అతడు సఫోక్లోని క్లేర్లో లెక్చరరుగా ఉండెను, అనంతరము సర్ ఎన్. బార్నార్డిస్టన్ అతనిని కెడ్డింగ్టన్ రెక్టరుగా నియమించెను. ఏకరూపతా చట్టము కారణముగా అతడు 1662లో ఆ పదవిని విడిచిపెట్టెను. అతడు 1677లో, 84 ఏండ్ల వయస్సులో, ఏకాంతవాసములో మరణించెను. అతడు ఏకాంతమును కోరిన మనుష్యుడై యుండి, ఏ రచనల వలనను ప్రసిద్ధి చెందకపోయినను, విశిష్టమైన వరములును కృపలును గల మనుష్యునిగా కనబడును. అతని కుమార్తె, హెవెనింగ్హామ్ రెక్టరైన మిస్టర్ జోన్స్ భార్య, హెవెనింగ్హామ్ దేవాలయములో నిలిపిన ఆసక్తికరమైన స్మారక ఫలకము ఉన్నది. అతడు రెండేండ్లు హెవెనింగ్హామ్లో నివసించెను గాని స్టౌమార్కెట్లో మరణించెను.

మరియొక విషయమేమంటే, గర్నాల్కు సముద్రము, నావికులు, ఓడలతో ఉన్న విశేష పరిచయమునకు మనము బహుశా అతడు బాల్యములో లిన్లో నివసించుటకు ఋణపడి యున్నాము. అతని రచనలలో నౌకా సంబంధమైన ఉపమానములు ఇంత తరచుగా ఎందుకు కనబడునో గ్రహించుటకు నేనొకప్పుడు కష్టపడితిని. ఉపమానములలో ఆనందించి, పట్టణములోను గ్రామములోను ఉన్న ప్రతిదానిని తన సేవకు పెట్టుకొనిన గర్నాల్ వంటి గ్రంథకర్తను చూచి నాకు ఆశ్చర్యము కలుగలేదు. సఫోక్ పట్టణమునకు ముప్పది ఐదేండ్లు రెక్టరుగా ఉన్నవాడు దుకాణములు, పొలములు, వీధులు, మడులు, గుఱ్ఱములు, పశువులు, ధాన్యము, గడ్డి, పుష్పములనుండి పోలికలు తీసికొనుట నాకు అర్థమగుచున్నది. కామన్వెల్త్ కాలమునాటి రక్తసిక్తమైన యుద్ధములమధ్య జీవించిన పరిచారకుడు సైనికుల అలవాట్లనుండియు యుద్ధభూమినుండియు సమృద్ధిగా అలంకారములను వాడుట నాకు అర్థమగుచున్నది. అయితే అతడు లిన్లో పుట్టి పెరిగెనని కనుగొనువరకు సముద్రము, ఓడల విషయమై గర్నాల్కు ఉన్న పరిచయము నాకెన్నడును అర్థము కాలేదు. నావికుని జీవితము ఎట్టిదో అతడు బాగుగా ఎరుగును. లిన్ యొక్క తీరప్రాంత వ్యాపారమును నడిపిన విచిత్రరూపము గల ఓడలను అతడు చూచియుండెను. "ది వాష్," లింకన్షైర్ తీరము, నార్ఫోక్ ఇసుక తిప్పలు, హంబర్ నదికి సముద్రయానము యొక్క ప్రమాదములను చెప్పగల నావికులతో అతడు నిస్సందేహముగా మాటలాడియుండెను. అందువలన లావెన్హామ్ ప్రసంగపీఠములో అతని నౌకా సంబంధమైన ఉపమానములు వచ్చెను. క్రీస్తు పరిచారకునికి సమస్త జ్ఞానము ఉపయోగకరమే అనుట ఎంత సత్యము! దైవజనుడు తాను చూచిన ప్రతిదానిని తన యజమానుని కార్యమునకు ఉపయోగపడునదిగా చేసికొనును.

గర్నాల్ గూర్చి మనకు తెలిసిన తరువాతి సంగతి, అతడు ఇమ్మానుయేల్ కళాశాలలో పెన్షనరుగా కేంబ్రిడ్జితో కలిగియున్న సంబంధమే. లిన్ కార్పొరేషనుకు పట్టణపు వ్యాకరణ పాఠశాలతో సంబంధము గల రెండు ఉపకారవేతనములను ఇమ్మానుయేల్లో ఇచ్చు అధికారము ఉండెనని కనబడుచున్నది. అతని తండ్రి మరణించిన కొద్దికాలమునకే, 1631 డిసెంబరులో, కార్పొరేషను వీటిలో ఒకదానికి గర్నాల్ను నియమించెను. లిన్లో ఉన్న M'Keon యొక్క విలేఖరి ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "కార్పొరేషను పుస్తకములను చూడగా, 1631 డిసెంబరు 2న, అక్కడి పెద్దయైన గ్రెగొరీ గర్నాల్ (ఇటీవల మరణించినవాడు) కుమారుడును లిన్ పాఠశాల విద్యార్థులలో ఒకడునైన విలియం గర్నాల్, కేంబ్రిడ్జిలోని ఇమ్మానుయేల్ కళాశాలలో 'లిన్ ఉపకారవేతనము' లేదా 'మిస్టర్ టిట్లీ ఉపకారవేతనము' అనబడు ఉపకారవేతనములలో ఒకదానికి నామినేట్ చేయబడెననియు, అంతకుముందు మార్చి 29వ తేదీతో కూడిన ఆ నామినేషను 1632 జూన్ 11న కార్పొరేషను ముద్రను పొందెననియు నేను కనుగొంటిని."

గర్నాల్ కేంబ్రిడ్జిలో నివసించిన కాలమునాటి చరిత్రను గూర్చి, ఈ క్రింది వట్టి వాస్తవములు తప్ప, మనకు అక్షరాలా ఏమియు తెలియదు. నార్ఫోక్కు చెందిన పెన్షనరైన విలియం గర్నాల్ 1632 మార్చి 29న చేర్చుకొనబడెననియు, 1635లో బి.ఏ., 1639లో ఎం.ఏ. పొందెననియు కళాశాల పుస్తకములు నమోదు చేయుచున్నవి. అతడు తన కళాశాలలో ఫెలోగా ఎన్నడును ఎన్నుకొనబడలేదనుట నిశ్చయము; లిన్ ఉపకారవేతనము ఏడేండ్లు మాత్రమే అనుభవింపదగినదైనందున, అతడు ఎం.ఏ. పట్టా పొందిన 1639 సంవత్సరములో కేంబ్రిడ్జిలో నివసించుట మానివేసి, ఆ ఉపకారవేతనమునుండి ఇకమీదట ఏ సహాయమును పొందకపోయెననుట అత్యంత సంభవము.

విశ్వవిద్యాలయంలో గర్నల్ గడిపిన ఏడు సంవత్సరాల చరిత్రను గురించి మనకేమైనా తెలిసి ఉంటే అది నిస్సందేహంగా ఎంతో ఆసక్తికరంగా ఉండేది. సాధారణంగా ఒక యువకుని స్వభావము పదహారు నుండి ఇరవై మూడు సంవత్సరాల మధ్య కాలంలోనే జీవితాంతానికి రూపుదిద్దుకుంటుంది; "క్రైస్తవుడు సంపూర్ణ ఆయుధాలతో" అనే గ్రంథ రచయిత కూడా బహుశా ఈ నియమానికి మినహాయింపు కాకపోవచ్చు. ఆయన స్నేహితులు, సహచరులు ఎవరు? ఆయన బోధకులు, ఉపన్యాసకులు ఎవరు? ఆయన చదువుపై ఆసక్తి గలవాడా? ఆయన ఎవరితో కలిసి నడిచాడు, ఎవరితో మాట్లాడాడు? విశ్వవిద్యాలయ ప్రసంగపీఠం నుండి ఏ గొప్ప ప్రసంగీకులను ఆయన విన్నాడు? ఆయన అలవాట్లు ఏమిటి, సమయాన్ని ఏ విధంగా వినియోగించేవాడు? ఆనాటి గొప్ప వివాదాలలో ఆయన ఏ పక్షాన్ని అవలంబించాడు? ఈ ప్రశ్నలన్నిటికీ జవాబులు దొరికితే ఎంతో సంతోషకరంగా ఉండేది. ఆ జవాబులు ఆయన తరువాతి జీవితంలోని ఎన్నో సంఘటనలపై, ఆయన రచనలలోని ఎన్నో భాగాలపై గొప్ప వెలుగును ప్రసరింపజేసేవి. కానీ దురదృష్టవశాత్తు ఆ జవాబులు లభించడం లేదు. గర్నల్ విశ్వవిద్యాలయ జీవితంపై మనం ప్రసరింపజేయగల వెలుగు, ఆయన చదివిన కళాశాల గురించిన కొన్ని వాస్తవాలు, 1632 నుండి 1639 వరకు ఇంగ్లాండు సాధారణ స్థితి గురించిన వివరాలు మాత్రమే.

గర్నల్ చదివిన కళాశాల పదిహేడవ శతాబ్దమంతటా దాని వేదాంత ధోరణులకు ప్రసిద్ధి చెందింది. అది ప్రధానంగా ప్యూరిటన్ల కళాశాల.

ఎసెక్స్‌లోని చెమ్స్‌ఫర్డుకు చెందిన సర్ వాల్టర్ మిల్డ్‌మే ఇమ్మానుయేలు కళాశాల స్థాపకుడు; 1585లో అది స్థాపించబడిన నాటినుండే ప్యూరిటన్ సూత్రాల పట్ల దాని అనురక్తికి అది పేరుపొందినట్లు కనిపిస్తుంది. ఫుల్లర్ తన కేంబ్రిడ్జి చరిత్రలో ఇలా వివరిస్తున్నాడు: "సర్ వాల్టర్ మిల్డ్‌మే తన కళాశాలను స్థాపించిన కొద్దికాలానికే రాజసభకు వచ్చినప్పుడు, ఎలిజబెత్ రాణి ఆయనతో, 'సర్ వాల్టర్, మీరు ఒక ప్యూరిటన్ సంస్థను స్థాపించారని విన్నాను' అన్నది. 'లేదు మహారాణీ,' అన్నాడాయన, 'తమ స్థిరపరచిన చట్టాలకు విరుద్ధమైన దేనినైనా ఆదరించడం నాకు దూరమైన మాట; నేను ఒక విత్తనాన్ని నాటాను; అది మహావృక్షమైనప్పుడు దాని ఫలమేమిటో దేవునికే తెలుసు.' ఈ రోజు అది విశ్వవిద్యాలయమంతటినీ కప్పివేసిందని నాకు ఖచ్చితంగా తెలుసు (అని ఫుల్లర్ సుమారు 1650లో రాస్తూ చేర్చాడు); ప్రస్తుతమున్న కళాశాలాధిపతులలో సగానికి పైగా అక్కడ పెరిగినవారే."

కేంబ్రిడ్జిలోని ఇమ్మానుయేలు కళాశాలలో విద్యనభ్యసించిన పదిహేడవ శతాబ్దపు ప్రముఖ వేదాంతుల సంఖ్య నిజంగా అసాధారణమైనది. అధ్యక్షుడు హాల్, అధ్యక్షుడు బెడెల్ మాత్రమే కాక, దాని సభ్యుల జాబితాలో స్టీఫెన్ మార్షల్, జెరెమియా బరోస్, థామస్ షెపర్డ్, థామస్ హూకర్, ఎజెకియేల్ కల్వర్‌వెల్, రాల్ఫ్ కడ్‌వర్త్, శామ్యూల్ క్రూక్, జాన్ కాటన్, జాన్ స్టాటన్, ఆంథోనీ బర్జెస్, లారెన్స్ చాడర్టన్, జాన్ ప్రెస్టన్, ఆంథోనీ టక్నీ, లాజరస్ సీమన్, మాథ్యూ పూల్, శామ్యూల్ క్లార్క్, రాల్ఫ్ వెన్నింగ్, థామస్ వాట్సన్, స్టీఫెన్ చార్నాక్, విలియం బ్రిడ్జ్, పీటర్ స్టెర్రీ, శామ్యూల్ క్రాడాక్ అనే పేర్లు కనిపిస్తాయి. ప్యూరిటన్ వేదాంతంతో పరిచయమున్న ఎవరైనా ఈ జాబితాలో అత్యంత ప్రముఖులైన కొందరు ప్యూరిటన్ రచయితల పేర్లు ఉన్నాయని ఒక్క చూపులోనే గ్రహిస్తారు. వీరిలో కొందరు నిస్సందేహంగా గర్నల్‌కు సమకాలికులు, తోటి విద్యార్థులు.

నేను చేసిన విచారణల ద్వారా 1632 నుండి 1639 సంవత్సరాల మధ్య ఇమ్మానుయేలు కళాశాల గురించి కొంత సమాచారాన్ని సేకరించగలిగాను; గర్నల్‌ను అభిమానించే వారందరికీ అది ఆసక్తికరంగా ఉంటుందని నా నమ్మకము. కనీసం ఆయన అక్కడ విద్యార్థిగా, పట్టభద్రునిగా ఉన్నప్పుడు ఆ కళాశాలలో ఎవరెవరు ఉన్నారో, ఎలాంటి మనస్సులతో ఆయన సహవాసం చేసాడో అది చూపుతుంది.

