అధ్యాయము 8
జాంబెజీకి యాత్ర
మరణం తప్ప మరేదీ తమ వద్దకు తిరిగి రాకుండా తనను అడ్డుకొనదని డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ ఆఫ్రికాలోని తన నమ్మకమైన అనుచరులకు చెప్పియుండెను, మరియు అతడు తన మాటను నిలబెట్టుకొన్నాడు. 1858 మార్చిలో, తన ప్రియమైన భార్యతో, తన చిన్న కుమారునితో, యాత్ర సభ్యులతో కలిసి అతడు లివర్‌పూల్ నుండి ఓడలో బయలుదేరాడు. ఆ ఆవిరి ఓడ, పెద్ద కుమారుడైన రాబర్ట్ తల్లి అనే అర్థం గల శ్రీమతి లివింగ్‌స్టన్ ఆఫ్రికన్ పేరు నుండి “మా రాబర్ట్” అని పిలువబడిన ఆవిరి పడవ భాగాలను కూడా తీసుకువెళ్లింది. జాంబెజీని, దాని ఉపనదులను అన్వేషించుటలో ఈ పడవ గొప్ప ఉపయోగకరంగా ఉంటుందని ఆశింపబడింది. ఇప్పుడు చివరకు భవిష్యత్తు అతని ముందు ప్రకాశవంతంగా తెరవబడునట్లు కనబడింది. సమృద్ధిగా నిధులు అతని వద్ద ఉన్నాయి, అలాగే అటువంటి యాత్ర యొక్క అన్ని డిమాండ్లకు తగిన బలగం కూడా ఉంది. అలసట కలిగించుచు దేశమంతటా నడచుటకు బదులు, అతనికి ఇప్పుడు తాను కోరిన చోటికి తీసుకువెళ్లు ఒక చిన్న ఆవిరి ఓడ ఉంది, చివరిగా చెప్పినా తక్కువ కానిది, అతని భార్య మళ్లీ అతనిని విడిచిపెట్టకూడదని ఆశించింది.
కానీ ఈ ప్రకాశవంతమైన ఆశలన్నీ నెరవేరవలసినవి కావు. కేప్ టౌన్ చేరినప్పుడు శ్రీమతి లివింగ్‌స్టన్ బలహీనమైన ఆరోగ్యం ఆమె అతనితో మరింత ముందుకు రాకుండా అడ్డుకొనడంతో అతని మొదటి గొప్ప నిరాశ కలిగింది. కాబట్టి ఆమె భవిష్యత్తులో ఎప్పుడైనా జాంబెజీ వద్ద తన భర్తతో మళ్లీ చేరాలని ఆశిస్తూ కురుమాన్‌లోని తన తల్లిదండ్రుల వద్దకు వెళ్లింది.
మొదట కొన్ని లోపాలున్నప్పటికీ యాత్ర విజయవంతంగా సాగింది. 1858 మిగిలిన భాగం, 1859 దాదాపు అంతా జాంబెజీని, దాని ఉపనది అయిన షిరేను అన్వేషించుటలో గడిచింది. అందమైన న్యాసా సరస్సు ఆవిష్కరణ 1859 సెప్టెంబరులో జరిగింది. మొదటినుండే లివింగ్‌స్టన్ ఈ సరస్సు యొక్క, షిరే లోయ యొక్క ప్రాముఖ్యతను మధ్య ఆఫ్రికాకు తాళంచెవిగా చూశాడు. అతని అభిప్రాయం సరైనదని అప్పటినుండి మరింత స్పష్టమవుతూ వచ్చింది. బ్రిటిష్ కాలనీ యొక్క వాంఛనీయత గురించి అతడు ఎంతో ఆలోచించాడు, స్కాటిష్ లేదా ఆంగ్ల పేదలలో నుండి ఇరవై లేదా ముప్పై కుటుంబాలు ఒక ప్రయోగంగా వస్తే, ఆ సహాయం ఎవరి నుండి వచ్చిందో చెప్పకుండా ఈ ప్రయత్నం కొరకు £2000 ఇచ్చుటకు అతడు సిద్ధంగా ఉన్నాడు. బానిసల వ్యాపారాన్ని నిరుత్సాహపరచుటకు అత్యంత నిశ్చయమైన మార్గం పత్తి వ్యాపారాన్ని అభివృద్ధి చేయడమని, ఒంటరి మిషనరీలు చేయగలిగిన దానికంటే క్రైస్తవ కుటుంబాలు స్థానికుల మధ్య క్రీస్తు కార్యాన్ని ఎక్కువగా ప్రోత్సహిస్తాయని