పౌలు ఏకాంతవాసము

“దుఃఖములోనే త్వరలో నీకు ఆనందము కలుగును,

నిర్మలమైన నిబ్బరమైన నిరీక్షణ నీదగును,

తూర్పు చంద్రునివలె అది ప్రకాశించును

పగటి కల్లోల కాంతులు క్షీణించునప్పుడు.”—కీబుల్.

సౌలు ఇప్పుడు ఒక “నజరేయుడు” ఆయెను; అయినను తన జీవితపు మహాకార్యమునకు అతడు సిద్ధపడకముందు ఆలోచనతోను శిక్షణతోను నిండిన అనేక సంవత్సరములు గడువవలసియుండెను.

నిజముగా, అతనిని గూర్చిన సమాచారమునకు అపొస్తలుల కార్యములు మాత్రమే మనకు ఆధారమైయుండినయెడల, అతడు వెంటనే బోధించు పనిలోనికి దూకెనని మనము ఊహింపవలసివచ్చెడిది. “అతడు దమస్కులో శిష్యులతో కొన్ని దినములుండెను” అని లూకా చెప్పి, “వెంటనే సమాజమందిరములలో యేసు దేవుని కుమారుడని ప్రకటింపసాగెను”1 అని చెప్పుచున్నాడు. తరువాత అతడు యూదుల ఆశ్చర్యమును, సౌలు వాదనల పెరుగుచున్న శక్తిని, ఒక అనిర్దిష్టమైన కాలము గడచిన పిమ్మట అతనికి విరోధముగా యూదులు పన్నిన కుట్రను, దమస్కునుండి అతని తప్పించుకొనుటను వివరించుచున్నాడు.

అయితే లూకా సంపూర్ణమైన జీవితచరిత్రను ఇయ్యలేదు; ఇచ్చుచున్నానని చెప్పుకొనుటయు లేదు. అతడు అపొస్తలునికి సహచరుడైయున్న కాలములో అతని వివరములు నిజముగా విస్తారమును ఖచ్చితమునై యున్నవి. అయినను అతని జీవితపు ఈ తరువాతి భాగములోనైనను లూకా తీతును ఒక్కసారియు పేర్కొనలేదు; పౌలు ఒక్క పత్రికనైనను వ్రాసెనను సంగతిని సూచింపనైన లేదు. కావున అపొస్తలుని ఆరంభ జీవితమును గూర్చిన అతని సూచనలు ముక్కలుముక్కలుగా ఉండుట మనకు ఆశ్చర్యము కలిగింపనక్కరలేదు—అతనికి అంతకంటె ఎక్కువ తెలియకపోవుటవలన కావచ్చును, లేక తనకున్న కొద్ది స్థలములో తన తక్షణ ఉద్దేశమునకు సంబంధములేని పరిస్థితులన్నిటిని అతడు వదలివేయుటవలన కావచ్చును.

కాబట్టి, తన అపొస్తలత్వపు స్వతంత్రతను రుజువుపరచుటకై పౌలు ఈ కాలమును ప్రస్తావించు గలతీయులకు వ్రాసిన పత్రికలోని జీవితచరిత్ర సమీక్షను మనము చూచినయెడల—అపొస్తలుల కార్యములలో మూడు సంవత్సరముల సంఘటనలు అన్నే వచనములలో కుదింపబడినవనియు, దమస్కులో వెంటనే బోధింపనారంభించుటకు మారుగా అతడు వెంటనే అరేబియాలోనికి వెళ్లిపోయెననియు మనకు కనబడును.2 ఏలయనగా అతడు ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు: “అన్యజనుల మధ్య నేను ఆయనను ప్రకటించునట్లు, నా తల్లి గర్భములోనుండియే నన్ను ప్రత్యేకపరచి తన కృపచేత నన్ను పిలిచినవాడు తన కుమారుని నాయందు బయలుపరచుటకు ఇష్టపడినప్పుడు, వెంటనే నేను రక్తమాంసములతో సంప్రతింపలేదు; నాకంటె ముందు అపొస్తలులైనవారి యొద్దకు యెరూషలేమునకును వెళ్లలేదు; అరేబియాలోనికి వెళ్లిపోయితిని, మరల దమస్కునకు తిరిగివచ్చితిని.”