గర్నల్ కాలంలో ఇమ్మానుయేలు కళాశాల అధిపతులు ఇద్దరు: (1) ఆర్చిబిషప్ గారి పినతండ్రి విలియం శాంక్రాఫ్ట్, ఆయన 1628 నుండి 1637 వరకు ఆ పదవిలో ఉన్నాడు; (2) హోల్డ్స్‌వర్త్, ఆయన 1637 నుండి 1645 వరకు ఆ పదవిలో ఉండి, ఆ సంవత్సరం మాంచెస్టర్ ప్రభువుచే తొలగించబడ్డాడు. ఆయన రాజు పక్షాన ఉత్సాహంగా వాదించినవాడు; ఐల్ ఆఫ్ వైట్‌లో రాజు నిర్బంధంలో ఉన్నప్పుడు ఆయన వెంట ఉన్నాడు, ఆ తరువాత కొద్దికాలానికే నీల్ ప్రకారం దుఃఖంతో మరణించాడు.

గర్నల్ తన కళాశాలలో ఫెలోగా ఎన్నుకోబడకపోవడానికి కారణం—ఒక ఊహ చేయడానికి సాహసిస్తే—ఆయన పోటీదారుల ఉన్నత స్వభావమూ, పాండిత్యమూ అయి ఉండవచ్చు. ఇమ్మానుయేలు కళాశాల రికార్డుల ప్రకారం రాల్ఫ్ కడ్‌వర్త్ 1639లో, వర్తింగ్టన్ (తరువాత జీసస్ కళాశాల అధిపతి) 1641లో, శాంక్రాఫ్ట్ (తరువాత కాంటర్బరీ ఆర్చిబిషప్) 1642లో ఫెలోలుగా ఎన్నుకోబడ్డారు.

1632 నుండి 1639 మధ్య ఇమ్మానుయేలు కళాశాల ఫెలోలు వీరు: వాల్టర్ ఫోస్టర్, రిచర్డ్ క్లార్క్, జాన్ వార్డ్, థామస్ బాల్, ఎజెకియేల్ రైట్, థామస్ హిల్, నికోలస్ హాల్, విలియం బ్రిడ్జ్, శామ్యూల్ బౌల్స్, హెన్రీ సాల్మన్, డేవిడ్ ఎన్సైన్, ఆంథోనీ బర్జెస్, థామస్ హోల్బెక్, థామస్ హార్టన్, మలాకీ హారిస్, ఆర్. సోర్స్బీ, బెంజమిన్ విచ్కోట్, జాన్ హెండర్సన్, జాన్ ఆల్మండ్, ఆర్. వెల్లర్, పీటర్ స్టెర్రీ, లారెన్స్ సార్సన్, జాన్ సాడ్లర్, రాల్ఫ్ కడ్‌వర్త్.

ఇమ్మానుయేలు కళాశాల సభ్యుడొకడు ఇలా అంటున్నాడు: "ఫెలోలందరూ తమ కాలంలో బోధకులుగా (ట్యూటర్లుగా) ఉన్నట్లు కనిపిస్తారు, కొందరికి ఇతరులకన్న ఎక్కువమంది శిష్యులు ఉన్నారు. మన రికార్డుల ఆధారంగా అనుమానించగలిగినంత వరకు, హిల్, హాల్, బర్జెస్, హోల్బెక్, ఎన్సైన్, సాల్మన్, విచ్కోట్—వీరందరూ తమ కాలంలో అత్యంత ప్రజాదరణ గల బోధకులుగా ఉన్నారు. గర్నల్ ఎవరి ఆధ్వర్యంలో చేర్చుకోబడ్డాడో చెప్పే బోధకుల పుస్తకాలు మన వద్ద లేవు."

జ్యోతిశ్శాస్త్రవేత్త హారక్స్ గర్నల్ చేరిన సంవత్సరమే, అంటే 1632లోనే ఇమ్మానుయేలు కళాశాలలో చేర్చుకోబడ్డాడనీ, ప్రసిద్ధ ప్రమాణ నిరాకర్త అయిన ఆర్చిబిషప్ శాంక్రాఫ్ట్ 1633లో చేర్చుకోబడ్డాడనీ ఈ పై సమాచారానికి నేను జోడించిన తరువాత, గర్నల్ కళాశాల జీవితాన్ని గురించీ, ఆయన సమకాలికులను గురించీ నేను కూడగట్టగలిగిన సమాచారమంతా ముగిసినట్లే.

ఇమ్మానుయేలు వంటి కళాశాలలో గడిపిన ఏడు సంవత్సరాలు గర్నల్ మనస్సుపై ప్రభావం చూపకుండా ఉండలేవు. లిన్‌లో బాల్యం నుండే ప్యూరిటన్లను భూమిపై శ్రేష్ఠులుగా గౌరవించి భక్తితో చూడడం నేర్పబడి, ఆ తరువాత వాతావరణమంతా విశేషంగా ప్యూరిటన్ అయిన కళాశాలలో శిక్షణ పొందిన గర్నల్ స్పష్టమైన ప్యూరిటన్ అభిప్రాయాలు లేకుండా ఎదిగి ఉంటే అది నిజంగా విచిత్రమే అయ్యేది.

గర్నాల్ విశ్వవిద్యాలయ జీవితపు ఏడు సంవత్సరాలలో ఇంగ్లండు పరిస్థితి చాలా విచిత్రమైనది. అది సంస్కరణకూ కామన్‌వెల్త్ కాలానికీ మధ్యనున్న కల్లోల యుగపు సంక్షోభ సమయము. మొదటి చార్లెస్ యొక్క ఆత్మహత్యాసదృశమైన, గుడ్డి పాలన సింహాసనపు నాశనానికి వేగంగా దారి వేస్తోంది. ఆర్చిబిషప్ లాడ్ మరియు అతని సహచరుల బహిరంగమైన రోమను మత ధోరణులు, తీవ్రమైన హింసలు ఇంగ్లండు సంఘానికి కూడా అదే చేస్తున్నాయి. దేశమంతటా అసంతృప్తి, సణుగుడు, వివాదము, కటుత్వము, పక్షపాత స్వభావము నిండియున్నాయి. సంఘములోను రాజ్యములోను కూడా రాబోయే విచ్ఛిన్నానికి లేక హింసాత్మక ఘర్షణకు సూచనలు అన్ని వైపులా కనబడుతున్నాయి.

ఈ తుఫాను కాలపు కష్టాలలోను అసౌకర్యములలోను కేంబ్రిడ్జి తన పూర్తి వాటాను పొందిందనడంలో సందేహము లేదు. ఫుల్లర్ రచించిన కేంబ్రిడ్జి చరిత్ర నుండి ఈ క్రింది భాగము, గర్నాల్ ఇమ్మానుయేల్ కళాశాలలో ప్రవేశించిన 1632వ సంవత్సరంలోనే అక్కడ జరిగిన సంగతులను నమోదు చేస్తోంది; అవి నిస్సందేహంగా అతడు తన కన్నులతో చూచినవి, తన చెవులతో విన్నవి:

ఫుల్లర్ ఇలా చెప్పుచున్నాడు: "ఈ సంవత్సరం, ఒక గంభీరమైన దైవశాస్త్రవేత్త సెయింట్ మేరీస్ ఆలయములో విశ్వవిద్యాలయము ఎదుట ప్రసంగించుచు తన ప్రసంగములో ఇలా అన్నాడు: 'ఒలింపిక్ క్రీడలలో తన రథ చక్రాలను గుర్తుకు అత్యంత దగ్గరగా నడిపించినవాడు, తన పరుగుకు ఆటంకము కలుగకుండా దానిపై ఇరుక్కొనకుండా ఉన్నవాడు విజేతగా ఎంచబడినట్లే, తన ప్రసంగములలో పోపు మతమునకు దగ్గరగా ఉండి కూడా పోపు మతము కానివానిగా ప్రకటించగలవాడే నిజంగా మీ మనిషి.' నిజానికి, విశ్వవిద్యాలయములో అనేకులు, పాఠశాలలోను ప్రసంగపీఠము నుండియు, ఇదివరకు ఎన్నడూ లేనంతగా రోమ్ సంఘ అభిప్రాయములకు సమీపించుచున్నారని ఇప్పుడు మితవాదులైన చాలామంది ఫిర్యాదు చేయసాగారు.

"లండన్‌లోని సెయింట్ సెపల్చర్స్ ఉపన్యాసకుడైన మిస్టర్ బెర్నార్డ్ మే 6వ తేదీ మధ్యాహ్నము సెయింట్ మేరీస్‌లో ప్రసంగించాడు; అతని వాక్యభాగము 1 సమూయేలు 4:21: 'మహిమ ఇశ్రాయేలును విడిచిపోయెను' మొదలైనవి. దానిని వివరించుచు అతడు కొన్ని మాటలు పలికాడు; అవి విశ్వవిద్యాలయములోని ప్రబలమైన ఒక పక్షమునకు అసహ్యము పుట్టించాయి. అవేవనగా: (1) దేవుని విధులు మనుష్యుల కొత్త ఆచారములతో కలుషితమై కల్తీ అయినప్పుడు అవి దేవుని విధులుగా ఉండవు; ఆయన వాటిని ఇకమీదట తనవిగా అంగీకరించడు. (2) ట్రెంట్ సభ నిర్ణయించినట్లు రోమ్ సిద్ధాంతములో మారుమనస్సు లేకుండా జీవించి మరణించువాడెవడూ రక్షింపబడడం అసాధ్యము. (3) రాజద్రోహము రాజవంశపు రక్తమునకు మాత్రమే పరిమితము కాదు; ఒక జాతి నుండి దేవుని విధులను తీసివేయువాడు ఆ జాతికి ద్రోహి. (4) కొందరు పెలాగియస్ దోషములోను మూఢనమ్మకపు ఆచారములలోను రోమ్ సంఘముతో సిగ్గులేకుండా ఏకీభవించుచున్నారు. అట్టివారి మారుమనస్సు కొరకు లేదా వారి నాశనము కొరకు ప్రార్థించుదము" మొదలైనవి.

"ఉపకులపతి డాక్టర్ కంబర్ దీనిని వెంటనే లండన్ బిషప్ డాక్టర్ లాడ్‌కు తెలియజేశాడు, అయితే (విశ్వవిద్యాలయ వార్తలు అతనికి అంత త్వరగా చేరేవి) అతనికి ముందే దాని సమాచారము ఉంది. అందువలన అతడు హై కమిషన్ ఎదుటికి తేబడ్డాడు; అతనికి ఒక ఉపసంహరణ పత్రము సమర్పించబడింది, అతడు దానిపై సంతకం చేయడానికి నిరాకరించాడు, అయినప్పటికీ తన ప్రసంగములోని ఏదైనా పొరపాటు కొరకు, తగని మాట కొరకు బిషప్‌కు తన విన్నపములోను లేఖలోను నిజమైన దుఃఖమును పశ్చాత్తాపమును వ్యక్తపరిచాడు. అందుమీదట అతడు మరల కొత్త చెరసాలకు పంపబడ్డాడు, అక్కడే మరణించాడు. కొందరు చెప్పినట్లు, అతని ఆయుష్షు తగ్గిపోవునట్లు అతని కావలివారు అక్కడ అతనిని దౌర్భాగ్యముగా హింసించియుంటే, రక్తమును గూర్చి విచారణ చేయువాడు దానికి ప్రతికారము చేసియున్నాడు లేదా చేయును."

ఈ శోచనీయమైన సంఘటన, గుర్తుంచుకొనుదము, 1632వ సంవత్సరంలో, అనగా గర్నాల్ ఇమ్మానుయేల్‌లో నివసించుటకు వచ్చిన సంవత్సరంలోనే జరిగింది. పూర్తిగా

ప్యూరిటన్ కళాశాలయైన చోట ఇది అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్లలో ఎంత కలకలం రేపియుంటుందో మనము సులభంగా ఊహించగలము. ఇంగ్లీషు విశ్వవిద్యాలయమును గూర్చి కొంచెమైనా తెలిసినవారందరికీ, అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్లు సమూహముగా హింసింపబడినవారితోను అణగద్రొక్కబడినవారితోను సానుభూతి చూపుటకు, అల్పసంఖ్యాకుల పక్షము వహించుటకు ఎంత సిద్ధంగా ఉంటారో తెలుసు.

గర్నాల్ కేంబ్రిడ్జిలో నివసించిన కాలంలోనే, డోర్ట్ సభలో ఇంగ్లండు సంఘ ప్రతినిధులలో ఒకడైన డాక్టర్ వార్డ్, 1634 నాటి ఆర్చిబిషప్ అషర్‌కు వ్రాసిన ఒక లేఖలో విశ్వవిద్యాలయ స్థితిని గూర్చి ఈ అసంతృప్తికరమైన వర్ణన ఇచ్చాడు. అతడు ఇలా అన్నాడు: "మన విశ్వవిద్యాలయ వ్యవహారాలను గూర్చి మీరు వినగోరవచ్చును. నేను దానిలో సభ్యుడనైన దాదాపు నలభై ఆరు సంవత్సరములలో వాటిని ఇంత చెడ్డ స్థితిలో ఎన్నడూ ఎరుగనని నేను నిజంగా చెప్పగలను."

