పరిసయ్యుడైన సౌలు

Ζηλωτὴς ὑπάρχων τῶν πατρικῶν μου παραδόσεων.— గలతీయులకు 1:14; అపొస్తలుల కార్యములు 22:3.

Κατὰ τὴν ἀκριβεστάτην αἵρεσιν τῆς ἡμετέρας θρησκείας ἔζησα Φαρισαῖος.—అపొస్తలుల కార్యములు 26:5.

పదమూడవ యేటికిని ముప్పది మూడవ యేటికిని మధ్యగల సంవత్సరములలో అతడు కూర్చుకొనిన పాండిత్యము, తప్పనిసరిగా జరుగవలసినట్లే, పౌలు రచనల పుటలపై స్పష్టమైన ముద్రలను వదిలిపెట్టినయెడల — “అతడు పరిసయ్యుడుగా జీవించెను” అను సుదీర్ఘ కాలములో అతడు దాటివచ్చియుండవలసిన నైతిక పోరాటములన్నియు, ఆత్మ సంబంధమైన అనుభవములన్నియు, లోకసంబంధమైన ఆయుధములతో చేయబడని ఆ అంతరంగ యుద్ధములన్నియు ఇంకెంత గాఢమైన ముద్రలను వదలియుండవలెను?

ఆ మాట వెనుక దాగియున్న జీవితము ఎట్టిదో మనకు బాగుగా తెలియును. సబ్బాతు ఆచరణ విషయములో ఉండిన సూక్ష్మమైన, తీవ్రమైన నిష్ఠ మనకు తెలియును — ఆ abhôth, toldôth అనబడు మూల నియమములు, నిషేధములు, వాటినుండి పుట్టిన ఉపనియమములు, ఆ నియమ నిషేధములనుండి తీయబడిన ఊహలు, ఆ ఊహల కలయికలు, ఆ కలయికలు వర్తింపగల అనంతమైన పరిస్థితుల వైవిధ్యమునుండి పుట్టిన మనస్సాక్షికి సంబంధించిన చిక్కుప్రశ్నలు — వీటన్నిటిలో అది తన్నుతాను వ్యర్థపరచుకొనెను. ఈ నిష్ఠ సబ్బాతును “సంతోషకరమైనదిగాను, యెహోవాకు ప్రతిష్ఠితమైనదిగాను, ఘనమైనదిగాను” ఉండు స్థితినుండి దిగజార్చి, ఒక వైపు ఆందోళనతో కూడిన కనికరములేని భారముగాను, మరొక వైపు — అన్యమత భావనలలోని అత్యంత హీనమైన స్ఫూర్తితో అన్నట్లుగా — కేవలము ఖచ్చితమైన ఆచరణ యొక్క పైపై రూపముతో దేవునినే మోసగించుటకు కపటముగా కల్పించిన ఉపాయముల వలగాను మార్చివేసెను.1 వస్త్రపు కుచ్చుల రంగును గూర్చిన, గంటల ముడులను గూర్చిన, భోజన పానీయముల ధర్మబద్ధతను గూర్చిన జాగ్రత్త మనకు తెలియును. పుదీనా, సోపు, జీలకఱ్ఱ వీటికి దశమభాగములు చెల్లించుట — ఒకేసారి శ్రమతో కూడినది, హాస్యాస్పదమైనది — మనకు తెలియును; విత్తనమునకు దశమభాగము ఇచ్చునప్పుడు దాని కాడకు కూడ దశమభాగము ఇవ్వవలెనా అను గంభీరమును హాస్యమును కలిసిన ప్రశ్నలు మనకు తెలియును. వారమునకు రెండు ఉపవాసములు, దినమునకు మూడు ప్రార్థనలు, దేవాలయమునకు మూడుమారుల యాత్రలు మనకు తెలియును. ఒక సూక్ష్మజీవి కళేబరము కూడ లేవీయాచార సంబంధమైన ఆందోళన యొక్క శ్రమను వ్యర్థము చేయకుండునట్లు నీళ్లను, ద్రాక్షారసమును ఎంతో శ్రద్ధతో వడపోయుట మనకు తెలియును. ఇత్తడి గిన్నెలను, పాత్రలను, బల్లలను నిత్యము కడుగుటయు తోముటయు మనకు తెలియును; ఇది ఎంత అసంబద్ధమైన అతిరేకమునకు కొనిపోయెననగా, దేవాలయపు బంగారు దీపస్తంభమును కడుగు సందర్భములో, అవకాశము దొరికినయెడల తమ ప్రత్యర్థులైన పరిసయ్యులు సూర్యుని కూడ కడిగివేయుదురని సద్దూకయ్యులు వ్యాఖ్యానించిరి. శరీరమంతటికి చేయు సంపూర్ణమైన, శ్రమతో కూడిన ప్రక్షాళనలును స్నానములును, జాగ్రత్తగా పట్టికవేసిన ఆచారములతోను నియత హస్తసంజ్ఞలతోను కూడినవి, మనకు తెలియును; అవి శరీర శుభ్రత అను మెచ్చుకొనదగిన ఉద్దేశముతో కాక, ఆచార సంబంధమైన అపవిత్రత అంటుకొనుటకు గల సాధ్యమైన, అసాధ్యమైన ప్రతి అవకాశమును తప్పించుకొనవలెనను నరముల ఉద్రిక్తతతో కూడిన ప్రయత్నముతోనే జరిగినవి. పరిపూర్ణమైన లేవీయ శుద్ధత అను ఈ భావన సామాన్య జీవితములోని ప్రతి కోణములోను ప్రతి సంబంధములోను చిరాకు పుట్టించునట్లు మాటిమాటికి ఎట్లు చొచ్చుకొని వచ్చెనో, తమ వస్త్రపు అంచు కుచ్చుతో కూడ ముట్టుకొనని వారికంటె ఒకవేళ మరింత పవిత్రులును ఘనులునై యుండగల తోటిమనుష్యుల స్పర్శను, వారి నీడను సైతము తిరస్కారముతో తప్పించుకొనుటకు అది ఎట్లు దారితీసెనో మనకు తెలియును. ఇతరుల కంటబడునట్లు చేయు ప్రార్థనలు,2 ఆడంబరమైన ధర్మదానములు,3 వెడల్పుచేయబడిన కావిలిపట్టీలు,4 అల్పమైన ఆచార విధులు,5 ఉపదేశకుల అహంకారము,6 విచక్షణలేని మతమార్పిడి ప్రయత్నము,7 ఆశపోతుతనము,8 తామే శ్రేష్ఠులమను గర్వపు ప్రకటన,9 సరిగా దాచుకొనలేని కపటము10 — ఇవన్నియు తరచుగా ఈ గౌరవప్రదమైన అధిక పరిశుద్ధత అను వేషము క్రింద దాగియుండెనని మనకు తెలియును. చేతులు కడుగుకొనుటకే ఒక సంపూర్ణ గ్రంథభాగమును,11 కోడిని చంపు సరియైన పద్ధతికి మరియొక భాగమును,12 పప్పుధాన్యముల కాడలకు ఇంకొక భాగమును13 కేటాయించిన తల్ముదు యొక్క మెచ్చుకోలుతో కూడిన వ్రాతలనుండి కూడ — క్రీస్తు పలికిన పునరుక్తమైన “అయ్యో” అను శాపవాక్యములనుండి14 తెలిసినంతగా, ఒకవేళ అంతకంటె ఎక్కువగానే — ఇదంతయు మనకు తెలియును. అయితే పరిసయ్య లక్ష్యములోని ఈ అతిరేకములును పతనములును, అత్యంత ఘనులైన పరిసయ్యులందరికి ఎట్లు దుఃఖకరముగాను అసహ్యముగాను ఉండెనో, క్రీస్తునకు తానే ఎట్లు అసహ్యముగా ఉండెనో, అట్లే యౌవనుడైన సౌలునకు కూడ ఉండియుండునని మనము నిశ్చయముగా చెప్పవచ్చును. తల్ముదు వివిధ చోట్ల ఎన్నిక చేసిన ఏడు రకముల పరిసయ్యులలో, తార్సు వాడైన సౌలు “రక్తము కారు” పరిసయ్యుడు కాడు, “రోలు” పరిసయ్యుడు కాడు, “షెకెమీయుడు” అను పరిసయ్యుడు కాడు, “భయస్థుడు” అను పరిసయ్యుడు కాడు, “తడబడు” పరిసయ్యుడు కాడు, “రంగు పూసుకొనిన” పరిసయ్యుడు అసలే కాడని మనము నిశ్చయముగా చెప్పవచ్చును; నిజమైన, ఉన్నత మనస్సుగల ఇశ్రాయేలీయుడుగా అతడు కొంచెమైనను పోలియుండగల ఒకే ఒక తరగతి పరిసయ్యుడు — అదియు ఆత్మతృప్తి భావముతో కాక, ఆజ్ఞాపించబడినదంతయు చేయవలెనను దాదాపు రోగగ్రస్తమైన, జ్వరపు వేగముతో కూడిన ఆందోళనతో — “నేను చేయవలసినది ఇంకేమైన ఉన్నయెడల చెప్పుడి, దానిని నేను చేసెదను” అను పరిసయ్యుడే!15