ఈ భాగమును జాగ్రత్తగా చదువువాడు ఎవడైనను, ఇది మనుష్య సాంగత్యమునుండి ఉద్దేశపూర్వకముగా వైదొలగుటను సూచించుచున్నదని కాదనలేడని నా అభిప్రాయము. పౌలు మొదట దమస్కులో బోధించెననియు, అటుపిమ్మట అరేబియాకు వెళ్లిపోయెననియు, అటుపిమ్మట మరింత ఆసక్తితోను శక్తితోను దమస్కులో మరల బోధించుటకు తిరిగివచ్చెననియు అనేకమంది రచయితలు ఊహించిరి. పౌలు స్వంత మాటలు అట్టి అభిప్రాయమునకు అనుకూలము కాకపోవుట మాత్రమే కాదు, దానిని అవి తోసిపుచ్చుచున్నట్లు కనబడుచున్నది. తార్సు వాడైన సౌలు తనకు కలిగిన ఆకస్మికమైన, విచిత్రమైన మారుమనస్సు తరువాత ఉన్న పరిస్థితిలో ఉన్నవాని విషయములో, మనస్తత్త్వ పరిశీలనలన్నియు దేనిని సంభావ్యమని మనకు తలంపజేయును? అతి అసంభవమైన మార్గము—అట్టి ఒక సంక్షోభమును దాటిపోయిన లోతైన, ఆసక్తిగల ఆత్మలందరికి అతనిని అత్యంత దూరముగా ఉంచు మార్గము—ఏదనగా, అతడు వెంటనే వాదవివాదముల రంగములోనికి దూకి, ఆగకుండ, ఊపిరి తీసికొను తీరికయైనను లేకుండ, ప్రముఖ హింసకుని స్థానమునుండి ప్రసిద్ధ పక్షపాతి స్థానమునకు మారిపోవుట. నిస్సారమైన స్వభావము గలవారి విషయములోను, పైపై నమ్మకములు గలవారి విషయములోను అట్టి నడత సాధ్యమే; కాని పౌలును గూర్చి మనము దానిని ఊహింపలేము. దేవుని హృదయపరిశోధక స్వరముచేత మార్గమధ్యములో ఆపబడిన ఆత్మల విషయము అట్లుండదు. ఏదో ఉగ్రమైన తుఫానుచేత తడిసి, దెబ్బతిన్న గరుడపక్షి తన చెదరిన రెక్కలను సవరించుకొనుటకు ఎట్లు ఒకచోట వాలునో, అట్లే ఒక మహాత్ముడు “అగ్నిగుండ, నీళ్లగుండ దాటిపోయిన” తరువాత విశ్రమించుటకు క్షేమమైన నిశ్శబ్దమైన స్థలము అతనికి కావలెను. ఏ మనుష్యుని జీవితకాలపు నమ్మకములైనను ఒక్క క్షణములో తలక్రిందులు కావచ్చును; ఆ ఆకస్మిక మార్పు తరచుగా ఆశ్చర్యకరమైన పరివర్తనను కలిగించును. అయినను ఒక మనుష్యుని స్వభావమును, శీలమును సంపూర్ణముగా పూర్వస్థితినుండి మార్చివేయుట ఒక్క క్షణములో ఎన్నడును జరుగదు. హింసకుడైన సౌలును అపొస్తలుడైన పౌలును వేరుపరచిన మార్పుకంటె సంపూర్ణమైన మార్పునుగాని, లోతైన భేదపు చీలికనుగాని ఊహించుట కష్టము. కాబట్టి—మోషేవలె, ఏలీయావలె, మన ప్రభువువలె, మానవజాతి నమ్మకములను తీర్చిదిద్దుటద్వారా దాని గతిని నడిపించు పని అప్పగింపబడిన ప్రాచీన ఆధునిక కాలములలోని దాదాపు ప్రతి మహాత్మునివలె; శాక్యమునివలె, హీరా గుహలో మహమ్మదువలె, తన రోగములో అస్సీసీ ఫ్రాన్సిస్‌వలె, ఎర్‌ఫర్ట్ మఠములో లూథరువలె—తన ఆలోచనలను సానబెట్టుకొనుటకు, తన భావోద్రేకముల కల్లోలమును శాంతపరచుకొనుటకు, రహస్యములోను మౌనములోను తన స్వంత ఆత్మతో సంభాషించుకొనుటకు ఒక నిశ్శబ్ద కాలము అతనికి అవసరమని మనము నిశ్చయముగా చెప్పగలము. లేఖనములను గ్రహించుట, తన పాత నమ్మకములను కొత్త నమ్మకములతో సమన్వయపరచుకొనుట అతనికి అవసరమాయెను. క్రైస్తవ్యపు అనేక ప్రధాన సత్యములు ఇంకను తెలియని, దాని లోతైన శక్తియొక్క అనుభవమునకు ఇంకను దూరముగానున్న సౌలు వెంటనే ఇతరులతో వాదింపను, వారికి బోధింపను ఆరంభించియుండినయెడల, తాను చేసిన పనిని అతడు చేయజాలకపోయెడివాడని చెప్పుట మితిమీరిన మాట కాదు. తరువాతి కాలములో దేనికి అతడు నియమింపబడిన బోధకుడాయెనో ఆ సత్యములన్నియు ఒక్క కాంతిమెరుపువలె వాటి సంపూర్ణతతో అతనికి బయలుపరచబడెనని ఊహించుట—మానవాత్మతో దేవుడు వ్యవహరించు రీతికి పరాయిదైన దానిని ఊహించుటయే; అంతేగాక, అతని ఆలోచనల పురోగతిని మనము చూచు ఆ దీర్ఘమైన పత్రికల పరంపరలోని లక్షణములకు అది పూర్తిగా విరుద్ధము. చారిత్రక సంభావ్యత దృష్ట్యా చూచినను, విచారణ న్యాయస్థానపు పనికి బదులుగా వెంటనే సువార్త ప్రచారమును సౌలు చేపట్టగలిగియుండుట అసంభవముగా కనబడుచున్నది. అట్టి పరిస్థితులలో సహోదరులు అతనిని నమ్ముట కష్టమై యుండెడిది; యూదులు అతనిని సహించుట ఇంకను కష్టమై యుండెడిది. యూదులు అతనిని సిగ్గులేని మతభ్రష్టునిగా ఎంచియుండెడివారు;3 సహోదరులు అతనిని రహస్య గూఢచారియని అనుమానించియుండెడివారు.