గర్నాల్ కేంబ్రిడ్జిలో నివసించిన కాలంలోనే ప్రిన్, బాస్ట్‌విక్, బర్టన్‌లపై అపఖ్యాతికరమైన శిక్ష స్టార్ ఛాంబర్ న్యాయస్థానములో విధించబడింది. ఇంగ్లండు సంఘముపై కొన్ని ఆరోపిత అపవాదములను ప్రచురించినందుకు ఈ దురదృష్టవంతులు పిల్లోరీలో నిలబెట్టబడి వారి చెవులు బహిరంగముగా కోయబడవలెనని శిక్షింపబడ్డారు. ఆ శిక్ష 1637 జూన్ 30న ప్యాలెస్ యార్డ్‌లో వాస్తవంగా అమలుపరచబడింది. బాస్ట్‌విక్ ఇమ్మానుయేల్ కళాశాలలో విద్యనభ్యసించిన ఒక వైద్యుడు. అతని శిక్ష అతని పాత కళాశాల గోడల లోపల ఎంత సంచలనం కలిగించియుంటుందో మనము సులభంగా ఊహించగలము.

గర్నాల్ కేంబ్రిడ్జిలో నివసించిన కాలంలోనే, ఆర్చిబిషప్ లాడ్ అపఖ్యాతి పొందిన స్కాటిష్ ప్రార్థనా విధానమును, దాని పోపు మతపు ప్రభు భోజన విధిని, ఎడిన్‌బరో సంఘములలో ప్రవేశపెట్టుటకు చేసిన ప్రయత్నమునుండి స్కాట్లండులో ప్రసిద్ధమైన అల్లర్లు పుట్టాయి. సెయింట్ గైల్స్ సంఘములో జెన్నీ గెడ్డెస్ అనే ఒక ఉత్సాహవంతురాలైన స్త్రీ ఎడిన్‌బరో బిషప్ తలపై ఒక పీట విసిరిందని చెప్పబడే సుప్రసిద్ధ అల్లరి 1637 జూలై 23, ఆదివారమున జరిగింది.

గర్నాల్ కేంబ్రిడ్జిలో నివసించిన కాలంలోనే జాన్ హాంప్డెన్ షిప్-మనీ చెల్లించుటకు నిరాకరించి రాజుకును ప్రజలకును మధ్య దురదృష్టకరమైన పోరాటమును ప్రారంభించాడు. ప్రధాన న్యాయమూర్తి తీర్పు అతనికి వ్యతిరేకంగా 1637 జూన్ 9న ఇవ్వబడింది.

పాఠకునికి గర్నాల్ విశ్వవిద్యాలయ జీవితం గడచిన కాలాలను గూర్చి కొంత అవగాహన కలిగించడానికే ఈ సంగతులను, తేదీలను పేర్కొంటున్నాను. అతని స్వభావం, అభిప్రాయాలు వీటివల్ల బలంగా ప్రభావితమై ఉండవచ్చునని సందేహించలేము. 1632 నుండి 1639 వరకు కేంబ్రిడ్జిలో ఉన్న ఎవరైనా సరే, జీవితాంతం జ్ఞాపకంలో ముద్ర వేసే సంగతులను చూడకుండా, వినకుండా ఉండలేడు; తాను మరణించే దినము వరకు గుర్తుంచుకొనే పరస్పర విరుద్ధమైన అభిప్రాయాల ప్రవాహాన్ని ఎదుర్కొనకుండా ఉండలేడు. గర్నాల్ ప్యూరిటన్ దైవశాస్త్రజ్ఞులలో శ్రేష్ఠులైన కొందరితో పరిచయం కలిగి ఉండి ఉంటాడనుటలో సందేహం లేదు. అలాగే ప్యూరిటన్లందరూ పరిపూర్ణులు కారని తోచేంతగా ప్యూరిటన్ కళాశాల హృదయంలో అతడు చూసి ఉంటాడనుటలోను సందేహం లేదు. కేంబ్రిడ్జిలోని ఇమ్మానుయేలు కళాశాలలో తాను చూచిన దానిని గూర్చిన జ్ఞాపకం అతని తరువాతి జీవితంలో ప్రతి అడుగులోను గొప్పగా ప్రభావం చూపిందని ధైర్యంగా ఊహిస్తున్నాను.

1639లో గర్నాల్ కేంబ్రిడ్జిని విడిచిన వెంటనే గడచిన అయిదు సంవత్సరాల అతని జీవితం గురించి అతని చరిత్రలో ఏమీ తెలియదనే అనిపిస్తుంది. దీనిపై నేను అతి స్వల్పంగానే వెలుగు ప్రసరింపజేయగలనని, కేవలం ఊహలను, అంచనాలను మాత్రమే అందించగలనని యథార్థంగా ఒప్పుకోవలసి ఉంది. 1639లో ఇమ్మానుయేలును విడిచిన తరువాత అతడు మన దృష్టి నుండి అదృశ్యమవుతాడు; 1644లో లావెన్హామ్ రెక్టరుగా నియమింపబడే వరకు మళ్ళీ కనబడడు. కానీ ఈ మధ్యకాలపు అయిదు సంవత్సరాలను అతడు ఎలా, ఎక్కడ, ఏ విధంగా, ఏ అధికార హోదాలో గడిపాడో మనకు నిశ్చితమైన రికార్డు ఏదీ లేదు.

1639 మరియు 1644 మధ్యకాలంలో జరిగినంత ముఖ్యమైన సంఘటనలు జరిగిన అయిదు సంవత్సరాలను ఇంగ్లాండు చరిత్రలో పేర్కొనడం కష్టం. ఈ అయిదు సంవత్సరాలలోనే ప్రసిద్ధమైన లాంగ్ పార్లమెంటు తన సమావేశాలను ప్రారంభించింది; అంతే ప్రసిద్ధమైన దైవశాస్త్రజ్ఞుల వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ సభ సమావేశపరచబడింది; స్ట్రాఫర్డు ప్రభువు శిరచ్ఛేదం చేయబడ్డాడు; ప్రధాన పీఠాధిపతి లాడ్ చెరసాలలో వేయబడ్డాడు; హై కమిషన్ న్యాయస్థానాలు, స్టార్ ఛాంబర్ రద్దు చేయబడ్డాయి. ఈ అయిదు సంవత్సరాలలోనే రాజుకు, పార్లమెంటుకు మధ్య అంతర్యుద్ధం నిజంగా చెలరేగింది; నాటింగ్‌హామ్ వద్ద పతాకం ఎత్తబడింది; ఎడ్జ్‌హిల్, న్యూబరీ, మార్స్టన్ మూర్ యుద్ధాలు జరిగాయి; హాంప్డెన్, పిమ్, ఫాక్‌లండ్ ప్రభువు అందరూ సమాధులలో చేరారు. చివరిదైనా అతి ముఖ్యమైనది: పార్లమెంటు పక్షం వారు "గంభీర సంఘ ఒడంబడిక"పై సంతకం చేశారు; అందులో ఇతర విషయాలతో పాటు, "పోపు మతాన్ని, పీఠాధిపత్యాన్ని నిర్మూలించడానికి ప్రయత్నిస్తామని" వారు ప్రతిజ్ఞ చేశారు—అనగా ప్రధాన పీఠాధిపతులు, అధ్యక్షులు, వారి ఛాన్సలర్లు, కమిసరీలు, డీన్లు, చాప్టర్లు, ఆర్చిడీకన్లు, ఆ శ్రేణిపై ఆధారపడిన ఇతర సంఘ అధికారులందరి ద్వారా జరిగే సంఘ పాలనను.

ఈ అయిదు సంవత్సరాలూ గర్నాల్ ఏమి చేస్తున్నాడు? మనం చెప్పలేము. బహుశా లిన్‌లోని తన స్నేహితులతో ప్రశాంతంగా ఉండి ఉండవచ్చు. బహుశా లండన్‌లో తాను చేయగలిగినంత వింటూ, నేర్చుకొంటూ ఉండి ఉండవచ్చు. బహుశా ఆ రోజులలో అనేకమంది యువ దైవశాస్త్రజ్ఞులు చేసినట్లుగా, ఏదో ఒక ప్రముఖ లేదా ధనిక కుటుంబానికి శిక్షకునిగా ఉండి తన విశ్వవిద్యాలయ విద్యను సద్వినియోగం చేసుకొని ఉండవచ్చు. ఇవన్నీ చివరికి వ్యర్థమైన ఊహలే. అతని గురించి మనకు తెలిసిన సంగతులు రెండే. ఒకటి: అతడు 1639 మరియు 1644 మధ్య ఎప్పుడో అభిషేకింపబడి ఉండాలి. రెండవది: ఈ కాలంలో అతడు సడ్‌బరీలో ప్రసంగించి ఉండాలి. ఈ చివరి విషయం, సర్ సైమండ్ డ్యూస్‌కు అతడు వ్రాసిన లేఖలోని అతని స్వంత మాటల వల్ల స్పష్టమవుతుంది; అందులో అతడు లావెన్హామ్‌కు తన బదిలీ విషయంలో సడ్‌బరీ ప్రజలు ఆటంకాలు కల్పిస్తున్నారని చెప్పాడు.

గర్నాల్ పరిచర్యలో ప్రవేశించిన విషయం పూర్తిగా అంధకారంలో కప్పబడి ఉంది. అతని వ్యక్తిగత చరిత్రలో దీనికంటే మనకు తక్కువ తెలిసిన అంశం మరొకటి లేదు. అతడు ఎప్పుడు అభిషేకింపబడ్డాడో, ఎక్కడ అభిషేకింపబడ్డాడో, ఏ ఆత్మల కాపరి బాధ్యతకు అభిషేకింపబడ్డాడో, ఎవరిచేత అభిషేకింపబడ్డాడో, మొదట ఎపిస్కొపల్ అభిషేకమా లేక ప్రెస్బిటేరియన్ అభిషేకమా పొందాడో—ఇవి మనకు పూర్తిగా తెలియని సంగతులు. చాలా శ్రమతో కూడిన పరిశోధన, విచారణ చేసిన తరువాత, దీనిని గూర్చి నేను ఏమీ కనుగొనలేకపోయానని యథార్థంగా ఒప్పుకోవలసి ఉంది. నార్విచ్ ప్రస్తుత అధ్యక్షుని, ఎలీ గత అధ్యక్షుని దయవల్ల నేను కనుగొన్నది ఒక్కటే: 1639 మరియు 1644 మధ్యకాలపు నార్విచ్, ఎలీ అభిషేక రిజిస్టర్లలో అతని పేరు కనబడదు. వేరే ఏదైనా పీఠం యొక్క అధ్యక్షుడు అతనికి అభిషేకం చేసి ఉండే అవకాశం ఉంది; కానీ అప్పుడు కూడా అతడు డీకనుగా మాత్రమే అభిషేకింపబడి ఉంటాడన్నది నిశ్చయం. అయితే అతడు ఎపిస్కొపల్ అభిషేకం ఏమాత్రం పొందకుండానే పరిచర్యలో ప్రవేశించి ఉండడమే ఎక్కువ సంభావ్యం. బహుశా అతడు "ప్రెస్బిటరీ చేతులు ఉంచుటవలన" ప్రెస్బిటేరియన్ పరిచారకునిగా ఈ పనికి ప్రత్యేకింపబడి ఉంటాడు.

ఎపిస్కొపల్, ప్రెస్బిటేరియన్ అభిషేకాల తులనాత్మక యోగ్యతలను చర్చించి పాఠకుని సమయాన్ని వృథా చేయడానికి నాకు ఇష్టం లేదు, అయినా ఒక నిజాయితీగల ఎపిస్కొపేలియన్‌గా నాకు నా స్వంత అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. నేను చెప్పదలచినది ఒక్కటే: గర్నాల్‌కు ఎపిస్కొపల్ అభిషేకం లేకపోవడం నుండి, ఎపిస్కొపసీ గురించి అతని అభిప్రాయాలను గూర్చి ఏమీ ఊహించే హక్కు మనకు లేదు. అతడు పరిచర్యలో ప్రవేశించిన విశిష్టమైన కాలాలను మనం గుర్తుంచుకోవాలి. బహుశా అతనికి వేరే మార్గం లేకపోయి ఉండవచ్చు. అతడు ప్రెస్బిటేరియన్ అభిషేకం ద్వారా అభిషేకింపబడి ఉండాలి, లేదా అసలు అభిషేకింపబడకుండా ఉండాలి.

స్పష్టమైన సత్యమేమిటంటే, గర్నాల్ పరిచర్యలో ప్రవేశించిన కాలాలు అస్తవ్యస్తతకు, గందరగోళానికి కాలాలు. అది పరివర్తన కాలం. సంఘంలోను రాజ్యంలోను స్థిరపడి నిలిచి ఉన్న ప్రతిదీ ముక్కలుముక్కలుగా లాగివేయబడుతూ ఉంది. అవి విచిత్రమైన కాలాలు, వాటిలో విచిత్రమైన సంగతులు జరిగాయి. అభిషేకం విషయంలో అన్ని రకాల అక్రమాలు, ఆచరణలో భేదాలు ఉండినవని మనం కనుగొనడంలో ఆశ్చర్యం లేదు.