మఠజీవితమునకు తమ్మును తాము అప్పగించుకొనిన అనేకుల స్వభావమునకు దూరమేమి కాని ఈ తరహా స్వభావము — అది ఎంత పొరపాటుదైనను, దానితో కూడి ఉండవలసిన వేదన ఎంత చేదైనను, చివరకు అది అనుభవించవలసిన అసంతృప్తి ఎంత లోతైనను — తప్పనిసరిగా నీచమైనదని చెప్పుటకు వీలులేదు. నిజమే, బాహ్య ఆచారములలోని జాగ్రత్తవలన మనుష్యుడు పరలోకమునకు అర్హుడు కాగలడు; మంచి క్రియల పరిమాణమువలన దేవుని రాజ్యములో ప్రవేశమును సంపాదింపగలడు; ఆ రాజ్యము విశ్వాసములోని నీతియు సమాధానమును ఆనందమును కాక అన్నపానములే అను ఘోరమైన పొరపాటుపై అది ఆధారపడియున్నది. అప్పుడప్పుడు, ఆకస్మికమైన నిశ్చయము యొక్క ఏదో ఒక మెరుపువలన, ధర్మశాస్త్ర బోధకులలో అత్యంత జ్ఞానులైన ఒకరిద్దరికి — మనుష్యుడు నీతిక్రియలవలన కాక కేవలము దేవుని కరుణవలననే రక్షింపబడునను — సత్యము యొక్క కొంత మిణుకు కనబడినట్లు తోచును. అయినను యూదులలోని మతపరమైన వర్గము యొక్క సాధారణమైన, దాదాపు సార్వత్రికమైన నమ్మకమేమనగా: మోషే ధర్మశాస్త్రములోని 248 ఆజ్ఞలలోను, 365 నిషేధములలోను కొన్ని “తేలికైనవి,” కొన్ని “భారమైనవి”16 అయినప్పటికిని, వాటన్నిటికిని ఒక్కటే విధముగా — ఆత్మలో మాత్రమే కాక అక్షరములోను; కేవలము ఉన్నదున్నట్లుగా అక్షరములోనే కాక, “తీర్పులు” అను పర్వతభారముల క్రింద అర్థమును భావమును ఒక్క రవ్వయు మిగులకుండ నలిగిపోయిన తరువాత ఆ అక్షరము దారితీయగల అపరిమితమైన ఊహలలోను — కఠినమైన, సూక్ష్మమైన విధేయత చెల్లింపవలసియున్నదని. దేవుడు నిర్ద్వంద్వముగా కోరినది ఇదే. ధర్మశాస్త్రపు నిర్దోషమైన నీతి అను నిజమైన భావనకు సరిపోవునది ఇదే, ఇది మాత్రమే. దీనిపై ఎంత ఆధారపడియుండెను! తిరిగి పొందబడు స్వాతంత్ర్యము, తిరిగి పొందబడు సామ్రాజ్యము, జనములమధ్య తిరిగి పొందబడు ప్రాముఖ్యత; తమ జాతీయ స్వాతంత్ర్యము తన సంపూర్ణతతో, తమ జాతీయ ఆరాధన తన సర్వ వైభవముతో పునరుద్ధరింపబడుట; బలిపీఠముపైని పురాతనమైన అగ్ని, పరిశుద్ధ తైలము, పవిత్రమైన మందసము, కెరూబుల రెక్కల మధ్య మహిమ మేఘము; సంక్షిప్తముగా చెప్పవలెనంటే, అనేక శతాబ్దములుగా తామును తమ పితరులును హృదయపు లోతులలో పెంచుకొనిన అంత్య నిరీక్షణలు — వీటికంటె తక్కువేమియు కాదు. ఒకే ఒక వ్యక్తి ఒకే ఒక దినము ధర్మశాస్త్రమంతటిని గైకొని ఒక్క విషయములో కూడ తప్పిపోకుండ ఉండగలిగినయెడల — అంతేకాదు, ఒకే ఒక వ్యక్తి సబ్బాతును తగినరీతిగా ఆచరించుటకు సంబంధించిన ఆ ఒక్క ధర్మశాస్త్ర విషయమునైనను గైకొనగలిగినయెడల — అప్పుడు ఇశ్రాయేలు కష్టములు ముగిసిపోవును, మెస్సీయ ఎట్టకేలకు వచ్చును అని రబ్బీలు బోధించిరి.17

తన స్వభావములోని ఉధృతమైన ఆసక్తియంతటితో సౌలు గురిపెట్టినది దీనికంటె తక్కువదేమియు కాదు. ఈ కాలములో మౌఖిక ధర్మశాస్త్రము పూర్తిగా వ్యర్థమైనదను సంగతి అతనికి తట్టియుండునా అనునది సందేహాస్పదము. కుతర్కమును ఆత్మగౌరవ భావమును అను దట్టమైన పొగమంచుల గుండా ఒకొక్కసారి రబ్బీలకే అది తట్టుచుండెను; బలులకంటె వినయమును న్యాయమును కనికరమును శ్రేష్ఠమైనవను ప్రవక్తల మాటలు వారి నోటినుండియు అప్పుడప్పుడు మనకు వినబడును. “దేవాలయములో ఒక పిల్లనగ్రోవి ఉండెను,” అని తల్ముదు చెప్పుచున్నది, “అది మోషే దినములనుండి భద్రపరచబడినది; అది నునుపైనది, సన్ననిది, ఒక రెల్లుతో చేయబడినది. రాజాజ్ఞచొప్పున దానిపై బంగారు తాపడము చేయబడెను; ఆ బంగారము తీసివేయువరకు దాని స్వరమాధుర్యము చెడిపోయెను. అట్లే ఒక తాళమును ఒక రోలును ఉండెను; అవి కాలక్రమమున చెడిపోగా, జ్ఞానులు పిలిపించిన అలెగ్జాండ్రియా పనివారు వాటిని బాగుచేసిరి; అయితే ఈ పనివలన వాటి ఉపయోగము పూర్తిగా నశించిపోయినందున, వాటిని పూర్వపు స్థితికి తిరిగి తెచ్చుట అవసరమాయెను.”18 ఇవి ఒక ఉపమానము కావా? వ్రాయబడిన ధర్మశాస్త్రముపై తాము బంగారమని పిలిచినదానిని — నిజమునకు అది సాంప్రదాయపు మట్టియు, మెరుపు కాగితమునే — తాపడము చేయుటవలన రబ్బీలు దాని సౌందర్యమును ఉపయోగమును నాశనము చేసిరనియో చెడగొట్టిరనియో అవి సూచించుటలేదా? అయినను సౌలు దీనిని గ్రహించియుండడు. వ్రాయబడిన ధర్మశాస్త్రమునకును మౌఖిక ధర్మశాస్త్రమునకును, నైతిక ధర్మశాస్త్రమునకును ఆచార ధర్మశాస్త్రమునకును గల ప్రాముఖ్యతలో భేదమేదియు అతనికి లేదు. లెక్కలేనన్ని ఉండిన ప్రతి ఆజ్ఞకును విధేయత చెల్లింపవలసియుండెను. చేయుట సాధ్యమైనయెడల అతడు దానిని చేయును. మెస్సీయ రాకడ తనపైన, తన ఆచరణ యొక్క ఖచ్చితత్వముపైన ఆధారపడియున్నయెడల, అప్పుడు మెస్సీయ తప్పక వచ్చితీరవలెను. ధర్మశాస్త్ర సంబంధమైన యథార్థతకు చెందిన విషయములన్నిటిలో ఇతరులు పండితులా? అతడు ఇంకను ఎక్కువ పండితుడగును. ఇతరులు నిష్ఠగలవారా? అతడు ఇంకను ఎక్కువ నిష్ఠగలవాడగును. దేవుడు మనుష్యుని స్వతంత్రునిగా విడిచిపెట్టెను గదా?19 విధేయత సాధ్యము కానియెడల ఆయన ధర్మశాస్త్రమునకు విధేయతను కోరియుండడు గదా! లోక చరిత్రలోని ఒక మహాయుగము ముగియుటకును, చిట్టచివరిదైన మరియొక యుగము ఆరంభమగుటకును అన్ని సూచనలు దారి చూపుచుండెను. అన్యజనులే ఏదో ఒక విమోచకుని కొరకు ఆశపడుచుండిరి; తమ డొల్ల సమాజములపై వ్యాపించియున్న శారీరక దుస్థితికిని నైతిక మరణమునకును వేరొక అంతము ఉండజాలదని వారు గ్రహించిరి.20 ఎన్నుకొనబడిన ప్రజలపైనను, అన్యజనుల లోకముపైనను ఒక్కరీతిగా గాఢమైన అర్ధరాత్రి కమ్ముకొనియుండెను. తూర్పునుండి స్వస్థపరచు వెలుగు, పవిత్రపరచు అగ్ని బయలుదేరవలసియుండెను. ఇశ్రాయేలు సత్యవంతముగా ఉండనిమ్ము, అప్పుడు దేవుని వాగ్దానము తప్పిపోదు.

