అధ్యాయము 7
ఇంగ్లాండుకు మొదటి సందర్శనం
ఇంకా క్విలిమేన్‌లో ఉండగానే లండన్ మిషనరీ సొసైటీ నుండి అందిన ఒక సమాచారం లివింగ్‌స్టన్‌ను కొద్దిగా కాక చాలా కలవరపరచింది. సొసైటీ ఆర్థిక పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నాయంటే, పరీక్షించని దూరపు, కష్టతరమైన ఏ శ్రమ క్షేత్రాలనూ చేపట్టుటకు అది సాహసింపలేదని అది అతనికి తెలిపింది. తన ప్రతిపాదనలు తిరస్కరింపబడ్డాయని దీని అర్థంగా వైద్యుడు సహజంగా గ్రహించాడు. తన బోధ, సంభాషణ, ప్రయాణం బోయర్లు అనుమతించినంతమేరకు సువార్త వ్యాప్తికి దగ్గరగా సంబంధం కలిగియున్నాయని తాను భావించానని అతడు కేప్ టౌన్‌లోని సొసైటీ ప్రతినిధికి బదులిచ్చాడు. తూర్పు లేదా పడమర తీరం నుండి ఒక మార్గాన్ని తెరవాలనే అతని ప్రణాళిక డైరెక్టర్ల అధికారిక ఆమోదాన్ని పొందింది, దానిని నెరవేర్చుటలో తాను క్రీస్తు కార్యానికి మంచి సేవ చేస్తున్నానని అతడు భావించాడు. ఆ ప్రణాళికను శ్రమతో అనుసరిస్తూ, తాను కర్తవ్య మార్గంలో ఉన్నానని ఎన్నడూ సందేహింపక, ఏడుసార్లు అతడు క్రూరులైన మనుష్యుల నుండి ప్రాణాపాయంలో పడ్డాడు. అతడు ఇలా ముగిస్తాడు: “నేను చేసినదాని గురించి నేను గొప్పలు చెప్పను; కానీ నేను పొందిన అద్భుతమైన కరుణ, బోర్డు నిషేధం ఉన్నప్పటికీ కార్యాన్ని కొనసాగించుటకు నన్ను బలవంతం చేస్తుంది. అది దేవుని చిత్తానుసారమైతే, ఇతర వైపుల నుండి సాధనాలు సమకూర్చబడతాయి.”
ఇప్పుడు చివరకు లివింగ్‌స్టన్ “ప్రియమైన పాత ఇంగ్లాండు”ను మళ్లీ సందర్శించగలనని భావించాడు, దీర్ఘమైన, ప్రమాదకరమైన సముద్ర ప్రయాణం తరువాత అతడు మరొకసారి ఆనందంగా తన భార్యాపిల్లలను కలిశాడు. కానీ అతని ఆనందం విచారంతో కలిసియుంది, ఎందుకంటే అతడు కూడా చూడగోరిన ప్రియమైన తండ్రి భూమిపై ఇక లేడు. అతని కుమారుడు ఇంటికి వచ్చు మార్గంలో ఉండగానే ఆయన “విశ్వాసముతో, సమాధానముతో నిండి” గతించాడు. ముగింపు సమీపించినప్పుడు అతని కుమార్తె అతనితో, “మీరు డేవిడ్‌ను చూడాలని ఎంతో కోరుకొన్నారు” అని అన్నది. “అవును, చాలా, చాలా; కానీ ప్రభువు చిత్తం జరుగును గాక.” తరువాత కొంత విరామం తరువాత, “కానీ అతని గురించి తెలుసుకొనదగినది ఏదైతే ఉందో అది నాకు తెలుస్తుందని నేను అనుకొంటున్నాను. నీవు అతనిని చూచినప్పుడు, నేను అలా అనుకొన్నానని అతనికి చెప్పుము.” లివింగ్‌స్టన్ తన బాల్య నివాసానికి తిరిగి వచ్చినప్పుడు, తన తండ్రి ఖాళీ కుర్చీని చూడడం అతనిని తీవ్రంగా కదిలించింది. అతని సోదరీమణులలో ఒకరు ఇలా వ్రాస్తారు: “మొదటి సాయంత్రం ఆయన అనారోగ్యం, మరణం గురించి అంతా అడిగాడు. తాను చనిపోతున్నానని తెలిసిన తరువాత ఆయన ఆత్మ ఉత్సాహంతో పైకి లేచినట్లు కనబడిందని మాలో ఒకరు వ్యాఖ్యానించగా, డేవిడ్ కన్నీళ్లలో ముణిగిపోయాడు. ఆ సాయంత్రం కుటుంబ ఆరాధనలో అతడు లోతైన భావంతో, ‘ప్రభువా, మా తల్లిదండ్రుల కొరకు మేము నిన్ను స్తుతించుచున్నాము; ప్రభువునందు మరణించిన మృతుని కొరకు మేము నీకు కృతజ్ఞతలు చెల్లించుచున్నాము’ అని అన్నాడు.”
