అధ్యాయము 13
స్టాన్లీతో కలయిక
లివింగ్‌స్టన్ ఉజిజి చేరిన కొన్ని రోజులకే, ఆ సమయంలో
అతడు ఇంకా విశ్రాంతి తీసుకొంటూ, తన బలాన్ని, ఇప్పుడు కూడా కేవలం తడబడింది కానీ విరగని ఆ అద్భుతమైన ధైర్యాన్ని తిరిగి పొందుటకు ప్రయత్నిస్తుండగా, న్యూయార్క్ హెరాల్డ్ పత్రిక యజమాని జె. జి. బెనెట్ ద్వారా అతనిని వెదకడానికి పంపబడిన హెన్రీ ఎం. స్టాన్లీ “దాదాపు పరలోకం నుండి వచ్చిన దేవదూతలా” ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఇది స్టాన్లీ లెక్క ప్రకారం 1871 నవంబరు పదవ తేదీ, లివింగ్‌స్టన్ లెక్క ప్రకారం కొంత ముందే. ఒంటరిగా, నిరాశతో ఉన్న ఆ అన్వేషకుడు ఇప్పుడు సమృద్ధిగా సామగ్రిలో, ఉత్తరాల సంచిలో, ఒక తెల్ల ముఖాన్ని చూడడంలో, తన మాతృభాష యొక్క స్వాగతకరమైన స్వరాలలో ఎంత ఓదార్పును, ఉత్తేజాన్ని పొందాడు!
మిస్టర్ స్టాన్లీకి గాని, మిస్టర్ బెనెట్‌కు గాని డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్‌పై వ్యక్తిగత ఆసక్తి లేదు. తన పత్రిక ప్రయోజనాల కొరకు, పాత్రికేయుడిగానే ఆ గొప్ప మిషనరీ యాత్రికుని కొరకు ఈ యాత్రను పంపానని మిస్టర్ బెనెట్ నిష్కపటంగా అంగీకరించాడు. కానీ కనీసం మిస్టర్ స్టాన్లీ త్వరలోనే తన కొత్తగా కనుగొన్న స్నేహితుని పట్ల వ్యక్తిగత గౌరవం కలిగియున్నాడు. లివింగ్‌స్టన్ అయితే: “మీరు నాకు కొత్త జీవితాన్ని తెచ్చారు—మీరు నాకు కొత్త జీవితాన్ని తెచ్చారు” అని అంటూనే ఉన్నాడు. నిజంగానే అది అలాగే రుజువైంది. ఇంతవరకు అతని స్వల్ప, దాదాపు రుచిలేని ఆహారానికి భిన్నంగా, రోజుకు నాలుగుసార్లు పౌష్టికాహారం అతని శరీరానికి బలాన్ని, ఎముకలకు మాంసాన్ని తిరిగి తెచ్చింది. కానీ అరణ్యంలో అతని సుదీర్ఘమైన, ఒంటరి సంచారాల తరువాత స్టాన్లీ రాక అతనికి తెచ్చిన మానసిక ఉత్తేజాన్ని, తోడు ఉన్న అనుభూతిని ఎవరు అంచనా వేయగలరు?
డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ తన దినచర్యలో ఇలా వ్రాశాడు: “నా దీనస్థితిలో, యెరూషలేము నుండి యెరికోకు వెళ్లి దొంగల మధ్య పడిన మనుష్యుని వలె నేను భావించాను; కానీ ఇరువైపుల నుండి యాజకుడు, లేవీయుడు, లేదా మంచి సమరయుడు వస్తారని నేను ఆశించలేకపోయాను.... కానీ నా ఆత్మ అత్యల్ప స్థితిలో ఉన్నప్పుడు, మంచి సమరయుడు సమీపంలోనే ఉన్నాడు; ఒక ఉదయం సూసీ తన శక్తి కొలది పరుగెత్తుకుంటూ వచ్చి, ‘ఒక ఇంగ్లీషువాడు! నేను అతనిని చూస్తున్నాను!’ అని ఆయాసపడుతూ చెప్పి, అతనిని కలుసుకొనుటకు పరుగెత్తాడు. ఒక యాత్రిక బృందం ముందున్న అమెరికా జెండా ఆ అపరిచితుని జాతీయతను తెలిపింది. సామగ్రి మూటలు, తగరపు స్నానపు తొట్లు, భారీ కెటిళ్లు, వంట పాత్రలు, గుడారాలు మొదలైనవి చూచి, ‘ఈ మనిషి విలాసవంతుడైన వ్యాపారి అయి ఉండాలి, నా వలె దిక్కుతోచని స్థితిలో ఉన్నవాడు కాదు’ అని నేను అనుకొన్నాను. అతడు న్యూయార్క్ హెరాల్డ్ యొక్క ప్రయాణ విలేఖరి హెన్రీ మోర్లాండ్ స్టాన్లీ; డాక్టర్ లివింగ్‌స్టన్ బ్రతికి ఉంటే అతని గురించి ఖచ్చితమైన సమాచారం పొందుటకు, చనిపోయి ఉంటే నా ఎముకలను ఇంటికి తీసుకురావడానికి జేమ్స్ గోర్డన్ బెనెట్ జూనియర్ 4,000 పౌండ్లకు పైగా వ్యయంతో అతనిని పంపాడు. రెండు పూర్తి సంవత్సరాలు ఐరోపా నుండి ఏ వార్తా లేకుండా గడిపిన నాకు అతడు చెప్పిన వార్తలు నా శరీరమంతా పులకరింపజేశాయి. ఫ్రాన్స్‌కు సంభవించిన భయంకరమైన గతి—అట్లాంటిక్‌లో విజయవంతంగా వేయబడిన టెలిగ్రాఫ్ తీగలు—జనరల్ గ్రాంట్ ఎన్నిక—నా నిరంతర స్నేహితుడు, మంచివాడైన లార్డ్ క్లారెండన్ మరణం—సామగ్రి కొరకు 1,000 పౌండ్లను మంజూరు చేయడం ద్వారా మహారాణి ప్రభుత్వం నన్ను మరచిపోలేదనే రుజువు, ఇంకా అనేక ఆసక్తికరమైన విషయాలు మన్యూమాలో నిద్రాణంగా పడి ఉన్న భావాలను తిరిగి మేల్కొలిపాయి. ఆకలి తిరిగి వచ్చింది; రోజుకు రెండుసార్లు తినే స్వల్ప, రుచిలేని భోజనానికి బదులు నేను రోజుకు నాలుగుసార్లు తినేవాడిని, ఒక వారంలో బలంగా అనిపించసాగింది. నేను భావోద్వేగాలను ప్రదర్శించు స్వభావం గలవాడిని కాను—ద్వీపవాసులమైన మనం సాధారణంగా చెప్పబడినట్లు చల్లనివాడిని—కానీ మిస్టర్ బెనెట్ యొక్క ఈ నిస్వార్థ దయ, మిస్టర్ స్టాన్లీ ద్వారా ఎంతో ఉదాత్తంగా అమలుపరచబడినది, కేవలం నన్ను ముంచెత్తింది.”
స్టాన్లీ గురించి అతడు మళ్లీ ఇలా వ్రాశాడు: “అతడు తనకున్నదంతా నా సేవలో ఉంచాడు, తన బట్టలను రెండు కుప్పలుగా విభజించి ఒక కుప్పను నాకు బలవంతంగా ఇచ్చాడు; తరువాత తన ఔషధ పెట్టెను; తరువాత తన సామగ్రిని, తనకున్న ప్రతిదానిని; నా ఆకలిని పురికొల్పుటకు తరచుగా తన స్వంత చేతులతో రుచికరమైన వంటకాలు వండేవాడు.”