అతడు భావించాడు. షిరే లోయ స్వరూపం కాలనీ స్థాపనకు ప్రత్యేకంగా అనుకూలమైనది; నది నుండి మూడు విశాలమైన పీఠభూములు, ఒకదానిపై ఒకటి, 5,000 అడుగుల ఎత్తు వరకు లేచియున్నాయి. భూమి సారవంతత విషయంలో, ఎనిమిది సంవత్సరాల క్రితం ఎడిన్‌బరో వృక్షశాస్త్ర ఉద్యానవనాల నుండి షిరే కొండలకు తీసుకువెళ్లిన మూడు కాఫీ మొక్కలలో ఒకటి మాత్రమే బ్రతికిందని, అయితే ఆ ఒక్క మొక్క ఫలాలు ఇప్పటికే అనేక వందల తూకం గల డెబ్బై సంచులకు చేరుకొన్నాయని, అవి అత్యుత్తమ పెరుగుదల గలవని 1887లో ప్రకటన చేయబడింది. ప్రస్తుత యూనివర్సిటీల మిషన్ పత్రిక ఇలా అంటుంది: “ఈ సాగు వాణిజ్యపరంగా విజయవంతమైంది, కాలక్రమేణా సరస్సు చుట్టూ ఉన్న అన్ని కొండలను, పీఠభూములను బానిస వ్యాపారానికి ఈ ఉత్తమ శత్రువుతో, వేగంగా అదృశ్యమవుతున్న ఏనుగు దంతానికి ఉత్తమ ప్రత్యామ్నాయంతో కప్పివేయుటకు దారి తీయాలి.”
కానీ మన యాత్ర వద్దకు తిరిగి వెళ్తే, మొదట ఎంతో ఆశాజనకంగా కనబడిన “మా రాబర్ట్” త్వరలోనే వారిని తీవ్రంగా నిరాశపరచింది. దాని బొగ్గు వినియోగం అపారంగా ఉండేది, ఆవిరి ఉపయోగకరం కావడానికి గంటల ముందే కొలిమిని వెలిగించవలసి వచ్చేది, అది ఎంత భయంకరంగా ఊపిరి వదిలేదంటే దానిని “ఉబ్బసం రోగి” అని పిలిచారు, మరియు అన్నిటికీ మించి, అది తన పూర్తి వేగంతో వెళ్తున్నప్పుడు కూడా పడవలు దానిని సులభంగా దాటిపోగలిగేవి. తాను మోసపోయానని తెలుసుకొని డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ ఎంతో అవమానం పొందాడు. అతడు
50 డేవిడ్ లివింగ్‌స్టన్ జీవిత చరిత్ర
తాను గొప్ప బేరం పొందుచున్నాడని భావించియుండెను, ఎందుకంటే ఓడ నిర్మాత “కార్యం పట్ల ప్రేమ”తో ఎంతో చేస్తానని చెప్పియుండెను.
అటువంటి యాత్ర అత్యుత్తమ స్థితిలో ఉన్నప్పుడు కూడా దాని పరీక్షల గురించి మనకు కొద్ది అవగాహన మాత్రమే ఉండగలదు. వేడి, దోమలు, ఆలస్యాలు, ఇసుక దిబ్బలపై ఆగిపోవుటలు, ఇంధనం కొరకు దాదాపు నమ్మశక్యం కాని పోరాటం—ఒక రోజు ఇంధనం కోయుటకు అందరికీ ఒకటిన్నర రోజు పట్టిందని లివింగ్‌స్టన్ వ్రాస్తాడు—జీవనపు ఏకరీతి, జ్వరం కలిగించే వాతావరణం, తరచుగా వచ్చే అనారోగ్యపు దాడులు, ఇవన్నీ అత్యంత పరీక్షాత్మకమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి; లివింగ్‌స్టన్ ఇలా వ్రాస్తాడు: “కొన్ని మనస్సులపై ఆఫ్రికన్ జ్వరం యొక్క ప్రభావాలు చాలా విచిత్రమైనవి. ఉల్లాసం మాయమవుతుంది, మానసిక చక్రవాళమంతా విషాదపు నల్ల మేఘాలతో కమ్ముకొంటుంది. అత్యంత చమత్కారమైన హాస్యం కూడా చిరునవ్వు ఛాయను కూడా రేకెత్తించలేదు. ఏదీ సరిగా లేదు; జ్వరపీడితునికి ఏదీ సంతోషాన్ని ఇవ్వదు.”
