Manuscripts, Abbreviations, Sigla, and Translation
, , ,
Manuscripts, Abbreviations, Sigla, and Translation Manuscripts A Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, theol. gr. 222 (134r–187r)
Æ London, British Library, Burney MS 52 (88v–130r) B Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, theol. gr. 278 (2r–49v) ß Paris, Bibliothèque nationale de France, grec 1277 (54v–82v)
C Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, theol. gr. 113 (79r–138r) D Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, theol. gr. 160 (60r–113v)
E Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, theol. gr. 168 (73v–120r) F Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, theol. gr. 134 (95r–150r)
G Oxford Christ Church Library, grec 45 (115r–194r) H Glasgow, University Library, MS Hunter 447 (1–52), extracts
I Munich, Bayerische Staatsbibliothek, Cod. graec. 192 (111v–166v) J Munich, Bayerische Staatsbibliothek, Cod. graec. 562 (113v–117r), chapter 12
K Munich, Bayerische Staatsbibliothek, Cod. graec. 206 (1r–34r), incomplete L Munich, Bayerische Staatsbibliothek, Cod. graec. 240 (65r–109v)
M Munich, Bayerische Staatsbibliothek, Cod. graec. 570 (108r–170v) N Venice, Biblioteca Nazionale di San Marco, grec 58 (65v–116r)
O Oxford, Bodleian, Barocci grec 228 (65r–118v) P Paris, Bibliothèque nationale de France, grec 476 (64v–116v)
Q Paris, Bibliothèque nationale de France, Coislin grec 235 (121r–208v) R London, British Library, Royal MS 16 D I (117v–143r)
S Oxford, Bodleian, Barocci grec 144 (98r–174v) T Rome, Biblioteca Vaticana, grec 408 (89v–161v)
V Vatican, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. grec 2066 (299–316v), incomplete + Washington, Library of Congress, Ms 60
W Vatican, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. grec 2053 (247–283v) X Florence, Biblioteca Laurenziana, grec Plut. 4.27 (186v–240v)
Z Paris, Bibliothèque nationale de France, grec 1356—9th-century fragments (Astruc) Λ Oxford, Bodleian, Ms Bodl. 238 (185r–197r)
Σ Vatican, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. sir. 106 (42r–75r) Editions and Translations Ald Aldus (1536) Dion Dionysius, ed. Forbes (1855–61) Eri Eriugena, ed. Mandolino (2020) Forb Forbes (1855–61)
, Mign Migne PG (1858) Wils Wilson NPNF (1893) Indirect Witnesses Dam John of Damascus, ed. Kotter (1973) Inc De Incarnatione, ed. Diekamp, rev. Phanourgakis and Chrysos (1981)
Ius Justinian, ed. Schwartz, ACO 3 (1940) SP Sacra Parallela, ed. Thum (2018) Abbreviations Used in Critical Apparatus ac ante correctionem add. addidit, addiderunt al. alia cap. capitula codd. codices corr. correxit, correxerunt def. deficit, deficiens des. desinit, desinunt edd. editores eras. erasit exp. expunxit inc. incipit inscr. inscriptio l. linea lit. littera man. manus mg in margine om. omisit, omiserunt pc post correctionem pon. ponit, ponunt rel. reliqui supr. supra
Sigla [ ] Words supplied by the translator.
Translation The translation provided owes a lot to that of Wilson (NPNF 2.5; 1893), especially with regard to the passages containing medical and astronomical descriptions. As noted in the Introduction and in the annotations that follow, it corrects several significant errors of translation. In general, as with my previous translations,
I have attempted to provide as literal a translation as possible, while still respecting the rules of English grammar. As such, there are longer sentences, more numerous sub-clauses, and a greater use of the passive voice than will please some. This is done, however, in the conviction that the mode of expression, how an author holds together various clauses in a single sentence, conveying as it does patterns of thought, is essential to understanding what is being said.
