మొదటి రోమా బందీత్వము

Πόλιν ἐπιτομὴν τῆς οἰκουμένης.—ATHEN. Deipnos, 1120.

Fumum et opes strepitunque Romae.—HOR.

పౌలు రోమాకు రాకపోకడ అనేక విధముల అతని అపొస్తలత్వ జీవితములోని పరాకాష్ఠగా ఉండెను; మరియు అతడు అక్కడ అంత దీర్ఘకాలము పనిచేసెను గనుక, ఆ సుదీర్ఘ నివాసకాలములో అతడు ఎదుర్కొనిన పరిస్థితులను తెలిసికొనుట ప్రాముఖ్యమైనదిగాను, ఆసక్తికరమైనదిగాను ఉన్నది.

నగరమును గూర్చి చెప్పవలెనన్న, అతడు విడుదలయ్యేవరకు దానిని కొద్దిగానో అసలు చూడకపోయెననో అనుటయే సంభవముగా తోచుచున్నది; తన నిర్బంధస్థలమునకు వెళ్లు మార్గములో అతనికి కనిపించిన కొద్దిపాటి దృశ్యము తప్ప. అతని స్నేహితులు అతనిని స్వేచ్ఛగా కలియుటకు వీలుండినను, అతడు వారిని దర్శించుటకు అనుమతింపబడలేదు; గొలుసుతో బంధింపబడిన యూదఖైదీ ఒకడు తనను కాపలాకాయు సైనికునితో కలిసి తిరుగాడజాలడు గదా. అయినను ప్రేటోరియన్ సైనికశిబిరమునకు వెళ్లు మార్గములో, పురాతన రోమా నగరపు ఇరుకైన వంకరత్రోవలను, విశాలమైన బహిరంగ ప్రదేశములను కొంతమేర అతడు తప్పక చూచియుండును; దాని ప్రజాభవనముల వైభవమును, దాని నీచప్రాంతముల దీనస్థితిని కొంతమేర చూచియుండును; అంతులేని సంపద యొక్క ప్రదర్శనాత్మక భోగవిలాసమునకును, దీర్ఘకాలిక దరిద్రము యొక్క బాధాకరమైన మురికిదారిద్ర్యమునకును మధ్యనున్న భయంకరమైన వైరుధ్యమును కొంతమేర చూచియుండును.1 తన నివాసకాలములో, ఆ దట్టముగా కిక్కిరిసియున్న జనసమూహములను చుట్టుముట్టిన ప్రమాదములను గూర్చి అతడు అనేకము చూచియుండును, వినియుండును;2 భారీ రాళ్లతోను ఊగులాడు కలప దుంగలతోను చప్పుడు చేయుచు వెళ్లు బరువైన బండ్లచేత గాయపడిన మనుష్యులను గూర్చియు;3 బలహీనమైన పునాదులపై ప్రమాదకరమైన ఎత్తువరకు అంతస్తులమీద అంతస్తులు కట్టబడిన ఇండ్లు కూలిపోవుటను గూర్చియు;4 రంగస్థలములోని భయంకరమైన వధలను చూచుటకు పరుగెత్తు నిరుద్యోగ ప్రజల తొక్కిసలాటలో స్త్రీలును పిల్లలును తొక్కబడుటను గూర్చియు; రాత్రిపూట దోపిడీదారుల హింసను గూర్చియు; అనేక అగ్నిప్రమాదముల ఆపలేని ఉధృతిని గూర్చియు అతడు వినియుండును.5 అతనిని కాపలాకాచు బాధ్యత గల సైనికుల వరుసల సౌకర్యమును లక్ష్యమునందుంచుకొనవలసి యుండెను గనుక, టైబర్ నదికి ఆవలనున్న యూదపేటలో నివాసము వెదకుటకు అతనికి అనుమతి ఉండదని స్పష్టమగుచున్నది. అతడు 'ఎక్స్‌క్యుబిటోరియం' అనబడు స్థలము దగ్గర ఉంచబడియుండవచ్చుననుటకు అవకాశము ఉన్నను, అక్కడ నివసించుచుండిన ప్రేటోరియన్ సైనికులు రాజభవనమునందు తమ హాజరుచే విధింపబడిన బాధ్యతలలో మిక్కిలి తీరికలేనివారుగా ఉండెడివారు గనుక, నిరవధిక సంఖ్యలో ఖైదీలను కాపలాకాయుటకు వారికి తీరిక ఉండదని తోచుచున్నది. కావున, పౌలు 'అద్దె నివాసము' ప్రేటోరియన్ శిబిరమునకు సమీపముననే ఉండెనని మనము ఊహింపవచ్చును. అక్కడ నిర్బంధింపబడిన ఖైదీలలో, ఫేలిక్సుచేత రోమాకు పంపబడిన యూదయాజకులను అతడు చూచియుండవచ్చును; వారు ఏ అపవిత్రమాంసము వలననైనను అపవిత్రులు కాకూడదను తమ నిశ్చయతచేత సహించిన ఉపవాసముచేత తమ జాతినుండి అంతటి మెప్పును పొందిరి.6 ఇక్కడనే, తన శౌర్యపూర్వక