సౌలు దమస్కులోని క్రైస్తవుల మధ్య నిశ్శబ్దముగా ఉండుననియు, వారి సమావేశములలో ఎవరి దృష్టిని ఆకర్షింపకుండ కలిసిపోవుననియు, వారి మాటలను ఆలకించుననియు, వారివలన నేర్చుకొనుననియు, వారి ప్రేమ విందులలో అత్యంత దీనమైన స్థానమును తీసికొనుననియు మనము ఒకవేళ ఊహించియుండవచ్చును. తన క్రైస్తవ జీవితపు ఈ మొదటి దినములలో ఒక స్వతంత్రమైన సువార్తను ప్రకటించవలెనను పూర్తిగా రూపొందిన ఉద్దేశమును అతడు పెంచుకొనెనని మనము ఊహింపలేము. తరువాతి కాలములో అతడు అన్ని వైపులనుండి దాడులకు గురియాయెను; ముఖ్యముగా కపట సహోదరుల గూఢచర్యముచేతను, అతని దైవప్రేరిత అధికారముపై అనుమానము కలిగింపగోరిన వారి అపనిందలచేతను అతనికి అడ్డంకులు కలిగెను. కావున, మారుమనస్సు తరువాత జరిగిన సంఘటనలు మనుష్య బోధకులకు అతడు శిష్యుడనిపించు రూపమునుండి అతనిని సాధ్యమైనంత దూరము చేయునట్లుండుట నిజముగా దైవపరిపాలన కలిగించిన సన్నివేశము. పరిసయ్యునిగా అతడు గమలీయేలు పాదములయొద్ద కూర్చుండెను; క్రైస్తవునిగా అతడు ఏ మనుష్యుని తన గురువని పిలువలేదు. తన అధికారము మాత్రమే కాదు, తన బోధయు; తన అపొస్తలత్వము మాత్రమే కాదు, “తన సువార్తయు” నేరుగా దేవునినుండియే తనకు వచ్చెనని అతడు మరల మరల తీవ్రమైన ఆసక్తితో ప్రకటించుచున్నాడు. నిజముగా, గలతీయులకు వ్రాసిన పత్రికలోని మొదటి రెండు అధ్యాయములను ఆక్రమించు ఆ మిక్కిలి ఆసక్తికరమైన, అతని స్వభావమును చూపు వృత్తాంతపు ముఖ్య ఉద్దేశము—“తనచేత ప్రకటింపబడిన సువార్త మనుష్యుల సువార్త కాదనియు, దానిని తాను ఏ మనుష్యునినుండియు పొందలేదనియు, ఎవరిచేతను నేర్చుకొనలేదనియు, గాని యేసు క్రీస్తు బయలుపరచుటవలననే పొందితిననియు” తాను అంత గట్టిగా చెప్పవలసియున్నదని ఎంచిన ఆ ప్రకటనను స్థిరపరచుటయే.4 దీనిని తన శిష్యులకు నిశ్చయపరచుటకు అతడు శక్తిలేనివాడైయుండినయెడల—ప్రభువు దర్శనములను, బయలుపాటులను ఆధారముగా చూపలేకపోయినయెడల—పేరుల ఖాళీ అధికారముచేత తన అభిప్రాయములు నలిపివేయబడి మౌనము చేయబడిన మరియొక ఉదాహరణగా అతడు నిలిచియుండెడివాడు. ఇది పోటీపడు వ్యక్తిగత భావమునుండి పుట్టినది కాదు—అంత తీవ్రమైన నిజాయితీగల ఆత్మ అట్టి భావమునకు ఏమాత్రము చోటియ్యదు—గాని తాను బోధించిన సత్యములకు శ్రద్ధ లభించునట్లు చూచు కర్తవ్యమునుండియే పుట్టినది. బానిసత్వపు సువార్తికుల వెనుకంజ మిషనుచేత తన సువార్త ఇచ్చిన స్వాతంత్ర్యమునుండి తాము మోసగింపబడనిచ్చినయెడల అది ఎంత లోతైన బుద్ధిహీనతయో తాను స్థాపించిన సంఘములకు ఒప్పించుట తనకు అంత అవసరమని అతడు ఎంచెను. “మనుష్యులవలన కాక, ఏ మనుష్యునిద్వారాను కాక, యేసు క్రీస్తుద్వారాను, ఆయనను మృతులలోనుండి లేపిన దేవునిద్వారాను” అపొస్తలుడైనవానిగా తన మాటను ఆలకించుట సత్యప్రచారమునకు అనివార్యమై యుండెను. అతని అపొస్తలత్వము పండ్రెండుమందినుండి (ἀπὸ) ఉద్భవించియుండినయెడల, లేక వారిలో ఎవరైనను ఒకని ప్రతిష్ఠాపన కార్యముద్వారా (διὰ) అతనికి ఇయ్యబడియుండినయెడల,5 అప్పుడు వారికి ఒకవిధమైన ఉన్నతమైన అధికారము, ఒకవిధమైన నిర్బంధ శక్తి ఉన్నదని ఎంచవచ్చును. అతని విషయములో వారికి అట్టి శక్తి లేకపోయెనన్నయెడల, దానికి కారణము తన నియామకమును అతడు నేరుగా తన ప్రభువునుండియే పొందుటయే. ఈ జ్ఞాన స్వతంత్రతను గూర్చి అతడు తరచుగా ప్రస్తావించును. రెండవ రాకడయందు ఇంకను బ్రదికియున్నవారు నిద్రించినవారికంటె ముందుండరనియు—వారికంటె ఏ లాభమునుగాని, ప్రాధాన్యతనుగాని పొందరనియు—అతడు “ప్రభువు వాక్యమునుబట్టి”6 థెస్సలొనీకయులకు చెప్పుచున్నాడు. అతడు ఎఫెసీయులకు7 ఇట్లు చెప్పుచున్నాడు—“ఇతర తరములలో మనుష్య కుమారులకు తెలియజేయబడని మర్మమును,” అనగా “అన్యజనులు సువార్తద్వారా క్రీస్తు యేసునందలి వాగ్దానమునకు సహవారసులును, సహసభ్యులును, సహభాగస్థులునై యున్నారను8 మర్మమును,” దేవుడు తనకు బయలుపాటుద్వారా తెలియజేసెననియు; ఆయన బలప్రభావపు క్రియను బట్టి తనకు ఇయ్యబడిన దేవుని కృపావరమును బట్టి తాను ఆ సువార్తకు పరిచారకుడాయెననియు చెప్పుచున్నాడు. “యుగములనుండియు తరములనుండియు మరుగుచేయబడిన మర్మమైన దేవుని వాక్యమును తాను సంపూర్ణముగా ప్రకటించునట్లు, వారి నిమిత్తము తనకు ఇయ్యబడిన దేవుని గృహనిర్వాహకత్వమును బట్టి” తాను సంఘమునకు పరిచారకుడాయెనని అతడు కొలొస్సయులకు9 చెప్పుచున్నాడు. ఈ భాగములనుండియు ఇతర భాగములనుండియు, తాను పొందిన బయలుపాటుకు ప్రత్యేక విషయములుగా పౌలు సూచింపగోరినవి ఇవియని స్పష్టమగుచున్నట్లు కనబడుచున్నది: ప్రత్యేక సందర్భములలో క్రైస్తవులు ఏ నియమమును అనుసరింపవలెనను దానిని గూర్చిన కొన్ని విశిష్టమైన అభిప్రాయములు; పునరుత్థానమును గూర్చిన కొన్ని మహా వాస్తవములు;10 మృతులలోనుండి లేచుట మాత్రమే కాక దేవుని కుడిపార్శ్వమున ఘనత పొందిన రక్షకుని ప్రత్యక్ష దర్శనము; కాని ముఖ్యముగా అతని బోధలోని కేంద్రమైన, ప్రత్యేకమైన వాస్తవము—“క్రీస్తు మర్మము,” అనగా ఒకప్పుడు రహస్యమై యిప్పుడు బయలుపరచబడిన సత్యము—ఆయన సాధించిన విమోచన, ఆయన సాధ్యము చేసిన విశ్వాసమూలమైన నీతిమంతునిగా తీర్చబడుట, అన్నిటికంటె ముఖ్యముగా, యూదుడు కూడ తాను మోయలేనంత భారమని కనుగొనిన బానిసత్వపు కాడిని ఎత్తుకొను అవసరము లేకుండా ఈ మహారక్షణము అన్యజనులకు ఉచితముగా అందించబడుట.11

కాబట్టి, ఆ నమ్మకపు తాకిడినుండి—దానిచేత అతని ఆత్మ చాలకాలము వణకుచునే యుండియుండవలెను—కోలుకున్న తరువాత, అననీయతోను, స్నేహహస్తమును చాచిన మరి యే సహోదరులతోను పౌలు కొన్ని నిశ్శబ్ద దినములు మాత్రమే గడిపెనని సందేహింపనక్కరలేదు. యేసు భూమిమీద జీవించిన జీవితమును గూర్చి అతడు వారితో మాటలాడియుండవచ్చును. వాటిని గూర్చిన జ్ఞాపకములను అతడు వారివలన వినియుండవచ్చును—