మిస్టర్ స్టాన్లీ శీతాకాలమంతా అతనితో ఉన్నాడు, కానీ 1872 మార్చిలో తిరిగి వెళ్లినప్పుడు, తనతో రావాలని లివింగ్‌స్టన్‌ను ఆత్రంగా వేడుకొన్నాడు; ఇంగ్లాండ్‌లో తగినంత విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత కొత్త బలంతో తిరిగి వచ్చి పాత సమస్యను మళ్లీ చేపట్టవచ్చని పట్టుబట్టాడు. ఈ ప్రతిపాదన ఎంత ఆకర్షణీయమైనదైనా—అతడు అంగీకరించియుంటే ఎవరూ ఒక్క క్షణం కూడా అతనిని నిందించియుండేవారు కాదు—దేశం, స్నేహితులు, పిల్లల కొరకు అతడు ఎంతగా ఆరాటపడియుండినా, తన పని పూర్తయ్యే వరకు ఆ భూమిని విడిచిపెట్టుటకు అతడు స్థిరంగా నిరాకరించాడు. కర్తవ్యం పట్ల అతని సంపూర్ణ అంకితభావం, తన గురించి తాను పూర్తిగా విడిచిపెట్టడం ఇప్పటికంటే ఎన్నడూ ఎక్కువ స్పష్టంగా కనబడలేదు. కానీ నైలు యొక్క నిజమైన మూలాలను కనుగొనడం కంటే ఉన్నతమైన ఆశయం అతనిని ముందుకు నడిపించింది. అతని వెల్లడింపులు తూర్పు తీర బానిస వ్యాపారాన్ని అణచివేయుటకు దారి తీస్తే, తన స్నేహితులకు తెలిపినట్లు, అన్ని మూలాల ఆవిష్కరణ కంటే అది అతని దృష్టిలో ఎంతో గొప్ప ఘనకార్యం అవుతుంది.
చివరకు ఇద్దరు సహచరులు విడిపోవలసిన సమయం వచ్చినప్పుడు, ఎంతో అయిష్టంతో వారు ఒకరికొకరు ఆప్యాయంగా వీడ్కోలు చెప్పుకొన్నారు. స్టాన్లీ తనకు చేసిన సేవను లివింగ్‌స్టన్ మెచ్చుకోవడం న్యాయంగానే చాలా గొప్పది. అతడు తనకు నిజమైన స్నేహితుడని నిరూపించుకున్నాడు; మరణ ద్వారం వద్ద ఉన్నప్పుడు అతనికి కొత్త బలాన్ని, ధైర్యాన్ని తెచ్చాడు, తన సౌకర్యాలన్నిటినీ అతనితో పంచుకొన్నాడు, సాధ్యమైన ప్రతి విధంగా సహాయం చేసి ప్రోత్సహించాడు. నమ్మదగిన పరిచారకులను తనకు పంపుటకు అతడు ఇప్పుడు ఆధారపడినది స్టాన్లీపైనే; తన దినచర్యను, ఇతర పత్రాలను అతడు అప్పగించినది స్టాన్లీకే. ఆరు సంవత్సరాలలో అతడు మాట్లాడిన ఏకైక తెల్లవాడు స్టాన్లీ; అంతకంటే, వారు కలిసి ఉన్న నాలుగు నెలలలో స్టాన్లీ అతని విశ్వాసపాత్రుడైన స్నేహితుడు.
మరి స్టాన్లీ లివింగ్‌స్టన్ గురించి ఏమనుకొన్నాడు? అతడు ఇలా వ్రాశాడు: “మీరు ఎప్పుడైనా ఆఫ్రికాలో ప్రయాణం చేయడం మొదలుపెడితే, డేవిడ్ లివింగ్‌స్టన్ వంటి ఉదాత్తుడు, నిజాయితీపరుడైన సహచరుడు మీకు దొరకాలని దేవుడు అనుగ్రహించుగాక! నాలుగు నెలల నాలుగు రోజులు నేను అతనితో ఒకే ఇంట్లో, ఒకే పడవలో, లేదా ఒకే గుడారంలో జీవించాను, అతనిలో ఒక్క తప్పు కూడా నేను కనుగొనలేదు. నేను త్వరగా కోపపడు స్వభావం గలవాడిని, తరచుగా తగిన కారణం లేకుండానే స్నేహ బంధాలను తెంచుకున్నానని నేను చెప్పగలను; కానీ లివింగ్‌స్టన్‌తో నాకు ఎన్నడూ ఆగ్రహించడానికి కారణం కలగలేదు, అతనితో గడిపిన ప్రతి రోజు అతని పట్ల నా ప్రశంసను పెంచింది.”
మునుపటి అధ్యాయం | విషయసూచిక | తరువాతి అధ్యాయం
↑ పైకి తిరుగు ← పుస్తకానికి తిరిగి ← పుస్తకాల గ్రంథాలయం