ప్రతిఘటనచేతను, నిరాడంబర గౌరవముచేతను రోమా శత్రువులనుండి కూడ ప్రశంసను రాబట్టుకొనిన బ్రిటిషు రాజకుమారుడైన కారడాక్‌ను కూడ అతడు చూచియుండవచ్చును.7 అతడు రద్దీగా ఉండు నగరప్రాంతములో లేకపోవుట అను వాస్తవము, జువెనల్ ఎంతో భావావేశముతో వర్ణించిన—ఒకవైపు నష్టదాయకముగా ఖరీదైనవిగాను మరొకవైపు బాధాకరముగా అసౌకర్యముగాను ఉండు—ఉక్కపోతగల మిద్దెగదులకంటె తక్కువ ఖర్చుతో మంచి గదిని పొందుటకు అతనికి వీలు కల్పించెను. అతడు ఖైదీయైనప్పటికిని, అతని జీవితము విసుగుపుట్టించునదిగా లేకుండెను. అతడు గాఢమైన నిరుత్సాహములచేత బాధపడవలసి వచ్చినను, తన స్థితిలోని అనేక సంతోషకరమైన ఉపశమనములకు దేవునికి కృతజ్ఞతలు చెల్లింపగలిగెను. నిజముగా అతడు ఆలస్యమగుచున్న నిరీక్షణ యొక్క వేదననైనను, 'న్యాయస్థాన ఆలస్యముల' చేదుదనమునైనను సహింపవలసివచ్చెను. అతని విచారణ నిరవధికముగా వాయిదా వేయబడెను—బహుశా ఓడ బద్దలైనప్పుడు ఫేస్తు వ్రాసిన నివేదిక (ఎలోజియం) పోగొట్టుకొనుటచేతనో; అతనిపై నేరారోపణ చేయువారు హాజరుకాకపోవుటచేతనో; అవసరమైన సాక్షులను తీసికొనివచ్చుటకు వారు గడువు కోరుటచేతనో; లేక అప్పుడు లోకమునకు చక్రవర్తియైయున్న దౌర్భాగ్యుడైన యువకుని తుచ్ఛమైనదియు అమానుషమైనదియునైన అశ్రద్ధచేతనో. తన బోధను తన మారుమనస్సు పొందని స్వజాతీయులు తిరస్కరించుటవలననూ, యూదాకరణ చేయు క్రైస్తవుల అయిష్టతవలననూ, అనుమానమువలననూ అతడు దుఃఖితుడాయెను. కొందరు తన బంధకములకు వేదనను జతచేయవలెననెడి నీచమైనదియు కలహాత్మకమైనదియునైన ఉద్దేశముతో క్రీస్తును ప్రకటించుచుండుటచేత అతడు నిరుత్సాహపడకమానలేదు.8 శైశవదశలోనున్న సంఘములో సూక్ష్మమైన తప్పుబోధలు వృద్ధిచెందుటచేత అతని హృదయము అప్పుడప్పుడు కలవరపడియుండవచ్చును.9 అయితే మరొకవైపు, గత ఇరువది సంవత్సరములలో తనను వెన్నాడిన నిరంతర ప్రమాదములనుండియు, గందరగోళములనుండియు ప్రస్తుతము అతడు సురక్షితముగా ఉండెను; మరియు నిరంతర శ్రమచేత తన అనుదిన ఆహారమును సంపాదించుకొను అవకాశము అతనికి లేకపోయెను గనుక, ఆ కఠిననిర్బంధమునుండి కూడ అతడు తప్పించుకొనెను. మరియు యూదులును యూదాకరణ చేయువారును అతనిని నిర్లక్ష్యము చేసినను, అనేకమంది అన్యజనులకు అతడు ఆమోదయోగ్యుడై ఉండెను; అపాత్రులైన ప్రచారకులచేత అతని సువార్త వికృతము చేయబడినను, క్రీస్తు ఇంకను ప్రకటింపబడుచుండెను; అతని బంధకములు విసుగుపుట్టించునవైనను, అవి ఇతరులలో ఉత్సాహమును ధైర్యమును రేకెత్తించెను; ఒకానొక కార్యరూపము దేవుని చిత్తానుసారము నిరోధింపబడినను, మరికొన్ని అతనికి ఇంకను తెరచియుండెను; తన పత్రికలచేతను దూతలచేతను దూరదేశ సంఘములను బలపరచుచు, సామ్రాజ్య రాజధానియైన రోమాలో దేవుని సందేశమును మరింత విస్తారముగా తెలియజేయుచుండెను. బుద్ధికుశలతకు ప్రధానముగా నిలయమైన ఏథెన్సునందు అతడు అల్ప విజయముతోనే బోధించెను; కాని సామ్రాజ్య నగరమునందు—తన అక్క యొక్క శిథిలచేతులనుండి రాజదండమును లాక్కొనిన నగరమునందు—లోకపు న్యాయమును, క్రమమును, వైభవమును ప్రతిబింబించు జాతికి రాజధానియైన నగరమునందు, తన శ్రమల ఫలమును అతడు అనుదినము పొందుచుండెను.