“సిరియా నీలాకాశము క్రింద ఊపిరిపోసికొనిన

పాపరహిత సంవత్సరముల” జ్ఞాపకములు; వాటిలో అత్యంత అమూల్యమైనవి తరువాత నలుగురు సువార్తికులచేత లిఖింపబడెను. వీటిని ఆలకించుటలో అతడు “ఆత్మసంబంధమైన నిష్కపటమైన పాలతో” పోషింపబడియుండెను.12 ఆ దినములలో అతడు ఎన్నడును లేనంతగా తన ఆత్మను అణచుకొని దానిని దీనముగా ఉంచుకొనెననియు—అతని ఆత్మ పాలు మాన్పిన బిడ్డవలె ఉండెననియు—మనము సందేహింపగలమా? అయితే తరువాత తాను ప్రకటింపవలసియున్న మర్మమును గూర్చి—దేనిని అతడు నొక్కి చెప్పుచు “తన సువార్త”13 అని పిలిచెనో దానిని గూర్చి—అననీయయైనను (అతడు స్వయముగా కఠినమైన యూదుడు), శిష్యులలో ఎవరైనను అతనికి ఏమియు చెప్పజాలరు. అది దేవుడొక్కడే అతనికి బోధించెను. అతని జీవితమే అయిన ఆ దైవిక శిక్షణా ప్రక్రియలోని ప్రతి అడుగుతో పాటు వచ్చిన బయలుపాటుల ద్వారా, క్రీస్తు ఆత్మయొక్క ప్రకాశింపజేయు శక్తిచేత అది అతనికి కలిగెను.

అయితే ఏ విధముగా చూచినను అతడు దమస్కులో ఎక్కువ కాలము ఉండలేకపోయెను. ప్రస్తుతమునకు అక్కడ అతని స్థితి నిలువదగినది కాదు. అతని రాకనుగూర్చి సహోదరులలో కలిగియుండిన భయమును, యూదులలో అది రేపిన నిరీక్షణయు—ఈ రెండును అతనిని ద్వేషమునకును, అనుమానమునకును, పుకార్లకును, కుతూహలమునకును కేంద్రముగా చేసియుండును. తన ఆకస్మిక మనఃపరివర్తనము వలన తన అధికారము ఎవరికి బదిలీ అయినట్లు కనబడెనో, ఆ కిందిస్థాయి సేవకుల చేతనే అతడు బంధింపబడు ప్రమాదములో కూడ ఉండియుండవచ్చును. అయితే వీటన్నిటికంటె బలమైన కారణము ఏకాంతము కొరకైన ఆరాటమే; కొంతకాలము దేవునితో ఒంటరిగా ఉండవలెనను తీవ్రమైన కోరిక, అంతేకాక తప్పించుకొనలేని ఆవశ్యకత. అతడు గాయపడిన లేడివంటివాడు; బలమైన సహజప్రేరణ చేతనైనట్లు మందను విడిచిపెట్టుటకు అతడు నెట్టబడెను. ఏకాంతములో మనుష్యుడు గతకాలపు ఘోరమైన తప్పిదములను వాటి రహస్యమూలమువరకు వెదకి కనుగొనగలడు; మధ్యాహ్నపు ఎండకంటె తీక్ష్ణముగా మండునది కాక, చీకటి స్థలములలో నెమ్మదిగా ప్రకాశించునదైన ఆ పరలోక వెలుగు కొరకు—జీవితపు అనేక మర్మములను గ్రహించునట్లు చేయు ఆ వెలుగు కొరకు—అతడు ప్రార్థింపగలడు; కరుణతో తనకు గాయములు చేసిన ఆ మృదువైన హస్తముచేతనే ఆ లోతైన గాయములు స్వస్థపరచబడువరకు అతడు కనిపెట్టగలడు; అతడు ఇట్లు చేయగలడు—

“హోరేబు గుహయొద్ద ఏలీయా ఒంటరిగా ఉన్నట్లు ఎడారి రాతిపై కూర్చుండుము;

అప్పుడు ఆ నిర్జన ప్రదేశము గుండా ఒక మృదువైన స్వరము వచ్చును,

మారాము చేయు తన బిడ్డను ఓదార్చు తండ్రివలె,

చేదును, ఆగ్రహమును, భయమును తొలగించివేయుచు,

‘మనుష్యుడు దూరముగా ఉన్నాడు, కాని దేవుడు దగ్గరగా ఉన్నాడు’ అని పలుకుచు.”

అట్లు సౌలు అరేబియాకు వెళ్లెను—ఈ మాటను దాని సామాన్యమైన, ప్రాథమికమైన అర్థములో, అనగా సీనాయి ద్వీపకల్పమని గ్రహింపవలెనని నా అభిప్రాయము.14

మోషే ఘనత కొరకు హింసించినవాడే ఇక మీదట మోషేను విడిచిపెట్టిన ద్రోహిగా చిత్రింపబడబోవుచుండెను. మోషే ధర్మవ్యవస్థకు జీవించియున్న సేవకులలో అత్యంత ఆసక్తిపరుడైనవాడే, ఆ మోషే ధర్మవ్యవస్థ గతించిపోవలసియున్నదని అందరికంటె స్పష్టముగా రుజువుపరచవలసినవాడాయెను. అట్లయితే, పొద కాలిపోకుండ అగ్నితో ప్రజ్వరిల్లిన, అగ్నిమయమైన ధర్మశాస్త్రమును పలికిన స్వరమునకు రాతికొండ శిఖరములు కంపించిన ఆ పరిశుద్ధ భూమిని సందర్శింపవలెనని అతడు ఆశపడుట సహజము కాదా? మహా ధర్మశాస్త్రదాతయు మహా ప్రవక్తయు దేవునితో ఉన్నతమైన సంభాషణలు జరిపిన ఆ స్థలమునే అతడు సందర్శించినయెడల, రాబోవు మేలుల ఛాయ అంతగా ఛాయమాత్రముగా కనబడునా? ముట్టుకొనదగినదియు అగ్నితో మండుచున్నదియు, చీకటి, అంధకారము, తుఫాను, బూరధ్వని, మాటల శబ్దము వీటి మధ్య మోషే తానే మిక్కిలి భయపడి వణకినదియునైన ఆ కొండను సందర్శించువరకు—తాను సీయోను కొండయొద్దకును, జీవముగల దేవుని పట్టణమైన పరలోకపు యెరూషలేమునొద్దకును, క్రొత్త నిబంధనకు మధ్యవర్తియైన యేసునొద్దకును వచ్చితినని అతడు నిశ్చయముగా ఎరుగగలడా?