తనకు అత్యంత సమీపులు, ప్రియులైనవారిచే స్వాగతింపబడిన ఆనందంతో పాటు, డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ ఇప్పుడు దేశంలోని శ్రేష్ఠులు, అత్యంత ప్రముఖుల సమాజంలోకి స్వాగతింపబడినట్లు, లెక్కలేనన్ని గౌరవాలను, విశిష్టతలను పొందువానిగా తనను కనుగొన్నాడు. “యాత్రికుడు, భౌగోళిక శాస్త్రవేత్త, జంతు శాస్త్రవేత్త, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, మిషనరీ, వైద్యుడు, వ్యాపార నిర్దేశకుడు—ఏ మనుష్యుడైనా ఇన్ని పాత్రలను ఒకేసారి నిర్వహించియున్నాడా? లేదా ఏ మనుష్యుడైనా వాటిలో ప్రతిదాని విధులను ఇంత శ్రమతో కూడిన కచ్చితత్వంతో, ఇంత గొప్ప విజయంతో నిర్వర్తించియున్నాడా?”
తన ప్రయాణ ఫలితాలను సేకరించి ప్రజలకు గ్రంథ రూపంలో ఇవ్వవలెనని ప్రోత్సహింపబడినందున, 1857 సంవత్సరంలో అధిక భాగం ప్రధానంగా రచనా శ్రమతో నిండియున్నది. తన దినచర్య గ్రంథాలలో అతనికి సమృద్ధిగా సామగ్రి ఉన్నప్పటికీ, దానిని అమర్చి, ప్రతిలిపి చేయు పని తప్పనిసరిగా చాలా విసుగు కలిగించేదిగా ఉండేది. నిజానికి మరొక గ్రంథం వ్రాయుటకంటే ఆఫ్రికాను దాటుటకే ఇష్టపడతానని లివింగ్‌స్టన్ అనేవాడు! ఈ గ్రంథంలో అధిక భాగం శాస్త్ర విషయాలు, మొక్కలు జంతువుల వర్ణనలు, భౌగోళిక విచారణలతో నిండియుందని, మిషనరీ పనికి నేరుగా సంబంధించిన దానితో చాలా తక్కువగా ఉందని కొన్నిసార్లు ఫిర్యాదు చేయబడింది. మిషనరీ అంశాలపై ఇవ్వబడిన సమాచారం, వ్యక్తపరచబడిన అభిప్రాయాలు అన్నిటినీ కలిపితే అవి మిషనరీ సాహిత్యానికి చిన్నది కాని ఒక తోడ్పాటుగా ఉండేవి. అయితే లివింగ్‌స్టన్ తనను మిషనరీ ప్రయత్నంలో కేవలం మార్గదర్శకునిగా గుర్తించాడు. బహుశా ఆఫ్రికాలో ఏ మిషనరీ అంతమంది నల్లవారికి బోధించియుండలేదు, కానీ చాలా సందర్భాలలో అతడు విత్తనం చల్లువాడు, పంట కోయువాడు కాదు. కొందరిని చీకటి నుండి వెలుగులోనికి మళ్లించుటకు అతడు నిజంగా సాధనమయ్యాడు, కానీ ఆఫ్రికా లోపలి ప్రాంతాల మిషనరీ పని ఇంకా చేయవలసి ఉందని అతడు భావించాడు. కోతకు సిద్ధమైన విశాలమైన క్షేత్రాలను చూపుట ద్వారా అతడు క్రైస్తవుల ఉత్సాహాన్ని రేకెత్తించి, ఆఫ్రికాను క్రీస్తు కొరకు స్వాధీనం చేసుకొనునట్లు వారిని నడిపించగోరాడు. ఆఫ్రికా శ్రేయస్సులో శాస్త్రవేత్తలను, వ్యాపారులను, అన్ని రకాల మనుష్యులను ఆసక్తిపరచగోరాడు. తాను స్వయంగా ఎరిగినదానిని అతడు నమ్మకంగా నమోదు చేసి, ఇతరులు అతని సామగ్రితో నిర్మించునట్లు చేస్తాడు. తనకు ఎల్లప్పుడూ “భౌగోళిక ఘనకార్యం ముగింపు కార్యక్రమం యొక్క ఆరంభం మాత్రమే.”
