పౌలు రోమాలో

“Paulus Romae, apex Evangelii.”—BENGEL.

ఈ విధంగా పౌలు నాలుగవ ఓడ ప్రమాదం ముగిసింది. ఓడను చూసిన ఆ ద్వీపవాసులు1 - గ్రీకు వలసదారులతో కలగలిసిన సాధారణ ఫొనీషియను జాతివారు, రోమా ఆధిపత్యంలో ఉన్నవారు - దాని వద్దకు తరలివచ్చారు. నాగరిక ప్రాంతాలకు మరింత దగ్గరగా ఉన్న తీరాలలో, ఇంతకంటే ఇటీవలి కాలంలో సైతం, ఓడ బద్దలైనవారిని అతిథ్యంతో, కనికరంతో స్వీకరించడం కంటే దోచుకొని చంపివేయడమే ఎక్కువగా జరిగియుండేది; కాని దాదాపు రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం ఈ మాల్టా ఫొనీషియనులు రక్షింపబడిన నావికదళాన్ని అసాధారణమైన దయతో ఆహ్వానించారు. భారీ వర్షం కురుస్తూ ఉంది, ఓడ ప్రమాదానికి గురైనవారు అలసటతో, చలితో సగం మొద్దుబారిపోయి ఉన్నారు. వారి స్థితిని చూసి జాలిపడి, ద్వీపవాసులు వారి బట్టలు ఆరబెట్టుకొనేందుకు కట్టెలతో, పొదలతో పెద్ద మంట వేసి, అన్ని విధాలుగా స్నేహపూర్వక స్వాగతం ఇచ్చారు. ప్రమాదమైనా, అలసటైనా ఆపలేని అలుపెరుగని చురుకుదనంతో, ఆత్మవిస్మృతితో పౌలు అందరికంటే ఎక్కువగా కట్టెలు సేకరించడంలో నిమగ్నమయ్యాడు. అతడు పెద్ద మొత్తంలో ముళ్లపొద వేర్లను2 కూర్చి, వాటిని అప్పుడే మండుతున్న మంటపై వేసినప్పుడు, అంతకుముందు స్తబ్దుగా పడివున్న ఒక విషసర్పం వేడిమికి అకస్మాత్తుగా లేచి, చికాకుపడి ఆ కట్టెల కట్ట నుండి దూకి “పౌలు చేతికి పట్టుకుంది.” అతని చేతికి వేలాడుతున్న ఆ ప్రాణిని చూసి, అతడు ఖైదీ అని గమనించి, ఆ అమాయక ద్వీపవాసులు ఒకరితో ఒకరు గొణుగుకుంటూ, అతడు ఏదో హంతకుడై ఉండాలని, సముద్రం నుండి తప్పించుకున్నప్పటికీ, న్యాయమైన ప్రతీకారం భూమిపై కూడా అతనిని వెంటాడుతున్నదని అనుకున్నారు. పౌలు ఏమాత్రం చలించకుండా ఆ ప్రాణిని మంటలోకి దులిపివేసాడు, అతనికి ఎలాంటి హానీ కలుగలేదు.3 అతడు అకస్మాత్తుగా చనిపోతాడని ద్వీపవాసులు ఎదురుచూశారు.4 చాలాసేపు వారు ఆసక్తిగా అతనిని కనిపెడుతూ ఉన్నారు, కాని ఎలాంటి అనర్థమూ సంభవించలేదని గమనించిన తరువాత, లుస్త్రా పట్టణపు అనాగరిక ప్రజల వలెనే, వారు క్రమంగా తమ అభిప్రాయం మార్చుకొని అతడు ఒక దేవుడని చెప్పుకున్నారు.

ఫిబ్రవరి ఆరంభంలో సముద్రయానం తిరిగి సాధ్యమయ్యేవరకు, మూడు నెలలపాటు నావికదళం మాల్టాలోనే ఉండిపోయింది; ఆ కాలమంతటిలో, మళ్లీ పౌలు ప్రభావం వల్లనే, అతడూ అతని సహచరులూ అత్యంత దయను పొందారు. ఓడ ప్రమాదం జరిగిన స్థలానికి దూరంలో లేని చోట, నేడు ఆల్టా వెక్కియా అని పిలువబడే పట్టణం ఉంది; అది ఆ ద్వీపపు అధిపతి అయిన పుబ్లియస్ నివాసస్థలం, అతడు బహుశా సిసిలీ ప్రేటర్ యొక్క ప్రతినిధి అయి ఉండవచ్చు. యూలియ ఒక ప్రముఖ వ్యక్తి కావడంతో, ప్రోతోస్ (“ప్రథముడు”) అనే బిరుదు గల ఈ రోమా అధికారి - ఇది శాసనాల ద్వారా నిర్ధారించబడిన ఒక స్థానిక పదవి పేరు5 - ఆ శతాధిపతికి సహృదయమైన ఆతిథ్యం అందించాడు, అందులో పౌలు, అతని మిత్రులు కూడా పాలుపంచుకోగలిగారు. ఆ సమయంలో పుబ్లియస్ తండ్రి జ్వరంతో, రక్తభేదితో బాధపడుతూ మంచానపడి ఉన్నాడు. లూకా వైద్యుడైనప్పటికీ, అతని నైపుణ్యం కంటే పౌలు చేసిన కార్యమే ఎక్కువ ప్రభావవంతమైనది; అతడు రోగి గదిలోకి వెళ్లి, అతని పడక వద్ద ప్రార్థించి, అతనిపై చేతులుంచి స్వస్థపరిచాడు. ఈ స్వస్థత గురించిన వార్త ఆ చిన్న ద్వీపమంతటా వ్యాపించి, రోగులందరూ సహాయం, సపర్యల కోసం రావడానికి కారణమైంది. పౌలు ఏ సంఘాన్నీ స్థాపించినట్లు మనం వినకపోయినా, సువార్తను తెలియజేసే ఏ అవకాశాన్నీ అతడు వదులుకోలేదని మనం నిశ్చయంగా చెప్పగలం. అతడు లోతైన, అత్యంత అనుకూలమైన భావాన్ని కలిగించి, అన్ని వైపుల నుండి గౌరవప్రదమైన సత్కారాలతో చుట్టుముట్టబడ్డాడు. ఓడ ప్రమాదంలో నావికదళం తమ శరీరాలపై మోయగలిగిన కొద్దిపాటి డబ్బు తప్ప అంతా కోల్పోయి ఉండాలి; కావున వారికి సహాయం ఎంతో అవసరమైంది,6 దీనిని వారు తమ బసవల్ల ఎన్నో ప్రయోజనాలు పొందిన ద్వీపవాసుల ప్రేమ, కృతజ్ఞతల నుండి సమృద్ధిగా పొందారు.