నాయకునికి స్థానికులతో లేని కష్టాలు తన స్వదేశీయులను నిర్వహించుటలో కూడా ఉన్నాయి. అతడు ఎంతో మనస్సాక్షి గలవాడు, స్వయంగా ఎంతో నిజాయితీ గలవాడు కావడంతో, కర్తవ్యంతో చెలగాటమాడుతున్నట్లు కనబడు దేనినీ అతడు సహింపలేడు.
నాగరిక దేశంలో కూడా, ఆధునిక యాత్రికునికి అందుబాటులో ఉన్న అన్ని సౌకర్యాలు, విలాసాలతో చుట్టుముట్టబడియున్నప్పటికీ, ప్రయాణం ఒకరి స్వభావంలోని అసహ్యకరమైన లక్షణాలను బయటకు తెచ్చుటకు ప్రత్యేకంగా అనువైనదని చెప్పబడుతోంది. కానీ అతని స్నేహాన్ని ఆనందించుటను కొనసాగించినవారు, ప్రయాణంలో సహచరునిగా లివింగ్‌స్టన్ యొక్క ఆహ్లాదకరమైన గుణాల గురించి, తన చుట్టూ వ్యాపింపజేయగల అతని వెచ్చని సూర్యకాంతి గురించి మాట్లాడుటలో ఎన్నడూ అలసిపోలేదు.
డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ తన భోజనపు రుచికరమైన పదార్థాల గురించి మాట్లాడుట అరుదు, కానీ ఈ ప్రయాణంలో ఒకసారి ఎంత కొత్త వంటకం వడ్డింపబడిందంటే అతడు దాని గురించి మనకు చెప్పవలసి వచ్చింది.
“1859 జూన్. మాకు అత్యుత్తమ సామగ్రి చాలా సమృద్ధిగా సరఫరా చేయబడింది, కానీ వాటిలో గణనీయమైన భాగాన్ని కోల్పోవు దురదృష్టం మాకు కలిగింది, ఇప్పుడు మేము చేయగలిగినంత మేర ఆ కొరతను భరించవలసి వచ్చింది. క్రిందికి వచ్చు మార్గంలో మేము మజారో క్రింద ఉన్న ఒక స్థానిక గ్రామంలో కొన్ని భారీ క్యాబేజీలను, గుమ్మడికాయలను కొనుగోలు చేశాము. మా విందులు సాధారణంగా ఒకే వడ్డనతో కూడియుండేవి, కానీ మరుసటి రోజు సియెర్రా లియోన్‌కు చెందిన మా నల్ల వంటవాడు రెండవ వడ్డనను తెచ్చుట చూసి మేము ఆశ్చర్యపడ్డాము. ‘నీ వద్ద అదేమిటి?’ అని ఆశ్చర్యంగా అడుగబడింది. ‘ఒక టార్ట్, అయ్యా.’ ‘ఒక టార్ట్! అది దేనితో చేయబడింది?’ ‘క్యాబేజీలతో, అయ్యా.’ మా వద్ద చక్కెర లేదు, బాల్యదినాలలో వలె మేము ‘నటించుకొనలేము’ గనుక, టామ్ ప్రతిభ సిద్ధపరచిన ఆ విందును మేము ఆనందించలేదు.”