రచనా శ్రమలతో బిజీగా, అలసియున్నప్పటికీ, ఇది అతని జీవితంలో అత్యంత సంతోషకరమైన కాలాలలో ఒకటిగా ఉండియుండాలి. తరచుగా అతడు తన పిల్లలు తన చుట్టూ ఉండగా, వారి గోలకు, ఆటకు కలత చెందక పని చేసేవాడు. అతడు గడిపిన ఒంటరితనపు సంవత్సరాల తరువాత, వారి కేవలం ఉనికియే తృప్తికరంగా ఉండియుండాలి. తరచుగా అతడు వారితో కలిసి నడుస్తూ, ఆటలాడేవాడు. అడవుల సమీపంలో నడుస్తున్నప్పుడు అతనికి ఇష్టమైన కాలక్షేపం, అకస్మాత్తుగా పొదల్లోకి దూకి, తరువాత ఆఫ్రికాలో అతడు అదృశ్యమైనప్పుడు ప్రజలు అతని కొరకు వెదకినట్లు వారు తన కొరకు వెదకునట్లు చేయడం, ఆపై అంతే అకస్మాత్తుగా పూర్తిగా ఊహించని వైపు నుండి మళ్లీ ప్రత్యక్షమవడం.
అతని ప్రచురణకర్తల ఉదార ప్రవర్తన, “మిషనరీ ప్రయాణాలు” గ్రంథం యొక్క గొప్ప విజయం ద్వారా, అతని గ్రంథం అతనికి ఒక చిన్న సంపదను తెచ్చింది; దానిలో తన పిల్లల కొరకు ఉంచడం తన కర్తవ్యమని అతడు భావించినదంతా, వారికి విద్య నేర్పించుటకు, జీవితంలో వారి పాత్రకు వారిని సిద్ధపరచుటకు సరిపోయేది. లాభాలలో పెద్ద భాగం అతని హృదయం, జీవితం ఇప్పటికే అంకితం చేయబడిన గొప్ప లక్ష్యాన్ని నేరుగా ముందుకు నడిపించుటకు వెళ్లింది.
1857 శరదృతువులో రచయితగా తన శ్రమల నుండి విముక్తుడైన లివింగ్‌స్టన్, సభలకు హాజరవుతూ, ప్రసంగాలు ఇస్తూ దేశంలో మరింత స్వేచ్ఛగా తిరిగాడు. అయినప్పటికీ, తనను తాను ముందుకు నెట్టుకొనుటకు ఏ కోరిక వలనకంటే, తనకు చూపబడిన దయ పట్ల కృతజ్ఞత వలన, సహాయపడాలనే కోరిక వలన అతడు ఈ బహిరంగ ఆహ్వానాలను అంగీకరించాడు. తన ఎంచుకొన్న జీవిత కార్యానికి తిరిగి వెళ్లుటకు అతడు ఆతురత చెందాడు, అతడు తరచుగా పొందిన ఘనసత్కారాలను ఆనందించలేనంత వినయశీలుడు. అయితే తనకు అవకాశం ఇవ్వబడినంత కాలం, ఆఫ్రికా సువార్తీకరణపై ఆసక్తిని రేకెత్తించుటకు ప్రయత్నించుటకు, అవకాశం దొరికినప్పుడు తన యజమాని కొరకు ఒక మాట చెప్పుటకు అతడు సంతోషించాడు.