తన ఛిన్నాభిన్నమైన సహచర ఓడ కంటే మెరుగైన అదృష్టం గల మరొక అలెగ్జాండ్రియా ధాన్యపు ఓడ, కాస్టర్ అండ్ పొల్లక్స్, వలేట్టా రేవులో శీతాకాలం గడిపింది; సముద్రయానం మళ్లీ సాధ్యమైనప్పుడు, యూలియ, అతని సైనికులు తమ ఖైదీలతో సహా ఆ ఓడలోకి ఎక్కి సురక్యూసు వైపు లంగరు ఎత్తారు. అది కేవలం ఎనభై మైళ్ల దూరంలో ఉంది, ఆ రోజు ప్రయాణంలో పౌలు మొదటిసారి ఎట్నా పర్వతపు మహాశిఖరాన్ని చూశాడు - అతడు అప్పటివరకు చూసిన మొదటి క్రియాశీల అగ్నిపర్వతం అది. సురక్యూసులో వారు మరింత అనుకూలమైన గాలి కోసం మూడు రోజులు వేచి ఉన్నారు. అది రాకపోవడంతో, వారు చుట్టుదారిలో మలుపు తిప్పుకుంటూ7 రేగియము చేరుకున్నారు. ఇక్కడ కూడా వారు ఒక్క రోజు వేచి ఉన్నారు, తరువాత తాము కోరుకున్నదే అయిన దక్షిణపు గాలి వీచడం మొదలుకాగా, హిమాచ్ఛాదిత కొండల మధ్యనున్న మెస్సీనా జలసంధి గుండా వేగంగా సాగిపోయారు, ఎడమవైపున నిత్యం మెరుస్తున్న భారీ స్ట్రాంబోలి శిఖరాన్ని దాటిన తరువాత, 180 మైళ్ల అద్భుతమైన ప్రయాణం అనంతరం మరుసటిరోజు మనోహరమైన పుటియొలి అఖాతంలో లంగరు వేశారు. అలెగ్జాండ్రియా ధాన్యపు ఓడను గుర్తించే విప్పబడిన పైచాప, రోమా ధాన్యాగారాలకు జీవనాధారమైన సరుకును తెచ్చే ఓడలను కేకలతో స్వాగతించడానికి రేవు గోడపై వందలాదిగా చేరిన ఆ ఉల్లాసభరిత విహారప్రదేశపు జనులకు దాని రాకను తెలియజేసేది. ఇక్కడ పౌలుకు అనుకోని సంతోషంగా ఒక చిన్న క్రైస్తవ సంఘం కనిపించింది, సహోదరులు తనతో ఏడు రోజులు ఉండమని వేడుకున్నారు. దీనివల్ల వారు ఒక విశ్రాంతిదినాన్నీ, ఒక ఆదివారాన్నీ కలిసి గడపగలిగారు, దయగల, కృతజ్ఞతాభావం గల యూలియ ఈ అనుమతిని ఇచ్చాడు. వెసూవియస్ ఇంకా నిద్రాణమైన అగ్నిపర్వతంగా, తన పచ్చని శిఖరం వరకు ద్రాక్షతోటలతో, తోటలతో నిండి ఉన్న ఆ కాలంలో, భూమిపై అత్యంత మనోహరమైన దృశ్యాలలో ఒకదానిలో వారు ఇక్కడ విశ్రమించారు. చుట్టుపక్కల పట్టణాల వైభవాన్ని, భోగాన్ని పౌలు నిర్వికారంగా చూసి ఉండలేడు. అక్కడ బయే ఉంది, హొరేసు ఆగ్రహానికి కారణమయ్యేలా రోమా కులీనులు తమ భవనాలను సముద్రంలోకి కట్టి పొడిగించిన చోటు; అతడు ఎవరి న్యాయపీఠం ముందు నిలబడబోతున్నాడో ఆ సీజరు తన తల్లి హత్య అనే భయంకర విషాదాన్ని అక్కడే జరిపించి, ఆమె ప్రతీకార దేవతల వెంబడింపుకు గురై ఆ తీరం వెంబడి ఒక చోటు నుండి మరొక చోటుకు పారిపోయిన ప్రదేశం కూడా అదే.8 దృష్టిపథంలో పండటేరియా, అత్యున్నత వంశపు బహిష్కృతులతో నిండిన ఇతర దూరపు రాతి దీవులు కనిపించేవి; వాస్తవమైన సీజర్లలో చివరివాడైన అగ్రిప్ప పోస్తుమస్ తన సొంత పరుపు లోపలి దూదిని కొరుకుతూ ఆకలి బాధను ఆపుకోవడానికి ప్రయత్నించిన స్థలమూ, గొప్ప అగస్తు కుమార్తె వర్ణించలేని దుర్భరస్థితిలో తన అపకీర్తికరమైన జీవితాన్ని ముగించిన స్థలమూ అవే. దగ్గరలోనే సిబిల్ ఖ్యాతి గల కుమే, వర్జిల్ సమాధి గల పాసిలిపస్, ఇరవై మూడు సంవత్సరాల క్రితం తిబేరియస్ తన దీనమైన వృద్ధాప్యాన్ని సమాధి వరకూ ఈడ్చుకువెళ్లిన కప్రేయె ఉన్నాయి. తేలికగా చేరుకోగల దూరంలో పాంపేయి, హెర్క్యులేనియం అనే చిన్న పట్టణాలు ఉన్నాయి, అవి తమ గ్రీకు తరహా ఉల్లాసంలో, రంగురంగుల వైభవంలో మునిగి ఉండి, సమీపంలోని పర్వతం తమను త్వరలో సంపూర్ణంగా, గంధకపు వినాశనంతో పాతిపెడుతుందని కలలో కూడా ఊహించలేదు.

