అధ్యాయము V · పరిశుద్ధ పేతురు మరియు మొదటి పెంతెకొస్తు విషయసూచిక

అధ్యాయము V · అపొస్తలుని శిక్షణ

పరిశుద్ధ పేతురు మరియు మొదటి పెంతెకొస్తు

క్రైస్తవులతో సౌలు మొదటి పరిచయము — వారి శక్తికి మూలము — పునరుత్థానము — ఆరోహణము — మొదటి సమావేశము — మత్తీయ ఎన్నిక — మేడగది — మూడు దేవాలయములు — పెంతెకొస్తునాడు ఆత్మ దిగివచ్చుట — భూకంపము, గాలి, అగ్నిజ్వాల — భాషలు — ఆ వరము యొక్క స్వభావము — భిన్నాభిప్రాయములు — ప్రాచీన ఆధునిక దృక్పథములు — కొరింథులో భాషలతో మాటలాడుట — ఆ సూచన పైకి కనబడిన తీరు — ఎగతాళి మాట — పేతురు ప్రసంగము — సంఘ ప్రగతిపై తక్షణ ప్రభావములు

ఆడియో ప్రచురణ

పరిశుద్ధ పేతురు మరియు మొదటి పెంతెకొస్తు

తెలుగు వ్యాఖ్యానము · MP3

0:00 0:00

ఈ అధ్యాయపు తెలుగు ఆడియో ఇంకా ప్రచురింపబడలేదు. audio/te/ ఫోల్డర్‌లో ఎం.పి.3 ఫైలు చేర్చినప్పుడు పైనున్న ప్లేయర్ దానంతట అదే పనిచేయును.

Ἔκκριτος ἦν τῶν ἀποστόλων, καὶ στόμα τῶν μαθητῶν, καὶ κορυφὴ τοῦ χοροῦ.—CHRYS. InJoan.Hom. 88.

Πέτρος ἡ ἀρχὴ τῆς αρθοδοξίας, ὁ μέγας τῆς ἐκκλησίας ἱεροφάντης.—PS. CHRYS. Orat.Encom. 9.

యేసు పరిచర్య జరిగిన ఆ కొద్ది కాలములో సౌలు యెరూషలేమునకు దూరముగా ఉండుటకు కారణమేదైనను కావచ్చును; అయితే అతడు తిరిగి వచ్చినప్పుడు దానిని గూర్చి ఎంతో వినియుండుట తప్పనిసరి. అయినను అతడు విన్నదంతయు, ఆయన బోధలను అంత తీవ్రముగా వ్యతిరేకించిన పరిసయ్యుల దృష్టికోణము నుండియు, ఆయన మరణమును అంత నీచముగా సంభవింపజేసిన సద్దూకయ్యుల దృష్టికోణము నుండియు మాత్రమే వచ్చియుండును. అయితే యెరూషలేములోని యూదులు ఆశించినట్లు, శిశుప్రాయమైన ఆ సంఘము తన స్థాపకుని హత్యచేత ఆరిపోలేదని చూచుటకు అతనికి సమృద్ధిగా అవకాశములు లభించియుండును. ఆ వార్త అతనిని ఎంత ఆశ్చర్యముతోను ఆగ్రహముతోను నింపినను, అప్పుడు తాను నీచమైన మతశాఖగా ఎంచిన దాని శక్తికి నిశ్చయమైన రుజువులు అందకుండా అతడు యెరూషలేములో అనేక దినములు ఉండియుండలేడు.

ఎదిరింపశక్యము కాని ఈ శక్తి, ఆర్పశక్యము కాని ఈ జీవశక్తి ఎక్కడనుండి వచ్చెను? ఆ ప్రశ్నకు సమాధానమే సంఘ చరిత్రయు లోక చరిత్రయు.

ఏలయనగా యేసు మరణము తరువాత వరుసగా కొన్ని సంఘటనలు జరిగెను; వాటి ప్రభావములు యుగాంతము వరకు అనుభవమగుచునే యుండును. ఆశ్చర్యకరమును, తిరస్కరింపశక్యము కానిదునైన ఒక ఆత్మీయ శక్తిచేత ఆ సంఘటనలు, భయస్థులును అజ్ఞానులును భీతిచెందినవారునైన కొద్దిమంది అపొస్తలులను సాటిలేని ఘనతగల బోధకులుగా మార్చివేసెను; వారు లోకమును పునరుజ్జీవింపజేయుటకు దేవుని హస్తములలో సాధనములైరి.

క్రీస్తు పునరుత్థానము వారి దుఃఖభరితమైన హృదయములనుండి ప్రతి మేఘమును చెదరగొట్టెను. ఇశ్రాయేలును విమోచింపబోవువాడు ఈయనేయని కలిగిన తీవ్రమైన నిరీక్షణ తరువాత ఒక క్షణము వారిని ఆవరించిన నిరాశ తొలగిపోయి, క్రీస్తు మృతులలోనుండి లేచియున్నాడను ఆనందకరమును అచంచలమునైన నిశ్చయత దాని స్థానమును ఆక్రమించెను. ఆ పునరుత్థాన వెలుగులో లేఖనమంతయు, చరిత్ర అంతయు, యేసు పరిచర్య కాలములో తాము చూచినవియు వినినవియు అన్నియు ప్రకాశింపబడి రూపాంతరము చెందెను. పునరుత్థానమునకును ఆరోహణమునకును మధ్యనున్న ఆ నలువది దినములలో, లేచిన తమ ప్రభువు వారితో కలిగియుండిన సహవాసము నిరంతరమైనది కాక, క్లుప్తముగాను మధ్యమధ్య అంతరాయములతోను ఉండెను;1 అయినను — పేతురు తానే సాక్ష్యమిచ్చుచు, తన సాక్ష్యమునకు రుజువుగా, తన పత్రిక వ్రాయబడిన చెదరిపోయిన యూదులనే చూపుచున్నట్లు — దేవుడు పునరుత్థానము ద్వారా సజీవమైన నిరీక్షణకును, క్షయము కానిదియు నిర్మలమైనదియు వాడిపోనిదియునైన స్వాస్థ్యమునకును వారిని మరల జన్మింపజేసెను.2 అయితే తాము ఏర్పరచబడిన సాక్షులమని వారు భావించిన3 ఈ మహిమకరమైన సత్యముతోపాటు, లేచిన వారి ప్రభువు వారికి అనేక వాగ్దానములను ఉపదేశములను ఇచ్చి, దేవుని రాజ్యమునకు సంబంధించిన సంగతులనుగూర్చి వారితో మాటలాడెను. తన చివరి ప్రసంగములో ఆయన ప్రత్యేకముగా, యెరూషలేములోనే ఉండుడనియు, తాము అప్పటికే వినియున్న ఆత్మ కుమ్మరింపు కొరకు అక్కడనే కనిపెట్టుకొని యుండుడనియు వారికి ఆజ్ఞాపించెను.4 ఆ వాగ్దానము వారికి వ్యక్తులుగా మాత్రమే కాక, ఒక సమూహముగా, ఒక సంఘముగా నెరవేరవలసియుండెను; మరియు ఆయన అత్యంత అవమానమును తాము కన్నులారా చూచిన ఆ పట్టణములోనే అది నెరవేరవలసియుండెను. అంతేకాక తాము ఎక్కువ కాలము కనిపెట్టవలసిన అవసరము లేదని వారికి నిశ్చయత ఇవ్వబడెను. అయితే “ఇక కొన్ని దినములకే” తాము పరిశుద్ధాత్మతోను అగ్నితోను బాప్తిస్మము పొందుదుమని వారికి తెలిసినను, వారి విశ్వాసము సాధన పొందుటకును వారు మెలకువగా ఉండుటకును, ఖచ్చితమైన సమయము మాత్రము నిర్ణయింపబడలేదు.5

అటుపిమ్మట బేతనియ వైపు ఆ చివరి నడకయు, ఒలీవల కొండ మీద ఆ గంభీరమైన వీడ్కోలును వచ్చెను; అప్పుడు వారి ప్రభువు వారియొద్దనుండి కొనిపోబడెను, “ఒక మేఘము ఆయనను వారి కన్నుల ఎదుటనుండి కొనిపోయెను.” అయితే తన చివరి ప్రసంగములోనే ఆయన వారి స్థానమును వారి బాధ్యతలను వారికి స్పష్టము చేసియుండెను. పాత మెస్సీయ సంబంధమైన ఊహలు ఇంకను వారిలో నిలిచియుండగా, ఈ కాలమందే ఇశ్రాయేలునకు రాజ్యమును ఆయన తిరిగి స్థాపించునా6 అని వారు ఆయనను అడిగినప్పుడు, “కాలములు సమయములు”7 తెలిసికొనుట వారి పని కాదనియు, వాటిని తండ్రి తన స్వాధీనమందే ఉంచుకొనెననియు8 చెప్పి, అట్టి భౌతికమైన ఆకాంక్షలను ఆయన అణచివేసెను. అయితే దేవుని ఈ రహస్యములు వారికి గాని జీవించియున్న ఏ మనుష్యునికి గాని బయలుపరచబడకపోయినను, పరిశుద్ధాత్మ వారిమీదికి దిగివచ్చినప్పుడు వారు పొందవలసిన ఒక శక్తి ఉండెను — క్రీస్తునుగూర్చియు, ఆయన శ్రమలనుగూర్చియు, ఆయన పునరుత్థానమునుగూర్చియు, మొదట పరిశుద్ధ దేశపు ఇరుకైన సరిహద్దులలోను, తరువాత లోకమంతటిలోను సాక్షులుగా ఉండు శక్తి అది.