ఈ సంవత్సరంలోనే అతడు తరచుగా తీవ్రంగా విమర్శింపబడిన ఒక అడుగు వేశాడు, అనగా లండన్ మిషనరీ సొసైటీతో తన సంబంధాన్ని తెంచుకొనుట. అయినప్పటికీ ఇది పూర్తిగా మనస్సాక్షి ప్రకారమైన అడుగు; ఆఫ్రికా ఖండాన్ని తెరిచే కార్యంలో మార్గదర్శకునిగా ఉండుటకు దేవుడు తనను పిలిచాడని అతడు భావించినందున ఇది తీసుకోబడింది; ఆ కార్యం అనేకులకు మిషనరీ యొక్క తక్షణ విధి నుండి చాలా దూరమైనదిగా కనబడి, కేవలం ఆ పని కొరకే సమకూర్చబడిన నిధుల నుండి అతడు జీతం పొందుటను సమర్థించలేకపోవచ్చు. కాబట్టి తూర్పు తీరం, ఆఫ్రికా లోపలి ప్రాంతంలో ఒక భాగం కొరకు క్విలిమేన్‌లో ప్రభుత్వ జీతంతో కాన్సుల్‌గా తనకు ఇవ్వబడిన పదవిని, అలాగే దేశపు తూర్పు, మధ్య భాగాలను అన్వేషించు యాత్రకు నాయకునిగా ఉండుటను అంగీకరించడం ఉత్తమమని అతడు భావించాడు. అయినప్పటికీ ఈ ఏర్పాట్లు చేస్తూనే, తన శ్రోతలలో అనేకులు స్వయంగా మిషనరీ కార్యంలోకి ప్రవేశించవలెనని తీవ్రమైన విన్నపం చేసిన తరువాత, కేంబ్రిడ్జ్‌లో ఒక ప్రభావవంతమైన ప్రసంగాన్ని అతడు ఈ మాటలతో ముగించాడు:
“ఇంత ఉదాత్తమైన, పవిత్రమైన పిలుపుకు ఎంపికచేయబడుటలో మిషనరీ ఎల్లప్పుడూ అనుభవించవలసిన దేవునిపట్ల కృతజ్ఞతతో పాటు, కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించుటలోని తృప్తిని మీరు ఎరిగియుంటే, దానిని స్వీకరించుటకు మీకు ఏ సందేహమూ ఉండదు. నా విషయానికొస్తే, దేవుడు నన్ను అటువంటి పదవికి నియమించినందుకు నేను ఎన్నడూ ఆనందించుట మానలేదు. నా జీవితంలో ఇంత భాగాన్ని ఆఫ్రికాలో గడపడంలో నేను చేసిన త్యాగం గురించి ప్రజలు మాట్లాడుతున్నారు. మన దేవునికి మనం ఎన్నటికీ తీర్చలేని గొప్ప ఋణంలో ఒక చిన్న భాగంగా కేవలం తిరిగి చెల్లింపబడుతున్నదానిని త్యాగమని పిలువగలమా? ఆందోళన, అనారోగ్యం, బాధ లేదా అప్పుడప్పుడు ప్రమాదం, ఈ జీవితపు సామాన్య సౌకర్యాలను, దయాకార్యాలను త్యజించడంతో కలిసి మనలను ఆగిపోవునట్లు చేసి, ఆత్మను తడబడునట్లు, ప్రాణాన్ని కృంగునట్లు చేయవచ్చు; కానీ ఇది కేవలం ఒక క్షణం మాత్రమే అగుగాక. ఇకమీదట మనయందు, మన కొరకు బయలుపరచబడబోవు మహిమతో పోల్చినప్పుడు ఇవన్నీ ఏమీ కావు. నేను ఎన్నడూ త్యాగం చేయలేదు. పరలోకంలోని తన తండ్రి సింహాసనాన్ని విడిచి మన కొరకు తనను తాను అర్పించుకొన్న ఆయన చేసిన గొప్ప త్యాగాన్ని మనం జ్ఞాపకం చేసుకొనునప్పుడు దీని గురించి మనం మాట్లాడకూడదు; ‘ఆ తండ్రి మహిమ యొక్క తేజస్సై, ఆయన తత్త్వము యొక్క ముద్రయై, తన శక్తిగల వాక్యముచేత సమస్తమును నిర్వహించువాడై, తన్నుతానే మన పాపములకు శుద్ధీకరణము చేసి, ఉన్నతమందు మహిమాన్వితుని కుడిపార్శ్వమున కూర్చుండెను”... ఆఫ్రికా వైపు మీ దృష్టిని మళ్లించవలెనని నేను వేడుకుంటున్నాను; ఇప్పుడు తెరవబడియున్న ఆ దేశంలో కొన్ని సంవత్సరాలలో నేను నరికివేయబడతానని నాకు తెలుసు; అది మళ్లీ మూసివేయబడనీయకండి! వాణిజ్యానికి, క్రైస్తవ్యానికి తెరచిన మార్గాన్ని నిర్మించుటకు నేను ఆఫ్రికాకు తిరిగి వెళ్తున్నాను; నేను ప్రారంభించిన కార్యాన్ని మీరు కొనసాగించండి. నేను దానిని మీ వద్ద విడిచిపెట్టుచున్నాను!”