Saint Gregory of Nyssa On the Human Image of God That is A Contemplation of the Formation of the Human Being
[1] [125] Εἰταῖς διὰτῶν χρημάτων τιμαῖς ἔδει γεραίρειν τοὺς κατ᾽ἀρετὴν διαφέροντας, μικρὸς ἂν, καθώς φησιν ὁΣολομὼν, ὅλος ὁκόσμος τῶν χρημάτων ἐφάνη πρὸς τὸγενέσθαι τῆς σῆς ἀρετῆς ἰσοστάσιος. Ἐπει δὲκρείττων ἢκατὰ πλούτου τιμὴν ἡχρεωστουμένη τῇσεμνότητίσου χάρις ἐστίν· ἀπαιτεῖδὲτὸἅγιον πάσχα τὴν συνήθη τῆς ἀγάπης δωροφορίαν· [B] προσάγομέν σου τῇμεγαλοφροσύνῃ δῶρον, ὦἄνθρωπε τοῦΘεοῦ, μικρότερον μὲν ἢὡς ἄξιον εἶναίσοι προσκομίζεσθαι· τῆς γε μὴν δυνάμεως ἡμῶν οὐκ ἐνδεέστερον. Τὸδὲδῶρον λόγος ἐστὶν, οἷον ἱμάτιόν τι πενιχρὸν ἐκ τῆς πτωχῆς ἡμῶν διανοίας οὐκ ἀπόνως ἐξυφασμένον· ἡδὲτοῦλόγου ὑπόθεσις τολμηρὰμὲν ἴσως τοῖς πολλοῖς εἶναι δόξει, πλὴν οὐκ ἔξω τοῦπρέποντος ἐνομίσθη· μόνος μὲν γὰρ ἀξίως τὴν κτίσιν τοῦΘεοῦκατενόησεν ὁκατὰΘεὸν κτισθεὶς ὄντως καὶἐν εἰκόνι τοῦκτίσαντος τὴν ψυχὴν μεμορφωμένος, Βασίλειος, ὁ κοινὸς ἡμῶν πατὴρ καὶδιδάσκαλος, ὃς τὴν ὑψηλὴν τοῦπαντὸς διακόσμησιν εὔληπτον τοῖς πολλοῖς διὰτῆς ἰδίας θεωρίας ἐποίησε, τὸν ἐν τῇἀληθινῇσοφίᾳ παρὰτοῦΘεοῦσυστάντα κόσμον γνώριμον τοῖς διὰτῆς συνέσεως αὐτοῦτῇ θεωρίᾳπροσαγομένοις ποιήσας· [C] ἡμεῖς δὲοἱκαὶτοῦθαυμάζειν αὐτὸν κατ᾽ ἀξίαν ἐνδεῶς ἔχοντες, ὁμῶς τὸλεῖπον τοῖς τεθεωρημένοις τῷμεγάλῳπροσθεῖναι διενοήθημεν· οὐχ ὡς νοθεύοντες δι᾽ὑπερβολῆς τὸν ἐκείνου πόνον (οὐδὲγὰρ θέμις τὸ ὑψηλὸν ἐκεῖνο καθυβρισθῆναι στόμα τοῖς ἡμετέροις ἐπιφημιζόμενον λόγοις), ἀλλ᾽ὡς μὴδοκεῖν ἐλλειπῆτοῦδιδασκάλου τὴν δόξαν ἐν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦεἶναι.