ఇక్కడ స్వేచ్ఛగా, సహోదరుల మధ్య పౌలు ఏడు ప్రశాంతమైన దినాలు గడిపాడు. ఎనిమిదవ రోజు వారు నూట నలభై మైళ్ల దూరంలో మాత్రమే ఉన్న రోమా వైపు బయలుదేరారు. వారి రాక గురించిన వార్త సహోదరులకు చేరింది, వారు కపువాను దాటి, ఇటలీలోని సమృద్ధమైన ద్రాక్షతోటల గుండా, తరువాత పాంప్టీన్ చిత్తడినేలల గుండా వందమైళ్లు ప్రయాణించాక, అప్పీయ ఫోరమ్‌లో9 గుమిగూడిన పడవవారు, చిన్న వ్యాపారుల మధ్య పౌలు, లూకా, అరిస్తార్కు తమను స్వాగతించడానికి నలభై మైళ్ల దూరం నుండి వచ్చిన క్రైస్తవుల గుంపును చూశారు. అప్పీయ ఫోరమ్ నుండి రోమా చేరడానికి రెండు మార్గాలు ఉండటం వల్ల, శతాధిపతి కాలువ మార్గంలో తక్కువ శ్రమతో కూడిన ప్రయాణాన్ని ఇష్టపడి ఉండవచ్చు కనుక, వారు దీనికంటే ఎక్కువ దూరం రాలేకపోయి ఉంటారు. పది మైళ్లు ఇంకా ముందుకు, త్రెస్ తబెర్నే వద్ద, వారికోసం ఎదురుచూస్తున్న సహోదరుల మరొక గుంపు కనిపించింది. రోమాలో అతనిని ప్రేమించేవారు కొందరున్నప్పటికీ, ఆ మహానగరంలోని విస్తారమైన సమాజమందిరాల సమూహపు శక్తినీ, సంఖ్యనూ, అల్లకల్లోలతనూ పౌలుకు తెలుసు; వారి అనుకూలత మీదో వ్యతిరేకత మీదో, మానవ దృష్టితో చూస్తే, తన భవిష్యత్ గతి ఎంతో ఆధారపడి ఉండేది. కావున ఆ చిన్న క్రైస్తవుల గుంపును చూసినప్పుడు అతడు దేవునికి కృతజ్ఞతలు చెల్లించి, వారి ప్రేమకు ఈ నిదర్శనం నుండి ధైర్యం పొందడం సహజమే. మానవ సానుభూతి కంటే అతనిని ఇంతగా ఉత్సాహపరచేది, ప్రేరేపించేది మరేదీ లేదు; తాను చూడాలని ఎంతగానో ఆశించిన ఈ నగరంలోకి, తాను ఊహించిన దానికంటే ఎంతో బాధాకరమైన పరిస్థితులలో ప్రవేశించబోతున్న తరుణంలో, ఈ సహోదరుల స్వాగతం ఒక శుభశకునపు వెలుగుతో అతని రాకను స్పృశించి ఉండాలి.

ఈ విధంగా క్రమక్రమంగా ఆసక్తిని రేకెత్తించే దృశ్యాల గుండా, గంభీరమైన స్మారకచిహ్నాలతో మరింత మరింత క్రిక్కిరిసిన రహదారి వెంబడి, ప్రభువు దాసుడు, ఖైదీ అయిన పౌలు వినయపూర్వకమైన విజయయాత్ర సాగిపోయింది. పౌలు ఎన్నో అద్భుత నగరాలు చూశాడు గాని, ఇంత నియమబద్ధంగా, ఇంత ఖర్చుతో నిర్మించిన రహదారి గుండా చేరుకోగలిగే నగరాన్ని ఎన్నడూ చూడలేదు. వారు ప్రతి సుపరిచిత వస్తువును దాటుతున్నప్పుడు, హృదయపూర్వక సహోదరులు అతనికి సిపియోల సమాధులను, సెసీలియా మెతెల్లా సమాధిని, వాటి వాస్తుశిల్ప సౌందర్యమంతటితో, ఆకట్టుకునే శిల్పాలతో, హృదయాన్ని కదిలించే శాసనాలతో కూడిన వేలాది ఇతర సమాధులను చూపించేవారు; ప్రతి నలభై అడుగులకూ ప్రయాణికుల సౌకర్యం కోసం ఏర్పాటుచేసిన నిచ్చెన ఎత్తు ఆసనాలను; లెక్కలేనన్ని దేయి వియాలెస్ విగ్రహాలను; దారి పక్కన సత్రాలను; అన్ని స్థాయిల ప్రయాణికుల కోసం అంతులేని బండ్ల ప్రవాహాలను - సాధారణమైన బిరోతే, సౌకర్యవంతమైన రేదే, గంభీరమైన కర్పెంతా - మరియు బానిసల మెడలపై మోయబడే లెక్టికే అనే పల్లకీలను చూపించేవారు, వాటి లోపల కూర్చున్నవారు పురాతన ప్రపంచపు మహారాజధాని వైపు వెళుతూ, వస్తూ ఉన్న పాదచారుల గుంపులను భోగలాలసతతో క్రిందికి చూస్తుండేవారు.