గొప్పవారిలోను ఘనులలోను అనేకులు అతని బోధను ఆశ్రయించిరనుట పూర్తిగా అసంభవము; తత్త్వవేత్తయైన సెనెకాను, కల్పితమైన ఉత్తరముల సహాయముతో అతని స్నేహితులలోను, ఉత్తరప్రత్యుత్తరదారులలోను ఒకనిగా చిత్రించుటకు యత్నించిన సాంప్రదాయిక కథనములో కూడ కొంచెమైనను సత్యము లేదు. గల్లియో తన ఉనికినే పట్టించుకొనకుండుటలో గర్వపడెనని మనము ఇదివరకు చూచియున్నాము; మరియు ఈ విషయములోను, ఇతర విషయములలోవలెనే, సెనెకా తన సోదరుని అభిప్రాయములనే పంచుకొని ఉండెడివాడని రూఢిగా చెప్పవచ్చును. తన విస్తారమైన రచనలలో అతడు క్రైస్తవులను గూర్చి ఏనాడును ప్రస్తావింపనేలేదు; అటుల చేసియుండినచో, అనేక సంవత్సరముల తరువాత—అనగా అందుకు మిక్కిలి తక్కువ సాకు మాత్రమే ఉండినప్పుడు—ప్లినీ, టాసిటస్, ఎపిక్టెటస్, మార్కస్ ఔరీలియస్ వంటి జ్ఞానోదయము పొందిన వ్యక్తులు కూడ యథేచ్ఛగా వాడిన అదే భాషనే అతడును వాడియుండెడివాడు. సెనెకా తన ప్రతి ఉత్తరములోను, ప్రతి గ్రంథములోను ప్రకటించుకొనిన, తన జీవితమంతటి తీరుచేతనే అబద్ధమని రుజువుచేసిన, ఆ నాటకీయ స్తోయిక్ తత్త్వము యొక్క ఆడంబరమైనదియు వ్యర్థమైనదియునైన గొప్పలుచెప్పుకొనుటకంటె, క్రైస్తవత్వము యొక్క అంతరంగిక స్వభావమునకు అంతగా వ్యతిరేకమైనది మరేదియు లేదు. నిజముగా, అతడు గ్రహింపగలిగినట్టియు, అనర్గళముగా వ్యక్తీకరించినట్టియు గొప్ప నైతిక సూత్రములు కొన్ని ఉండెను; కాని అవి క్రైస్తవత్వము వాతావరణమునందు వ్యాపించియున్న యుగపు స్వభావమునకు చెందినవి, మరియు సార్వత్రిక దుర్నీతిచేత విసుగుచెంది, రోతకలిగి, అత్యున్నత స్వభావములు గల వ్యక్తులు ప్రతి యుగపు జ్ఞానుల సమకూర్చిన అనుభవములలో ఆశ్రయము పొందిన కాలమునకు చెందినవి. సెనెకా క్రైస్తవుని పేరు తప్ప మరేదైనను వినెనా అనునది సందేహాస్పదమే; యూదులను గూర్చి అతడు మార్పులేని తిరస్కారభావముతో మాత్రమే మాటలాడును. పౌలు కాలములోని సంపన్నుడును ఘనుడునైన రోమీయుని సాధారణ జీవితము, దీనమైన భయమునకును వర్ణింపశక్యముకాని దుర్నీతికిని మధ్య అంతగా విభజింపబడియుండెను గనుక, ఒక అద్భుతమైన మేల్కొలుపు తప్ప మరేదియు దానిని చేరుకొనజాలదు.

“ఆ కఠినమైన అన్యమత లోకముపై అసహ్యత

మరియు రహస్య జుగుప్స కమ్మెను;

గాఢమైన అలసటయు, తృప్తిచెందిన కామవాంఛయు

మానవజీవితమును నరకముగా చేసెను.

తన చల్లని మందిరములో, నీరసించిన కళ్లతో,

రోమా కులీనుడు పండుకొనియుండెను;

అతడు ఉగ్రరూపముతో బయలుదేరి రథము తోలుకొనిపోయెను

ఆపియన్ రహదారి వెంబడి.

అతడు విందు చేసెను, వేగముగా ఉధృతముగా త్రాగెను,

మరియు తన శిరోజములను పుష్పములతో అలంకరించుకొనెను—

అయినను ఎంతమాత్రము తేలికగానో, వేగముగానో గడువలేదు

ఆ దుర్భరమైన గంటలు.”