ఎక్కడికి వెళ్లినా డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ వాణిజ్య దృష్టితో ఆ ప్రాంతపు చెట్లను, మొక్కలను, ఫలాలను అధ్యయనం చేస్తాడు. జ్వరం కేసులు వచ్చినప్పుడు దాని చికిత్సను గమనించుటలో కూడా అతనికి అంతే ఆసక్తి ఉంది, తాను స్వయంగా తయారుచేసిన మందుల సమర్థతను గమనించుటలో అతడు సంతృప్తి పొందుతాడు.
ఒకసారి సింహం నుండి తప్పించుకొన్నంత విశేషంగా ఒక ఖడ్గమృగం నుండి అతడు తప్పించుకొన్నాడు. ఆ జంతువు అతనిపైకి దూసుకొచ్చి, అతనికి దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు తెలియని కారణం వలన అకస్మాత్తుగా ఆగిపోయింది, అతనికి తప్పించుకొనుటకు సమయమిచ్చింది. తెల్లవాని అసాధారణ దృశ్యం ఆ మృగాన్ని ఆశ్చర్యంతో నింపి, దాని స్థైర్యాన్ని పూర్తిగా నాశనం చేసినట్లు కనబడింది.
1860లో తన పాత స్నేహితులైన మకొలొలో మధ్యకు వచ్చినప్పుడు, వారి దయ, నమ్మకపు వ్యక్తీకరణలు అతనిని ఎంతో కదిలించాయి. కానీ ఈ నమ్మకం పూర్తిగా వారితో అతడు వ్యవహరించిన విధానం యొక్క ఫలితం. అతడు ఇలా అంటాడు: “అన్యుల మధ్య ప్రభావాన్ని ఓర్పుతో మేలు చేయుటలో కొనసాగుట ద్వారా మాత్రమే సంపాదించగలమని, నాగరికుల మధ్య వలెనే అనాగరికుల మధ్య కూడా మంచి మర్యాదలు అవసరమని ఎప్పుడూ మరచిపోకూడదు.” అతని సిద్ధాంతం అటువంటిది, అతని ఆచరణ కూడా అంతే. అతడు కూడా వారిపై నమ్మకం కలిగియుండగలడు; ఏడు సంవత్సరాల క్రితం అతడు అక్కడ విడిచిపెట్టిన బండ్లు, ఇతర వస్తువులు వాతావరణం, తెల్ల చీమలు తప్ప మరెవరూ ముట్టకుండా ఉన్నట్లు లినియాంటికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు అతడు కనుగొన్న వాస్తవం నుండి ఇది కనబడుతుంది.
ఈ ప్రజల మధ్య ఉన్నప్పుడు లివింగ్‌స్టన్ వారి ఆత్మీయ మేలు కొరకు అలుపెరుగక శ్రమించాడు. ఈ సమయంలో అతడు వారికి బోధించిన చివరి అంశం గొప్ప పునరుత్థానం. శరీరపు అణువులు ఎప్పుడైనా తిరిగి కలుస్తాయని నమ్ముట సాధ్యం కాదని వారు అతనికి చెప్పారు. డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ బదులుగా వారికి ఒక రసాయన దృష్టాంతాన్ని ఇచ్చి, తరువాత ఆ సిద్ధాంతం ఎక్కడ నుండి వచ్చిందో ఆ గ్రంథం యొక్క అధికారాన్ని ప్రస్తావించాడు; ఆ పేద ప్రజలు రసాయన దృష్టాంతానికి కంటే బైబిల్ అధికారానికి లొంగుటకు ఎక్కువ సుముఖంగా ఉన్నారు. ఇక్కడ, ఎల్లప్పుడూ వలెనే, బైబిల్ సత్యాన్ని, దాని కర్తను ప్రస్తావించుట ఏ దృష్టాంతపు చాతుర్యం కంటే స్థానికుల మనస్సుపై చాలా ఎక్కువ ప్రభావాన్ని చూపినట్లు కనబడింది, అయినప్పటికీ అది కూడా నిస్సందేహంగా తనదైన కొంత బరువు కలిగియుండింది.
మునుపటి అధ్యాయం | విషయసూచిక | తరువాతి అధ్యాయం
↑ పైకి తిరుగు ← పుస్తకానికి తిరిగి ← పుస్తకాల గ్రంథాలయం