“బయటికి వెళ్తూ, లోపలికి వస్తూ ఎంతటి జనప్రవాహమో;

తమ తమ సంస్థానాలకు వెళ్తున్న ప్రేటర్లు, ప్రోకాన్సుల్లు

రాజవస్త్రాలలో త్వరపడుతూనో, తిరిగి వస్తూనో,

వారి అధికార చిహ్నాలైన లిక్టర్లు, దండాలు,

సేనలు, దళాలు, అశ్విక దళాలు, రెక్కలు;

లేదా సుదూర ప్రాంతాల నుండి వచ్చిన రాయబార బృందాలు,

వివిధ వేషధారణలలో, ఆ అప్పియన్ రహదారిపై …

తెల్లని పట్టు తలపాగాలు చుట్టుకున్న నల్లని ముఖాలు.”

సంకెళ్లతో బంధించబడిన ఆ ఖైదీ, అతని యూదు మిత్రులు తమ సైనిక కావలిదారులతో కలిసి వెళుతుండగా, ఎన్నెన్ని తిరస్కారపూరిత కుతూహల చూపులు వారిపై పడేవో! కాని ఆల్బన్ కొండల వాలుపైకి ఎక్కుతూ మొదటిసారి కంటపడిన మానవ నివాసాల విస్తారమైన, దట్టంగా క్రిక్కిరిసిన ఆ అరణ్యం వంటి నగరంలో తాను పూర్తిగా ఒంటరిగా ఉండనని భావించగలిగినందున, పౌలు ఇదంతా సహించగలిగాడు.

బహుశా ఆల్బన్ కొండలను కుడివైపు వదిలిపెడుతూ, సహోదరులు అపొస్తలుడికి, పక్కనే కట్టబడిన ఆ చిన్న దేవాలయపు భయంకర చరిత్రను చెప్పి ఉండవచ్చు -

—“ఆ మసక సరస్సు, ఏదైతే

ఆరీసియా వృక్షాల క్రింద నిదురిస్తుందో,

ఏ వృక్షాల మసక నీడలో భయంకర పూజారి రాజ్యమేలుతాడో,

చంపినవానినే చంపిన ఆ పూజారి

తానే చంపబడబోతున్నాడో.”

ఈ విధంగా నానాటికీ పొడవెక్కుతున్న ఉపనగర భవనాల వరుసల గుండా, నానాటికీ దట్టమవుతున్న జనసమూహాల గుండా, వారు నగరపు నిజమైన సరిహద్దులను చేరుకొని, కేపిటల్‌నూ, సామ్రాజ్య భవనాన్నీ చూసి, యాచించే యూదుల నివాసం ఉన్న10 ఏగేరియా ఉద్యానవనం, ఆమె ఊటబావి గుండా వెళ్లి, సి. సెస్టియస్ పిరమిడ్‌ను దాటి, డ్రూసస్ తోరణం క్రింది నుండి, నీళ్లు కారుతున్న కపేనియన్ ద్వారం11 గుండా ముందుకు సాగి, సర్కస్ మాక్సిమస్‌ను ఎడమవైపు వదిలి, దేవాలయాల మధ్యనుండి, విగ్రహాల మధ్యనుండి, విజయ తోరణాల మధ్యనుండి సాగుతూ, చక్రవర్తిని ప్రత్యక్షంగా కాపలా కాసే వంతు గల ప్రేటోరియన్ దళపు విభాగపు శిబిరమైన ఎక్స్క్యుబిటోరియం చేరుకున్నారు. ఈ విధంగానే పౌలు జీవితకాల కల నెరవేరింది, క్రీ.శ. 61వ సంవత్సరం మార్చి నెలలో, నీరో పరిపాలనలో ఏడవ సంవత్సరంలో, సెసెన్నియస్ పేతస్, పెట్రోనియస్ తుర్పిలియానస్ కాన్సల్‌లుగా ఉన్న కాలంలో, అతడు రోమాలో ప్రవేశించాడు.