"అతని కఠిన పరీక్ష" అనే తన ప్రసిద్ధ ఆత్మకథలో అధ్యక్షుడు హాల్ ఈ క్రింది వివరణ ఇచ్చాడు; అతడు నార్విచ్ అధ్యక్షుడై ఉండడం, లావెన్హామ్ అప్పుడు అతని పీఠ పరిధిలో ఉండడం వల్ల ఇది మరింత గమనింపదగినది. అతడు ఇలా అంటున్నాడు: "ఒడంబడికను స్వీకరించాలని నిర్ణయించబడి (సెప్టెంబరు 26, 1643), మతగురువులచేతను సామాన్యులచేతను సాధారణంగా మింగబడిన తరువాత, నా అభిషేక అధికారం కొంత బలవంతంగా అణచివేయబడింది. ఏ చట్టమూ, ఏ శాసనమూ నిషేధించని నా అలవాటు ప్రకారం నేను కొనసాగుతుండగా, నగరంలో ముందుకు తోసుకువచ్చిన కొందరు స్వచ్ఛంద సేవకులు ఒక్కటిగా కూడి, తమ ఒడంబడికను బహిరంగంగా ఉల్లంఘించినందుకు నన్ను లెక్క అడగాలని మేయరును, ఆల్డర్‌మెన్లను, (నార్విచ్) షెరీఫ్‌లను రెచ్చగొట్టారు.

"ఈ ఉద్దేశ్యముతో వారిలో కొందరు అతి అసందర్భమైన సమయములో నా ద్వారము వద్దకు వచ్చి, తీవ్రముగా తట్టి, అధ్యక్షుని తో మాటలాడవలెనని కోరిరి. వారి పని ఏమిటో తెలుసుకొనుటకు వారికి వర్తమానములు పంపబడెను; అధ్యక్షుని సముఖము తప్ప మరేదియు వారికి తృప్తి కలిగింపలేదు. చివరకు నేను వారి వద్దకు దిగి వచ్చి, సంగతి ఏమిటని అడిగితిని; ద్వారము తెరవవలెననియు, అప్పుడు చెప్పెదమనియు వారు పట్టుపట్టిరి. నేను వారిని ముందు బాగుగా తెలిసికొనెదననియు, నాతో చెప్పవలసినది ఏదైనా ఉన్న యెడల వినుటకు సిద్ధముగా ఉన్నాననియు జవాబిచ్చితిని. మేయరు నుండియు వారి ఇతర న్యాయాధిపతులలో కొందరి నుండియు నాకు ఒక వ్రాత పత్రము ఉన్నదని వారు చెప్పిరి. ఆ పత్రములో, పరిచారకులను నియమించుటలో నేను నిబంధనను భంగపరచితినని నాపై ఆరోపణయు, ఆ సమయమున మరియు నిబంధన తరువాత ఇంతకు ముందును నా చేత నియమింపబడినవారి పేర్లను ఇయ్యవలెనను కోరికయు ఉండెను. నా జవాబు ఏమనగా: మేయరును తప్పుడు సమాచారమిచ్చి ఆ పత్రమును అతని నుండి రాబట్టినవారు ఎంతో మోసగించిరి; మరునాడు ఆ వ్రాతకు పూర్తి జవాబు ఇచ్చెదను. నా జవాబు నేను గిల్డ్‌హాలులో స్వయముగా హాజరగుటయే కావలెనని వారు కోరిరి. నార్విచ్ అధ్యక్షుడు ఎప్పుడైనా ఒక మేయరు ఎదుట హాజరైనట్లు మీరు ఎప్పుడు వినిరని అడిగితిని. నా స్థానము నాకు తెలియును, తగినదని నేను తలంచు విధమున జవాబిచ్చెదనని చెప్పి వారిని పంపివేసితిని; ఆ దినమున వారు, తాము ముందే నా నియామకమును గూర్చి తెలిసికొని యుండినయెడల, నన్నును నా చేత నియమింపబడినవారిని ప్రార్థనా మందిరము నుండి చెవులు పట్టి లాగి వేయుదుమని చెప్పుకొనియుండిరి." (హాల్ రచనలు, సంపుటి 1, పుట 54. P. హాల్ ముద్రణ.)

ఈ విచిత్రమైన సాక్ష్యమునకు, ప్యూరిటన్ల సుప్రసిద్ధ చరిత్రకారుడైన నీల్ రచనలోని ఈ భాగమును చేర్చుదము. అతడు ఇట్లనెను: "నిబంధనను స్వీకరించిన కాలము నుండి (సెప్టెంబరు 28, 1643) అధికార శ్రేణి పూర్తిగా రద్దయినదని చెప్పవచ్చును; అయితే పార్లమెంటు శాసనము చేత అది ఇంకను రద్దు చేయబడలేదు. సంఘ న్యాయస్థానములు లేవు, తనిఖీలు లేవు, నియమిత వస్త్రధారణ లేదు, కానన్లకును ఆచారములకును, చివరకు సామాన్య ప్రార్థన గ్రంథమునకును కూడ గౌరవము లేదు." వెంటనే అతడు ఇట్లనెను: "దైవశాస్త్రవేత్తల సభ కూడినప్పటి నుండి సంఘ ఆరాధన అంతయు వారి చేతుల మీదుగా సాగెను. పరిచారకులను వారి వారి మండలములు ఎన్నుకొనెను. సభ వారిని పరీక్షించి ఆమోదించెను. అధ్యక్షుని గాని అతని ప్రతినిధిని గాని లెక్కచేయక పార్లమెంటు వారిని వారి వృత్తి భూములలో స్థిరపరచెను. ఈ విధముగా మాంచెస్టరు ప్రభువు సంయుక్త మండలములలో ఖాళీగా ఉన్న ప్రసంగ పీఠములను నింపెను." (నీల్ చరిత్ర, సంపుటి 3, పుటలు 79, 80. టాల్మిన్ ముద్రణ.)

ఈ భాగములను చదివిన తరువాత, నార్విచ్ లేదా ఎలీ రిజిస్టర్లలో గర్నాల్ డీకన్‌గా నియమింపబడినట్లు ఏ వ్రాత ఎందుకు లేదో మనము బాగుగా గ్రహింపగలము. అతడు తన పరిచర్యను నార్విచ్ మండలములో ఆరంభించెను; "సంయుక్తమైన" ఏడు షైర్లలో అత్యంత పూర్తిగా ప్యూరిటన్ స్వభావము గల ప్రాంతములలో ఒకదానిలో అతడు నివసించెను. అతడు అధ్యక్ష నియామకమును కోరెనో లేదో మనకు తెలియదు,

అయితే తన పరిచర్య కాలములో తరువాత బిషప్ రేనాల్డ్స్ చేత అతడు నియమింపబడిన సంగతి మరువదగినది కాదు. అయితే అతడు పరిచర్యలో ప్రవేశించిన కాలమున కోరినను అధ్యక్ష నియామకమును పొందియుండలేడనుట బహుశః నిజము.

అయితే ఈ విషయము చివరకు ప్రధానమైనది కాదు. ఇతర సంఘ పరిపాలనా రూపములన్నిటిని మినహాయించి అధ్యక్ష పరిపాలనకు దైవిక హక్కు ఉన్నదనుటయు, క్రీస్తు యొక్క నిజమైన పరిచారకునిగా చేయుటకు అధ్యక్ష నియామకము అవశ్యమనుటయు లేఖనము నుండి స్థాపింపబడగల సిద్ధాంతములు కావు. ఇంగ్లండు సంఘము యొక్క 23వ అధికరణము ఈ ప్రశ్న అంతటిని నిర్వహించుటలో వివేకమైన మితత్వమును చూపెను. అది ఇట్లు చెప్పుచున్నది: "ఏ మనుష్యుడును సభలో బహిరంగముగా ప్రసంగించు ఉద్యోగమును గాని, సంస్కారమును జరిపించు ఉద్యోగమును గాని, దానిని నెరవేర్చుటకు న్యాయముగా పిలువబడి పంపబడక ముందు చేపట్టుట న్యాయము కాదు." అయితే చెల్లుబాటగు నియామకములు ఏవో అతి సన్నిహితముగా నిర్వచించుటను ఆ అధికరణము జాగ్రత్తగా విడిచిపెట్టెను. అది ఇంకను ఇట్లనెను: "ప్రభువు ద్రాక్షతోటలోనికి పరిచారకులను పిలిచి పంపుటకు సభలో బహిరంగ అధికారము ఇయ్యబడినవారిచేత ఆ పనికి ఎన్నుకొనబడి పిలువబడినవారిని మనము న్యాయముగా పిలువబడి పంపబడినవారని తీర్పు తీర్చవలెను." గర్నాల్ స్థానము ఇదియే అనుటలో సందేహము లేదు. పరిచర్యలో ప్రవేశించినప్పుడు అతడు అధ్యక్ష నియామకమును పొందియుండకపోవచ్చును, పొందియుండలేడనుట కూడ సంభవమే. అయితే అతడు "ప్రభువు ద్రాక్షతోటలోనికి న్యాయముగా పిలువబడి పంపబడెననుటలో" సందేహము లేదు; అయినను అది బహుశః "సంఘ పెద్దల హస్తనిక్షేపణము చేత" మాత్రమే అయియుండవచ్చును.

ఇప్పుడు మనము గర్నాల్ జీవితములోని అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన సంఘటనకు వచ్చుచున్నాము; అతని జీవితములో మిగిలిన ముప్పది అయిదు సంవత్సరములు అతనిని ఒకే స్థలమున నిలబెట్టినది అదియే. ఆ సంఘటన, సఫోక్‌లోని లావెన్‌హాము మండలమునకు అతడు పరిచారకునిగా నియమింపబడుట. ఇది అతనికి ఇరువది ఎనిమిది సంవత్సరముల వయస్సున, సుమారు 1644 డిసెంబరు నెలలో జరిగినట్లు కనబడుచున్నది.

గర్నాల్ నియామకపు విధానము కొంత విచిత్రమైనది; అది జరిగిన వింతయైన, కష్టకరమైన కాలములను ఆసక్తికరముగా తెలుపుచున్నది. ప్రసిద్ధ పురాతత్వవేత్త సర్ సైమండ్ డి'ఈవ్స్ లావెన్‌హాము వృత్తికి పోషకుడును, ఆ మండలములో ముఖ్య యజమానుడును. మండలవాసుల అభ్యర్థనపై అతడు గర్నాల్‌కు ఆ వృత్తినిచ్చెననియు, ఆ నియామకము కామన్స్ సభ ఆజ్ఞ చేత ధృవీకరింపబడెననియు కనబడుచున్నది.

కామన్స్ సభ ఆజ్ఞ ఎంత ప్రత్యేకమైన పత్రమనగా, సభా వృత్తాంత గ్రంథముల క్లర్కు ద్వారా తనకు అందిన సభా వృత్తాంతముల సారాంశము నుండి మెక్‌కీన్ ఇచ్చిన విధముగానే, దానిని పూర్తిగా ఉదహరించుటకు సాహసించుచున్నాను.

డిసెంబరు 1644, 20 కార్. 1. లావెన్హామ్ రెక్టరీ. సఫోక్ కౌంటీలోని లావెన్హామ్ సంఘము, దైవశాస్త్రపండితుడైన ఆంబ్రోస్ కాపింగర్ మరణముచేత ఇటీవల ఖాళీ అయినందున, ఆ సంఘ పోషకుడైన సర్ సైమండ్ డ్యూస్ దాని నియామక హక్కును విద్యావంతుడును, దైవభక్తిగలవాడును, సత్యసిద్ధాంతనిష్ఠుడునైన దైవశాస్త్రవేత్త విలియం గర్నాల్ (మాస్టర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్) కు అప్పగించినందున: పైన చెప్పబడిన విలియం గర్నాల్ తన జీవితకాలమంతయు ఆ సంఘమునకు రెక్టరుగాను అధికారిగాను ఉండవలెననియు, అతనికి ముందున్న ఇతర రెక్టర్లును అధికారులును ఆ సంఘమునుండి పొందినట్టియు అనుభవించినట్టియు దశమభాగములన్నిటిని అతడును పొందుచు అనుభవించుచు ఉండవలెననియు హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ ఆదేశించుచున్నది. అయితే, ఈ రాజ్యపు చట్టముల ప్రకారము ఎప్పటికప్పుడు ఏ ప్రథమఫలములును దశమభాగములును చెల్లింపవలసియుండునో వాటినన్నిటిని, పదవి ఖాళీ అయినప్పుడు, ఆ విలియం గర్నాల్ మహారాజుగారికి చెల్లింపవలెను అను షరతు ఎల్లప్పుడును ఉండవలెను." (సంపుటి 3, పుట 725.)*

జాగ్రత్తగా చదువువాడు ఈ పత్రములోని కొన్ని వినోదకరమైన విషయములను గమనించకుండా ఉండలేడు. సర్ సైమండ్ డ్యూస్కు నియమించు హక్కు ఉన్నదని చెప్పి అంగీకరింపబడినను, ఆ నియామకము హౌస్ ఆఫ్ కామన్స్ ఆదేశముచేత ధ్రువపరచబడవలెను! గర్నాల్ అర్హతలు విస్తృతముగా చెప్పబడినవి. హౌస్ అతనిని "విద్యావంతుడు, దైవభక్తిగలవాడు, సత్యసిద్ధాంతనిష్ఠుడు" అని ప్రకటించుచున్నది! (పార్లమెంటు రాజుతో బహిరంగ యుద్ధములో ఉన్నను) రాజు పేరు జాగ్రత్తగా చేర్చబడినది, మహారాజుగారికి ప్రథమఫలములు చెల్లించుటకు ఏర్పాటును చేర్చబడినది! లావెన్హామ్ ఏ మండలములో ఉన్నదో ఆ నార్విచ్ బిషపు పేరును, పదవిని, అధికారమును అసలు ఉనికియే లేనట్లు పూర్తిగా విస్మరింపబడినవి! గర్నాల్ విచిత్రమైన కాలములలో జీవించెనని నిజముగా చెప్పవచ్చును!

