హారేతు పాలనలోని దమస్కు

హారేతు హేరోదు అంతిపకు మామ. ఆ దౌర్భాగ్యుడైన అధిపతి తన బలహీనతచేత మోసపోయి, తన సహోదరుడైన ఫిలిప్పు భార్యయైన హేరోదియతో వ్యభిచారమును రక్తసంబంధ దోషమునైన సంబంధమును పెట్టుకొనిన దినము మొదలుకొని, హారేతు గలిలయ చతుర్థాధిపతికి రాజీలేని శత్రువుగా ఉండెను. వారి కలహము ఒక యుద్ధముతో ముగిసెను; అందులో హారేతు సైన్యములు ఘనమైన విజయమును పొందెను. బాప్తిస్మమిచ్చు యోహానును చంపినందుకు కలిగిన ప్రతిఫలమే ఈ ఓటమి అని యూదులు భావించిరి.1 ఈ ఓటమి తరువాత అంతిప తిబెరి చక్రవర్తికి మనవి చేసికొనగా, రోమాకు మిత్రుడైనవానిని ఓడించుటకు తెగించిన ఆ సాహసికుడైన అమీరును శిక్షించుటకు చక్రవర్తి విటెల్లియసును పంపెను. అయితే విటెల్లియసు యెరూషలేమునకు చేరుకొనగానే తిబెరి మరణవార్త అతనికి వినబడెను. రోమా చక్రవర్తి మరణము తరచుగా రాజనీతిలో ఎంతో పెద్ద మార్పును తెచ్చునది గనుక, క్రొత్త ఆజ్ఞలు లేకుండ యుద్ధమును తిరిగి ఆరంభించుటకు విటెల్లియసు సాహసింపలేదు. తరువాత జరిగిన వివరములు భద్రపరచబడలేదు. హారేతు దమస్కును ఆక్రమించుటకు తెగించెననుట సంభావ్యము కాదు. విటెల్లియసు మిక్కిలి సమర్థుడైన ప్రతినిధి; ఆ అరబ్బువానికి సామ్రాజ్య రోమాయందు తగినంత భయము ఉండెను; కావున అంత సాహసమైన తిరుగుబాటు కార్యమునకు అతడు పూనుకొనియుండడు.2 మరొకవైపు, పూర్వకాలమందు నబతీయ వంశమునకు చెందియున్న ఒక పట్టణమును గాయసు చక్రవర్తి హారేతునకు తిరిగి ఇచ్చియుండుట అసంభవము కాదు; ఏలయనగా తనకు ఇష్టులైన రాజులకు రాజ్యములను పంచియిచ్చుట అతనికి ప్రియము, పైగా అతని స్నేహితుడును ఆశ్రితుడునైన మొదటి అగ్రిప్ప అంతిపకు విరోధముగా అతని మనస్సును విషపూరితము చేసియుండెను.3 ఈ ఊహకు వేరొక ఆధారమునుండి కొంత బలము కలుగుచున్నది. అగుస్తు, తిబెరి, మరియు నీరో ప్రతిమలు గల దమస్కు నాణెములు దొరకుచున్నవి గాని, గాయసు లేక క్లౌదియ ప్రతిమ గల నాణెము ఒక్కటియు దొరకలేదు. ఈ పరిపాలనా కాలములలో దమస్కు ఒక స్థానిక అధికారమునకు లోబడియుండెనని దీనినుండి మనము ఊహింపవచ్చును.4