ఇక్కడితో శతాధిపతి యూలియసు యొక్క బాధ్యత ముగిసింది; అయితే దేవుని సంకల్పంవలన తన ప్రాణమునకు, తనకు అప్పగింపబడిన ఇతర ఖైదీల క్షేమమునకు కారకుడైన ఆ ఘనత గల ఖైదీని అతడు ఇకమీదట పూర్తిగా మరచిపోయి నిర్లక్ష్యము చేసియుండునని మనము అంగీకరించలేము. అయితే అధికారికముగా చూస్తే, ఖైదీలను ప్రేటోరియన్ సైనికుల అధిపతికి అప్పగించినప్పుడు వారితో అతనికి గల సంబంధము ముగిసిపోయెను. ఈ కాలమునుండి మొదలుకొని, అంతకుముందు కూడ, సాధారణముగా ఇద్దరు ప్రేటోరియన్ అధిపతులు ఉండెడివారు; కాని ఈ సంవత్సరములో ఆ మహాపదవి యొక్క అధికారమంతయు యథార్థవంతుడును సైనికలక్షణములు గల వాడునైన అఫ్రానియస్ బుర్రస్ ఒక్కడే వహించియుండెను.12 ఇందువలన పౌలుకు అదృష్టమే కలిగెనని చెప్పవచ్చును; ఏలయనగా యథార్థవంతుడును దయాళుడునైన అధికారియైన బుర్రస్, అర్థవంతమైన ఏ నేరారోపణయు లేని—రోమీయుడొకడు లెక్కలోనికి తీసికొనదగినదిగా భావించునంతటి నేరము ఏదియు లేని—మరియు యూదయ అధిపతుల (ప్రొక్యురేటర్ల) నుండియు, తనను యెరూషలేమునుండి తీసికొనివచ్చిన శతాధిపతి నుండియు మంచి పేరు సంపాదించుకొనిన ఖైదీని అనవసరమైన కాఠిన్యముతో చూచువాడు కాడు. నీచుడును అజాగ్రత్తపరుడునైన నిరంకుశాధికారి ఒకడైనచో, ఆ కాలమున యూదయయందంతట విస్తారముగా ఉండిన మతోన్మాదులైన సికారీయులలో ఇతడును ఒకడని తొందరపడి నిర్ణయించుకొని, నిరాశాజనకమైన, సహింపరాని బందీత్వములోనికి అతనిని త్రోసివేసియుండెడివాడు. కాని యూలియసు చెప్పిన మంచి మాటలును, బుర్రస్ యొక్క దయాపూర్వక యథార్థతయును, అతనికి అమూల్యమైనవిగా ఉపయోగపడెను; అందుచేత అతడు 'అబ్జర్వేషియో' అనబడిన సైనిక నిర్బంధములో మాత్రమే ఉంచబడెను. మొదటి మూడు దినములు అతడు క్రైస్తవసమాజములోని ఎవరో ఒకరిచేత అతిథిమర్యాదతో చేర్చుకొనబడెను,13 తరువాత తనకు తానే ఒక నివాసము అద్దెకు తీసికొనుటకు అనుమతింపబడెను; తన స్నేహితులతో ఉత్తరముల ద్వారాను, ప్రత్యక్షముగాను స్వేచ్ఛగా సంభాషించుటకు అతనికి అనుమతి ఉండెను. ఒక సైనికుడు తనకు గొలుసుతో బంధించబడి యుండుట అనెడి కష్టము మాత్రము కొనసాగుచునేయుండెను; కాని రోమా పద్ధతిప్రకారము అది తప్పనిసరియైనదిగా ఉండెను. అతని బందీత్వమునకు తోడైయున్న ఈ సహింపరాని కష్టమును తగ్గించుటలోనే అతని రోమా స్నేహితుల మంచి మనస్సు అత్యంత ప్రయోజనకరముగా ఉపయోగపడియుండవచ్చును. ఎంత మంచిగా చూచినను, దానిని సహించుటకు అల్పమైన ధైర్యము చాలదు; మరియు అది అన్యజనునికంటె యూదునికి చాలా ఎక్కువ బాధాకరముగా ఉండెడిది. ఇద్దరు అన్యజనులకైతే ఉమ్మడి విషయములు అనేకము ఉండవచ్చును; వారు ఉమ్మడి అంశములయందు ఆసక్తి కలిగియుండి, ఉమ్మడి సూత్రములచే నడిపింపబడుదురు; కాని యూదునికిని అన్యజనునికిని పరస్పర విరోధభావములు అడ్డముగా ఉండి, చికాకు కలిగించు వ్యక్తిగత విచిత్రతల వలన నిరంతర ఘర్షణ కలుగుటకు అవకాశము ఉండెడిది. పౌలు ఈ బాధను లోతుగా అనుభవించెనని, బందీత్వకాలములో వ్రాసిన ప్రతి పత్రికలోను తన 'బంధకములను' గూర్చియు, తన 'కలుపుగొలుసును' గూర్చియు అతడు చేసిన ప్రస్తావనలవలన తెలియవచ్చును. మొదటి అగ్రిప్ప తిబెరియసుచేత చెరసాలలో వేయబడినప్పుడు, అతని కుటుంబముపై గల స్నేహభావముచేత అంతోనియా, ప్రేటోరియన్ అధిపతియైన మాక్రోకు లంచమిచ్చి, అతనిని ఒక దయగల శతాధిపతి పర్యవేక్షణలో ఉంచించెను; అతనికి కలుపబడు సైనికులు వీలైనంతవరకు మంచి స్వభావము గలవారే అగునట్లు ఏర్పాటు చేయించెను. ఇటువంటి కొంతమేర దయ పౌలుకు కూడ చూపబడియుండవచ్చును; కాని ఈ సేవ విసుగుపుట్టించునదిగా ఉండెను, మరియు కోపిష్ఠియు మూర్ఖస్వభావమును గల కొందరు సైనికులు తమ ఖైదీకి భయంకరమైన హింసను కలిగించియుందురు. అయినను, ఈ కరకుస్వభావులును, విద్యావిహీనులునైన అన్యజనులపైన కూడ, అపొస్తలుని మర్యాద, సాత్వికత, 'మధురమైన హేతుబద్ధత' మానవత్వమును పెంపొందించు ప్రభావమును చూపెను. అతడు సైనికునికి గొలుసుతో బంధింపబడినట్లే, ఆ సైనికుడు కూడ అతనికి బంధింపబడియుండెను; తన వంతు మారువరకు గడచు విసుగుపుట్టించు గంటలలో, ఆ పెదవులనుండి, వాటి శాశ్వతనూతనత్వముతో, క్రైస్తవవిశ్వాసము యొక్క ఉన్నతసత్యములను వినుటకు అనేకమంది కాపలా సైనికులు సంతోషించియుందురు. అపొస్తలుని ఆనందభరితమైన విశ్వాసము అతని అత్యంత దుర్భరమైన శోధనలలోనుండియే తన అత్యున్నత ప్రయోజనకరత్వమునకు అవకాశములను సృష్టించెను; అతని దీర్ఘకాలిక బందీత్వము యొక్క అవసరతలనుండియే, ఒక శతాబ్దములోపే తన సైనికదళములలో 'ఉరుముల సైన్యము' అనబడు దళమును కలిగియుండబోవు, మూడు శతాబ్దములలోపే సామ్రాజ్యము యొక్క వెండి డేగలను, అప్పటివరకు అసహ్యింపబడిన బానిస హింస మరియు హంతకుని శిక్ష చిహ్నమైన సిలువతో మార్పుచేయబోవు ఆ సైన్యములోని అత్యుత్తమ దళమంతటను సువార్తసత్యముల వ్యాప్తి కలిగెను.