కేంబ్రిడ్జి విడిచిన తరువాత గర్నాల్ను సఫోక్ నైరుతి మూలనున్న పట్టణమునకు ఏ దైవసంరక్షణ ఘటనల పరంపర నడిపించెనో మనకు తెలియదు. ఎమ్మానుయేల్ను విడిచి ఐదు సంవత్సరముల తరువాత ఆ భక్తుడు సడ్బరీలోను లావెన్హామ్లోను ఎందుకు కనబడెనో అది ఊహకే వదలవలసిన విషయము. దానిని గూర్చి మనకు నిశ్చయముగా ఏమియు తెలియదు. అయినను, 1644లో లావెన్హామ్లో జేమ్స్ గర్నాల్ అను ఒకడు నివసించుచుండెననియు, ఆ సంవత్సరము సెప్టెంబరు 4న అతని కుమార్తెకు అక్కడ బాప్తిస్మము ఇవ్వబడెననియు గమనింపదగినది. ఎం'కీన్ సూచించినట్లు, ఈ జేమ్స్ గర్నాల్ లిన్ పట్టణపు గర్నాల్ కుటుంబమునకు బంధువై ఉండవచ్చును; ఆ బంధుత్వమే విలియం గర్నాల్ లావెన్హామ్ను దర్శించుటకును ఆ ప్రాంతములో పరిచయమగుటకును కారణమై యుండవచ్చును; ఇది ఏమాత్రము అసంభవము కాదు. 1622లో లావెన్హామ్ రెక్టరుగా మరణించినట్టియు, గర్నాల్ పూర్వికుడైన ఆంబ్రోస్ కాపింగర్కు తండ్రియైనట్టియు హెన్రీ కాపింగర్, గర్నాల్ స్వస్థలమైన లిన్తో వివాహబంధుత్వము కలిగియుండెననుట కూడ గమనింపదగినది. లావెన్హామ్ సంఘములో అతని స్మృతిగా నిలుపబడిన స్మారక శిలపై, అతడు నార్ఫోక్లోని లిన్కు చెందిన హెన్రీ ఫిషర్ కుమార్తె ఆన్ను వివాహమాడెనని వ్రాయబడియున్నది. లిన్ గర్నాల్ కుటుంబమును, కాపింగర్ కుటుంబమును ఒకరికొకరు తెలియకుండునంత పెద్ద స్థలము కాదు; ఇదియు అతడు లావెన్హామ్లో స్థిరపడుటకు మరియొక కారణమై యుండవచ్చును. ఇవి వాస్తవముగా ఊహలు మాత్రమే, అయినను వీటిని ప్రస్తావించుట విలువైనదని నేను తలంచుచున్నాను; వీటి విలువ ఎంతో అంతే వీటిని పరిగణింపవలెను.

గర్నాల్ సర్ సైమండ్ డ్యూస్కు ఎలా పరిచయమయ్యెనో, అతడు లావెన్హామ్ రెక్టరీకి ప్రజాకారణములచేతనో వ్యక్తిగత కారణములచేతనో నియమింపబడెనో తెలిసికొనుటకు మనకు మార్గము లేదు. ఎం'కీన్ హెరాల్డ్స్ కాలేజీలోని ఒక వ్రాతప్రతినుండి ఉదహరించిన, సఫోక్ను గూర్చి మిస్టర్ ఆపిల్టన్ చేసిన ఒక ప్రకటన స్పష్టముగా పొరపాటే. అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: సర్ సైమండ్ డ్యూస్ "లావెన్హామ్ రెక్టరీని ఇప్పుడు అక్కడ అధికారిగా ఉన్న మిస్టర్ విలియం గర్నాల్కు, అతడు అప్పటికి తనకు తెలియనివాడైనను, ఆ గ్రామ ప్రజల విన్నపము మీదట ఉచితముగాను చాలా ఇష్టపూర్వకముగాను ఇచ్చెను; అది అనేక విధములుగా ఆ పట్టణమునకు ఎంతో మేలు చేసెను." ఇక్కడ ఆపిల్టన్కు తప్పు సమాచారము ఉండెనని స్పష్టము. హార్లీయన్ వ్రాతప్రతులలో గర్నాల్కును సర్ సైమండ్ డ్యూస్కును మధ్య జరిగిన ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు ఇప్పటికిని ఉన్నవి; వాటిలో మొదటి ఉత్తరము మార్చి 1644 తేదీ గలది. అంతేకాక, సర్ సైమండ్ 1640లో సడ్బరీ పార్లమెంటు సభ్యుడుగా ఎన్నుకొనబడి, ఆ మండలమందే నివసించెను;

కాబట్టి అతడు గర్నాల్ను గూర్చి కొంత తెలిసికొనకుండా ఉండుట దాదాపు అసాధ్యము.

ప్రస్తావింపబడిన గర్నాల్కును సర్ సైమండ్ డ్యూస్కును మధ్య జరిగిన ఉత్తరప్రత్యుత్తరములు తమ విధానములో ఒక విశేషము. అవి అత్యంత ఆమోదయోగ్యమైన ప్రాచీన శైలిలో రచింపబడిన ఎనిమిది లాటిన్ ఉత్తరములు; గర్నాల్ మంచి లాటిన్ పండితుడనుటకు అవి సాక్ష్యము. ఆధునిక కాలపు ప్రమాణములతో చూచినయెడల ఈ ఉత్తరములలోని విషయము ఎక్కువగా మెచ్చదగినది కాదు. వాటిలో ఒక విధమైన ఖుషామదియు ముఖస్తుతియు ఉన్నవి; అవి మన దృష్టికి క్రైస్తవునికి అయోగ్యముగాను, ప్యూరిటన్ నుండి మనము ఆశించినదానికి భిన్నముగాను కనబడును. అయితే గర్నాల్ కాలపు ఆచారమును జ్ఞాపకముంచుకొనుట న్యాయము. పదునేడవ శతాబ్దములో ప్రజాపురుషులకు వ్రాయు సమర్పణలును ఉత్తరములును తరచు ఆడంబరమైన భాషతోను అతిశయోక్తి పొగడ్తలతోను నిండియుండెను. అట్టి శైలిలో వ్రాయుట, మనము "మీ విధేయుడైన సేవకుడు" అని సంతకము చేయుటంత సామాన్యమైనది. ఆ మాటలకు ఏ అర్థమును లేదు; ఆచారము కాబట్టియే వాడబడినవి. గర్నాల్ తన లాటిన్ ఉత్తరములను సర్ సైమండ్ డ్యూస్కు ఎంతో పదాడంబరముతోను అతిశయముతోను పొగడ్తతోను వ్రాయకుండినయెడల, అతడు బహుశః విద్యాహీనుడును అపరిష్కృతుడునైన మనుష్యుడుగా పరిగణింపబడియుండును.

ఈ ఎనిమిది ఉత్తరములలోని విషయములను గూర్చిన కొంత వివరణ బహుశః ఆసక్తికరముగా ఉండును. కనీసము అవి గర్నాల్ లావెన్హామ్కు నియమింపబడిన విషయముపై కొంత వెలుగును ప్రసరింపజేయును; వాటిలోని సూచనల అర్థము మనకు తెలిసియుండినయెడల, అతని పేరు విడదీయరానివిధముగా ముడిపడియున్న ఆ స్థలములో అతడు స్థిరపడిన చరిత్రను ఇప్పటికంటె చాలా బాగుగా అర్థము చేసికొనగలుగుదుము.*

మొదటి ఉత్తరము లావెన్హామ్, మార్చి 26, 1644 తేదీ గలది. ఇది రాజ్యసేవలో గాయపడి, ఉత్తరమును తెచ్చినవాడుగా కనబడు ఒక మనుష్యుని పక్షమున చేసిన విన్నపము. గాయపడిన సైనికులు నిర్లక్ష్యము చేయబడినప్పుడు మతమునకు కలుగు అపకీర్తిని గూర్చియు, వారికి సుఖకరమైన జీవనోపాధి కల్పించు కర్తవ్యమును గూర్చియు కొన్ని సాధారణ వ్యాఖ్యలు అందులో ఉన్నవి. అది కాక, గమనింపదగినది అందులో ఏమియు లేదు.

రెండవ ఉత్తరము 1644 జూలై 24వ తేదీన వ్రాయబడినది. దాని వెనుక "వెస్ట్‌మినిస్టర్‌లోని మార్గరెట్స్ వద్ద తన విడిదిలో ఉన్న మిక్కిలి గౌరవనీయులైన సర్ సైమండ్ డి'ఈవ్స్ గారికి" అని వ్రాయబడియున్నది. అది ఏ స్థలమునుండి వ్రాయబడినదో చెప్పబడలేదు. ఈ ఉత్తరములో మొదటిసారిగా గర్నాల్ గారిని లావెన్‌హామ్‌కు నియమించుట అను విషయము ప్రస్తావింపబడినది. ఈ విషయములో ఏదో ఇబ్బంది ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది; ఇంత కాలము గడచిన తరువాత దానిని మనము వివరింపలేము. ఆ ఇబ్బంది తేలకుండా ఉన్న సమయములోనే ఈ ఉత్తరము వ్రాయబడినట్లు స్పష్టము. దానిలో ఈ క్రింది భాగము ఉన్నది; దీనిని మెక్కీన్ అనువాదములో సంపూర్ణముగా ఇచ్చుచున్నాను: -

"ప్రేమ తప్ప మరేమియు ఊపిరి విడువని మీ ఉత్తరము నాకు అందినది; ప్రజా కార్యమునిమిత్తము నేను నార్‌ఫోక్‌కు పిలువబడియుండని యెడల వెంటనే దానికి ప్రత్యుత్తరమిచ్చి యుండెడివాడను. తిరిగి వచ్చిన తరువాత ప్రత్యుత్తరమునకు కొన్ని నిశ్చయమైన ఆధారములు దొరకునని నాకు నేనే ఆశించుకొంటిని. కాని అయ్యో! నేను విప్పుటకు విడిచిపోయిన ముడి మరింత చిక్కుపడి, ఇంకా చిక్కుగా ఉన్నట్లు కనుగొంటిని; అందువలన నేను పౌలుగారి ఓడవలె 'రెండు సముద్రములు కలియు చోటున పడినట్లు' ఉంటిని. నా మనస్సు లావెన్‌హామ్‌పై నిలిచియుండగా, సడ్‌బరీలో తుపాను ముంచుకొని వచ్చుచున్నది; బంగారపు ఎరచే నేను ఆకర్షింపబడుచున్నానని అది నన్ను నిందించుచున్నది. అయినను మీ చేతులద్వారా నాకు అందింపబడిన ఈ దైవసంరక్షణను నేను తిరస్కరించిన యెడల, దేవునికి అవిధేయుడనుగాను, దీనిని నాకు అర్పించిన మీకు కృతజ్ఞతలేనివాడనుగాను కనబడుట అన్యాయము కాదు. అట్టి తుపానులో నేర్పుగల నావికుడొకడు (సొలొమోనును అనుచున్నాను) 'ఆలోచనకర్తలు అనేకులుండుటవలన రక్షణ కలుగును' అని నాకు సూచించెను. కాబట్టి ఈ సమస్త వ్యవహారమును వినుటకును నిర్ణయించుటకును నా పరిసరములలోని కొందరు పరిచారకులకు అప్పగించుటకు మిక్కిలి సంతోషముతో సమ్మతించితిని. నేను చావవలసి వచ్చిన యెడల, అత్యంత నైపుణ్యముగల వైద్యుల చేతిలో చావవలెనని కోరుదును; నేను పొరపాటు పడవలసి వచ్చిన యెడల, విద్యకును భక్తికిని మిక్కిలి ప్రసిద్ధులైన మనుష్యుల మధ్యనే పొరపాటు పడవలెనని కోరుదును. త్వరలోనే ఈ సమస్త వ్యవహారమును ముగింతునని ఆశించుచున్నాను; అప్పుడు మీ గౌరవమునకు మరల వ్రాయుదును."