బాహ్యమైన అనుసరణ ఒక్కటే సరిపోవునంటే — ధర్మశాస్త్రమునకు విధేయత చూపుట అనగా, మనుష్యుని శ్రద్ధకు ఏమాత్రము అందని రకరకముల విషయములలో కూడ విధేయత చూపుట కాదని అర్థమైతే — దాని నిషేధములను తప్పించుకొనుట అనగా, మానవ ఇంద్రియములకు అందని విషయములలో కూడ తప్పించుకొనవలెనని అర్థము కాకపోతే — అప్పుడు ధర్మశాస్త్ర సంబంధమైన నీతివిషయములో సౌలు నిర్దోషుడేయని, అతడు దేవుని యెదుట మంచి మనస్సాక్షితో జీవించెనని, అతని స్వంత మాటలవలననే మనకు తెలియును.21 “రక్షణ పొందుటకు నేనేమి చేయవలెను?” అని ఆ మహా బోధకుని అతడు అడిగియుండిన యెడల, లేక “ఆజ్ఞలను గైకొనుము” అని అతనితో చెప్పబడియుండిన యెడల, ఆ యౌవన అధికారివలెనే “ఇవన్నియు నా చిన్నతనమునుండి గైకొనుచునే యున్నాను” అని — “ఇంకను ఎన్నో ఎక్కువగా” అని కూడ చేర్చవచ్చునేమో — అతడు జవాబిచ్చియుండగలడనుట నిశ్చయము. అయినను ఈ బాహ్య విధేయత ఎంత డొల్లయైనదని అతడు ఎంత చేదుగా భావించెనో, “ధర్మశాస్త్రపు శాపము” అతనికి ఎంత భయంకరముగాను ఎంత భారముగాను ఉండెనో, అతని పత్రికలలో మనము గుర్తించగలము. నైతికమైన విధేయత సైతము మనస్సాక్షి స్వరమును మూయలేకపోయెను, ఆత్మ యొక్క ఆకాంక్షలను తీర్చలేకపోయెను; అట్టిచోట ఈ అతిసూక్ష్మమైన లేవీయాచారములు ఏమి చేయగలవు? బాధించు ప్రశ్నలు మాటిమాటికి తలయెత్తుచుండెను. ఇదంతయు దేనికి ఉపయోగము? దీని ఆవశ్యకత ఎక్కడనుండి పుట్టెను? దీనికి చూపు విధేయత దేనికి దారితీయును? ఒక చర్మపు పత్రపు కొలత ఎంత ఖచ్చితముగా ఉన్నదో, దానిపై వ్రాసిన వాక్యములలో ఎన్ని పంక్తులున్నవో, ఆ అక్షరములు ఏ రీతిగా వ్రాయబడినవో, దానిని ఉంచిన పెట్టె ఆకారమెట్టిదో, ఆ పెట్టెను నుదుటికో చేతికో ఏ విధముగా కట్టుకొందురో — వీటిని గూర్చి దేవుడు నిజముగా లక్ష్యపెట్టునా?22 “రెండు సాయంకాలముల మధ్య” అను మాటకు, సమరయులు నమ్మినట్లు సూర్యాస్తమయమునకును చీకటికిని మధ్య అని అర్థమో, లేక పరిసయ్యులు వాదించినట్లు సూర్యాస్తమయము ఆరంభమునకును అంతమునకును మధ్య అని అర్థమో — ఇది నిజముగా అంత ప్రాముఖ్యమైన విషయమా? పండుగదినమున పెట్టబడిన కోడిగుడ్డును తినవచ్చునో తినకూడదో నిర్ణయించుటకు రెండు గురుకులములు వాదించుట విలువైన విషయమా?23 ఈ సంగతులన్నియు నిజముగా, వాటంతట అవే, ప్రాముఖ్యమైనవా? అవి ప్రాముఖ్యమైనవే అయినను, ఈ అల్ప విషయములలోని పొరపాటులు నిజముగా రోషముగల దేవుని ఉగ్రతను రగిలించునా? పరిశుద్ధత యొక్క సౌందర్యమునకు అవి ఏవిధముగా తోడ్పడును? బలికంటె శ్రేష్ఠమైన కనికరముతో ఆత్మను నింపుటకు, లేక కొందరు ప్రవక్తలు కృపపొంది గ్రహించినట్లు వేలకొలది పొట్టేళ్లకంటెను, పదివేల నూనె నదులకంటెను దేవునికి ప్రియమైన ఆ న్యాయమునందును వినయమునందును, ఓర్పునందును పవిత్రతయందును, సమాధానమునందును ప్రేమయందును ఆత్మను తర్ఫీదు చేయుటకు అవి ఏ విధముగా సహాయపడును? ఈ ప్రశ్నలన్నిటి వెనుక, యూదుల ఆలోచనా గురుకులములను కలవరపరచిన ఇంకను లోతైన ప్రశ్న ఒకటి ఉండెను — దేవుడును ధర్మశాస్త్రమును కోరిన ఆ నీతి ప్రమాణమును మనుష్యుడు అసలు అందుకొనగలడా, లేక తన ప్రయత్నములన్నిటితోను తప్పనిసరిగా అందుకొనలేకపోవునా అను ప్రశ్న. అతడు నిజముగా విఫలుడైన యెడల, క్షమాపణ లేని శిక్షావిధిని, భేదములేని మరణమును ప్రకటించుటకంటె ధర్మశాస్త్రము అతనితో ఇంకేమి చెప్పగలదు?24