నిమ్నవర్గముల స్థితి, క్రీస్తు విశ్వాసము యొక్క ఉదాత్తీకరణ ప్రభావములను స్వీకరించుటకు వారిని మరింత ఆశాజనకమైన పాత్రలుగా చేసెను. వారును దురాచారముల మధ్యనే జీవించిరనునది నిజమే. కాని వారికి దుర్నీతి తన నగ్నమైనదియు, జుగుప్సాకరమైనదియునైన వికారరూపముతోనే గోచరించెను, దాని బాధాకరమైన పరిణామములకు బంగారు పూత పూయుటకు సంపద అనునది వారికి లేకుండెను. వేయిమంది నిస్సహాయ దాసులయొక్క ఆత్మలపైను శరీరములపైను ఆధిపత్యము చెలాయింపగల యజమానికిని, అతని దుర్విచక్షణకును నిరంకుశత్వమునకును బలియైన దీనుడైన దాసునికిని, జీవితమును దాని శోధనలును వేరువేరు రూపములుగా గోచరించెడివి. బానిసల సంఖ్య స్వేచ్ఛాజనుల సంఖ్యను మించియున్న ప్రతి నగరములోవలెనే, వారిని అణచిపెట్టుటకు భయంకరమైన కఠినత్వముగల చట్టములు అవసరమయ్యెడివి. ఇంతటి దీనస్థితిలోనున్న సభ్యులు అనేకమంది గల సంఘమునకు వ్రాయుచు, అధికారులకు విధేయత చూపుటయు, గౌరవము ఇచ్చుటయు తమ కర్తవ్యమని పౌలు వారిని హెచ్చరించుట అవసరమని తలంచుటలో ఆశ్చర్యమేమియు లేదు.10 ఒక సంపన్న రోమీయుని ఇంటిలో ప్రతి తరగతికిని, ప్రతి జాతికిని, ప్రతి నైపుణ్యమునకును చెందిన బానిసలుండెడివారు, వారి సంఖ్య పదులలో కాక వందలలో ఉండెడిది. యజమాని తన బానిసలను ఏ శిక్షయు లేకుండగనే చంపవచ్చును లేదా హింసింపవచ్చును; కాని సహింపరాని అన్యాయముచేత తీవ్రమైన పగతో రేగి, వారిలో ఒకడు తన యజమానిపై చేయెత్తినచో, ఎంత నిర్దోషులైనప్పటికిని, ఆ ఇంటిలోని బానిసలందరును, వారి భార్యాపిల్లలతో సహా చంపబడుచుండిరి.11 విందులో రోమా స్త్రీ అందముగా కనిపించునుగాని, ఆమె ముంగురులను తప్పుగా అమర్చిన బానిసబాలిక అప్పటికే వేడి ఇనుముతో ముద్రవేయబడియుండెను.12 విందుశాలలు రత్నఖచిత పాత్రలతోను, మిరైన్ పాత్రలతోను మెరిసిపోవచ్చునుగాని, ఒక బానిస పొరపాటున ఒక స్ఫటికపు కలశమును జారవిడిచినచో, అతడు అక్కడికక్కడనే యజమాని చెరువులోని లాంప్రేలకు ఆహారముగా విసిరివేయబడవచ్చును. సెనేటరును, అశ్వికుడును రంగస్థలములో దిండ్లపై వాలి, గ్లాడియేటర్ల పిచ్చిపోరాటములను భోగముగా చూచుచుండగా, గ్లాడియేటరుకు మాత్రము ఇది లనిస్తా యొక్క అసహ్యకరమైన క్రూరత్వమునంతటిని సహించుటగాను, తాను 'నిజమైన గ్లాడియేటరువలె' తన యజమాని ఇష్టానుసారము కట్టుబడుటకు, కాల్చబడుటకు, కొట్టబడుటకు, చంపబడుటకు తనను తాను అప్పగించుకొనెదనని భయంకరమైన ప్రమాణము చేయుటగాను ఉండెడిది.13 నిస్సందేహముగా రోమాలో దయగల యజమానులు అనేకులు ఉండెడివారు; కాని బానిసత్వ వ్యవస్థ తనలో తానే మార్పులేని దిగజారుడుతనము గలదిగా ఉండెను; అందుచేత కైసరు గృహమునుండి మొదలుకొని క్రిందికి, ఈ స్థితిలోనున్న అనేకులు క్రైస్తవ బోధనలో పరలోకమునుండి వచ్చు వెలుగును, శాంతిని పొందిరనుటకు మనము ఆశ్చర్యపడనవసరము లేదు, కేవలము ఆనందింపవలసినదే. వారి భూసంబంధమైన స్థితి ఎంత దిగువగా ఉన్నను, వారు అంతటి రూఢమైనదియు, ఓదార్పు కలిగించునదియునైన విశ్వాసమును పొందిరి గనుక, స్మశానగుహలలో సైతము మరణము యొక్క భయంకర స్మారకచిహ్నములను శాంతికిని సౌందర్యమునకును చెందిన సంకేతములతో చుట్టివేసిరి, తమ విచిత్రమైనదియు, నిరక్షరాస్యులు వ్రాసినదియునైన సమాధిశాసనముల తప్పుగా వ్రాయబడిన మాటలను సైతము ప్రకాశవంతమైన ఆనందమునకును, అపరిమితమైన నిరీక్షణకును వ్యక్తీకరణగా చేసిరి.