అతడు ఎంతకాలము అక్కడ ఉండెనో మనకు తెలియదు. అతని బస కొద్దికాలమేనని సాధారణముగా ఊహింపబడుచున్నది; అయితే తాను యెరూషలేమును సందర్శించుటకు ముందు గడచిపోయినవని అతడు మనతో చెప్పుచున్న ఆ “మూడు సంవత్సరముల”15లో గణనీయమైన భాగమును అది ఆక్రమించియుండుట మరింత సంభావ్యమని నాకు తోచుచున్నది. ఆ “మూడు సంవత్సరములు” అతని మనఃపరివర్తనము మొదలుకొని లెక్కింపవలసినవని దాదాపు ఎవ్వరును సందేహింపలేదు. అతని మనఃపరివర్తనము తరువాత అతడు శిష్యులతో కొన్ని దినములు (ἡμέραι τινὲς) మాత్రమే ఉండెననియు; అటుపిమ్మట—సాధ్యమైనంత త్వరలోనే—అతడు అరేబియాలోనికి ఏకాంతముగా వెళ్లిపోయెననియు; తిరిగి వచ్చిన తరువాత అతడు ప్రకటింప నారంభించెననియు; దమస్కులోని ఈ పరిచర్య కొంత కాలమైన తరువాత (ἡμέραι ἱκαναί) యూదుల కుట్రచేత అంతరాయము పొందెననియు స్పష్టముగా కనబడుచున్నది. ఈ చివరి మాట అపొస్తలుల కార్యములలో “అనేక దినములు” అని అనువదింపబడినది; అతని ప్రకటన కొనసాగిన కాలము, మొదటి కొద్దిపాటి బసతో పోల్చినపుడు “అనేకము” అని పిలువదగినదైయుండవచ్చును గాని, ఆ మాట అంత అస్పష్టమైనది గనుక పదిహేను దినముల మొదలుకొని మూడు సంవత్సరముల వరకు ఏ కాలమునకైనను దానిని వాడవచ్చును.16 ఈ నిర్ణయము సాధారణముగా సరియైనదనుటలో నాకు ఎట్టి సందేహము లేదు; ఎల్లప్పుడు సందిగ్ధముగా ఉండవలసిన ఒక్క విషయమేమనగా, “మూడు సంవత్సరములు” అనునది మూడు పూర్తి సంవత్సరములనా, లేక ఒక పూర్ణ సంవత్సరమును ఇతర రెండు సంవత్సరములలో ఎంత కొద్దిదైనను కొంత భాగమునా అనునదే. పౌలు జీవితపు కాలక్రమము నుండి ఈ విషయమై మనము ఎట్టి నిశ్చయమునకును రాలేము; అయినను మనకు దొరకు కొద్దిపాటి ఆధారములు తక్కువ కాలమునకంటె ఎక్కువ కాలమునకే కొంచెము అనుకూలముగా ఉన్నవి.

శారీరక బలహీనతయు, ఆరోగ్యము క్షీణించుటయు ఈ ఏకాంతవాసమునకును నిష్క్రియతకును కొంతవరకు కారణమాయెనా అను ప్రశ్నపై అనేక విషయములు ఆధారపడియున్నవి. ఇక్కడ కూడ మనము అనిశ్చితమైన నేలపై నిలిచియున్నాము; ఎందుకనగా, పౌలు ఎంతో ఆర్తితో తన “శరీరములోని ములుకు” అని సూచించిన ఆ బాధ ఎట్టిదను, పలుమారు చర్చింపబడిన సమస్య దీనితో వెంటనే బయలుదేరును. ఆ భయంకరమైన బాధ ఏదైనను సరే, అది ఈ కాలములోనే ఆరంభమాయెనని నేను నమ్ముచున్నాను గనుకనే ఆ ప్రశ్నను ఇక్కడ ప్రస్తావించుచున్నాను.17 అర్ధరాత్రివేళ మండు అగ్నివలె అతని ఉత్సాహము దేని గుండా చొచ్చుకొనిపోవుచున్నదో ఆ విషాదము—దానిని జయించు ఆనంద ఉద్గారముల మధ్య కూడ ఒక లోతైన స్వరమువలె వినబడు ఆ గాఢమైన నిరాశ—ఇవి చాలావరకు దీని వలననే కలిగినవని నాకు తోచుచున్నది. ఏకాంతము పట్ల సహజమైన ప్రేమ ఉన్నప్పటికిని తన ఇష్టమునకు విరుద్ధముగా బహిరంగ జీవితములోనికిని కలహములలోనికిని త్రోయబడు ఏ మనుష్యునికైనను నిత్యము ఒక పరీక్షయైయున్న ఆ బాధాకరమైన ఆత్మస్పృహను అది పౌలుకు కలిగించెను. అది అతని ఆత్మయొక్క రెక్కలను విరుచునట్లు కనబడుచున్నది; అందుచేత తన అతి ఉన్నతమైన, అతి బలమైన ఎగురుటల మధ్యలోనే అడ్డగింపబడి, కొట్టబడి, అతడు హఠాత్తుగా నేలకు వాలిపోవుచున్నట్లు కనబడును.