అంతేకాదు, ధర్మశాస్త్రమునకు పైకి చూపిన ఈ ఆరాధనయంతటిలోను లోతుగా పాతుకొనిపోయిన కపటము — తనకే తెలియనంత లోతుగా పాతుకొనిన కపటము — కలిసియుండలేదా? క్రీస్తు దినములకు ముందే దోమను వడపోసి ఒంటెను మ్రింగు విద్యను రబ్బీలు నేర్చుకొనియుండిరి. తాము కాపాడుచున్నామని చెప్పుకొనినదానినే వ్యర్థపరచుట వారికి ఎప్పుడో అలవాటాయెను. ఆచరణలో భారముగా తోచిన ఏ మోషే నియమమునైనను తొలగించివేయుటకు హిల్లేలు యొక్క చాతుర్యము పూర్తిగా చాలియుండెను. సబ్బాతు నిష్ఠలో తమకు ఇబ్బందికరముగా ఉన్నదంతటిని, “మిశ్రమములు” అను ఉపాయములద్వారా తమకు అనుకూలముగా తప్పించుకొనుట పరిసయ్యులును సద్దూకయ్యులును ఒక్కరీతిగా సాధించిరి. సబ్బాతు సంవత్సరమను మౌలికమైన ఏర్పాటు ప్రొస్బోల్ అను కేవలము న్యాయసంబంధమైన కల్పనవలన నిరర్థకము చేయబడెను. ప్రతి అనవసరమైన పదభాగమునుండియు “నియమములు” కల్పించగల చిక్కుతర్కపు రాజమార్గములో నడచుచుండిన బోధకులకు, మోషే మౌనముగా ఆశ్చర్యపడుచు వినియుండగల విధివిధానములను వివరముగా అల్లుటవలన చాతుర్యవంతులని పేరు తెచ్చుకొనుట సులభమాయెను. ధర్మశాస్త్రములో ఇతర దేనికంటెను స్పష్టముగా నిర్ణయింపబడినదేదైన ఉన్నదంటే అది ప్రాకెడు జీవుల అపవిత్రతయే; అయినను, “ప్రాకెడు జీవి ఆచారరీత్యా శుద్ధమైనదని వ్రాయబడిన ధర్మశాస్త్రమునుండి రుజువుచేయుటకు చాలినంత చాతుర్యము లేనివాడు ఎవడును మహాసభలో సభ్యునిగా నియమింపబడడు”25 అనియు, ప్రాకెడు జీవుల ఆచార శుద్ధతకు అనుకూలముగా నూట ఏబది వాదములను చూపగల ఒక నిందారహితుడైన శిష్యుడు యబ్నేలో ఉండెననియు తల్ముదు మనకు నిశ్చయపరచుచున్నది.26 తార్సు వాడైన ఆ యువ విద్యార్థి గమలీయేలు పాదములయొద్ద కూర్చుండిన దినములలో కూడ ఇట్టి కుతర్కము పనిచేయుచుండెను; ఇంత అర్థరహితమైన, ఇంత కఠినమైన, ఇంత నిజాయితీలేని ఒక వ్యవస్థవలన అతడు విసిగిపోకుండ ఉండిన కాలము అతని జీవితములో ఏదైన ఉండెనని మనము ఊహించగలమా? “అల్ప విషయములలో తాము పాటించినదానిని గొప్ప విషయములలో వారు ఉల్లంఘించిరి” అను సంగతిని అతడు గమనింపకుండ ఉండగలడా?

ఆ సంవత్సరములు ఎంతో కల్లోలభరితమైన సంవత్సరములై యుండవలెనని పౌలు స్వంత మాటలవలననే మనము చూడగలము. పరిసయ్యుని గంభీరమైన బాహ్యరూపము క్రింద ఒక హృదయము వేగముగా కొట్టుకొనుచుండెను; వెడల్పైన కావిలిపట్టీ క్రింద ఒక ఆందోళనగల మెదడు భయంకరమైన ప్రశ్నలతో కొట్టుకొనుచుండెను. పరిసయ్యుడుగా సౌలు నిత్యత్వమును నమ్మెను, పునరుత్థానమును నమ్మెను, దేవదూతను ఆత్మను నమ్మెను, స్వరములను దర్శనరూపములను నమ్మెను, కలలు కనుటను దర్శనములు చూచుటను నమ్మెను. అయితే తన సొంత నీతిని సంపాదించుకొనుటకై చేసిన ఈ పోరాటమంతటిలో — సూక్ష్మ విషయములలో ఇంతగా బాధించునది, అసహ్యము పుట్టించునంత భారమైనది అయిన ఈ పోరాటములో — నిరీక్షణ లేదు, సహాయము లేదు, వెలుగు లేదు, తృప్తి లేదు, ఘనత లేదు; ఒకవేళ కొంత తగ్గించబడినను తప్పించుకొనజాలని ఒక శాపము తప్ప మరేదియు లేదని తోచెను. దేవుడు అతనికి మౌనముగా ఉన్నట్లును, పరలోకము మూయబడినట్లును కనబడెను. నిద్రించుచున్న అతని ఇంద్రియములపై ఏ దర్శనమును ఉదయింపలేదు, ఆతురతతో ఉన్న అతని చెవిలో ఏ స్వరమును వినిపింపలేదు. పాపభావన అతనిని అణచివేసెను; మర్మము అను చీకటి అతనిపై కమ్ముకొనెను; అతడు ఎడతెగక క్రిందికి పడిపోవుచునే యుండెను, అతనికి సహాయము చేయుటకు ఏ చేయియు చాపబడలేదు; తన ఆత్మయంతటితో విధేయుడై యుండుటకు అతడు పోరాడెను, విధేయుడై యుండెను — అయినను మెస్సీయ రాలేదు.

దేవుని ప్రేమలో కాక వేరెక్కడనైన సమాధానము కొరకు వెదకిన వారందరి హృదయవిదారకమైన అనుభవమే తార్సువాడైన సౌలు అనుభవము. ఎర్ఫుర్ట్‌లో లూథర్ అనుభవించిన దానినంతటిని సౌలు యెరూషలేములో అనుభవించియుండవలెను; ఒకని తొలినాటి ఆత్మీయ వేదనలకును మేల్కొలుపునకును సంబంధించిన వృత్తాంతమే మరియొకని అనుభవమునకు అత్యుత్తమమైన వ్యాఖ్యానము. సౌలు జీవితము బాహాటమైన అతిక్రమములనుండి విడువబడియుండెనని, తన నిరంతర యథార్థతను గూర్చి అతడే ధైర్యముగా చేసిన ప్రస్తావనలవలన మనము చూడగలము. జాన్ బన్యన్ వలెనో జాన్ న్యూటన్ వలెనో అతడు భక్తిహీనతనుండియో దుర్వ్యసనమునుండియో మారిన వాడు కాడు. తన తోటిమనుష్యులకు తన జీవితము ఏ రూపములో కనబడెనో ఆ రూపమును గూర్చి మాటలాడునప్పుడు అతడు తన నిజాయితీని ప్రకటించుకొనును; అయితే తన దేవునికి తన జీవితము ఏ రూపములో కనబడెనో దానిని తలంచుకొనునప్పుడు అతడు తీవ్రముగా తన్ను తానే నిందించుకొనును. ఏ బాహ్య ధర్మశాస్త్రపాలనయు తనకు శుద్ధ హృదయమును ఇవ్వలేదనియు, తనలో యథార్థమైన ఆత్మను ఉంచలేదనియు అతడు కనుగొనెను. బానిస స్వభావముతో చూపు విధేయత అంతరంగ సమాధానమును కలిగింపదని అతడు కనుగొనెను. శాస్త్రుల, పరిసయ్యుల నీతికంటె శ్రేష్ఠమైన ఏదో ఒక నీతిని — దానిని తెలిసికొనగలిగినయెడల — అతడు ఆశించియుండవలెను. ఒక మనుష్యునికి ఇది చేయుటకో అది చేయుటకో మనస్సు రానియెడల, ఒక నేరుగా చేసిన మ్రొక్కుబడిద్వారా అతడు తన్ను తాను బలవంతపెట్టుకొనవలెనని యూదు బోధకులు ఊహించి ఆజ్ఞాపించిరి. “మ్రొక్కుబడులు పరిశుద్ధతకు కంచెలు” అని రబ్బీ అకీబా చెప్పెను.27 అయితే పరిసయ్యుడైన సౌలు, అపొస్తలుడైన పౌలుగా మారకమునకు చాలకాలము ముందే, ఈ ఆజ్ఞ ఎంత డొల్లయైనదో అట్టడుగువరకు రుచిచూచియుండవలెను. మ్రొక్కుబడులు బాహ్యాచరణకు కంచెలు కావచ్చును; కాని అవి అవిధేయమైన ఆత్మకు శిక్షణ కావు, కాలేవు; మంచి ప్రేరణ, చెడు ప్రేరణ అను రెండు సముద్రములు కలియు స్థలమునకు28 — అనగా ఉద్రేకపూరితమైన కోరిక స్పష్టమైన ఆజ్ఞతో ఢీకొను యుద్ధభూమియైన హృదయమునకు — అవి ప్రశాంతతను ఇవ్వలేవు.