ఇది ఒక విచిత్రమైన ఉత్తరము. గర్నాల్ విప్పలేకపోయిన ఆ చిక్కు విషయమేమిటో, ఆయన సంప్రదించిన ఆ "కొందరు పరిచారకులు" ఎవరో తెలిసికొనవలెనని అనిపించును. ఏది ఏమైనను, ఒక విషయమును ఇది ధృవపరచుటకు తోడ్పడును: గర్నాల్ లావెన్‌హామ్ రెక్టరుగా ఉండక ముందు సడ్‌బరీలో పరిచారకుడుగా ఉండెననుటకు ఇది సూచన. అయినను, ఇప్పుడు నేను విచారించిన సడ్‌బరీ నివాసులలో ఎవరికిని ఆ పట్టణముతో గర్నాల్‌కు గల సంబంధమును గూర్చి ఏమియు తెలియకుండుట ఒక విశేషమైన సంగతి.

మూడవ ఉత్తరము 1644 సెప్టెంబరు 1వ తేదీన సడ్‌బరీ నుండి వ్రాయబడినది. అది వ్రాయబడిన కాలమునాటికి లావెన్‌హామ్ జీవనవృత్తి గర్నాల్‌కు ఇయ్యబడునని నిర్ణయమైపోయినట్లు స్పష్టము; అయినను నియామకము ఇంకను పూర్తికాలేదు. గర్నాల్ కాలపు ఆచారములనుబట్టి మాత్రమే క్షమింపదగిన అనేక పొగడ్తల వాక్యముల మధ్య, ఈ క్రింది పేరాలు ఉదహరింపదగినవి: -

"ఈ మలినమైన లోకములో మీరు ఆశించు లేక కోరు ఏకైక సంతోషము మేలు చేయుటయే అని నేను దృఢముగా నమ్ముచున్నాను, మిక్కిలి గౌరవనీయులారా. కాబట్టి ఈ దీనమును కృతజ్ఞతయునైన స్వభావమునందు, లావెన్‌హామ్‌లోని అసంఖ్యాకులైన ప్రజలు ఇప్పుడు మీ నీడయందు సువార్తను అనుభవించుచున్నారని మీరు ఉత్సహింపవచ్చును." -

"నా అల్పమైన కృషిని, అది ఎట్టిదైనను, దేవుడు ఆశీర్వదించిన యెడల, దైవ వెలుగుతో నింపబడిన లేక దాని మంచుతో పోషింపబడిన వారందరును, మీ డాలు క్రింద నేను పోరాడుచున్నాను గనుక, మీకు ఆదరణగాను కిరీటముగాను కూడ ఉందురు. మనము ఇప్పుడు అంతర్యుద్ధములచే ఇంత విశ్వవ్యాప్తముగా చీల్చబడియుండుట చూచుచున్న ఇంగ్లీషు జాతి, మీరు శ్రమపడినంత శ్రద్ధతో మన పోషకులందరును సువార్త వ్యాప్తికి ప్రయత్నించియున్న యెడల, మరి ఎంతో ఎక్కువగా ధన్యమైయుండెడిది. కాని అయ్యో, అనేకులు తమ స్వంత ఆత్మలను ప్రమాదమునకు గురిచేయుచు ఇతరుల ఆత్మలను సరుకుగా అమ్ముకొనుచున్నారు! ఇది మీకు గొప్ప ఘనత తెచ్చును. యాజకత్వమును అమ్ముటకు ఇతరులు ప్రయత్నించునంతగా మీరు దానిని ఇచ్చుటకు ప్రయత్నించుచున్నారు."

ఈ ఉత్తరమునకు జతచేసిన తరువాతి వ్రాత విచిత్రమైనది. గర్నాల్, "మీ ఉత్తరము చివర ఉన్న ఒక సంగతిని నేను దాదాపు మరచిపోయితిని. అందులో మీరు అధ్యక్షుని గూర్చి ప్రస్తావించియున్నారు. ఆయన యొద్దకు వెళ్లుట యుక్తమేనా అను నా సందేహములు పెరుగుచున్నవి; విశేషముగా మతగురువుల అభిప్రాయములును ప్రజల అభిప్రాయములును నాకు తెలిసిన తరువాత" అని చెప్పుచున్నాడు.

నాల్గవ ఉత్తరము 1644 అక్టోబరు 26న లావెన్‌హామ్ నుండి వ్రాయబడినది. సర్ సైమండ్ డి'ఈవ్స్ తాను ఇటీవల ప్రచురించిన ఏదో పురాతన విషయ గ్రంథపు ప్రతిని గర్నాల్‌కు ఇచ్చినప్పుడు వ్రాయబడిన మర్యాదపూర్వకమైన ఉత్తరము ఇది. ఇందులో లావెన్‌హామ్ జీవనవృత్తిని గూర్చిన ప్రస్తావన ఏమియు లేదు, ఉదహరింపదగినది కూడ ఇందులో ఏమియు లేదు.

ఐదవ ఉత్తరము 1644 నవంబరు 21న లావెన్‌హామ్ నుండి వ్రాయబడినది; ఈ వరుసమొత్తములో ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన వాటిలో ఒకటి. కాబట్టి దీనిని సంపూర్ణముగా ఇచ్చెదను.

"మిక్కిలి గౌరవనీయులైన అయ్యా, - కష్టమైన ప్రయాణము తరువాత, నా బలహీనమైన ఓడ చివరకు లావెన్‌హామ్ రేవును క్షేమముగా చేరినది. ఇప్పుడు నేను చేయవలసినది ఇదే: ఎవని నీడయందు ఈ సంతోషమును అనుభవించుచున్నానో ఆ మీకు నా కృతజ్ఞతలు తెలుపుట; మీరు నాకు అప్పగించిన అసంఖ్యాకులైన ప్రజలను, ముఖ్యముగా అనేక దోషములతో పులిసిపోవుచున్న ఇట్టి కాలములలో, ఆరోగ్యకరమైన సూత్రములతో నింపి, తండ్రివంటి శ్రద్ధతో బోధించుట. పూర్వము లోకములోని అన్ని స్థలములనుండి దేవతలను అరువు తెచ్చుకొనిన రోమువలె, మనమును ఇదివరకే పాతిపెట్టబడిన దోషములను అరువు తెచ్చుకొనుచున్నాము; పాతిపెట్టబడినను అవి మరల బ్రతుకుచున్నవి. ఈ లోకములో నాకు ఇకమీదట ఉండు ఏకైక ఆదరణ ఏమనగా, ఇన్ని అవినీతుల మధ్య ఈ నా సమాజమును తీవ్రమైన నిరంతర ప్రార్థనద్వారా పరిశుద్ధముగాను నిష్కళంకముగాను కాపాడుట.

"హెన్రీ కాపింగర్‌కు మీరు వ్రాసిన ఉత్తరమువలన, సడ్బరీ ప్రజలలో కొందరు మీ సమక్షమున మనమధ్య ఏదో కొత్త ఒప్పందము జరిగినదని చెప్పినట్లు నేను గ్రహించితిని. ఈ కట్టుకథ ఎక్కడినుండి పుట్టినదో నాకు ఆశ్చర్యముగా ఉన్నది. అందులో ఒక్క అణువునైనను నేను అంగీకరింపను. ప్రేమ యొక్క మధురతమ ద్రాక్షారసము కొన్నిసార్లు పులిసిన చిరకగా మారుట క్రొత్త సంగతి కాదు. అయినను, కొద్దికాలములోనే నా సడ్బరీ స్నేహితులు తమ పూర్వపు ప్రశాంతతకు తిరిగివత్తురని ఆశించుచున్నాను; ఇప్పుడు వారు కల్లోలమైన సముద్రమువలె గొప్ప అలజడిలో ఉన్నారు. అధ్యక్షుని విషయమై, ఆయన నన్ను నియమించుటకు వేరొక మార్గము కనుగొనునని, లేదా మీ అతి గౌరవనీయమైన సభయే ఆ పని చేయునని ఆశించుచున్నాను. లావెన్హామ్ నివాసులందరును, పూజ్యులైన తమరిని అత్యంత వినయముతో అభినందించుచున్నారు; ఏలయనగా ఈ వ్యవహారములో మీరు ప్రయత్నమును ఏ విధముగాను విడువలేదు. సాధ్యమైనయెడల ఈ విషయము ఇప్పుడు వేగముగా గడచిపోవుచున్న ఈ ఆరు నెలలలోపల పూర్తియగునట్లు మేము కూడ ఆసక్తితో కోరుచున్నాము. ఇంకను చేయవలసినదంతయు తుదినిర్ణయము పొందునట్లు లండనుకు వెళ్లుటకు నేను సంతోషముగా సిద్ధముగా ఉన్నాను. మహిమగల మంచి దేవుడు నీమీదను నీ కుటుంబముమీదను తన ఆశీర్వాదమును కుమ్మరించి, నీకు సూర్యుడుగాను కేడెముగాను ఉండును గాక. క్రీస్తునందు మీ అత్యంత వినయముగల సేవకుడు, విలియం గర్నాల్, ఇట్లు మిక్కిలి ఆసక్తితో ప్రార్థించుచున్నాడు."

ఈ ఉత్తరములో ప్రస్తావించబడిన విషయమును ఊహవలననే వివరింపగలము. గర్నాల్ ఒకప్పుడు సడ్బరీలో ప్రజాదరణ గల పరిచారకుడుగా ఉండెననియు, ఆయన లావెన్హామ్ రెక్టరీకి మారుటను సడ్బరీ ప్రజలు ఆమోదింపలేదనియు ఇది సూచించునట్లు కనబడుచున్నది. ఇక్కడ చెప్పబడిన ఆరు నెలలు, గత రెక్టరు మరణించిన వెంటనే వచ్చిన ఆరు నెలలనే సూచించునని అధికముగా తోచును. గర్నాల్ పూర్వికుడైన కాపింగర్ మరణించిన ఖచ్చితమైన తేదీ తెలియదు.

ఆరవ ఉత్తరము లావెన్హామ్ నుండి, 1645 జనవరి 6వ తేదీన వ్రాయబడినది. లావెన్హామ్‌కు ఆయన నియామకమునకు అడ్డుగా నిలిచిన ఆటంకములు ఏవైనను, అవన్నియు ఇప్పుడు అధిగమింపబడెననియు, ఆయన ఆ వృత్తిలో చివరకు స్థిరపడెననియు దాని విషయములవలన స్పష్టమగుచున్నది. ఆయన ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "గౌరవనీయులైన అయ్యా, మీ గౌరవనీయమైన సభ యొక్క ఉత్తర్వు నాకు అతి సమయోచితముగా అందినది. మీ శ్రద్ధవలనను శ్రమవలనను మాత్రమే అది లభించినది; ఈ క్రొత్త దయాచిహ్నముచేత నాయెడల మీ దయలన్నియు పరిపూర్ణమైనవి; ఈ చివరిది మిగిలినవాటికి సంపూర్ణతనిచ్చినది. ఉత్తర్వులు లేని నియామకపత్రము ఏమి? స్థాపన లేని ఉత్తర్వులు ఏమి? అయినను ఈ సంగతులన్నిటిని మీరు విజయవంతముగా ముగించితిరి; కనుక పోషకునిగా మాత్రమే కాక, ఆజ్ఞాపకునిగాను స్థాపకునిగాను మీకు నా కృతజ్ఞతలు చెందవలసి యున్నవి, ఏలయనగా మీ ఆధ్వర్యములోనే ఇవన్నియు నెరవేరినవి. జాతి యొక్క కఠినమైన వ్యవహారములు పరిశీలనలో ఉండగా, ప్రజా కార్యములతో మీ సమయము ఎంతగా నిండియుండునో, కఠినమైన అధ్యయనములను అలసట ఎరుగని శ్రమతో మీరెట్లు కొనసాగించుదురో నేను బాగుగా ఎరుగుదును. కావున, అధిక ప్రాముఖ్యముగల సంగతులమధ్యనే మాయొక్క ఈ వ్యవహారములకు, పోలికలో స్వల్పమైనవే అయినను, మీరు తీరిక కనుగొనుట మనము చూచునప్పుడు, మీ ఈ దయ యొక్క బరువు ఇంకను అధికమగుచున్నది; మా నైపుణ్యలేమివలన ఇవి మాకు పూర్తిగా ఉరిగా పరిణమించియుండెడివని నేను నమ్ముచున్నాను, మీ వివేకమువలన మేము వెంటనే వాటినుండి విడిపింపబడకుండిన యెడల."

ఈ ఉత్తరములో ప్రస్తావించబడిన విషయములనుగూర్చి గర్నాల్ మనకు చెప్పినదానికంటె ఎక్కువగా మనకేమియు తెలియదు. ఆయన ఎవరి హస్తములచేత ఆభిషిక్తుడైనను, తన ఆభిషేకమునకు సర్ సైమండ్ డ్యూస్ యొక్క ప్రభావమే కారణమని ఆయన మాటలు సూచించునట్లు నిశ్చయముగా కనబడుచున్నది.