ఒలీవల కొండ చరియలనుండి వారు ఆ విశ్రాంతిదిన ప్రయాణమంత దూరము9 నడచి యెరూషలేమునకు తిరిగివచ్చి, తమ తొలి సమావేశములకు ఎంతో అనుకూలమైన ఆ మేడగదిలో10 వెంటనే సమకూడిరి. యూదుల ఇండ్ల చదునైన కప్పు క్రింద ఉండు పెద్ద గదులలో అది ఒకటి; ఏకాంతముగా ఉండుటవలన అది మతసంబంధమైన అవసరముల కొరకు ప్రత్యేకింపబడియుండెను. గలిలయకు చెందిన ఈ అపొస్తలుల పేదరికమునుబట్టి చూచినయెడల, అంతిమ భోజనమునకును, “వారములో మొదటి దినమున”11 జరిగిన ఆ సమావేశములకును వారు అప్పటికే ఉపయోగించుకొనిన అదే గది ఇది అని సందేహించుటకు వీలులేదు; ఆ సమావేశములలో రెండింటిలో యేసు వారికి కనబడెను. ఈ దైవిక జ్ఞాపకములచేత పవిత్రపరచబడిన ఆ గది, నిరీక్షణతో కనిపెట్టిన ఆ దినములలో అపొస్తలులు సాధారణముగా బసచేసిన స్థలముగా కనబడుచున్నది.12 ఇక్కడ, నిర్ణీత గడియలలో వారు శ్రద్ధగా ప్రార్థన చేయుచుండగా, యేసు తల్లియు13 ఆయన పరిచర్యలో ఆయనను వెంబడించిన ఇతర పరిశుద్ధ స్త్రీలును, అలాగే ఆయన సహోదరులును వారితో కలిసిరి; వారిలో ఒకడు ప్రత్యేకముగా14 ఇక ముందు సంఘ చరిత్రలో ముఖ్యమైన పాత్ర వహించును. ఇంతవరకు ఈ “ప్రభువు సహోదరులు” క్రీస్తునందు విశ్వాసముంచినవారిలో లెక్కింపబడనేలేదు;15 ఒకవేళ వారు ఆయనయందు విశ్వాసముంచియున్నను, అది కేవలము గౌణమైన, భౌతికమైన అర్థములో, ఒక మానవ మెస్సీయయందు ఉంచిన విశ్వాసము మాత్రమే. అయితే ఇప్పుడు, సంప్రదాయమును పక్కనబెట్టినను మనము సహజముగా ఊహింపగలిగినట్లు, “ఆయన పునరుత్థాన శక్తి”చేత వారు ఒప్పింపబడి మార్పునొందిరి. యెరూషలేములో క్రీస్తు సంఘమంతటిదైన ఈ తొట్టతొలి సమావేశములలోనే ఒక సంగతిని గమనించుట ఆసక్తికరమైనది: అపొస్తలులు తమ మతమునుబట్టి ఇంకను యూదులుగానే ఉండిరి, యేసే క్రీస్తు, జీవముగల దేవుని కుమారుడు16 అను విశ్వాసము తప్ప ఇంకను వేరే మార్పేదియు వారిలో కలుగలేదు; అయినను దేవాలయ ఆరాధనలో వలె వేరొక ప్రాంగణములో కాక, సమాజమందిర ఆరాధనలో వలె అడ్డుతెరలతో కాక,17 స్త్రీలు తమతో కలిసి ప్రార్థనలో పాల్గొనునట్లు వారు అనుమతించిరి — ఆత్మసంబంధమైన సహవాసములోని ఆ సమానత్వమే, తరువాతి కాలములో, క్రీస్తుచేత విమోచింపబడినవారిలో “యూదుడని గ్రీసుదేశస్థుడని లేదు, దాసుడని స్వతంత్రుడని లేదు, పురుషుడని స్త్రీ అని లేదు,” క్రీస్తు యేసునందు అందరు ఏకమై యున్నారను మహిమకరమైన సిద్ధాంతముగా వికసింపవలసియుండెను.18

ఆరోహణమునకును పెంతెకొస్తునకును మధ్య గడచిన ఆ పది దినములలో, యూదా మరణమువలన తమ సంఖ్యలో ఏర్పడిన ఖాళీని పూరించుట అపొస్తలుల తొలి శ్రద్ధలలో ఒకటిగా ఉండెను. యెరూషలేములోని విశ్వాసులందరి సంపూర్ణ సభలో ఇది జరిగెను; గలిలయలో క్రీస్తు కనబడిన ఆ ఐదువందలమందిలో అనేకులు అక్కడ లేకపోవుటచేత, వారి సంఖ్య సుమారు నూట ఇరువదిమంది ఉండెను. ఆ ద్రోహి ఆత్మహత్యనుగూర్చిన భయంకరమైన సంగతులు — దానినిగూర్చిన ప్రతి సంప్రదాయమును వణకు పుట్టించు భీతితో నిండియుండెను — పాపముపై దేవుడు తక్షణమే ప్రతిఫలమిచ్చుననే లోతైన విశ్వాసమును వారి మనస్సులలో నిలిపెను. అతడు అతిక్రమమువలన తన ఉన్నత పదవినుండి జారిపోయి, తన స్వస్థానమునకు పోయెను.19 అతని స్థానము భర్తీ చేయబడుట సముచితమని తోచెను; ఏలయనగా యేసే పండ్రెండుమంది అపొస్తలులను నియమించెను — ఇశ్రాయేలు గోత్రముల ఆదర్శ సంఖ్య అది; మరియు పేతురును సాధారణముగా సంఘమును, యూదాలో అహీతోపెలుకు ప్రతిరూపమును చూచి, 109వ కీర్తనలోని ఒక భాగమును అతనికి అన్వయించుచు, అతని నివాసము పాడైపోయినందున అతని పదవిని వేరొకడు తీసికొనవలెనని కోరిరి.20 క్రొత్త అపొస్తలునకు ఉండవలసిన ముఖ్యమైన అర్హత ఏమనగా — అతడు పునరుత్థానమునకు సాక్షియై యుండవలెను, ప్రభువైన యేసు వారిమధ్య రాకపోకలు చేసిన కాలమంతయు అతడు శిష్యులతోకూడ ఉండియుండవలెను. అతని నియామకము కొరకు అవలంబించిన పద్ధతి క్రొత్త నిబంధనలో ఇంకెక్కడను కనబడనిది; ఆరోహణమునకును పరిశుద్ధాత్మ దిగివచ్చుటకును మధ్యనున్న ఆ కొద్ది దినములలో సంఘము ఉండిన ప్రత్యేకమైన స్థితినుండియే అది పుట్టినట్లు కనబడుచున్నది. అంతర్దృష్టితో వేగముగా వివేచించు శక్తి ఇంకను తమకు లభింపలేదని వారు భావించినట్లుగా, వారు ఇద్దరిని ఎన్నుకొనిరి — అన్యజనుల మధ్య యూస్తు అను సాధారణ ఇంటిపేరును ధరించిన యోసేపు బర్సబ్బా, మరియు మత్తీయ.21 అటుపిమ్మట పాత నిబంధన పోలికల చొప్పునను22 యూదుల ఆచారము చొప్పునను,23 తాను ఏర్పరచుకొనినవానిని దేవుడే నియమింపవలెనని24 వారు ప్రార్థించిరి. పేర్లు పలకల మీద వ్రాయబడి ఒక పాత్రలో వేయబడెను. ఆ పాత్రను కదిలింపగా మత్తీయ పేరు వెలుపలికి వచ్చెను. అందుచేత అతడు పండ్రెండుమంది అపొస్తలులతో లెక్కింపబడెను.25

ఆరోహణమునకును పెంతెకొస్తునకును మధ్య గడచిన ఆ పది దినముల సంగతులనుగూర్చి మనకు ఇంకేమియు చెప్పబడలేదు. ఆ దినములలో ప్రతి దినముతో వారి ఆరాటపు నిరీక్షణయు తీవ్రమైన ఎదురుచూపును మరి మరి అధికమై యుండవలెను; పెంతెకొస్తు దినము ఉదయించినప్పుడైతే అది అత్యధికమై యుండెను.26 అది వారములో మొదటి దినము, నీసాను 16 తరువాత ఏబదవ దినము. ఆ దినపు పరిస్థితులే వారి భావములకు మరింత సజీవతను చేకూర్చియుండును. పెంతెకొస్తు సంవత్సరమునకు జరుగు మూడు మహా పండుగలలో ఒకటియు, కోతపండుగయు మాత్రమే కాదు; యూదుల భావనలో అది సీనాయి కొండమీద ధర్మశాస్త్రము ఇయ్యబడిన వార్షికోత్సవముతో గుర్తింపబడుటకు వచ్చెను — మరియు అది సరియైనదే.27 మరియొక గంభీరమైన పండుగ తిరిగి వచ్చెననియు, గడచిన మహాపండుగనాడు పస్కాకు గుంపులుగా తరలివచ్చిన లక్షలాదిమంది కన్నుల ఎదుట తమ ప్రభువు సిలువ వేయబడెననియు — ఈ సంగతి మాత్రమే ఆ గంభీరమైన ఉదయమున వారి మనస్సులను ఒక అపారమైన ఎదురుచూపుతో పూర్తిగా నింపుటకు చాలును. ఆ ఎదురుచూపు తమలోను లోక చరిత్రలోను రాబోవు మార్పునకు — అనగా ఒక క్రొత్త ధర్మశాస్త్రపు సేవకును ఒక క్రొత్త జీవితపు పనికిని క్రొత్తదియు నిత్యమునైన ప్రతిష్ఠకు — ముందుసూచనయై యుండెను.