పౌలు పత్రికలను పైపైన చదివినను, అతని రూపములోనో వ్యక్తిత్వములోనో ఏదో ఒకటి ఉండెననియు, అది అవమానపు వేదనతో అతనిని బాధించెననియు గమనింపకుండ ఎవరును ఉండలేరు. తన స్వభావపు ప్రతి సహజ ప్రేరణకు విరుద్ధముగా, తనకే అసహ్యమైన ఆత్మశ్లాఘవలె తనకు వినబడు మాటలలోనికి అది అతనిని బలవంతముగా త్రోయుచున్నట్లున్నది; అయినను ఆ మాటలు ఇతర మనుష్యులకంటె తనకే మరి ఎక్కువ అవసరమని అతడు గ్రహించుచున్నాడు. తన రూపమే తనకు వ్యతిరేకముగా ఉన్నదని అతడు భావించినట్లుండును. ఏదో బలమైన వాదప్రవాహము అతనిని కొట్టుకొనిపోవుట ఆగినపుడెల్ల, తన స్వభావపు సమస్త బలమును ఎదురొడ్డి పోరాడిన తప్పుడు బోధల కుటిలమైన ప్రవేశమునుగూర్చిన అతని దుఃఖము అపరిమితమైన ఆగ్రహపు మాటలలో వెళ్లగ్రక్కబడినపుడెల్ల, అపొస్తలత్వపు అధికారమునకును ప్రేరేపిత నిశ్చయతకును చెందిన ఉన్నత భాషను అతడు విడిచిపెట్టినపుడెల్ల—తన ద్వారా విశ్వాసములోనికి వచ్చినవారితో అతడు వ్యక్తిగతముగా మాటలాడు మాటలలో ఒక విధమైన రోదన, బ్రతిమాలుట, ప్రాధేయపడు స్వరము మనకు వినబడును. కొన్ని బాహ్యమైన లోపముల చేత తన పౌరుషపు గర్వము అణగద్రొక్కబడని వ్యక్తియందు అట్టి స్వరము దాదాపు అసంభవము. ఆ లోపములను తన రక్షకుని సేవకును ఆయన సంరక్షణకును గురుతులని అతడు నిజముగా చూపుకొనగలడు; అయినను వ్యతిరేకుల అవమానములనుగాని స్నేహితుల కృతఘ్నతనుగాని ముఖాముఖిగా ఎదుర్కొనుటకు అవి అతనిని బలహీనునిగా చేసెను. అతని భాష మనకు కలిగించు భావమేమనగా—అతడు మిక్కిలి సున్నితమైన మనస్సు గలవాడు; అతని రూపములోని అల్పత్వము ఆ సున్నితమైన స్వభావమును మరింత తీవ్రము చేసినది. అతనిని ఎరిగిన స్నేహితులు ఆ అల్పత్వమును నిజముగా మరచిపోవుదురు గాని, పరిచయము లేనివారిలో మాత్రము అది ఎల్లప్పుడు తొలగిపోని ఒక పక్షపాతమును పుట్టించును. నిజమే, అతడు స్థాపించిన చిన్న సంఘములలోని అనేకమంది సహోదరులు “ఉక్కు కొక్కెములతో అతనిని తమ ఆత్మలకు కట్టుకొనినట్లు” అతనిని హత్తుకొనిరి; అందుచేత అతనియెడల వారికున్న అపరిమితమైన ప్రేమను, మృదుత్వమును, కృతజ్ఞతను గూర్చి పత్రిక వెంబడి పత్రికలో అతడు చెప్పగలిగెను18—వారిని “నా చిన్న పిల్లలారా” అని పిలువగలిగెను—తనను చూడవలెనని వారికున్న తీవ్రమైన కోరికను ఊహించుకొని, ఆ కోరికను ఒక ప్రత్యేకమైన అనుగ్రహముగా వారికి దయచేయగలిగెను;19 ఇతర సంఘముల నుండి తీసికొననొల్లని సహాయమును ఒక సంఘము నుండి అతడు తీసికొనుటవలన పుట్టిన ప్రేమసంబంధమైన అసూయలను కూడ అతడు సముదాయింపవలసి వచ్చెను. అయితే తాను పరిపూర్ణమైన విషపూరిత ద్వేషముతో ద్వేషింపబడుచున్నాననియు, (అట్టి మనస్సునకు ఇది మరింత గాయకరము) ఆ ద్వేషముతోపాటు అన్యాయమైన తిరస్కారము కూడ పెద్ద మొత్తములో కలిసియున్నదనియు అతడు బాగుగా ఎరుగును. తిరస్కారమునకు తగినవారి తిరస్కారము నుండియు, ద్వేషింపదగినవారి ద్వేషము నుండియు అతడు వెనుకంజ వేయకుండ ఉండలేకపోయెను; సేవకు లోకము ఇచ్చు ప్రతిఫలము తరచుగా ఇదేననియు, దుర్గుణము సద్గుణమునకు చెల్లించు కప్పము ఇదేననియు అతడు ఎరిగియుండినను ఇట్లే జరిగెను.

అతని పత్రికల శైలిని, స్వభావమును మొత్తముగా వివరించునది ఇదే.20 అతని శత్రువులు అతనిపై మోపిన నిందలకు, అతని పద్ధతినిగూర్చియు మాటతీరునుగూర్చియు ఉన్న కొన్ని వాస్తవములే ఆధారము; ఆ వాస్తవములు ఆ నిందలకు కొంత నిజమైనట్టి రూపమునిచ్చి, వాటిని మరింత ప్రమాదకరముగాను మరింత బాధాకరముగాను చేసెను. నిజముగా అవి, అబద్ధములన్నిటిలో అత్యంత చెడ్డవైన అర్ధసత్యములకు మరియొక ఉదాహరణమే. అందుచేత—తాను తరచుగా చేయునట్లు తన విరోధుల ఎత్తిపొడుపు మాటలనే స్వీకరించుచు—తాను వారి మధ్య ఉన్నప్పుడు “దీనుడ”ననియు,21 “మాటలో నేర్పులేనివాడ”ననియు22 అతడు చెప్పుకొనుచున్నాడు; “అతని శరీర సన్నిధి బలహీనమైనది, అతని మాట తిరస్కరింపదగినది” అను వారి నిందను అతడే ఉదాహరించుచున్నాడు.23 సమాధానము కొరకును ఐక్యత కొరకును పాటుపడినవాడనియు, అందరిని సగము దారి వచ్చి కలిసికొనుటకు ప్రయత్నించినవాడనియు, ఎట్లయినను కొందరిని రక్షింపవలెనని అందరికి అన్నివిధముల వాడైనవాడనియు అతడే ఒప్పుకొనుచున్నాడు గనుక—కపటము, కుయుక్తి, నిజాయితీ లేమి, మోసము, మనుష్యులను సంతోషపెట్టుట, ముఖస్తుతి అను నిందల నుండి24 తన నడతను అతడు ఒకటికంటె ఎక్కువసార్లు సమర్థించుకొనవలసి వచ్చెను. “అతడు శరీరానుసారముగా నడచుకొనెను” అను సాధారణమైన కించపరచు మాటలో25—అనగా అతని ఉద్దేశములు ఆత్మసంబంధమైనవి కాక నీచమైనవియు స్వార్థపూరితమైనవియునని చెప్పుటలో—ఆ నిందలన్నియు కలిసియుండునేమో; దానిని అతడు మిక్కిలి ఆగ్రహముతో ఖండించుచున్నాడు. అంతేకాక, తన ఆత్మనమ్రతలు అనవసరమైనవియు మితిమీరినవియునని,26 తన ఆత్మత్యాగములుగా కనబడినవి కూడ లోపలి ఉద్దేశములను కప్పిపుచ్చుటకు వేసికొనిన ముసుగే అని,27 అతని వ్యవహారములో ఉద్దేశపు చపలత్వము ఎంతగా ఉండెననగా అతని వాగ్దానములను నమ్ముటకు వీలులేదని28—ఇట్టి సూచనల నుండి కూడ అతడు తన్ను తాను సమర్థించుకొనవలసి వచ్చెను. ఇట్టి అపనిందలకు పౌలు ఎట్లు గురియాయెను? ముఖ్యముగా, తన ఇష్టమునకు ఎంతో విరుద్ధముగానే అతడు ఒక పక్షమునకు నాయకుడాయెను గనుకను, అబద్ధములయందు ఆనందించు ప్రాణులు—“వారి గొంతుక తెరచిన సమాధి, వారి పెదవుల క్రింద సర్పవిషము” ఉన్నట్టి మనుష్యులు—అన్ని యుగములలోను ఉందురు గనుకను ఇది సంభవించెను; కొంతవరకు, యుక్తిని, రాజీపడుటను, సమాధానపరచు స్వభావమును—బలమైన అడ్డంకులకు విరోధముగా వాడుకొనుటకు దేవుడు తనకు అనుమతించిన దైవిక ఆయుధములుగా అతడు ఎంచెను గనుకను; మరికొంతవరకు, ఏదో శారీరక బాధయొక్క ప్రత్యక్ష ఫలితములైన, లేక ఆ బాధనుగూర్చిన స్పృహచేత అలవాటుగా మారిన మనోవ్యాకులతను, ప్రవర్తనలోని దీనత్వమును ఎగతాళి చేయుటయు వక్రీకరించుటయు సులభమాయెను గనుకను ఇది సంభవించెను. ఆల్‌బ్రెక్ట్ డ్యూరర్ చిత్రించిన వంగిన బలహీన రూపమునకు ఇది సహజమే అనియు, రాఫెల్ అరియోపగు మెట్లపై నిలబెట్టిన ఆ గంభీరమైన వక్తకు ఇది అసంభవమనియు మనకు వెంటనే తోచును.29