ఏడవ ఉత్తరము లావెన్హామ్ నుండి, 1647 మార్చి 20వ తేదీన వ్రాయబడినది. అందులో ఉటంకించదగినది ఏమియు లేదు; జాతి గడుపుచున్న కష్టకాలములనుగూర్చిన విలాపములతోను, ఈ సమయమున పార్లమెంటులో అంత సులభము కాని స్థితిలో ఉండిన సర్ సైమండ్ డ్యూస్‌కు భక్తియుక్తమైన ప్రోత్సాహ వాక్యములతోను అది పూర్తిగా నిండియున్నది.

ఎనిమిదవ, చివరి ఉత్తరము 1648 అక్టోబరు 30వ తేదీన వ్రాయబడినది; సభ ఎదుట ప్రసంగించుమని గర్నాల్‌ను పిలిచిన కామన్సు సభ యొక్క ఆజ్ఞకు ఇది ప్రత్యుత్తరముగా వ్రాయబడినదని స్పష్టము. ఆయన ఇంకను ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: "మీ ఉత్తరము నిన్న నాకు అందినది; ఆ సమయమున నేను బాగా అలసిపోయి ప్రసంగపీఠము దిగుచుంటిని. నేడు ఒక ప్రసంగమును ముగించి, రేపటి కొరకు మరొకటి సిద్ధపరచుచున్నాను. కావున నా సమాధానము యొక్క క్లుప్తతను, మెరుగులేని శైలిని మీరు సులభముగా క్షమింతురని నమ్ముచున్నాను. మీరు నాకు వ్రాసిన ఉత్తరములో చెప్పబడిన సంగతిని గూర్చి, అనగా వచ్చు నవంబరు 29వ తేదీన మీ ఎదుట ప్రసంగించుటకు సభ యొక్క ఆజ్ఞద్వారా నేను నియమింపబడితిని అనుదానిని గూర్చి చెప్పవలెనన్న, అది నా భుజములకు మిక్కిలి భారమైన బరువు; ముఖ్యముగా ఈ సమయమున, అనేక బలహీనతలు నన్ను ఎంతగా పీడించుచున్నవంటే, నా ఆరోగ్యమునకు ప్రమాదము లేకుండ ఆరుబయట కొద్దిసేపైనను ఉండలేను. కావున, శీతకాలపు ఈ ఋతువులో అంత దీర్ఘమైన ప్రయాణమును చేపట్టుట ఇంకను అసాధ్యము. దీనిని ప్రతిపాదించిన పెద్దలకు నా శరీరము యొక్క శిథిలస్థితి తెలియదనియు, ఆ స్థలము యొక్క దూరమును వారు ఏమాత్రమును ఆలోచింపలేదనియు నేను ఒప్పించబడియున్నాను. కావున, ఎంతో వినయముతోను ఆసక్తితోను నేను వేడుకొనుచున్నాను: సాటిలేనిదని నేనెరిగిన మీ ప్రేరేపణద్వారా, ఆ గౌరవనీయమైన సభలో అత్యంత ప్రభావముగలదైన మీ ప్రేరేపణద్వారా, ఈ బరువు వేరొకరి భుజములమీద పెట్టబడునట్లు చేయుడి; ఏలయనగా నా బలహీనమైన ఆరోగ్య స్థితిలో దాని క్రింద నేను తప్పక కృంగిపోవుదును."

ఈ ఉత్తరము ఒకటికంటె ఎక్కువ కారణములవలన ఆసక్తికరమైనది. ప్రసంగీకునిగా గర్నాల్‌పై ఉంచబడిన గొప్ప గౌరవమును ఇది చూపుచున్నది. ఆ కాలపు అత్యంత ప్రసిద్ధులును వరప్రసాదము గలవారునైన దైవశాస్త్రజ్ఞులు మాత్రమే కామన్సు సభ ఎదుట ప్రసంగించుటకు పిలువబడువారు. లావెన్హామ్‌లో తన పరిచర్యయొక్క తొలిదినములలోనే గర్నాల్ ఎంత బలహీనమైన ఆరోగ్య స్థితిలో ఉండెనో కూడ ఇది చూపుచున్నది. ఆయన గడిపినట్లు కనబడు ఏకాంత జీవితమునకును, ఆయననుగూర్చి మనకు ఉన్న సాపేక్షముగా స్వల్పమైన సమాచారమునకును ఈ ఆరోగ్య స్థితియే కారణమని మనము బహుశా చెప్పవచ్చును.

ఇప్పుడు ముప్పది అయిదు సంవత్సరములకు తక్కువ కాకుండ గర్నాల్ నివసించి తన పరిచర్యను నెరవేర్చిన స్థలమునకు ఆయనను తీసికొని వచ్చితిమి గనుక, లావెన్హామ్‌ను గూర్చిన కొంత సమాచారము చాలామంది పాఠకులకు బహుశా ఆసక్తికరముగా ఉండును.

లావెన్‌హామ్ అనేది సఫోక్ ప్రాంతపు నైరుతి మూలనున్న ఒక చిన్న పట్టణము; ఇది సుమారు 2,800 ఎకరాల విస్తీర్ణముగల గ్రామీణ సంఘ పరిధిలో ఉన్నది, ఈ కాలమున దీనిలో సుమారు 1,800 మంది నివసించుచున్నారు. గర్నాల్ కాలమున ఇది నార్విచ్ మండలములో ఉండెను; ఇప్పుడు ఎలీ మండలములో ఉన్నది. ఒకప్పుడు దీనికి సంత ఉండెను; ఆవిరి యంత్రము కనిపెట్టబడక ముందు ఇది నీలి వస్త్రము, సర్జ్ వస్త్రము తయారీకి ప్రసిద్ధి చెందెను; వాటిని మరింత చక్కగా నియంత్రించుటకై పేతురు, పరిశుద్ధ త్రిత్వము, కార్పస్ క్రిస్టి అను పేర్లతో మూడు సంఘములు (సంఘాలు, లేక సంస్థలు) స్థాపింపబడెను. దీని తయారీ పరిశ్రమలు ఇప్పుడు క్షీణించి ఒక్క పట్టు మిల్లుగా మిగిలెను, సంత ఇక జరుగుటలేదు. మధ్యలో ప్రాచీన శిలువగల సంత స్థలము ఇంకను ఉన్నది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ ప్రభువులైన డి వీర్ వంశీయులు ఒకప్పుడు లావెన్‌హామ్‌కు ప్రధాన యజమానులుగా ఉండి, ఇక్కడ సంఘ పరిధిలో దాదాపు సగభాగమంతటి విస్తృతమైన ఉద్యానవనమును కలిగియుండిరి. ఎలిజబెత్ రాణి పాలనలో అప్పటి ఆక్స్‌ఫర్డ్ ప్రభువైన ఎడ్వర్డ్, లావెన్‌హామ్‌లోని తన ఆస్తిని, ఆ వృత్తికి నియామక హక్కును గూడ, విలియం గర్నాల్‌కు ఆదరణకర్తయైన సర్ సైమండ్ డి ఈవ్స్ తండ్రియగు పాల్ డి ఈవ్స్ గారికి అమ్మివేసెను; కాబట్టి ఆ సత్పురుషుని లావెన్‌హామ్‌తో సంబంధమునకు మూలము ఈ అమ్మకమేయని గ్రహింపవలెను.

గర్నాల్ నియమింపబడిన వృత్తి నిస్సందేహముగా చాలా విలువైనదై యుండెను. నేటికిని దశమభాగములు సంవత్సరమునకు £850 గా మార్చబడినవి, రెక్టరీకి 140 ఎకరాల సంఘ భూమి చేరియున్నది. రెండు వందల సంవత్సరముల క్రితపు ధనవిలువ భేదమును లెక్కలోనికి తీసికొనినను, లావెన్‌హామ్ రెక్టరు సాపేక్షముగా చాలా సంపన్నుడై యుండవలెను. అయితే ఫుల్లర్ తన "సంఘ చరిత్ర"లో నమోదు చేసిన ఒక విచిత్రమైన సంగతి ఏమనగా, 1577వ సంవత్సరమున లావెన్‌హామ్ వృత్తి తన విలువలో సగమునకు తగ్గింపబడుటకు అతి సమీపమునకు వచ్చెను, రెక్టరు యొక్క దృఢత్వము వలననే అది కాపాడబడెను. పదహారవ శతాబ్దమున పెద్ద సామాన్యులు సంఘ విషయములలో తరచుగా ప్రయత్నించిన క్రమరాహిత్యములను, అక్రమములను, అవి తరచుగా సఫలమగుటను ఈ సంఘటన వివరించుచున్నందున ఈ మొత్తము వృత్తాంతము చదువదగినది.

ఫుల్లర్ ఇట్లు వ్రాయుచున్నాడు: "1622వ సంవత్సరమున, గతములో కేంబ్రిడ్జ్‌లోని సెయింట్ జాన్స్ కళాశాల సభ్యుడును, యార్క్ ప్రెబెండరీయును, ఒకప్పుడు వార్విక్ ప్రభువైన అంబ్రోస్‌కు (ఆయన అంత్యక్రియల ప్రసంగమును ఇతడే చేసెను) సంఘ గురువుగా ఉండినవాడును, రాజుగారి ఆజ్ఞల వలన కేంబ్రిడ్జ్ మగ్దలేన్ కళాశాల అధిపతిగా చేయబడినవాడును, అయితే తరువాత ఇబ్బందిని నివారించుటకై రాణి కోరికపై (దీనిని ఏమందును?) తన హక్కును విడిచిపెట్టినవాడునైన హెన్రీ కాపింగర్ తన ధార్మిక జీవితమును ముగించెను. అతడు సఫోక్‌లోని బక్సాల్‌కు చెందిన హెన్రీ కాపింగర్ గారికి, సర్ థామస్ జెర్మిన్ కుమార్తెయైన ఆగ్నెస్ ద్వారా కలిగిన ఆరవ కుమారుడు. అతని తండ్రి మరణశయ్యపై, నీవు ఏ జీవిత మార్గమును ఎన్నుకొనెదవని అడిగినప్పుడు, తాను దైవజనుడు కావలెనని ఉద్దేశించుచున్నట్టు అతడు చెప్పెను. 'అది నాకు మంచిదే' అని ఆ వృద్ధ భూస్వామి అనెను, 'లేనిపక్షమున, పరలోకములో మార్టిన్ లూథర్‌ను చూచునప్పుడు, దేవుడు నాకు పదకొండు మంది కుమారులను ఇచ్చెననియు, వారిలో ఒక్కరినైనను నేను పరిచారకునిగా చేయలేదనియు ఆయనకు తెలిసియుండగా, నేనేమి చెప్పగలను?' పరలోకములోని పరిశుద్ధులు ఒకరితో ఒకరు తెలిసికొనుచు మాటలాడెదరని తన మరణమునకు కొన్ని గంటల ముందు వాదించిన లూథర్ అభిప్రాయమునకు ఈ మాట చక్కగా సరిపోవును.

"లావెన్‌హామ్ వృత్తి ఖాళీ అయ్యెను; అది ధనిక పరిచర్య అయినందున మంచి పరిచారకునికి తగినదియు, ఆయన అవసరమైనదియు అయ్యెను, ఏలయనగా దానిలో మునుపటి నిర్వాహకుడైన డాక్టర్ రేనాల్డ్స్ రోమునకు పారిపోయి, కొంత మూఢనమ్మకపు పులిపిండిని వెనుక వదలిపోయెనని అనుమానించుటకు మించి సందేహములుండెను. ఆక్స్‌ఫర్డ్ ప్రభువు దాని పోషకుడై, శ్రీ కాపింగర్‌ను దానికి నియమించెను, అయితే తన ఉద్యానవనమునకు (అది సంఘ పరిధిలోని భూమిలో దాదాపు సగము) దశమభాగములు చెల్లింపనని కూడా చేర్చెను. అటువంటి పాపకరమైన కృతజ్ఞతచేత సంఘ హక్కులకు ద్రోహము చేయుటకంటె దానిని తిరిగి ప్రభువునకు అప్పగింతునని కాపింగర్ కోరెను. 'సరే!' అని ప్రభువు అనెను, 'నీవు ఆ ఉద్దేశముగలవాడవైతే, దశమభాగములు తీసికొనుము; నా ఆస్తి సంఘ సొత్తుతో వృద్ధి చెందుట నాకు అసహ్యము.' అయినను, తరువాత శ్రీ కాపింగర్ తన సందేహాస్పదమైన హక్కును నిలుపుకొనుటకును, నిలిపివేయబడిన తన హక్కును తిరిగి పొందుటకును, తరువాతి మైనరు ఆక్స్‌ఫర్డ్ ప్రభువు యొక్క ప్రతినిధితోను ఇతరులతోను వ్యాజ్యములో పదహారు వందల పౌండ్లు వ్యయమాయెను; ఇవన్నియు తన సంఘము యొక్క నెమ్మదియైన స్వాధీనతకై ఆయన వదలి వెళ్లెను; ఆయన దేవుని కార్యమునందు ఆసక్తి గలవాడు, తన స్వంత కార్యమునందు అలసత్వము గలవాడు.