కావున రోమా కులీనవర్గమునుండి పౌలు ఆశింపవలసినదిగాని, భయపడవలసినదిగాని కొద్దిగానే ఉండెను; వారి జీవితమంతయు—శారీరకముగను, నైతికముగను, బౌద్ధికముగను—అతని జీవితముకంటె వేరైన స్థాయిలో సాగుచుండెను. అన్యజనులలోనుండి మారుమనస్సు పొందువారిని అతడు ప్రధానముగా ఆశించినది సామాన్య జనసమూహములలోనే; మరియు అతడు ఎక్కువగా భయపడవలసినది ఒకవైపు యూదులవలననూ, మరొకవైపు చక్రవర్తివలననూ. అన్యజనులలోని ఏదైన సంఘముపై పడిన మొదటి భయంకరమైన దెబ్బ చక్రవర్తిచేతనే వేయబడెను, మరియు ఆ చక్రవర్తి చేతిని యూదుల రహస్య దురుద్దేశము నడిపించియుండుట అసంభవమేమియు కాదు. ఆ దెబ్బను—నీరో పరంపరా హింస యొక్క ఉధృతిని—రోమాలో జరిగిన మహాగ్నివిపత్తుకు కొంచెము ముందుగానే తనను బందీత్వమునుండి విడుదల చేయించిన దైవప్రావిధ్యముచేత పౌలు కొంతకాలము తప్పించుకొనెను; కాని అతడు దానిని కొంతకాలము మాత్రమే తప్పించుకొనెను గనుకను, తాను బోధించి ప్రేమించిన అనేకులపై అది పడెను గనుకను, ఈ సామ్రాజ్యనగరములోని ఈ రెండు క్రీస్తువిరోధశక్తులను ఒకసారి పరికించి ఈ అధ్యాయమును ముగింతము.