అలసటతోను, సంచారముతోను, పోరాటముతోను, శ్రమతోను గడచిన ఇరువది సంవత్సరములు ముగిసిన తరువాత కూడ, ఆ ఒత్తిడి తుఫాను దినముల విషాదపు ప్రతిధ్వనులను పౌలు పత్రికలలో మనము ఇంకను వినగలము — ఉరుము తన ఉగ్రత ముగిసిన తరువాత దూరపు కొండల మధ్య మాత్రమే మెల్లగా వెక్కిరించుచున్నట్లు వినిపించు ప్రతిధ్వనులు అవి. ఆ ప్రతిధ్వనులను అన్నిటికంటె ఎక్కువగా రోమీయులకు వ్రాసిన పత్రికలో మనము విందుము. “ధర్మశాస్త్రపు శాపమును” గూర్చి అతడు మాటలాడునప్పుడు వాటిని విందుము. లోతైన ఆత్మజాలి స్వరముతో, శరీరమునకును ఆత్మకును మధ్య జరుగు పోరాటమును గూర్చి — తన అవయవములలోని పాపనియమమునకును, పరిశుద్ధమును న్యాయమును మంచిదియునై జీవము కొరకు నియమింపబడినను తనకు మరణమునకు కారణమని అతడు కనుగొనిన దేవుని ధర్మశాస్త్రమునకును మధ్య జరుగు పోరాటమును గూర్చి — అతడు మనతో చెప్పునప్పుడు వాటిని విందుము. నిజమే, ఇట్లు వ్రాయు దినములలో అతడు ఎట్టకేలకు సమాధానము కనుగొనియుండెను; ధర్మశాస్త్ర క్రియలవలన ఏ మనుష్యుడును దేవుని దృష్టికి నీతిమంతునిగా తీర్చబడలేడనియు, గాని విశ్వాసమూలమున నీతిమంతులుగా తీర్చబడి మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తుద్వారా మనకు దేవునితో సమాధానము కలిగియున్నదనియు అను కఠినమైన అనుభవమును తన జీవితపు పాఠములనుండి అతడు పిండుకొనియుండెను. అయినను తన స్వంత వ్యక్తిత్వమును పరీక్షించి చూచుకొని, అది ఒక దుఃఖకరమైన ద్వైతముచేత ముక్కలై యున్నట్లు చూచినప్పుడు, దేవుని ధర్మశాస్త్రమునందు తనకు కలిగిన అంతరంగమైన ఆనందముపై యుద్ధముచేయు ఒక నియమము ఇంకను తనలో ఉన్నట్లు అతడు కనుగొనెను; ఈ బలహీన శరీరములో మూలుగుచు, మరణ శరీరములో బంధింపబడినవానివలె అతడు భావించినను, “నన్ను ఎవడు విడిపించును?” అను ప్రశ్నకు జవాబుగా, “మన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తుద్వారా దేవునికి కృతజ్ఞతాస్తుతులు చెల్లించుచున్నాను” అని విజయోత్సాహపు స్వరముతో అతడు ఇంకను ఎలుగెత్తి చెప్పగలడు.29 అయితే క్రీస్తును కనుగొనిన తరువాత, “క్రీస్తుయేసునందున్నవారికి ఏ శిక్షావిధియు లేదు”30 అని నేర్చుకొనిన తరువాత కూడ, క్రీస్తు తనను ఏ పాపనియమపు దాస్యమునుండి విడిపించెనో ఆ దాస్యములోనికి తన జీవితమును దిగజార్చుటకు ప్రయత్నించు ఆ నికృష్ట నియమపు బలమును, నిరంతరతను అపొస్తలుడు ఇంకను అనుభవించినయెడల — “దీనిని చేయుము, అప్పుడు నీవు బ్రదుకుదువు!” అను అసాధ్యమైన, సానుభూతిలేని, మరణకరమైన ఆజ్ఞ తప్ప తన ఆత్మతో దేవుడు వ్యవహరించు మరియొక విధానము తనకు తెలియని ఆ దినములలో అతడు ఎట్టి మనోవేదనా ఘడియలగుండా దాటియుండవలెను! అతడు “దీనిని చేయ”గలడా? చేయలేనియెడల, ఏ నిరీక్షణ, ఏ సహాయము? సీనాయి ఉరుముల మధ్య జాలిగల స్వరమేదైన ఉండెనా?31 బుద్ధిపూర్వకముగా చేసిన పాపములకు కేవలము ఎద్దుల, మేకల రక్తము నిజమైన ప్రాయశ్చిత్తము కాగలదా?

అయితే పరిసయ్య జీవితపు దినములలో సౌలు అనుభవించిన మనోవేదనను మనము చూడగలిగినను, ఆ కాలపు సంఘటనలపై పూర్తి చీకటి కమ్మియున్నది; మనము జవాబు ఇవ్వగలుగుదుమేమో అనిపించు, ఎంతో ఆసక్తికరమైన రెండు ప్రశ్నలు మాత్రమే మిగిలియున్నవి.

మొదటిది: ఆ దినములలో సౌలు ఎప్పుడైన ప్రభువైన యేసుక్రీస్తును చూచెనా?

మొదటి చూపులో ఈ ప్రశ్నకు 1 కొరింథీయులకు 9:1లో జవాబు ఇవ్వబడినదని, అదియు అవునని జవాబు ఇవ్వబడినదని మనము ఊహించవచ్చును; అక్కడ అతడు “నేను అపొస్తలుడను కానా? మన ప్రభువైన యేసును నేను చూడలేదా?” అని అడుగుచున్నాడు. 2 కొరింథీయులకు 5:16లో ఇంకను ఎక్కువగా అట్లే తోచును; అక్కడ అతడు “అవును, శరీరరీతిగా మేము క్రీస్తును ఎరిగియుండినను, ఇకమీదట ఆయనను ఆలాగున ఎరుగము” అని చెప్పుచున్నాడు.32