అది ఉదయకాలము. “దినములో మూడవ గడియ” ఉదయ ప్రార్థన కొరకు వారిని దేవాలయమునకు పిలుచుటకు ముందే,28 సుమారు నూట ఇరువదిమంది విశ్వాసులు తమ ఆచారము చొప్పున మరల ఆ మేడగదిలో సమకూడియుండిరి. ఈ మొదటి పెంతెకొస్తు ఆదివారమునాటి మహా సంఘటన దేవాలయములోనే జరిగియుండవలెనని కొందరు ఊహించిరి. “ఇల్లు” అని అనువదింపబడిన పదము29 “గది” అను అర్థమును కూడ సమానముగా ఇచ్చును; సొలొమోను దేవాలయపు ప్రక్కలకు అతికియున్న ముప్పది చిన్న గదులను, వాటిపైన ఉన్న మరి ముప్పది గదులను సూచించుటకు జోసీఫస్ నిజముగా ఆ పదమునే వాడియున్నాడు.30 అయితే పేదవారును అనుమానితులునైన శిష్యులు అట్టి గదిని ఉపయోగించుకొను అవకాశము పొందియుండుట అత్యంత అసంభవము; అంతేకాక, హేరోదు కట్టించిన దేవాలయములోని ఈ గదులు సొలొమోను దేవాలయములోని గదులకంటె పెద్దవి కాకుండినయెడల, క్రింది గదుల పరిమాణము కూడ అంత పెద్ద సంఖ్యను ఇముడ్చుకొనుటకు ఏమాత్రము చాలియుండదని నిశ్చయము. ఆ సమావేశము, తరువాతి కాలములో క్రైస్తవులలో అగపే అనగా ప్రేమ విందులని పిలువబడిన ఆ పరిశుద్ధమును సరళమునైన భోజనములలో ఒకటై యుండును. ఈ సంఘటన దేవాలయములో జరిగియుండినయెడల దానికి కలుగు నైతిక ప్రాముఖ్యత ఏదైనను, ఒక క్రొత్త యుగపు సూచన సామాన్యమైన వీధిని సామాన్యమైన నివాసస్థలమును పవిత్రపరచినదని తలంచినయెడల అది ఏమాత్రము తక్కువ ఆకర్షణీయమైనది కాదని వేరుగా చెప్పనవసరము లేదు; సీయోను మీదనైనను గెరిజీము మీదనైనను మాత్రమే మనుష్యులు తండ్రిని ఆరాధింపక, ఆత్మతోను సత్యముతోను ప్రతిచోటను ఆయనను ఆరాధించు దినములకు అది కనబడు ప్రారంభోత్సవము.31

ఈ సంఘటనకున్న ఈ అంతరార్థమే దాని పవిత్రతకును ప్రాముఖ్యతకును ఆధారమైయున్నది. మానవజాతితో దేవుడు వ్యవహరించు రీతిలో క్రొత్తదియు అంతిమమునైన దశకు అది గంభీరమైన ఆరంభమై యుండుటలోనే దాని మహాభయంకరత ఉన్నది. అబ్రాహామునకు ఆయన ఒక వాగ్దానమిచ్చెను; అది ఒక మతమునకు బీజమాయెను. తన ప్రజలను ఐగుప్తునుండి పిలిచినప్పుడు ఆయన వారికి నైతిక ధర్మశాస్త్రమును, దైవపరిపాలన సత్యములకు కోటగోడవలె ఉపయోగపడవలసిన లేవీయ సంబంధమైన ధర్మశాస్త్రమును ఇచ్చెను. ఆ మోషే యుగపు రెండువేల సంవత్సరములలో గుడారమును దేవాలయమును ఆయన సన్నిధికి కనబడు సూచనగా ఉండెను. అటుపిమ్మట, భూమిమీద క్రీస్తు జీవించిన ఆ కొద్ది కాలములో, ఆయన మనుష్యుల మధ్య గుడారము వేసికొని, మనదివంటిదియు అదే పదార్థముతో చేయబడినదియునైన గుడారములో నివసించెను.32 చేతులతో కట్టబడిన ఏ మందిరమునుగూర్చియైనను చెప్పగలిగినదానికంటె ఎంతో లోతైన అర్థములో, క్రీస్తు యొక్క ఆ మర్త్యశరీరము దేవుని దేవాలయమై యుండెను. చివరకు, మనుష్యుల మధ్య నివసించుటకు తన కుమారుని మానవజాతికి ఇచ్చినవాడు, తన ఆత్మను వారి హృదయములలోనికే ఇచ్చెను. దీనికంటె ఎక్కువ ఆయన ఇయ్యలేడు; దీనికంటె సమీపముగా ఆయన ఉండలేడు. ఇక ముందు బాప్తిస్మము పొందిన ప్రతి క్రైస్తవుని మర్త్యశరీరమే ఆయన దేవాలయమై యుండవలెను; మరియు ఆయన ఆత్మ దేనిని అన్నిటికంటె ఎక్కువగా కోరుకొనునో అది ఇదే —

“ఏ దేవాలయములకంటెను, యథార్థమును నిర్మలమునైన హృదయమునే.”

దీని అర్థపు సంపూర్ణతనంతటిని గ్రహించి దీనిని నమ్మువాడు, దీని సత్యమునకు తన హృదయమును మనస్సాక్షియు సాక్ష్యమిచ్చువాడు, తన ఆత్మను కుమ్మరించుటలో క్రీస్తు వాగ్దానము నెరవేరుటను దాని నిజమైన స్వరూపములో పరిశీలించును; మరియు బయటికి కనబడిన అద్భుతమే పెంతెకొస్తు దినములోని అతి తక్కువ ఆశ్చర్యకరమైన భాగమని ఎంచుచు, నియాండర్ చెప్పినట్లు, గొప్పదానిని చిన్నదానిచేత వివరించుటకు శోధింపబడడు; “మానవజాతి అంతరంగ జీవితములో జరిగిన అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైన సంఘటనకు, దాని ఉనికికి ఇంద్రియములకు గోచరమగు సూచనలుగా అసాధారణమైన బాహ్య దృశ్యములు తోడైయుండుట విచిత్రమని” అతడు ఎంచడు.33

వారి హృదయములు అంత తీవ్రమైన ఆసక్తితో మండుచు, రగుల్కొనిన నిరీక్షణతో ప్రజ్వరిల్లుచుండగా — అకస్మాత్తుగా, పరవశులై ఎదురుచూచుచున్న ఆ సమాజముపైకి తాము కోరిన సూచన వచ్చెను — అది తమ హృదయములలో క్రీస్తు వాగ్దానము చేసిన సన్నిధి కలిగించు ప్రేరణ — పరిశుద్ధాత్మతోను అగ్నితోను బాప్తిస్మము — పైనుండి వచ్చిన ఒక ఆత్మయు ఒక శక్తియు కలిగించిన రూపాంతరకరమైన ప్రేరణ — తమయొద్దనుండి పరలోకమునకు కొనిపోబడినవాడు ఇంకను తమతోనే ఉన్నాడనియు, యుగసమాప్తి వరకు ఎల్లప్పుడు తమతో ఉండుననియు వారికిని, వారి ద్వారా అవిచ్ఛిన్నమైన వరుసలో వారి మాటను అంగీకరించు వారందరికిని ఇయ్యబడిన నిత్యమైన రుజువు అది.

అది వేగముగా వీచు బలమైన గాలి ధ్వనివంటి శబ్దముతో పరలోకమునుండి వచ్చి, వారు కూర్చుండియున్న ఇల్లంతటిని నింపెను; మరియు మడతలుగా చుట్టుకొనిన అగ్నిజ్వాలవంటి రూపముతో వచ్చి,34 ప్రతి దిక్కునకు చీలిపోయి,35 వారిలో ప్రతివాని తలమీద మెరయు వెలుగు నాలుకవలె నిలిచెను. అది గాలి కాదు, గాని “ఉధృతముగా వీచు గాలి ధ్వనివంటి శబ్దము”; అది అగ్ని కాదు, గాని మెరయుచు కాల్చని అగ్నిజ్వాల యొక్క కంపించు నాలుకలవలె వారికి కనబడిన ఏదో ఒకటి — గాలివలె తన ఇష్టము వచ్చినచోట వీచునదియు, అది ఎక్కడనుండి వచ్చునో ఎక్కడికి పోవునో మనకు తెలియనిదియు; నమ్మకమైన ప్రతి హృదయమను పరిశుద్ధ బలిపీఠముపై రగుల్కొనిన ప్రేమాగ్నివలె ప్రజ్వరిల్లుచు, అజ్ఞానముయొక్క తడబడు పెదవులనుండి సహితము ప్రేరణతో నిండిన మండుచున్న మాటలను తరచుగా పలికించునదియునైన ఆ పరిశుద్ధాత్మకు తగిన సూచన అది.