దీనిని అతడు నిరంతరము సూచించుచున్నాడు. తన మానసిక పరీక్షలను, శారీరక బాధలను, తనకు కలిగిన హింసలను, తన బలహీనతలను ప్రస్తావింపని పత్రిక ఒక్కటియు దాదాపు లేదు. తాను వారి మధ్య ఉన్నప్పుడు తన నడవడి శారీరక బలహీనతతోను, భయముతోను, మిక్కిలి వణకుతోను కూడియుండెనని కొరింథీయులకు అతడు చెప్పుచున్నాడు.30 తీవ్రమైన వ్యాధి తనకు కలిగిన కారణముననే తాను వారి మధ్య సువార్త ప్రకటించితినని గలతీయులకు అతడు జ్ఞాపకము చేయుచున్నాడు.31 జీవితపు కఠినమైన భారమునుగూర్చియు, దాని ఎడతెగని మూలుగునుగూర్చియు అతడు మాటలాడుచున్నాడు.32 శ్రమయు, సందిగ్ధతయు, హింసయు, కృంగిపోవుటయు—ఇవి అతని జీవితమునకు మారని పరిస్థితులు; క్రీస్తు మరణమును—ఆయన చంపబడుటను—తన శరీరములో నిరంతరము మోసికొని తిరుగుటవలెనే ఇవి అతనికి కనబడుచున్నవి;33 క్రీస్తు నిమిత్తము నిరంతరము మరణమునకు అప్పగింపబడుటవలెను, తన బాహ్య జీవితములో మరణపు శక్తి నిరంతరము ప్రత్యక్షమగుటవలెను ఇవి ఉన్నవి.34 అతడు అనుదినము మృతిపొందుచుండెను; అనేకమారులు మరణావస్థలలో ఉండెను;35 దినమెల్ల చంపబడుచుండెను.36

అతడు గ్రీకు భాషలో వ్రాయుచు సిరియా భాషలో ఆలోచించుచున్నట్లు కనబడుట ఎట్లు పౌలు భాషలోని ప్రత్యేకతలకు తాళపుచెవియో, ఇది కూడ అట్లే తాళపుచెవి. దేవుడు ప్రత్యేకముగా తనకు అప్పగించిన ఆ మహాకార్యమునకు తాను చాలనివాడననే భావము; తన వ్యక్తిగత అల్పత్వమును చూచి, బలహీనుడును, బాధపడువాడును, వ్యాకులపడువాడును, భారముచేత క్రుంగినవాడునైన ఒక మనుష్యుడు ప్రకటించిన బోధను తన శ్రోతలలో ఎవరైనను వెంటనే త్రోసివేయుదురేమో అను భయము—అతడు క్రీస్తు రాయబారియైనను, రాయబారమునకు సంబంధించిన ఆధారములు అతని రూపములో అతి కొద్దిగానే కనబడెను; “తన మంటి నివాసమును మించి నిండియున్న” ఆ అగ్నిమయమైన ఆత్మ, గిద్యోను కుండలలోని దీపమువలె, పెళుసైనదియు మంటిదియునైన పాత్రలో ఉంచబడియున్నదను ఎరుక37—ఇవి ఎడతెగకుండను, భారముగాను అతనియందు నిలిచియున్నట్లు కనబడుచున్నవి; అందుచేత తాము మోయవలసిన అర్థపు బరువునకు మాటలన్నియు మరీ బలహీనమైనవాయెను. అందుచేతనే అనేక భాగములలో అతని భాషలో దాదాపు రుగ్మతవంటి ఉద్విగ్నత జాడలు కనబడుచున్నవి—దీనత్వమునకును, తన ప్రయాసల నిజమైన గొప్పతనమునుగూర్చిన ప్రకటనలకును38 మధ్య, అలాగే చంచలులైన బలహీనులపైనను కుట్రలు పన్ను అపనింద మోపువారిపైనను కలుగు తిరస్కారము, ఆగ్రహము వీటికిని తీవ్రమైన ఆరాటపు ప్రేమకును39 మధ్య, ఉద్వేగపూరితమైన మార్పులు కనబడును. కొన్నిసార్లు అతని హృదయము అంత వేగముగా ఉద్వేగముతో కొట్టుకొనును, అతని తలంపులు అంత గందరగోళముగా త్రోసుకొని వచ్చును; అందుచేత వాక్యభంగము వెంబడి వాక్యభంగము, ఉపవాక్యము వెంబడి ఉపవాక్యము వచ్చి, అర్థమే మొత్తముగా అనిశ్చితమైపోవును.40 అతని భావము ఎంత తీవ్రమైనదనగా, అతని మాటలే స్వంత జీవమును పొందుకొనును—అవి “చేతులును కాళ్లును గల ప్రాణులు” అగును.41 కొన్నిసార్లు, నీచమైన విమర్శను లక్ష్యపెట్టకుండ చేయు తన యథార్థతను ప్రకటించుటలో అతడు దాదాపు తిరస్కారపూరితముగా ఉండును;42 తన్ను తాను తక్కువ చేసికొను వ్యంగ్యములో మిక్కిలి చేదుగా ఉండును.43 ఒకటి రెండు సందర్భములలో, తన సువార్తను ఎదిరించువారిని అతడు హేళన చేయు, ఖండించు, లేక వారి ముసుగు తీయు భాషకు ఒక శత్రువు దాదాపు “క్రూరమైనది” అను మాటను వాడవచ్చును;44 ఒకటి రెండు భాగములలో “స్తంభములుగా ఎంచబడినవారి”ని గూర్చి—అనగా “అత్యున్నత అపొస్తలుల”ను గూర్చి—అతడు కొంచెము వ్యంగ్యముతోను, దాదాపు చిరాకుతోను మాటలాడుచున్నాడు; వారు పదిరెట్లు అపొస్తలులైనను తనకు ఏమియు అధికముగా చేర్చలేదు:45—అయితే ఆ ఉద్వేగపు తుఫాను ఒక్క క్షణములో అణగిపోవును; అత్యంత అవసరమైన, న్యాయముగా తగిన కాఠిన్యమునకైనను అతడు దుఃఖపడును; అంతయు మృదువైన మాటలతో, కన్నీటి ప్రవాహము పొంగినట్లుగా, ముగియును.46