అయితే ఈ వాక్యభాగములను కొంచెము నిశితముగా పరిశీలించినయెడల, అవి అట్టి అర్థమును తప్పనిసరిగా సూచించుటలేదని తెలియును. వాటిలో మొదటిదానిలో, సిలువ వేయబడకమునుపు యేసును ఎరిగియుండుటను గూర్చి పౌలు సూచించుట సాధ్యము కాదు; ఏలయనగా ఆయనయందు విశ్వాసము లేనివాని స్థానమునుండి కలిగిన అట్టి కేవల బాహ్యమైన చూపు, తాను అపొస్తలుడననే వాదమునకు ధ్రువీకరణముగా ఉండుటకు బదులు, అట్టి వాదమును త్రోసిపుచ్చుటకే కారణమై యుండెడిది. అది దమస్కు మార్గములో క్రీస్తు అతనికి ప్రత్యక్షమైన సంగతికి, లేక ఆ తరువాత కలిగిన అట్టిదే మరియొక ప్రత్యక్షతకు మాత్రమే వర్తించును.33 రెండవ వాక్యభాగపు అర్థము అంత స్పష్టముగా లేదు. అక్కడ పౌలు, మనుష్యుల యెడల క్రీస్తునకున్న బలవంతపు ప్రేమయందు తన అపొస్తలత్వమునకు గల ఆధారములను వివరించుచున్నాడు. అందరికొరకు ఆయన మరణించుటవలన ఆ ప్రేమ ఎట్లు వెల్లడియైనదో, మరియు ఆ మరణ పునరుత్థానముల ఫలితములు ఆయన బిడ్డల స్వార్థప్రేమను సంపూర్ణముగా నాశనము చేయుటకు, వారి వ్యక్తిత్వమును పూర్తిగా ఆక్రమించి మార్చివేయుటకు ఎట్లు ఉద్దేశింపబడినవో అతడు చూపించెను — “ఎవడైనను క్రీస్తునందున్నయెడల వాడు నూతన సృష్టి.” ఇక్కడ అతడు మాట్లాడుచున్న క్రీస్తు, లేచిన, మహిమపరచబడిన, జయశీలుడైన క్రీస్తు; ఆయన మనుష్యుని దేవునితో సమాధానపరచినందున ఆయనయందు సమస్తము నూతనమైనది. కావున అపొస్తలుడు ఏ మనుష్యుని అతని కేవల మానవ, భూసంబంధమైన సంబంధములనుబట్టి ఎరుగడు, తీర్పు తీర్చడు; లేచిన ప్రభువుతో అతనికున్న ఐక్యతనుబట్టి మాత్రమే ఎరుగును. యాకోబు పేరును ఉపయోగించుకొని — ఇంకను ఎక్కువ సంభావ్యముగా దుర్వినియోగపరచుకొని — పౌలుకును పేతురుకును మధ్యనున్న సహవాసములోనికి సహితము తమ కలహప్రియమైన యూదామతమును చొప్పించిన పక్షపాతులు, మరియు పౌలు స్థాపించిన సంఘములలో మారుమనస్సు పొందినవారి మధ్య భేదముల విత్తనములు చల్లినవారు, క్రీస్తు మానవ జీవితమునకు పౌలు ప్రత్యక్ష సాక్షి కాలేదని చెప్పి, అతని అపొస్తలిక ఔన్నత్యమును ఎల్లప్పుడు తక్కువ చేయుచుండిరి. తానును ప్రత్యక్షమైన బయలుపాటువలననే క్రీస్తును ఎరిగియున్నాననియు, “అన్యజనులలో క్రీస్తును ప్రకటించునట్లు తన కుమారుని తనయందు బయలుపరచుటకు దేవునికి అనుకూలమైనదనియు” అపొస్తలుడు ఎల్లప్పుడు జవాబిచ్చుచుండెను.34 ఒకప్పుడు అతడు “శరీరప్రకారము క్రీస్తును” ఎరిగియుండిన కాలమొకటి ఉండెను — ఆయన భూలోక పరిచర్య దినములలో ఆయనతో ప్రత్యక్షమైన వ్యక్తిగత సహవాసమువలన కాదు గాని, అతడును ఇతరులును ఆయనను గూర్చి కలిగియుండిన అభిప్రాయమునుబట్టి. మారుమనస్సు పొందకమునుపటి దినములలో అతడు ఆయనను ఒక mesîth గా — ప్రజలను మోసపుచ్చిన వంచకునిగా — లేక మిక్కిలి మెరుగుగా ఎంచినను తనను తానే మోసపుచ్చుకొనిన బోధకునిగా ఎంచెను. మారుమనస్సు పొందిన తరువాత కూడ, యూదుల మెస్సీయను గూర్చిన ఊహకు ఎంతో పైగా ఉన్నతమైన, లేచిన క్రీస్తు మహిమ పరిపూర్ణతను గ్రహించుటను అతడు మొదట పూర్ణముగా నేర్చుకొనియుండకపోవచ్చును. ఇదంతయు గతించిపోయెను. మహిమపరచబడిన దేవుని కుమారుని విశ్వాసముచేత గ్రహించుట, జీవించియున్న మెస్సీయను భూసంబంధమైన సహవాసమువలన ఎరిగియుండుటకంటె ఎంతో ఎక్కువ ధన్యకరమైన భాగ్యము. అతడు క్రీస్తును జీవించియున్న మనుష్యునిగా ఎరిగియుండినను, ఆ జ్ఞానము — ఇప్పుడు ఆయనయందు అతడు జీవించుచు మరణించుచున్న ఆ సన్నిహిత ఐక్యతతో పోల్చినయెడల — తక్కువ సమీపమైనది, తక్కువ ప్రత్యక్షమైనది, తక్కువ అంతరంగమైనది, తక్కువ నిత్యమైన స్వభావము గలది అయియుండెడిది. మొదట అతడు ఆయనను అబద్ధపు వార్తవలననే ఎరిగెను, తరువాత నజరేయుడైన యేసుగా అసంపూర్ణమైన గ్రహింపుతో మాత్రమే ఎరిగెను; అయినను ఆ భూసంబంధమైన, మానవపరమైన ఊహ ఇప్పుడు గతించిపోయి, దాని స్థానములో సత్యమైన ఆత్మసంబంధమైన విశ్వాసము వచ్చెను. కావున ఇప్పుడు అతడెరిగిన క్రీస్తు “శరీరప్రకారమైన క్రీస్తు” కాడు, ఆయన శరీరధారియై యుండిన దినములలోని క్రీస్తు కాడు, ఏ భూసంబంధమైన సంబంధములలోని క్రీస్తును కాడు; గాని నిరంతరము దేవుని కుడిపార్శ్వమున ఆసీనుడైయున్న క్రీస్తు. ప్రభువైన యేసును కన్నులతో చూచుట తనంతట తానే ఏమియు కాదు — అది అతిశయపడదగినది కాదు. హేరోదు ఆయనను చూచెను, అన్నయు, పిలాతును చూచిరి, ఎందరో మోటైన యూదా బిచ్చగాండ్రును ఎందరో క్రూరులైన రోమా సైనికులును ఆయనను చూచిరి. అయితే విశ్వాసపు కంటితో ఆయనను చూచుట — మహిమపరచబడిన విమోచకుని ఆత్మీయముగా గ్రహించుట — అదే నిజముగా క్రైస్తవుడై యుండుట.

ఈ ప్రశ్నకు ఏమాత్రమైనను సంబంధించిన మిగిలిన వాక్యభాగములన్నియు ఈ అభిప్రాయమునే బలపరచుచు, పౌలు మనుష్యుడైన క్రీస్తు యేసును అసలు చూడలేదనియు, లేక చూచియుండినను అతి కొద్దిగా మాత్రమే చూచియుండెననియు నమ్ముటకు మనలను నడిపించుచున్నవి. నిజముగా, అతని మారుమనస్సును గూర్చిన మూడు వృత్తాంతములలోను భద్రపరచబడిన “ప్రభువా, నీవెవడవు?”35 అను ప్రశ్న, ప్రభువు వ్యక్తిగత రూపము అతనికి తెలియదని స్పష్టముగా సూచించుచున్నట్లు కనబడుచున్నది; మరియు 1 కొరింథీయులకు 15లో లేచిన క్రీస్తును గూర్చిన ప్రస్తావన ఈ అభిప్రాయమును ధ్రువపరచుచున్నది. అపొస్తలులలో అల్పుడైన, అపొస్తలుడని పిలువబడుటకు యోగ్యుడు కాని తనకు, అపొస్తలిక కుటుంబములో అకాలమున పుట్టినవానికి వలె, అందరికంటె కడపట క్రీస్తు కనబడెనని పౌలు అక్కడ చెప్పుచున్నాడు.36 మరియు నిజముగా, సౌలు యేసు జీవించియుండగా ఆయనను ఏ నిజమైన అర్థములోనైనను చూచియుండుట ఊహింపశక్యము కానిది. ఆయన రూపమే కలిగించిన ఆ చెరిపివేయరాని ముద్ర; ఆయన ఘోరమైన శత్రువులను సహితము భయపరచి, రోమా న్యాయాధిపతి కఠిన మనస్సాక్షిని కలవరపరచిన ఆ వర్ణనాతీతమైన వ్యక్తిగత ఆధిక్యత; ఏ మనుష్యుడును ఎన్నడును మాటలాడనట్లు మాటలాడినవాని మాటలలోని అనిర్వచనీయమైన ఆకర్షణయు శక్తియు — ఇవి అతనిపై ఫలింపకుండ ఉండియుండలేవు. సౌలు ఆయనను చూచియుండినయెడల, పౌలు ఆయనను గూర్చి మరల మరల ప్రస్తావించియుండెడివాడని మాత్రమే కాక, ఆ పక్షమున తరువాతి దినములలో అతనిని అన్నిటికంటె ఎక్కువగా బాధించిన జ్ఞాపకమునుండి — అనగా దేవుని సంఘమును తాను హింసించితినను నిరాకరింపరాని నిందనుండి — అతడు తప్పింపబడియుండెడివాడని కూడ మనకు మార్పులేని నమ్మకము కలుగుచున్నది. సౌలు క్రీస్తును చూచియుండెననియు, చూచియు యెరూషలేము పరిసయ్యుని కఠినమైన ద్వేషముతోను నటించిన తిరస్కారముతోను మాత్రమే ఆయనవైపు చూచెననియు మనము ఊహించగలిగినయెడల — పిలాతు భార్య కలవరపడిన కలలలోనికి చూచిన ఆ పరిశుద్ధ ముఖము, ఒక్క చూపుతో పేతురు హృదయమును పశ్చాత్తాపముతో బ్రద్దలుచేసిన ఆ కన్నులలోని అపరిమిత దుఃఖము, పౌలు జ్ఞాపకమునకు ఎంత తరచుగా, ఎంత హృదయవిదారకముగా మరల మరల వచ్చియుండెడివో నిశ్చయము. అప్పుడు క్రైస్తవులను హింసించుటలో అతడు చేసిన పాపము పదిరెట్లు ఘోరమైన రూపమును ధరించియుండెడిది; ఏలయనగా వారిని నాశనము చేయుటలోను చెరసాలలో వేయుటలోను తాను దేవుని కుమారుని మరల సిలువ వేయుచు, ఆయనను బాహాటముగా అవమానపరచుచున్నానను తలంపు అతనికి కలిగియుండెడిది. పౌలు మనస్సునకున్న తీవ్రమైన గ్రహణశక్తి, స్తెఫను మరణ సమయపు పరవశము అతనిపై కలిగించిన ప్రభావములో అత్యంత గమనార్హముగా కనబడుచున్నది. స్తెఫను మాటలను ఆ సమయమున అతడు అంతరంగమున ఆగ్రహముతో వినినను, అవి అతని జ్ఞాపకములో నిలిచియుండుటయే కాక అతని రచనలపై సందేహములేని ప్రభావమును కలిగించెను. యౌవనుడైన హెల్లనిస్టు ప్రసంగముతో ఇట్లు జరిగినయెడల, పరిసయ్యుల దూతల విరుద్ధమైన మనస్తత్వమును సహితము ఆశ్చర్యముతో లొంగదీసిన ఆ మాటలతో ఎంతో అనంతముగా ఎక్కువగా జరిగియుండెడిది కాదా? క్రీస్తు తన పరిచర్యలోని కడపటి వారములో, తన మరణమునకు మూడు దినముల ముందు దేవాలయములో పలికిన ఆ గొప్ప దహించివేయు ఖండనలోని తెల్లని మెరుపుల మధ్య పౌలు పరిసయ్యత్వము దహింపబడక నిలిచియుండెడిదని ఒక్క క్షణమైనను మనము ఊహించగలమా? ఆ కడపటి ప్రసంగములలో ఒకదానిని పౌలు వినియుండినయెడల, ఆ అద్భుతములలో ఒకదానిని చూచియుండినయెడల, మానవ చరిత్ర మొత్తములో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన సంఘటనలుగా అతడు తరువాత వెనుకకు చూచియుండవలసిన ఆ భయంకరమైన విషాదకరమైన దృశ్యములలో ఒకదానిలో అతడు కలిసియుండినయెడల — అట్టి దృశ్యముల వ్యక్తిగత జ్ఞాపకము ఏదియు, ఎంత మందముగానైనను, అతని రచనల పారదర్శకమైన మాధ్యమములోగుండ కనబడకుండ ఉండునని ఒక్క క్షణమైనను ఎవడైనను ఊహింపగలడా?