మరియు ఈ మొదటి పెంతెకొస్తు మానవజాతి భవితవ్యములో ఒక నిత్యమైన ఘట్టమును గుర్తుచేసెనని చరిత్ర చదివిన ఏ పాఠకుడును నిరాకరింపడు. అప్పటినుండి ప్రతి యుగములోను, అంతకుముందు ఎరుగని రీతిలో దేవుని కుమారులు దేవుని ఆత్మచేత బోధింపబడుచున్నారనుటలో సందేహము లేదు. అప్పటినుండి, అంతకుముందు గ్రహింపబడని రీతిలో, క్రీస్తు ఆత్మ మనలో నివసించుచున్నదని మనము ఎరుగగలమనుటలోను సందేహము లేదు. పాత నిబంధన కాలపు పరిశుద్ధులకు ఇయ్యబడినదానికంటె ఎక్కువ సమీపమైన ఐక్యతా భావమును క్రీస్తునందు దేవునితో మనము అనుభవింపగలము; రాజులును ప్రవక్తలును చూడగోరియు చూడని దినములను మనము చూచుచున్నామనియు, వారు వినగోరియు విననట్టి సత్యములను మనము వినుచున్నామనియు కృతజ్ఞతతో కూడిన నిశ్చయత మనకు కలదు. మరియు ఈ క్రొత్త యుగము ఇక ముందు తన సంపూర్ణతతో ఆరంభమాయెను. అది వేరుపరచబడిన ఒక యాజకవర్గమునకు మాత్రమే చెందిన ప్రత్యేకమైన ప్రతిష్ఠ కాదు; ఇరుకైన ఒక అపొస్తలత్వమునకు మాత్రమే ఇయ్యబడిన ఒంటరి వరము కాదు. అది ఒక సంఘమంతటికిని — దాని పురుషులకు, స్త్రీలకు, పిల్లలకు — వారందరును “ఏర్పరచబడిన వంశము, రాజులైన యాజకసమూహము, పరిశుద్ధ జనము, దేవుని సొత్తయిన ప్రజ” అగునట్లు కలిగిన ప్రతిష్ఠ; అది ఒక వరము, దాని పూర్ణమును ఉచితమునైన అర్పణ చివరకు మానవజాతి అంతటికిని విస్తరింపవలెనని ఉద్దేశింపబడెను. ఆ నూట ఇరువదిమందిలో ప్రతివాడును ఒక ఆశీర్వాదమును ప్రత్యేకముగా పొందినవాడును ఒక ప్రత్యక్షతకు సాక్షియునై యుండుటతోనే ఆగిపోలేదు; ఇంకను వేలకొలది మందికి ముందటివాడును ప్రతినిధియునై యుండెను. మరియు ఈ అద్భుతము కేవలము తాత్కాలికమైనది కాదు, నిరంతరము నూతనపరచబడుచున్నది. ఒక క్షణము మాత్రమే వినబడిన శబ్దమును కనబడిన వెలుగును అది కాదు, గాని అది ఒక సజీవమైన శక్తియు, ఆగని ప్రేరణయు. ఒక యూదుని ఇంటి మేడగదిలో సమకూడిన కొద్దిమంది మానవాత్మలకు కనబడిన సూచన మాత్రమే అది కాదు, గాని ఇక ముందు లోక చరిత్రలోని అన్ని యుగములలోను వీచు జీవముగల గాలి; సముద్రమును జలములు కప్పినట్లు భూమి ప్రభువునుగూర్చిన జ్ఞానముతో నిండువరకు తీరమునుండి తీరమునకు దొర్లుచున్నదియు దొర్లబోవునదియునైన వెలుగు ప్రవాహము.

మరియు ఈ దృష్టికోణమునుండి దీనిని చూచినయెడల, బాహ్యమైన సూచన గౌణమైన ప్రాముఖ్యతలోనికి తగ్గిపోవును. నేను ఇంతవరకు వివరించిన సత్యములను గ్రహించినవారు, వినబడినదిగాను కనబడినదిగాను వర్ణింపబడినది కేవలము పైకి కనబడుటలో మాత్రమే అట్లుండెనా అను దానినిగూర్చిన విస్తారమైన వాదములోనికి దిగుటకు ఇష్టపడరు — గాలివలె వినబడిన ఆ ఏదో ఒకటియు, అగ్నిజ్వాలవలె మెరసిన ఆ ఏదో ఒకటియు36 బాహ్యమైన వాస్తవములా, లేక ఆ వస్తువులతోనే ఏకముగా ఎంచబడునంత స్పష్టముగా ఉండిన అంతరంగ అనుభూతులు మాత్రమేనా అను వాదములోనికి వారు దిగరు. ఆత్మ అంతయు ఆత్మీయమైన వెలుగుతోను ఆత్మీయమైన అగ్నితోను నిండినప్పుడు — మహా ధర్మశాస్త్రదాతనుగూర్చిన యూదుల గాథలో వలె, ఇతర లోకముల సంగీతముతో అది ప్రతిధ్వనించుచున్నట్లు తోచినప్పుడు — అది మూడవ ఆకాశమునకు కొనిపోబడి, మనుష్యుడు పలుకశక్యము కాని మాటలను వినినప్పుడు — తన స్పృహయొక్క అత్యంత దూరపు హద్దువరకును “గుంపుకూడిన రెక్కల ఝంకారము”తో నిండినట్లు తోచినప్పుడు — పరిశుద్ధ అగస్టీను మాటలలో చెప్పవలెనంటే, సహజమైన జీవితము చనిపోయి, ఆత్మీయమైన ప్రకాశపు వేడిమిక్రింద అతిసహజమైన జీవముతో ఆత్మ పులకరించినప్పుడు — అట్టి ఆత్మకు వస్తుగతమేది, ఆత్మగతమేది? అట్టి ప్రశ్నలకు అది ఇవ్వగోరు ఒకే ఒక సమాధానము ఇది: “శరీరముతోనో శరీరము లేకుండనో నాకు తెలియదు; దేవునికే తెలియును.”37

అయితే ఈ మర్మమైన సంఘటనలనుండి మనము తిరిగి, ఎవరికొరకు అవి కనబరచబడెనో వారియందు అవి కలిగించిన ఫలితములవైపు చూచినయెడల, మరింత స్పష్టముగా నిర్వచింపగలిగిన సంగతులతో మనము వ్యవహరించుచున్నాము. అయినను ఇక్కడ తక్షణ ఫలితమునకును శాశ్వతమైన ప్రేరణకును మధ్య భేదము గుర్తించుట అవసరము. మొదటిది ఒక జనసమూహమును ఆశ్చర్యపరచెను; రెండవది ఒక లోకమును పునరుజ్జీవింపజేసెను. మొదటిది తక్షణమే మారుమనస్సునకు దారితీసెను; రెండవది పరిశుద్ధ జీవితమునకు కావలసిన శక్తి. మొదటిది వింతైన ఉద్వేగముయొక్క క్రొత్తదియు ఆశ్చర్యకరమునైన ప్రవాహము; రెండవది విశ్వాసము, ప్రేమ అను రెండు రెక్కలమీద ఆత్మ భూమినుండి పరలోకమువైపు స్థిరముగా ఎగురునట్లు చేయు ఆధారమైన ప్రభావము.

అయినను క్షణికమైన ఆ సంఘటనకును నిరంతరమైన ఆ ఫలితమునకును మధ్య వాస్తవమైన ప్రాముఖ్యతలో ఏ విధమైన పోలికయు లేకపోయినను, అపొస్తలుల యుగమునుగూర్చిన సరియైన అవగాహనకు, మొదటిదానినిగూర్చి మనకు చెప్పబడినదానిని మనము గ్రహించుట అవసరము. “అప్పుడు వారందరు వెంటనే పరిశుద్ధాత్మతో నిండినవారై, ఆత్మ వారికి వాక్శక్తి అనుగ్రహించినకొలది అన్యభాషలతో మాటలాడసాగిరి” అని చెప్పబడియున్నది.38

ఇతర లేఖనములలోని పోలికను ప్రక్కనబెట్టి చూచినయెడల, తరువాత వచ్చు వృత్తాంతము ప్రథమ దృష్టికి కనబడు రూపమునుబట్టి, పెంతెకొస్తునాడు పరిశుద్ధాత్మ కుమ్మరింపబడిన తరువాత ఒక మాటల ప్రవాహము వెలువడెననియు, అందులో గలిలయవారి గుంపు తాము ఎన్నడును నేర్చుకొనని అనేక భాషలను మాటలాడిరనియు నమ్మకము ఏర్పడెను; దీనినుండి, అపొస్తలులు తమ జీవితకాలమంతయు తాము నేర్చుకొనని భాషలను మాటలాడు శక్తిని కలిగియుండిరను నిర్ణయము పుట్టెను.39

