అధ్యాయము 9

శ్రీమతి లివింగ్‌స్టన్ మరణం

1861 ఆరంభంలో “పయనీర్” అనే కొత్త ఆవిరి ఓడ వచ్చింది; అది పూర్తిగా సంతృప్తికరం కానప్పటికీ, ఇప్పుడు పూర్తిగా నిరుపయోగంగా ఉన్న “మా రాబర్ట్” కంటే గొప్ప మెరుగుదల. ఈ పడవను ఇంగ్లీషు ప్రభుత్వం జాంబెజీ, షిరే నదులలో ప్రయాణం కొరకు ఇచ్చింది, అది న్యాసా సరస్సు నీటిపై తేలుటకు రూపొందింపబడిన, లివింగ్‌స్టన్ తన గ్రంథ లాభాలలో అధిక భాగమైన £6,000 ఖర్చుతో కొనుగోలు చేసిన “లేడీ న్యాసా” భాగాలను కూడా తీసుకువెళ్లింది. ఈ సంవత్సరంలో అతడు రొవుమా నదిని అన్వేషించి, లివింగ్‌స్టన్ ఇంగ్లీషు విశ్వవిద్యాలయాలకు చేసిన వ్యక్తిగత విజ్ఞప్తికి ప్రతిస్పందనగా ఏర్పాటు చేయబడిన యూనివర్సిటీల మిషన్‌ను షిరే వద్ద స్థాపించుటలో బిషప్ మెకెంజీకి, అతని సహ శ్రమికులకు సహాయం చేశాడు. బిషప్ లివింగ్‌స్టన్ హృదయానికి తగిన మనుష్యుడు, మరియు ఆ మిషన్ విజయంపై అత్యంత ప్రకాశవంతమైన ఆశలతో ప్రారంభించబడింది, అయ్యో, అది త్వరిత నిరాశకు గురికావలసినది. ఈ మిషన్ ఎంతో కాలం గడవక బిషప్ మెకెంజీ, ఆయన అత్యంత సమర్థులైన సహ శ్రమికులు కొందరి మరణం వలన పూర్తిగా కాకపోయినా వాస్తవానికి విచ్ఛిన్నమైంది. ఇది డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్‌కు భయంకరమైన దెబ్బ, కానీ దానిని ఇంకా భారమైనది అనుసరించింది, అతని భార్య మరణం. 1862 జనవరి ఆరంభంలో, నాలుగు సంవత్సరాల అగైర్హాజరు తరువాత లివింగ్‌స్టన్ భార్య మరొకసారి అతని పక్కన ఉంది. స్కాట్లాండ్‌లో తన పిల్లల వద్దకు తిరిగి వెళ్లి, అక్కడ గొప్ప ఒంటరితనంతో, నిరాశతో, తన భర్త కొరకు తీవ్రమైన ఆశతో ఒక సంవత్సరం గడిపిన తరువాత, ఆమె ఆఫ్రికాకు తిరిగి వచ్చి, న్యాసా వద్ద సంతోషకరమైన గృహం కొరకు ప్రకాశవంతమైన ప్రణాళికలతో జాంబెజీపై చిన్న ఆవిరి ఓడలో అతనితో మళ్లీ చేరింది.

అయితే అతని భార్య అతని నుండి తీసికొనబడక ముందు వారు కలిసి ఉన్నది కేవలం మూడు చిన్న నెలలే. కొద్ది రోజుల అనారోగ్యం తరువాత మాత్రమే ఆమె ఆత్మ గతించింది, మరియు ఎన్నో మరణాలను ప్రశాంతంగా ఎదుర్కొని, ఎన్నో ప్రమాదాలను ధైర్యంగా నిలిచిన ఆ మనుష్యుడు ఆమె మరణ శయ్య వద్ద పూర్తిగా కృంగిపోయి, చిన్నపిల్లవాని వలె ఏడ్చుచు మోకరించాడు.