1. మనం ఇంతకుముందు చూసినట్టుగా, రోమాలో యూదుల ప్రాముఖ్యత పాంపేయుస్ కాలంలోనే ప్రారంభమైంది.14 జూలియస్ సీజర్—ఫీలో తెలియజేసినట్టుగా, పతనావస్థలో ఉన్న రోమీయులు తేలికగా లొంగిపోయిన దాదాపు విగ్రహారాధనతో సమానమైన ముఖస్తుతికి యూదులు దూరంగా ఉండి చూపిన పురుషోచిత స్వాతంత్ర్యాన్ని నిష్కపటంగా మెచ్చుకున్నవాడు—వారిని టైబరు నదికి ఆవలివైపున ఉన్న విశాలమైన ప్రాంతంలో స్థిరపడనిచ్చాడు, ఏటేటా తమ పరిశుద్ధ నగరానికి ప్రతినిధులను, దేవాలయ కప్పమును పంపుకొనే అనుమతినీ ఇచ్చాడు. అప్పటినుండి వారు రోమా రచయితల అర్ధహేళన, అర్ధభయం కలగలిసిన వ్యంగ్యానికీ, ఆగ్రహానికీ నిరంతరం గురి అయ్యారు. వారికి కేటాయించిన ప్రాంతం ఒస్తియా నుండి వచ్చే పడవలు సరుకు దించుకునే రేవుల సమీపంలో ఉండటం వల్ల, వారు ప్రధానంగా చేసే చిల్లర వ్యాపారానికి బాగా అనుకూలంగా ఉండేది.15 వారు ఊహకందని వేగంతో అభివృద్ధి చెందారు. అపవిత్ర మాంసము వల్ల కలిగే అపాయం నుండి తప్పించుకోవడానికి వారు ఏకైక ఆస్తులుగా ఉంచుకున్న గడ్డిమూట, గంపా ప్రతి ప్రాంతంలోనూ తెలిసినవే. యూదు వీధి వ్యాపారులు తన ఉదయపు నిద్రను తమ కేకలతో చెడగొట్టేవారని మార్షియల్ వర్ణించగా, ధనవంతులైన అమాయక స్త్రీల అంతఃపురాలలోకి వారి కలలను వివరించడానికి సంచార జాతి వంటి యూదు స్త్రీలు ఎలా చొరబడేవారో అని జువెనల్ ఫిర్యాదు చేశాడు.16 వారిలో కొందరు, గ్రీకువారికే గౌరవం తెచ్చిపెట్టేటంతటి నేర్పరితనంతో, ప్రతి ఇంటిలోకీ ప్రతి వృత్తిలోకీ చొరబడి, ఏమాత్రం సిగ్గు లేకుండా అన్యుల దురాచారాలలో మునిగిపోయి, ధనిక దుర్మార్గుల చేతిలో ఉపయోగపడే పనిముట్లుగానూ, “బంగారు యువత” యొక్క నిస్సంకోచ రహస్యనేస్తులుగానూ మారారు.17 కొందరు రాజప్రాసాదపు ప్రియపాత్రులయ్యారు, పొప్పయా వలె పవిత్రత తప్ప అన్నీ కలిగిన కులీన స్త్రీలను నామమాత్రపు మతప్రవేశులుగా చేసుకున్నారు.18 అయితే వారి స్థితి ఎలా ఉన్నా, సామాన్య జనులు వారిని సమానంగా అసహ్యించుకున్నారు. వారు తమ మతానికి ద్రోహం చేస్తే భ్రష్టులని ఎగతాళి చేయబడేవారు; తమ మతానికి నమ్మకంగా ఉంటే వారి విశ్రాంతిదినాలు, సున్నతి, పంది మాంసం పట్ల వారి అసహ్యం, వారి ప్రమాణ విధానం, వారి దీపారాధనలు, వారి పండుగలు అత్యంత నీచమైన మూఢనమ్మకానికి సూచనలుగా కోపంతో ఎగతాళి చేయబడేవి.19 ఒక రోమీయుడు యూదు బిచ్చగాళ్ల గుంపును చూస్తే అసహ్యంతో వణుకుతూ వారి నుండి తప్పుకునేవాడు; ఒక యూదు రాజు లేదా అలబార్కు విగ్రహాన్ని చూస్తే, అది ఆ యుగపు అధఃపతనానికి రుజువుగా భావించి ముఖం చిట్లించేవాడు. అతడు జయించినా ఓడినా—హేరోదు వంశపు రాకుమారుడైనా అగ్గిపుల్లలు అమ్ముకునే వీధి వర్తకుడైనా—యూదుడు లాటిన్ జాతులకు అసహ్యానికీ తిరస్కారానికీ గురిఅయ్యేవాడు. శాన్‌ఫ్రాన్సిస్కో పౌరుడు చైనా వలసదారుని ఎలా చూస్తాడో అదే భావాలతో వారిని చూసేవారు—వారి పోటీ ప్రమాదకరమైనదిగా భావించే చొరబాటుదారులుగా, వారి ఆచారాలు అభ్యంతరకరమైనవిగా భావించే పరదేశులుగా. అయినప్పటికీ వారు తమ ఉనికిని బలంగా తెలియజేశారు. తన సొంత మతవిశ్వాసాల విషయంలో అంత సహనశీలంగా, అంత ఉదాసీనంగా ఉండే రోమా, యూదుల అంతర్గత తగాదాల ఉగ్రతకు కొన్నిసార్లు నిర్ఘాంతపోయేది. ఈ కాలానికి నూట ఇరవై సంవత్సరాల ముందు, సిసిరో వారి ఆరోపణలకు వ్యతిరేకంగా ఫ్లాకసును సమర్థించే ధైర్యం చూపి గర్వించాడు; అయితే తమ శత్రువును ఖండించడానికి న్యాయస్థానాన్ని ముట్టడించిన వేలాదిమంది యూదులలో అల్లరి రేగకుండా ఉండాలని భయపడి, తన ప్రసంగాన్ని మెల్లని స్వరంతో చేయవలసి వచ్చింది. వారి పోషకుడైన జూలియస్ సీజర్ చితి చుట్టూ వారు చేసిన కర్ణకఠోరమైన విలాపధ్వనిని గంభీరులైన రోమా పౌరులు ఆశ్చర్యంతో విన్నారు.20 మూఢనమ్మకపు భావాలతో ప్రేరేపితులై యూదుల కొన్ని ఆచారాలను అవలంబించినవారు సంఖ్యలో తక్కువగా గానీ, హోదాలో అల్పంగా గానీ లేరని కవులు, వ్యంగ్యరచయితలు కూడా సూచిస్తారు.21

అగస్టు కాలంలో వారి స్థితిలో పెద్ద మార్పు రాలేదు. తిబెరియస్ వారిని జనాభాలో ప్రమాదకరమైన అంశంగా గుర్తించి, నిర్బంధ సైనిక నియామకాల ద్వారానూ, బహిష్కరణల ద్వారానూ వారి సంఖ్యను అణచివేయడానికి కఠినంగా ప్రయత్నించాడు. మరోవైపు గయస్, వారి అత్యంత గౌరవనీయులైన రాయబారులతో అమర్యాదగా ప్రవర్తించినప్పటికీ, పెద్ద అగ్రిప్పా పట్ల అతనికున్న అనురాగం వల్ల వారి మతపరమైన, రాజకీయ మినహాయింపులను గౌరవించాడు. క్లౌదియ పరిపాలనలో ఎక్కువ భాగం, రాజప్రాసాదంలో హేరోదు వంశపు రాకుమారులకున్న స్థానమే వారిని రక్షించడానికి సరిపోయింది. నీరో పరిపాలనా కాలంలో, అంటే పౌలు రోమాలో ఖైదీగా ఉన్న కాలంలోనే, వారు అత్యంత శక్తివంతమైన రహస్య ప్రభావాన్ని అనుభవించారు; ఎందుకంటే పొప్పయా వారి తరఫున విన్నవించుకోవడానికి ఎన్నడూ వెనుకాడలేదు, తన మరణానంతరం తన శరీరాన్ని యూదు ఆచారం ప్రకారం దహనం చేయకుండా పాతిపెట్టాలని ఆజ్ఞాపించి ఉంది కూడా.