అయితే అదే సంఘటన ప్రస్తావింపబడిన లేక చర్చింపబడిన ఇతర భాగములను మనము పరిశీలించినయెడల, ఈ అభిప్రాయము కనీసము సందేహాస్పదమైనదని అవి మనకు చూపును. మార్కు 16:17లో — ఆ భాగము నిజమైనదా కాదా అను వాదమునంతటిని ప్రక్కనబెట్టినను — καιναῖς అనగా “క్రొత్త” అను పదము అనేక పెద్దఅక్షరముల ప్రతులలోను తర్జుమాలలోను కనబడదు;40 అయితే దానిని ఉంచినను, అది సామాన్య అభిప్రాయమునకు విరుద్ధముగానే ఉన్నది; ఏలయనగా అది పరభాషలను కాక వింతైన పలుకులనే సూచించుచున్నది. అపొస్తలుల కార్యములలో ఆత్మ వరము ప్రస్తావింపబడిన ఇతర స్థలములలో41 తెలియని భాషలను ఉపయోగించుటనుగూర్చిన సూచన ఏమాత్రము ఇయ్యబడలేదు. నిజమునకు, 1 కొరింథీయులకు 16లో “తెలియని” అను పదమును చొప్పించుటవలననే42 ఈ అభిప్రాయము సామాన్య జనుల భావనలో ముఖ్యముగా స్థిరపడిపోయెను. గ్లోసొలాలియా అనగా “భాషతో మాటలాడుట” అనునది “ప్రవచించుట” — అనగా ఉన్నతమైన బోధ — తోను, దేవుని ఘనపరచుటతోను ముడిపడియున్నది. దీనిని మనము అర్థము చేసికొనుటకు ఆధారమైయున్న ఏకైక భాగము, నేను ఇప్పుడే ప్రస్తావించిన కొరింథీయులకు వ్రాసిన మొదటి పత్రికలోని ఆ భాగమే.43 ఆ భాగమును జాగ్రత్తగా పరిశీలించిన ఎవడైనను, కనీసము కొరింథులోనైతే భాషావరమునకు పరభాషలతో ఏ కొంచెమైనను సంబంధము లేదను నిర్ణయమునకు రాక తప్పదు. అపొస్తలుల కార్యములలోని ఈ ఒక్క భాగము మినహాయింపు కాకపోయినయెడల, అట్టి పరభాషా జ్ఞానముయొక్క నీడ కూడ లేఖనములో ఎక్కడను కనబడదు. ఈ భాగము మినహాయింపు కాదని ఈ సంగతినుండి స్పష్టమగుచున్నది: ఈ సంఘటన మద్యపానము వలన కలిగినదని చేయబడిన నీచమైన ఆరోపణను పేతురు ఖండించునప్పుడు, సాటిలేని అట్టి ఒక రుజువునుగూర్చి అతడు అతి స్వల్పముగా కూడ ప్రస్తావింపలేదు; మరియు పెంతెకొస్తునాటి కుమ్మరింపులో దేని నెరవేర్పును అతడు చూచెనో ఆ యోవేలు గ్రంథ భాగములో పరభాషలనుగూర్చిన అతి దూరపు సూచన కూడ లేదు. అందుచేత ఇది పెంతెకొస్తు యొక్క తక్షణ ఫలితమను ఊహ మొదటి రెండు శతాబ్దములకు తెలియనే తెలియదు; నిజమైన సంప్రదాయము మరుగుపడిన తరువాతనే అది పుట్టెను. నేర్చుకొనని భాషల వరము అపొస్తలులు ముందు చేయబోవు బోధలో వారికి సహాయపడుటకే ఉద్దేశింపబడెనను నిర్ణయము అనేక అపోహలను ఒకచోట కూర్చుచున్నది. మొదటిగా, మనుష్యుడు తన సొంత ప్రయత్నములచేత సంపాదింపగలిగినదానిని దేవుడు ఎన్నడును అనుగ్రహింపడను ఆయన పరిపాలనా నియమమునకు అట్టి వరము పూర్తిగా విరుద్ధమైయుండును. రెండవదిగా, ఆ కాలములో గ్రీకు లాటిను భాషలు సర్వత్ర వ్యాపించియుండుటవలన, అట్టి వరము అంత పూర్తిగా అనవసరమై యుండిన కాలము మరియొకటి ఎన్నడును లేదు.44 మూడవదిగా, క్రొత్త నిబంధనలోని ఇతర అద్భుతములన్నియు అపొస్తలుల మరణము తరువాత కూడ కొంతకాలమైనను కొనసాగుటను, వాటివంటి సంఘటనలను పొందియుండగా, ఈ శక్తి ఉండెనని ఊహించిన ఏ ప్రస్తావనయు, ప్రాచీన గాథ కూడ, నేటికి లేదు.45 నాలుగవదిగా, పౌలు తన శిష్యులందరికంటె ఎక్కువగా ‘భాషతో మాటలాడెను’46 అయినను, లుకయోనియలో జరిగిన సంగతిని బట్టి చూడగా, అత్యంత కీలకమైన ఒక సమయమున అతడు లుకయోనియ భాషను గ్రహింపలేదని స్పష్టమగుచున్నది. ఐదవదిగా, అపొస్తలులకు పరభాషలనుగూర్చిన అతిసహజమైన జ్ఞానము లేదని ప్రాచీన క్రైస్తవ సంప్రదాయము స్పష్టముగా చెప్పుచున్నది; ఏలయనగా మార్కు పేతురుతో ఒక “దుబాసి”గా (ἑρμηνευτὴς) వెంటవెళ్లెనని పాపియస్ చెప్పుచున్నాడు, మరియు తీతు గ్రీకు భాషా జ్ఞానమునుబట్టి పౌలునకు ఉపయోగకరముగా ఉండెనని జెరోము చెప్పుచున్నాడు.47 కావున పెంతెకొస్తునాటి పరలోక సూచనలతోకూడ వచ్చిన ఆ ప్రేరణాత్మకమైన పలుకులకు వేరొక స్వరూపమును మనము వెదకక తప్పదు. ఒక వరముయొక్క వాస్తవికతను కన్నులారా చూచియు దాని స్వభావమును పొరపాటుగా గ్రహించిన ఒక జనసమూహముయొక్క అస్పష్టమైన గొణుగుడును లూకా నాటకీయముగా చిత్రించెను; దానిని మరీ అక్షరార్థముగా తీసికొనుటవలననే ఈ తప్పుడు వివరణ పుట్టెను. ఈ విషయమునంతటిని నిజముగా పరిశీలించిన ఆలోచనాపరుడైన ఏ విద్యార్థియైనను నియాండర్ నిర్ణయమును ఎట్లు తప్పించుకొనగలడో నాకు తోచదు: “ఈ సందర్భములో మాటలాడబడిన పరభాషలేవైనను కేవలము యాదృచ్ఛికమైనవి మాత్రమే; అవి ఆత్మయొక్క భాషకు సారభూతమైన అంశము కావు.”48