లివింగ్‌స్టన్ తన తరువాతి గ్రంథం “జాంబెజీ మరియు దాని ఉపనదులు”లో తన భార్య మరణం గురించి కొద్దిగా మాత్రమే చెప్తాడు. తన హృదయపు లోతైన భావాలను అతడు లోకానికి ప్రకటింపలేడు, కానీ ఆమెను కోల్పోవుటలో అతడు ఏమి అనుభవించాడో అతని దినచర్య గ్రంథాలు మనకు కొంత సూచన ఇస్తాయి. “నేను అనుభవించిన మొదటి భారమైన దెబ్బ ఇది, ఇది నా బలాన్ని పూర్తిగా తీసివేస్తోంది. అనేక కన్నీళ్లకు పూర్తిగా అర్హురాలైన ఆమె కొరకు నేను ఏడ్చాను. ఆమెను వివాహం చేసుకొన్నప్పుడు నేను ఆమెను ప్రేమించాను, ఆమెతో ఎంత ఎక్కువకాలం జీవించానో అంత ఎక్కువగా ప్రేమించాను. ఆమెతో అందరూ మృదువుగా అనుబంధం కలిగియున్న పేద పిల్లలపై దేవుడు కరుణించుగాక; తనలో ఒక భాగమని నేను భావించిన ఆమె వలన నేను లోకంలో ఒంటరిగా విడువబడ్డాను. పరలోకాన్ని నా గృహంగా గ్రహించునట్లు, ఆమె కేవలం ప్రయాణంలో నాకు ముందుగా వెళ్లిందని గ్రహించునట్లు దైవిక కృపవలన ఇది నన్ను నడిపించునని నేను ఆశిస్తున్నాను. ఓ, నా మేరీ, నా మేరీ! కోలోబెంగ్ వద్ద నీవు, నేను దిక్కులేకుండా వదిలివేయబడిన నాటినుండి ప్రశాంతమైన గృహం కొరకు మనం ఎంత తరచుగా ఆశపడ్డాము. మన స్వరూపాన్ని ఎరిగిన దయగల తండ్రి చేసిన ఈ తీసికొనిపోవుట, నిత్యమైన, పరలోకంలోని ఉత్తమ గృహానికి నిన్ను తీసికొనిపోవుట ద్వారా ఆయన నీకు ప్రతిఫలమిచ్చాడని నిశ్చయంగా అర్థం.... నా జీవితంలో మొదటిసారిగా నేను చనిపోవుటకు సుముఖంగా ఉన్నాను.”

శ్రీమతి లివింగ్‌స్టన్ మరణించిన రెండు రోజుల తరువాత వ్రాసిన ఒక లేఖలో అతడు ఇలా అంటాడు: “ఈ భారమైన దెబ్బ నా హృదయాన్ని పూర్తిగా తీసివేస్తోంది.

ఈ దెబ్బకు మన పరలోకపు తండ్రి నుండి వచ్చినదానివలె వంగుటకు నేను ప్రయత్నిస్తున్నాను... నా కర్తవ్యాన్ని నేను నిర్వర్తిస్తాను; కానీ చీకటి కమ్మిన చక్రవాళంతో నేను దానిని ప్రారంభిస్తున్నాను.”

అతని దినచర్య గ్రంథంలోని తరువాతి నమోదులో గృహజీవితం యొక్క ఒక ఆహ్లాదకరమైన చిన్న సంగ్రహావలోకనం ఇవ్వబడింది: ‘నా ఎప్పటికీ ప్రియమైన మేరీని కోల్పోవడం నా హృదయంపై భారమైన బరువు వలె ఉంది. మా సహవాసంలో డేవిడ్ లివింగ్‌స్టన్ జీవిత చరిత్ర, 5d

ఏకాంతంలో తరచుగా కొందరు మర్యాదగా భావించు మోతాదుకు మించిన వినోదం, ఆటలు ఉండేవి. ఆమె ప్రాణాంతక అనారోగ్యానికి కొన్ని రోజుల ముందు నేను ఆమెతో ఇలా అన్నాను: ‘వృద్ధులమైన మనం ఇప్పుడు మరింత గంభీరంగా ఉండాలి, ఇంతగా ఆడకూడదు.’ ‘ఓ, వద్దు,’ అని ఆమె అన్నది, ‘మీరు ఎల్లప్పుడూ ఎంత ఉల్లాసంగా ఉన్నారో అంతే ఉల్లాసంగా ఉండాలి. నేను చూచిన కొందరివలె మీరు గంభీరంగా ఉండడం నాకు ఇష్టం లేదు.’ నా గొప్ప కార్యంలో నాకు సహాయంగా, ఓదార్పుగా ఉండునట్లు ఆమె కాపాడబడాలనేది ఆమె ప్రార్థన అని నాకు తెలిసియున్నప్పుడు ఈ మాట, తల వివేకంతో ఎదగనిచ్చి, హృదయాన్ని ఎల్లప్పుడూ యౌవనంగా, ఉల్లాసంగా ఉంచుకొనుటే నిజమైన మార్గమని నేను ఎల్లప్పుడూ నమ్మినదానిని అనుభవించునట్లు నన్ను నడిపించింది. ఆమె పని చేయుటకు సిద్ధంగా, ఆతురతగా ఉంది, కానీ ఉన్నతమైన క్షేత్రంలో దేవుని సేవించుటకు పిలువబడింది.”