"ఆయన లావెన్‌హామ్‌లో నలువది ఐదు సంవత్సరములు శ్రమించిన కాపరిగా జీవించెను; ఆ సంత పట్టణములో సుమారు తొమ్మిది వందల మంది సహవాసులు (సంఘ సభ్యులు) ఉండిరి; వారి మధ్య ఆయన కాలమంతటిలో ఆయన పరిష్కరింపని భేదమేదియు పుట్టలేదు. ఆయన ఉదార హస్తమును సమృద్ధియైన సంచియు కలిగియుండెను (అన్నల మరణము వలనను ఇతర వ్యవహారముల వలనను ఆయన తండ్రి వారసత్వము ఆయనకు వచ్చెను); ఆ సంఘములోని పేదలకు ఇరువది పౌండ్ల ధనమును, సంవత్సరమునకు పది పౌండ్లను ఆయన వీలునామాగా ఇచ్చెను; దాని గర్భాలయములో ఒక చక్కని స్మారక చిహ్నము క్రింద ఆయన సమాధి చేయబడెను; ఆయన తన డెబ్బది రెండవ సంవత్సరమున సెయింట్ థామస్ దినమున మరణించెను."

ఫుల్లర్ పేర్కొనిన వ్యాజ్యము, హెన్రీ కాపింగర్ తరువాత అతని కుమారుడైన అంబ్రోస్ లావెన్‌హామ్ రెక్టరుగా వచ్చుటను ఎంత మాత్రమును ఆటంకపరచలేదని కనబడుచున్నది; ఆయన మరణమునందు గర్నాల్ ఆ వృత్తికి నియమింపబడెను. గర్నాల్ సర్ సైమండ్ డి ఈవ్స్‌కు వ్రాసిన ఒక ఉత్తరమున ప్రస్తావించిన హెన్రీ కాపింగర్ నిస్సందేహముగా గర్నాల్ పూర్వాధికారి యొక్క కుటుంబ సభ్యుడును, ఆక్స్‌ఫర్డ్ ప్రభువు యొక్క సిగ్గుమాలిన ప్రయత్నమునుండి లావెన్‌హామ్ దశమభాగములలో సగమును తన దృఢత్వముచేత కాపాడిన రెక్టరు యొక్క వంశస్థుడును అయియుండెను.

గర్నాల్ ముప్పది ఐదు సంవత్సరములు ప్రసంగించిన లావెన్‌హామ్ సంఘ దేవాలయము, ఆయన గ్రంథముల యొక్క నిజమైన అభిమానులందరి దృష్టిలో సహజముగానే గొప్ప ఆసక్తిని కలిగించును. ఆ సత్పురుషుడు "సంపూర్ణ కవచములో క్రైస్తవుడు" యొక్క సారమును ప్రసంగించిన పీఠము ఇప్పుడు లేదు. అయితే సంఘ నిర్మాణము బహుశా రెండు వందల సంవత్సరముల క్రితమున్నట్లే ఉన్నది.

లావెన్హామ్ సంఘ మందిరము సఫోక్ కౌంటీలోని అత్యుత్తమమైన, అతి సుందరమైన సంఘ భవనములలో ఒకటి. "ఇది పట్టణమునకు పడమటి చివర నిలిచియున్నది; పురాతన కట్టడము ఉన్న స్థలముననే, 15వ శతాబ్దమునందును 16వ శతాబ్ద ప్రారంభమునందును, ముఖ్యముగా ఆక్స్‌ఫర్డు ప్రభువు (ఎర్ల్), సంపన్నులైన స్ప్రింగు కుటుంబము వారి ఖర్చుతో నిర్మింపబడినది; ఈ కట్టడములోని అనేక భాగములలో వారి చిహ్నములు కనబడును. ఇది ఇంగ్లీషు వాస్తుశిల్పములోని తరువాతి అలంకార శైలికి చెందినది; రాళ్ళ కొరతవలన సఫోక్ సంఘ మందిరములలో సామాన్యముగా వాడబడు చెకుముకిరాయితో విచిత్రముగా అలంకరింపబడిన ఇసుకరాతితో కట్టబడినది. ఇది 156 అడుగుల పొడవు, 68 అడుగుల వెడల్పు కలది. అసాధారణ సౌందర్యముగల గోపురము 141 అడుగుల ఎత్తు, 42 అడుగుల వ్యాసము కలది; అందులో ఎనిమిది గంటల ఉత్తమమైన గంటల సమూహము కలదు; వానిలో పెద్ద గంట 23 సి.డబ్ల్యు.టి. బరువు కలిగి 1625లో పోతపోయబడినది. లోపల కప్పు సమృద్ధిగా చెక్కడపు పనితో అలంకరింపబడియున్నది; మునుపు ఆక్స్‌ఫర్డు ప్రభువులకును స్ప్రింగు కుటుంబమునకును చెందిన రెండు ఆసనపు వరుసలు

ఇప్పుడు కొంత శిథిలమైనను, వెస్ట్‌మినిస్టరులోని ఏడవ హెన్రీ ప్రార్థనా మందిరము యొక్క సూక్ష్మ శైలిలో, గోథిక్ పనితనమునకు మిక్కిలి నిపుణతతో తీర్చిదిద్దబడిన నమూనాలు. కిటికీలలో ప్రాచీన రంగుటద్దముల గణనీయమైన అవశేషములు కలవు; ద్వారమండపము మిక్కిలి అలంకారమైన శిల్పముతో కూడి, వంశచిహ్నములతో శోభిల్లుచున్నది." పై వివరణ ముఖ్యముగా వైట్ రచించిన "సఫోక్ చరిత్ర" నుండి గ్రహింపబడినది; అందులోని వివరముల యథార్థతను సందేహించుటకు నాకు కారణము లేదు. నేటి దినమున లావెన్హామ్ రెండు వందల సంవత్సరముల క్రిందటి కంటె చాలా తక్కువ ప్రాముఖ్యత గల స్థలమనుటలో సందేహము లేదు. అది ఉన్న కౌంటీ ఇంగ్లాండు కౌంటీలలో ఒకప్పుడు కలిగియుండిన స్థానమును ఇప్పుడు కలిగిలేదు. గనులుగాని, పరిశ్రమలుగాని, పెద్ద ఓడరేవు పట్టణములుగాని లేకపోవుటచేత తూర్పు కౌంటీలు భౌతిక అభివృద్ధిలో నిలిచిపోయినవి, ఇంగ్లాండులోని మిగిలిన భాగము ముందుకు సాగిపోయినది. సఫోక్‌లో దట్టముగా చెదరియున్న గ్రామ పట్టణములు దాదాపు అన్నియు క్షీణించుచున్న లేదా స్తబ్దముగా ఉన్న స్థితిలో ఉన్నవి. ఐ, ఫ్రామ్లింగ్‌హామ్, బంగే, ఆర్ఫర్డు, సౌత్‌వోల్డు, డన్‌విచ్, ఆల్డ్‌బరో, హేడ్లీ, బిల్డెస్టన్, నీడ్‌హామ్, స్ట్రాడ్‌బ్రోక్, డెబెన్‌హామ్ వంటి స్థలముల ప్రాచీన వైభవము పూర్తిగా గతించిపోయినది. లావెన్హామ్ ఈ స్థలముల గతినే పొందినది. ఇప్పుడది వ్యవసాయ ప్రాంతములోని ఒక నిశ్శబ్ద గ్రామము మాత్రమే; దాని సుందరమైన సంఘ మందిరమునకును అనేక పురాతన ధర్మ సంస్థలకును మాత్రమే అది ప్రసిద్ధి చెందినది.

గర్నల్ లావెన్హామ్‌లో నివసించి, పురాతన సంఘ మందిరపు ప్రసంగపీఠమును నింపిన ముప్పది ఐదు సంవత్సరములు ఇంగ్లాండు చరిత్రలో కలకలముతో నిండిన సంఘటనల సంవత్సరములు. కామన్వెల్త్ యుద్ధములలో రాజు పక్షము తుదకు పూర్తిగా ఓడిపోవుట, మొదటి చార్లెస్ శిరచ్ఛేదము, ప్రొటెక్టరేటు స్థాపన, ఆలివర్ క్రాంవెల్ మరణము, స్టువర్టు వంశము మరల సింహాసనమునకు చేరుట, ఏకరూపతా చట్టము ఆమోదింపబడుట, ఆ చట్టమును అనుసరించి ఇంగ్లాండు సంఘము నుండి రెండు వేల పరిచారకులు బహిష్కరింపబడుట, ఆ చట్టము ఆమోదింపబడిన తరువాత అనేక సంవత్సరములు ఈ దేశమునకు అపకీర్తి తెచ్చిన నాన్‌కన్ఫార్మిస్టులందరి యెడల అసహన హింసలు—ఇవన్నియు ఇంగ్లీషు చరిత్రను అభ్యసించు ప్రతి విద్యార్థికి తెలిసిన సంఘటనలే. వీటిలో చాలా వాటిని గూర్చి గర్నల్ ఏమి తలంచెనో తెలిసికొనుటకు మనకు మార్గము లేదు. ఆయన ఏ పాత్ర వహించెనో, వహించియుండిన యెడల, దేశమును కలవరపెట్టిన రాజకీయ, సంఘ సంబంధమైన అలజడుల మధ్య ఎట్లు ప్రవర్తించెనో మనము చెప్పజాలము. ఆయన ఆరోగ్యము బహుశః తన ఇంటి నుండి తరచుగా బయటకు వెళ్ళుటకును, తన సొంత పల్లె వెలుపల ఎక్కువ పని చేయుటకును ఆటంకమై యుండును. కారణమేదైనను, ఆయన జీవితపు చివరి ముప్పది ఐదు సంవత్సరములను గూర్చి నమోదై యున్న వాస్తవములు మిక్కిలి కొద్దియే అని ఒప్పుకొనవలసి వచ్చుచున్నది.

గర్నల్ లావెన్హామ్‌లో పరిచర్య చేసిన కాలములో, అనగా 1644 నుండి 1679 మధ్య, ప్యూరిటన్ దైవశాస్త్ర పండితులలో శ్రేష్ఠులు, పరిశుద్ధులు అయిన కొందరు ఏదో ఒక సమయమున లావెన్హామ్‌లోని గర్నల్ ఇంటికి ఇరువది మైళ్ళ లోపల నివసించియున్నారనుట నిశ్చయముగా ఒక విశేషమే. వారి పేర్లను ఇచ్చెదను.

ప్రసిద్ధుడైన జాన్ ఓవెన్, స్వచ్ఛమైన ఇంగ్లీషు దైవశాస్త్రమును చదివిన ప్రతి పాఠకునికి ఆయన పేరు సుపరిచితము; ఆయన తన పరిచర్యను ఎసెక్స్‌లోని ఫోర్డ్‌హామ్‌లోను కాగ్గెషాల్‌లోను ప్రారంభించెను; గర్నల్ లావెన్హామ్ రెక్టరుగా అయిన ఆరు సంవత్సరముల తరువాత, 1650లో, క్రాంవెల్ ఆయనను క్రైస్ట్ చర్చి డీనుగాను ఆక్స్‌ఫర్డు వైస్-ఛాన్సలరుగాను నియమించినప్పుడు మాత్రమే ఆయన కాగ్గెషాల్‌ను విడిచెను.

వెస్ట్‌మినిస్టరు సభలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ దైవశాస్త్ర పండితులలో ఒకడును కామన్వెల్త్ కాలములో ప్రముఖుడునైన స్టీఫెన్ మార్షల్, గర్నల్ లావెన్హామ్‌కు రావడానికి కొంత ముందు ఎసెక్స్‌లోని వెదర్స్‌ఫీల్డ్, ఫించింగ్‌ఫీల్డ్ సంఘములకు పరిచారకుడుగా ఉండెను; తన జీవితపు చివరి రెండు సంవత్సరములను ఇప్స్‌విచ్‌లో గడిపి 1655లో అచ్చటనే మరణించెను.

వెస్ట్‌మినిస్టరు సభలోని మరొక ప్రముఖ సభ్యుడును, ప్రసిద్ధమైన సభ యొక్క ప్రశ్నోత్తర బోధను తయారుచేయుటలో ఆరోస్మిత్‌కును టక్నీకిని సహాయకుడునైన మాథ్యూ న్యూకమెన్, ప్రసిద్ధుడైన జాన్ రోజర్స్ 1629లో బహిష్కరింపబడిన తరువాత, 1662లో ఏకరూపతా చట్టముచేత తానే బహిష్కరింపబడువరకు ఎసెక్స్‌లోని డెడ్‌హామ్ వికరుగా ఉండెను.

వెస్ట్‌మినిస్టరు సభలోని మరొక ప్రముఖ సభ్యుడును మిల్టన్‌కు బోధకుడునైన థామస్ యంగ్, 1643లో లండనులోని డ్యూక్స్ ప్లేస్‌లోని ఒక సంఘమునకు కాపరిగా అగుటకు ముందు ముప్పది సంవత్సరములు సఫోక్‌లోని స్టోమార్కెట్ వికరుగా ఉండెను. తరువాత 1650లో బహిష్కరింపబడి స్టోమార్కెట్‌కు విరమించుకొని, 1655లో అచ్చటనే మరణించెను. "స్మెక్టిమ్నూయస్" అను ప్రసిద్ధ వివాద గ్రంథమును రచించిన ఐదుగురు గ్రంథకర్తలలో ఆయన ఒకడు,

↑ పైకి వెళ్ళండి