ప్రాచీన కాలములలో—ముఖ్యముగా ఒరిజెన్‌కు పూర్వము—మాట్లాడబడినది ఒక్క భాషయే అయినను, ప్రతి శ్రోతకు అది తన సొంత మాతృభాషవలె అనిపించుటలోనే ఆ అద్భుతము ఉన్నదని ఒక అభిప్రాయము ఉన్నట్లు కనబడుచున్నది.49 ఈ వివరణ, ఆ భాగము తప్పుగా అర్థము చేసికొనబడినదని ఆదిలోనే ఒక అభిప్రాయము ఉండెనని చూపుచున్నందున గమనార్హమైనది. ముఖ్యముగా ష్నెకెన్‌బర్గర్ (సెయింట్ సిప్రియన్‌ను, ఎరాస్మస్‌ను అనుసరించి) అభివృద్ధి చేసిన ఆధునిక అభిప్రాయమేమనగా—ఆ “భాష” తన సొంత శక్తిచేతను, భావగాంభీర్యముచేతను వినినవారందరికిని సమానముగా అర్థమైనదని. అట్టిది సాధ్యమేయని సులభముగా ఒప్పుకొనవచ్చును; సంఘ చరిత్రలోని అనేక సాదృశ్యములనుండి దీనికి కొంత సంభావ్యత కూడ లభించుచున్నది. సెయింట్ బెర్నార్డ్, పదువాకు చెందిన సెయింట్ ఆంటనీ, సెయింట్ విన్సెంట్ ఫెరర్, సెయింట్ లూయీ బెర్ట్రాండ్, సెయింట్ ఫ్రాన్సిస్ జేవియర్ మొదలగువారు—శ్రోతలలో అధికులకు అర్థముకాని భాషలో మాట్లాడుచున్నను, గొప్ప జనసమూహముల ఉద్రేకములను కదిలించుటకు, వారి ఉత్సాహమును రగుల్కొల్పుటకు, వారిలో పశ్చాత్తాపమును లేపుటకు ఆత్మీయ శక్తి పొందినవారని చెప్పబడు కథలు—కల్పితములు కావు; నిజముగా ఏ గొప్ప వక్త ప్రసంగమునందైనను, అతని స్వరము వినిపించని దూరమున ఉండికూడ హాజరైన ఎవరైనను ఆ ప్రభావపు స్వభావమును, తీవ్రతను సులభముగా గ్రహింపగలరు.50 అయితే ఈ రెండు సిద్ధాంతములలో ఏదియు ఒంటరిగా తీసికొన్నప్పుడు, పేతురు, పౌలు వాడిన భాషకు తగిన వివరణ ఇచ్చునట్లు కనబడదు. గ్లాసొలాలియా (భాషావరము)ను గూర్చిన సిద్ధాంతములు దాదాపు అన్నియు అసంపూర్ణములే. వాటిని కలిపి చూచుటవలననే సత్యమైన అభిప్రాయము కనుగొనబడగలదు. తెలియని భాషలు, లేక పాక్షికముగా మాత్రమే తెలిసిన భాషలు, లేక మాట్లాడువానికి పూర్వము మాత్రమే తెలిసియుండిన భాషలు వాడబడెననెడి నమ్మకము; ఆ “భాష” ఒక ఆధ్యాత్మిక రహస్యముతో కూడిన, ఉన్నతమైన, కావ్యాత్మకమైన, అసాధారణమైన పలుకుబడియు ఉచ్చారణ శైలియు అనెడి నమ్మకము;51 అది వింతైన, లయబద్ధమైన స్తుతి యొక్క ఉద్రేకపూరిత ప్రవాహమనెడి నమ్మకము; అది హెబ్రీ లేఖనములలోని ఆవేశపూరిత పదములను వాక్యములను భావోద్వేగముతో వాడుటయనెడి నమ్మకము; అది సామాన్య శ్రోతకు ఏ భావమును కలిగింపని, లేక ఆ పరవశమైన ఉద్రేక స్వరమును గ్రహించు ప్రత్యేక వరము గలవాడు మాత్రమే అర్థము చేయగల, ఒక ఉద్రేకపూరితమైన, అర్థముకాని, స్పష్టపదములు లేని శబ్దపరంపర అనెడి నమ్మకము—వీటిలో ఏ ఒక్కటియు విడిగా సరియైనది కాదు; కాని వీటన్నిటి కలయికలో సత్యపు అంశములు ఉండవచ్చును. పౌలు వాడిన “భాషల విధములు” అను మాటకు ఇదే అర్థము. కొరింథులోను ఇతర స్థలములలోను ఉండిన గ్లాసొలాలియా, పెంతెకొస్తు దినమునాటి గ్లాసొలాలియాతో ఒక్కటేయని—అట్లు ఊహింపవలసినదే గనుక—ఊహించినయెడల, లూకా వ్రాసిన వృత్తాంతమును మనము పౌలు చేసిన సంపూర్ణమైన, ఆసక్తికరమైన చర్చనుబట్టి అర్థము చేసికొనవలెను—ఆ చర్చ చాల ముందుగా వ్రాయబడినదనియు, ఆ ప్రత్యక్షతతో ప్రత్యక్ష సంబంధములోను, అనుభవములోను వ్రాయబడినదనియు జ్ఞాపకముంచుకొనవలెను. కొరింథులోని భాషావరము పరభాషలలో మాట్లాడుట కాదని రుజువు అక్కరలేనంత స్పష్టముగా ఉన్నది. దానిని గూర్చి చెప్పునప్పుడు పౌలు, తాళము మ్రోగిన శబ్దము, కంచుగంట ఘోష,52 బూర యొక్క అస్పష్టమైన ధ్వని,53 పిల్లనగ్రోవి లేక సితార యొక్క రాగరహిత శబ్దములు54 అను సాదృశ్యములను వాడుచున్నాడు. అర్థవివరణ లేకున్నయెడల అది మాట్లాడువానికి తప్ప మరి యెవరికిని క్షేమాభివృద్ధి కలిగించునది కాదనియు;55 మాట్లాడువానికి కూడ కొన్నిసార్లు అది అర్థము కాకుండెననియు;56 అది అప్పుడప్పుడు మాత్రమే సంభవించుచుండెననియు;57 అది ఉద్రేకపూరితమైనదియు, స్పష్టపదములు లేనిదియు, ఆశ్చర్యము కలిగించునదియు అయియుండెననియు,58 విశ్వాసులకు సహాయముగా కంటె అవిశ్వాసులకు సూచనగా ఉద్దేశింపబడినదనియు, అయినను తగిన నియంత్రణ లేనప్పుడు అవిశ్వాసులకైనను అది వెఱ్ఱితనమనెడి భావమును కలిగించునదిగా ఉండెననియు;59 చివరిగా, దాని ప్రభావమునకు నిజముగాను ఘనముగాను లోబడినవారందరును దానిని అదుపులో పెట్టుకొనగలిగినను, అది తరచుగా కపటమైన, అస్తవ్యస్తమైన ప్రకోపములకు దారితీసెననియు మనము తెలిసికొనుచున్నాము.60 ఈ సూచనలను న్యాయబుద్ధితో ఆలోచించు ఎవరైనను—ఆ నూతన శక్తి యొక్క స్పృహ కూడియున్న శిష్యులమీదికి వచ్చినప్పుడు, వారు మనుష్యులు సాధారణముగా మాట్లాడునట్లు మాట్లాడలేదని—సందేహింపజాలరు. వారు పలికిన స్వరము దాని విస్తృతిలో, దాని ధ్వనిలో, దాని హెచ్చుతగ్గులలో, దాని ఉలికిపడజేయు, గుండెలలోనికి చొచ్చుకొనిపోవు, దాదాపు భయము గొలుపు శక్తిలో భీకరమైనది;61 వారు పలికిన మాటలు ఉన్నతమైనవి, తీవ్రమైనవి, ఉద్రేకపూరితమైనవి, మర్మభరితమైన అర్థముతో నిండినవి; వారు వాడిన భాష వారి సాధారణమైన, పరిచయమైన భాష కాదు గాని—ఆ క్షణమునందలి ఏదో మహాశక్తివంతమైన, స్పృహలేని ప్రేరణ నడిపించినట్లుగా—హెబ్రీ, లేక గ్రీకు, లేక లాటిన్, లేక అరమాయిక్, లేక పారసీక, లేక అరబీ భాషయై యుండెను; వారి ఆలోచనల సారాంశము పరవశపు, ఆశ్చర్యపు, కృతజ్ఞతాస్తుతుల, ప్రార్థనల, భావోద్రేకపూరిత కీర్తనల, ఉద్వేగభరిత స్తోత్రగీతముల ఆవేశపు పలుకులే; వారి పలుకులు ఒకరినొకరు ఉద్దేశించినవి కాక, దేవునితో ఆత్మ జరుపు ప్రేరేపిత ఏకాంత సంభాషణవలె ఉండెను. పరవశ భక్తియొక్క ఏకస్వరములో ఒక్కసారిగా లేచిన ఆ అనేక కంఠముల వింత శబ్దములలో62 కొన్ని ఎవరును సరిగా అర్థము చేయజాలనివి, అన్యదేశ భాషల స్వరమువలె గాలిలో మ్రోగినవి, పలికినవారికి తప్ప—వాటిని పలుకుచు తమను తాము మరచిపోయినవారికి తప్ప—అవి ఒకే పరవశము యొక్క ప్రతిధ్వనులని, అనగా ఒకే మహా భావోద్వేగముచేత వేరువేరు అంతరంగములలో లేపబడిన ప్రతిధ్వనులని అను సంగతి తప్ప మరి ఏ నిర్దిష్టమైన అర్థమును ఇయ్యనివి. లూకా, పేతురు, పౌలు ఇచ్చిన సూచనలనుబట్టి మనము గ్రహించునట్లుగా—“భాషల వరము” ఇట్టిదే. ఈ రీతిగా చూచినప్పుడు, అది మనస్సు యొక్క తెలిసిన నియమములతో ఖచ్చితముగా సరిపోవుట63 ఈ చరిత్ర సత్యమైనదనుటకు మనకు క్రొత్త రుజువును ఇచ్చుచున్నది; పరిశుద్ధాత్మ కుమ్మరింపబడుటకు దీనికంటె సహజమైన, దీనికంటె సాక్ష్యపూరితమైన, దీనికంటె తీవ్రమైన సూచన మరి ఏదియు ఉండజాలదని చూపుచున్నది.

ఆ సమయమున యెరూషలేము పట్టణము యూదులతోను యూదామత ప్రవిష్టులతోను కూడిన నానావిధ జనసమూహముతో నిండియుండెను. ఆ భీకరమైన శబ్దము64 మొదట ఒకరి, తరువాత మరికొందరి, చివరకు అచ్చటి నివాసులలోను దారిన పోవువారిలోను ఒక గొప్ప సమూహపు ఆశ్చర్యభరిత దృష్టిని ఆకర్షించుట తప్పనిసరియై ఉండెను. ఏదో దైవికమైన సంఘటన కొరకు ఆతురతతో ఎదురుచూచుచుండిన ఆ కాలము; పెంతెకొస్తు పండుగకును సీనాయి సంఘటనకును సంబంధించిన ఆ మహా వార్షికదినము; ప్రజలు అప్పటికే దేవాలయ ఆరాధనకు వెళ్లుటకు వీధులలో గుంపులుగా చేరుచుండిన ఆ గడియ—ఇవి అన్నియు జనసంఖ్యను పెంచుటకును, గుంపు యొక్క భావావేశములను తీవ్రతరము చేయుటకును తోడ్పడెను. ఇంటి బయటినుండి “మేడగదికి” పోవు మెట్లమీదుగా వారు మొదట ఇద్దరిద్దరుగా ముగ్గురుముగ్గురుగా ఎక్కుటకు మొదలుపెట్టి, తరువాత ఎక్కువ సంఖ్యలో త్రోసికొని వచ్చిరి; వారి ఆతురత, వారి చొరబాటు, భయము, ఆశ్చర్యము, మెప్పు, అవమానము వెల్లడించు వారి కేకలు—ఆ ఆవేశపు మౌనమును భంగపరచక తప్పలేదు. సంఘము మొదటిసారిగా లోకమునకు ఎదురుగా నిలిచినది—ఆ లోకము తన కలవరమును బిగ్గరగా వెల్లడించుచుండెను, దానిలోనుండి ద్వేషపు, ఎగతాళిపు బహిరంగ మాటలు వెలువడుచుండెను. గుంపులోని మంచి భాగమునకంతటికి దృష్టిని నిలిపినది ఏమనగా—ఈ “గలిలయులు” వింత భాషలలో దేవుని కనికరములను శక్తిని ఘనపరచుచుండుటయే. అయితే ప్రేక్షకులలో అధికులు, తమకు ఒక వెఱ్ఱి మతోన్మాదమువలె కనబడిన దానిని చూచి తిరస్కారముతో నిండిరి. “ఈ మనుష్యులు పెంతెకొస్తు పండుగ విందులలో మితిమీరి పాల్గొనియున్నారు;65 వీరు క్రొత్త ద్రాక్షారసముతో మత్తులై యున్నారు” అని వారు ఎగతాళిగా అనిరి.66