రోమా యూదపేటలోని ప్రముఖులను సమావేశపరచి, తన స్థితిని వారికి వివరించుట అపొస్తలుని తొలిపనులలో ఒకటిగా ఉండెను. వారిని 'సహోదరులారా' అని సంబోధించుచు, తాను తన ప్రజలను వ్యతిరేకింపలేదనియు, వారి పితరుల ఆచారములను అతిక్రమింపలేదనియు అతడు వారికి నిశ్చయపరచెను. అయినను తాను యెరూషలేములో పట్టుకొనబడి, రోమా అధికారమునకు అప్పగింపబడితిననియు చెప్పెను. అయితే రోమీయులు తనను విచారించి, తాను నిర్దోషినని నిర్ణయించి, యూదుల వ్యతిరేకత తనను కైసరు యెదుట చెప్పుకొనవలెనని విన్నపము చేయుటకు బలవంతము చేయనియెడల తనను విడుదల చేయుటకే సంతోషించియుందురనియు తెలిపెను. అయితే ఈ విన్నపముచేత తాను రోమా అధికారులను తన స్వజాతికి విరోధముగా ఏమాత్రమును త్రిప్పవలెనని ఉద్దేశింపలేదనియు, తాను ధరించియున్న గొలుసుకు కారణము ఇశ్రాయేలు జనులందరు పంచుకొను మెస్సీయ నిరీక్షణ నెరవేరుననెడి తన నమ్మకమేననియు వారికి తెలియజేయవలెనని అతడు ఆతురతతో ఉండెను.

యూదుల ప్రత్యుత్తరము మిక్కిలి యుక్తిగలదిగా ఉండెను. క్రీస్తు నామముతో ముడిపడియున్నట్లు మనము ఇదివరకు చూచిన వారి స్వంతవర్గములోని భేదములు, వారిపై అంత కోపమును భయమును రేపెను, అందుచేత దీనికి పది సంవత్సరములకు ముందు వారు క్లౌదియ చక్రవర్తి యొక్క శాసనముచేత రోమానుండి వెళ్లగొట్టబడిన నష్టకరమైన అవమానమును అనుభవించిరి. ఆ శాసనము మౌనముగా అమలుకాకుండ వదలివేయబడెను; కాని యూదులు మరల అటువంటి అవమానకరమైన శిక్షకు గురికాకూడదని ఆతురతతో ఉండిరి. అందుచేత వారు అస్పష్టమైన ప్రత్యుత్తరమిచ్చుచు—ఇది సత్యమో కాదో మనము చెప్పజాలము—అపొస్తలుని స్వభావమునకు విరోధముగా ఉత్తరము ద్వారాగాని మాట ద్వారాగాని తమకు ఏ నేరారోపణయు అందలేదని ప్రకటించిరి. మహాసభ యొక్క నేరారోపణను కైసరు యెదుట తెలుపుటకు యూదులు ఎవరైనను నియమింపబడియుంటే, వారు యూలియసుతో పాటే బయలుదేరవలసియుండెడిది, అందుచేత అదే తుఫానులచేత వారును ఆలస్యమైయుందురు అనుటలో సత్యము ఉన్నది. అయినను యూదులు పౌలునుండి అతని ప్రత్యేక అభిప్రాయములను తెలిసికొనగోరిరి; ఏలయనగా అతడు బహిరంగముగా క్రైస్తవుడని ప్రకటించుకొనెను గనుక, ఆ తెగను గూర్చి అంతటను వ్యతిరేకముగా మాటలాడబడుచున్నదని మాత్రమే తాము చెప్పగలమనిరి.14 ఈ ప్రత్యుత్తరము వీలైనంత తక్కువగా చెప్పవలెననెడి ఉద్దేశముతో ఇవ్వబడినదని స్పష్టమగుచున్నది. యూదులు పౌలును గూర్చి వ్యతిరేకముగా చెప్పబడినదేమియు ఎన్నడును వినియుండలేదని తలంచుట అసంభవము; కాని వారు రాజకీయ పరిస్థితులను నేర్పుగా గమనించువారు గనుకను, ప్రముఖులైనవారు పౌలును అనుకూలముగా చూచుచున్నారని తెలిసికొనిరి గనుకను, అతనితో ఏ వివాదములోనైనను తాము చిక్కుకొనుటకు ఇష్టపడలేదు. అంతేకాక, పౌలు రోమీయులకు వ్రాసిన పత్రికను పంపిన క్రైస్తవసమాజమంత ప్రాముఖ్యమైనదొకటి ఉన్నదను సంగతిని, వారి ఈ 'తెలియదు' అనెడి ప్రకటన ఏమాత్రమును త్రోసిపుచ్చదు.15 యూదులు ఒకటి రెండు ఘనత గల యూదామత ప్రవిష్టులను గూర్చి గర్వించుకొనవచ్చును; బ్రిటన్ దేశ విజేతలలో ఒకడైన ప్లాటియసు భార్యయైన పొంపోనియా గ్రేసీనా16 క్రైస్తవురాలై యుండవచ్చుననుటకు అవకాశము ఉన్నది. అటులైనచో ఆమె చాలాకాలమునుండి అత్యంత ఏకాంతవాసములోనికి నెట్టివేయబడియుండెను;17 మరియు కాన్సల్ పదవి పొందిన ఫ్లేవియస్ క్లెమెన్సు, అతని భార్యయైన ఫ్లేవియా డొమిటిల్లా అనువారి మారుమనస్సు—వారు తరువాత డొమీషియను చేత హతసాక్షులుగా చేయబడిరి—అంతకంటె చాలా తరువాతనే జరిగెను. క్రైస్తవసంఘము అత్యంత దీనస్థితిలోని జనులతో కూడియుండెను, మరియు దానిలోని యూదక్రైస్తవులును అన్యజనక్రైస్తవులును బహుశా వేరువేరు పెద్దల క్రింద దాదాపు వేరువేరు సమాజములుగా ఉండిరి.18 ఇక సున్నతిలేని అత్యంత దీనస్థితిలోని అన్యజనక్రైస్తవులతో, వారి ఉనికిని గూర్చి తెలిసినను, ప్రముఖ యూదులు ఏ సాంగత్యమును కలిగియుండరు. అయితే ఆ కాలమున రోమా నగరము రెండు మిలియనులకు మించిన జనాభా గల నగరమని జ్ఞాపకమున్నదా? అన్ని లక్షలమంది జనులలో, చిన్నదియు కష్టపడుచున్నదియునైన ఒక తెగ, బయటివారికి పూర్తిగా తెలియకుండనే ఉండుటలో ఏమి అసంభవత ఉన్నది? రోమీయులకు వ్రాసిన పత్రిక యొక్క అపారమైన ప్రాధాన్యత, అది వ్రాయబడిన సంఘము లోకము ప్రాముఖ్యమైనదిగా భావించునటువంటిదని రుజువు చేయదు. లండనులో సాండిమేనియనులు లేక గ్లాసైటులు అనబడు ఒక క్రైస్తవ సమాజము ఉన్నది; వారి సమాజములోని కీర్తికెక్కిన ఎవరైనను—దివంగతుడైన ఫారడే వంటివారు—వారికి లోతైన అర్థము గల పత్రిక వ్రాయుట ఆలోచనీయమే; లండనులోని ఆర్చిడీకనులకును రూరల్ డీనులకును వారి విశేష సిద్ధాంతములను గూర్చి కొంచెమైనను తెలియదని కనుగొనబడినచో, వారి ఉనికిని త్రోసిపుచ్చుటకు అది తగినంత కారణమగునా?