కావున, గొల్గొతా భయంకరమైన బలియాగముపై మధ్యాహ్నమున చీకటి క్రమ్మినప్పుడు, హంతకుడైన బందిపోటునే తాము కోరుకొనుచున్నామని ప్రజలు కేకలువేసినప్పుడు, తమ పితరులలో అత్యంత శ్రేష్ఠులును పరిశుద్ధులును ఎవని దినమును చూడ ఆశించిరో ఆ రక్షకునిపై శాపవచనములు అరచినప్పుడు, సౌలు యెరూషలేములో లేడని మనము నిశ్చయముగా ఎంచవచ్చును. అట్లయిన అతడెక్కడ ఉండెను? ఈ ప్రశ్నకు నిశ్చయముగా జవాబిచ్చుట అసాధ్యము. అతడు తార్సులో ఉండియుండవచ్చును; మారుమనస్సు పొందిన తరువాత కూడ దానినే అతడు తన స్వస్థలముగా ఎంచుకొనెను.37 లేక అతడు లేకుండుటకు గల కారణము గలతీయులకు 5:11లో కనబడవచ్చును. తాను ఒకప్పుడు సున్నతిని ప్రకటించువాడనై యుంటినని అక్కడ అతడు తనను గూర్చి చెప్పుకొనుచున్నాడు. ఆ కాలపు పరిసయ్యత్వపు లక్షణములలో ఒకటి యూదామత ప్రవిష్టులను సంపాదించుటలో చూపిన చురుకైన ఆసక్తియని మనకు తెలియును. “ఒక్క యూదామత ప్రవిష్టుని చేయుటకు మీరు సముద్రమును భూమిని చుట్టివచ్చెదరు; వాడు అట్లయిన తరువాత మీకంటె రెండంతలు నరకపాత్రునిగా వానిని చేయుదురు” అని క్రీస్తు మండుచున్న మాటలతో వారితో చెప్పెను.38 పౌలు ముందటి లోతైన నమ్మకములను మార్చివేసిన ఆ మారుమనస్సు, అతని స్వభావములోని సహజమైన ప్రేరణను మాత్రము మార్చలేదు. ఏదో ఒక సత్యమును ఎల్లప్పుడు ప్రకటించుచు ఏదో ఒక మంచికార్యమును చేయుచుండవలెనను ఆ ఉద్రేకపూరితమైన ఆసక్తియు విశ్రాంతిలేని కోరికయు — ఇవే అతనిని అన్యజనుల అపొస్తలునిగా ప్రత్యేకపరచినవి39 — ఈ ముందటి దినములలో కూడ అతనియందు పనిచేసి, అతడు సూచించుచున్నట్లు కనబడు రీతిగా అతనిని పరిసయ్యత్వపు మిషనరీగా చేసియుండరాదా? అట్లయినయెడల, తాను హృదయపూర్వకముగాను ఆత్మపూర్వకముగాను ఎవరికి సేవకుడై యుండెనో ఆ పక్షమువారు అతనికి నియమించిన ఏదో ఒక యాత్రపై, భూమిపై క్రీస్తు మూడు సంవత్సరముల పరిచర్యలో ఆయన యెరూషలేమునకు చేసిన కొద్ది సందర్శనముల కాలములో అతడు దూరముగా ఉండియుండవచ్చును.

2. తలెత్తు రెండవ ప్రశ్న ఇది: సౌలు వివాహము చేసికొనెనా? తన యౌవన కాలపు అగ్నివంటి పోరాటములలో ప్రేమగల హృదయము ఒకటి అతనికి ఆధారముగా ఉండెనా? అసంపూర్ణమును తృప్తినీయనిదియునైన మతవిశ్వాసమునుండి పుట్టిన ఆత్మసంబంధమైన అటునిటు కొట్టుమిట్టాడు పోరాటముల మధ్య, అతని జీవితమను కల్లోల సముద్రములో, ఎడతెగని ఆలోచనలనుండి ఆశ్రయము పొందగల చిన్న ద్వీపమువంటి గృహము ఒకటి ఉండెనా?

అతని కుటుంబ సంబంధములను గూర్చి మనకు తెలిసినది కొంచెమే; తన ఆత్మను ఆక్రమించిన గొప్ప ఆత్మీయ సత్యములతో కేవలము వ్యక్తిగత విషయములను కలుపుటకు అతడు లక్ష్యపెట్టినది కూడ కొంచెమే; అయినను ఈ ప్రశ్నకు మనము అవునని జవాబియ్యవలెనని నాకు తోచుచున్నది. ఆత్మశ్లాఘ కలవాడని చాల విరివిగా నిందింపబడిన పౌలునందు, తన వ్యక్తిగత పరిసరములకు ఏదైనను ప్రాముఖ్యత నిచ్చుటలో ఉండు ఆత్మశ్లాఘ రవ్వంతైనను లేదు. తన వ్యక్తిగత జీవిత పరిస్థితులు తనకు తప్ప మరి ఎవరికిని ఆసక్తికరమైనవి కావని అతడు ఎంచియుండెడివాడు. తనను గూర్చి తాను చెప్పుకొనునప్పుడెల్ల రెండు కారణములలో ఒకదానినిబట్టియే చెప్పుకొనును — నిందారోపణలకు విరోధముగా తన అపొస్తలిక అధికారమును నిలబెట్టుకొనవలసిన అవసరమునుబట్టి, లేక తన అసాధారణమైన అనుభవమును ఇతరుల ప్రయోజనము కొరకు ఉపయోగించవలెనను కోరికనుబట్టి. తనకు సంభవించిన సంగతులు, తన భూలోక స్థితిలోని ఆశీర్వాదములును కొదువలును, వాటికి నైతికమైన అర్థమున్నంతవరకు, లేక తాను బోధింపగోరిన పాఠములతో వాటికి ఏదైనను సంబంధమున్నంతవరకు తప్ప, పరమ ఉదాసీనమైన విషయములుగానే అతనికి తోచియుండెడివి.