ఈ ఎగతాళి మాట వ్యాపించుటవలననే అపొస్తలులకు వెంటనే వివరణ ఇచ్చుట అవసరమాయెను.67 “ప్రవక్తల ఆత్మలు ప్రవక్తలకు లోబడియున్నవి”68 అని పౌలు—ఉజ్జ్వలమైన ఉత్సాహముతో అరుదుగా కలిసియుండు ఆ ధైర్యవంతమైన ఆచరణాత్మక వివేకముతో—చెప్పుచున్నాడు. అపొస్తలులు తమ సొంత పరవశమును శాంతపరచుకొనుటయే కాక, ఆ తీవ్రమైన క్షణమునందుకూడ తమ సహోదరుల ఆ అణచరాని భావావేశమును సంపూర్ణ నిశ్శబ్దములోనికి తెచ్చుటకును వెంటనే సమర్థులైరి. తమ ఆరాధనలో ఏదైనను, ఎంత అవమానకరముగానైనను, క్రమశిక్షణలేని ఉద్రేకపు ఉన్మత్త ప్రదర్శనముగా చిత్రింపబడగలిగినయెడల, దైవిక ప్రత్యక్షతకు సాక్షులమనెడి తమ స్థానమునకు అది ప్రాణాంతకమని వారు బాగుగా గ్రహించిరి. క్రైస్తవ శిష్యుడు మతోన్మాద ఫకీరుతో ఏమాత్రము పోలికలేనివాడని మొదటినుండియే రుజువు చేయుట ఒక కర్తవ్యమాయెను. చొరబడినవారినందరిని గదిలోనుండి తొలగించి, వీధిని నింపి పొంగివచ్చుచున్న గుంపుతో సహోదరుల పక్షమున మాట్లాడగలుగునట్లు మెట్లపైభాగమున తమకు ఒక చోటు ఏర్పరచుకొని, అపొస్తలులు ముందుకు వచ్చిరి; పేతురు వారి ప్రతినిధిగా మాట్లాడు బాధ్యతను వహించెను. అందరి దృష్టిని ఆకర్షించు రీతిలో నిలిచి, అట్టి స్వరముతో మాట్లాడుచు,69 అతడు మొదట శ్రద్ధగా వినుమని వేడుకొని, అప్పుడు ఉదయము తొమ్మిది గంటలు మాత్రమే అయినదను సంగతిచేతనే వారి నీచమైన అనుమానము ఖండింపబడుచున్నదని ఆ గుంపుతో చెప్పెను. అటుపిమ్మట—అంత్యదినములలోని ఇతర సూచనలతోను అద్భుతములతోను పాటు, వారు ప్రత్యక్షముగా చూచిన ప్రత్యక్షతలవంటి దేవుని ఆత్మ యొక్క ప్రత్యేకమైన కుమ్మరింపు ఉండునని యోవేలు చెప్పిన ప్రవచనము నెరవేరుటయే ఇది అని—అతడు వారికి వివరించుటకు సాగెను. వారు సిలువకు మేకులతో కొట్టిన ఆ నజరేయుడైన యేసే70 ఈ ఆత్మను కుమ్మరించెననియు, ఆయన పునరుత్థానమును మరణ వేదనలనుండి ఆయన విడిపింపబడుటయు ఆయన మహిమాన్విత పూర్వికుని కీర్తనలలో ముందుగా సూచింపబడెననియు రుజువుపరచుటయే అతని ప్రసంగపు మిగిలిన భాగపు ఉద్దేశము.

ఈ ప్రసంగము శ్రోతల మనస్సులకు హత్తుకొనిన శక్తి; రెండు నెలలకంటె ముందు ఒక ఆసక్తిగల చిన్నదాని ప్రశ్నమాత్రముచేతనే భయపడి తన ప్రభువును ఎరుగనని చెప్పినవాడు, దానిని పలికిన బలమును నిర్భయతయు; క్రీస్తునుగూర్చి ప్రవక్తలు చెప్పినదంతయు నమ్ముటకు ‘బుద్ధిహీనులు, మందమనస్కులు’గా ఇటీవలనే కనబడినవారియందు అది వెల్లడించిన లేఖన జ్ఞానదృష్టి;71 నూతన విశ్వాసమును ఒప్పుకొనుటలోనికి వెంటనే బాప్తిస్మము పొందిన ఆ మూడు వేలమంది—ఇవే అన్నిటికంటె నమ్మదగిన రుజువులు—ఆ వేగముగా వీచిన గాలికంటెను, వింత భాషలకంటెను, మెరయుచున్న అగ్నిజ్వాలలకంటెను ఎక్కువ నమ్మదగిన రుజువులు—ఇప్పుడు నిజముగా ఆదరణకర్తను గూర్చిన వాగ్దానము నెరవేరినదనుటకును, లోకముతో దేవుడు వ్యవహరించుటలో ఒక నూతన యుగము ఆరంభమైనదనుటకును.