2. రోమాలోని యూదుల సమాజం నుండి పౌలుకు ఆశించదగినది కొద్దిగానే ఉంటే, తాను విన్నవించుకున్న సీజరు న్యాయంపైనా, దయపైనా, లేదా సాధారణ వివేచనపైనా నమ్మకం ఉంచడానికి అంతకంటే తక్కువ కారణమే ఉండేది. మొదటి ముగ్గురు సీజర్లు రాజనీతిజ్ఞులు, ప్రతిభావంతులు. గయస్ విషయంలో పుట్టుకతోనే వచ్చిన పిచ్చితనమనే సాకు కొంత సమర్థనగా చెప్పుకోవచ్చు. క్లౌదియ కొంత విద్యావిషయిక పరిజ్ఞానం వల్లనూ, మంచి స్వభావం వల్లనూ తిరస్కారం నుండి తప్పించుకున్నాడు. కానీ నీరో కొన్ని విషయాలలో తనకు ముందున్న వారందరికంటే నీచమైనవాడు. మార్చుకోలేని దుష్టత్వం, మార్చుకోలేని తుచ్ఛత్వం కలిగినవాడు; అతడు పొందిన విద్యంతా హాస్యాస్పదమైన, అనర్హమైన కొన్ని విద్యలలో పైపైన నైపుణ్యం సంపాదించడానికి తప్ప మరి దేనికీ పనికిరాలేదు. అపరిమిత నిరంకుశాధికారం వల్ల అతని స్వార్థం అంతగా రెచ్చిపోయింది కాబట్టి, అతడు చేయలేని నేరం కానీ, అతడు దిగజారలేని అధఃపతనం కానీ ఒక్కటి కూడా లేదు. ప్రపంచం ఇంత నీచమైన మానవుని చేతికి తన సామ్రాజ్య నిరంకుశాధికారాన్ని ఎన్నడూ అప్పగించలేదు. బాధ్యతారహితమైన అధికారం ఇవ్వబడిన పదోతరగతి నటుడు అతడు. ప్రతి ఉత్తమ మనస్సులోనూ అతడు తిరస్కారంతో మాత్రమే తగ్గే భయోత్పాతాన్ని కలిగించేవాడు. అతని పరిపాలనలోని మొదటి ఐదు సంవత్సరాలు—సంతోషకరమైన పరిపాలనకు ఆదర్శంగా భావించబడిన ఆ “స్వర్ణ పంచవర్షం”—కేవలం ఒక భ్రమ మాత్రమే.22 వాటి బాహ్య విజయం, సంతోషం పూర్తిగా బర్రస్, సెనెకాల వివేకవంతమైన సలహాల వల్లనే కలిగాయి; తన సవతి తండ్రి క్లౌదియను తన తల్లి అగ్రిప్పీనా విషప్రయోగం చేసినప్పుడు కేవలం పదిహేడేళ్ల వయసున్న నీరో, ఆ సలహాలను ఎదిరించలేనంత అజ్ఞానంతోనూ, అశ్రద్ధతోనూ, వ్యక్తిగత సుఖాలపై మక్కువతోనూ ఉండేవాడు. అయినప్పటికీ తనకూ అగ్రిప్పీనాకూ సంబంధించిన వ్యక్తిగత ప్రవర్తన విషయంలో, ఆ ఐదు సంవత్సరాలు కూడా ఘోరకృత్యాలతోనూ, అపకీర్తికరమైన చేష్టలతోనూ దట్టంగా నిండి ఉన్నాయి; వాటిలో అత్యంత ఘోరమైనవి చెప్పుకోడానికే వీలుకానంత భయంకరమైనవి, అపకీర్తికరమైనవి. అతని మొదటి సంవత్సరమే తన స్నేహితుల పట్ల బహిరంగ కృతఘ్నతతో మాత్రమే కాక, జూనియస్ సిలానస్ హత్యతోనూ, తాను రాజ్యాన్ని అపహరించుకున్న క్లౌదియ చిన్న కుమారుడు, పధ్నాలుగేళ్ల బాలుడైన బ్రిటానికస్‌కు విషమిచ్చి చంపడంతోనూ గుర్తుండిపోయింది. రెండవ సంవత్సరం, రాణి ఏన్ కాలంలోని మొహాక్ ముఠాల మాదిరిగా, తన శాంతియుత ప్రజల మధ్య మారువేషంలో రాత్రిపూట దోపిడీలు చేసే పిరికి మూర్ఖత్వంతో గుర్తుండిపోయింది. వీటి నుండి అతడు దుర్గుణం, నేరం అనే ప్రతి అగాధం గుండా దిగజారుతూ, తన తల్లిని హత్య చేయడం, రంగస్థలంపై బహిరంగంగా తనను తాను ప్రదర్శించుకోవడం,23 వెంటాడే మనస్సాక్షి భయాలతో ఒక చోటు నుండి మరో చోటుకు పారిపోవడం వరకూ దిగజారాడు; చివరకు, తన నేరాలు కూడా ప్రజల ముఖస్తుతిని తగ్గించలేకపోయాయనీ, వారి విధేయతను కదిలించలేకపోయాయనీ తెలుసుకున్నప్పుడు, అత్యంత నీచమైన దుష్టత్వానికి దిగజారాడు. ఈ కనుగొనటం వల్ల అతడు ఇక తనపై ఉన్న ఏ నియంత్రణ ఛాయనైనా విదిలించి వేయడానికి మరింత ప్రోత్సాహం పొందాడు. పౌలు రాకకు కొద్దికాలం తర్వాతనే బర్రస్ మరణించాడు; తన చక్రవర్తి యజమానిచేతనే విషప్రయోగం జరిగిందనే అనుమానం లేకుండా కాదు. నీరో ఈ అవకాశాన్ని ఉపయోగించుకుని సెనెకాను అతని ఉన్నత పదవి నుండి అవమానపరచాడు. బర్రస్ మరణంతో ఏర్పడిన ఖాళీని పూరించడానికి, అతడు ఇద్దరు ప్రేటోరియన్ అధిపతులను నియమించే పాత పద్ధతికే తిరిగివెళ్లాడు. వీరు ఫీనియస్ రూఫస్—వ్యక్తిగతంగా పెద్ద ప్రాముఖ్యం లేనివాడైనా తన దయాగుణం వల్ల ప్రజాదరణ పొందినవాడు24—మరియు సొఫోనియస్ టిగెల్లినస్, ఆ దుష్టయుగపు అత్యంత నీచమైన వ్యక్తులలో ఒకడు. టిగెల్లినస్ తన అసాధారణ క్రూరత్వం, దుష్కీర్తి కారణంగా నీరోకు ప్రియమైనవాడయ్యాడు, మరియు ఆచరణాత్మకంగా సర్వాధికారం అతనికే అప్పగించబడింది.25 నీరో భార్య, క్లౌదియ దురదృష్టవంతురాలైన కుమార్తె ఆక్టేవియాను బహిష్కరించి, తర్వాత హత్య చేయడం, పౌలు రోమాకు వచ్చిన ఒక సంవత్సరంలోపే జరిగింది.