మరొక ప్రసంగంలో అతడు ఇలా అంటాడు: “నా విషయానికొస్తే నేను మిషనరీగా వెళ్తున్నాను.... ఆఫ్రికాలో నా లక్ష్యం కేవలం మనుష్యుని ఉన్నతి మాత్రమే కాదు, మనుష్యుడు తన ఆత్మ రక్షణ అవసరాన్ని చూచునట్లు ఆ దేశం తెరవబడాలి.” ఈ మాటలకు వ్యాఖ్యానం అవసరం లేదు.
లివింగ్‌స్టన్ ఇంగ్లాండు సందర్శనం సాపేక్షంగా చిన్నదైనప్పటికీ, అతని మునుపటి శ్రమలతో కలిపి చూస్తే, ఆఫ్రికా విషయంలో ఆలోచనలలో గొప్ప విప్లవాన్ని తెచ్చింది. అది ఒక గొప్ప ఇసుక ఎడారి కాక, ఇంత సమృద్ధిగా, ఫలవంతంగా ఉన్న భూమి అని తెలుసుకొని మనుష్యులు ఆశ్చర్యపోయారు. నల్లవారు స్పష్టమైన స్థాయిలో పశుప్రాయులని, క్రూరులని అనే అభిప్రాయం చాలా సాధారణంగా ఉండేది, కానీ మొఫాట్ అతనికి ముందు చూపినట్లే, సరిగా వ్యవహరిస్తే వారు నేర్చుకొనగలవారని, ప్రేమగలవారని, అనేక మంచి గుణాలు కలవారని లివింగ్‌స్టన్ చూపాడు. లోపలి ప్రాంతాల బానిస వ్యాపారంపై అతడు అప్పటికే భయంకరమైన వెలుగును ప్రసరింపజేశాడు, అయితే తరువాతి ప్రయాణాలలో దాని దుర్మార్గాలతో అతడు ఇంకా ఎక్కువగా ప్రభావితుడయ్యాడు. ఆఫ్రికా నిర్మాణంపై కూడా అతడు వెలుగును ప్రసరింపజేశాడు, తన ఆవిష్కరణలను దాని పటంపై అత్యంత కచ్చితత్వంతో గుర్తించాడు. మిషన్ల కార్యం కొరకు కూడా అతడు విజ్ఞప్తులు చేసి, వాటిపై గణనీయమైన ఆసక్తిని రేకెత్తించాడు.
తన విషయానికొస్తే, అతని హృదయం తన స్నేహితులైన మకొలొలో కొరకు ఆశపడింది, అతడు సంతోషంగా వారి మిషనరీ అయియుండేవాడు, కానీ కర్తవ్యం అతనిని మరొకచోటికి పిలిచినందున, అతడు తన బావమరిది మిస్టర్ జాన్ మొఫాట్‌తో, అతడు బదులుగా వారి మిషనరీ కావాలని ఏర్పాటు చేసుకొని, తన స్వంత వ్యక్తిగత వనరుల నుండి ఐదు సంవత్సరాల కొరకు సామగ్రిని, జీతాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ విధంగా అతడు మూడు సంవత్సరాలలో కాన్సుల్‌గా పొందిన జీతమంతటికీ దాదాపు సమానమైన మొత్తం వాగ్దానం చేయబడి, చెల్లింపబడింది.
మునుపటి అధ్యాయం | విషయసూచిక | తరువాతి అధ్యాయం
↑ పైకి తిరుగు ← పుస్తకానికి తిరిగి ← పుస్తకాల గ్రంథాలయం