కావున అతని వివాహమును గూర్చిన ప్రశ్నకు జవాబును మనము పరోక్షముగా మాత్రమే కనుగొనగలమని ఆశింపవచ్చును. నిజముగా అతడు మహాసభలో సభ్యుడై యుండినయెడల, ఆ స్థానమునకు యూదులు నియమించిన అర్హతలనుబట్టి అతడు వివాహితుడై యుండియుండవలెనని దానినుండి తేలుచున్నది. అతని అధికారిక స్థానమును గూర్చి తరువాత పరిశీలింతము; అయితే ఈలోగా, అతని పత్రికలలోని కొన్ని వాక్యభాగములనుబట్టి అతని వివాహము సంభావ్యమని ఊహింపవచ్చును. 1 కొరింథీయులకు 9:5లో అతడు కొరింథీయులను ఇట్లు అడుగుచున్నాడు: “తక్కిన అపొస్తలులవలెను, ప్రభువు సహోదరులవలెను, కేఫావలెను, సహోదరియైన భార్యను వెంటబెట్టుకొని పోవుటకు మాకు అధికారము లేదా?” ఈ వాక్యభాగము నిర్ణయాత్మకమైనది కాదు; అయినను వివాహము చేసికొనుటకును, తగినదని తనకు తోచినయెడల తన మిషనరీ యాత్రలలో భార్యను తనతో తీసికొనిపోవుటకును తనకున్న హక్కును అది స్థాపించుచున్నది.40 అయితే 1 కొరింథీయులకు 7:8నుబట్టి, అతడు తనను భార్యను పోగొట్టుకొనినవారి కోవలో ఎంచుకొనెనని స్పష్టముగా ఊహింపవచ్చునని తోచుచున్నది; ఏలయనగా అతడిట్లు చెప్పుచున్నాడు: “పెండ్లికానివారితోను విధవరాండ్రతోను నేను చెప్పునదేమనగా, వారు నావలె ఉండిపోవుట (μείνωσιν) వారికి మేలు.” ఇక్కడ “పెండ్లికానివారు” అనుదానిచేత అతడు “భార్యను పోగొట్టుకొనినవారిని” సూచించుచున్నాడనుట స్పష్టముగా కనబడుచున్నది — దీనికి గ్రీకులో ప్రత్యేకమైన పదము లేదు — ఏలయనగా ఆ అధ్యాయపు మొదటి ఏడు వచనములలో ఎన్నడును వివాహము చేసికొననివారితో అతడు అప్పటికే మాట్లాడియున్నాడు.41 భక్తికి సహాయకరమని వారు ఎంచినయెడల వివాహము చేసికొను భాగ్యమును ఇతరులకంటె ఎంతో ఎక్కువ ఉదారముగా అతడు వారికి అంగీకరించుచున్నాడు; అయినను ప్రస్తుత పరిస్థితులలో, అంతరంగ పవిత్రత అను కృప కలిగినవారందరి విషయములో బ్రహ్మచర్యము పట్ల తనకున్న వ్యక్తిగత మొగ్గును అతడు తెలియజేయుచున్నాడు. ఈ వాక్యభాగపు అర్థవివరణను ప్రక్కకు పెట్టినను, వివాహమును గూర్చి పౌలు చేసిన వ్యాఖ్యానములలో కనబడు జ్ఞానమునుబట్టియు మృదుత్వమునుబట్టియు, వివాహమనగా ఏమో అతడు అనుభవపూర్వకముగా ఎరిగియుండెనని లూథరు తన లోతైన సూక్ష్మదృష్టితో నిర్ణయించెను. ఎన్నడును వివాహము చేసికొననివాడు ఈ విషయమును గూర్చి అతడు వ్రాసినట్లు వ్రాయుట కష్టము; అందరి అవసరముల యెడల అట్టి గాఢమైన సానుభూతిని చూపుటయు, అందరినుండి అట్టి సిద్ధమైన నమ్మకమును పొందుటయు అతనికి సాధ్యమయ్యెడిది కాదు. చిన్నబిడ్డలను పెంచుటనుండి అతడు తీసికొను ప్రేమపూరితమైన ఉపమానములనుండి42 ఏదైనను నిర్ణయమునకు రావడము మరింత అనిశ్చితమైనది. పౌలునకు బ్రతికియుండిన బిడ్డ ఎప్పుడైనను ఉండెననుట సాధ్యము కాదు. అట్లయియుండినయెడల, తన ఆత్మీయ బిడ్డలవైపు ఇంత విరివిగా ప్రవహించు మృదువైన ప్రేమను ఏ రీతిగానైనను వ్యక్తపరచుకొనకుండ అతని సహజమైన వాత్సల్యము ఊరకుండెడిది కాదు. అతనికి స్వంత కుమారుడైనను కుమార్తెయైనను ఉండియుండినయెడల, తిమోతి విశ్వాసములో అంత ప్రత్యేకముగా “అతని నిజమైన కుమారుడు” అయియుండెడివాడు కాడు. అతడు వివాహితుడని మనము చేయు ఊహ సరియైనదైనయెడల, అది కొద్ది కాలము మాత్రమే అయియుండెననియు, అతని భార్య మృతిచెందియుండెననియు తోచుచున్నది.

అయితే ఇంకొక ఆధారము ఒకటి కలదు; అది ఎవరును గమనించలేదని నేను తలంచుచున్నాను. మారుమనస్సు పొందకమునుపు సౌలు వివాహితుడై యుండెననుటను అది మిక్కిలి సంభావ్యముగా చేయుచున్నట్లు నాకు తోచుచున్నది. అది ఏమనగా, వివాహమును నైతికమైన కర్తవ్యముగా — అంతేకాదు, ప్రతి మనుష్యునిపై విధింపబడిన నిశ్చయమైన ఆజ్ఞగా — అన్ని యుగములలోని యూదులలో అత్యధికులు దానికి ఇచ్చిన అసాధారణమైన ప్రాముఖ్యత.43 మిష్నా వివాహ వయస్సును పదునెనిమిది సంవత్సరములుగా నిర్ణయించుచున్నది;44 పదిహేడు సంవత్సరములైతే ఇంకను మేలని ఎంచిరి. బబులోనీయ యూదులు దానిని పదునాలుగు సంవత్సరముల ముందుగానే నిర్ణయించిరి.45 నిజమునకు 613 ఆజ్ఞలలో వివాహము మొదటిది. ఈ కర్తవ్యమును వారు కొంతవరకు ఆదికాండము 1:28లోని ఆజ్ఞనుండియు, కొంతవరకు పాత నిబంధనలో పిన్నవయస్సు వివాహమును గూర్చిన సూచనలనుండియు (సామెతలు 2:17; 5:18), కొంతవరకు ప్రసంగి 11:6; యోబు 5:24 వంటి వాక్యభాగములకు ఇచ్చిన అలంకారిక వ్యాఖ్యానములనుండియు గ్రహించిరి.46 అన్ని యుగములలోని రబ్బీలు, తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలకు చిన్నతనమందే వివాహము చేయవలెనని కఠినమైన కర్తవ్యముగా నిర్ణయించిరి;47 బెన్ అజాయివలె, ధర్మశాస్త్రమును అభ్యసించుటకై భారములనుండి ఎక్కువ విడుదల కలిగియుండు కర్తవ్యమును సిద్ధాంతపరముగా ఉన్నతమైన స్థానములో ఉంచిన ఒకరిద్దరు, దాదాపు సర్వసాధారణమైన ఈ నియమమునకు మినహాయింపులై యుండిరి. అయితే ఈ సిద్ధాంతకర్తలును తామే వివాహితులై యుండిరి. థెరపూటే వారి యొక్కయు ఎస్సేనుల యొక్కయు అభిప్రాయముల యెడల పౌలు కొంచెమైనను సానుభూతిని కనుపరచియుండినయెడల — కొన్ని తక్షణ పరిస్థితులలో అతడు వివాహమును ప్రోత్సహించకపోవుట, వివాహము మూలముగానే హీనమైనదనెడి జ్ఞానవాద ఊహలచేత రంగరింపబడియుండినయెడల — మనము వేరొక నిర్ణయమునకు వచ్చియుండెడివారము. అయితే మారుమనస్సు పొందకమునుపైనను, పొందిన తరువాతనైనను అతడు అట్టి అభిప్రాయములు కలిగియుండలేదు;48 మరియు నిశ్చయముగా, అతడు యెరూషలేము పరిసయ్యునిగా వివాహము చేసికొనక జీవించియుండినయెడల, అతని విషయము పూర్తిగా మినహాయింపైనదిగా ఉండెడిది.