అయితే రోమాలోని యూదులు మరింత సమాచారము తెలిసికొనగోరుచున్నామని చెప్పిరి గనుక, తాను వారికి తెలుపవలసినది వినుటకు వారే ఒక దినమును నిర్ణయించుకొనవలెనని పౌలు వారిని వేడుకొనెను. వారు గణనీయమైన సంఖ్యలో అతనియొద్దకు వచ్చిరి. వారి సమాజములోని పెద్దలు మాత్రమే ఆహ్వానింపబడియుందురని స్పష్టమగుచున్నది. పౌలు నివసించు స్థలము, ఆ కాలములో సుమారు 60,000 మంది ఉండిరని భావింపబడు యూదనివాసులలో అల్పభాగమునకు మాత్రమే చోటిచ్చియుండగలదు. రోమాలో ఏడు సమాజమందిరములు ఉండెనని చెప్పబడుచున్నది,19 మరియు ఈ సమాజమందిరముల అధికారుల సంఖ్య, పౌలు ఒక్కసారిగా సంబోధింపగలిగినంత మందిగా ఉండియుండవచ్చును. తెల్లవారుజామునుండి సాయంత్రమువరకు, రోజంతయు, అతడు తన స్వీయసాక్ష్యమును, లేఖనాధారిత వాదములను వారి యెదుట ఉంచెను. చర్చ ఎంత దీర్ఘముగా సాగెనో చూచినచో, వారు పూర్తిగా ప్రభావితము కానివారు కారని తెలియుచున్నది; కొందరు ఒప్పుకొనిరి, మరికొందరు నమ్మలేదు. చర్చ ముగియు సమయమునకు కొంత తీవ్రస్వరమును సంతరించుకొనెను; అది ముగియకముందే, పౌలు తన పూర్వపు అగ్నితుల్యమైన ఉత్సాహముతో నమ్మనివారిని ఉద్దేశించి మాటలాడుచు, మన ప్రభువు తానే ఒకసారి ఉదాహరించిన యెషయా వాక్యభాగమును వారికి అన్వయించెను—వారు చూడనొల్లనందునను వినననొల్లనందునను చూడజాలరనియు వినజాలరనియు, వారి గుడ్డితనమును చెవిటితనమును వారి హృదయ కాఠిన్యమునకు శిక్షారూపమైన ఫలితమనియు అది తెలిపెను. అటుపిమ్మట, దేవుని రక్షణ ఇప్పుడు అన్యజనులకు పంపబడియున్నదనియు, అన్యజనులు దాని కృపాపూర్వక ఆహ్వానమును ఆలకింతురనియు అతడు వారిని కఠినస్వరముతో హెచ్చరించెను.20