అపొస్తలుడైన పౌలులో మనము చూచు అశాంతిని, తీవ్రతను, ఉద్రేకపూరితమైన ఆసక్తిని తార్సు నివాసియైన సౌలులో కూడ మనము గుర్తించుట నిజమే; అయితే యేసు క్రీస్తునకు సంకెళ్లతో బంధింపబడిన ఖైదీయైన పౌలు భాషలో మాటిమాటికి కనబడు ఆ భయకంపితమైన వెనుకంజ, వణకుతో కూడిన సున్నితత్వము, దైవకృప లేకుండ తన సొంత వరములపైనను శక్తులపైనను ఉన్న గాఢమైన అపనమ్మకము—ఇవి తార్సు నివాసియైన సౌలులో ఊహించుకొనుట కష్టము. దమస్కు మార్గములో దర్శనము కలుగకమునుపు సౌలు ఉగ్రుడైన విచారణాధికారియై యుండెను; ప్రశాంతమైన గృహముల పరిశుద్ధ ఏకాంతములోనికి కూడ చొరబడువాడై యుండెను; దూరపు పట్టణములలో సహితము ఒక మతభ్రష్టతను అణచివేయుటకు అధికారము కావలెనని ఆతురతతో అడిగినవాడై యుండెను. అపొస్తలుడు ఏ విధమైన మనుష్యుడాయెనో, అట్టివాడు ఎప్పుడైనను ఇట్టివాడై యుండెననుట ఊహించుకొనుట కష్టము. ఏదో ఒక శారీరకమైన అవమానము—విశేషముగా అది భయంకరమైన వికృతరూపముగా ఉన్నయెడల—మనుష్య స్వభావముపై తరచుగా ఇట్లే పనిచేయునని సాధారణ అనుభవమే చెప్పుచున్నది.47 అది ధైర్యవంతుని వెనుకంజ వేయునట్లు చేయును; గర్విష్ఠుని దీనునిగా చేయును; తనపై తాను నమ్మకము గలవానిని పిరికివానిగా చేయును; ఒకప్పుడు బహిరంగ జీవితమును ప్రేమించినవారు జనసమూహము నుండి దాగుకొనవలెనని ఆశపడునట్లు చేయును; హృదయపు ప్రతి తలంపును తనపైనున్న నమ్మకమునుండి మరల్చి, దేవుని చిత్తమునకు అత్యంత దీనముగా లోబడుటలోనికి త్రిప్పును. ప్రమాదకరమైన ఒక వ్యాధి కూడ కొన్నిసార్లు ఇట్టి ఫలితములను కలిగించుటకు చాలును; అయితే ఆ వ్యాధి శరీరముపై జీవితాంతము శారీరక గురుతులను విడిచిపెట్టినయెడల దాని ప్రభావము మరింత తీవ్రమగును; అస్సీసి నివాసియైన ఫ్రాన్సిస్‌వలె ఉల్లాసముగా విందులలో మునిగియుండువానిని అది మలినమైన సన్యాసిగా మార్చును; ఫ్రాన్సిస్ జేవియర్‌వలె సమాజమునకు ప్రియమైనవానిని ప్రయాసపడు మిషనరీగా మార్చును; ఇగ్నేషియస్ లొయోలావలె విలాసవంతుడైన సైనికుని కఠినమైన భక్తునిగా మార్చును.

ఈ “శరీరములోని ములుకు” ఎట్టిదనునది ఒక ప్రత్యేక వ్యాసములో మనము పూర్తిగా పరిశీలింతము; అయితే అది ఏదైనను సరే, దర్శనములకును ప్రత్యక్షతలకును ప్రత్యక్ష ఫలితముగా అది పౌలుకు కలిగెననియు, అట్టి అసాధారణమైన అంతర్దృష్టి అతనివంటి స్వభావము గలవానిలో లేనియెడల కలిగించియుండగల ఉబ్బరమునకును ఆత్మాభిమానపు అహంకారమునకును ప్రత్యక్ష విరుగుడుగా అది వచ్చెననియు అతడే మనకు తెలియజేసెను. కావున, గాయపరచు ఆ ములుకు అతని ఆరోగ్యమును మొదటిసారి గుచ్చుకొనుట—అతని ప్రత్యక్షతలన్నిటిలో గొప్పదైన దానితో, అనగా అతడు మధ్యాహ్నవేళ దమస్కునకు సమీపముగా ప్రయాణము చేయుచుండగా లేచిన క్రీస్తు అతనికి కనబడుటతో—కలిసి వచ్చెననో, లేక దాని ఫలితముగానే కలిగెననో ఊహించుటకు మనము సహజముగా నడిపింపబడుచున్నాము. అట్లయితే, సమస్త శ్రమనుండియు బహిరంగ జీవితమునుండియు ఏకాంతములోనికి వెళ్లుటకు మరియొక కారణము మనకు కనబడును; అది అతని ఆత్మకు ఎంత అవసరమో అతని శరీరమునకును అంతే అవసరమైయుండెను.