తన భార్య మరణం తరువాత రోజులను డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ తన పిల్లలకు, కుటుంబ స్నేహితులకు తన గొప్ప నష్టం గురించి సవివరంగా వ్రాయుటలో గడిపాడు. తన భార్య తల్లి శ్రీమతి మొఫాట్‌కు అతడు వ్రాసిన లేఖ ఇంగ్లాండు మార్గంలో కురుమాన్‌లో ఆమెను చేరింది. ఆ విచారకరమైన వార్త మొదట వ్యాపారుల ద్వారా ఆమెకు వచ్చింది, కానీ ఆ వార్త రాకముందే ఆమె తన కుమార్తెకు, ఆమె, ఆమె భర్త మళ్లీ కలుసుకొనుటకు అనుమతింపబడినందుకు ఆనందం, కృతజ్ఞతతో నిండిన, వారి భవిష్యత్తు కొరకు ప్రకాశవంతమైన ఆశలతో నిండిన ఒక దీర్ఘమైన లేఖ వ్రాసియుండెను. ఈ లేఖ వ్రాయబడుటకు ఒక నెల పూర్తిగా ముందే పేద మేరీ షుపంగా వద్ద బావోబాబ్ చెట్టు క్రింద నిద్రించుచున్నది!

వారి ఇతర పరీక్షలన్నిటితో పాటు, లివింగ్‌స్టన్, అతని భార్య అపవాదపు నాలుకను తప్పించుకొనలేకపోయారని చదువుట విచారకరం. తన అత్తగారికి వ్రాసిన లేఖలో ఈ ప్రస్తావన ఉంది: “ఒకరి ప్రియులు గతించిన తరువాత ఎల్లప్పుడూ విచారాలు ఉండునట్లే, నేను విచారిస్తున్నాను; దురదృష్టవశాత్తు మిషనరీ కబుర్లు చెప్పేవారి నుండి, ఇతరుల నుండి ఆమె చెవులకు చేరిన అపవాదం, మేము న్యాసా సరస్సుపై సరిగ్గా చేరకముందే ఆమెను రానిచ్చుటలో నాపై ప్రభావం చూపింది. తన కుటుంబం పట్ల ఆమె భక్తి ప్రశంసింపబడినప్పుడు ఒక దైవశాస్త్ర పండితుడు ఇలా అన్నాడు: ‘ఓ, ఆమె మంచిది కాదు; ఆమె భర్త ఆమెతో జీవించలేడు కాబట్టి ఆమె ఇక్కడ ఉంది.’ అంత్య దినం మరొక కథ చెప్తుంది.”

శ్రీమతి మొఫాట్ తన సమాధానంలో ఇలా అంటుంది: “మీ ఇద్దరినీ ఇంతగా బాధించినట్లు కనబడుతున్న క్రూరమైన అపకీర్తి గురించి, అలా అన్నవారు మిమ్మల్ని దంపతులుగా ఎరుగరు. మీతో మా సహవాసమంతటిలో, మీరు కలిసి సుఖంగా ఉన్నారనే విషయంలో మాకు ఎన్నడూ సందేహం లేదు. ఒక పురుషుడు తరచుగా తన కుటుంబాన్ని విడిచి వెళ్లినప్పుడు, అతని లక్ష్యం ఎంత ఉదాత్తమైనదైనా, అతడు ఇంట్లో సుఖంగా లేడని సూచించు కొందరు భావోద్వేగ స్త్రీలు ఉన్నారని నాకు తెలుసు. కానీ దీనిని చూసి మనం చిరునవ్వు నవ్వి, ‘ఆ దినం దానిని ప్రకటిస్తుంది’ అని చెప్పగలము.”