పాదసూచికలు

  1. 1.Acts 1:3, διʼ ἡμερῶν τεσσαράκοντα ὀπτανόμενος αὐτοῖς. This is the only passage in Scripture which tells us the interval which elapsed between the Resurrection and the Ascension.
  2. 2.1 Pet. 1:3, 4.
  3. 3.Acts 2:32; 3:15; 4:33; 5:32; 10:40, 41; Luke 24:48, &c. On this fact St. Luke dwells repeatedly and emphatically. (See Meyer on Acts 1:22.)
  4. 4.Acts 1:4; Luke 24:49.
  5. 5.Chrys. ad loc. “Numerus dierum non definitus exercebat fidem apostolorum” (Bengel). The reading ἔως τῆς πεντεκοστῆς of D and the Sahidic version is a mere gloss.
  6. 6.Acts 1:6, ἀποκαθιστάνεις.
  7. 7.Acts 1:7, χρόνους ἢ καιροὺς, “periods or crises.”
  8. 8.The E.V. passes over the distinction between ἐξουσία here and δύναμις in the next verse, and a neglect of this distinction has led Bengel and others to understand οὐχ ὑμῶν ἐστι in the sense that it was not yet their prerogative to know these things (“quae apostolorum nondum erat nosse”—Beng.), but that it should be so hereafter. That this, however, was not the error of our translators appears from their marginal gloss to δύναμις in ver. 8, “the power of the Holy Ghost coming upon you.” We shall see hereafter that St. Paul, in common with all the early Christians (1 Thess. 4:16, 17; 2 Thess. 2:8; Rom. 13:12; 1 Cor. 16:22; Phil. 4:5; 1 Pet. 4:5; James 5:8; Heb. 10:37), hoped for the near return of Christ to earth.
  9. 9.2,000 cubits, between five and six furlongs, the distance between the Tabernacle and the farthest part of the camp (cf. Numb. 35:5). This is the only place in which it is alluded to in the N.T.
  10. 10.Not “anupper room,” as in E.V. It is probably the היָּלִעֲ, or topmost room of the house, which is called ἀνώγεον in Mark 16:15.
  11. 11.John 20:19, 26.
  12. 12.Acts 1:13, οὗ ἦσαν καταμένοντες ὅ τε Πέτρος, κ.τ.λ.
  13. 13.Here last mentioned in the N.T.
  14. 14.James, the Lord’s brother.
  15. 15.Matt. 12:46; 13:55; Mark 6:3; 1 Cor. 15:7.
  16. 16.“The Church, so to speak, was but half born; the other half was still in the womb of the synagogue. The followers of Jesus were under the guidance of the Apostles, but continued to acknowledge the authority of the chair of Moses in Jerusalem” (Dr. Dollinger, FirstAge, p. 43).
  17. 17.Jos. Antt. xv. 11, § 5; Philo, ii. 476.
  18. 18.Gal. 3:28.
  19. 19.Acts 1:25, εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον (al. δίκαιον). This profound and reverent euphemism is one of the many traces of the reticence with which the early Church spoke of the fate of those who had departed. The reticence is all the more remarkable if the word “place” be meant to bear allusive reference to the same word in the earlier part of the text, where the true reading is τόπον τῆς διακονίας (A, B, C, D), not κλῆρον, as in E.V. The origin of this striking expression may perhaps be the Rabbinic comments on Numb. 24:25, where “Balaam went to his own place” is explained to mean “to Gehenna.” Cf. Judg. 9:55, ומוקמל, and Targ. Eccles. 6:6.; v. Schöttgen, p. 407; and cf. Clem. Rom. adCor.i. 5; Polyc. adPhil.9; Ignat. adMagnes.5 (Meyer). See too Dan. 12:13.
  20. 20.Ps. 41:9; 109:8. The alteration of the LXX. αὐτῶν into αὐτο͂υ is a good illustration of the free method of quotation and interpretation of the Old Testament, which is universally adopted in the New. The 109th has been called the Iscariotic Psalm.
  21. 21.Of these nothing is known, unless it be true that they were among the Seventy (Euseb. H.E. i. 12; Epiphan. Haer. i. 20); and that Joseph drank poison unharmed (Papias ap. Euseb. H. E. iii. 39). On the uncertain derivation of Barsabbas (so in א, A, B, E), see Lightfoot, Hor. Hebr., adloc.There is a Judas Barsabbas in Acts 15:22. Matthias is said to have been martyred (Niceph. ii. 60), and there were apocryphal writings connected with his name (Euseb. H.E. iii. 23; Clem. Alex. Strom. ii. 163).
  22. 22.Numb. 26:55, 56; Josh. 7:14; 1 Sam. 10:20; Porv. 16:33.
  23. 23.Luke 1:9.
  24. 24.ἀνάδειξον, “appoint,” not “show”: Luke 10:1, μετὰ δὲ ταῦτα ἀνέδειξεν ὁ Κύριος ἑτέρους, ἐβδομήκοντα. The word is peculiar in the N.T. to St. Luke. For ἐξελέξω, see Acts 1:2, τοῖς ἀποστόλοις. … οὕς ἐξελέξατο. I need hardly notice the strange view that the election of St. Matthias was a sheer mistake made before the gift of the Spirit, and that Paul was in reality the destined twelfth Apostle! (Stier, Reden d.Apostl. i. 15.)
  25. 25.The method in which the lot was cast (see Lev. 16:8; Ezek. 24:6) is not certain, but the expression ἔδωκαν, rather than ἔβαλον κλήρους αὐτο͂ις, goes against the notion of their casting dice as in Luke 23:34.
  26. 26.This is the obvious meaning of συμπληροῦσθαι, not “was drawing near” (cf. Eph. 1:10), or “had passed.”
  27. 27.It is true that this point is not adverted to by either Philo or Josephus. The inference arises, however, so obviously from the comparison of Ex. 12:2; 19:1, that we can hardly suppose that it was wholly missed. (See Schöttgen, adloc.; Jer. Ep.adFabiolam,xii.; Aug. c.Faustum, xxxii. 12; Maimon. Mor. Nevoch. iii. 41.) The Simcath Thorah, or “Feast of the Joy of the Law,” is kept on the last day of the Feast of Tabernacles, when the last Haphtarah from the Pentateuch is read.
  28. 28.i.e., 9 o’clock in the morning (cf. Luke 24:53; Acts 2:46; 3:1).
  29. 29.Acts 2:2, οἶκον.
  30. 30.Jos. Antt. viii. 3, § 2.
  31. 31.John 4:21–23.
  32. 32.Archbishop Leighton, John 1:14, ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν.
  33. 33.Neander, p. 3.
  34. 34.Acts 2:2, 3, ὥσπερ πνοῆςὥσεὶ πυρὸς. (Cf. Luke 3:22, ὥσεὶ περιστερὰν; Ezek. 1:24; 43:2; 1 Kings 19:11.)
  35. 35.γλῶσσαι διαμεριζόμεναι, not “cloven tongues,” as in the E.V., though this view of the word is said to have determined the symbolic shape of the Episcopal mitre. The expression “tongue of fire” is found also in Isa. 5:24, but there it is a devouring flame.
  36. 36.Acts 2:2, 3, ὥσπερὡσεὶ.
  37. 37.“It did me much harm that I did not then know it was possible to see anything otherwise than with the eyes of the body” (St. Teresa, Vida,vii. 11).
  38. 38.Acts 2:4. λαλεῖν, “to speak,” as distinguished from λέγειν, “to say,” points rather to the actual articulations than to the thoughts which words convey; ἀποφθέγγεσθαι, eloqui, implies a brief forcible utterance. Neither ἑτεραὶ nor γλῶσσαι throw light on the nature of the phenomena, except as referring to Isa. 28:11.
  39. 39.Against this view (which, with the contrast with Babel, &c., is not found, I think, earlier than the Fathers of the fourth and fifth centuries), see Herder, DieGabed.Sprache;Bunsen, Hippol.ii. 12; Ewald, Gesch. Isr. vi. 110; Neander, Planting, 13, 14; De Wette, Einleit. 27–37; Hilgenfeld, Einleit. 275; Reuss, Hist. Apol. 50–55; Olshausen, adloc.; De Pressensé, Troisprem.Siècles, i. 355; and
  40. 40.C, L, Δ, Copt., Arm. Apart from these questions, the unlimited universality of the promise leads us to believe that our Lord here, as elsewhere, is using the language of spiritual metaphor. Many a great missionary and preacher has, in the highest sense, spoken “with new tongues” who has yet found insuperable difficulty in the acquisition of foreign languages.
  41. 41.10:46; 19:6 (cf. 11:15).
  42. 42.1 Cor. 14:4, 13, 14, 27.
  43. 43.1 Cor. 12–14:33.
  44. 44.For instance, the whole multitude from fifteen countries which heard the Apostles speak “in their own tongues” the wonderful works of God, yet allunderstood the speech which St. Peter addressed to them in Greek. Hence such a power of speaking unlearnt foreign languages would have been a “LUXUS–wunder” (Immer, Neut.Theol. 195). Far different was it with the true glossolaly which in its controlled force involved a spiritual power of stirring to its inmost depths the heart of unbelief. (1 Cor. 14:22.)
  45. 45.Middleton, Mirac.Powers, 120. The passage of Irenæus (Haer. v. 6, 1) usually quoted in favour of such a view, tells the other way, since the object of the παντοδαπαὶ γλῶσσαι is there explained to be τὰ κρύφια τῶν ἀνθρώπων εἰς φανερὸν ἄγειν.
  46. 46.1 Cor. 14:18, γλώσσῃ (א, A, D, E, F, G).
  47. 47.Papias, ap. Euseb. H.E. iii. 30; cf. Iren. iii. 1; interpres. Tert. adv. Marc.iv. 5.
  48. 48.Planting, 13, 14. I have not touched on any modern analogies to these spiritual manifestations, but agree with the view of Dr. Döllinger, who says that they have occurred “in a lower sphere, and without any miraculous endowment … an unusual phenomenon, but one completely within the range of natural operations, which the gift of the Apostolic age came into to exalt and ennoble it” (First Age of Church,315).
  49. 49.Greg. Nyss. De Spir. Sanct. Bp. Martensen, Christl. Dogm. 381; Overbeck, Apg., p. 26, and many others. The often–repeated objection of Gregory of Nazianzus (Orat. xliv.) that this is to transfer the miracle to the hearers, has no weight whatever. The effect on the hearers was solely due to the power of the new spiritual “tongue.”
  50. 50.See ChaptersonLanguage,p. 63; Marsh, Lect.onLang. 486–488; Cic. deOrat.iii. 216.
  51. 51.Γλῶσσα sometimes means “an unusual expression” (Arist. Rhet.iii. 2, 14). Cf. our “gloss,” “glossology.” See especially Bleek, Stud.uKrit. 1829. “Linguam esse cum quis loquatur obscuras et mysticas significationes” (Aug. deGen.adlitt. xii. 8).
  52. 52.1 Cor. 13:1, χαλκὸς ἠχῶν, κύμβαλον ἀλαλάζον.
  53. 53.8, ἐὰν ἄδηλον φωνὴν σάλπιγξ δῷ. St. Chrysostom uses language equally disparaging of analogous outbreaks in Constantinople (Hom. inPs. vi. 12 see Dr. Plumptre’s interesting article in Smith’s Dict. iii. 1560).
  54. 54.14:7, ὅμως τὰ ἄψυχα φωνὴν διδόντα, κ.τ.λ., ἐὰν διαστολὴν τοῖς φθόγγοις μὴ δῳ.
  55. 55.14:2, οὐκ ἀνθρώποις λαλεῖ. 4, ἑαυτὸν οἰκοδομεῖ. Cf. 11. The proper meaning of the words λαλεῖν, γλῶσσα, φωνὴ, all point in this direction. In St. Luke’s phraseology the word for a language is not γλῶσσα, but διάλεκτος.
  56. 56.14:19.
  57. 57.14:27.
  58. 58.14:2.
  59. 59.14:23, οὐκ ἐροῦσιν ὅτι μαίνεσθε:
  60. 60.14:9, 11, 17, 20–23, 26–28, 33, 40.
  61. 61.So we infer from St. Paul’s allusions, which find illustration in modern analogies. Archd. Stopford describes the “unknown tongue” of the Irish Revivalists in 1859 as “a sound such as I never heard before, unearthly and unaccountable.”
  62. 62.This simultancity of utterance by people under the same impressions is recorded several times in the Acts of the Apostles. It was evidently analogous to, though not perhaps identical with “glossolalia”—the eloquence of religious transport thrilling with rapture and conviction.
  63. 63.Compare in the Old Testament the cases of Saul, &c. (1 Sam. 10:11; 18:10; 19:23, 24). “C’est le langage brûlant et mystérieux de l’extase” (De Pressensé;, i. 355).
  64. 64.In Acts 2:6 the words γενομένης δὲ τῆς φωνῆς ταύτης do not mean (as in the E.V.) “now when this was noised abroad,” but “when this sound occurred” (cf. ἦχος, ver. 2; John 3:8; Rev. 6:1). It is evidently an allusion to the BathKol. (See Herzog, Real.Encycl.,s.v.)
  65. 65.See Deut. 16:11.
  66. 66.γλεῦκος cannot be “new wine,” as in E.V., for Pentecost fell in June, and the vintage was in August.
  67. 67.Acts 2:15, ὡς ὑμεῖς ὑπολαμβάνετε. There is a slight excuse for this insult, since spiritual emotion may produce effects similar to those which result from intoxication (Eph. 5:18; 1 Sam. 10:10, 11; 18:10.— Heb, “raved”). Compare the German expression, “Ein Gott–trunkener Mann.”
  68. 68.1 Cor. 14:32.
  69. 69.Acts 2:14, σταθεὶςἐπῇρε τὴν φωνὴν.
  70. 70.Acts 2:22, Ναζωραῖος, the Galilæan form of Ναζαραῖος.
  71. 71.Luke 24:25.
  72. 72.“The lot fellonMatthias” is a common idiom in all languages (Hom. Il. v. 316; Od. E. 209; Ps. 22:18; Jon. 1:7, &c.; ut cujusque sors exciderat; Liv. xxi. 42). From the use of the word κλῆρος in this passage, in ver. 17 and in 8:21, 26:18, is probably derived the Latin clerusand our clergy, clerici, κλῆρος = τὸ σύστημα τῶν διακόνων καὶ πρεσβυτέρων. (Suid.) (Wordsworth, adloc.)
  73. 73.almost every unbiassed modern commentator. Meyer (adloc.) goes so far as to say that “the sudden communication of the gift of speaking in foreign languages is neither logically possible nor psychologically and morally conceivable.”

మూల పుటలు: 106–125