ఇవి, తనను కాపలా కాస్తున్న ప్రేటోరియన్ సైనికుల ద్వారా అపొస్తలునికి అప్పుడప్పుడు గుసగుసగా తెలియజేయబడి ఉండదగిన కొన్ని సంఘటనలు; టిగెల్లినస్ వంటి దుర్మార్గుని పదోన్నతి వల్ల తన స్థితి మరింత సహించరానిదిగా మారి ఉంటే, సెనెకా పతనం వల్లనూ, తన విన్నపం త్వరలోనే విచారణకు రాబోయే న్యాయస్థానానికి అధిపతియైన ఆ అగమ్యగమన దోషియైన మాతృహంతకుని ఇప్పుడు ఏ అదుపూ లేని దౌర్జన్యం వల్లనూ, తన భవిష్యత్ ఆశలు మరింత అనిశ్చితంగా మారాయని కూడా అతడు భావించి ఉండాలి. అయితే ఆ విన్నపం ఫలితం గురించి లోతైన భయాలు, తాత్కాలిక ఆశలతో మారిమారి వచ్చినా, అతని సహజ భయాలుగానీ, ఐహిక ఆశలుగానీ అతని ఆత్మ ప్రశాంతతను చెదరగొట్టలేదు. తన బందీత్వంలో తనకు ఇంకా సాధ్యమైన ప్రతి కర్తవ్యాన్ని అతడు నిశ్శబ్దంగా నెరవేర్చుకుంటూనే ఉన్నాడు; మిగతా విషయాలలో తన కాలాలు దేవుని చేతుల్లో ఉన్నాయనీ, తనకు జీవితం ఎదురుచూస్తున్నా మరణం ఎదురుచూస్తున్నా, వర్తమాన సంగతులైనా భవిష్యత్ సంగతులైనా, అన్నీ తనవేననీ, తాను క్రీస్తువాడనీ, క్రీస్తు దేవునివాడనీ అతనికి తెలుసు. అల్లకల్లోలమైన ప్రజాదృష్టి వేదికపైనైనా, తన దుఃఖభరితమైన బందీత్వపు ఏకాంతంలోనైనా, అతని జీవితం దేవునియందు క్రీస్తుతో కూడా దాగి ఉంది.