తన కుమార్తె ఆగ్నెస్‌కు, ఆమె తల్లి మరణ వృత్తాంతం తరువాత లివింగ్‌స్టన్ ఇలా వ్రాస్తాడు: “ప్రియమైన నానీ, ఆమె తరచుగా నిన్ను గూర్చి ఆలోచించేది, ఒకసారి వ్యాధి తీవ్రత వలన ఆమె ప్రలాపించినప్పుడు, ‘చూడు, ఆగ్నెస్ ఒక లోయలో పడిపోతోంది’ అని కేక వేసింది. నీ తండ్రిగా, మార్గదర్శకునిగా ఉండవలసిన మన పరలోక రక్షకుడు, శోధన యొక్క లోయ అంచున పాపపు అగాధంలో పడకుండా నిన్ను కాపాడుగాక... ప్రియమైన ఆగ్నెస్, ఇప్పుడు నేను లోకంలో ఒంటరిగా ఉన్నట్లు భావిస్తున్నాను, ఆ పేద ప్రియమైన పాప తన అమ్మ లేకుండా ఏమి చేస్తుంది? ఆమె తరచుగా ఆమె గురించి మాట్లాడేది, కొన్నిసార్లు కన్నీటి ప్రవాహంలో ఎగసిపడేది, పద్దెనిమిది సంవత్సరాల నా ప్రియమైన భాగస్వామి విడిచిపెట్టిన వస్తువులను తీసి సర్దుతూ నేను ఇప్పుడు చేస్తున్నట్లే... నన్ను శిక్షించు దైవిక హస్తానికి నేను వంగుచున్నాను. ఆయన నేర్పగోరిన పాఠాన్ని నేను నేర్చుకొనునట్లు దేవుడు అనుగ్రహించుగాక! ఆమె నీకు చేయమని చెప్పినదంతా ఆమె ఇప్పుడు పరలోకం నుండి సైగ చేయునట్లు నొక్కి చెప్తోంది. ప్రియమైన నానీ, అక్కడ ఆమెను కలుసుకో. ఆమె ఇప్పుడు ధరించియున్న ఆనంద కిరీటాన్ని కోల్పోకుము, ప్రభువు అన్ని విషయాలలో నీపై కృప చూపుగాక... ఇది అందుకొనుటలో నీపై నాకు జాలి కలుగుతోంది; కానీ ఇది ప్రభువు చేసినది. దుఃఖంలో ఒంటరిగా ఉన్న నీ తండ్రి.”

ప్రతి సన్నిహిత స్నేహితునికి అదే భావంతో లేఖలు వ్రాయబడ్డాయి. తాను ఎంతో ప్రేమించిన, ఇక భూమిపై చూడలేని ఆమెను స్తుతించుటలో తన హృదయాన్ని కుమ్మరించుటలో లివింగ్‌స్టన్ హృదయం ఉపశమనం పొందినట్లు కనబడింది. వేల మైళ్ల దూరంలో ఉన్న తనకు ప్రియులైనవారి మానవ సానుభూతి ఓదార్పు కొరకు, ప్రేమగల హస్తాల పట్టు కొరకు ఈ నిర్జన సమయంలో అతడు ఎంతగా ఆశపడియుండాలి. కానీ నిజమైన ఓదార్పును ఇవ్వగల ఏకైకుడు, ఇంగ్లాండు అమెరికాల ప్రశాంత గృహాలలో వలెనే ఆఫ్రికా అరణ్యాలలో కూడా తన అనుచరులకు సమీపంగా ఉన్నవాడు, తన సమాధానాన్ని, ఒంటరిగా అయినా నిర్భయంగా, “సొమ్మసిల్లినను వెంబడించుచు” తన మార్గంలో కొనసాగుటకు ధైర్యాన్ని అతనికి ఇచ్చాడు.

మునుపటి అధ్యాయం | విషయసూచిక | తరువాతి అధ్యాయం

↑ పైకి తిరుగు ← పుస్తకానికి తిరిగి ← పుస్తకాల గ్రంథాలయం