ఇక్కడనుండి పౌలు తనదైన మార్గమును అనుసరించెను, తన మొండి స్వజాతీయులతో ఇక ఏ సంభాషణమును ప్రారంభింపలేదు. అతడు రోమాలో పూర్తి రెండు సంవత్సరములు, గొలుసుతో బంధింపబడిన ఖైదీగా, తాను అద్దెకు తీసికొనిన నివాసములో నివసించుచు,21 అత్యంత నమ్మకమైనవారును ప్రియమైనవారునైన సహకార్యకర్తల సందర్శనములచేత ఆనందించుచు గడిపెను. శాంతస్వభావియు పరిశుద్ధుడునైన తిమోతి బహుశా అతని లేఖకునిగా వ్యవహరించి యుండవచ్చును, మరియు నిశ్చయముగా కుమారునికి తగిన వాత్సల్యమునంతటిని అతనికి చూపెను;22 ఉన్నతవిద్యావంతుడైన లూకా అతని చరిత్రకారుడును వైద్యుడునై యుండెను;23 అరిస్తర్కు అతనికి 'తోటిఖైదీ' అనెడి బిరుదును పొందునంతగా అతనికి సన్నిహితముగా ఉండెను;24 తుకికు ఎఫెసునుండి వార్తలు తీసికొనివచ్చెను;25 ఎపఫ్రొదితు, ఫిలిప్పీ సంఘము యొక్క ఔదార్యపూర్వక వాత్సల్యమును తెలుపు కానుకలచేత అతని హృదయమును వెచ్చబరచెను;26 లవొదికయ, హియెరాపొలి, కొలొస్సయ సంఘములలోనికి ప్రవేశించుచుండిన తప్పుబోధలను గూర్చి పౌలును సంప్రదించుటకు ఎపఫ్రా వచ్చెను;27 బర్నబా సోదరుని కుమారుడు గనుక అపొస్తలునికి ప్రియుడైన మార్కు, తన పూర్వపు వైఫల్యమునకు మించి తన ప్రస్తుత స్థిరత్వముచేత దానిని పూడ్చెను;28 మరియు దేమా, తాను మొదట కలిగించిన మంచి అభిప్రాయమును ఇంకను చెడగొట్టుకొనలేదు.29 అప్పుడప్పుడు ఒనేసిము యొక్క దర్శనము, మారుమనస్సు వంటి తన పరిచర్యలోని ఆసక్తికరమైన సంఘటనలు అతని బందీత్వపు విసుగును తగ్గించుటకు వచ్చెను.30 కైసరయలో కొంతమేరకు జరిగినట్లు, అతని కాలము వ్యర్థముగా గడువలేదు. ఆ కాలమంతటను అతడు దేవుని రాజ్యమును ప్రకటించుచు, ప్రభువైన యేసుక్రీస్తును గూర్చి 'అడ్డులేకుండ' పూర్తి బహిరంగతతో బోధించుచునేయుండెను.

మూల గ్రంథములో ఇక్కడ ఒక విశాలమైన బహుళ-నిలువువరుసల పట్టిక ముద్రితమై ఉన్నది (పుటలు 1075). అది ఒకే వెబ్ నిలువువరుసలో ఇమడదు; ఆ పట్టికలోని చదవదగిన సమాచారము ఈ ప్రచురణలో వేరొకచోట ఇవ్వబడినది.

ఆ ఒక్క బరువైన పదమైన ἀκωλύτως తో, అపొస్తలుల కార్యముల గ్రంథము యొక్క సహాయము మనకు లేకుండబోవుచున్నది. బందీత్వ పత్రికలనుండి మనకు తెలియునదేమనగా, అతడు ఒక్క గదిలో గొలుసుతో బంధింపబడియున్నను, అపొస్తలుని మౌఖిక బోధ కూడ అనేకులను మారుమనస్సునకు తెచ్చెను, వారిలో కొందరైనను ప్రభావవంతమైన స్థానములలో ఉండిరి; మరియు—ఒకని తరువాత ఒకడు సైనికుడు అతనికి గొలుసుతో బంధింపబడు అమూల్యమైన భాగ్యమును అనుభవించుచుండగా—అతని బంధకములు మాత్రమే గాక, అతని సువార్త కూడ ప్రేటోరియన్ సైనికదళమంతటికిని తెలియబడెను. అయితే దీనికి తోడు, రోమాలోని ఈ రెండు సంవత్సరముల బందీత్వమును దేవుడు యావత్ లోకము యొక్క మేలుకొరకు మలచెను. గ్రంథములకు దూరముగా, ప్రకటనకు ఏ బహిరంగావకాశములు లేకుండ, ఒక్కొక్కటి రెండు సంవత్సరముల పొడవుండి, వాటి మధ్యలో ఒక భయంకరమైన ఓడ బద్దలైపోవుట మాత్రమే చోటుచేసికొనిన ఈ రెండు బందీత్వములు—చాలామంది మనసులకు ఎంత దుఃఖకరమైన అంతరాయముగా అనిపించియుండును! అయినను ఈ రెండు బందీత్వములలో మొదటిదానియందు, మరేమియు సాధింపబడకున్నను, అతని ఆలోచనలు మౌనముగా క్రమక్రమముగా పరిపక్వమగుచుండెనని మనము గ్రహింపగలము; మరియు రెండవ బందీత్వమునందు అతడు, ప్రతి సమాజమందిరములోను ప్రసంగించుచు ప్రతి దేశములోను మిషనరీ యాత్రలు చేయుచుండినంతకంటె మిక్కిలి విస్తారమైన ప్రభావమును లోకమంతటనున్న క్రీస్తు సంఘముపై చూపుటకు తనకు వీలు కలిగించిన పత్రికలను వ్రాసెను.