[2] Εἰγὰρ, λειπούσης τῇἙξαημέρῷτῆς εἰς τὸν ἄνθρωπον θεωρίας, μηδεὶς τῶν μαθητευσάντων αὐτῷσπουδήν τινα πρὸς τὴν τοῦλείποντος ἀναπλήρωσιν εἰσηνέγκατο, ἔσχεν ἂν εἰκότως κατὰτῆς μεγάλης αὐτοῦδόξης ὁμῶμος λαβὴν, ὡς μὴβουληθέντος ἕξιν τινὰκατανοητικὴν τοῖς ἀκροαταῖς ἐνεργάσασθαι· νυνὶδὲκατὰ δύναμιν ἡμῶν ἐπιτολμησάντων τῇἐξηγήσει τοῦλείποντος, εἰμέν [D] τι τοιοῦτον ἐν τοῖς ἡμετέροις εὑρεθείη οἷον τῆς ἐκείνου διδασκαλίας μὴἀνάξιον εἶναι, εἰς τὸν
2 τῶν om. R κατ᾽] κατὰL 3 καθώς] ὡς B G L M P R² S T V X σολομὼν] ita Æ I K L M O R V W X Ald Mign : σολομῶν Forb ὅλος ὁκόσμος τῶν χρημάτων : sermo sicut ex rebus Eri
4 ἰσοστάσιον L ἐπει δὲ] ita Æ B C I K L M N O P² Q R S T V W Forb : ἐπειδὴX Ald Mign κρείττων] ita Æ ß I K M P O Q R Tac Forb : κρείττον Sac (ω sup. l.) : κρεῖττον V W X Ald Mign
5 πλοῦτον B 6 προσάγομέν] ita Æ B C I K M N O Q R T W Forb : ἣν προσάγομέν V Wac Eri Ald Mign
7 ὦἄνθρωπε τοῦθεοῦ: uidelicit homo dei Eri τοῦ] ita Æ B C G I K L M N O P Q R S T V W X Ald Forb : om. Mign ὠς] ὥστε N προσκομίζεσθαι] προσάγεσθαι R² 9 τι om. Æ C G K S οὐκ ἀπόνως om.
I ἐξυφασμένον οὐκ ἀπόνως B 10 εἶναι ἴσως τοῖς πολλοῖς δόξει Æ C K O : τοῖς πολλοῖς ἴσως δόξει εἶναι B 11 μὲν] ita Æ B C G I K L M N O P Q R S T V W X Forb : om. Ald Mign γὰρ om.
B ἀξίως om. N 12 βασίλειος] om. G I Pac T X Eri 13 πατὴρ ἡμῶν G K 14 τὸν] ita Æ B C G I K L M N O P Q R S X Forb : καὶτὸν V W Ald Mign 15–16 τοῖς διὰτῆς συνέσεως αὐτοῦτῇθεωρίᾳ προσαγομένοις ποιήσας] διὰτῆς συνέσεως αὐτοῦποιήσας τοῖς τὴν τούτου θεωρίαν B
15 τοῖς post αὐτοῦpon. N 16 οἱ] ita B G L N O P R S T V W X Forb : εἰM : om. Ald Mign
17 ἔχοντες] ἔχομεν M ὁμῶς] ita Æ B C G I K L M N O P Q R S T V W X Forb : ὁμοῦAld Mign
18 ὑπερβολῆς] ita Æ C G I K L Nmg O P R S X Forb : ὑποβολῆς V W Ald Mign 19 καθυβρίσαι C K O : καθυβρίζεσθαι I
ἐλλειπῆ] ita G I K L P Q T V W X Forb : ἐλλιπῆAld Mign 21 τῇἑξαημέρῷ] ita Æac B C G K L M N O P Q R S T V W X Forb : τῆς ἐξαημέρου Ald Mign εἰς τὸν ἄνθρωπον θεωρίας] de conditione hominis expositio Dion : theoria hominis Eri 23 εἰσηνέγκατο] ita Æ I K L M N O Q R S V W Ald Forb : εἰσενέγκατο ß G P R (in mg a 2a man. ἀποπλήρωσιν ἀπηνέγκατο) : εἰσενέγκαιτο Mign μεγάλης αὐτοῦ] ἐκείνου μεγάλης N 24 κατανοητικὴν] διανοητικὴν B G L Nmg P R S T V X 25 μέν τι] μέντοι B P² : μέν Æ (τ sup. l.) ἐν om. B 26 μὴἀνάξιον] ἄξιον Æ C O Q : μὴom. K εἶναι ἀνάξιον B Dion